# Агъул чӀал

Институт перевода Библии

## Агъул чӀал

## ИНДЖИЛ


ИНДЖИЛ


Идже Хабар


ИНДЖИЛ


Лукайин Китаб Месигь Ӏисайихъас Идже Хабар

Библия тарджума аркьа институт

Москва

2005


ИНДЖИЛ


Лукайин Китаб


Месигь Ӏисайихъас Идже Хабар

Тарджума акъуф З. К. Магомедова

Редакторар С. Н. Гасанова

Ш. А. Мазанаев

ISBN 5-93943-078-3

© Библия тарджума аркьа институт, Москва, 2005

## Лука

### Лука

Лука


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]


ХӀуьлматлу дусттар!

Гьеме китабис агъая Инджил. Инджил Библияйин пай э. Гьегишттин паяр э гин Тавратна Забурра. Библия дуьнйайиъ ке куьгьна ке ппара хура гирами китаб э.

«Инджил» – «Идже Хабар» агъа чӀал э. Ӏисайи Учи э Учин ягӀар акьувеларис «Идже Хабар» э пунаеф. Инджилик ахъаркьая Ӏисайин Ӏумурдихъас, Гин курарихъас, Гин ягӀар акьувеларихъас, Ги аркьай хьуна Ӏеламатарихъас, Гин Ӏеджалихъасна хаб Гик джан керхьубахъас.

Инджилдик ахъаркьая курар хьунаф Ӏу агъзур исан удигьай э Палестинайиъ. Ге вахттариъ Палестина ккехьуная Римдин паччагьарин гъиликк. Амма гисаъ ешемиш вея джугьутӀари чиппин дин ухӀуная, Аллагьди чиппис пайгъамбар Мусайилас гьикуна Закуниъ аягъилди аркьай. Мусайин кьабахъай ацӀуна пайгъамбарари агъай хьуная Месигь адесе пуна, Аллагьди ГӀаттивунаф, инсанар гунагьарикесна Ӏеджаликес ккеттивас. Авалдин Палестинайин Вифлеем агъа хӀуриъ хуная Месигь, Ӏиса. Месигьахъас идже хабар э, гьер инсандис идже хабар э, нандиъ инсан ешемиш ве айчира нае чӀалалди гъургъай айчира.

Инджилин китабар хъара ая. Ме Инджилин китаб ликӀинаф Лукайи э. Лука идже хуру инсан хьуная, духттур хьуная ге. Лукайи учин китаб лиркӀенгуна удигьас пуная, учи кӀилди Ӏисайихъас ягӀар акьуне пуна, Ӏиса ягӀа инсанарихъай гъургъуне пуна.

Ӏу агъзур исан удигьай Инджил ликӀина ахьуная грек чӀалалди, агьал Инджил ая дуьнйайин ацӀун чӀаларилдира. Магьа гьал агъул чӀалалдира ая Инджил.

Инджилик кея сад-Ӏуд четин гафар. Ге четин гафар ликӀиная ме китабик сасра хатӀулди (чешнайилди). Гебурин мегӀна кея ме китабин кьабахъ.

Библия тарджума аркьа институти тарджума акьуттисра, редакторарисра, гьеме китаб агъул чӀалалди адихьас кумак акьу инсанарисра чухсагъул агъая. Че муш кея гьеме идже хабарин китаб агъул чӀалалди аттархьуна, агъулар шад хьасе пуна.

Библия тарджума аркьа институт

### 1


Лукайин Китаб Месигь Ӏисайихъас Идже Хабар


Лукайи Феафилас ликӀиная

1Гьал ппараттар алучӀуная ахъакьас че мисаъ хьуна, ккеттушу курарихъас. 2Час ге курарикес хабарди аяфе Аллагьдин гаф файде инсанарикес, ге курар чиппин уларилди ке цӀае кӀилиас мич агуна. 3Зунна кьастт акьуная, кӀилди ке удигьас ягӀар акьуна, садпеттилас мич вас ликӀенас, хӀуьлматлу Феафил, 4вас агурай пуна, те вас ягӀар акьунаттар дуз идеф.


Малайикди Захарияйис акьуна идже хабар, пайгъамбар ЯхӀъя хасе пуна

5Ягьудея агъа дерейин хӀавелдиъ Ирод агъа паччагь ая вахттуни, ахьуная тисаъ ешемиш вей Захария агъа са малла, Абияйин инсанарикес. Захарияйин хьир хьуная Арунан тухумдиас, агъай хьуная гис Элизаветта. 6Ӏудара Аллагьдин юлайиъ ая инсанар хьуная гебур, дузди аркьай кӀилди Аллагьди пунаттара, ликӀинаттара. 7Элизаветта шиниккв кидаф идехӀела, шиникквар хъахьуна адава гебурихъ. Ӏудара хӀа яшариъ ахьуная гебур.

8Захарияйихъай ая маллабурин нубатиъ ай вахтт хъучадиная чиппил але фарз акьас Аллагьдис. 9Маллабурин арайиъ ая гӀедатилди, ихьуная кӀур. Захарияйис агъдиная ге кӀур: батӀар ниъ хъая шамар кикӀас Аллагьдин хулаъ. 10Ги Аллагьдин хулаъ батӀар ниъ хъая шамар кикӀа вахттуни, кӀилди халкь гъузуна ахьуная хӀеятиъ дуьгӀебур аркьай.

11Гисаъ, шамар кикӀа усан хӀурджал багулихъ, малайик гъузуна агуная Захарияйис. 12Малайик агуф, фиркьайчира дагӀай, гучӀ хьуна гъузуная Захария. 13Малайикди пуная гис:

– ГучӀ мева, Захария, ве дуьгӀе унихьуная. Хьира ве Элизаветтайи хасе вас кӀиркӀ, вун алихьуна кканхьасе гил ттур ЯхӀъя. 14Вас ппара хӀа шадвел гъасе ги, ацӀунттар шад хьасе ге хегуна. 15Аллагьдин улиъ ахьасе ге зурба инсан суман, ухай ахьасттава ги я чехир, я джуьре ухаттар, Аллагьдин РуьхӀ ахьасе гихъай уч хуру ягъанилас мич. 16Ппараттар Ӏизраилдин халкьдигӀас алдаркас акьасе ги Аллагьдилди. 17Ге вей ахьасе Аллагьдин удигь, пайгъамбар Илйайин суман руьхӀна кьуват хъай, ги дадарин юркӀвар дахъасе шиниккварис, ги дава рекъуьъ аяттар дуз рекъуьъ ихьасе, ги хӀезур акьасе халкь Аллагьдил юркӀв алиянас.

18Захарияйи хабар гъушуная малайикдифас:

– Фиштти ягӀархьасе зас ле дуз идеф? Зун гьал Ӏуьссеф э, хьира зе джигьилф дава.

19Малайикди пуная гис:

– Зун Джабрагьил э, зун Аллагьдин удигь гъузунаф э. Ли зун гьикунафе вас гьеме пас, вас идже хабар акьас. 20Зун вас пеф аларкьвасе учин вахттуни, амма агьал вун Ӏебаб хьасе, зе чӀаларихъ хъудугъухӀела. Вун Ӏебаб хьуна гъургъас девей ахьасе джалла зун петтар аларкьвасттегьен.

21Халкь гъузуна ахьуная Захарияйихъ, муьхӀтал хьуна, фас гин кьана хьефегьан агъай аттес Аллагьдин хулаас. 22Захария аттиная, амма гъургъас вей хьуна адава гифас. Гебур гъавурдиъ архьуная Аллагьдин хулаъ гис фиичира агвар акьуф. Ӏебаб хьуна, инсанарихъай ишаратарилди гъургъай хьуная ге. 23Аллагьдин хулаъ кар ккиркӀуна, ушуная ге учин хулади.

24Са чӀукь вахттунилас гин хьир Элизаветта хьуная фуниъ. ГӀифу ваз хьасттегьен уч фуниъ аяф джин аркьай, ги агъай хьуная: 25Аллагьди йинаф э зас ме, Учи амур акьугуна, заалас инсанарин чӀаларин къакъ алттивуна.


Малайикди акьуная идже хабар, Ӏиса хасе пуна

26Ерхьидпе ваз хьегуна Элизаветта фуни ай, Аллагьди гьикуная малайик Джабрагьил Галилея дерейин Назарет агъа хӀуриди, 27Юсуф агъа инсандис хъаттийина са рушалди. Юсуф хьуная Давудан[†] тухумдиас. Ге рушас агъай хьуная Майрам. 28Малайикди адина пуная Майрамас:

– Салам! Шад ухь, Аллагьдин иджвеликк кичархьуна дишагьли! Аллагь ая вахъай.

29Майрам муьхӀтал хьуная ге чӀаларил, ги фикир аркьай хьуная, фас гишттин салам ефегьан агъай малайикди.

30Малайикди пуная гис:

– ГучӀ мева, Майрам! Вун Аллагьдин иджвеликк кичархьуная. 31Вун фуни хьуна, хасе вас кӀиркӀ, алихьасе вун гил ттур Ӏиса. 32Зурба хьасе Ге, Гис Аллагьдин КӀиркӀ агъай ахьасе. Аллагьди Гис есе Гин дадарин, Давудан тахтт. 33Ги гьемишанди паччагьвел аркьай ахьасе Якьубан халкьдил, Гин Паччагьвелдин ахир хьасттава.

34Майрама пуная малайикдис:

– Зун шувас душунагуна, Фиштти э ле вереф?!

35Малайикди джуваб йиная:

– Аллагьдин РуьхӀ аладесе ваалди, Аллагьдин кьуватра архьасе ваъ, дехӀела, вас хуру гирами[*] шиникквдис, Аллагьдин КӀиркӀ агъай ахьасе. 36Тагьа Элизаветтара, ве багунф, шиниккв кидаваф э агъаф, фуниъ ая учин хӀа яшариъ ай магьа ерхьидпе ваз э, кӀиркӀ э тинфра. 37Аллагьдифас агъдарукьаф фера афттава.

38Майрама пуная:

– Зун Аллагьдин гъиликк ккеяфе. КӀилди гьеле вун пегъилди хьурай. Хуппай малайик ушуная гигьас.


Майрам ушуная Элизаветайилди

39Са чӀукь гагьдилас Майрам тегӀди кей ушуная Ягьудеяйин сувари ая хӀуриди. 40Адина Захарияйин хулади, салам йиная ги Элизаветтайис. 41Майраман салам унихьугуна, Элизаветтайин фуниъ тӀушуная шиниккв. Аллагьдин РуьхӀ архьуная Элизаветтайиъ. 42Элизаветтайи гьавайикес гъургъуна пуная:

– Вун хумбаригӀас, Аллагьдин иджвел але дишагьли! Аллагьдин иджвел алдея ве шиникквдилла! 43Зун фуше, заалди зе ХӀаттин баб адесттегьен? 44Ве джил зе ибурихъди ахъадегуна, шиниккв ишине зе гӀанаъ шад хьуна. 45Бахттлу э Аллагьдихъ хъугъу дишагьли, Аллагьди гис педегьенттар аларкьвасе.

46Майрама пуная:

– Шукур аркьая зе руьхӀди Аллагьдис,
47Бахилдея зе руьхӀ Аллагьдил, зун УхӀуттил,
48заал, учин лукӀул, ул алчихьухӀела, Ли зун хӀисабикк акьуна.
Магьа гьалдихъас хаб бахттлу агъай ахьасе зас кӀилди джилилас алавередегьен инсанари,
49зас хӀа зурба иджвел акьухӀела Гуджлуйи. Лин Ттур – гирами э!
50Лин иджвел алдея дуьнйайилас алавередегьен инсанарил, Лигьас гучӀаттарил.
51Ли дагъуна Учин гуджлу гъил, далгъванас акьуне дамакъар кеяттар, кӀилди гебурин фикирара хъай.
52Кьуват хъаяттар алайкуна тахттарилас, Ли кегъдивуне уджуз акьунаттар,
53гашила аяттарис Ли иджвелар йине, девлетлубур фера фадавай гьикуне.
54Адине кумакис Ӏизраилдис, учин лукӀус, кӀвал хьуна
55иджвел акьасе пуна гаф йинаеф хье дадарис, Ибригьимасра гин халкьдисра гьемишанди.

56Са хьибу вазала дегьен Элизаветтайихъай экьуна, хаб адиная Майрам учин хулади.


Хуная пайгъамбар ЯхӀъя

57Вахтт хъучадегуна, хуная Элизаветтайис кӀиркӀ. 58Элизаветтайис Аллагьди йина иджвелихъас унихьугуна, Элизаветтайин къуншибура, багунттара шад хьуная.

59Муядпе ягъа адиная гебур шиникквдин суннат[†] акьас, ттура алихьас кканхьуная шиникквдил, учин дадас агъаф суман, Захария. 60Баб рази хьуна адава:

– Ваъ, гил алихьасе ЯхӀъя, – пуная баба.

61– Ве тухумди фушра лишттин ттур алеф адава! – пуная гебури Элизаветтайис.

62Ишаратарилди хабар гъушуная шиникквдин дадафас, ттур фуш алихьас кканде вас пуна.

63Захарияйи, нан пуна тахтта, ликӀиная: «Гин ттур ЯхӀъя э». Джалла муьхӀтал хьуная. 64Гьеге сеӀетти чӀал агьадиная Захарияйин, учифас гъургъас хьегъилди, шукур акьуная ги Аллагьдис. 65Джаллабурис гучӀ хьуная. КӀилди Ягьудеяйин сувариъ Ӏаре гьеге Ӏеламатихъас хьуная ахттилат аяф. 66КӀилдибури, гихъас унихьуттари, хияликк кичушуна, агъай хьуная чаб чиппикди: «Фуш хьасегьан ге шиникквдикес?» ХӀекьданди, Аллагьдин гъил алхьуная ге шиникквдил.


Захарияйи учин кӀиркӀахъас пуна гаф

67Шиникквдин дад, Захария, Аллагьдин РуьхӀ архьуна, гъургъуная пайгъамбар суман:

68– Шукур хьурай Аллагьдис, Аллагь адина Учин Ӏизраилдин халкьдилди азадвел йине Учин халкьдис.
69-70Дагь заманайилас мич Учин пайгъамбарарилас[†] хабар акьуна, хьес пунаф суман, Ли гьикуне Учин лукӀ Давудан тухумдиас, Кьудратлу хьин УхӀаф.
71Ли хьин ухӀасе хье душманариккесра, кӀилди хьяъ хъел аттариккесра.
72Ли гаф йинафи, иджвелар акьасе пуна хье дадарис, юркӀуралла атасе пуна Учин гирами китабиъ ликӀина,
73Хье дад Ибригьимас йина гаф, хьин душманарин гъиликкес Учи ккеттивасе пуна.
74Сайигьасра дагучӀай, хьин Лин лукӀвел аркьай ахьасе,
75ХӀекьди Гирами хьас Лин удигь кӀилди хье Ӏуьмурди.
76Вас, зе шиниккв, агъай ахьасе Аллагьдин пайгъамбар, вун Аллагьдин удигь ушуна кканеф идехӀела, Гис рекъ хӀезур акьас.
77ЯгӀар акьас Гин халкьдис, чве гунагьарилас гъил гъушуна, чун Аллагьди ухӀасе пуна.
78Аллагьди, Учин кканевелдина иджевелди, гьикасе хьес заварин нур,
79мучӀаъ ешемиш вей, Ӏеджаликк ккеяттарис, хьес маслихӀетин рекъ агвар акьас.

80БицӀи ЯхӀъя хӀа вей, фагьумра ппара хьуная. Ге ешемиш вей ахьуная къумариъ, учин вахтт хъучадесттегьен Ӏизраилдин халкьдигьди айчӀвас.

### 2


Хуная Ӏиса

1Те вахттуни Август агъа паччагьди буюрмиш акьуная, сан аркьай ликӀен пуна джалла учин джилил ешемиш веядегьен инсанар. 2Гиштти сан аркьаяф инсанарин садпегелай хьуная Сирия агъа хӀуькуматтин хӀаф Квириний идегуна. 3Джаллабур ушуная чаб учётариъ ихьас чиппин шагьурариди, хӀурариди, гьерф учин дадарин ватандилди.

4Юсуфра ушуная Галилея дерейин Назарет агъа хӀуриас Ягьудеяйиди, Вифлеем агъа Давудан[†] хӀуриди, Юсуф уч Давудан тухумдиас идехӀела. 5Юсуфахъай ушуная гин фуни ая хьир Майрамра. 6Са чӀукь гагьдилас Вифлеемдиъ хъучадиная хьиран руха вахттар. 7Хуная Майрамас садпе шиниккв – кӀиркӀ. ГӀадиджина чаппаригӀ, икӀуная ги шиниккв тӀунаъ, гӀалашувар гъурзан хулаъ мукь ахьуна адава гебурис.


Малайикари хӀуьппехъенарис акьуна идже хабар

8Майрамна Юсуф ая мукьуйигьас Ӏайи варха давай хӀуьппехъенар алхьуная чӀирил Ӏуьшан къаравулдиъ. 9Сад пуна, заварин нур ичай, бадил хьуная гебурин удигьди малайик. ГучӀ хьуна тӀушас девей гъузуная хӀуьппехъенар.

10– Чвас гучӀ мева, – пуная гебурис малайикди. – Зун кӀилди инсанарис, идже хабар фай адинафе. 11ЯгӀа Давудан хӀуриъ Вифлеемдиъ хуная Месигь[†], инсанар УхӀаф. 12Чвас те Шиниккв магьмилди ягӀархьасе: чаппаригӀ гӀадиджина тӀунаъ ахьасе Те.

13Садпуна ге малайикдин багуливди бадил хьуная хъара ппара малайикар, дуьгӀебура аркьай:

14– Шукур варттал але Аллагьдис.

Дуьхьуьвелна нуьхӀуьбат Аллагь рази ая джилил аледегьен инсанарис.

15Малайикар уларигьас гулугуна, хӀуьппехъенари пуная:

– Див хьин, хьес Аллагьди акьуна хабарихъди Вифлеемдиди вес, агвас тисаъ хьунаеф.

16ТегӀди кей учӀуная хӀуьппехъенар рекъуьъ. Адегуна, джикӀиная гебури Юсуфна Майрам. ТӀунаъ икӀуна бицӀи шиникквра ахьуная. 17Шиниккв агуф, хӀуьппехъенари ахъакьуная чиппис малайикди Ге Шиникквдихъас петтар. 18Джалла юркӀв алийинаттар муьхӀтал хьуна гъузуная, хӀуьппехъенари файдина хабарил. 19Майрама кӀилди ге курар учин юркӀураъ икӀуна атуная. 20ХӀуьппехъенар адиная хаб алдаркуна, шукур аркьай Аллагьдисра, кӀилди чиппис агуттарисра унихьуттарисра. Малайикди гебурис пунагъилди хьуная.

21Муйе ягъалас суннат[†] аркьа вахтт хьегуна, алихьуная шиникквдил ттур Ӏиса. Фуниъ хьастти алийина ттур хьуная ге малайикди.


Ӏиса Аллагьдис бахш акьуб

22Шиниккв хуна хумбеф мертт вере вахтт алттархьегуна, Юсуфана Майрама, Мусайин закунилди, файдиная Шиниккв Ерусалимдиди Аллагьдис бахш акьас, 23Аллагьдин закуниъ[†] ликӀинагъилди: «Гьертти учин садпе кӀиркӀ бахш акьуна кканефе Аллагьдис», 24садакьара акьас, Аллагьдин закуниъ пунагъилди: «Ӏу гӀуд я луфуран Ӏу чарккв».

25Ахьуная те вахттуни Ерусалимдиъ Симеон агъа са инсан. Ге хьуная Аллагьдин юлайиъ ай дуз юркӀуран инсан, гъузунаф Аллагьдин Кумакихъ Ӏизраилдис. Гил алхьуная Аллагьдин РуьхӀ. 26Симеонас Аллагьдин РуьхӀди пуна ахьуная:

– Вун кӀесттава Месигь дагуна.

27Аллагьдин РуьхӀди ях агъаф суман, адиная ге Аллагьдин хулади. Гьеге ягъа Юсуфана Майрама файдиная гич бицӀи Ӏиса, закуниъ агъилди акьас пуна. 28Гебур ачадегуна, Симеона училди гъушуна Шиниккв, шукур акьуна Аллагьдис, пуная:

29– Гьал Вун фартая юркӀв сакинди Ве лукӀ, Аллагь ТегӀела. Аларкьуне Вун пуна гаф:
30Зе уларис агуне инсанар УхӀаф,
31Вун джалла халкьарис гьикунаф.
32Ӏекв, кӀилди халкьарин улар дархъаф,
ТегӀрифе, Ве Ӏизраилдин халкьдин.

33Дадна баб муьхӀтал хьуная Симеона Шиникквдихъас петтарил. 34Симеона гебурис хайир дуьгӀера акьуна, Майрамас, Гин бабас, пуная:

– Ме Шиниккв багьана хьуна, ппара инсанар Ӏизраилдиъ ахтт хьасе, ацӀунттар Гин кумак фай гъайшасе. Михъас ппара хӀуьджатар, гъургъубар хьасе, 35ве юркӀураас ханджал аттирхӀу суман хьасе вас джуьреттарин юркӀураъ ая джинабан хиялар ягӀархьегуна.

36Гисаъ ахьуная пайгъамбар Аннара, Фануилан руш, Асиран тухумдиас. ХӀа яшарин Ӏуьссе хьир хьуная ге, шувас ушуна ери исалас джигьилди ами ашкӀин хьунаеф. 37Аме Ӏуьмур фатуная ги ашкӀинди. МайцӀурна якьу ис хьуная гин. Сивара ухӀай, дуьгӀебура аркьай, гьемишан Аллагьдин хулаъ ахьуная Анна. 38Те арайи Аннара гьучушуна гебуригьди шукур акьуная Аллагьдис. Ерусалимдис Кумакихъ гъузунадегьен инсанарис ахъакьуная Аннайи ге шиникквдихъас.


Юсуфна Майрам хаб адиная Назаретиди

39Аллагьдин закуниъ пунадегьенттара акьуна, адиная Майрамна Юсуф Галилея дерейиди, чиппин Назарет агъа хӀуриди. 40Шиниккв хӀа вей батӀар джанра акьуная, фагьумра ппара хьуная, Аллагьдин дуьгӀебурин иджвел алхьуная Гил.


Ӏиса ахьуная Аллагьдин хулаъ

41Гьер иса Ӏисайин дадар бабар вей хьуная Ерусалимдиди Пасхайин[†] хӀа ягъас. 42Ӏисайин цӀеӀу ис хьегуна, адиная гебур, гьемишан чаб верегъилди суман, хӀа ягъарис Ерусалимдиди. 43ХӀа ягъар кӀиркӀухаб, дадна баб ушуная хулади, Ӏиса экьуная Ерусалимдиъ. Дадар бабарис ягӀай хуна адава, Ге тисаъ амеф. 44Гебурин фикир хьуная джуьре инсанаригӀай рекъуьъ ай Ме пуна. Гиштти ушуная мебур кӀилин ягъди. Хабди, руцуная Майрамна Юсуф Гихъас багунттаригӀ, ягӀаттаригӀ. 45ДаджикӀина, хаб адиная мебур Ерусалимдиди Гихъас руцас. 46Хьибу ягъалас джикӀиная мебурис Ге Аллагьдин хулаъ. Ге гӀахьуная мегӀелимаригӀ, гебурил юркӀв алийина, гебурис суалар ирцӀанди. 47Джалла Гил юркӀв алихьунаттар муьхӀтал вей хьуная Гин фикирарил, Гин гъургъубарил. 48Дадна баб ппара муьхӀтал хьуная Ге агуф. Баба пуная Гис:

– Е зе кӀиркӀ, Вун фас миштти акьуфе час? Ве дадра зунна гъамар аркьай руцай уйи Вахъас.

49Ӏисайи гебурис пуная:

– Фас руцаттар э чун Захъас? Чвас ягӀай адавуйив Зун Зе Дадан хулаъ ахьуна кканеф?

50Гебур гъавурдиъ архьуна адава Ӏисайи чиппис петтин.

51Ӏиса адиная гебурихъай Назаретиди, гебурин юлайиъ ахьуная Ге. Джалла хьунаттар Ӏисайин баба учин юркӀураъ икӀуна атуная. 52Ӏиса хӀа вей, Ӏисайин фагьумра ппара хьуная, батӀар джанна акьуная. Ӏиса кканхьуная Аллагьдисра, инсанарисра.

### 3


Пайгъамбар ЯхӀъя ушуная ягӀар аркьай, инсанарис хьеттигӀ гӀучӀуна гӀайчӀва гӀедат акье агъай

1Тиберия агъа паччагь Римдин паччагьвелди ай цӀегӀифудпе ис хьегуна, Ягьудея дерейин хӀавелдиъ ахьуная Понтий Пилат агъаф. Ирод хьуная Галилея дерейин хӀаф, гин чу Филип – Итурея дерейинна Трахания дерейин хӀаф. Лисаний хьуная Абилена дерейин хӀаф. 2Кайяфана Ханан агъаттар хьуная хӀа маллабур. Гьете иса, къумариъ ая Захарияйин кӀиркӀас, ЯхӀъяйис, Аллагьди гьикуная хабар. 3ЯхӀъя ушуная Иордан агъа нецӀун къирагъарихъ хъая джиларилди. Ги инсанарис агъай хьуная хьеттигӀ гӀучӀуна гӀайчӀва гӀедат акье агъай, чве гунагьар чве гардандиъ гъушен агъай, чве гунагьарилас гъил гъушанас. 4Пайгъамбар Ишаяйин китабиъ ликӀина суман:

«Къумариъ унихьая сес:
ХӀезур акье Аллагьдис рекъ, майдан акье Ги лек иша мукьар
5АчӀар гьава хьурай
гунтӀарна сувар хьеба хьурай,
рекъер майдан хьурай
уркӀар шергве хьурай;
6Хуппай джалла инсанарис агвасе, Аллагьди чаб ухӀаяф».

7ЯхӀъяйилди вей хьуная ппара инсанар хьеттигӀ гӀучӀуна гӀайчӀва гӀедат акьас. ЯхӀъяйи гебурис агъай хьуная:

– Иланарис хуруттар! Гьина э чвас пеф чвафас Аллагьдин дивандиккес ккейчӀвас хьасе пуна? 8Иджвелин курарилди агваракье чве гунагьар чун чве гардандиъ гъушунаеф! Чун имикӀа юркӀураъ: Че дад – Ибригьим э пуна! Зун чвас агъая, Аллагьдифас гьеме гъванарикес акьас хьасе Ибригьимас шиникквар. 9ЯкӀв хъихьуная кӀурарин мерӀерихъ, идже емиш алгъадеве кӀур, атӀуна гӀихьая цӀигӀ.

10– Айчин, фикьуна кканде чин? – пуна хабар гъуланди ахьуная гифас халкьди.

11ЯхӀъяйи пуная:

– Ӏу берхӀем хъаятти, са берхӀем йирай садра хъадаваттис, Ӏелеф аяттира гьегиштти акьурай.

12Налукар завал аркьаттара адиная хьеттигӀ гӀучӀуна гӀайчӀва гӀедат акьас. Гебури хабар гъушуная:

– Е мегӀелим, фикьуна кканде чин?

13ЯхӀъяйи гебурис пуная:

– Фаша магъа инсанарис алттухъинф, чвас дарукьаф.

14Хаб са Ӏу аскерари хабар гъушуная гифас:

– Чин фикьуна кканде?

ЯхӀъяйи гебурис пуная:

– Фаттмадива инсанарифас гуджунилдина гучӀар гьихьай пулар. Сайикра дава тахсир кимикӀа. Рази ухь чве ваджибил.

15Халкь ппара Ӏайи гъузуна ахьуная Месигьахъ.[†] Джаллабури фикир аркьай хьуная Месигь эгьан ЯхӀъя, агъай. 16ЯхӀъяйи гебурис пуная:

– Зун мертт аркьая чун хьеттилди, амма адесе Те, заалас кьудрат хъаяф. Зун Гин лекаригӀ гӀайа ччеӀер гӀатасра кехӀей хӀисаби ккея инсан дава. Ги чун мертт аркьай ахьасе Аллагьдин РуьхӀуьлдина цӀилди. 17Гин кьур мертт аркьа кӀетӀа, сумар гӀадархъай, Гин гъилив фая. Кьур Ги завал акьасе тахаъ, сумар угасе кеттдеве цигӀ. 18Гьегишттира хъара джуьре гафарилдира ягӀар аркьай, ЯхӀъяйи гъай хьуная халкьдис идже хабар.

