# ЩӀэдзапӀэкӀэ

Институт перевода Библии

## Руфэ • Инус бегъымбар

## Хэзыгъэгъуазэ


Ныбжьэгъу лъапӀэ!

Мы къыдэкӀыгъуэм щызэхуэхьэсащ Тхьэм и Псалъэм щыщ тхылъитӀ. Тхьэм и Псалъэр – Библиер – дуней псом нэхъ пщӀэ зыщыхуащӀ икӀи щадж тхылъхэм ящыщщ. Абы къыхэкӀкӀэ, дэтхэнэ цӀыхуми, ар къызыхэкӀа лъэпкъми, и динми, щыпсэу щӀыпӀэми емылъытауэ, и бзэкӀэ а тхылъым еджэну Ӏэмал игъуэтын хуейщ. Ӏэджэ щӀауэ цӀыхухэр зыгъэпӀейтейуэ къекӀуэкӀ упщӀэхэм жэуап ярет Библием: дэнэ дыкъыздикӀар, сыт дыщӀэпсэур, сыт апхуэдиз мыгъуагъэ дунейм щӀытетыр, цӀыхур лӀэмэ, къыщӀэлъыр сыт?

Библиер Хьисэ и Ӏумэтым итхэм я Тхыгъэ лъапӀэщ, ауэ ар зыхуэгъэзар абыхэм я закъуэу зи гугъэхэр щоуэ. Библием щыщ Ӏыхьэ куэд муслъымэнхэми ягъэлъапӀэ – ахэр КъурӀэным зи гугъу ищӀ бегъымбархэм ятепсэлъыхь тхылъхэрщ. ЗэуӀу тщӀа тхылъитӀым я зыр Даут бегъымбарым и адэжьхэм теухуащ, адрейр зытепсэлъыхьыр Инус бегъымбарырщ.

ТхылъитӀми хэзыгъэгъуазэ Ӏыхьэ яӀэщ. Абыхэм къыуагъащӀэ тхылъхэр зытеухуар, уи нэгу къыщӀагъэхьэ а псор къыщыхъуа зэманыр, щӀыпӀэр, къаӀуатэ Ӏуэхугъуэхэр щекӀуэкӀа хэкухэм а зэман жыжьэм я щытыкӀар.

Библиер зэдзэкӀынымкӀэ Институтым икъукӀэ и гуапэщ адыгэбзэкӀэ еджэхэм Библием щыщ Ӏыхьэхэр а бзэмкӀэ ябгъэдилъхьэныр. Мы тхылъхэр зэдзэкӀыным цӀыху куэд елэжьащ – зэдзэкӀакӀуэхэр, щӀэныгъэлӀхэр, редакторхэр. Абыхэм я лэжьыгъэм папщӀэ фӀыщӀэ ин яхудощӀ.

Библиер зэдзэкӀынымкӀэ Институт

## Руфэ

### Руфэ

Руфэ


Хэзыгъэгъуазэ

[1]

[2]

[3]

[4]


Руфэ и хъыбар

### Хэзыгъэгъуазэ


Хэзыгъэгъуазэ

Гузэвэгъуэшхуэ къытепсыхэу, иужьым куэду Тхьэм и нэфӀ къызыщыхуа, исрэӀил лъэпкъым щыщ зы унагъуэ теухуа хъыбарщ мыр, тхыдэм щыщу. Къыщыхъуар ИсрэӀилырщ, илъэс минищ хуэдэ и пэкӀэ. А зэманым исрэӀил лъэпкъым пащтыхь яӀэу щытакъым, къэралыр зезыгъакӀуэр хеящӀэрт. ХеящӀэм и къалэныр зэригъэзащӀэм къищынэмыщӀауэ, гъунэгъу лъэпкъхэр къащытеуэм деж ар дзэ паши хъурт. ЦӀыхубэратэкъым хеящӀэр тезыгъэувэр, атӀэ езы Тхьэм къыхихырт, абы къыхэкӀкӀэ, хеящӀэр къулыкъу лъагэт.