19Тегуна хӀавелдиъ ая Ирода ацӀуна дава курар акьуна ахьуная. Ги хьирди акьуна ахьуная Ирадиада агъа учин ччуччун хьир, ппара Ӏайвелара акьуна ахьуная инсанарис. ЯхӀъяйи агъай хьуная ги акьунадегьен дава курарихъас. 20Гьегихъас Ирода ачикуная ЯхӀъя дусттагъиъ, хъучихьуна джалла учин Ӏайвеларихъди сад сара.


Ӏисара ушуная ЯхӀъяйилди Учис хьеттигӀ гӀучӀуна гӀайчӀва гӀедат акьас

21КӀилди халкьдис хьеттигӀ гӀучӀуна гӀайчӀва гӀедат аркьагуна, Ӏисара адиная Учис гьеге гӀедат акьас ЯхӀъяйилди. ХьеттигӀас гӀайчӀуна Ӏисайи дуьгӀе аркьагуна, дахъуная завар. 22Гилди аладиная луфуран ухшарар кея Аллагьдин РуьхӀ. Завариас унихьуная сес:

– Вун Зе ппара ккане КӀиркӀ. Вун Зе мурадар бегьем аркьаф э!


Ӏисайин тухум

23Инсанаригьди Аллагьдин гаф фай айчӀугуна, Ӏисайин вей хьуная хьибцӀур ис.

24Инсанари фикир аркьа суман, Ӏиса хьуная Юсуфан кӀиркӀ. Юсуф – Ӏелин кӀиркӀ. Джуьре Гин дадар хьуная:

Матат, Леви, Малки, Янай, Юсуф,
25Матитай, АмуцӀ, Наум, Хесли, Нагъай,
26Махат, Матитай, Шими, Ясих, Яуда,
27Юханан, Риса, Зарубавил, Салафиэл, Нери,
28Малки, Ади, Хъусам, Элмадам, Эр,
29Яшуа, Ӏелизар, Ярим, Матат, Леви,
30Симеон, Юда, Юсуф, Янам, Элаким,
31Мали, Мина, Матата, Натан, Давуд,[†]
32Ишай, Авид, Буаз, Сала, Нахшун,
33Аминадав, Админ, Арни, Гьесрум, Перец, Яуда,
34Якьуб, ИсхӀекь, Ибригьим, Терах, Нахур,
35Серух, Реу, Фалек, Эвер, Шалах,
36Каинан, Арпахшад, Сим, НухӀ, Ламех,
37Мафусал, Энух, Иред, Магьалай, Каинан,
38Энус, Сиф, Адам – Аллагь.

### 4


Иблисас Ӏиса рекъуьас адихьас кканхьуная

1Аллагьдин РуьхӀ архьуна, ушуная Ӏиса Иордандин къирагъарихъас. РуьхӀди файдиная Ге къумариди. 2Къумариъ, ягъцӀур ягъди Ӏисайихъ Иблис хъуруцай хьуная, Ге тӀулаас адихьас кканди. Гьеге ягъцӀур ягъди фера ӀуьтӀунара адава Ӏисайи. ЯгъцӀур ягъ ккеттушугуна, гаш хьуная Гис.

3Иблиса пуная Ӏисайис:

– Вун – Аллагьдин КӀиркӀ идехаб, гьеме гъвандикес гуни верегъилди акье.

4Ӏисайи джуваб йиная гис:

– Гирами китабариъ[†] ликӀиная: «Са гунилди дава инсан ешемиш веяф».

5Хаб, Иблиса файшуна Ӏиса гьава мукьуйилди, агвар акьуная Гис гьеге сеӀетти кӀилди дуьнйайин паччагьвелар. 6Иблиса пуная Ӏисайис:

– КӀилди ге паччагьвелар, гебурин кьудратара, девлетара хъай Вас есе зун. Гебур зас йинаттаре, дехӀела зафас гьинас кканчира ес вея гебур. 7Магьа, Вун зе удигь кьвакьварилди гъузуна, Вун зе юлайиъ архьухаб, джалла гебур Веттар хьасе.

8Ӏисайи джуваб йина пуная:

– ЛикӀиная: «Са Аллагь ТегӀелайин удигь дала кьвакьварилди магъурзана, са Лин юлайиъ ухь».

9Хаб Иблиса файдина Ӏиса Ерусалимдиди, алихьуная Ге Аллагьдин хулан ке гьава кӀукӀал. Иблиса пуная Гис:

– Вун Аллагьдин КӀиркӀ идехаб, алайш гьемисалас ахтт. 10ЛикӀина аду:

«Аллагьди Учин малайикарис буюрмиш акьасе Вас гъил гьучихьас,
11гебури Вун гъиларил алгъикӀуна гъасе, Ве лек гъвандигь гьучидирхӀас».

12Ӏисайи джуваб йина, пуная гис:

– ЛикӀиная: «Азмурар маркьа Аллагь ТегӀелайикес».

13Сара фи пуна тӀулаас адихьайчира дагӀай, са вахттунисттегьен сакинди атуная Иблиса Ӏиса.


Сагелай Ӏиса Назаретиъ дуьгӀебур хура хулаъ аягуна

14РуьхӀдин кьуват ай адиная Ӏиса Галилея дерейиди. КӀилди ге дерейин багулив фая мукьариъ ад архьуная Ӏисайихъас. 15Гисаъ дуьгӀебур хура хулариъ Ӏисайи ягӀар аркьай хьуная инсанарис Аллагьдин гаф. Джаллабури тегӀриф аркьай хьуная Гин.

16Ӏиса адиная Назаретиди, Уч хӀа хье хӀуриди. Гьемишан суман, адиная Ге киш ягъа дуьгӀебур хура хулади. Ӏиса гъайшиная гирами китабариъ ликӀинаттар хурас. 17Гилди йиная пайгъамбар Ишаяйин китаб. Дахъуна китаб, джикӀиная Ӏисайи ме гафар ликӀина мукь:

18«Аллагьдин РуьхӀ алдея Заал,
Зун Аллагьди гӀаттивунаф идехӀела гӀеджизарис идже хабар акьас.
Ли гьикунафе Зун, фацунаттарис азадвел хьасе пас, сукъурарис Ӏекв агвасе пас.
Ли гьикунафе Зун, азиятикк ккеяттар фатас,
19Аллагьдин иджвелин вахтт хъучадиная пас».

20Алакьуна китабра, йина гисаъ кар аркьаттилди, Ӏиса экьуная. ДуьгӀебур хура хулаъ адегьенттарин улар гил алхьуная. 21Ӏисайи пуная:

– ЯгӀа, те чун юркӀв алийина вахттуни, аларкьуная гирами китабиъ ликӀина гафар.

22Джаллабури тегӀриф аркьай хьуная Гин, Гебур муьхӀтал вей Ги агъа иджвелин гафарил, хабар гъуланди ахьуная: «Юсуфан кӀиркӀду Ге?» – агъай.

23Ӏисайи гебурис пуная:

– Агьал чун Зас мишттин мисала пасе: «Е духттур, вун сагелай вун сагъ акье!» «Фидегьен унихьуная час Вун Кафернагьум агъа шагьурдиъ акьуна Ӏеламатарихъас. Мисара акье, Ве ватандил». 24Зун чвас дузди агъая, – пуная Ӏисайи, – са пайгъамбара адава, учин ватандил кьабул акьунаф. 25Ӏизраилдиъ ппара ашкӀинар ахьуная пайгъамбар Илйайин вахттуни. Гьете вахттуни, хьибу исна сура угъвалар дугъай, кӀилди хӀуькуматтиъ ппара Ӏайи гашра ахьуная. 26Амма Ӏизраилдин ашкӀинарилди сайилдира гьидикуна, пайгъамбар Илйа гьикуна ахьуная сасра милатин са ашкӀин хьиралди, Сидун дерейин багулив фая Сарепта агъа шагьурдиди. 27Ӏизраилдиъ ппара кабкар кеяттар ахьуная пайгъамбар Элисеян вахттуни, амма гебурикес садра сагъ хьуна адава, са Нааман дала, Сирия агъа хӀуькуматтиас.

28Ге гафар унихьугуна, джалла дуьгӀебур аркьа хулаъ аяттарис хъел адиная. 29Гъагьахъуна, хъучӀирхӀай файшуная гебури Ӏиса хӀуригӀас багулив фая дагьарин кӀукӀуйилди, тисалас ахтт алайхьас. 30Ӏиса, гӀадишина гебуригӀас, ушуная.


Кафернагьумдиъ Ӏисайи сагъ акьуная гӀанаъ шейтӀан ая инсан

31Ӏиса адиная Галилея дерейиди, Кафернагьум агъа шагьурдиди. Киш ягъари халкьдис ягӀар аркьай хьуная Ги. 32Джалла муьхӀтал вей хьуная Ӏисайи ягӀар аркьагъилди, Ге дагучӀай, хӀаф суман, гъургъахӀела. 33ДуьгӀебур хура хулаъ са инсан ахьуная, гӀанаъ шейтӀан аяф. Садпуна ги гьараяр акьуна пуная:

34– Эй, Назаретарин Ӏиса, фи э Вас чакес ккандеяф? Вун чин пуч акьас адинаф эв? Зас ягӀая Вун фуш ичин. Вун Аллагьдин Гирами э.

35Ӏисайи, гъургъас адатуна, пуная гис:

– БуӀ! АйчӀв лиас!

ШейтӀанди алгъадаркас акьуна ге инсан дуьгӀебур хура хулан яӀаниъ, айчӀуная гиас, гис зарар дакьуна. 36Джаллабурис гучӀ хьуная. Чаб чиппигӀди агъай хьуная гебури:

– Фи Ӏеламатар э гебур? Гив гьегишттин хӀавелна кьуват фая, шейтӀанарисра кехӀей буюрмиш акьуна, шейтӀанар айчӀвая!

37КӀилди дерейиъ ад архьуная Ӏисайихъас.


Ӏисайи сагъ акьуная Симонан хьеджарбабра джуьре итта инсанара

38ДуьгӀебур хура хулаас ушуная Ӏиса Симонан хулади. Симонан хьеджарбаб иттай ахьуная, куче цӀа ай джандиъ. Ӏисайис тӀалаб акьуная гис кумак акьас. 39АгьукӀуна гилди, Ӏисайи сакин акьуная иттал. Иттал айчӀуная гиас. Дишагьли гьеге сеӀетти гъайшина, агьийиная суфра. 40Рагъ учӀухаб, инсанар вей хьуная Ӏисайилди чиппин иттаттар хъай. Гьерттил алихьай гъилар, сагъ аркьай хьуная гебур Ӏисайи. 41АцӀунаттариас шейтӀанар айчӀвай хьуная гьараяр аркьай: «Вун – Аллагьдин КӀиркӀ э!» – агъай.

Ӏисайи буӀас аркьай хьуная шейтӀанар, пас адартай, гебурис ягӀай ахьунахӀела Уч Месигь[†] идеф.


Ӏисайи Аллагьдин гаф ягӀар аркьай хьуная инсанарис Ягьудеяйиъ

42Багамин гагь хьегуна, Ӏиса ушуная хӀуриас садра адава сакин мукьуйиди. Инсанар руцай хьуная Гихъас. Ге джикӀигуна, инсанар алучӀуная Гил мева, чиппихъай гисаъ экьве агъай. 43Ӏисайи пуная гебурис:

– Зун джуьре мукьариъра идже хабар акьуна ккандея, Аллагьдин Паччагьвел хьасе пуна. Зун гьеге пас гьикунафе.

44Ягьудея дерейин дуьгӀебур хура хулариъ ягӀар аркьай хьуная Ӏисайи инсанарис Аллагьдин гаф.

### 5


Ӏисайин садпе ученикар

1Сагелай, Ӏиса Генисарет агъа хӀуьлин къирагъихъ хъаягуна, Гигьди завал хьуная ацӀуна инсанар, Ӏисайи агъа Аллагьдин Гафттил юркӀв алиянас. 2Ӏисайис агуная къирагъихъ Ӏу лодка. Балугъар фарцанттари, айчӀуна лодкабуриас, Ӏуьрччанди ахьуная чалар. 3Ӏисайи, учӀуна са лодкайиъ (ге хьуная Симонан лодка), гӀачаях пуная са чӀукь къирагъихъас тич. Экьуна ге лодкайиъ, Аллагьдин Гаф ягӀар аркьай хьуная Ӏисайи инсанарис. 4Учи пуна ккиркӀугуна, Ӏисайи пуная Симонас:

– ГӀачушуна уьркӀе мукьуйигӀди, гӀихь чве чалар балугъар фацанас.

5Симона джуваб йиная:

– Е МегӀелим, чин кӀилин Ӏуьштти аяттаре мисаъ ул алдакьуна, амма фера фацуна адава. Вун лиштти агъахаб, зун гӀихьасе чалар.

6ГӀихьуна, фацуная гебури гьеге къайда балугъар, къикъе хьуна, чалар чӀургъай хьуная. 7Гъилар акьуная гебури сасра лодкайиъ ая илдешарис, кумак акьас гӀаттшаб пуна. Илдешар гӀаттиная. Ӏудар лодкабуриъ ахъуная гебури балугъар. Къакъ ппара хьуна, адивай ахьуная лодкабур. 8Гебур агугуна, Симон Петтруйи, экьуна кьвакьварилди Ӏисайин удигь, пуная:

– Е зе ХӀаф, ях загьас, зун гунагьар кея инсан э!

9Симонна, гихъай аяттара муьхӀтал хьуна ахьуная гидегьен ппара балугъар агуф. 10Гин илдешарисра, Якьубасна ЯхӀъяйис, Зебедайин шиниккварис, гучӀ хьуна ахьуная. Ӏисайи пуная Симонас:

– ГучӀ мева. Гьалдихъас хаб вун инсанар фарцанф хьасе.

11ГӀаттивуна лодкабур къирагъихъди, кӀилди атуна, гебур чаб ушуная Ӏисайихъай.


Ӏисайи кабкар кеяф мертт акьуная

12Ӏиса ахьуная са шагьурдиъ. Багулифас гьаттвей хьуная кӀилди кабкари алацӀуна са инсан. Ӏиса агуф, Гин лекарикк аккерхьуна, миннат акьуная ге инсанди:

– Е зе ХӀаф, Вафас зун мертт акьас хьасе, Вас кканхьехаб!

13Ӏисайи дагъуна гъил, кирхӀуна гик, пуная:

– Кканде, мертт ухь.

Гьеге сеӀетти гулуная иттал. 14Ӏисайи пуная гис:

– Сайисра ахъамаркьа михъас. Ушуна маллайилди, хъуттурфанас акье вахъ, садакьара акье вун сагъ хьебахъас, Мусайин Закуни[†] агъилди, джаллабурис вун сагъ хьунаф ягӀархьас.

15Гьер усари унихьай хьуная Ӏисайихъас. Ппара халкь завал вей хьуная Гил юркӀв алиянас, Ги чаб сагъ акьас. 16Уч Ӏиса ппара сакин мукьуйиди ушуна, дуьгӀебур аркьай хьуная.


Ӏисайи сагъ акьуная фалиджайи фацуна инсан

17Сагелай, Ӏисайи Аллагьдин гаф ягӀар аркьагуна, Гил юркӀв алийинаттаригӀ гӀахьуная экьуна фарисеярна[†] Ӏелимар[†], адинаттар Галилеяна Ягьудея агъа деребурин хӀурариасна Ерусалимдиас. Ӏисайис Аллагьди кьуват йина ахьуная иттаттар сагъ акьас. 18Са Ӏу инсанари файдиная гисади ахунил алди, фалиджайи фацуна са инсан, Гебури ачагъас алучӀуная ге хулади, Ӏисайин удигь атас. 19Инсанар ппара ай, сагъилдира гӀачавес дахьуна, алгъушуная гебур хулагъилди. Алттивуна гъвад, вартталас ахтт аладивуна гебури иттаф, ахунил алди, хулан яӀаниъ атуная Ӏисайин удигь. 20Гебурин хъугъувел агуна, Ӏисайи пуная иттаттис:

– Ве гунагьарилас гъил гъушуная.

21Фарисеярина Ӏелимари чиппикди фикир аркьай хьуная: «Фуш э ме мидегьен Аллагьсуз курар аркьа инсан? Са Аллагьдифас ду вереф гунагьарилас гъил гъушанас?» 22Ӏисайис, ягӀархьуна фиттихъас ичин гебури фикир аркьаяф, пуная гебурис:

– Фи фикирар э чве юркӀураъ аяф? 23«Ве гунагьарилас гъил гъушуная», рехӀет ду пас, «Гъайшина ях», пас дала? 24Магьа чвас ягӀар ухь, Инсандин КӀиркӀав[†] хӀавел фая джилил гунагьарилас гъил гъушанас.

Фалиджайи фацунаттис Ги пуная:

– Зун вас агъая, гъайш, гъушуна ве ахунна ях хулади.

25Джаллабурин удигь гьеге сеӀетти гъайшиная ге, гъушуна уч алде уйи ахунна, ушуная хулади Аллагьдис шукур аркьай. 26Джалла ппара Ӏайи муьхӀтал хьуная. Гебури шукур аркьай Аллагьдис, агъай хьуная гучӀ архьуна:

– Час ягӀа Ӏеламатар агуне.


Ӏисайи файшуная Учихъай налукар завал аркьа инсан

27Гисаас аттушуна ушугуна, Ӏисайис агуная налукар завал аркьа Леви агъа са инсан. Ге экьуна ахьуная учи кар аркьа усан багулив.

– Шаб захъай, – пуная гис Ӏисайи.

28Леви гъайшина, фадахъуна джалла, ушуная Ӏисайихъай. 29Левияйи хъаттфайшуна Ӏиса учихъди, дуьхьуьная Ӏисайис батӀар суфра. Гисаъ ахьуная ацӀуна налукар завал аркьаттара, хъара сасра инсанара. 30Фарисеярина Ӏелимари хъел кей, агъай хьуная Гин ученикарис:

– Фас чун Ӏелди ухай аяфе налукар завал аркьаттарихъайна гунагьар кеяттарихъай?

31Ӏисайи джуваб йиная гебурис:

– Духттур герек идеф сагъди аяттарис дава, иттаттарис э. 32Зун Аллагьдин рекъуьъ аяттарилди дава адинаяф, зун адинаяфе Аллагьдилди алдарк пас гунагьар кеяттарис.


Ӏисайифас хабар гъушуная сивар ухӀубахъас

33Хаб гебури пуная Ӏисайис:

ЯхӀъяйин ученикари ппара сивара ухӀа, дуьгӀебура аркьа, фарисеярин ученикарира гьегиштти, Веттар Ӏелди ухай ая!

34Ӏисайи гебурис пуная:

– Фиштти э гӀулар хъучикаф цӀакинил сивар ухӀас, наврузбег гебурихъай амедегьен гагьди? 35Амма хъучадесе, наврузбег гебуригӀас гуджуникестти гӀаттиву вахтт, тагьа гьетегуна сивара ухӀасе, гьете ягъари.

36Ӏисайи ахъакьуная гебурис мишттин мисала:

– Сайира цӀае кандикес кьатӀ аркьайдава кьурц, цӀуьре кандил алатӀас. АлатӀухаб, цӀае канна чӀир акьасе, цӀуьре кандис хъудуьхьесра дава цӀае кьумашин кьурц. 37Сайира агьартайдава цӀае чехир цӀуьре кӀечӀариди, агьатухаб цӀае чехири чурхъвас акьасе кечӀар – чехира адавесе, кӀечӀара бат хьасе. 38ЦӀае чехир агьатуна кканде цӀае кӀечӀариди! 39Ерсе чехир ухухаб, цӀаеф сайисра кканхьасттава, ги пасе: «Ерсеф иджеф э».

### 6


«Инсандин КӀиркӀ – киш ягъанна ХӀаф э»

1Сагелай киш ягъа Ӏиса вей хьуная хуйиас. Гин ученикари алдартӀай кӀетӀар, тӀиршанди гъилиъ, Ӏелди хьуная. 2ФарисеяригӀас[†] са Ӏудари пуная:

– Фи э чун аркьаяф? Киш ягъа ахттигьар адава лишттинттар акьас![*]

3Ӏисайи гебурис пуная:

– Чун хуруфтту, фикьуф ичин Давуда, учра учин инсанара гашила агуна? 4Давуда,[†] ачушуна Аллагьдин хулади, гъушуна садакьайин гуни, учира ӀуьтӀуная, учин инсанарисра йиная. Амма ге гуни сайисра ӀуьтӀанас ахттигьар адава, са маллабурис дала.

5Ӏисайи гебурис пуная:

– Инсандин КӀиркӀ[†] – киш ягъанна ХӀаф э.


ХӀуьрджал гъил рукъуна инсан

6Сасра киш ягъа Ӏиса адина дуьгӀебур хура хулади, ягӀар аркьай хьуная Аллагьдин гаф. Тисаъ ахьуная хӀуьрджал гъил рукъуна са инсан. 7Фарисеярна Ӏелимар[†] алгъузуна ахьуная сагъ аркьайчугвас Ӏисайи ге инсан киш ягъа, хаб Ӏисайик тахсир кикӀас хьас. 8Ӏисайис ягӀай ахьуная гебурин фикирар. Ги пуная гъил рукъуна инсандис:

– Гъайш, шаб мич, яӀанилди.

Те гъайшина адиная. 9Ӏисайи гебурис пуная:

– Зун чвафас хабар гъуландея, фикьас ахттигьар ая киш ягъа: иджвел акьас эв хъара Ӏайвел акьас? Джан ухӀас эв хъара пуч акьас? 10Хъуттурфуна джаллабурихъ, Ӏисайи пуная ге инсандис:

– Дагъ гъил.

Ги дагъуная, гъил сагъ хьуная ге инсандин. 11Фарисеярисна Ӏелимарис хъел алгъадиная. Чиппин арайиъ гъургъай хьуная гебур, фиркьагьан агъай Ӏисайис.


Ӏисайин цӀеӀу вакил

12Гьете ягъари Ӏиса ушуная сувалди дуьгӀебур акьас, кӀилин Ӏуьштти илгуная Ге, Аллагьдис дуьгӀебур аркьай. 13Багамингагь хьегуна, унахъуная Ӏисайи учин ученикарис. ГӀаттивуна гебуригӀас цӀеӀуд, пуная гебурис вакилар. Гебур хьуная: 14Симон, Ӏисайи гил алихьуная Петтру пуна ттур, гин чу Андрей, Якьуб, ЯхӀъя, Филип, Варфаламей, 15Матфей, Фума, Алфеян кӀиркӀ Якьуб, Симон, гихъ хъитӀуна ахьуная Зилут, 16Якьубан кӀиркӀ Ягьуда, Ягьуда Искариут, хабди Ӏиса масса еф.


Иджвелин гафарна агьар

17Алайшуна гебурихъай ахтт, Ӏиса гъузуная майдандил. Гисал завал хьуная Ӏисайин ученикара, кӀилди Ягьудея дерейинна, хӀуьлин къирагъари хъая Сидуна Тир агъа шагьураринна Ерусалимдин ппара халкьра. 18Гебур адинаттар хьуная Ӏисайил юркӀв алиянас, чиппин итталара сагъ акьас. ГӀанаъ шейтӀан аяттара сагъ вей хьуная. 19Джаллабурис гъил кирхӀас кканди ахьуная Ӏисайик, Гиас аттвере кьувати джалла сагъ аркьахӀела. 20Ӏисайи, хъуланди Учин ученикарихъ, пуная:

– Бахттлубур э гӀеджизар!
Аллагьдин Паччагьвел чвефе.
21Бахттлубур э агьал гашила аяттар!
Аллагьди чун тухъ акьасе.
Бахттлубур э чун, агьал Ӏешаяттар! Чун элхъенди ахьасе.
22Бахттлубур э чун, инсанарис чвакес хъел адина, чун уджуз акьуна адикая гуна, чве ттур беябур аркьая гуна Инсандин КӀиркӀахъас.
23Шад ухь ге ягъа, бахил ухь!
Заварил чвас зурба пай ая.
Чун дакканттарин дадара, гьелиштти ахьуная пайгъамбарарихъайра.[†]
24Язукъ э чве девлетлубур!
Чвас кӀукӀ алди хьуная иджвелар.
25Язукъ э чве, агьал фун ацӀунаттар!
Чун гашила ахьасе.
Язукъ э чве, агьал элхъендеттар!
Чун, ав алихьуна, Ӏешай ахьасе.
26Язукъ э чве, кӀилди инсанари чве хӀа гаф аркьагуна!
Дузди гьелиштти хӀа гаф аркьай хьуная чӀире пайгъамбарарина гьеле инсанарин дадари.


Ккан ухь чве душманара

27– Чвас, Заал юркӀв алийинаттарис, Зун агъая: Ккан ухь чве душманар, иджвел акье чун дакканттарис, 28иджвелин гаф уп, чвас рукъалар аркьаттарис, дуьгӀе акье чун уджуз аркьаттарис. 29Ве суратин са багулигӀас чӀепӀ гӀадивучин, джуьре багвра кичикӀ. Ве варттал але кан фаттивуттис, берхӀемра фачи. 30Вафас тӀалаб аркьаттарис, джаллабурис фачи, веф гъушуттис, хаб фаша магъа. 31Чвас джуьре инсанари чвас фиштти акьуна кканчин, гьегиштти чун гьегебурисра акье. 32Нагагь чвас Ӏаре те чун кканеттар идехаб кканеф, фи баркаллагь э чвас авеф? Гунагьар кеяттарисра те чаб кканеттар э кканеф. 33Нагагь чун иджвел аркьаф Ӏаре, те чвас иджвел аркьаттарис идехаб, фи баркаллагь э чвас авеф? Гунагьар кеяттарира гьегиштти аркьа. 34Нагагь чун бурджуни ирцӀанф Ӏаре те хаб ирцӀанттарис ичин, фи баркаллагь э чвас авеф? Гунагьар кеяттарира бурджуни ирцӀанде гунагьар кеяттарис, гебури хаб есе пуна. 35Чун гиштти маркьа! Ккан ухь чве душманар, иджвелар акье гебурис, бурджуни фачи, хаб зе есе пуна дагъузуна. Гьетегуна чвас зурба пай хьасе. Чун Варттал Алеттин шиникквар хьасе, Ли Учира баркаллагь адаттарисра кехӀей, Ӏаттарисра кехӀей иджвел аркьахӀела. 36Чве Заварин Дадан суман идже юркӀв, чвера ухь.


Сайинна диван маркьа, чвера акьасттава

37– Сайинна диван маркьа, чве диванна акьасттава. Сайикра тахсир кимикӀа, чвакра тахсир кикӀасттава. Гъил гъуршанди акье, чвааласра гъил гъушанасе. 38ИрцӀанди акье, чвасра есе. Чвас Ӏуьрджанди, кӀукӀ алди есе, багварихъас алархъай. Чун фишттин кьуларилди алцанчин, гьегишттинттарилди чвасра алцанасе.

39Ӏисайи ахъакьуная гебурис мишттин мисала:

– Хьасев сукъурафас сукъур гъас? Ӏудара къуйди архьастту гебур? 40Ученикдифас учин мегӀелимдилас хӀаф хьас верефттава, хуруна ккиркӀугуна дала, гифас агърукьасттава учин мегӀелим суманф хьас.

41Фас вас сасрайин улиъ ая са бицӀи чӀирхӀ аргвафе, веттиъ ая цӀагъун даргвай? 42Фиштти пас ве вафас сасрайис: «Нан зун ве улиъ ая чӀирхӀ аттивас», вас ве улиъ цӀагъун даргвахаб? Агь мезрухӀ! Сагелай ве улиас цӀагъун аттив – гьетегуна вас агвасе, фиштти аттивайчин чӀирхӀ сасрайин улиас.


Идже кӀуранил, идже емиш алгъавей

43Идже кӀуранил чӀирхӀе емишар алгъавейдава, утӀуф ке кӀуранил батӀар емишар алгъавейдава. 44Гьер кӀур ягӀарве учин емишарилди. МеркӀварилас инджирар завал аркьайдава, зазарилас тӀибитӀарин лукар алдартӀайдава. 45Идже инсандин юркӀураас иджвел э аттвереф, Ӏа инсандин юркӀураас Ӏайвел э аттвереф. Фитти юркӀв ацӀуна аячин, гьеге э инсандин мезурал алвеф.


Ӏу хандаг

46Фас чун Зас агъафе: «Е хӀаф, е хӀаф», Зун агъаттар даркьагуна. 47Те Заалди вереф, Зе гафарил юркӀв алихьуна, Зун пеф аркьаф гъинахъай фачикӀас хьасичин ягӀав? 48Те фачикӀас хьасе уьркӀе хандаг рукӀуна, дагьар ккея мукьуйил хал алихьу инсандихъай. ХӀа нецӀв адина хулалди алгъархьугуна, хал тӀушуна адава, мехӀкамди алихьунаф идехӀела.