ИсрэӀил лъэпкъыр Тхьэм къыщыбгъэдэкӀа зэмани щыӀащ. Къагъэзэжын папщӀэ, абыхэм гъэунэхуныгъэ зэмылӀэужьыгъуэхэр, насыпыншагъэхэр къахуигъакӀуэрт Тхьэм, зауэ, гъаблэ сыт жыпӀэми. Руфэ теухуа тхылъыр къыбгурыӀуэн папщӀэ, абы щыгъуэ зекӀуа хабзэхэм, Мусэ бегъымбарым Теурэтым щитхыжахэм уащыгъуазэу щытын хуейщ. Мы тхылъым псом хуэмыдэу гулъытэшхуэ хуещӀ «щэхужакӀуэ» цӀыхум иӀа къалэнхэм. Пасэм ИсрэӀилым щэхужакӀуэ щыхъужыр Ӏыхьлы гъунэгъут, Теурэт ХабзэмкӀэ къалэн хэхахэр иӀэу. ЩэхужакӀуэм и Ӏыхьлым и лъапсэр къищэхужын хуейт, абы ар ӀэмалыншагъэкӀэ ищэн хуей хъумэ, икӀи и Ӏыхьлыр къищэхужын хуейт, ар пщылӀыпӀэ ихуамэ. И Ӏыхьлым илъ ищӀэжынуи абы къытехуэрт. Бын къыщӀэмынэу и Ӏыхьлыр дунейм ехыжмэ, щэхужакӀуэм абы и фыз къыщӀэнар щхьэгъусэ ищӀын хуейт. Абы щыгъуэ япэу къалъху къуэр дунейм ехыжам и къуэу ябжырт, икӀи абы къыщӀэна мылъкур, лъапсэр зэрыщыту сабийм къылъысырт. Дунейм ехыжар лъэужьыншэу мыкӀуэдыжу къанэрт апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ.

НэгъуэщӀ хабзи ущрохьэлӀэ Руфэ теухуа тхылъым, тхьэмыщкӀэхэмрэ хэхэсхэмрэ къыщхьэщыжу. А хабзэм хуэмыщӀахэр хуит ищӀырт, гъавэр Ӏуахыжа нэужь, щхьэмыж кӀэрыхуахэр губгъуэм къыщащыпыну. Абы ипкъ иткӀэ гъавэр къэзыхыжхэм тхьэмыщкӀэхэм папщӀэ губгъуэм щхьэмыж къранэн хуейт.

Руфэ теухуа тхылъым наӀуэ ещӀ Тхьэм исрэӀил лъэпкъым зэрыпсэуну хабзэ яхуигъэуву, Тхьэм щыгугъыу икӀи и унафэм щӀэту псэухэм Абы и нэфӀ къащыхуэу зэрыщытар.

НэгъуэщӀ лъэпкъым щыщхэри Тхьэм къыхиха лъэпкъым щыщ зэрыхъуфынум, Тхьэм и жьауэ зэрыщӀэувэфынум и щапхъэ наӀуэщ Руфэ и хъыбарыр. Абы быдэу ди фӀэщ ещӀ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэри, зыщыщ лъэпкъым емылъытауэ, Тхьэм къызэрищтэр. Руфэ нэгъуэщӀ лъэпкъ къыхэкӀами, Тхьэм и лъэпкъым щыщ хъуащ. БоӀэз дэкӀуэри, абы къуэ игъуэтащ. Пащтыхьышхуэ Даут бегъымбарым и адэ Исий Руфэ и къуэрылъхущ.

### 1


Елимэлэх и унагъуэр и гъусэу МоӀэбей зэрыӀэпхъуар

1ХеящӀэхэм я зэману ИсрэӀилым гъаблэ къыщыщыхъуам щыгъуэ Ехьудей хэкум ит Бэтлъэхъем жылэм щыщ зылӀ, и щхьэгъусэри и къуитӀри щӀыгъуу, МоӀэбей къэралым кӀуащ, пӀалъэкӀэ щыпсэуну. 2А лӀым зэреджэр Елимэлэхт, и щхьэгъусэм – НэӀумий, и къуитӀым – Мэхълэнрэ Къилиуэнрэ. Ахэр Бэтлъэхъем жылэм, Ехьудейм итым, дэс Ефрафэ лъэпкъым щыщт. Арати, ахэр МоӀэбей Ӏэпхъуауэ щыпсэурт.