49Те Зе гафарил юркӀв алихьуна, амма Зун петтар даркьаф фачикӀас хьасе хандаг дарукӀуна, джилил хал алихьу инсандихъай. Хулалди нецӀв алгъархьугуна, хал садпуна арчӀуная. Хулакес са арчӀу гъванарин пус э илгунаф.

### 7


Ӏисайи сагъ акьуная эскерарин хӀекиман лукӀ

1Халкьдис джалла пас ккандеттар пехаб, Ӏиса адиная Кафернагьумдиди. 2Римдин са эскерарин хӀекиман ппара ккане лукӀ Ӏайи иттай аккихьуна ахьуная. 3Ӏисайихъас унихьуна, эскерарин хӀекима гьикуная Ӏисайилди джугьутӀарин хӀа къуджабур тӀалаб акьас Тикес, шаб пуна учин лукӀ сагъ акьас. 4ХӀа къуджабури адина Ӏисайилди ппара Ӏайи миннат акьуна пуная:

– Те лайикь иде инсан э, Вун кумак акьас. 5Тис хье халкь кканве, дуьгӀебур хура халла[†] кехӀей алихьуная ти хьес.

6Ӏиса ушуная къуджабурихъай. Ӏиса гьучарукьагуна, эскерарин хӀекиман хулагьди, хӀекима гьикуная Гилди учин дусттар, пас:

– Вун бизар мева, зе хӀаф. Вун зе хулади ачадес, зун лайикьлу инсан дава. 7Зун Ваалди душуф гьемихъас э, зун лайикьлу инсан давахӀела. Вун Ӏаре са гаф уп – зе лукӀ сагъ хьасе. 8Зунна хӀуькуматтис мутӀеӀ иде инсан э, амма зе гъиликкра ккея эскерар. Сайис агъа зун: «Ях» – ге ве; сасрайис: «Мич шаб» – ге гьучаве; лукӀус агъа: «Акье гьеме гьеме» – ги аркьа.

9Ге гафар унихьугуна, Ӏиса муьхӀтал хьуная, алдаркуна учин кьабахъай вея инсанарилди, Ги пуная:

– Зун чвас агъая миштти хъугъуна инсан Зас Ӏизраилдира кехӀей гьучархьуна адава.

10Эскерарин хӀекима гьикунаттар хулади адегуна, гебурис агуная лукӀ сагъ хьуна.

11Са чӀукь вахттунилас Ӏиса ушуная Наин агъа шагьурдиди. Гихъай ахьуная Учин ученикара, ппара халкьра. 12Ӏиса шагьурдин къапубуригьди гьучарукьугуна, шагьурдиас аттгъай хьуная ашкӀин бабахъ хъая са кӀиркӀан майит. Шагьурдиас бабахъай вей хьуная ппара инсанара. 13Ге баб агугуна, баб Ӏегвал хьуна Ӏисайи пуная:

– МеӀеша.

14Гьучушуна, гъил кирхӀуная Ӏисайи суьрик. Суьри гъая инсанар гъузуная. Ӏисайи пуная:

– Е джигьил идеми, Зун вас агъая, гъайш!

15КӀинаф гъайшина гъургъуная. Ӏисайи хаб йиная бабас кӀиркӀ. 16Джаллабуриъ гучӀ архьуная, гебури шукур аркьай Аллагьдис агъай хьуная:

– ЧагӀди зурба пайгъамбар адиная! Аллагь Учин халкьдилди адиная!

17Ӏисайин ад архьуная кӀилди Ягьудея дерейиъра кӀилди Ягьудея дерейин багулив фая мукьвариъра.


Пайгъамбар ЯхӀъяйи гьикуная Ӏисайилди учин инсанар

18ЯхӀъяйис учин ученикари ахъакьуная кӀилди ге курарихъас. 19ЯхӀъяйи унахъуна учин Ӏу ученикдис, гьикуная гебур Ӏисайилди хабар гъушанас: «Вун эв – Те, чаалди адина ккандеф, хъара чин сасрайихъ гъузуна ккандеяв?»

20Ученикари адина Ӏисайилди пуная:

– ХьеттигӀ гӀучӀуна гӀайчӀва гӀедат аркьа ЯхӀъяйи гьикунаттар э чин Ваалди хабар гъушанас: «Вун эв – Те, чаалди адина ккандеф, хъара чин сасрайихъ гъузуна ккандеяв?»

21Те вахттуни Ӏисайи сагъ аркьай хьуная итталар кея инсанар, гӀанаъ шейтӀанар аяттар, сукъурар. 22Ӏисайи джуваб йиная гьикунаттарис:

– Ушуна ахъакь ЯхӀъяйис джалла чвас агуттара, чвас унихьуттара:

сукъурарис – Ӏекв аргвая,
хъурунаттар – вея,
кабкар кеяттар – мертт вея,
карабурис – унихьая,
кӀинаттарик – джан керхьая,
гӀеджизарис – иджвелин хабар аркьая.

23Бахттлу инсан э те, Захъ хъугъуф.


Пайгъамбар ЯхӀъяйихъас Ӏисайи пунаеф

24ЯхӀъяйи гьикунаттар ушугуна, Ӏисайи пуная халкьдис ЯхӀъяйихъас:

– Фи агвас ушунаттари чун къумариди? Кулаки къамиш фиштти турттанчин агвас эв? 25Фи агвас ушунаттари чун? Багьа кунар але инсан агвас пуна эв? Багьа кунар але инсанар, ухьтанди ешемиш веттар, паччагьарин къалабуриъ э аяф.

26Фуш агвасе пуна юркӀураъ уйи чве? Пайгъамбар эв? Э, чвас пайгъамбар э агуф, Зун агъая чвас, те пайгъамбардиласра хӀаф э. 27ЯхӀъяйихъас Гирами Китабиъ ликӀиная: «Магьа Зун гьикая Ве удигьай Зе хабар фаяф, Ве удигь, Вас рекъ хӀезур акьас». 28Зун агъая чвас, джилил але инсанаригӀ, ЯхӀъяйилас хӀа пайгъамбар гӀадава. Амма Аллагьдин Паччагьвелдиъ джаллабурилас бицӀифра кехӀей хӀаф э, те далара.

29КӀилди халкьди ЯхӀъяйил юркӀв алихьуная. Налукар завал аркьаттарира кехӀей, Аллагь хӀекь акьуная, адина ЯхӀъяйилди хьеттигӀ гӀучӀуна гӀайчӀва гӀедат акьас. 30Фарисеярина[†] Ӏелимари[†] ЯхӀъяйин гӀедат дакьуна, Аллагьди чиппис акьуна ният кьабул акьуна адава.

31Ӏисайи пуная:

– Гьинахъай фачикӀа Зун ме гьалдин инсанар? Фушар суманттар э мебур? 32Мебур гимил экьуна бицӀи шиникквар суман э, са сайис гьараяр аркьай: «Чин чвас суьретӀ йирхӀуне, чун лихъундава, чин Ӏешалар акьуне, чун Ӏешундава».

33Адине ЯхӀъя, ги я гуни Ӏелдава, я чехир ухайдава – чун агъа: «Гиъ шейтӀан ая!» 34Адине Инсандин КӀиркӀ,[†] Ги Ӏелдира э, ухайра э – чун агъа: «Хъуттурфен, тагьа фунтай, чехир ухас кканеф, налукар завал аркьаттаринна сасра гунагьар кеяттарин дустт». 35Аллагьдин хӀа Ӏекьул аргвая Гин Ӏекьул фацунаттариъ.


Ӏисайи гъил гъушуная гунагьар кея дишагьлилас

36Са фарисея шаб пуная Ӏисайис учихъди гуни ӀуьтӀанас. Ӏиса адина фарисеян хулади, са багулихъди къархьил ирхӀуна экьуная суфрайихъ. 37Гьеге шагьурдиъ ая гунагьар кея са хьирас ягӀархьуная Ӏиса фарисеян хулаъ аяф. Ге хьир адиная тисади Ӏачин бицӀи гаджини ая батӀар ниъ хъая ччамра фай. 38Кьабахъас Ӏисайин лекарикк ккерхуна, Ӏешуная ге. Гин негъвар алавей хьуная Ӏисайин лекарилди, учин чӀарарилди джикай хьуная ги Ӏисайин лекар. Лекарис мачар икӀай, батӀар ниъ хъая ччам китӀиршанди хьуная ги Ӏисайин лекарик.

39Гьегиштти агугуна, Ӏиса хъаттфайшуна фарисеяйи, фикир акьуная: «Эгер ме инсан хӀекьданди пайгъамбар ичин, Мис ягӀай ахьаси, Учик гъилар кирхӀая хьир, гунагьар кеяф идеф». 40Ӏисайи пуная фарисеяс:

– Е Симон, Зас вас са чӀал пас ккандея.

– Уп, МегӀелим, – пуная ги.

41Ӏисайи пуная:

– Ӏу инсандик кехьуная са эессин бурдж. Сайик кехьуная гӀифуверш арсуран манат, сасрайик – гӀифцӀур. 42Гебурифас бурдж ес девехӀела, Ӏударисра бурджар хуьлал акьуная эесси. Магьа гебурикес гьинас ппара кканхьасе эесси?

43Симона джуваб йиная:

– Зун фикир аркьа, те ппара бурдж хӀуьлал акьуттис.

– Вун дузди фикир акьуне, – пуная Ӏисайи.

44Ӏисайи, алдаркуна ге хьиралди, пуная Симонас:

– Аргваяв вас ме дишагьли? Зун ве хулади адегуна, вун зас хьед йиндава лекар Ӏуьччанас. Ппай ме дишагьли учин негъварилди Ӏуьччуна Зе лекар, учин чӀарарилди джикуне. 45Зун ачадегуна, вун Зас мач икӀундава. Ппай ме дишагьли, Зун мисаъ а вахттунилас мич, гьайчӀундава Зе лекарис мачар икӀай. 46Вун ччам Зе кӀилик китӀишиндава, ппай ме дишагьли батӀар ниъ хъая ччам Зе лекарик китӀишине. 47Зун вас пасе фас ичин: Ме дишагьлин ппара гунагьарилас гъил гъушуная, дехӀела э мис ппара кканди аяф. Гьиналас чӀукь гъил гъушуна айчин, тис чӀукь кканди ая.

48Дишагьлис Ӏисайи пуная:

– Гъил гъушуная ве гунагьарилас.

49Гихъай экьуна сасра гӀулари чаб чиппикди агъай хьуная: «Фуш эгьан Ме, гунагьариласра гъил гъуландеф?»

50Ӏисайи пуная ге дишагьлис:

– Ве хъугъувелди вун ухӀуне. ЮркӀв сакинди ях.

### 8


Ӏисайин рекъуьъ ушу дишагьлибур

1Тегунанхаб са чукь вахттунилас Ӏиса ушуная шагьурариди, хӀурариди инсанарис Аллагьдин Паччагьвелдихъас иджвелин хабар фай. Гихъай ахьуная цӀеӀу ученик. 2Хъара Ӏисайихъай ахьуная са Ӏу дишагьлира, гӀанаас шейтӀанар адикуна, итталарикесра сагъ акьунаттар: Майрам, Магдалина агъа ттур хъитӀунаф, гиас Ӏисайи адикуна ахьуная ери шейтӀан, 3Югьана, Иродан мулкарин хӀавел аркьа Хуза агъаттин хьир, Сусана, хъара ацӀуна джуьреттара. Ге дишагьлибури, Ӏисайинна Гин ученикарин гереквеларис, чиппикес аркьай хьуная харджар.


Тум узаттихъас мисала

4Сагелай гьер джуьре усариас адина завал хьунагуна ацӀуна инсанар, Ӏисайи ахъакьуная гебурис мисала:

5– Са неджбер айчӀуна ахьуная тум узас. Узагуна, са Ӏу ударар алархьуная рекъуьлди – гебурил лекара алишиная, джакьварира ӀуьтӀуная. 6Сур ударар алархьуная гъванарилди, гебур кегъучӀуная, амма Ӏаш адавай – кегъучӀуттар рукъуная. 7Сур ударар гӀархьуная меркӀваригӀ – меркӀвар къалин хьуна, тум вартт гӀагъучӀуна адава.

8Сур ударар алархьуная гӀане ругулди, кегъучӀуна, вершпай алтухъди мехӀсул йиная.

Ме мисалара ахъакьуна, Ӏисайи пуная:

– ЮркӀв алийинаттарис, унихьурай.


Мисалайин мегӀна

9Ученикари хабар гъушуная Ӏисайифас: «Ле мисалайин мегӀна фи э?» 10Ӏисайи джуваб йиная:

– Чвас дахъуная Аллагьдин Паччагьвелдин сирар, аме инсанарис гебур мисалабурилди э ягӀаяф, хъуланди аячира, гебурис аргвай адава, унихьай аячира, гебур гъавурдиъ архьай адава.

11Ме мисалайин мегӀна ме э:

Тум – Аллагьдин гаф э. 12Рекъуьлди алархьу тумун ударар – гебур Аллагьдин гаф унихьуна инсанар э; амма хаб адина Иблис, ге гаф юркӀуралас вес аркьа гебурин, гебур хъудугъурай пуна, гебур духӀас. 13Гъванарилди алархьуна тумун ударар, гебур чиппис унихьуна Аллагьдин гаф, шатти кьабул аркьа инсанар э; амма мерӀер хъудава гебурин хъугъувелдихъ, дехӀела са вахттунисттегьен хъугьа гебур, четинвелар алчархьегуна, хаб йирхӀа. 14МеркӀваригӀ гӀархьу тумун ударар, гебур Аллагьдин гаф унихьуна инсанар э; амма хаб гӀачӀугъуна, девлетарихъ, рехӀетарихъ ахъихьуна ве гебурин Ӏуьмур. Гебурин кӀетӀу бегьер ирцӀандава. 15Авадан ругулди алархьу тумун ударар, гебур чиппис унихьуна Аллагьдин гаф, чиппин идже дуз юркӀураъ икӀуна, ухӀа инсанар э. Сабур хъахӀела, гебурин кӀетӀу бегьера ирцӀанде.

16Сайира, лампа кикӀуна, гин варттал бахӀти алияндава, я ккараватин кӀенаккра ккичикӀайдава. Лампа алиланде кьасал, ачавереттарис Ӏекв агвас. 17Фера афттава джинабанф, ашкара девеф, фера афттава джин акьас вереф, ягӀархьуна вартталди агъдархьаф. 18Фикир акье чвас унихьа гафарил: хъаяттис – хъара ппара есе, хъудаваттифас, учихъ хъая суман верефра, фаттивасе.


Ӏисайин бабна чуппар

19Адиная Ӏисайилди Учин бабна чуппар, халкь ппара ай, гӀайчӀвас хьуна адава гебурифас Ӏисайилди. 20Ӏисайис хабар акьуна пуная:

– Ве бабна Ве чуппар гъузуная раккахъ, Вун агвас кканди.

21Ӏисайи пуная гебурис:

Зе бабна чуппар гьетебур э, Аллагьдин гафттил юркӀв алийина, гихъ хъучавереттар.


Ӏисайи сакин акьуная тӀурфан

22Са ягъа, Ӏиса учӀуна Учин ученикарихъай лодкайиъ, пуная гебурис:

– Див хьин алттвес сасра къирагъихъди.

Гебур гӀачушуная. 23Лодкайи ай алттверегуна, Ӏиса гӀачушуная ахунигӀ. Садпуна хӀуьлилди тӀурфан гъайшиная, лепебур гӀагъархьуна, лодкайиди авей хьуная хьед. Ппара хӀа бала кьадайикк кичархьуная гебур. 24Ученикари кегъикуна Ӏиса пуная:

– МегӀелим, МегӀелим хьин луькӀея!

КетӀуна, Ги къадагъа акьуная кулакисра, гуджлу хӀа лепебурисра. Фера андавай, хӀуьл сакин хьуная.

25Ӏисайи пуная ученикарис:

– Нахьи чве хъугъувел?

ГучӀра муьхӀталла хьуна ученикари агъай хьуная сайи сайис:

– Фуш э Ме? Ми кулакисра, хьеттисра кехӀей буюрмишар аркьа, гебура Мис мутӀеӀ ве.


ГӀанаъ шейтӀан аяф сагъ акьуная

26Гебур гӀаттиная Галилея дерейис гьучадаркуна Гераса агъа мукьуйин джилилди. 27Ӏиса къирагъихъди гӀайчӀугуна, Гис гьучархьуная гьеге дерейин шагьурдиас гӀанаъ шейтӀанар ая са инсан. Ге инсан ацӀуна гагь хьуная кунар алдавай вей, хулаъ ешемиш девей, некьваригӀ ешемиш вей. 28Ӏиса агугуна, ге инсанди акьуна вевер, ккерхьуна Гин лекарикк, гьавайикес пуная:

– Фи э Вас закес ккандеф, Аллагь ТегӀелайин КӀиркӀ Ӏиса? Миннате Вас, азият майицӀана зас!

29Ге инсанди гиштти пеф, Ӏисайи шейтӀандис буюрмиш акьухӀела хьуная, айчӀв лин гӀанаас пуна. АцӀуна гагь хьуная гис гӀезаб ирцӀанди шейтӀанди. Гъилара лекара итӀуна синджилариъ алгъузучира, кьатӀ акьуна синджилара гъишай хьуная ге, шейтӀанди агьихьуна, инсан адава мукьвариди. 30Ӏисайи хабар гъушуная гифас:

– Фуш агъа вас?

– Къушум, – пуная ге инсанди, учин гӀанади ппара шейтӀанар ачушунахӀела.

31ШейтӀанари миннат аркьай хьуная Ӏисайис, гьимика чин кӀен ккедава мукьуйиди агъай. 32Тисаъ сувал алхьуная ваккарин хӀа лудж. ШейтӀанари тӀалаб акьуная Ӏисайис чиппис ахттигьар тин пуна, ваккарин гӀанаъ учӀас. Ӏисайи йиная ахттигьар. 33ШейтӀанар, айчӀуна инсандиас, учӀуная ваккариъ. Ваккарин кӀаратӀ дивуна адина аратӀихъди, алахъуна хӀуьлигӀди, адивуная. 34Ккабанари, ге хьуна кар чиппис агугуна, ушуна ахъакьуная гихъас шагьурдира, багулив фая галарира. 35Инсанар ушуная хъуттурфанас фи ичугвас хьунаф. Ӏисайилди адегуна, гебурис агуная те шейтӀанар айчӀуна инсан, кунара алди, учин гъавурдира ай, экьуна Ӏисайин лекаригь. Инсанарис гучӀ хьуная.

36Ге Ӏеламат агуттари, ахъаркьай хьуная инсанарис, фиштти сагъ хьучин гӀанаъ шейтӀанар ая инсан. 37Гераса дерейиъ ешемиш вея инсанарис ппара Ӏайи гучӀ хьуная, гебури миннат акьуная Ӏисайис ях пуна чиппин мукьариас. Ӏиса учӀуна лодкайиъ, хаб алттушуная. 38Ге гӀанаас шейтӀанар айчӀу инсанди, учра хъай ях пуна тӀалаб акьуная Ӏисайис. Амма Ӏисайи хаб гьикуная ге, пуна:

39– Ушуна ве хулади ахъакь вас Аллагьди акьудегьенттарихъас.

Ге инсанди ушуна, кӀилди шагьурдис ахъаркьай хьуная, фикьунчин учис Ӏисайи.


«Ве хъугъувелди вун сагъ хьуне»

40КӀилди ахъутӀуна ахьуная Ӏисайихъ, дехӀела Ӏиса адегуна, халкьди шатти кьабул акьуная Ге. 41Гьеге вахттуни адиная Ягьир агъа са инсан, ге хьуная дуьгӀебур хура хулан хӀаф. Ягьир, ккерхьуна Ӏисайин лекарикк, миннат акьуная Гис учин хулади шаб пуна. 42Ягьиран цӀеӀу ис вея хъая са руш луькӀей хьуная. Ӏиса ушуная Ягьирахъай; джалла багварихъас алчахъуна, халкьдин арайиъ ахьуная Ӏиса. 43Са дишагьлин цӀеӀу ис хьуная, хъаттдартӀай, иъер вей. Ги учихъ хъаеф хъудаваф кӀилди хардж акьуна ахьуная духттурарис, амма сайифасра сагъ акьас вей хьуна адава ге. 44Кьабахъас гьучадина, ге дишагьли кирхӀуная гъил Ӏисайин палашин мурттук, гьеге сеӀетти иъ атӀуная. 45Ӏисайи хабар гъушуная:

– Гьина э Зак кирхӀуф?

Сайира чиппи кирхӀундава пегуна, Петтруйи пуная:

– Е МегӀелим, Вун халкьдин арайиъ ая агуна, гьер багулихъас Вахъ хъузиландея.

46Ӏисайи пуная:

– Дава, гьина ичин Зак кирхӀуне. Зас хабар хьуне, Заас кьуват аттушуна.

47Ге дишагьли, гъавурдиъ архьуная учифас джинихьвас девеф. КӀакӀ архьуна гьучадина, ккерхьуна Ӏисайин лекарикк, кӀилди халкьдин удигь ахъакьуная ге дишагьли, фиттихъас кирхӀуф ичин учи Ӏисайик, фиштти гьеге сеӀетти уч сагъ хьучин. 48Ӏисайи пуная ге дишагьлис:

– Е руш, ве хъугъувелди вун сагъ хьуне. Архайин хьуна ях.


Ӏисайи джан кихьуная Ягьиран рушак

49Ӏиса гъургъай ай, адина Ягьиран хулаас са инсанди пуная:

– Е Ягьир, ве руш кӀине. Сара бизар маркьа мегӀелим.

50Ге гафар унихьугуна, Ӏисайи пуная Ягьирас:

– ГучӀ мева. Вун хъугъ, ве руш сагъ хьасе.

51Ягьиран хулади адегуна, Ӏисайи сайисра ахттигьар йина адава Учихъай ачавес, са Петтруйисна, ЯхӀъяйисна, Якьубас дала. Рушан дадасра, бабасра ахттигьар йиная. 52Джалла Ӏешай рахвай ахьуная ге рушахъас. Ӏисайи гебурис пуная:

– МеӀеша. Ге кӀина адава, ге гъархьунаф э.

53Гебур элхъенди ахьуная Ӏисайил, ге кӀинаф ягӀахӀела. 54Ӏисайи, фацуна ге рушан гъил, гьавайикес пуная:

– Е руш, гъайш!

55Руш гьеге сеӀетти, джан керхьуна гъайшиная. Ӏисайи Ӏелеф фачи пуная гис. 56Дадна баб муьхӀтал хьуная. Ӏисайи сайисра магъа пуная гебурис ме кардихъас.

### 9


Ӏисайи гьикуная Учин цӀеӀу ученик

1Унахъуна Учин цӀеӀу вакилас, Ӏисайи йиная гебурис хӀавелна кьуват кӀилди шейтӀанар адикасра, итталар сагъ акьасра. 2Ӏисайи гьикуная гебур Аллагьдин Паччагьвелдихъас хабар акьас, итталара сагъ акьас. 3Ӏисайи пуная вакиларис:

– Фера магъуяна рекъуьди: я Ӏесса, я чанта, я гуни, я пул, я духӀуба аркьа кунар. 4Нае хулади ачушучин, гьетисаъ экьве, чун хаб рекъуьъ учӀасттегьен. 5Чун кьабул дакьу мукьуйиъ, тебурин хӀуриас верегуна, чве лекарил алекьуна кумра кехӀей кейхӀуна ате тебурис. Гьегилди ягӀархьурай тебурис.

6Вакилар ушуна алдаркай хьуная хӀурарил иджвелин хабар аркьай, джалла усари итта инсанара сагъ аркьай.


Иродас агвас кканди ахьуная Ӏиса

7Ӏисайи аркьа джалла курарихъас унихьуная хӀекимвелдиъ ая Иродас. Гис фи фикир аркьайчира ягӀай хьуна адава, сур инсанари, кӀина ЯхӀъя э Те гъайшинаф агъай хьуная, 8сури – Илйа пайгъамбар э Те адинаф, сасрабури – фушчин са авалдин пайгъамбар э Те джан керхьунаф агъахӀела. 9Ирода пуная:

– ЯхӀъяйин зун кӀил алдихьуне. Те инсан фуш эгьан, мидегьенттар унихьа зас Тихъас?

Иродас агвас кканди ахьуная Ӏиса.


ГӀифу агъзур инсан тухъ хьуная

10Адегуна, вакилари ахъакьуная Ӏисайис джалла чиппи акьуттарихъас. Сасрабури мушат дакьас, Ӏиса хъай Учин вакилара ушуная Вифсаида агъа шагьурдин багулив фая сакин мукьуйиди. 11Амма инсанарис хабар хьуна, Ӏисайин кьабахъай чабра ушуная. Ӏисайи гебур ачухъди кьабул акьуная, агъай хьуная гебурис Аллагьдин Паччагьвелдихъас, иттаттара сагъ аркьай хьуная.

12ГӀуьбехъми гагь вей хьуная. Вакилари, гьучадина, пуная Ӏисайис:

– Фадат инсанар, ушуна багулив фая хӀураридина галариди, джикӀирай чиппис Ӏуьш акьас эркьва мукьна Ӏелеф, хьин мисаъ инсан адава мукьуйи э аяф.

13Ӏисайи пуная вакиларис:

– Чун фачи гебурис Ӏелеф.

Вакилари пуная:

– Чав фера фадава, Ӏаре гӀифу гунира Ӏу балугъ дала, гьал ягӀайдава чин ушуна джалла ге инсанарис гъуланчин Ӏелеф.

14Гебур гӀифу агъзур дегьен инсан ахьуная. Ӏисайи пуная Учин ученикарис:

– Гьер усагь гӀифцӀур инсан аркьай, экьвас акье гебур.

15Гьегиштти акьуна, гебури джаллабур экьвас акьуная.

16Гъушуна гӀифу гунира Ӏу балугъ, аккедурфуна завариккди, Ӏисайи акьуная дуьгӀе, ая баракатис шукур аркьай. Хуппай пай акьуна йиная ученикарилди, инсанарис алихьас. 17ӀуьтӀуна, джаллабур тухъ хьуная, хъара цӀеӀу кӀватт ацӀу кьурцар амилгуна, завал акьуная гебури.


Аллагьдин Месигь. Ӏисайи пуная Учин Ӏеджалихъас

18Сагелай Ӏиса ахьуная дуьгӀебур аркьай инсанар адава сакин мукьуйиъ. Гихъай ахьуная Учин ученикара. Ӏисайи хабар гъушуная гебурифас:

– Фуш хӀисаб аркьа Зун халкьди?

19Ученикари пуная:

– Сури агъа, Вун – хьеттигӀ гӀучӀуна гӀайчӀва гӀедат аркьа ЯхӀъя э пуна, сури – Илйа э пуна, сасрабури агъа, Те авалдин са пайгъамбар э джан керхьуна гъайшинаф.

20Ӏисайи хабар гъушуная ученикарифас:

– Ппай чун фуш хӀисаб аркьа Зун?

– Вун – Аллагьдин Месигь[†] э, – пуная Петтруйи.

21Ӏисайи кьацӀра сайисра гихъас варттал маркьа пуна, 22пуная Учин ученикарис:

– Инсандин КӀиркӀ[†] ацӀуна гӀезабарикк ккихуна ккандея, хӀа къуджабурира, хӀа маллабурира, Ӏелимарира[†] Ге кьабул акьасттава, гебури Ге кӀесе, амма хьибудпе ягъас Ге джан керхьуна гъайшасе.


Фикьуна кканчин Ӏисайихъай вес кканетти

23Хуппай джаллабурис Ӏисайи пуная:

– Захъай вес кканетти, учихъас кӀвалас гьатуна кканде, гьер ягъа ге хӀезурди кканде четинвеларин къакъ гъадивас, герек хьучин, учин Ӏуьмур есра кехӀей. Тагьа гьетегуна ге Захъай вей ахьасе. 24Учин Ӏуьмур ухӀас кканеттифас Ӏуьмур фаттархьасе. Зун бадала Ӏуьмур фаттархьетти, Ӏуьмур ухӀасе. 25Фи муфиӀет кея инсандис, кӀилди дуьнйа фацуна, учи уч пуч акьухаб, яра учис зарар хьехаб? 26Захъасра, Зе гафарихъасра неч хье инсан, Инсандин КӀиркӀасра неч хьасе кьабул акьас, Учинна, Учин Даданна гирами малайикаринна тегӀриф хъай адегуна. 27Зун чвас агъая, мисагь гъузунаттаригӀас са Ӏу инсанар, джилил Аллагьдин Паччагьвел дагуна, кӀесттава.


Пайгъамбар Мусана Илйа агуная Ӏисайихъай

28Ге гафар пуна, са муя ягъалас, Ӏиса хъай Петтрура, ЯхӀъяра, Якьубра алгъушуная сувалди дуьгӀе акьас. 29ДуьгӀе аркьа арайи, Ӏисайин сурат садпуна джуьре хьуная, кунар нур ичай, ибхь суман, джагвар хьуная. 30Ӏу инсан гъургъай ахьуная Ӏисайихъай, гебур хьуная Мусана Илйа, 31заварин нуругӀай адинаттар. Гебур гъургъай хьуная Ерусалимдиъ хьас ккея, Ӏисайин Ӏеджалихъас. 32Петтруна гин илдешар цӀуьппи гъархьуна ахьуная, кетӀугуна, гебурис агуная Ӏисайин Ӏекун нура, Ӏисайин багулив гъузуна Ӏу инсанна. 33Мусана Илйа Ӏисайигьас верегуна, Петтруйи пуная Ӏисайис:

– Е МегӀелим, фи иджи ая хьин мисаъ! Див чин хьибу чардах акьас: сад Вас, сад Мусайис, сад Илйайис. Петтруйис учис ягӀай хьуна адава, фи ичин учи агъаяф.

34Петтру гъургъа арайи, алчадина къири, кичадивуная гебур учин эхъуьккди. Къири ахтт аладина, ученикар дифугӀ гӀачархьегуна, ученикарис гучӀ хьуная. 35КъиригӀас унихьуная сес: «Ле Зе КӀиркӀ э, Ле Зун гӀаттивунаф э. Лил юркӀв алихь!» 36Ле сес хъайшугуна, Ӏиса хаб сатти ахьуная. Ученикари джин акьуна, сайисра те вахттуни ахъакьуна адава те чиппис агуттарихъас.


Ӏисайи сагъ акьуная гӀанаъ шейтӀан архьа кӀиркӀ

37Сасра ягъас, гебур сувалас алаверегунас, Ӏисайигьди гьучадина гъузуна ахьуная ппара халкь. 38Садпуна халкьдигӀас са инсанди гьараяр акьуна пуная:

– МегӀелим, Вас миннат э, хъуттурф зе кӀиркӀахъ! Ге хъая са кӀиркӀ э зе! 39ШейтӀан архьуна, кӀиркӀа садпуна вевер аркьа. ШейтӀанди гин джан зурзас аркьа, сивигӀас гъурт гӀархьасттегьен. АцӀуна гӀезаб егуна дала, сакинди артайдава кӀиркӀ шейтӀанди. 40Зун тӀалаб акьунуйи Ве ученикарис шейтӀан адик пуна, амма гебурифас хьундава.

41Ӏисайи пуная:

– Агь чун инсанар, хъудугъаттар, чӀир хьунаттар! Фидегьен вахттунисттегьен Зун чвахъай ахьасе? Фидегьен Зун чвакк ккиха? Фаша мич ве кӀиркӀ.

42КӀиркӀ гьучаверегуна, шейтӀанди гин джан зурзас акьуна, фадихьуная ге джилилди. Ӏисайи къадагъа акьуная шейтӀандис, кӀиркӀ сагъ акьуна гьикуная дадалди.


Ӏисайи Учин Ӏеджалихъас пегуна, ученикар гъавурдиъ архьуна адава

43Джалла муьхӀтал хьуная Аллагьдин кьудратил. КӀилди Ӏисайи аркьа курарил муьхӀтал хьуна арайи, Ӏисайи пуная Учин ученикарис:

44– Ме гафарил юркӀв алийина кӀвалди ате: Инсандин КӀиркӀ инсанарин гъилиъ ихьасе.

45Амма ученикар ге гафарин гъавурдиъ архьуна адава, ге гафарин мегӀна ягӀар акьас вей хьуна адава гебурифас. Ӏисайифас хабар гъушанасра, фиттихъас ичин Ги пеф, гебурис гучӀай хьуная.


Фуш хӀаф ичин

46Ученикарин арайиъ хӀуьджат хьуная, фуш ичин чиппигӀас ке зурба. 47Ӏисайи, гебурин фикирар ягӀай, гъушуна бицӀи шиниккв, атуна Учин багулив, 48пуная ученикарис:

– Зун бадалди гьина ме бицӀи шиниккв кьабул аркьаячин, ти Зунна кьабул аркьая, гьина Зун кьабул акьучин, ти Варттал Алефра кьабул аркьая, Зун джилилди Гьикунаеф. ЧвагӀас ке бицӀи инсан – джаллабурилас зурба инсан э.


«Чвас Ӏайвел даркьаф, те чвахъди э»

49ЯхӀъяйи пуная Ӏисайис:

– МегӀелим, час ве ттур гъургъай, шейтӀанар адика са инсан агуне, амма чин гис къадагъа акьуне, ге хьехъай аяф давахӀела.

50Ӏисайи пуная:

– Къадагъа маркьа. Чвас Ӏайвел даркьаф, те чвахъди э.


Самари дерейин хӀуриъ, Ӏиса кьабул акьуна адава

51Ӏиса, Аллагьди уч завариди агъагъа вахтт хъучавехӀела, хӀезур хьуная вес Ерусалимдиди. 52Ӏисайи Учин удигьай гьикуная Учин инсанар. Гебур адиная Самари дерейиъ ая са хӀуриди, джалла Ӏисайис геректтар хӀезур акьас. 53Амма Ӏиса кьабул акьуна адава тисаъ, Ӏиса Ерусалимдиди веяф идеф ягӀархьегуна. 54Гебури акьу кар агугуна, Ӏисайин ученикари, Якьубана ЯхӀъяйи, пуная Ӏисайис:

– Е ХӀаф, кканчин заварин цӀа йирхӀуна ккедихь агъав чин ме инсанар?

55Ӏисайи, алдаркуна ученикарилди, маркьа пуная. 56Хаб ушуная гебур джуьре хӀуриди.


Ӏисайихъай вере инсан

57Гебур рекъуьъ ай верегуна, са инсанди пуная Ӏисайис:

– Зун хӀезурди ая Вун вере усади найич кканчира Вахъай вес.

58Ӏисайи ге инсандис пуная:

– Суларихъ мугар хъая, заварин нахширарихъ мугар хъая, Инсандин КӀиркӀахъ кӀил йирхӀас мукь хъудава.

59Сасра инсандис Ӏисайи пуная:

– Шаб захъай вес.

– Е зе ХӀаф, Ӏуьссе дад ая зе, те сакин дакьуна, зафас вес хьасттава, – пуная ги.

60Ӏисайи гис пуная:

– ЮркӀвар кӀинаттари икӀурай чиппин кӀинаттар. Вун ях Аллагьдин Паччагьвелдихъас иджвелин хабар фай.

61Джуьре инсанди пуная Ӏисайис:

– Е зе ХӀаф, зун весе вахъай, амма сагелай ахттигьар тин зас хулаъ аттарис сагъди илгурай пас.

62Ӏисайи гис пуная:

– Сагелай гъилив дуруц гъушуна, хаб кьабахъди алдаркаф, герек дава Аллагьдин Паччагьвелдис.

### 10


Ӏисайи гьикуная ярцӀурна Ӏу ученик

1Тегунанхаб Ӏисайи гӀаттивуна хъара ярцӀурна Ӏу ученик сара, гьикуная гебур Ӏу Ӏутти Учин удигьай, Уч вес ккея шагьураридина хӀурариди. 2Ӏисайи пуная гебурис:

– Уцаф ппара ая, амма уца инсанар чукь ая. ТӀалаб акье Эессис, хъара инсанар гьик пуна хуппуриди уцас. 3Ях! Магьа Зун гьикая чун, хӀучарин кӀаратӀигӀди ккелар суман. 4Чвав фай магъуяна я пӀапӀушник, я чанта, я лекар, сайихъайра рекъуьъ гьучархьуттарихъай магъургъа. 5Нае хулади ачушучира, сагелай уп: «МаслихӀет хьурай ме хулаъ». 6Эгер те хулаъ ешемиш веяф маслихӀеттин инсан ичин, чве маслихӀет тихъай илгвасе, нагагь давайчин – хаб чваалди адесе. 7Гьете хулаъ экьве, ӀуьтӀен, ух тебурин аяф, лихандеттис кьиматра рукьафе. Са хулаас джуьре хулади амайчӀва. 8Са шагьурдиди адина, чун тисаъ кьабул акьухаб, кӀилди чвас тисаъ ирцӀанттар ӀуьтӀен. 9Тебурин итталар кеяттара сагъ акьуна, уп тебурис: «Аллагьдин Паччагьвел чве багулив фая!» 10Эгер са шагьурдиди адина, чун тисаъ кьабул дакьухаб, куьчайиди айчӀуна уп: 11«Че лекарил алекьуна чве шагьурдин кумра кехӀей чин кеджикуна артая. Амма чвас ягӀарухь: Аллагьдин Паччагьвел багулив фая». 12Зун чвас агъая, Садамди ешемиш вея инсанарис рехӀетти ахьасе Кьияматин Ягъа те шагьурдин инсанарис дала!


Язукъ э Галилея дерейин шагьурарин

13Язукъ э чве Хазаринди ешемиш вея инсанар! Язукъ э чве Вифсаидайи ешемиш вея инсанар! Сидундина Тирди хьунахаб, те чве усаъ хьуна Ӏеламатар, тебур дахи димари чувалин кьумашикес акьуна кунара, аликӀуна чиппин кӀилил, руькъ алархъай[*], руькъуьгӀ экьуна тахсирар чиппин гардандиъ гъушуна ахьаси. 14Амма Сидундина Тирди ешемиш вея инсанарис рехӀетти ахьасе Диван аркьагуна, чвас далара. 15Кафернагьумдиъ ешемиш вея инсанар, чвас чун завариккди аккетӀасттегьен вартт акьас пун кӀваъ аяв? Ваъ, чун джилин кӀенади ихьасе.

16Учин ученикарис Ӏисайи пуная:

– Гьина чваал юркӀв алихьаячин, ти заалла юркӀв алихьая. Гьина чун кьабул даркьаячин, ти Зунра кьабул аркьай адава. Гьина Зун кьабул даркьаячин, ти кьабул аркьай адава Варттал алефра, Зун джилилди гьикунаеф.


ЯрцӀурна Ӏу ученик адиная

17ЯрцӀурна Ӏу ученик шатти адина Ӏисайилди пуная:

– ХӀаф, шейтӀанара кехӀей мутӀеӀ ве час, чин Ве ттур гъургъай буюрмиш акьугуна.

18Ӏисайи пуная гебурис:

– Зас Иблис агуне, цӀарп суман, завариас адархьуна. 19Магьа, Зун чвас йиная хӀавел, чвас зарар кидавай, алишас иланарила Ӏекьрабарилла, хӀавел – кӀилди душманарин кьуватилла. 20Чун шейтӀанар чвас мутӀеӀ вея пуна шад мева, чун шад ухь чве ттурар заварил ликӀиная пуна!


Ӏисайин шадвел

21Гьеге сеӀетти Аллагьдин РуьхӀ архьуна Ӏисайи шатти пуная:

– Дад, заваринна джилинна ХӀаф! Зун шукур аркьая Вас, Ӏекьуллубиригьасна хурунаттаригьас джин акьуна, кар Вун ягӀар акьухӀела са бицӀи инсанарис. Э, Дад, Ве иджвелин амур и ле. 22Зе Дада кӀилди йиная Заалди. Сайисра ягӀай адава КӀиркӀ, са Дадас дала, сайисра ягӀай адава Дадра, са КӀиркӀасна КӀиркӀа гӀаттиваттарис дала, тебурис Дад ягӀар акьас пуна. 23Ӏиса алдаркуна Учин ученикарилди, гебурис дала ундихьагъилди, пуная:

– Те чвас аргваттар, аргва улар, бахттлубур э. 24Зун чвас агъая, ацӀуна пайгъамбарарисна[†] паччагьарис агвас кканди уйи ле чвас аргваттар, амма агундава, унихьасра кканди ле чвас унихьаттар, амма унихьундава.


Самари дерейин идже юркӀуран инсандихъас мисала

25Са Ӏелима кьасустти хабар гъушуная Ӏисайифас, Ги фигъайчугас:

– МегӀелим, фикьуна кканде зун зас ккидиркӀва Ӏуьмур ес?

26Ӏисайи ге Ӏелимафас учифас хабар гъушуная:

– Закуниъ[†] фиштти ликӀиная? Фи хурая вун лисакес?

27Ӏелима джуваб йиная:

– «Ккан ухь Аллагь ТегӀела лап юркӀураастти, лап гӀанаас, кӀилди ве кьудратилди, кӀилди ве фикирарилди». «Ккан ухь багу инсанна, вас вун суман».

28Ӏисайи пуная Ӏелимас:

– Вун дузди джуваб йине. Гьелиштти аркьай акье, вун ешемиш хьасе.

29Ӏелима, уч дузди агвар акьас кканди, хабар гъушуная Ӏисайифас:

– Фуш э зас багу идеф?

30Ӏисайи мисалайилди пуная гис:

– Вей хьуная са инсан Ерусалимдиас Эрихундиди. Фацуная ге къачагъари. Фаттивуна гин шейъера, йирхӀуна гис, къачагъар ушуная, фадихьуна атуна луькӀе хӀелдил файдина инсанна. 31Гьеге рекъди вей хьуная са малла. Маллайис фаттархьуна инсан агугуна, малла рекъуьн джуьре багуликди кейчӀуная. 32Гьегиштти акьуная Левин тухумдиас са инсандира: йирхӀунар але инсан агугуна, рекъуьн джуьре багуликди кейчӀуная. 33Ппай гьеге рекъди вея Самари дерейин са инсан гъузуная, йирхӀунар але инсан агугуна, ге Ӏегвал хьуна. 34Самари дерейин инсан, гьучушуна, мертт акьуна чехирилди йирхӀунара, китӀишина ччамра, алитӀуная гин йирхӀунар. Хуппай алихьуна учин дагил файдиная ми ге гасттиницайиди, гисаъра ахъаджихӀуная ме гихъас. 35Сасра ягъа, уч гисаас верегуна, йина гасттиницайин эесис арсуран Ӏу манатра пуная ми: «АхъаджихӀ ме иттаттихъ, нагагь ме гьудуркӀуна веф хардж хьучин, зун хаб верегуна есе ве пул».

36– Ве фикирдилди, фуш ге хьибуйикес багу хьуне къачагъарикк кичархьу инсандис?

37– Ге Ӏегвал хьуна, гис иджвел акьуф, – пуная Ӏелима.

– Ях, гьегиштти вунна акье, – пуная Ӏисайи.


Марфайин хулаъ

38Рекъди вей Учин ученикара хъай, Ӏиса адиная са хӀуриди. Тисаъ са Марфа агъа хьира хъаттфайшуная гебур учин хулади. 39Тихъ хъахьуная Майрам агъа чи. Майрама, экьуна Ӏисайин лекаригь, юркӀв алийина ахьуная Ги агъаттарил. 40Марфа Ӏайи гӀачӀугъуна ахьуная батӀар Ӏелеттар хӀезур аркьай. Марфайи гьучушуна пуная Ӏисайис:

– Е зе ХӀаф, Вас аргвай аду ччиччи кӀилди кар заал алчихьуна? Зас кумак акье уп лис!

41– Ай Марфа, Марфа, – пуная гис Ӏисайи, – вун кураригӀ гӀачӀугъуна ппара задарихъас фикир аркьая, 42амма кканди аяф сад э. Магьа Майрама учис иджвелин пай гӀаттивуная, ге гифас фаттивасттава.

### 11


Ӏисайи ученикарис дуьгӀе акьас ягӀар акьуная

1Сагелай Ӏисайи са мукьуйиъ дуьгӀе аркьай хьуная. ДуьгӀе акьуна ккиркӀугуна, Гин са ученикди пуная:

– ХӀаф, часра ягӀар акье дуьгӀебур акьас, ЯхӀъяйи учин ученикарис ягӀар акьуф суман.

2Ӏисайи пуная гебурис:

– ДуьгӀе акье миштти:

«Дад, Ве ттур гирами хьурай;
Ве Паччагьвел адирай.
3ТӀалаб аркьая чин Вакес гьер ягъас гуни.
4Гъил гъушен че гунагьарилас, чинна гъил гъуршанду кӀилди час Ӏайвелар аркьаттарилас.
ХӀа темехӀера хьас амарта час».


ТӀалаб аркьаттис ирцӀанде

5Ӏисайи пуная ученикарис:

– Белекин, чвагӀас гьинаичира ушуна сурӀуьшари дусттуралди пасе: «Е дустт, фаша зас бурджуни хьибу гуни. 6Захъди агьал рекъуьас дустт ачадиная, гис ес фера адава зе». 7Ти раккахъас пеб мункине: «Бизар маркьа зун, раккара хъикӀуна зун зе шиниккварихъай ахуникк ккея. Зафас вей адава гъайшина вас гуни ес». 8Зун чвас агъая, гъайшина дусттвел бадала дайичира, тис алчархьасе гъайшина ес кӀилди геректтар, ге тилас есттегьен алттадархьухаб. 9Зун чвас агъая: ТӀалаб аркьай акье – чвас есе, руцай акье чвас джикӀесе, хъирхӀай акье – чвас дахъасе. 10Гьер тӀалаб аркьаттис – ирцӀанде, руцаттис – джиркӀенде, хъирхӀаттис – дархъа. 11Нае дада чвагӀас, кӀиркӀа балугъ тин пичин, балугъин еринди есе илан? 12Е кӀиркӀа гъурагъал тин пичин, гьина гис гъурагъалдин еринди есе Ӏекьраб? 13Чун фидегьен Ӏаттар ичира, чвафас чве шиниккварис иджвел акьас верехаб, Заварин Дадафас хъара ппара акьас хьасе, Лифас ес хьасе Аллагьдин РуьхӀ те Учикес тӀалаб аркьаттарис.


Гьинан кьуватилди э Ӏисайи шейтӀанар адикаф?

14Сагелай, Ӏисайи адикуная инсан Ӏебаб аркьа шейтӀан. ШейтӀан аттушугуна, инсан гъургъуная. Гисаъ завал хьуна халкь муьхӀтал хьуная. 15Са Ӏудари гебуригӀас пуная:

– Ги шейтӀанар адикаф Велзевул агъа шейтӀанарин хӀаттин кумакилди э.

16Сасрабури, Ӏисайиас азмурар аттивай, заварин Ӏеламат агваракь агъай хьуная. 17Ӏисайи, гебурин фикирар ягӀай, пуная гебурис:

– Нае паччагьвел ичира, чиппин арайиъ душманвел аяф, ккеттархьасе, чиппин арайиъ дуьхьуьвел адава хизанара далгъванасе. 18Нагагь Иблис уч учихъай дадуьхьуьнахаб, фиштти э гин паччагьвел илгванф? Ппай чун Зас агъая, Велзевулдин кумак фай э пуна Зун шейтӀанар адикаф. 19Эгер Зун шейтӀанар Велзевулдин[*] кумакилди ичин адикаф, чве ученикари гьинан кумакилди э гебур адикаяф? Гьете ученикар хьурай чве диванчибур. 20Зун Аллагьдин кьуватилди э шейтӀанар адикаф, гагьа гьегилди аргвая Аллагьдин Паччагьвел чваалди адинаяф. 21Кьуват кея инсан, гъилив яракьра фай учин хулал алгъузуна аячин, гин шейъерис фера акьасттава. 22Амма фушчира гилас гуджлу адичин, фаттивуна гин эхӀттибар але яракьра, тӀараш акьасе гин хал. 23Захъди даваф, те Зас Ӏайвел аркьаф э. Захъай завал даркьаф, те фадархъаф э.


Инсандиас айчӀу шейтӀан хаб адегуна

24– Чиркин руьхӀ инсандиас айчӀугуна, руьхӀ адаркай аве хьед адава къумариъ, учис сакин мукьуйихъас руцай. Мукь даджикӀигуна, ги агъа: «Зун хаб весе те зун ай уйи хулади». 25Адегуна, гис аргва джикуна мертт акьуна хал. 26Хаб ушуна, ге шейтӀанди гъа учихъай ери шейтӀан сара, хъара училасра Ӏаттар, шейтӀанар учӀуна инсандиъ эркьва. Гегуна хаб инсандин гьава удигьай аттиласра Ӏае ве.


ХӀекьданди бахттлу

27Ӏисайи гебур агъагуна, халкьдигӀас са дишагьли гьавайикес пуная:

– Бахттлу э те баб, Вун хуна хӀа акьуф.

28Ппай Ӏисайи пуная:

– Бахттлубур э тебур, Аллагьдин гаф унихьуна, гисаъ агъагъилди аркьаттар.


Пайгъамбар Юнусан Ӏеламат

29Вей вей ппара халкь завал вей хьуная, Ӏисайи пуная гебурис:

– Ӏаттар э гьалдин инсанар. Ме инсанари тӀалаб аркьая заварин Ӏеламат, амма са Ӏеламатра агвасттава мебурис, са пайгъамбар Юнусан Ӏеламат дала. 30Ниневи дерейин халкьдис Юнус фиштти Ӏеламат суман хьучин, гьегиштти гьалдин инсанарис Инсандин КӀиркӀра[†] Ӏеламат суман хьасе. 31Кьибла багухъас паччагь дишагьли гъайшасе кьияматин ягъа гьалдин инсанарихъай, ме гьалдин инсанарин диван акьас, ле паччагь дишагьли адеф идехӀела Сулейманан Ӏекьуллу гафарил юркӀв алихьас дуьнйайин те кӀилиъ ая хӀуькуматтиас. Агьал мисаъ чвахъай аяф, Сулейманаласра ХӀаф э. 32Кьияматин ягъа Ниневи дерейин халкь гъайшасе гьалдин инсанарин диван акьас, те халкьди чиппин гунагьар чиппин гардандиъ гъушухӀела, Юнуса Аллагьдин гаф чиппис пегуна. Агьал мисаъ чвахъай аяф, Юнусаласра ХӀаф э.


Инсандин лампа

33Сайира кикӀуна лампа алихьайдава даргва мукьуйил, я кичикӀайдава бахӀтикк. Лампа хъихьа кьасахъ, ачавереттарис Ӏекв агвас. 34Улар – инсандин лампа хӀисаб э. Улар сагъди агуна, кӀилди инсандис Ӏекв ичина аве, улар иттагуна, инсан мучӀаъ аве. 35Хъуттурфен гьа, ваъ ая Ӏекв мучӀе дахьас! 36Нагагь ваъ Ӏекв аяхаб, фера мучӀеф адавай, вун Ӏекун нур ичай ахьасе, лампайи вас учин Ӏекун нур ичаф суман.


Ӏисайи тахсирар кикӀуная фарисеярикна Ӏелимарик

37Ӏиса гъургъуна ккиркӀугуна, са фарисея хъаттфайшуная Ге учихъди абкьанттар акьас. Ӏиса ачушуна хулади, экьуная суфрайихъ. 38Фарисей муьхӀтал хьуная, Ӏисайи сагелай гуни ӀуьтӀанастти гъилар даӀуьччухӀела. 39Ӏисайи пуная гис:

– Магьа чун, фарисеяри,[†] вартталас мертт аркьайчира чве вакъна курушка, чве гӀанаъ ппара гашна, Ӏайвел ая. 40Эй фагьумсузар! Сайи ду яратмиш акьунаф варттал багвра, гӀана багвра. 41Чве аяф Ӏеджизарис пай аркьай акье, гьетегуна чве кӀилди мертт хьасе. 42Язукъ э чве, фарисеяр! Чун ирцӀанде чве багъдиъ узуна уриариласра кехӀей хъара джуьре ӀуькӀериласра кехӀей закатин йицӀудпе пай, амма Аллагьдин дузвелдихъасна кканевелдихъас, чве кӀвалас ушуная! Удигьай гьеле э кканди аяф, джуьре курарихъасра кӀвалас девей. 43Язукъ э чве, фарисеяр! Чвас кканве экьвас дуьгӀебур хура хулариъ хӀуьлматин мукьарил. Чвас кканве гимил чун тегӀрифилди кьабул аркьагуна. 44Язукъ э чве, чун ттаргъунар хъудава некьвар суман э: инсанар ве гисарилас, некьвар ккеяф дагӀай.

45Са Ӏелима пуная Ӏисайис:

– МегӀелим, ле гафарилди Вун часра гиран аркьая!

46Ӏисайи пуная:

– Язукъ э чвера, Ӏелимар![†] Чун гъас деве къакъ алчихьа инсанарил, амма чун тӀуб тӀубук кирхӀайдава гебурис кумак акьас. 47Язукъ э чве, чун, чве дадари кӀе пайгъамбарарис[†] пирар алихьахӀела. 48Чун шихьидвел аркьая, хӀекь э пуна, чве дадари акьуна курар: чве дадари луькӀей хьуная пайгъамбарар, амма чун те пайгъамбарарис пирар алихьая. 49ДехӀела хьуная Аллагьди пунаф: «Зун гьикасе гебурилди пайгъамбарарна вакилар, амма сур пайгъамбарарна вакилар кӀесе гебури, сасрабурис Ӏайвелар акьасе». 50ДехӀела чун, гьалдин инсанари, джуваб йина ккандея ме дуьнйа яратмиш акьугуналас мич кӀина пайгъамбарарихъас, 51ХӀебилилас Закарияйилди. (Закария йирхӀуна кӀиная Аллагьдин хулаъ садакьа аркьа мукьуйина Гирами мукьуйин арайиъ.) Зун чвас агъая, чун джалла курарихъас джуваб есе. 52Язукъ э чве, Ӏелимар, чун чваалди гъушуна Аллагьдин гафттин гуьлегвар, е чун ачушундава, е те ачевес ккандеттар ачатундава.

53Ӏиса ушугуна, фарисеярна Ӏелимар ахьуная фи тахсирар кикӀагьан агъай Ӏисайик, Ӏисайикес хъел адина. Гебури гьер джуьре суалар алихьай хьуная Ӏисайис, 54алгъузуна фи аттархьайчугас Гин сивиас.

### 12


ЭхӀттият ухь сурат Ӏуьрччан курар аркьа фарисеяригьас

1Те вахттунис агъзурарилди завал хьуная халкь, инсанар гӀукъуна ахьуная са сайихъ хъузиланди. Ӏисайи сагелай Учин ученикарис пуная:

– ЭхӀттият акье фарисеяригьас,[†] гебурин сурат Ӏуьрччан кураригьас. 2Фера адава джинабанф, вартталди агъдархьуна илгванф, фера адава ашкаранф, ягӀардахьуна илгванф. 3Чун Ӏуьшуй пеф, ягъуй унихьасе, чун хазин хулаъ ибурихъди пеф, хулагъарилас ун алихьуна агъай ахьасе.

4– Зун чвас агъая, Зе дусттар: ГучӀ мева тебуригьас, чун кӀина сара чвас фера акьас деветтаригьас. 5Зун пасе чвас, гьинагьас гучӀ хьуна кканчин: гучӀ ухь Тигьас, чун кӀина, хаб чун джегьенемдиъ ихьас вереттигьас. Зун чвас агъая, Гьетигьас гучӀ ухь. 6Ӏу кепекигьас ду гӀифу джакьв масса ирцӀанф? Амма ге джакьварикес садра Аллагьдин кӀвалас ушуна адава. 7Чве кӀилил але чӀарара кехӀей кӀилди сан акьуная! ГучӀ мева, чун ппара багьайи э джакьварилас!


Ӏиса кьабул акьубахъас

8– Зун агъая чвас: гьина Зун инсанарин удигь кьабул акьучин, те Инсандин КӀиркӀара[†] кьабул акьасе Аллагьдин малайикарин удигь, 9амма гьина Зун инсанарин удигь кьабул дакьучин, те Инсандин КӀиркӀара кьабул акьасттава Аллагьдин малайикарин удигь. 10Инсандин КӀиркӀахъас дава гаф петтилас, гъил гъушанасе, амма Аллагьдин РуьхӀдихъас гиран вере чӀире гаф петтилас, гъил гъушанасттава. 11Чун дуьгӀебур хура хулариди файдегуна, хӀекимарилдина хӀаттарилди, чун фикир маркьа, фишттин джувабар ирцӀангьан пуна, я фигъагьан пуна. 12Аллагьдин РуьхӀди гьеге сеӀетти ягӀар акьасе чвас, чун фи пуна кканчин.


Гаш имикӀа юркӀураъ

13ХалкьдигӀас гьинаичин пуная Ӏисайис:

– Е МегӀелим, уп зе ччуччус, дада атуная девлет засра пай акье пуна.

14Ӏисайи пуная гис:

– Е идеми, гьина э Закес диванчи акьунаеф, чве арайиъ учӀуна пайяр акьас?

15Ӏисайи хаб пуная:

– Хъуттурфен гьа, гаш имикӀа юркӀураъ. Инсандин Ӏуьмур девлетилди дава алцандеяф.