3Куэд дэмыкӀыу, Елимэлэх, НэӀумий и лӀыр, дунейм ехыжри, ар и къуитӀым къабгъэдэнащ. 4Ауэрэ и къуитӀым моӀэб лъэпкъым щыщхэу щхьэгъусэ зрагъэгъуэтащ – зым Ӏурпэ, адрейм – Руфэ я цӀэу. ИлъэсипщӀ хуэдизкӀэ ахэр а щӀыпӀэм щыпсэуауэ, 5Мэхълэни Къилиуэни дунейм ехыжри, НэӀумий и щхьэгъусэри и къуитӀри имыӀэжу къэнащ.


НэӀумий Бэтлъэхъем зэригъэзэжар

6Зиусхьэну[*] Тхьэм и лъэпкъым закъыщӀигъакъуэу, гъавэ бэв къаритауэ МоӀэбей щагъэхъыбару зэхихри, НэӀумий и хэкужьым игъэзэжыну зигъэхьэзыращ, и ныситӀри и гъусэу. 7Ахэр щӀыгъуу, щыпсэуа щӀыпӀэр къигъанэри, Ехьудей щӀыналъэм кӀуэжыну гъуэгу теуващ НэӀумий.

8Куэд ямыкӀуауэ, НэӀумий и ныситӀым яжриӀащ: «Вгъэзэжи, щхьэж и дыщ фекӀуэлӀэж. Зиусхьэным гущӀэгъу къыфхуищӀ, си къуэ мыгъуэхэми сэри фыкъытхуэгумащӀэу зэрыщытам хуэдэу! 9ПӀэщхьагъ дахэ тӀуми Зиусхьэным фигъэгъуэтыж!» Апхуэдэу жиӀэу, НэӀумий и ныситӀым ӀэплӀэ, ба щахуищӀыжым, ахэр къыщиудри, захуэмыубыдыжу къэгъащ.

10«Хьэуэ, дэри уи гъусэу дынэкӀуэнущ уи хэкум», – жаӀащ абыхэм.

11«Хьэуэ, хьэуэ, вгъэзэж, сипхъу цӀыкӀухэ! – идакъым НэӀумий. – Сыт фэ си гъусэу фыныщӀэкӀуэнур? Сэ згъуэтыжыфыну фэ щхьэгъусэ фхуэхъун къуэ? 12Вгъэзэж, сипхъу цӀыкӀухэ, сэ жьы сыхъуащ, дэнэ сыщыдэкӀуэжын? Бын згъуэтыжыну сыгугъэми, ныжэбэ лӀы сригъусэу итӀанэ къуэхэр къэслъхуми, 13ахэр къэхъуху дауэ фежьэн? Апхуэдиз зэманкӀэ фыдэмыкӀуэжу дауэ фыдэсын? Хьэуэ, си тӀасэхэ! Фэ фи Ӏуэхум нэхърэ сэ си Ӏуэхур нэхъ хэплъэгъуэщ – сэ Зиусхьэным и ней къысщыхуэри си гъащӀэр дыдж ищӀащ!»

14Абдежым абыхэм аргуэру гъын кърагъэжьэжащ. Арати, Ӏурпэ и гуащэм ӀэплӀэ, ба хуищӀыжри, ежьэжащ, ауэ Руфэ НэӀумий имыутӀыпщу зыкӀэрикъузэрт.

15«Мес, уи нысэгъум и лъэпкъым, и тхьэхэм я деж егъэзэж, уэри абы и гъусэу гъэзэж», – жриӀащ НэӀумий Руфэ.

16АрщхьэкӀэ Руфэ жиӀащ:

1:16

«КхъыӀэ,
cыхыумыгъэзыхь укъэзгъэнэну,
си щӀыбыр ныпхуэзгъэзэну.
Уэ уздэкӀуэ сэри сыкӀуэнущ,
укъыщыувыӀи сыкъыщыувыӀэнущ.
Уи лъэпкъри си лъэпкъыу,
уи Тхьэри си Тхьэу щытынущ.
17Уэ ущылӀэ сэри сыщылӀэнущ,
абдежи сыщыщӀалъхьэжынущ.
Зиусхьэным и ней къысщыхуэ,
си псэр Ӏуту сэ укъэзгъанэмэ!»

18И гъусэу кӀуэну Руфэ мурад быдэ зэрищӀар къыщыгурыӀуэм, НэӀумий ар хигъэзыхьыжакъым.

19Арати, цӀыхубзитӀым гъуэгуанэ кӀыхьыр зэпачри, Бэтлъэхъем нэблэгъащ. Ахэр къыщалъэгъуам, жылэдэсхэм абыхэм фӀэкӀа Ӏуэху яӀэжтэкъым. ЦӀыхубзхэм ягъэщӀагъуэрт: «Ана, мор НэӀумий?» – жаӀэурэ.

20«АфӀэкӀа сэр щхьэкӀэ НэӀумий[*] жывмыӀэ, МарэкӀэ[*] фыкъызэджэ, – яжриӀащ НэӀумий абыхэм. – Ар щӀыжысӀэр Псори ЗылъэкӀым си гъащӀэр дыдж Ӏей ищӀащи аращ. 21Сэ мыбы зыри сыщымыщӀэу сыдэкӀащ, арщхьэкӀэ Зиусхьэным зыри симыӀэжу къызигъэгъэзэжащ. Сыт сэ НэӀумийкӀэ фыкъыщӀызэджэнур? Зиусхьэным хьэзабыр сигъэшэчащ, Псори ЗылъэкӀым насыпыншэ дыдэ сищӀащ».

22Апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ НэӀумий МоӀэбей къикӀыжащ, и нысэр – моӀэб лъэпкъым щыщ Руфэ – щӀыгъуу. Ахэр Бэтлъэхъем къыщысыжам, хьэр къахыжын щӀадза къудейт.

### 2


Руфэ БоӀэз зэрыхуэзар

1НэӀумий зы благъэ гъунэгъу иӀэт, и щхьэгъусэмкӀэ къыгухьэу – Елимэлэх и унэкъуэщ, къулейуэ икӀи пщӀэ зыхуащӀ цӀыхуу. Абы зэреджэр БоӀэзт.

2МоӀэбей щыщ Руфэ НэӀумий махуэ гуэрым жриӀащ: «Хуит сыпщӀамэ, губгъуэм сыдэкӀынти, гуапэу къызэплъ зыгуэрым и ужь ситу щхьэмыж кӀэрыхуахэр къэсщыпынт».

«КӀуэ, сипхъу цӀыкӀу», – хуигъэдэхащ НэӀумий.

3Губгъуэм дэкӀри, абы хьэр къэзыхыжхэм я ужь иту щыпэн щӀидзащ. Ар здэкӀуар Елимэлэх и унэкъуэщ БоӀэз и щӀапӀэу къыщӀэкӀащ.

4Езы БоӀэзи, Бэтлъэхъем къикӀри, абы ирихьэлӀэу и лэжьакӀуэхэм къахыхьащ. «Зиусхьэным къывдигъэпсынщӀэ!» – сэлам ярихащ абыхэм.

«Зиусхьэным и нэфӀ къыпщыхуэ!» – къратыжащ жэуап.

5«Хэтхэ ей хъуну мо цӀыхубз цӀыкӀур?» – жиӀэри БоӀэз и лэжьакӀуэхэм я нэхъыжьым еупщӀащ.

6Абы жэуап къритыжащ: «Ар НэӀумий МоӀэбей къыщикӀыжым и гъусэу къэкӀуа моӀэб цӀыхубзырщ. 7„КхъыӀэ, хъуну щытмэ, хьэр къэзыхыжхэм я ужь ситу кӀэрыхуа щхьэмыжхэр пхыр зэхуакухэм къыщызгъэщып“ жиӀэри къызэлъэӀуащ. Нышэдибэ лъандэм, губгъуэм къызэрыкӀуэрэ иджыри къэс, и щхьэр къимыӀэтауэ мэлажьэ, пщыӀэ лъабжьэм тӀэкӀу зэрыщетӀысэхар хыумыбжэмэ».

8БоӀэз Руфэ бгъэдыхьэри жриӀащ: «Мыдэ къызэдаӀуэт, ди шыпхъу, мыбдеж уӀукӀыу нэгъуэщӀ губгъуэ щыпакӀуэ умыкӀуэ. Си унэӀут цӀыхубзхэм я гъусэу мыбдеж къанэ. 9Си лӀыщӀэхэм дэнэ деж щыӀуахыжми уакӀэлъыплъурэ, си унэӀут цӀыхубзхэм якӀэлъыкӀуэ. Си лӀыщӀэхэм уи гугъу къамыщӀыну унафэ яхуэсщӀащ. Псы пхуэлӀэхуи си унэӀутхэм къахь кхъуэщынхэм ярытым щыщ ефэ».