Мисала са гашин девлетлу инсандихъас

16Ӏисайи ахъакьуная гебурис мисала:

– Са девлетлу инсандис учин хуппуриас идже бегьер завал хьуная. 17Ги фикир аркьай хьуная: «Фиркьагьан Зун, Завал акьуна ризкь атас, мукь адава зе. 18Зун миштти акьасе, – пуная ги, – зе цӀуьре тахар аргӀуна, цӀае хӀа тахар акьасе, тисади завал акьасе зун кӀилди зе кьура, зе сасра девлетра. 19Тагьтегуна зафас зас пас хьасе: – Гьал вахъ икӀуна ппара девлет хъая, ацӀуна исарис гьуркьасе. РехӀет акье джандис, ӀуьтӀен, ух, кеф кеттив Ӏуьмурдикес». 20Аллагьди пуная ге инсандис: «Агь эхӀмакь! ЯгӀа Ӏуьшуй вун кӀесе. Гьинас хьасе ле ве завал акьунаттар?» 21Гьерттис, Аллагьдин девлет завал даркьай, учис девлет завал аркьаттис, гьетиштти хьасе.


Фикирар гъамар маркьа

22Хаб Ӏисайи пуная Учин ученикарис:

– ДехӀела Зун чвас агъая: фикир маркьа Ӏеле гунихъасна аликӀа кандихъас. 23Ӏуьмур хӀайи э Ӏелеттилас, джанна хӀайи э кандилас. 24Хъуттурфен хъветтарихъ, гебури е узайдава, е уцайдава, хъудава гебурихъ е хазина хулара, е тахара, амма Аллагьди ирцӀанде гебурис Ӏелеф. Ппай чун ацӀуна багьайи э джакьварилас. 25Гьинафас чвакес хьасе, гъамар акьунегъай, учин Ӏуьмурдихъди са сеӀет хьунара хъучихьас? 26Гьеге са бицӀифра кехӀей чвафас акьас девегуна, фас чун сасра курарихъас фикирар аркьаттар э? 27Хъуттурфен, фиштти кегъучӀайчин цӀантукар: гебури е загьмат аркьайдава, е ттунар аркьайдава. Амма, Зун чвас агъая: паччагь Сулейманара кехӀей, гьетидегьен девлетар хъай, ге цӀантукари суман батӀарди аликӀайдавуйи. 28Нагагь, ягӀа ай, багагь пичиди агъихьа чӀирин ӀуькӀил Аллагьди гиштти аликӀахаб, чваал хъара иджи аликӀастту, хъудугъаттар! 29Чун маруца чвас Ӏелеттихъасна ухаттихъас, гъамра маркьа. 30Ме гунагьарин дуьнйайи гьеле задарихъ э джалла инсанар ахъихьунаф. Чве Заварин Дадас ягӀая чвас лебур герекди идеф. 31Ке удигьай Аллагьдин Паччагьвелдихъас руц, аметтар чвас Ли есе. 32ГучӀ мева, бицӀи кӀаратӀ! Чве Дада Учин иджвелин амур акьуная, шатти чвас Паччагьвел ес. 33Масса йина чве шейъер, кумак акье касибарис, джикӀен чвас кьацӀра ерсе деве пӀапӀушникар, завал акье девлетар заварил: лич е тӀафал адесттава, лисал е кьабкӀ архьасттава. 34Чве девлет нанди аячин, гьетисаъ чве юркӀвра ахьасе.


Эессихъ гъузуна лукӀ

35Гьемишан хӀезурди ухь, яӀарилас чӀилла дивуна, лампабура кикӀуна. 36Эесси цӀакӀинаригӀас адесттегьен, ти хъирхӀугъилди ракк дахъас гъузуна лукӀ суман, гьетиштти хӀезурди чунна гъузен. 37Бахттлубур э те лукӀар, эесси адесттегьен гъадархьуна гъузунаттар. Зун чвас дузди агъая, эесси учин яӀариккес чӀилла ккейтӀуна, экьвас акьуна лукӀар суфрайихъ, уч гьударкай ахьасе гебуригь. 38Бахттлубур э тебур, эесси мус адичира, кканчин сурӀуьшари, кканчин завкураригӀди, гъадархьуна, эессихъ гъузунахаб. 39ЯгӀарухь, хулан эессис хабарди уйихаб, нае вахттуни адес ичин тӀафал, эесси тӀараш акьас атасттавуйи учин хал. 40Чунна хӀезурди ухь, чвасра ягӀай адава нае вахттуни адесичин Инсандин КӀиркӀ.

41Петтруйи хабар гъушуная Ӏисайифас:

– Е ХӀаф, Вун ле мисала агъаяф час эв, хъара джаллабурис эв?

42Ӏисайи пуная:

– Гьал фуш э те, эессин хулан хӀаф, эессин эхӀттибар але Ӏекьуллу хӀеким, эесси учин лукӀарил хӀавел йинаеф, гебурис вахттуни Ӏелеф ес? 43Бахттлу э те лукӀ, эесси адегуна, эессис кар аркьай алчархьуф. 44Зун чвас дузди агъая, эесси кӀилди учин хулан хӀавелдиъ алихьасе ге. 45Нагагь те лукӀу учин юркӀураастти фикир акьучин: «Кьана аркьая зе эесси адес», пуна, йирхӀай хьичин лукӀарис, хумбарисра, идемарисра, Ӏелди, ухай, пиянди авейчин, 46ге лукӀун эесси хабарсузди адесе, кьацӀра лукӀ дагъузуна ягъа, дагъузуна вахттуни. Эесси гин диван акьуна, сасра эхӀттибар алдава инсанаригӀ гӀачихьасе гера. 47Нагагь учин эессин кьасттра ягӀай ай, лукӀ хӀезур дахьухаб, я учин эесси пеф дакьухаб, гишттин лукӀус зулумилди йирхӀасе. 48Нагагь эессин кьастт дагӀай, лукӀу фиичира дава кар акьухаб, лукӀус чукь йирхӀасе. Гьинас Аллагьди ппара йичин, ти хӀа джувабра есе, гьинал ппара эхӀттибар акьучин, ти хъара хӀа джуваб есе.


Зун Ӏаре маслихӀет фай дава адинаеф

49Зун цӀа фай адинаф э джилилди, фидегьен ккандея Зас цӀа тегӀди бугъмиш хьуна! 50Зун цӀигӀди гӀучӀуна ккандея, цӀигӀас ушуна, гӀадайчӀудегьен гагьди, Зун гӀезабикк ккея! 51Чун фикир аркьаяв, Зун Ӏаре маслихӀет фай адинаеф э пуна джилилди? Зун чвас агъая, дава! Ӏаре са маслихӀет фай дава, къигӀ файра э! 52Гьалдин хаб, хулаъ гӀифуд аячин, гебур Ӏу пай хьасе: хьибуд са усал хьуна, Ӏуйихъай гӀахъасе, Ӏуд са усал хьуна, хьибуйихъай гӀахъасе. 53ГӀахъасе дад кӀиркӀахъай, кӀиркӀ дадахъай, баб рушахъай, руш бабахъай, хьиджарбаб сусахъай, сус хьиджарбабахъай.


Фас ме вахттунин чун гъавурдиъ архьафттава?

54Халкьдис Ӏисайи пуная:

– Завар алчадивугуна къирибури, чун агъа: «Угъвал угъвасе». Угъайра э. 55Ппай кьибла багуйихъас кулак ичагуна, чун агъа: «Куче хьасе». Куче вейра э. 56Эй, Ӏу сурат гӀаттар! Джилихъна заварихъ хъуланди чвафас гьава ягӀар акьас ве, ппай агьал фишттин вахтт хьунаячин гъавурдиъ архьас вейду чвафас?

57– Фикьас чвафас чвас фи дузди ичин ягӀар акьас верефттава? 58Ваалас гӀерз аркьаттихъай суттиди верегуна, рекъуьъ ами димари алучӀ тихъай маслихӀет акьас. Давайчин вун гъасе ти суттилди, сутти есе вун дусттагъин къаравуларилди, къаравулари ачикасе вун дусттагъиъ. 59Зун вас дузди агъая, вун тисаас аттесттава, вак кӀаре Ӏебасин бурдж кимедегьен гагьди.

### 13


Чве гунагьар чве гардандиъ гъушен

1Те вахттуни са Ӏу инсанари ахъакьуная Ӏисайис, Пилата кӀина Галилея дерейин инсанарихъас. Пилата те инсанарин иъ гӀачатуная тебурин садакьайин маларин иихъай. 2Ӏисайи пуная ге инсанарис:

– Чун фикир аркьаяв, те Галилея дерейин инсанар джуьре инсанарилас ппара гунагьар кеяттар и пуна, тебурис тиштти хьухӀела? 3Зун чвас агъая, дава! Нагагь чун чвак тахсирар кеяф мутӀеӀ хьуна, чве гунагьар чве гардандиъ дагъушухаб, джалла чунна тебур суман кӀесе! 4Я Силамдиъ минара арчӀуна, тисакк ккикъуна кӀе те цӀемуя инсан? Чун фикир аркьаяв, тебур джаллабурилас Ерусалимдиъ ешемиш веяттарилас ппара тахсирар кеяттар и пуна? 5Зун чвас агъая, дава! Амма чун чвак тахсирар кеяф мутӀеӀ хьуна, чве гунагьар чве гардандиъ дагъушухаб, джалла чунна кӀесе, тебур суман!


Мисала, емиш алгъадеве инджиран кӀуранихъас

6Хуппай Ӏисайи ахъакьуная гебурис мисала:

– Са инсандин тӀибитӀарин багъдиъ узуна ахьуная инджирин кӀур. Эесси адиная кӀуранил емишар алчугас хъуттурфанас, емишар алхьуна адава. 7Емишар алдавай агуф, ги пуная учин багъдихъ ахъаджихӀа инсандис: «Магьа хьибу ис э зун мисади вей хъуттурфанас, емишар алгъадина айчугас ме кӀуранил, емишар вей адава. АтӀ ме кур. Фас муфиӀет кидавай фацанасе ми мукь». 8Багьдихъ ахъаджихӀатти пуная гис: «Е эесси, са иса сара ате ме кӀур. Зун мис ругра есе, джилла гӀане акьасе. 9Сасра иса хьас идеф хьасе емишар, нагагь дахьучин, атӀ».


Киш ягъа са дишагьли сагъ акьуная Ӏисайи

10Ӏисайи киш ягъа Аллагьдин гаф ягӀар аркьай хьуная инсанарис са дуьгӀебур хура хулаъ. 11Тисаъ ахьуная гӀанаъ шейтӀан учӀуна, иттали цӀакас акьуна са дишагьли. ЦӀемуя ис хьуная гифас утун дуз акьуна, вартт гъайшас девей. 12Ге дишагьли агугуна, Ӏисайи учигьди унахъуна пуная гис:

– Вун сагъ хьуная.

13Ӏисайи алихьуная ге дишагьлил гъилар, дишагьли гьеге сеӀетти дуз хьуна гъайшина, шукур акьуная Аллагьдис. 14ДуьгӀебур хура хулан хӀатти, хъел адина Ӏисайикес, Ги киш ягъа сагъ акьухӀела, пуная халкьдис:

– Кар акьас ерхьи ягъ ая. Гьете ягъари шаб чве итталар сагъ акьас, киш ягъа сагъ маркьа. 15Ӏисайи джуваб йиная гис:

– Ӏу сурат гӀаттар! Чвакес гьертти, хъатуна тӀунахъас е вец, е даги киш ягъа гъайду хьед ес? 16Ме дишагьли Ибригьиман тухумдиас э. ЦӀемуя истти шейтӀанди итӀуна уйи ме, гьал киш ягъ э пунегъай, ахттигьар аду, мис рехӀет акьуна, ме атас?

17Ӏисайи гиштти пегуна, Ӏиса дакканттарис неч хьуная, ппай кӀилди халкь шатти ахьуная Ӏисайи аркьа адлу курарил.


Фиттихъай фачикӀас хьасе Аллагьдин Паччагьвел

18Ӏисайи пуная:

– Фи суманф э Аллагьдин Паччагьвел? Фиттихъай фачикӀа Зун Ле? 19Аллагьдин Паччагьвел фачикӀас хьасе, инсанди учин багъди узу бицӀи кӀуранин тумунин удухъай. Ге уд кегъучӀуна, заварикк аккертӀадегьен кӀур хьуне. Ле кӀуранин куларигӀ завун нахширари чиппис мугар акьуне.

20Ӏисайи сагелай сара пуная:

– Фиттихъай фачикӀа Зун Аллагьдин Паччагьвел? 21Ле дишагьли хьибу кӀватт гӀуригӀ гӀихьуна химир хӀисаб э. Са чукь химирилди кӀилди гӀур акефуруная.


Исал къапубур

22Ӏиса вей хьуная Учин рекъди Ерусалимдиди шагьураригӀас, хӀураригӀас, ягӀар аркьай инсанарисра. 23Са инсанди хабар гъушуная Ӏисайифас:

– Е ХӀаф, са чукь инсанар дала ухӀастту Аллагьди?

Ӏисайи пуная халкьдис:

24– Ачадес алучӀ исал раккариас, хъугъ Захъ, ацӀунаттар ачадес алучӀасе ге раккариас, амма хьасттава. 25Хулан эесси гъайшина ракк алакъугуна, чун раккан къабахъ илгванасе, чун раккахъ хъирхӀай ахьасе, агъай: «Е ХӀаф, дахъ час». Ли пасе чвас: «Зас ягӀайдава чун фушар ичира, нандиас ичира». 26Хуппай чун агъай ахьасе: «Чин вахъай Ӏелди ухай ай уйи. Вун час Аллагьдин гаф ягӀар аркьайи куьчабуриъ». 27Ппай Ли чвас пасе: «Зас ягӀайдава чун фушар ичира, нандиас ичира. Ях Загьас, джалла Ӏайвелар аркьаттар!» 28Чун Ӏешасе, силебар ругӀасе, чвас Ибригьимра, ИсхӀекьра, Якьубра, джалла пайгъамбарара[†] Аллагьдин Паччагьвелдиъ агуна, чун лисаас адикугуна! 29Инсанар адесе дуьнйайин якьудар багварихъас, экьвасе маджлисин усттулихъ Аллагьдин Паччагьвелдиъ. 30Агьал кьабахъ хъаяттар, лисаъ удигь хьасе, агьал удигь гьаяттар, лисаъ къабахъ хьасе.


Ерусалимдихъас Ӏисайин дардар

31Те вахттуни са Ӏу фарисеяр[†] адина пуная Ӏисайис:

– Вун ушуна ккандея мисаас. Ях, Иродас Вун кӀес ккандея.

32Ӏисайи гебурис пуная:

– Ушуна уп те сулас: «Зун шейтӀанара адикасе, инсанара сагъ акьасе ягӀара, багагьра, хьибудпе ягъас Зун ккиркӀвасе Зе кар. 33Амма ягӀара, багагьра, сае ягъара Зун Зе рекъди ушуна ккандея, пайгъамбар луькӀеф Ерусалимдиъ идехӀела, сасра усаъ дава». 34Агь Ерусалим! Ерусалим, пайгъамбарар луькӀеф, училди гьикунаттарис гъвандинф аркьаф! Хьимугелай кканди уйи Зас кӀилди халкь Зе багуливди завал акьас, пеӀела учин чаркквар завал аркьаф суман учин хилариккди, амма чвас кканхьундава! 35Магьа Аллагьдин хал[†] Ӏар хьуне! Зун чвас агъая, чвас Зун агвасттава, чун дапедегьен гагьди: «Бахттлу э Аллагь бадала Веяф!»

### 14


Фарисеян хулаъ

1Сагелай киш ягъа Ӏиса адиная гуни ӀуьтӀанас фарисеярин[†] хӀекиман хулади. Фарисеярин улар Ӏисайил алхьуная, Ги фиркьайчугас. 2Ӏисайигьди гьучадаркуна экьуна ахьуная иттали акетӀагӀуна инсан. 3Ӏисайи хабар гъушуная Ӏелимарифасна,[†] фарисеярифас:

– Ахттигьар аяв сагъ акьас киш ягъа хъара аду?

4Гебур буӀуная. Ӏисайи Учигьди гьучафайдина, сагъ акьуная иттаф, 5ппай гебурис пуная:

– Нагагь чве кӀиркӀ, я чве вец къуйдиъ архьухаб, гьеге сеӀетти аттивастту чун, киш ягъ ичира?

6Гебурифас фера пас хьуна адава.


Хулан эессисна гин гӀуларис Ӏисайи пуная

7Ӏисайис агуна, гӀалашувари гьертти чиппис идже мукьвар фацанас алучӀаяф, ахъакьуная гебурис мисала:

8– Нагагь вас маджлисилди унахъунахаб, идже мукь фамарцана, белекин валасра хӀуьлматлуйис унахъуна ахьури. 9Хулан эесси, ачадина, пасе вас: «Ле мукьуйил ме инсан экьурай!» Тегуна вас неч хьуна, ке ахиран мукьуйилди вес алчархьасе. 10Вас шаб пунагуна, ушуна экьве раккаригӀ гӀая мукьуйил, эесси гӀуларигьди аттегуна, вас пасе: «Дустт, гьара мич гӀайчӀуна экьве!» Тагьа тегуна вас сасра гӀуларин удигь алтухъ хӀуьлмат хьасе. 11Учис уч хӀайи аргваф, ахтт хьасе, уч бицӀи аргваф, вартт хьасе.

12Хулан эессис Ӏисайи пуная:

– Вун вахъди абкьанттар я Ӏуьшанттар акьас хъаттгъарегуна, шаб магъа я дусттарис, я чуппарис, я багунттарис, я девлетлу къуншибурис. Гебурифас хаб вунна хъаттгъас агърукьасе, хаб ве пай хъатӀас. 13Шаб уп вахъди гӀеджизарис, хъурмутӀарис, Ӏаттеттарис, сукъурарис. 14Тагьа тегуна вафас вун бахттлу хӀисаб акьас хьасе. Гебурифас хаб вас фера иджвел акьас агърукьай адава, дехӀела вас Аллагьди есе иджвелин пай, Уч юркӀурал але инсанар джан керхьуна гъайши ягъа.


Мисала зурба маджлисихъас Аллагьдин паччагьвелдиъ

15Гебур унихьугуна, са гӀалашува пуная Ӏисайис:

– Бахттлу э Аллагьдин Паччагьвелдиъ гуни Ӏеле инсан!

16Ӏисайи пуная гис:

– Са инсанди шаб пуна ахьуная учихъди ацӀуна гӀуларис. 17Вахтт хъучадегуна, эесси гьикуная учин лукӀ унахъунаттарилди пас: «Шаб, че джалла хӀезурдея». 18Джаллабури, чӀал сад акьунаттари суман, гъил гъушен агъай хьуная. Садпетти пуная гис: «Зун ху гъушуная, зун хъуттурфанас ушуна ккандея тихъ. Гъил гъушен сара заалас». 19Ӏудпетти пуная: «Зун йицӀу вец гъушуная, гебурихъ хъуттурфуна кканде иджеттар ичугвас. Гъил гъушен сара заалас». 20Хьибудпетти пуная: «Зун хьир акьуная, зафас адес вей адава». 21ЛукӀу адина кӀилди пуная эессис. Тегуна хулан эесси хъел адина пуная лукӀус: «ТегӀди ях шагьурдин куьчабуригӀди, тураригӀди, завал акьуна гӀеджизар, хъурмутӀар, сукъурар, Ӏаттеттар, хъай шаб мич». 22ЛукӀу пуная эессис: «ХӀаф, вун зас буюрмиш акьу кар, зун акьуне, амма хъара Ӏаре мукьар аме». 23Эесси пуная учин лукӀус: «Ушуна шагьурдин къирагъарихъ хъая куьчабуриди, джалла вас гьучархьеттар, мич верегъилди акье, зе хал гӀулари ацӀас. 24Зун чвас агъая, те зун шаб пуна уйиттарикес, садра ахьасттава зе суфрайихъ!»


Гьинафас хьасичин Ӏисайин ученик хьас

25Ӏисайихъай вей хьуная ацӀуна инсанар. Алдаркуна, Ӏисайи пуная гебурис:

26– Нагагь Заалди аде инсандис, Зун ппара дакканхаб дадалас, бабалас, хьиралас, шиниккварилас, чуппарилас, чиярилас, учин Ӏуьмурдилас, – тифас хьасттава Зе ученик хьас. 27Захъай вереттифас, хьасттава Зе ученик хьас Учин гӀезабарин къакъ дагъа хаб. 28Чвакес гьинас хьунара хӀа гьава къала алихьас ккандеячин, сагелай экьуна учин харджар хӀисаб акьастту ги, фидегьен ачевесичин къала алихьас. 29Хандагар ихьуна, аме курар гифас ккиркӀвас девеячин, джаллабур гил элхъенди ахьасе, 30агъай ахьасе: «Магьа ме, къала алихьуна ккиркӀвас дахьу инсан!» 31ДегӀви акьас вес кканди ая паччагьдира, сагелай экьуна фикир акьуна кканде, хьасичин учифас, учин йицӀу агъзур эскер хъай дегӀви акьас, сасра къа агъзур эскер хъай вея паччагьдихъай. 32Девехаб, паччагьди гьикасе учин вакилар маслихӀетар акьас те сасра паччагьдилди, те вархайи ами. 33Чун кӀилди чвахъ хъая шейъер ккандава дапедегьен гагьди, чвакес сайифасра хьасттава Зе ученик хьас.


Мисала къелахъас

34– Кьел – идже шейъ э. Амма кьел кьеланди идилгухаб, фиштти э кьел хаб кьелан аркьаф? 35Тегуна кьел фиттисра герек дава, джилил алахъасра кехӀей. Ге фадархъа. ЮркӀв алийинаттарис, унихьурай!

### 15


Мисала, гулуна хӀуппахъас

1Ӏисайил юркӀв алихьас завал вей хьуная кӀилди налукар завал аркьаттарна гунагьар кеяттар. 2Фарисеярина[†] Ӏелимари,[†] хъел вей, агъай хьуная:

– Ге инсанди гунагьар кеяттар кьабул аркьа, гунира кехӀей Ӏелди гебурихъай!

3Тегуна Ӏисайи ахъакьуная гебурис мисала:

4– Белекин, чвакес сайихъ верш хӀуб хъая. Гебурикес са хӀуб гулучин, атуна чӀирил ежчӀурна ерчӀу хӀубра, гулуна сайихъас руцастту ге, джикӀесттегьен? 5ДжикӀигуна, шатти алгъихьуна учин гӀунил хӀубра, 6весе ге хулади. Унахъуна дусттарисра, къуншибурисра, пасе ги: «Шад ухь захъай, зас зе гулуна хӀуб джикӀине!» 7Зун чвас агъая, гьегиштти заварилла шатти ахьасе са инсандихъас, нагагь ги учик тахсирар кеяф мутӀеӀ хьуна, учин гунагьар, учин гардандиъ гъушухаб, ежчӀурна ерчӀу гунагьар кидава инсандихъас дала.


Мисала, гулуна манатихъас

8– Магьа хъара мисала: Нагагь са дишагьлин йицӀу арсуран манатикес са манат гулухаб, кикӀуна лампара джикастту ги хал, руцай учин манат джикӀесттегьен? 9ДжикӀигуна, унахъуна къучмабурисра, къуншибурисра, пасе ги: «Шад ухь захъай, зас зе гулуна манат джикӀине!» 10Хъугъ Захъ, гьелиштти шад хьасе Аллагьдин малайикара, учик тахсирар кеяф мутӀеӀ хьуна, учин гунагьар учин гардандиъ гъушу са инандихъас.


Мисала дава рекъуьъ архьу кӀиркӀахъас

11Ӏисайи хъара ахъакьуная:

– Са инсандихъ хъахьуная Ӏу кӀиркӀ. 12БицӀи кӀиркӀа пуная дадас: «Е дад, нан ве девлетикес зас рукьа пай». Дадара пай акьуная девлет Ӏудар шиниккварис. 13Са Ӏу ягъалас бицӀи кӀиркӀа учин пай кӀилди масса йиная, фай пулла ушуная ге варха са хӀуькуматтиди. Тисаъ, кефунилди ешемиш вей, кӀилди учин аяттар хардж акьуная ги. 14Ги кӀилди хардж акьугуна, те хӀуькуматти ппара Ӏайи гаш архьуная, ге кӀиркӀ дарвелдиъ архьуная. 15Ушуная ге тисаъ ешемиш вея са инсандис кар акьас. Те инсанди гьикуная ге учин галуди ваккар ухӀас. 16Гашила луькӀей, ге рази ахьуная ваккарис ккерхъа хурар ӀуьтӀанас, сара фера адавай. 17КӀилиъ ачархьуна, пуная ги учи учис: «Фидегьен курар аркьа инсанар хъая зе дадахъ, тебурис фун ацӀасттегьен гуни ая, хъамилгвайра кехӀей э, ппай зун мисаъ гашила луькӀея! 18Ушуна зе дадалди, пасе зун: „Е дад, Аллагьдин удигьра, ве удигьра зак гунагьар кея. 19Ве кӀиркӀ э пас сара зун лайикьлу дава. Ве кар аркьа инсанаригӀди хьунара кьабул акье сара зун“».

20Ге ушуная учин дадалди. Дадас вархайил алми димари агуна, Ӏегвал хьуная учин кӀиркӀ. Дад гьуккай гьучушуна, архьуна кӀиркӀан гардандиъ, мач икӀуная гис. 21КӀиркӀа пуная дадас: «Е дад, зун Аллагьдин удигьра, ве удигьра гунагьин курар акьуная. Ве кӀиркӀ э пас сара зун лайикьлу дава». 22Дада пуная учин лукӀарис: «ТегӀди файдина ке батӀар кунара аликӀ мил, гъилихъ тӀубулла хъикӀ мин, лекара аликӀ мил. 23Файдина, рукк идже кук урчра, ягӀа хьин Ӏелди ухай шадвел акьасе. 24Ме зе кӀиркӀ кӀина уйи, гьал джан керхьуне мик, ме гӀачагулунуйи, гьал джикӀине ме». Гебури ӀуьтӀуб ухуб акьуна шадвелар акьуная. 25Ппай хӀа кӀиркӀ ге вахттуни хуйиъ ахьуная. Тисаас адина, хулагьди гьучарукьагуна, макьамаринна лехъунарин ун унихьуная гис. 26Унахъуна са лукӀус, хабар гъушуная ги: «Фи э тисаъ аркьаяф?» 27ЛукӀу пуная гис: «Ве чу адиная, те сагъ саламатти адехӀела, ве дада идже кук урч руккуная». 28ХӀа ччуччус, Ӏайи хъел адина, хулади ачевесра кехӀей кканхьуна адава. Дада, аттина миннат акьуная гис, хулади ачашаб пуна. 29ХӀа кӀиркӀа пуная дадас: «Магьа хьиму ис э зун, ве лукӀ суман, кар аркьай, вун петтара аркьай, амма вун зас мудур хьунара ефттава, зе дусттарихъай ӀуьтӀуб ухуб акьас. 30Ппай ве ме кӀиркӀ адегуна, вун йина пайра кефунилди хардж акьуна, вун гис идже кук урч руккуная». 31Дада пуная гис: «Е зе кӀиркӀ, вун гьемишан захъай аяф э, кӀилди зе аяттар вас э. 32Вун шад хьуна кканеф э, ве чу кӀинуйи, гьал джан керхьуне, гӀачагулунуйи, гьал джикӀине».

### 16


Мисала, учин эессис Ӏемалар аркьа хулан хӀаттихъас

1Ӏисайи Учин ученикарис пуная:

– Са девлетлу эессихъ гин хулан хӀавел аркьа инсан хъахьуная. Эессис гӀерза акьуная, ве хулан хӀавелдиъ аятти, вун Ӏелди ккедихьая пуна. 2Эесси, унахъуна гис, пуная: «Фи э зас вахъас унихьаттар? Нан ве кардин хӀекь хӀисабра, сара вун хӀавел акьасттава». 3Тегуна хулан хӀавелдиъ аятти учи учикди пуная: «Гьал фиркьагьан зун? Кардилас зун алайкая. Ушуна къанавар рукӀас, зак яхӀ кидава, гъил ккедикӀуна пул тӀалаб акьас, зас нечтти э. 4Зас ягӀа фикьуна кканчин! Зун ме хулаас кардилас адикугуна, сасра инсанари чиппин хулади кьабул аркьагъилди акьуна кканде». 5Хулан хӀавелдиъ аятти унахъуная учин эессин бурджар кея инсанарис. Садпеттифас хабар гъушуная ги: «Фидегьен йина ккандея вун зе эессис?» 6«Верш маргай ччаман», – пуная ти. Хулан хӀавелдиъ аятти пуная: «Магьа вак кея бурдж ликӀина кӀедж, тегӀди экьуна ликӀен верш бахӀтин еринди гӀифцӀур бахӀти». 7Хаб джуьреттифас хабар гъушуная: «Ппай вун фидегьен э йина ккандеяф?» «Верш чувал кьваран», – пуная ти. Хулан хӀавелдиъ аятти пуная: «Магьа вак кея бурдж ликӀина кӀедж, вершан еринди, ликӀен якьукъад». 8Хулан хӀавелдиъ ая инсан нехӀекь ичира, эесси тегӀриф акьуная гин, гин кӀилиъ гишттин Ӏемал архьухӀела. Аллагьдин рекъуьъ ая инсанарифас дала, гьалдин дуьнйайи гишттин инсанарифас э чаб суман инсанарихъай Ӏемалин курар акьас вереф.