10И щхьэр щӀым нэсу, Руфэ БоӀэз щхьэщэ хуищӀри, жиӀащ: «Сыт апхуэдизу уи нэфӀ къыщӀысщыхуар? Апхуэдиз гулъытэ сыт хамэ къэралым щыщым щӀыхуэпщӀыр?»

11БоӀэз жэуап къритыжащ: «Сэ зэхэсхащ, уи щхьэгъусэр дунейм ехыжа нэужь, уэ уи гуащэм хуэпщӀа псор – уи адэанэри уи хэкури къэбгъанэу, умыцӀыху лъэпкъым удэпсэуну укъызэрыкӀуар. 12ӀуэхуфӀу пщӀа псори Зиусхьэным бэгъуауэ къыпхуищӀэж! Зи жьауэм ущӀэтыну укъызыхуэкӀуа ИсрэӀилым и Тхьэу Зиусхьэным фӀыгъуэу щыӀэр къыпхуищӀэ!»

2:12

13«ДяпэкӀи апхуэдэу фӀыуэ Тхьэм укъысхущигъэт, зи пщӀэр лъагэ хъун, – жиӀащ абы. – Си гур фӀы схуэпщӀащ, сэ – уи пщылӀым – дахэ къызжепӀащ, уи унэӀутхэм я зым сримыуасэ пэт».

14Шэджагъуашхэр къыщысым, БоӀэз къеджащ абы: «КъакӀуи, къыддедзакъэ. ЩӀакхъуэ къащти, серчэм хэгъапщӀэ». Ар къакӀуэу лэжьакӀуэхэм къащыбгъэдэтӀысхьэм, БоӀэз абы хьэ гъэлыгъуа къритащ. Абы зыхуейм хуэдиз ишхри, къыдэхуащ. 15Ар къэтэджыжу адэкӀэ щыпэну ежьэжа нэужь, БоӀэз и лӀыщӀэхэм унафэ яхуищӀащ: «Пхырхэм деж щыщыпэми, абы и гугъу фымыщӀ. 16Фэ езым пхырхэм щыщ щхьэмыжхэр хузэвдзэкӀыурэ къыхуэвгъанэ, къищыпын щхьэкӀэ, икӀи евмыхъуэныж».

17Руфэ пщыхьэщхьэ хъуху губгъуэм щыщыпащ. Къищыпа хьэр иӀуэжри, ефэ[*] нэблагъэу къыщӀэкӀащ. 18Ар Руфэ жылэм къихьыжа нэужь, и гуащэм илъэгъуащ абы къищыпар зыхуэдизыр. Руфэ щагъэшхам къыдэхуар къызыкъуихри и гуащэм иритащ.

19И гуащэр къеупщӀащ абы: «Дэнэ нобэ ущыщыпар? Дэнэ ущылэжьар? Зиусхьэным и нэфӀ къыщыхуэ уэ гу къыплъызытам!»

Арати, Руфэ и гуащэм жриӀащ щылэжьар хэт дежми. «Нобэ сэ сыщыщыпа щӀапӀэр зейм зэреджэр БоӀэзщ», – жиӀащ абы.

20«Зиусхьэным и нэфӀ къыщыхуэ абы! – жриӀащ НэӀумий и нысэм. – Абы лӀахэри псэухэри и гущӀэгъум дыхинакъым». ИкӀи дыщӀигъужащ: «А лӀыр дэ ди благъэ дыдэщ, зи жьауэ дыщӀэзыгъэувэну къызытехуэ ди щэхужакӀуэхэм щыщщ».

21МоӀэбей щыщ Руфэ и псалъэм къыпищащ: «А лӀым сэ иджыри „Си лэжьакӀуэхэм яригъусэ, си гъавэр псори кърахьэлӀэжыху“ къызжиӀащ».

22НэӀумий и нысэ Руфэ жриӀащ: «Сыту фӀыт, сипхъу цӀыкӀу, абы и унэӀут цӀыхубзхэм уазэригъусэнур, нэгъуэщӀ гуэрым и губгъуэм лей къыщыптехьэнкӀи хъунт».

23Арати, Руфэ БоӀэз и унэӀут цӀыхубзхэм ягъусэурэ щыпащ, хьэри гуэдзри кърахьэлӀэжыху. Ар и гуащэм и гъусэу псэурт.

### 3


Руфэрэ БоӀэзрэ хьэмым

1Руфэ и гуащэ НэӀумий къыжриӀащ зэгуэрым: «Уэ пӀэщхьагъ зэрозгъэгъуэтыжыным сегугъун хуейкъэ, сипхъу цӀыкӀу, уи насыпыр зэтеувэжын щхьэкӀэ? 2Зи унэӀут цӀыхубзхэм уаригъуса а БоӀэз дэ ди Ӏыхьлыкъэ? НтӀэ, къэдаӀуэ, ныщхьэбэ абы хьэмым хьэр щыщӀегъэпщ. 3Аращи, зыгъэкъабзэ, мэ гуакӀуэ къызыпих дагъэ зыщыхуэ, уи щыгъын нэхъыфӀхэр зыщытӀагъи, хьэмым кӀуэ. Ауэ абы зыкъомыгъэлъагъу, ефэнешхэн иухыху. 4Ар щыгъуэлъкӀэ кӀэлъыплъи, здэгъуэлъыр зэгъащӀэ. ИтӀанэ кӀуэи, и лъапэм деж къэӀэти, гъуэлъ. Абы къыбжиӀэнщ пщӀэнур».

5«Псори уэ зэрыжыпӀам хуэдэу сщӀэнщ», – жэуап къритыжащ Руфэ. 6Ар хьэмым кӀуэри, и гуащэм унафэ къызэрыхуищӀам тету псори ищӀащ.

7БоӀэз и ефэнешхэныр иухри, гукъыдэжыфӀ иӀэ хъуауэ, гъавэ самэм и къуагъым щыгъуэлъащ. Руфэ щэхуу къыбгъэдыхьэщ, и лъапэм деж къиӀэтри, гъуэлъащ.

8Жэщыбгым БоӀэз къыхэщтыкӀщ, зигъазэри, и лъапэм деж цӀыхубз щылъу къилъэгъуащ. 9«Ухэт уэ?» – щӀэупщӀащ ар.

3:9

«Сэ сы-Руфэщ, уи унэӀутырщ, – жиӀащ Руфэ. – Уи щыгъын кӀапэр къыстеубгъуэ[*], сыту жыпӀэмэ уэ ди щэхужакӀуэ Ӏыхьлы гъунэгъухэм уащыщщ».

10«Зиусхьэным и нэфӀыр къыпщыхуэ, ди шыпхъу, – жиӀащ БоӀэз. – Мы ӀуэхуфӀ уэ пщӀар уи гуащэм иджыри къэс хуэпщӀа псом нэхърэ нэхъыфӀыжщ, уэ щӀалэхэм, къулейуи тхьэмыщкӀэуи ирехъуи, къакӀэлъыбжыхьакъым. 11Иджы, ди шыпхъу, умышынэ. Сэ уэ узыщӀэлъэӀуа псор пхуэсщӀэнщ. Ди жылэм дэс псоми ящӀэ уэ цӀыхубзым пщӀэ зэрыпхуэфащэр[+]. 12Пэжщ, сэ сыщэхужакӀуэ гъунэгъущ, ауэ сэр нэхърэ нэхъ гъунэгъужи щыӀэщ. 13Мыбдеж нэху къыщекӀи, пщэдджыжь абы укъишэну хуеймэ, хъарзынэщ – апхуэдэу ирехъу. Ауэ ар хуэмеймэ, сэ укъызошэ. Ар пэжщ Зиусхьэныр зэрыщыӀэр зэрыпэжым хуэдэу. Мыбдеж щыжей, нэху щыху».