9Зун чвас агъая, чве джилин девлетар хардж акье инсанарис кумакисра, дусттари хьасра. Чве джилин девлетар ккиркӀугуна, чун джанаттиъ кьабул акьасе. 10БицӀи кардис дугъри инсан, хӀа кардисра дугъри хьасе. БицӀи Ӏемал аркьатти, хӀа Ӏемалла акьасе. 11Нагагь чваал джилин девлетар аманат акьас девехаб, гьина э чваал заварин девлетар аманат аркьаф? 12Нагагь чваал сасрайинф аманат акьас девехаб, гьина э чвас чвеф ирцӀанф. 13Са лукӀуфасра Ӏу эессис кар акьас хьасттава. Са эесси кканди ахьасе гис, джуьреф кканди ахьасттава, сайис маил аркьай ахьасе ги, джуьреттис ахьасттава. Чвафасра хьасттава Аллагьра, девлетра кканхьас.


Мусайин Закунихъасна Аллагьдин Паччагьвелдихъас

14Ге гафар унихьугуна, пулар ккане фарисеяр[†] элхъенди ахьуная Ӏисайил. 15Ӏисайи пуная гебурис:

– Инсанарин удигь чвас чун Аллагьдин рекъуьъ аяттар суман агвар акьас ккандея, амма Аллагьдис чве юркӀураъ фи аячин ягӀая. Инсанарис иджи аргва курар, Аллагьдин удигь алчагъсузвелар э. 16ЯхӀъя хьастти аяттари Мусайин Закунна,[†] пайгъамбарара.[†] Гьал иджевелин хабар аркьая Аллагьдин Паччагьвелдихъас. Гьерттис гуджуникестти Лич ачархьас ккандея. 17Амма Мусайин Закуниъ са хатӀ хьунара гулангунас, заварна джилар гуланасе. 18Учин хьирахъай джуьре хьуна, сасра хьир аркьа идеми, гунагь гъуландея. Гьегишттин гунагь гъуландея, учин шувахъай джуьре хьуна хьир, хьирди аркьа идемира.


Мисала, са девлетлу инсандихъасна Лазарихъас

19Ӏисайи ахъакьуная мисала:

– Са девлетлу инсан ахьуная. Ги паччагьди суман аликӀайра хьуная, Ӏуьмура гин вей хьуная хӀа ягъ суман. 20Лазар агъа са касиб инсанна ахьуная, кӀилди джан кабкари алацӀунаф. Лазар ге девлетлу инсандин къапубуригь ахьуная ахъухьуна, 21муш кей гин суфрайилас алархьу кьурцар хьунара учис есегьан пуна. Гъурури вей мез атай хьуная гин кабкарис. 22Учин вахтт хъучадегуна, касиб инсан кӀиная. Малайикари файшуная ге Ибригьиман багуливди. Девлетлу инсанна кӀиная, гера икӀуная некьвариъ.

23Джегьенемдиъ гӀезабарикк ккей вартт аккедурфугуна, девлетлу инсандис агуная варттал Ибригьимра, гин багулив Лазара. 24Девлетлуйи вевер акьуна пуная: «Е Ибригьим, дад! Ӏегвал ухь зун, гьик заалди Лазар, тӀубун кӀекӀв хьеттигӀ гӀикӀуна зе мез Ӏашас акьурай ли. Фидегьен гӀезабикк ккея зун джегьенемдин цӀигӀ!» 25Ибригьима пуная гис: «КӀвал акье, зе кӀиркӀ, вас джилил алми йине кӀилди иджвелар, ппай Лазарас – кӀилди Ӏайвелар. Гьал мис мисал иджвелар йиная, вун гӀезабарикк ккея. 26Ле кидавай, хье арайиъ ппара хӀа кӀен ккидава мукь ая. Мисаас чваалди вес кканхьучира кехӀей, сайифасра хьасттава. Лисаас чаалди адесра сайифасра хьасттава». 27Девлетлуйи пуная: «Миннат э вас, айчин зе дадан хулади гьик Лазар. 28Захъ гӀифу чу хъая. Лазара ахъакьурай тебурис ме гӀезабарихъас, дахьичин тебура мишттин гӀезабарикк ккерхьасе». 29Ибригьима пуная: «Тебурис Мусайина пайгъамбардин китабар ая. Гебурил юркӀв алихьурай». 30Ге девлетлуйи пуная: «Ваъ, Ибригьим дад, нагагь кӀинаттаригӀас фуш хьунара тебурилди ушучин, тебур хаб алдаркуна Аллагьдин рекъуьъ весе». 31Тегуна Ибригьима пуная гис: «Нагагь тебури Мусайилна пайгъамбарарил юркӀв алдихьахаб, тебури сайилла юркӀв алихьасттава, некьвариас гъайшиттилла кехӀей».

### 17


Гунагьин курарихъасна хъугъувелдихъас

1Ӏисайи учин ученикарис пуная:

– Гунагьин курар акьас инсандин темехӀер гьемишан хьасе. Амма язукъ э гунагьвелар акьас тӀемехӀер хъучарта инсандин. 2Сасра инсандин темехӀер хъучартая инсандис идже хьаси, гардандиъ ихьуна рагӀун гъванна, уч хӀуьлиъ ихьухаб. 3Хъуттурфен гьа, эхӀттият акье! Нагагь ве ччуччу гунагьвел акьухаб, маркьа уп гис, нагагь учин гунагь учин гардандиъ фацухаб, гъил гъушен гилас. 4Нагагь са ягъан арайиъ, чвас ги еригелай гунагьин курар акьучира, хаб гъил гъушен агъай еригелай чваалди адичира, чун гъил гъушен гилас.

5Вакилари пуная Ӏисайис:

– Алтухъ акье че хъугъувел!

6Ӏисайи пуная гебурис:

– Нагагь чвахъ са бицӀи удун дехӀера хъугъувел хъаячин, чвафас пас хьасе тутун кӀуранис: «МерӀера хъай аттархьуна, хӀуьлигӀ кегъучӀ!» – ге кӀур чвас мутӀеӀ хьасе.


ЛукӀар суман чунна ухь

7– Белекин чвакес гьинахъ хьунара хъая чве хуппур дарка, я чве хӀуппар ухӀа лукӀ. ЛукӀ хуйиас адегуна, вун пасев гис: «ТегӀди экьве суфрайихъ!»? 8Дузди уп, вун гис пастту: «ХӀезур акье зас Ӏуьшанттара, мухуригьанна гьайхьуна, гьуруц загь, зун ӀуьтӀуна, ухуна ккиркӀвасттегьен, хуппай вун ӀуьтӀен, ух». 9Вун чухсагъул пасттавахи лукӀус, учи акьуна ккандея кар акьухаб? 10Гьегиштти чунна э, чун акьуна кканде кар, чун акьугуна, уп: «Чин лукӀар дала дава, чин чаал але бурджлу кар э акьунаф».


Кабкар кея инсанар сагъ акьуная

11Ӏиса вей хьуная Ерусалимдиди, Самари дерейинна Галилея дерейин арайиъ ая рекъуьас. 12Са хӀуриди гӀачаверегуна, Ӏисайис гьучархьуная кабкари алацӀуна йицӀу инсан. Вархал гъузуна, 13гьавайикес пуная гебури:

– Ӏиса! МегӀелим! Ӏегвал ухь чин!

14Гебур агуф, Ӏисайи пуная:

– Ушуна агваракь чун маллабурис. Гебур ушуная, рекъуьъ сагъ хьуная гебур. 15Гебурикес са инсан, уч сагъ хьуна агуф, хаб алдаркуна адиная, гьавайикес Аллагьдис шукура аркьай. 16Ге ккерхьуна Ӏисайин лекарикк, чухсагъул пуная Ӏисайис. Ге инсан хьуная Самари дерейиас.

17Ӏисайи гис пуная:

– Чун джалла йицӀудара сагъ хьунду? Ппай аме ерчӀуд нахьи? 18Тебурикес садра хаб адиндава Аллагьдис шукур акьас, са гьеме сасра халкьдин инсан дала? 19Ӏисайи пуная гис:

– Гъайшина ях, ве хъугъувелди вун ухӀуне.


Мус хьасе Аллагьдин Паччагьвел

20Фарисеяри[†] хабар гъушуная Ӏисайифас, мус хьасе пуна Аллагьдин Паччагьвел. Ӏисайи джуваб йиная гебурис:

– Аллагьдин Паччагьвел уларилди аргвафттава. 21Сайира пасттава: «Магьа ме мисаъ ая!» я «Тисаъ ая!» Аллагьдин Паччагьвел чве юркӀураъ ая.

22Ӏисайи ученикарис пуная:

– Хъучадесе гишттин вахтт, чвас са ягъа хьунара Инсандин КӀиркӀ[†] агвас кканди ахьасе, амма чвас Ге агвасттава. 23Чвас пасе: «Тагьа гьо тисаъ ая!» я «Магьа мисаъ ая!» Хъумугъа гебурихъ, мева гебурихъай. 24Заварин са кӀилихъас джуьре кӀилихъди ича цӀарп суман, адесе Инсандин КӀиркӀ, Учин ягъ хъучадегуна. 25Сагелай Ге ацӀуна гӀезабарикк ккихуна ккандея, ме гьалдин инсанари Ге кьабул акьасттава. 26НухӀдин вахттунира, фиштти айуйичин, гьегиштти Инсандин КӀиркӀан вахттунира хьасе: 27инсанари Ӏелдира хьуная, ухайра, хумбара аркьай хьуная, шуварисра вей хьуная. Гиштти ахьуная НухӀ учин хьеттилас вере хулади ачушу ягъасттегьен, хаб кӀилди джилил хьед алгъархьуна, джалла инсанар кӀиная. 28Гьегиштти хьуная Лут агъаттин вахттарира: инсанари Ӏелдира хьуная, ухайра, ариш вариш аркьайра, тум узайра, хулар алихьайра; 29амма Лут Садамдиас ушу ягъа, завариас цӀанна гъван угъуна, джалла инсанар кӀиная. 30Гьегиштти хьасе Инсандин КӀиркӀ аде ягъара.

31Те ягъа хулагъил але инсан, учин шейъер гъушанас хулади аладайдирай! Хуйиъ ая инсанна, хаб алдаркуна дайдирай. 32Лут агъа инсандин хьир кӀвал акье. 33Учин Ӏуьмур ухӀас алучӀу инсанди, учин Ӏуьмур пуч акьасе; учин Ӏуьмур Аллагьдил аманат акьу инсанди, учин Ӏуьмур ухӀасе. 34Зун чвас дузди агъая, те Ӏуьшуй са ахуникк Ӏуд ккеячин, сад гъасе, сад атасе; 35рагӀуъ кьур ругӀай Ӏу хьир аяхаб, са хьир гъасе, сад атасе. 36Хуйиъ Ӏу инсан аяхаб, сад файшуна, сад атасе!

37Ученикари хабар гъушуная Ӏисайифас:

– Нандиъ хьасе ле кар, ХӀаф?

Ӏисайи джуваб йиная:

– ХьиликӀи яхв нандиъ аячин къаджарарисра хабар вереф э.

### 18


Мисала, ашкӀин хьирахъасна суттихъас

1ЮркӀвар пушмал дахьуна, гьемишан дуьгӀебур акьурай пуна, Ӏисайи ахъакьуная Учин ученикарис мисала.

2– Са шагьурдиъ ахьуная я Аллагьдигьас дагучӀа, я инсанаригьас неч гӀадава са сут. 3Гьеге шагьурдиъ ахьуная са ашкӀин хьира, ге ашкӀин хьир ягъди вей, агъай хьуная суттис: «Кумак акье зас дузвел арайилди аттивас!» 4Ппара гагь хьуная сут рази девей гис кумак акьас, ахирара, сутти уч учикди пуная: «Зас я Аллагьдигьасра дагучӀайчира, я инсанаригьасра неч гӀадавайчира, 5ме ашкӀин хьира зун сакинди атас, зун мин кар дуз акьасе, ягъди ме заалди вей, зун бизар дакьас».

6Ӏисайи пуная гебурис:

– Чвас унихьунев ге нехӀекь сутти фи пичин? 7Аллагьди хӀекьвел аттивас кумак акьастту, Учикес ягъдира Ӏуьшттира тӀалаб аркьа Учин инсанарис? Ппара гагьди ахъутӀанас атасттавахи Ли гебур Учин кумакихъ? 8Зун чвас агъая, Ли кьана дакьуна, кумак акьасе гебурис. Амма Инсандин КӀиркӀ[†] джилилди адегуна, ахьасегьан джилил гишттин хъугъувел?


Мисала, фарисеяхъасна лукар завал аркьаттихъас

9Са чаб дала дузди даргвай, сасрабур хӀисаба ккидава инсанарис кетӀурай пуна, Ӏисайи ахъакьуная мишттин мисала:

10– Ӏу инсан адиная Аллагьдин хулади дуьгӀе акьас. Сад хьуная фарисей, сад – налукар завал аркьаф. 11Фарисея, гъузуна, учи учихъас миштти агъай аркьай хьуная дуьгӀе: «Е Аллагь, зун вас шукур аркьая зак сасра инсанарик суман хъаттрикӀвелар, Ӏемалар аркьавелар, къехӀппавелар кидавахӀела, я магьме налукар завал аркьа суманф зун давахӀела. 12Зун хӀефттайи Ӏугелай сив ухӀа, зе гьер къазалмишттикес йицӀудпе пай Аллагьдин хулади ирцӀанде». 13Ппай налукар завал аркьатти, вархайил гъузуна, завариккди кӀил гъадивасра кехӀей нечтти, учи учин мухурис атай, агъай хьуная: «Е Аллагь, язукъ ухь зе, гъил гъушен зе гунагьарилас». 14Зун чвас агъая: фарисей дава, налукар завал аркьаф э гунагьарикес мертт хьуна ушуф учин хулади. Учи учин хӀа гафар аркьа инсан, ге Аллагьди кейхьасе, уч бицӀи аргва инсан, ге Аллагьди кегъдивасе.


Ӏисана бицӀи шиникквар

15Ӏисайилди гъай хьуная бицӀи шиникквар, Ӏисайи гебурил Учин гъил алихьурай пуна. Ученикарис агугуна, ученикар алурхӀанди ахьуная магъа агъай шиникквар Ӏисайилди. 16Ӏисайи, гьучафайдина Учигьди шиникквар, пуная:

– Вей акьурай Заалди шиникквар, мушат маркьа гебурис. Аллагьдин Паччагьвел ме шиникквар суманттаринф э. 17Зун чвас агъая, Аллагьдин Паччагьвел шиникквди суман кьабул дакьу инсан, Лисади фишттира ачавесттава.


Девлетлу хӀеким

18ХӀекимвелдиъ ая са инсанди хабар гъушуная Ӏисайифас:

– Е идже МегӀелим, фикьуна кканде Зун, зас ккидиркӀва Ӏуьмур ес?

19Ӏисайи пуная гис:

– Фас агъаф э вун Зас иджеф? Иджеф садра дава, са Аллагь дала. 20Аллагьдин васиятар вас ягӀая: «КъехӀппавел маркьа», «ЙирхӀуна малуькӀе», «ХъадмиркӀена», «Дава кардин шигьидвел маркьа», «Ве дадасна бабас хӀуьлмат акье».

21Ге инсанди пуная Ӏисайис:

– Зе наши вахттарилас мич зун аркьаттар э джалла лебур. 22Ге унихьугуна, Ӏисайи пуная:

– Са кар э вас гьудуркӀаяф. Джалла ве хъаяттар масса йина, пул пай акье касибарис, хаб вахъ девлет ле заварил хьасе. Хуппай вун захъай шаб.

23Ге гафар унихьугуна, ге инсан ппара Ӏайи пушмал хьуная, ге девлетлу инсан хьуная. 24Ге пушмал хьуна агуф, Ӏисайи пуная:

– Девлет хъая инсанарис фидегьен четин э Аллагьдин Паччагьвелдиъ ачавес. 25Девейис рубун гӀуниас аттвес рехӀет э, девлетлу инсандис Аллагьдин Паччагьвелдиъ ачавес дала.

26Ге гафар унихьуттари пуная Ӏисайис:

– Давайчин гьинафас хьасе ккейчӀвас?

27Ӏисайи пуная гебурис:

– Инсанарифас акьас девеф, Аллагьдифас акьас вереф э.

28Петтруйи Ӏисайис пуная:

– Магьа чин кӀилди че атуна, Вахъай ушуне.

29Ӏисайи гебурис пуная:

– Зун чвас дузди агъая, Аллагьдин паччагьвел бадала учин хал, я хьир, я чуппар, я дадар бабар, я шиникквар атуттис, 30сасрабурилас алтухъди агьал есе, хаб вере дуьнйайи, ккидиркӀва Ӏуьмур есе.


Ӏисайи хьибудпегелай пуная Уч кӀесе пуна, хаб Учик джан керхьасе пуна

31Багулихъди гьаттивуна, Учин цӀеӀу вакилас Ӏисайи пуная:

– Магьа хьин вея Ерусалимдиди, тисаъ алуркьасе кӀилди Инсандин КӀиркӀахъас пайгъамбарари[†] ликӀинаттар. 32Инсандин КӀиркӀ гавурарин гъилиъ ихьасе, Гик келхъенди ахьасе, Ге уджуз аркьай ахьасе, Гил туьтуь алчихьай ахьасе, 33ахира, зулумдалди йирхӀуна, Ге кӀесе. Амма хьибудпе ягъас Гик джан керхьасе.

34Амма вакилар петтарин фиттина гъавурдиъ архьуна адава, Ӏисайи пе гафарин мегӀна ахъарукьуна адава гебурихъди.


Ӏисайи сукъур инсандин Ӏекв алгьадес акьуная

35Ӏиса Ерихун агъа шагьурдигьди гьучарукьагуна, рекъуьн багулихъ экьуна ахьуная гъил ккедикӀуна са сукъур. 36Багулифас халкь вей унихьуна, сукъура хабар гъушуная: «Фи э хьунаф?» 37Гис пуная: «Назаретарин Ӏиса вея». 38Сукъура вевер акьуна пуная:

– Е Давударин[†] кӀиркӀ Ӏиса, язукъ ухь зе!

39Удигьаттари буӀ, агъай хьуная гис, амма ги хъара Ӏайи гьараяр аркьай, агъай хьуная:

– Е Давударин кӀиркӀ, язукъ ухь зе!

40Ӏиса гъузуна, гьучафаша пуная Училди те сукъур. Сукъур гьучадегуна, Ӏисайи хабар гъушуная гифас:

41– Фиркьа Зун вас? Фи ккандея вас Закес?

Сукъура пуная:

– Е ХӀаф, зе уларил Ӏекв алгьадина ккандея зас.

42Ӏисайи пуная:

– Алгьадесе ве Ӏекв! Ве хъугъувелди ухӀуне вун.

43Гьеге сеӀетти алгьадиная сукъуран Ӏекв. Ге ушуная Ӏисайихъай, шукур аркьай Аллагьдисра. Гьеге кар агу инсанари, джаллабури шукур аркьай хьуная Аллагьдис.

### 19


Налукар завал аркьа Закай

1Ӏиса, ачадина Ерихун агъа шагьурдиди, гӀаттвей хьуная шагьурдин куьчабуригӀас. 2Ге шагьурдиъ ахьуная Закай агъа са девлетлу инсан, налукар завал аркьаттарин хӀаф. 3Гис ппара Ӏайи агвас кканди ахьуная Ӏиса, Ге фишттинф ичугвас, амма уч джикъеф идехӀела, халкьдигӀас аргвай хьуна адава гис Ӏиса. 4Ге гьуккай гьайчӀуна удигьди, алгъучӀуная тутун кӀуранил, учис Ӏиса агвас гисагьас гьаттверегуна. 5Ӏисайи, ге мукьуйигьди гьучарукьугуна, вартт хъуттурфуна, пуная:

– Закай! ТегӀди алайчӀв! ЯгӀа Зун вахъди ушуна ккандея.

6ТегӀди алайчӀуна, шатти кьабул акьуная ги Ӏиса. 7Ӏиса гихъай ушухӀела, джаллабури чаб чиппигӀди агъай хьуная:

– Гьеге гунагьар кея инсандин хулади ушуне Ӏиса?!

8Ӏисайин удигь гъузуна, Закая пуная:

– Е ХӀаф, зе девлетин са пай, зун касибарис есе. Нагагь зун гьинас хьунара Ӏемалар акьуна, алтухъди гъушунахаб, зун тис якьутти ппара есе.

9Ӏисайи пуная гис:

– ЯгӀа ме хал Аллагьди ухӀуне, ме хулан эесси Ибригьим суман хъугъухӀела. 10Инсандин КӀиркӀ[†] мич адинаф э, гӀачагулунаттихъас руцас, ге балайиккес ккеттивас.


Мисала, суьре килав арсуран манатарихъас

11Ӏиса Ерусалимдин багулив фахӀела, халкьди фикир аркьай хьуная Аллагьдин Паччагьвел хьасе пуна. ДехӀела, Ӏисайи Учил юркӀв алийинаттарис ахъакьуная мисала:

12– Девлетлу тухумдиас са инсан хӀезур хьуная вес варха хӀуькуматтиди паччагьвел учин ттуранихъди акьуна, хаб адес. 13Уч вестти, унахъуна учин йицӀу лукӀус, гьерттис йина суьре килав арсуран манатаринна, пуная ги лукӀарис: «Магьа, зун хаб верегунас, са кардигӀ гӀихьуна муфиӀет кеттив ле пулукес». 14Ге хӀуькуматтиъ ая инсанарис, кканвей хьуна адава ге. Ге ушухаб, гин кьабахъай гьикуная гебури чиппин инсанар пас: «Гикес че паччагь хьуна ккандава час». 15Учикес паччагь хьуна адегуна, унахъас акьуная ги учи пул е лукӀарис, фидегьен гебури къазалмиш акьучин ягӀархьас гьете пулулди. 16Садпе лукӀу, адина пуная гис: «Зе хӀаф, ве суьре килав арсуран пул, зун йицӀутти алтухъ акьуне». 17Паччагьди пуная гис: «Вун зе идже лукӀ э! Ле са бицӀи кардиъ зафас ваал эхӀттибар акьас хьухӀела, зун ваалди йицӀу шагьурдин хӀавел ирцӀандея». 18Ӏудпетти адина пуная гис: «Зе хӀаф, ве суьре килав арсуран пул, зун гӀифутти алтухъ акьуне». 19Паччагьди гис пуная: «Ваалдира ирцӀандея зун гӀифу шагьурдин хӀавел». 20Хьибудпетти адина пуная: «Магьа, зе хӀаф, ве суьре килав арсуран манатар. ЯгълукъигӀ гӀикӀуна атунауйи зун ме пул, 21вагьас гучӀай, вун ппара Ӏае инсан идехӀела; веф даваф вун гъуланхӀела, вун дузуф, вун уцахӀела». 22Паччагьди пуная гис: «Ле вун пе гафарихъас, зун ве диван акьасе, Ӏа лукӀ. Вас ягӀай уйи зун, зе гаф хӀекь аркьа инсан идеф, зеф даваф зун гъуланф идеф, зун дузунаф зун уцаф идеф. 23Фас ихьундава вун ле пул ккасттиъ? Зун адегуна, алтухъди гъушанас хьаси зафас зе пул!» 24Паччагьди пуная учин инсанарис: «Мифас фаттивуна, фачи ле арсуран манатар, те йицӀутти алтухъ акьуттилди». 25Гебури паччагьдис пуная: «Е хӀаф, ппай тихъ йицӀутти ппара хъаду?» 26Паччагьди гебурис джуваб йиная: «Зун чвас агъая: йинаф гъушанас вере инсандис хъара ппара есе, йинаф гъушанас деве инсандифас, аяфра фаттивасе. 27Закес паччагь хьуна дакканди айуйи зе душманар, файдина зе удигьди, йуькӀ».


Ӏиса Паччагь суман адиная Ерусалимдиди

28Ге мисалара ахъакьуна, Ӏиса учӀуная рекъуьъ Ерусалимдиди вес. 29Элеун сувал але Вифагина Вифани агъа хӀураригьди гьучарукьагуна, Ӏисайи гьикуная Учин ученикаригӀас Ӏу инсан, 30пуна:

– Ях гьоте хьес гьучадаркуна хӀуриди. ХӀуригӀди гӀачавере усагӀ чвас агвасе хъерт йирхӀуна дагин къемч, мехӀелдис са инсанна алдекьунаф. Хъатуна, фаша те мич. 31Нагагь чвафас гьина хьунара хабар гъушучин: «Фас хъартафе чун ле?» – пуна, чун уп: «ХӀаттис, Ӏисайис герекдея ме къемч». 32Ученикар гич ушугуна, джалла Ӏисайи пегъилди хьуная: 33Къемч хъартагуна, къемчун эесси хабар гъушуная гебурифас: «Фас хъартаф э чун ме къемч?» 34Гебури пуная: «Ӏисайис герекдея ме къемч». 35Файдина къемч Ӏисайилди, алчихьуна къемчул чиппин къунджара, алихьуная гебури Ӏиса къемчул. 36Ӏиса вегуна, гебури чиппин кунар аккихьай хьуная Ге вере рекъуькк. 37Ӏиса Элеун сувалас алаверегуна, джалла Гин ученикари шатти гьавайикес шукур аркьай хьуная Аллагьдис, кӀилди чиппис агу Ӏеламатарихъас. 38Гебури агъай хьуная:

– Шукур хьурай Аллагьдин ттур фацуна вея Паччагьдис! Заварил – инсанаринна Аллагьдин арайиъ маслихӀет, Вас тегӀриф э завариъ.

39ХалкьдигӀас са Ӏу фарисеяри[†] пуная Ӏисайис:

– МегӀелим, буӀ уп Ве ученикарис!

40– Зун чвас агъая, – пуная фарисеярис Ӏисайи, – гебур буӀучин, гъванари гьараяр аркьай пасе. 41Ерусалимдигьди багу хьегуна, Ӏиса Ӏешуна ге шагьурдихъас, 42пуная:

– Агь Ерусалим! Гьеме ягъа хьунара вун гъавурдиъ архьучин, фи ккандеячин вас маслихӀет хьас! Амма ве уларис агвасттава ге маслихӀет. 43Хьасе мишттин вахттар, ве душманари акьуна джалла багварихъас ругун гунтӀар, ихьасе вун арайиъ, алзиянасе ваал джалла багварихъас. 44Душманари вун аккетасе, ве инсанар кӀина ккедихьасе, ве къутт къуттул алми атасттава, вас ягӀардахьухӀела Аллагь ваалди аде вахтт.


Ӏиса Аллагьдин хулаъ

45Хаб, Аллагьдин хулан хӀеятиди ачушуна, Ӏисайи адикай хьуная кӀилди гисаъ ариш вариш аркьая инсанар, 46гебурис агъай:

– Гирами китабариъ[†] ликӀиная: «Зе хал, дуьгӀебур хура хал[†] э», чун микес къачагъарин муг акьуная!

47Ӏисайи гьер ягъа Аллагьдин гаф ягӀар аркьай хьуная инсанарис Аллагьдин хулаъ. ХӀа маллабурис, Ӏелимарис,[†] халкьдин улиъ ая инсанарис кӀес кканди ахьуная Ӏиса. 48Фиркьайчира ягӀай хьуна адава гебурис, Ӏисайихъай гьемишанди халкь авехӀела, Гин гьер гафунил юркӀв алийина.

### 20


Гьина э Ӏисайис хӀавел йинаф?

1Са ягъа, Ӏиса Аллагьдин хулаъ аягуна, халкьдис иджвелин хабар аркьай, Ӏисайигьди гьучадина хӀа маллабур, Ӏелимар,[†] хӀа къуджабур, 2пуная Ӏисайис:

– Уп час, гьинан хӀавел фай аркьаеттар э Вун ле курар, гьина э Вас ле хӀавел йинаф?

3Ӏисайи гебурис пуная:

– Зун чвасра са суал алихьасе, чун Зас джуваб тин. 4ЯхӀъяйис хьеттигӀ гӀучӀуна гӀайчӀва гӀедат акьас гьина э хӀавел йинаф? Аллагьди эв хъара инсанари?