14Ар абы и лъапэм деж нэху къыщекӀащ, ауэ жьы дыдэу къэтэджащ, иджыри зы цӀыхур адрейм къимыцӀыхуфыну кӀыфӀу. «Зыми къремыщӀэ хьэмым цӀыхубз къызэрыкӀуар», – жиӀащ БоӀэз. 15Абы Руфэ жриӀащ: «Мыдэ къащтэт птеубгъуа уи ӀэлъэщӀыр». Руфэ и ӀэлъэщӀыр зытрихри, къыхуишиящ, БоӀэз абы хьэ пщалъих[*] трикӀутэри, дэӀэпыкъуурэ къригъэщтащ. БоӀэз жылэм игъэзэжащ абы и ужькӀэ.

16Руфэ и гуащэм деж къэкӀуэжа нэужь, НэӀумий къеупщӀащ: «Дауэ хъуа, сипхъу цӀыкӀу?»

Арати, Руфэ абы жриӀэжащ БоӀэз къыхуищӀа псор, 17икӀи къыпищащ: «Абы „Уи гуащэм деж ӀэнэщӀу умыгъэзэж“ жиӀэри, мы хьэ пщалъихыр къызитащ!»

18НэӀумий жиӀащ: «УмыпӀащӀэ, сипхъу цӀыкӀу, плъагъункъэ а Ӏуэхур зэриухынур. А лӀым и гур зэгъэнукъым, нобэ ар зэфӀимыгъэкӀауэ».

### 4


БоӀэз Руфэ къызэришар

1Абы хэту, цӀыхур щызэхыхьэ хабзэ жылэ дыхьэпӀэм деж кӀуэри щытӀысащ БоӀэз. Арати, зи гугъу ищӀа и унэкъуэщ щэхужакӀуэр щыблэкӀым: «Къэгъази моуэ къэтӀыс, си къуэш», – жиӀэри еджащ. Абы къигъазэри тӀысащ.

2БоӀэз жылэ хасэм щыщу тхьэмадипщӀ къишэри, ахэри игъэтӀысащ.

3Абы и ужькӀэ и унэкъуэщ щэхужакӀуэм зыхуигъазэри жриӀащ: «НэӀумий, МоӀэбей къикӀыжам, ди къуэш Елимэлэх къыщӀэна и щӀапӀэр ещэж. 4Сэ къэслъытащ уэ абы щыгъуазэ усщӀыну си къалэну, икӀи мыбдеж щыт псори, лъэпкъым ди нэхъыжьыфӀхэри ди щыхьэту, ар къэпщэхуну ухуеймэ, бжесӀэну. Уэ къэпщэхужмэ, хъарзынэщ, ауэ плъэмыкӀынумэ, сщӀэн щхьэкӀэ, къызжеӀэ. Уэр фӀэкӀа ар къищэхужыну зыри хуиткъым, уэ къыпкӀэлъыкӀуэр сэращ».

«Сэ къэсщэхужынущ ар», – жиӀащ абы.

5Апхуэдэу щыхъум, БоӀэз жиӀащ: «НэӀумий деж ар къыщыпщэхуж махуэм щхьэгъусэу къэпшэн хуейщ фызабэ Руфэ, моӀэб лъэпкъым щыщыр, Мэхълэн мыгъуэм къыщӀэнар. Фэ къуэ вгъуэта нэужь, Мэхълэн мыгъуэм и къуэпсыр абы зэфӀигъэувэжын икӀи и мылъкури къыхуэнэн щхьэкӀэ».

6Ар унэкъуэщ щэхужакӀуэм идакъым: «Абы щыгъуэм сэ а щӀапӀэр къысхуэщэхужынукъым, сыхилъэфэнкӀэ сошынэри. Уэ езым къэщэхуж, сэ апхуэдэу схуэщӀэнукъым», – жиӀащ.

4:6

7(Япэм щыгъуэ ИсрэӀилым хабзэ яӀащ щӀапӀэр щащэжкъыщащэхужым деж лъэныкъуитӀым языхэзым и вакъэ лъэныкъуэр зылъихрэ адрейм ириту. Апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ я зэгурыӀуэныгъэм къару игъуэтырт.)

8Арати, унэкъуэщ щэхужакӀуэм, БоӀэз «Уэ езым къэщэхуж» жриӀэри, и вакъэ лъэныкъуэр лъихащ.