5Гебури фикир акьуна, чаб чиппигӀди пуная:

– Нагагь хьин «Аллагьди э» пичин, хьефас Ӏисайи хабар гъушанасе: «Фас чун пайгъамбардихъ хъугъундава?» 6Нагагь хьин пичин «инсанари», кӀилди халкьди хьес гъвандинф акьасе, чиппис хӀекьди ягӀахӀела ЯхӀъя пайгъамбар хьунаф. 7Гебури джуваб йиная, чиппис ягӀайдава пуна, гьина ичин ге гӀедат акьас хӀавел йинаф.

8Ӏисайи гебурис пуная:

– Давайчин Зун чвасра пасттава гьинан хӀавел фай ичин Зун мебур аркьаяф.


Мисала багъдихъанарихъас

9Хаб Ӏисайи ахъакьуная ме мисала:

– Узуная са инсанди тӀибитӀин багъ. Йина ге тӀибитӀарин багъра багъдихъанарилди, уч ушуная ме са хубджи вахттунисттегьен варха мукьварихъди. 10Вахтт хъучадегуна, багъдин эесси гьикуная учин лукӀ багъдихъанарилди багъдилас алттархьу учин пай гъас. Багъдихъанари йирхӀуна, фера дайина гьикуная лукӀ. 11Багъдин эесси гьикуная учин Ӏудпе лукӀ. Багъдихъанари йирхӀуна, келхъуьна, фера дайина, ге лукӀра гьикуная. 12Хьибудпе лукӀ гьикуная ги. Ге лукӀусра йирхӀуна, адикуна гьикуная гебури. 13Гегуна багъдин эесси пуная: «Фиркьагьан зун? Нан гва Зун зе юркӀв але кӀиркӀ гьикас, белекин, гис хӀуьлмат акьасе тебури». 14Эессин кӀиркӀ агугуна багъдихъанари чаб чиппигӀди пуная: «Ме эессин кӀиркӀ э, див хьин ме кӀес, мин дадан девлет хьес хьас». 15БагъдигӀас гӀаттфайшуна, кӀиная гебури ге. Фикьасе гебурис багъдин эесси? 16Эесси адина кӀесе ге багъдихъанар, багъ есе сасрабурилди.

– Аллагьди адатурай лишттин курар хьас! – пуная Ӏисайил юркӀв алийина инсанари.

17Ӏисайи гебурихъ хъуттурфуна, пуная:

– Фи э ме ликӀина гафарин мегӀна?: «Усттабури хӀисабикк ккидавай фадихьу гъвандикес, мурттуъ ихьа гъван хьуне». 18Ге гъвандил алирхӀуф чурхъвасе, ге гъвандикк кичархьуф, ругӀасе.

19ХӀа маллабурисна Ӏелимарис гьеге сеӀетти фацуна кӀес кканди ахьуная Ӏиса, гебур гъавурдиъ архьуная ге мисала чиппис файдинаф идеф. Амма халкьдигьас гучӀай, гебурифас кирхӀас хьуна адава Ӏисайик.


Паччагьдис ирцӀан налукихъас

20Гебури гьикуная Ӏисайил алгъузанас чиппин фитначибур. Ге фитначибур чаб иджи агвар аркьай, алгъузуна ахьуная Ӏисайин сивиас фи гаф аттархьайчугас, хаб хӀекимарис шикат акьуна, Ӏиса суттис ес. 21Гебури пуная Ӏисайис:

– МегӀелим, час ягӀа Ве гафара Вун ягӀар аркьаттара хӀекь идеф. Час ягӀа Вун сайинна хъуьсу дафарцанф, Вун инсанарис Аллагьдин рекъуьъ вес ягӀар акьа. 22Уп час, чин Римдин паччагьдис йина ккандев налук, хъара кканду?

23Ӏисайи, гебурин гӀифритвеларин гъавурдиъ архьуна, пуная гебурис:

24– Агваракь Зас ле манат. Гьинан ишкилна ттур э ле манатик кеяф?

– Римдин паччагьдин, – пуная гебури.

25Ӏисайи пуная гебурис:

– Айчин, паччагьдинф фачи паччагьдис, Аллагьдинф – Аллагьдис.

26Халкьдин удигь дава гафунил фацанас хьуна адава гебурифас Ӏиса. Ӏисайин джувабил муьхӀтал хьуна, буӀуная гебур.


КӀеттарик джан керхьубахъас

27Ӏисайигьди гьучадиная садуккеярикес са Ӏу инсанар. Садуккеяр[†] хъугъай хьуна адава кӀе инсанарик джан керхьа пуна. Ге садуккеяри хабар гъушуная Ӏисайифас:

28– МегӀелим, Мусайи хьес ликӀиная, нагагь гьинан хьунара чу кӀехаб шиникквар хъудавай, гин хьир акьуна кканде сасра ччуччу, кӀе ччуччунттар хӀисаб акьуна хуна хӀа акьас шиникквар. 29Ахьуная ери чу. Садпе чу, хьирра акьуна, шиникквар хъудавай кӀиная. 30Ӏудпе ччуччу акьуная ге кӀе ччуччун хьир. Шиникквара хъудавай Ӏудпе чура кӀиная. 31Хаб хьибудпе ччуччу акьуная ге хьир, шиникквара хъудавай, ге чура кӀиная. Гьегиштти еридар чуппар кӀиная, са шиникквра дахьуна. 32Джаллабурин кьабахъай ге хьирра кӀиная. 33КӀина инсанарик джан керхьу ягъа, нае ччуччун хьир хӀисаб акьасе ге, ге хьир еридар ччуппарис ушуна адавуйив?

34Ӏисайи пуная гебурис:

– Ме дуьнйайин инсанари э хумбар аркьаф, шуварис вереф. 35Хаб вере дуьнйайи кӀинаттаригӀас ккидиркӀва Ӏуьмур есе лайикьлу инсанарис. Ге инсанари я хумбар аркьай ахьасттава, я шуварис вей ахьасттава. 36Гебур Ӏеджал хъудаваттар хьасе, малайикар суман. КӀинаттаригӀас Аллагьди гебурик джан кихьухӀела, гебур Аллагьдин шиникквар э. 37КӀе инсанарик хекьданди джан керхьа пуна Мусайира пуная, учис агуна зазарин тӀурухъас ахъаркьагуна. Сес унихьуная Мусайис: «Зун Ибригьиман Аллагь э, ИсхӀекьан Аллагь э, Якьубан Аллагь э», – агъай. 38КӀина инсанар, Аллагьдис садра кӀина адава. Джаллабурин руьхӀер аме.

39ӀелимаригӀас са Ӏудари пуная:

– МегӀелим, идже джуваб йине Вун гебурис.

40Гебурифас сара фиттихъасра хабар гъушанас вей хьуна адава Ӏисайифас.


Гьинан кӀиркӀ э Месигь?

41Ӏисайи гебурис пуная:

– Фиштти агъагьан инсанари Месигь[†] Давудан кӀиркӀ[†] э пуна?

42Учи Давуда[†] Забуриъ[†] агъая: «Аллагьди зе ХӀаттис пуная: Вун экьве Зе хӀуьрджал багулихъди, 43Зун Ве душманар Ве лекарикк ккерхьас акьасттегьен». 44Давуда Гис ХӀаф агъагуна, фиштти э Месигь Давудан кӀиркӀ вереф?


ЭхӀттият акье Ӏелимаригьас

45КӀилди халкьди Ӏисайил юркӀв алийинагуна, Ӏисайи Учин ученикарис пуная:

46– ЭхӀттият акье ирхе кунара аликӀуна ккируцас ккане Ӏелимаригьас. Гебурис кканве чаб гимил хӀуьлматилди кьабул аркьагуна; гебурис кканве дуьгӀебур хура хулариъ удигь ке идже мукьвариъ экьвас, шадвел ая хулариъра, ке хӀуьлматин мукьвариъ экьвас. 47Ӏелимари ашкӀин хумбарис Ӏемалар аркьай гебурин хулар Ӏелде, хаб инсанарис чаб иджи агвас, ацӀуна дуьгӀебур хура. Гишттин Ӏелимарин ппара хӀа диван акьасе.

### 21


АшкӀин хьиран садакьа

1Ӏисайис агуная Аллагьдин хулаъ девлетлу инсанари садакьайин къабудиъ пулар ихьай. 2Ӏисайис агуная са гӀеджиз ашкӀин хьирара ифан Ӏу кепек ихьай ге къабуди. 3Тегуна Ӏисайи пуная:

– Зун чвас дузди агъая, ге гӀеджиз ашкӀин хьира джаллабурилас ппара ихьуная пуна. 4Джаллабури садакьайис ихьуне чиппин алтухъди аяттикес, ппай ге гӀеджиз хьира, учихъ хъая хъудаваф кӀилди ихьуне.


Аллагьдин хал аккетасе

5Аллагьдин хулахъас гъургъагуна, Ӏисайин ученикарикес са Ӏудари пуная: «Фидегьен батӀар гъванарикес акьуная ме Аллагьдин хал,[†] фидегьен багьайин садакьайин шейъерилди дуьхьуьная ме хал». Ӏисайи пуная гебурис: 6Хъучадесе, лишттин вахттар, чвас аргваттикес гъван гъвандил илгванасттава, кӀилди аккетасе. 7Ӏисайифас хабар гъушуная гебури:

– МегӀелим, мус хьасе лишттин кар, фи ишарат агвар акьасе ле верегунас?

8Ӏисайи гебурис пуная:

– Хъуттурфен гьа, чун элдемиш дакьас. Ппараттар адесе чваалди «Зун Месигь[†] э!» «Вахтт хъучадиная!» агъай. Чун мева гебурихъай. 9ДегӀвибурихъас, къал макъаларихъас унихьугуна, гучӀ мева. Гебур дахьуна илгван курар дава, амма гебурилди ахир хьасттава.

10Хаб Ӏисайи гебурис пуная:

– ГӀахъасе са халкь сасра халкьдихъай, са паччагь сасра паччагьдихъай. 11Сур усари зурбадалди джилар ттуттанасе, сур усариъ азарарна гаш архьасе, завариас гучӀ гьархьа курарна хӀа Ӏеламатин ишаратар агвар акьасе. 12Сагелай гебур хьастти, чун Захъ хъугъуна, Захъай вехӀела, чваал алгъузуна, чун фарцанди ахьасе. ДуьгӀебур хура хулариъ чве сутар аркьай ахьасе, чун дусттагъариъ ачикай ахьасе, чун паччагьарина хӀекимарин удигь джуваб йина кканхьасе. 13Гьетегуна Заалас шигьидвел акьас хьасе чвафас. 14Чун фикир маркьа, фишттин джувабар ицӀандегьан чин тисал пуна. 15Зун чвас гьелишттин Ӏекьулдин гафар ягӀар акьасе, сайифасра чвахъай гъургъуна, хаб чвас джуваб ес девегъилди. 16Дадар бабарира, чуппарира, багунттарира, дусттарира чун масса есе, са хубджи инсанар чвакес йирхӀуна кӀесе. 17Захъас Чун сайисра кканди ахьасттава. 18Амма чвас гучӀ мева, са чӀара кехӀей чве кӀилилас алархьасттава. 19Чве сабурди чун ухӀасе.


Ерусалим аккетасе

20– Чвас Ерусалим якьу багухъас эскерари фацуна агугуна, ягӀарухь, ге шагьур гебури аккетасе. 21Тегуна Ягьудея дерейиъ аяттар гьиширай дагьарариди; Ерусалимдиъ аяттара тегӀди гьишина ушурай; шагьурдиас аттушунаттар, хаб шагьурдиди ачадайдирай. 22Хъучадиная инсанарин диван аркьа ягъар, алуркьвая кӀилди ликӀинаттар. 23Язукъ хьасе фуни аяттаринна бизихъ шиниккв хъая хумбарин. Ппара хӀа гуджлу зулумар хьасе ме джилил. Аллагьдин хъелакк ккичархьасе ме халкь. 24Сур ханджалифас кӀесе, сур фацуна сасра вилаятариди гъасе. Сасра халкьди аккертай ахьасе Ерусалим, чаб гисаъ амедегьен гагьди.


Инсандин КӀиркӀ адесе

25– Завариъ рагъулла, вазуралла, гӀадарилла Ӏеламатин ишаратар агвар акьасе; джилил халкь гучӀ гьархьуна, фиркьайчира дагӀай, зар загьла хьуна ахьасе; хӀуьлар гъутуна лепебурин ун алхьасе. 26Инсанар, джилил вея бедбахттвелар аргвай, юркӀвар чурхъай алгъадаркай ахьасе, сара фи агвас амегьан час агъай. Завун гӀадара кехӀей ттуттанасе. 27Ттагьтегуна Инсандин КӀиркӀ[†] агвасе дифу гӀай вей ппара хӀа кьуватна тегӀриф хъай.

28– Ме курар хьас хъучучӀугуна, чвас гучӀ мева. Дузди гъайшина, кӀилар вартт акье. Чвас азадвел вере вахтт хъучавея.


Аллагьдин паччагьвел багу ая

29Хаб Ӏисайи ахъакьуная гебурис мисала:

– Хъуттурфен инджирин кӀуранихъра, джалла сасра кӀурарихъра. 30Гебуриъ тук архъай агугуна, чвас ягӀай аве, гӀул хъучавеяф. 31Гьегиштти, Зун педегьенттара аларкьвай чвас агугуна, ягӀарухь, Аллагьдин Паччагьвел багу хьунаф. 32Зун чвас дузди агъая, ме гьалдин инсанар дуьйилас алаверегунас, Зун Ерусалимдихъас петтар джалла аларкьвасе. 33Заварна джилар гуланасе, Зе гафар амилгвасе.


Гьемишанди хӀезурди ухь

34– Те ягъ хабарсузди адесе. Хъуттурфен гьа чун ухай адахьас, пиянди адахьас, я ппара фикирар аркьай, гъамар аркьай адахьас. 35ТӀабариъ архьаттис учис тӀабар гьахъунаф хабарди адаф суман, гьегиштти джилил ешемиш вея инсанарисра сайисра хабарди ахьасттава мус хъучадес ичин те ягъ. 36Чун гьемишанди хӀезурди ухь, дуьгӀебура аркьай, те хьас кке бедбахттвелариккес чун ккеттархьас, чвафас Инсандин КӀиркӀан удигь гъузанас хьас.

37Ягъуй Ӏиса Аллагьдин хулаъ авей хьуная халкьдис ягӀар аркьай, ппай Ӏуьш акьас вей хьуная Элеун сув агъа кӀунтӀалди. 38Багами дахи халкь хаб завал вей хьуная Аллагьдин хулаъ Ӏисайил юркӀв алиянас.

### 22


Ягьуда рази хьуная Ӏиса масса ес

1Хъучавей хьуная химир кидава лавашар аркьа Пасха[†] агъа хӀа ягъ. 2ХӀа маллабурисна Ӏелимарис[†] кӀес кканди ахьуная Ӏиса, амма халкьдигьас гучӀай ахьуная гебурис. 3Ӏисайин цӀеӀу вакилакес, Ягьуда Искариут агъа вакилаъ учӀуная Иблис. 4Ягьудайи, ушуна маслихӀет акьуная хӀа маллабурихъайна Аллагьдин хулан къаравуларин хӀаттихъай, зун чвас Ӏиса фацанас кумак акьасе пуна. 5Гебур шад хьуна, рази хьуная Ягьудайис арсуран пул ес. 6Гаф йина гебурис, Ягьуда гъузуна ахьуная халкь гьудава, хӀуьчӀан вахттунихъ, Ӏиса гебурин гъилиъ ихьас.


Пасхайис хӀезурвелар

7Хъучадиная химир кидава лавашар аркьа хӀа ягъ. Ге хӀа ягъас руккай хьуная Пасхайин ккел.

8– Ушуна, хӀезур акье Пасхайин ккел, хьес ӀуьтӀанас, – пуна, гьикуная Ӏисайи Петтруна ЯхӀъя.

9Гебури хабар гъушуная Ӏисайифас:

– Нандиъ хӀезур акьуна ккандея Вас чин?

10Ӏисайи гебурис пуная:

– Чун шагьурдиди ачушугуна, чвас агвасе хьеттин гвар фай вея са инсан. Гьегин кьабахъай ушуна, ачаях гьеге ачавере хулади. 11Ачушугуна, чун ге хулан эессис уп: «МегӀелимди вафас хабар гъуланде уйи, нае хулаъ э пуна, Учи Учин ученикара хъай Пасха аркьаф?» 12Ге хулан эесси агваракьасе чвас дуьхуьна варттал але хӀа хал; гьетисаъ хӀезур акье Пасхайин ямагар.

13Гебури, Ӏисайи чиппис пегъилди, джикӀина хӀезур акьуная Пасхайин ямагар.


Ӏиса Учин вакиларихъай Пасайин суфрайихъ

14Вахтт хъучадегуна, Ӏиса Учин вакилара хъай, экьуная суфрайихъ. 15Ӏисайи Учин вакиларис пуная:

– Зун гӀезабарикк ккерхьагунас, фидегьен кканде уйи Зас чвахъай экьуна Пасхайин ямагар ӀуьтӀанас. 16Зун чвас агъая, сара Зун ме Пасхайин ямагар ӀуьтӀанасттава, Пасха Аллагьдин Паччагьвелдиъ дахьудегьен гагьди.

17Ӏисайи, гъушуна чехир ая курушка, шукур акьуна Аллагьдисра, пуная Учин вакиларис:

– Ма, чве арайи пай акье ме. 18Зун чвас агъая, гьалдин хаб Зун ухасттава ме тӀибитӀарин чехир, Аллагьдин Паччагьвел хьасттегьен.

19Ӏисайи, гъушуна гуни, шукур акьуна Аллагьдисра, пай акьуна йина вакиларис, пуная:

– Ме гуни Зе джан э, Зун чвахъас ирцӀандеяф. Гьемиштти чун завал хьуна гуни Ӏелегуна, Зун кӀвал аркьай акье.

20ӀуьтӀуна кӀиркӀугуна, Ӏисайи гьетиштти гъушуна сасра курушка чехира, пуная:

– Ме Зун чвахъас аларта Зе иилди ликӀина ЦӀае МаслихӀет э. 21Магьа Зун масса ирцӀанде инсан, Захъай са суфрайихъ хъая. 22Инсандин КӀиркӀ[†] Учис ликӀина рекъуьъ ай э веяф. Амма язукъ э Ге масса е инсандин.

23Вакилари са сайис агъай хьуная: «Гьинас эгьан хьегӀас Ӏиса масса ес ккандеф?»


ХӀавелдихъас хӀуьджат

24Ученикарин арайиъ хьуная хӀуьджат, фуш чиппикес хӀавелдиъ хьуна кканчин. Ӏисайи пуная гебурис:

25– Паччагьари чиппин халкьарин хӀавел аркьа, чиппин гъилиъ хӀавел аяттари, чаб халкьдис иджвелар аркьаттар э агъа. 26Чун гиштти маркьа. ЧвагӀас хӀатти, уч бицӀиф суман фацурай, хӀавелдиъ аятти, уч лукӀ суман фацурай. 27Фуш э хӀаф? Суфрайихъ хъаяф эв, хъара гигь гьуруцаяф эв? Суфрайихъ хъаяф ду хӀаф?! Магьа Зун чве лукӀ суман ая. 28Чун Захъай кӀилди азиятар гъадивунаттар э. 29Зун ирцӀандея чвас Паччагьвел, Зас Зе Дада еф суман. 30Чун Зе Паччагьвелдиъ Зе суфрайихъ Ӏелди ухай ахьасе, чун экьуна тахттарил Ӏизраилдин цӀеӀу тухумдин диван аркьай ахьасе.


Вун хьибугелай пасе, вас Зун ягӀафттава пуна

31– Симон, я Симон! Магьа Иблисас чун гӀаттирхӀас ккандея, кьурагӀас ттузар гӀаттирхӀаф суман. 32Зун вахъас дуьгӀе акьуне ве хъугъувел дагулурай пуна; хаб мус хьунара, вун хъугъуна адегуна, ве чуппарин хъугъувелла цӀуьппе акье.

33Симон Петтруйи Ӏисайис пуная:

– Е ХӀаф, Вахъай зун дусттагъидира, Ӏеджал акьасра вес хӀезурдея.

34Ӏисайи пуная:

– Зун вас агъая, Петтру, завкураригӀди ккеккела ӀуьӀуь ахъасра хъучархьасттава, вун хьибугелай пасе, вас Зун ягӀафттава пуна.

35Ӏисайи хабар гъушуная вакиларифас:

– Зун чун я пул фадавай, я чанта фадавай, я шумар алдавай гьикугуна, чвас фера гьудуркӀуф хьунев?

– Хьундава, – пуная гебури.

36– Гьал, – пуная гебурис Ӏисайи, пӀапӀушник хъаятти гъушурай папушникӀра, гъушурай чӀилӀанна, ханджал хъудатти, учин къундж масса йина, гъушурай ханджалла. 37Зун чвас агъая, Захъас ликӀинаттар, закунар[†] хӀисабсуз акьуф э пуна, аларкьвасе. Джалла Захъас пунаттар аларкьвасе.

38Вакилари пуная Ӏисайис:

– Е ХӀаф, магьа мисаъ Ӏу ханджал ая.

– ЧӀевене, – пуная гебурис Ӏисайи.


Ӏиса Учин ученикарихъай Элеун сувалди ушуная

39Хулаас аттина, Ӏиса Уч гьемишанди суман, ушуная Элеун сувалди. Гихъай ушуная ученикара.

40Гисалди адегуна, Ӏисайи гебурис пуная:

– ТӀемехӀвелариъ адархьас, дуьгӀебур акье.

41Ӏисайи гебуригьас са чӀукь манзили гьайчӀуна, гъузуна кьвакьварилди, дуьгӀе акьуная:

42– Дад, Ве амур акьуна, ккеттив сара Зун ме гӀезабиккес. Зе амур ваъ, Ве амур хьурай.

43Ӏисайилди завариас малайик аладиная, Гин юркӀв цӀуьппе акьас. 44ГӀезабикк ккей, Ӏисайи хъара Ӏайи юркӀураастти дуьгӀебур аркьай хьуная. Гилас эмкӀ алавей хьуная джилилди, иин тӀинкӀар суман. 45ДуьгӀебур акьухаб, Ӏиса гъайшина гьучушуная Учин ученикаригьди. Гъамра хьуна, гъархьуна ахьуная ученикар. 46Ӏисайи гебурис пуная:

– Фас гъархьунаттар э? Гъайшина дуьгӀебур акье, чун тӀемехӀвелдиъ адархьас.


Ягьудайи Ӏиса масса йина, Ӏиса фацуная

47Ӏиса гъургъай ай, гисагьди аттархьуная ацӀуна инсанар. Ке удигь гьахьуная цӀеӀуйигӀас сад, Ягьуда агъаф. Ге гьучадиная Ӏисайигьди мач икӀас пуна. 48Ӏисайи пуная гис:

– Ягьуда, мачра икӀуна масса ирцӀандеяв вун Инсандин КӀиркӀ?

49Ӏисайихъай аяттарис агуная гисаъ фи хьунара вереф. Гебури хабар гъушуная Ӏисайифас:

– Е ХӀаф, ханджалар аттивав чин? 50ГебуригӀас сайи ханджалилди йирхӀуна алдихьуная хӀа малайин лукӀун хӀуьрджал ибур.

51– Маркьа, гъузен! – пуная гебурис Ӏисайи. Гъил кирхӀуна, сагъ акьуная Ӏисайи лукӀун ибур. 52Уч гъас адина хӀа маллабурис, Аллагьдин хулан къаравуларин хӀаттарис, хӀа къуджабурис Ӏисайи пуная:

– Чун къачагъ фацанас адеттар суман адиная Заалди ханджаларна ресар фай. 53Зун чвахъай гьер ягъа Аллагьдин хулаъ авейи, чун Заалди гъил гъадивундава. Гьал чве вахтт хъучадиная, Иблиса хӀавел аркьа вахтт.


Петтруйи учис Ӏиса ягӀафттава пуная

54Ӏиса фацуна файшуная гебури хӀа маллайин хулади. Петтру гебурин кьабахъай вей хьуная. 55ХӀеятин яӀаниъ акьуна цӀа, инсанар экьуна ахьуная цӀихъ. Петтрура экьуная гебурихъай. 56ЦӀихъ экьуна са къараваш руша, ачадаркуна Петтруйиъ, Петтру ягӀархьуна пуная:

– Гьемера ай уйи Ӏисайихъай!

57Петтру мутӀеӀ хьуна адава:

– Е руш, зас ягӀафттава Ге, – пуная Петтруйи.

58Са чӀукь гагьдилас сасра инсандира, Петтру агуна, пуная:

– Вунна гьегебурихъай аяф э.

– Дава, – пуная Петтруйи.

59Са сеӀет дегьен вахтт ккеттушугуна, джуьреттира Петтру ягӀархьуна, пуная:

– ХӀекьди гьемера ай уйи Ӏисайихъай, Галилея дерейиас ду ме?

60– Зас ягӀайдава фиттихъас ичин вун агъаяф, – пуная Петтруйи ге инсандис.

Петтруйи гиштти агъай ай, ккеккела ӀуьӀуь ахъуная. 61Ӏиса, алдаркуна, хъуттурфуная Петтруйихъ. Петтруйис кӀвал хьуная Ӏисайи учис пе гафар: ккеккела ӀуьӀуь ахъасра хъучархьасттава, вун хьибугелай пасе, вас Зун ягӀафттава пуна. 62Петтру гисаас аттушуна, юркӀурак хьуна, Ӏешуная.


Ӏисайик келхъенди ахьуная

63Ӏиса фацуна инсанари, келхъенди ахьуная Ӏисайик, йирхӀай хьуная Гис. 64ГьайтӀуна Ӏисайин уларигьас, гебури агъай хьуная Гис:

– Нагагь Вун Пайгъамбар идехаб, уп, магьа гьина э Вас йирхӀуф?

65Хъара ппара келхъен чӀалар агъай хьуная Ӏисайис.


Ӏисайин диван акьас завал хьуная

66Багамингагь хьегуна, завал хьуная хӀа къуджабур, хӀа маллабур, Ӏелимар Ӏисайин диван акьас. Ӏиса аттивуная гебурин удигьди. 67Гебури пуная Ӏисайис:

– Уп час, Вун Месигь[†] эв?

Ӏисайи пуная:

– Зун чвас пичин, чун хъугъасттава; 68Зун чвафас фас хъугъафттава пуна, хабар гъушучин, чун джуваб есттава. – 69Гьалдилас тич Инсандин КӀиркӀ экьуна ахьасе Аллагьдин хӀуьрджал багулихъ.

70– Айчин, Вун Аллагьдин КӀиркӀ эв? – пуная джаллабури.

Ӏисайи гебурис пуная:

– Чун агъая Зун э пуна.

71Гебури пуная:

– Фиттис герек э хьес хъара шигьидвел? Хьес джалла Гикес Учикес унихьуне!

### 23


Ӏиса файшуная Пилатагьди

1Ӏисайин диван аркьаяттари гъайшина, файшуная Ӏиса Пилаталди. 2Гебури Ӏисайик тахсирар кикӀай, пуная:

– Час ягӀархьуне, гьеме инсанди э че халкь рекъуьас адихьаяф, халкьди ккесардис[†] налукар ес адартаяф, Уч Месигь[†] Паччагь э агъай.

3Пилата хабар гъушуная Ӏисайифас:

– Вун эв «ДжугьутӀарин Паччагь?»

– Гьеле вун агъагъилди э, – пуная гис Ӏисайи.

4Пилата хӀа маллабурисра, халкьдисра пуная:

– Зас ме инсандик са тахсира кей аргвай адава.

5Гебури агъай хьуная гуджуникестти чиппин чӀал хӀекь аркьай:

– Галилея дерейиас мич хъучучӀуна, Учингъилди ягӀар аркьай, Ги гьал кӀилди Ягьудея дерейин халкь тӀулаас адихьая.


Ӏиса файшуная Иродалди

6Галилея агъай унихьуна, Пилата хабар гъушуная:

– Галилеяйиас эв ме инсан?

7ЯгӀархьегуна, Ӏиса Ирод хӀавелдиъ ая дерейиас идеф, Пилата гьикуная Ӏиса Иродалди. Гьеге ягъари Иродра адина Ерусалимдиъ ахьуная. 8Ӏиса агугуна, Ирод са Ӏайи шад хьуная. Гис ацӀуна гагь хьуная Ӏиса агвас кканди, учис Гихъас ппара унихьунахӀела. Хъара Иродас Ӏисайи аркьа фичира са Ӏеламатра агвас кканди ахьуная. 9Ирода ппара суалар йиная Ӏисайис, амма Ӏисайи са джувабра йина адава. 10ХӀа маллабурна Ӏелимар[†] гъузуна, гуджунилди тахсирар кикӀай хьуная Ӏисайик. 11Иродан эскерарира Ге уджуз акьуна, келхъуьная Гик, аликӀуна Гил паччагьдин суман кунара гьикуная Ге хаб Пилаталди. 12Гьеге ягъанин хаб Иродна Пилат дусттар хьуная, авала душманар.


Завал хьуна инсанари йуькӀ пуная Ӏиса

13Пилата завал акьуна хӀа маллабура, хӀекимара, халкьра 14пуная:

– Чун заалди файдиная ме инсан, ми халкь рекъуьас адихьая пуна. Магьа зун чве удигь диван акьуне Мин. Зас ме инсандик, чун кикӀая тахсирарикес, са тахсира кей аргвай адава. 15Иродара, Мик тахсир кидаф агуна, Ме хаб хьелди гьикуная, йирхӀуна кӀес, Ме инсанди фера мишттин кар акьуна адава. 16Къемчинф акьуна, зун Ме фатасе.

17Пилата Пасхайин[†] хӀа ягъас атуна кканди ахьуная фуш хьунара са ачикунаф. 18Джаллабури вевер акьуна, пуная:

– Ле йуькӀ, Варава фат!

19Варава агъаф, шагьурдиъ къалабулугъ акьуна фушчин кӀина, ачикунаф хьуная дусттагъиъ. 20Ӏиса фатас кканди, Пилата хаб сагелай сара пуная гебурис. 21Гебури вевер аркьай, агъай хьуная:

– Къадакъарилди цӀагъунил алирхӀуна кейхь Ле! Кейхь Ле!

22Хьибудпегелайра пуная гебурис Пилата:

– Фи Ӏайвел э Ми акьунаф? Ме кӀес, зас Мик са тахсира кей аргвай адава. Къемчинф акьуна, зун Ме фатасе.

23Гебури мертти Ӏайи вевер аркьай хьуная, йуькӀ агъай Ӏиса. Гебурин чӀал варттал хьуная. 24Пилата гебурис ккандегъилди акьуна, 25атуная дусттагъиас гебури адат пе Варава агъаф, шагьурдиъ къалабулугъ акьуна, фушчин са инсанна кӀина ачикунаф. Ппай Ӏиса ихьуная кӀилихъди гебурин гъилиъ.


Къадакъарилди цӀагъунил алирхӀуна, кейхьуная Ӏиса

26Ӏиса кӀес гъагуна, эскерари фацуная хуйиас вея Симон агъа са инсан. Гебури хъучикуная ге инсан Ӏисайин кьабахъай Ӏиса алирхӀуна кейхьа цӀагъун гъас. Симон хьуная Кирена агъа хӀуриас. 27Ӏисайин кьабахъай ппара халкь вей хьуная. Ге халкьдигӀас хумбар Ӏешай рахвай хьуная Ӏисайихъас. 28Ӏисайи, гебурилди алдаркуна, пуная:

– Ерусалимдин дишагьлибур, Захъас меӀеша! Чвахъас Ӏеш, чве шиниккварихъас Ӏеш! 29Хъучавея мишттин вахттар, инсанари агъай ахьасе: «Бахттлубур э шиниккв кидаваттар, шиниккв дахуруттар, шиникквдис бизи даеттар!» 30Тегуна агъай ахьасе дагьарарис: «АрчӀуна, алахъ чаалди!» – кӀунтӀарис агъай ахьасе: «Кичадив чин!» 31Гъазе цӀаб адахъуна кӀуранис миштти аркьагуна, рукъу кӀуранис фикьасе?

32Ӏисайихъай кӀес гъай хьуная Ӏу къачагъра. 33«Келла» агъа мукьуйиди адегуна, гебури къадакъарилди цӀагъунил алирхӀуна кейхьуная Ӏиса, Гин багулив Ӏудар къачагъара, сад хӀуьрджал багулихъ, сад чиппил багулихъ. 34Ӏисайи пуная:

– Дад! Гъил гъушен гебурилас, гебурис ягӀай адава, фи ичин чиппи аркьаяф.

КӀур ихьуна, пай аркьай хьуная гебури Ӏисайин кунар. 35Халкь гъузуна хъуланди ахьуная. ХӀекимар элхъенди ахьуная Ӏисайил, агъай:

– Сасрабур ухӀуне, гьал Учи Уч ухӀурай, нагагь Уч Месигь идехаб, Уч Аллагьди гӀаттивунаф идехаб.

36Эскерара келхъенди ахьуная Ӏисайик. Гебури Гис сирка гьучагъай, 37агъай хьуная:

– Нагагь Вун джугьутӀарин паччагь идехаб, Вун Вас кумак акье. 38Ӏисайин кӀилихъ ликӀина ахьуная: «Ме джугьутӀарин паччагь э». 39Ӏисайихъай кейхьуна са къачагъа, алурхӀанди агъай хьуная Ӏисайис:

– Месигь ду Вун? Кумак акье васра, часра.

40Сасра къачагъа гис джуваб йина, ге гъургъас адатуна пуная:

– Вас Аллагьдигьас гучӀайду, васра ме Ӏисайис суман джаза идегуна йинаф? 41Хьес хӀекьданди хьин акьуна дава курарихъас йинаф э ме джаза, ппай Ӏисайи са дава кара акьуна адава.

42Ӏисайис ге къачагъа пуная:

– Вун ве Паччагьвелдиъ ушугуна, кӀвал акье зун, Ӏиса.

43Ӏисайи пуная гис:

– Зун вас дузди агъая, вун ягӀа Захъай джайнаттиъ ахьасе.


Ӏиса кӀиная

44СеӀет цӀеӀударис кӀилди джилил мучӀ атӀуная сеӀет хьибударисттегьен, 45рагъ гулуна. Аллагьдин хулаъ Гирами мукьуйик кея парда, яӀанилас чӀургъуна, Ӏу кьатӀ хьуная. 46Ӏисайи, гьавайикес гъургъуна, пуная:

– Дад! Ве гъилиди ицӀандея Зун Зе руьхӀ.

Гьегера пуна, Ӏисайин руьхӀ дивуная. 47Эскерарин хӀатти, гисаъ хье кар агуна, Аллагьдис шукур акьуна, пуная:

– ХӀекьданди, ге инсандик тахсир кидавуйи.

48КӀилди гисаъ завал хьуна халкь, гисаъ хье кар агуна, чиппин мухурис гъурданф аркьай далгъуная. 49КӀилди Ӏисайис ягӀаттара, Гихъай Галилеяйиас мич адина хумбара, вархайилас хъуттурфанди гъузуна ахьуная.


Ӏиса некьвариъ икӀуная

50Гисаъ ахьуная са Юсуф агъа юркӀуран дуз идже инсан. Юсуф гӀахьуная Ӏисайин диван аркьа инсанаригӀ, 51амма ге рази хьуна адава Ӏисайис гебури аттивуна, акьу диванил. Ге Юсуф хьуная ягӀударин Аримафей агъа шагьурдиас, гъузунаф Аллагьдин Паччагьвелдихъ. 52Юсуфа, ушуна Пилатагьди, тӀалаб акьуная Ӏисайин майит. 53Юсуфа, кеттивуна Ӏисайин майит, гӀадиджина кафанигӀ, дагьар атӀуна икӀуная некьвдиъ. Тисаъ гегунасттегьен садра икӀуна ахьуна адава. 54ДжумӀе ягъан гӀуьбехъмин гагь хьуная, вей хьуная киш ягъ. 55Галилея дерейиас Ӏисайихъай адина уйи хумбарисра агуная Гин некьвра, Гин майит некьвариъ икӀайра. 56Тисаас адегуна, ге хумбари хӀезур акьуная батӀар ниъ хъая ччамар. Киш ягъа гебури са кара акьуна адава, Мусайин Закуниъ[†] ликӀинаф суман.

### 24


Ӏисайик джан керхьуная

1ЭлхӀед ягъа, багами дахи, чиппи хӀезур акьуна батӀар ниъ хъая шейъера фай, адиная ге хумбар Ӏисайин некьваригьди. 2Некьвдигь гьихьуна гъван гебурис гьаттивуна алчархьуная. 3ГӀанади ачушуна хъуттурфугуна, Ӏисайин майит аме хьуна адава гисаъ. 4Хумбар муьхӀтал хьуна гъавурдиъ ачадархьай гъузуная. Те вахттуни садпуна аттархьуная гебурин удигьди Ӏу инсан, джагвар нур ицӀан кунара алди. 5Хумбари, гучӀ хьуна, кӀилар агьукӀуная. Гебури пуная хумбарис:

– Фас джан кеттихъас руцаф э чун кӀинаттаригӀ? 6Ле мисаъ андава, Лик джан керхьуне. КӀвал акье, чвас Ли фиштти пичин, Уч Галилея дерейиъ ами: 7«Инсандин КӀиркӀ[†] гунагьар кеяттарин гъилиъ архьасе, гебури Те къадакъарилди цӀагъунил алирхӀасе, амма хьибудпе ягъас Тик джан керхьасе».

8КӀвал хьуная гебурис Ӏисайин ге гафар. 9Некьваригьас адегуна, ге хумбари джалла ахъакьуная цӀеса вакиласра, сасра инсанарисра. 10Ге хумбар хьуная Магдалина Майрамра, Югьанара, Якьубан баб Майрамра. Гебурихъай ахьуна сасра хумбарира дузди гьегиштти ахъаркьай хьуная вакиларис. 11ХъиртӀанди ахъаркьаттар суман хьуна, вакилар хъугъуна адава хумбарихъ. 12Петтру гъагьархьуна гьуккай ушуная Ӏисайин некьваригьди. КӀил алчикӀуна хъуттурфугуна, гис агуная Ӏаре кафанар. Петтру муьхӀтал хьуна ушуная хулади.


Рекъди ученикарихъай веяф Ӏиса хьуная

13Гьеге ягъа Ӏисайин Ӏу ученик вей хьуная Ерусалимдиас Эммаус агъа хӀуриди. Ерусалимдиас ге хӀуриди цӀеса километр дегьен рекъ ахьуная. 14Гебури ахттилатар аркьай хьуная Ӏисайихъас, тисаъ хьуна ге курарихъас. 15Гебур гъургъай, ахттилатар аркьай веягуна, Уч Ӏиса, багу хьуна гебуригьди, ушуная гебурихъай. 16Гебурин улар сукъур хьуттар суман акьуная, Ӏиса ягӀардахьас. 17Ӏисайи хабар гъушуная гебурифас:

– Фи ахттилатар э чун рекъди вей аркьаяттар?

Гебур пушмалди гъузуная. 18Гебурикес Клеупа агъатти пуная Ӏисайис:

– Са Вас идеф хьасе ме ягъари Ерусалимдиъ хьуна кар дагӀаяф?

19– Фи кар э? – пуная Ӏисайи.

Гебури пуная:

– Назаретарин Ӏисайихъас. Ге инсан Аллагьдин удигьра, кӀилди халкьдин удигьра гуджлу пайгъамбар и Учин курарилдира, гафарилдира. 20Че хӀа маллабурина хӀекимари Ге йуькӀ пуне. Ге къадакъарилди кӀуранил алирхӀуна кейхьуне. 21Чин гъузунуйи, Ӏизраилдин халкь азад аркьа инсан Гьеге э пуна. Магьа хьибудпе ягъ э те кар хьуна. 22Гьал са Ӏу хумбарира муьхӀтал акьуная чин. Багами дахи Ӏисайин некьваригьди ушугуна, 23тебурис майит андавай алчархьуная. Тебур адиная чагьди, чиппис тисаъ малайикар агвар акьуне агъай, малайикари Ӏисайик джан керхьуная пуне агъа. 24Четтарикес са Ӏу инсан ушуна некьваригьди хъуттурфугуна, гьеге хумбари пеф суман ахьуная, Ӏисайин майит агуна адава гебурис.

25– Агь кӀилиъ адаттар! – пуная гебурис Ӏисайи. – Фидегьен яваштти хъугъа чве юркӀвар кӀилди пайгъамбарари[†] пунаттарихъ. 26КӀилди ле гӀезабарикк ккихуна кканди адавуйив Месигь,[†] Учис тегӀриф хьас?

27Хуппай Ӏисайи гъавурдиъ ихьуная гебур кӀилди Гирами китабариъ[†] Учихъас ликӀинаттарин, Мусайилас мич джалла пайгъамбарари. 28Гьучарукьуная гебур чаб вея хӀуригьди. Ӏисайи Уч хъара гисаас тич ушуна ккандеяф суман акьуная. 29Гебури гудж аркьай Ӏиса гьадартай, агъай хьуная:

– Мева, гьал сара гӀуьбехъмин гагьра хьуная, экьве чахъай.

Ӏиса ачушуна экьуная гебурихъай. 30Гебурихъай суфрайихъ экьугуна, Ӏисайи гъушуна гуни, шукур акьуна Аллагьдисра, кьатӀ акьуна йиная гебурис. 31Гьеге арайи улар дахъуттар суман, ягӀархьуная гебурис Ӏиса. Амма садпуна Ӏиса гулуная гебурин уларигьас. 32Гебури са сайис пуная:

– Хье юркӀвар тегӀде хьуна ишай адавуйив, Ге рекъди хьехъай гъургъай веягуна, Ги хьес Гирами китабариъ ликӀинаттар ахъаркьагуна?

33Гебур Ӏудара гьеге сеӀетти гъайшина, хаб ушуная Ерусалимдиди. Тич адегуна, гебури джикӀиная цӀеса вакил сасра ученикара хъай завал хьуна мукь. 34Вакилари агъай хьуная:

– Ӏисайик хӀекьданди джан керхьуная, Симонагьди адинуйи Ле. 35Хуппай ге Ӏуйира ахъакьуная фи хьучин рекъуьъ, фиштти хаб ягӀархьунчин чиппис Ӏиса, Ги гуни кьатӀ аркьагуна.


Ӏиса адиная Учин ученикаригьди

36Гебури ахъаркьагуна, Ӏиса гебуригӀди аттархьуна, пуная:

– Чве маслихӀет хьурай.

37ГучӀ хьуна, кӀакӀар хьуная гебур, руьхӀ эгьан пуна чиппис агвар аркьаяф. 38Ӏисайи пуная гебурис:

– Фас лидегьен Ӏайи гучӀ хьунаф э чвас? Фас хъудугъаттар э чве юркӀвар? 39Хъуттурфен Зе гъиларихъ, Зе лекарихъ – магьа ме Зун э. Зак кирхӀуна, хъуттурфен, руьхӀдин джан ирккар авефттава, Зе ая, магьа чвас аргваф суман.

40Гишттира пуна, Ӏисайи агвар акьуная гебурис Учин гъиларна лекар. 41Шад хьуна, хъугъас девей, муьхӀтал хьуная гебур. Ӏисайи пуная гебурис:

– Фичира Ӏелеф аяв чве мисаъ?

42Гебури йиная Ӏисайис уджуна балугъин кьурц. 43Ӏисайи, гъушуна, гебурин удигь ӀуьтӀуная. 44Хуппай Ӏисайи гебурис пуная:

– Зун чвахъай ами, ме гафар Зун чвас пунуйи: кӀилди Захъас ликӀинаттар Мусайин Закунира,[†] Пайгъамбарарин китабариъра, Забуриъра[†] аларкьуна ккандея пуна.

45Ӏисайи ягӀар акьуная гебурис Гирами китабарин гъавурдиъ архьас. 46Ӏисайи гебурис пуная:

– Гирами китабариъ гьемиштти ликӀиная: Месигь гӀезабарикк ккихуна, хьибудпе ягъас джан керхьуна гъайшина ккандея; 47Гин ттур фацуна иджвелин хабар акьуна ккандея Ерусалимдиас тич кӀилди халкьарис, чве гунагьар чве гардандиъ гъушен пуна, Аллагьди чве гунагьарилас гъил гъушанас. 48Магьа чун шигьидар э. 49Магьа Зун гьикая чвас Зе Дада чвас йина гаф. Чун сагелай Ерусалим шагьурдиъ экьве, чвас Аллагьди кьуват есттегьен.


Ӏиса агъафайшуная завариди

50Ӏисайихъай ушуная ученикар шагьурдиас Вифани агъа хӀуригьди рукьуна. Гъадивуна гъилар, Ӏисайи акьуная гебурис иджвелин дуьгӀе. 51Гьеге дуьгӀера аркьай, варха вей ученикаригьас, Ӏиса агъафайшуная завариди. 52Гебур кьвакьварилди джилил алирхӀуная Лин удигь. Хаб зурба шадвел фай адиная ученикар Ерусалимдиди. 53Гебур гьемишанди Аллагьдин хулаъ авей хьуная, Аллагьдис Шукур аркьай.

## Четин Гафар

### Четин Гафар

Четин Гафар


А

Г

Д

З

И

КК

М

П

С

Ф

Х

Ӏ


Четин Гафар

### Аллагьдин хал

Аллагьдин хал

– Ерусалимдиъ гисади джугьутӀарин халкь завал вей хьуная садакьабур акьасра, хӀа ягъарисра. Ӏисайи пуна уйи гъилди, ярцӀурпе иса Аллагьдин хал аккетуная Римдин эскерари. Тегунан хаб ге ккегъдивуна адава.

### Гирами китабар

Гирами китабар

–

Святые книги

. Аллагьдин гаф кея, джугьутӀарин хӀуьлмат ая китабар. Ге китабар –

Закун

, Пайгъамбарарин китабар,

Забур

, хъара са Ӏудар сара.

### Давуд

Давуд

– Ӏизраилдин ке тегӀрифин паччагь, Ягьудайин тухумдиас. Давудара ликӀина ахьуная мегӀнибур Аллагьдис Забуриъ. МаслихӀетна дузвел кканди, Аллагьдин рекъуьъ вей хьуная ге. ДехӀела Аллагьди гаф йиная гис, ве тухумдиъас хьасе пуна гьемишанди Ӏизраилдин паччагьар. Пайгъамбарари агъай хьуная, кӀилди дуьнйайил паччагьвел акьуна ккане

Месигь

, Давудан тухумдиас хьасе пуна.

### Давудан КӀиркӀ

Давудан КӀиркӀ

– гиштти агъай хьуная Месигьас,

Месигь

Давудан тухумдиас хьасе пуна уйихӀела.

### ДуьгӀебур хура хал

ДуьгӀебур хура хал

– гисади джугьутӀар завал вей хьуная гьер киш ягъа

Гирами китабар

хурасра, дуьгӀебур акьасра.

### Забур

Забур

– «мегӀнибур». Гирами китабарикес са китаб. Ге китабик Аллагь адлу аркьа 150 мегӀни кея.

### Закун (Мусайин Закун) (Таврат)

Закун (Мусайин Закун) (Таврат)

– гӀифуд куьгьна китабар. Ге китабарик кея фиштти яратмиш акьуф ичин ме дуьнйа, ге китабарик кея Аллагьдин сес унихьуна, Аллагьди пеф акьу садпе пайгъамбарарихъас, джугьутӀарин халкьдихъас, фиштти ге халкьдис Аллагьди азадвел йинчин. Хъара ге китабарик кея куьгьна заманайи Аллагьди джугьутӀарин халкьдис акьуна йицӀу буюрмишра, ацӀуна гӀедатара, инсанари чиппин арайиъ акьуна ккане курара. Ге гӀифу китабис са чӀалалди агъай хьуная «Закун». ДжугьутӀарин диндиъ гебур ке хӀуьлматин китабар хьуная. Ге китабарис хъара агъай хьуная «Мусайин Закун», ппара гисарик кеяттар, Аллагьди Мусайилас идехӀела инсанарис ягӀар акьунаф.

### Инсандин КӀиркӀ

Инсандин КӀиркӀ

– Ӏисайи Учис агъай хьуная Инсандин КӀиркӀ. Дузди сайисра ягъай адава, фас гиштти агъай хьунаф ичин. Пайгъамбар Даниялан китабиъ «Инсандин КӀиркӀ» агъай хьуная дуьнйайин ахир хьегуна Аллагьди тегӀрифна хӀавел ирцӀан заварин инсандис. Гиштти идехаб, Инсандин КӀиркӀна

Месигь

сад суман ве. Сасра багулихъас, джугьутӀарин чӀалалди «Инсандин КӀиркӀ» гьакӀанди «инсан» агъа чӀал хьеб мункине. Гиштти идехаб, Учин гӀезабарихъасра, Учин Ӏеджалихъасра ягӀай, Ӏисайис пас кканде уйиф хьасе Учра кӀилди инсанар суман инсан э пуна.

### Ккесар

Ккесар

– Римдин паччагь (удигьай ге ттур хьуная Римдин садпе паччагьарин тухумдин ттур).

### Месигь (грек чӀалалди «Христос»)

Месигь (грек чӀалалди «Христос»)

– «Аллагьди гӀаттивунаф». Гирами китабариъ пуна ахьуная, Аллагьди Месигь гьикасе пуна джилилди, инсанар ухӀас.

### Пайгъамбарар

Пайгъамбарар

– чиппис Аллагьдин гаф унихьуна, Аллагьдин гаф инсанарис ягӀар аркьаттар.

### Пасха

Пасха

– джугьутӀарин ке хӀа хӀа-ягъ. Те хӀа-ягъ аркьай хьуная гьер иса апрель вазала, Аллагьди джугьутӀарин халкь Муса кӀилил алди Египеттин лукӀвелдиккес ккеттиву вахтт кӀвал акьуна. Закуниъ аягъилди, ге хӀа-ягъас руккай хьуная ккел.

### Садуккеяр

Садуккеяр

– джугьутӀарин диндиъ са хубджи инсанар. Гебурира, фарисеяри суман, кӀилди Закуниъ аягъилди аркьай хьуная. Амма садуккеяри сасра

Гирами китабар

кьабул аркьай хьуна адава, са

Закун

дала. Садуккеяр хъугъай хьуна адава кӀина инсанарик джан керхьа пуна.

### Суннат

Суннат

– джугьутӀарин гӀедатилди шиникквдин суннат аркьай хьуная хуна муядпе ягъас. Гьеге ягъа ттура алихьай хьуная шиникквдил.

### Фарисеяр

Фарисеяр

– джугьутӀарин диндиъ са хубджи инсанар. Гебури кӀилди, са бицӀи кара кехӀей, Закуниъ аягъилди аркьай хьуная. Фарисеярис халкьдин хӀуьлмат ахьуная. Чиппикра фурс кехьуная гебурик, чиппи Закуниъ аягъилди аркьахӀела.

### Химир кидава лавашар аркьа хӀа ягъ

Химир кидава лавашар аркьа хӀа ягъ

– ге хӀа ягъ аркьай хьуная, ери ягъди

Пасха

ккиркӀу хаб. Гьеге ягъари сасра гуни ӀуьтӀанас ахттигьар ахьуна адава, химир кидава кӀилле лавашар дала.

### Ӏелимар

Ӏелимар

– иджи

Закун

ягӀай, халкь гъавуридъ ихьа инсанар.

Аллагьдин хал – Ерусалимдиъ гисади джугьутӀарин халкь завал вей хьуная садакьабур акьасра, хӀа ягъарисра. Ӏисайи пуна уйи гъилди, ярцӀурпе иса Аллагьдин хал аккетуная Римдин эскерари. Тегунан хаб ге ккегъдивуна адава.

Гирами китабар – Святые книги. Аллагьдин гаф кея, джугьутӀарин хӀуьлмат ая китабар. Ге китабар – Закун, Пайгъамбарарин китабар, Забур, хъара са Ӏудар сара.

Давуд – Ӏизраилдин ке тегӀрифин паччагь, Ягьудайин тухумдиас. Давудара ликӀина ахьуная мегӀнибур Аллагьдис Забуриъ. МаслихӀетна дузвел кканди, Аллагьдин рекъуьъ вей хьуная ге. ДехӀела Аллагьди гаф йиная гис, ве тухумдиъас хьасе пуна гьемишанди Ӏизраилдин паччагьар. Пайгъамбарари агъай хьуная, кӀилди дуьнйайил паччагьвел акьуна ккане Месигь, Давудан тухумдиас хьасе пуна.

Давудан КӀиркӀ – гиштти агъай хьуная Месигьас, Месигь Давудан тухумдиас хьасе пуна уйихӀела.

ДуьгӀебур хура хал – гисади джугьутӀар завал вей хьуная гьер киш ягъа Гирами китабар хурасра, дуьгӀебур акьасра.

Забур – «мегӀнибур». Гирами китабарикес са китаб. Ге китабик Аллагь адлу аркьа 150 мегӀни кея.

Закун (Мусайин Закун) (Таврат) – гӀифуд куьгьна китабар. Ге китабарик кея фиштти яратмиш акьуф ичин ме дуьнйа, ге китабарик кея Аллагьдин сес унихьуна, Аллагьди пеф акьу садпе пайгъамбарарихъас, джугьутӀарин халкьдихъас, фиштти ге халкьдис Аллагьди азадвел йинчин. Хъара ге китабарик кея куьгьна заманайи Аллагьди джугьутӀарин халкьдис акьуна йицӀу буюрмишра, ацӀуна гӀедатара, инсанари чиппин арайиъ акьуна ккане курара. Ге гӀифу китабис са чӀалалди агъай хьуная «Закун». ДжугьутӀарин диндиъ гебур ке хӀуьлматин китабар хьуная. Ге китабарис хъара агъай хьуная «Мусайин Закун», ппара гисарик кеяттар, Аллагьди Мусайилас идехӀела инсанарис ягӀар акьунаф.

Инсандин КӀиркӀ – Ӏисайи Учис агъай хьуная Инсандин КӀиркӀ. Дузди сайисра ягъай адава, фас гиштти агъай хьунаф ичин. Пайгъамбар Даниялан китабиъ «Инсандин КӀиркӀ» агъай хьуная дуьнйайин ахир хьегуна Аллагьди тегӀрифна хӀавел ирцӀан заварин инсандис. Гиштти идехаб, Инсандин КӀиркӀна Месигь сад суман ве. Сасра багулихъас, джугьутӀарин чӀалалди «Инсандин КӀиркӀ» гьакӀанди «инсан» агъа чӀал хьеб мункине. Гиштти идехаб, Учин гӀезабарихъасра, Учин Ӏеджалихъасра ягӀай, Ӏисайис пас кканде уйиф хьасе Учра кӀилди инсанар суман инсан э пуна.

Ккесар – Римдин паччагь (удигьай ге ттур хьуная Римдин садпе паччагьарин тухумдин ттур).

Месигь (грек чӀалалди «Христос») – «Аллагьди гӀаттивунаф». Гирами китабариъ пуна ахьуная, Аллагьди Месигь гьикасе пуна джилилди, инсанар ухӀас.

Пайгъамбарар – чиппис Аллагьдин гаф унихьуна, Аллагьдин гаф инсанарис ягӀар аркьаттар.

Пасха – джугьутӀарин ке хӀа хӀа-ягъ. Те хӀа-ягъ аркьай хьуная гьер иса апрель вазала, Аллагьди джугьутӀарин халкь Муса кӀилил алди Египеттин лукӀвелдиккес ккеттиву вахтт кӀвал акьуна. Закуниъ аягъилди, ге хӀа-ягъас руккай хьуная ккел.

Садуккеяр – джугьутӀарин диндиъ са хубджи инсанар. Гебурира, фарисеяри суман, кӀилди Закуниъ аягъилди аркьай хьуная. Амма садуккеяри сасра Гирами китабар кьабул аркьай хьуна адава, са Закун дала. Садуккеяр хъугъай хьуна адава кӀина инсанарик джан керхьа пуна.

Суннат – джугьутӀарин гӀедатилди шиникквдин суннат аркьай хьуная хуна муядпе ягъас. Гьеге ягъа ттура алихьай хьуная шиникквдил.

Фарисеяр – джугьутӀарин диндиъ са хубджи инсанар. Гебури кӀилди, са бицӀи кара кехӀей, Закуниъ аягъилди аркьай хьуная. Фарисеярис халкьдин хӀуьлмат ахьуная. Чиппикра фурс кехьуная гебурик, чиппи Закуниъ аягъилди аркьахӀела.

Ӏелимар – иджи Закун ягӀай, халкь гъавуридъ ихьа инсанар.

* 1:35 Гирами – святой.

* 6:2 Киш ягъа, джугьутӀарин закунилди джумӀе ягъан рагъ учӀухаб киш ягъан рагъ учӀасттегьен кар акьас ахттигьар ахьуна адава. Фарисеяри, киш ягъа кӀетӀар алдатӀучира кехӀей, кар акьуб хӀисаб аркьай хьуная.

* 10:13 КӀилил руькъ алахъас – хӀа гъам алегуна те инсанари гиштти аркьай хьуная.

* 11:19 Велзевул – Иблисин ттур э.