9Апхуэдэу щыхъум, БоӀэз лъэпкъым и нэхъыжьхэми цӀыхубэми захуигъэзащ: «Нобэ фэ фыщыхьэтщ Елимэлэхи, Къилиуэни, Мэхълэни яйуэ щыта псори НэӀумий деж къызэрыщысщэхужым. 10КъищынэмыщӀауэ, Мэхълэн къыщӀэна фызабэ Руфэ, МоӀэбей щыщыр, щхьэгъусэу къызошэ: дунейм ехыжам и щӀэиныр езым и щӀэблэм къылъысыжу, и къуэпсыр лъэпкъым хэмыкӀуэдыкӀыжын, и цӀэри и Ӏыхьлыхэм ящымыгъупщэжу, жылэм и тхыдэм къыхэнэн щхьэкӀэ. А псом фэ нобэ фрищыхьэтщ!»

11Лъэпкъым и нэхъыжьхэми абдежым щызэхуэса псоми «дрищыхьэтщ» жаӀащ, икӀи БоӀэз къехъуэхъуащ мы псалъэхэмкӀэ:

«Уи унэ къихьэ цӀыхубз цӀыкӀур
ИсрэӀил и унагъуэр зыгъэбэгъуа
Рэхъелэрэ ЛеӀэрэ[*] хуэдэу,
Зиусхьэным быныфӀэ ищӀ!
Ефрафэ и деж къулей ущыхъуи,
Бэтлъэхъем уи цӀэр щрагъэлъапӀэ![+]
12А цӀыхубз цӀыкӀумкӀэ
уэ къыпщӀэхъуэну щӀэблэр
Тэмар[*] Ехьудэ къыхуилъхуа Пэрэз[*]
и лъэпкъым хуэдэ Зиусхьэным ищӀ!»


Даут бегъымбарым и лӀакъуэр

13Апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ БоӀэз Руфэ къишэри, щхьэгъусэ хуэхъуащ. БоӀэз абы бгъэдыхьэри, Руфэ, Зиусхьэным и фӀыгъэкӀэ, уэндэгъу хъури, къуэ игъуэтащ. 14ЦӀыхубзхэм НэӀумий къыжраӀэрт:

«Зиусхьэным и шыкурщ!
Нобэ быныншэу укъигъэнакъым,
узыпӀыжыну къуэ уигъэгъуэтащ!
Уи щӀалэ цӀыкӀум и цӀэр
ИсрэӀилым лъапӀэ щрехъу!
15Абы уэ гъащӀэр ӀэфӀ пщищӀыжынущ,
уи жьыщхьэ узыхуей ухуигъэзэнущ!
Ар къэзылъхуар уи нысэ цӀыкӀуу
фӀыщэу укъэзылъагъурщ,
уэркӀэ къуибл нэхърэ нэхъыфӀырщ!»

16НэӀумий сабий цӀыкӀур къищтэри, ӀэплӀэкӀэ кърихьэкӀыу, и куэщӀым ису ипӀащ. 17Гъунэгъу фызхэм «НэӀумий къуэ къыхуалъхуащ» жаӀэрт. Абы цӀэуэ Ӏубэд фӀащащ. Ар Даут и адэ Исий и адэжырщ.

18Пэрэз и къуэпсыр мыращ:

Пэрэз и къуэщ Хъэцрэн,
19Хъэцрэн и къуэщ Рам,
Рам и къуэщ Ӏэминэдэб,
20Ӏэминэдэб и къуэщ Нэхъшун,
Нэхъшун и къуэщ Сэлмэний,
21Сэлмэний и къуэщ БоӀэз,
БоӀэз и къуэщ Ӏубэд,
22Ӏубэд и къуэщ Исий,
Исий и къуэщ Даут.

## Инус

### Инус

Инус


Хэзыгъэгъуазэ

[1]

[2]

[3]

[4]


Инус бегъымбарым и хъыбар

### Хэзыгъэгъуазэ


Хэзыгъэгъуазэ

Инус Тхьэм и псалъэр къыщыхуехыу щиӀуэтар ди эрэр къэмыунэху щӀыкӀэ еянэ лӀэщӀыгъуэращ. А зэманым Израилым и къэрал гъунапкъэхэм фӀыуэ заубгъуат, куэд щӀауэ журтхэм къеныкъуэкъу Ассирием и лъэкӀыныгъэр къэтӀэсхъат. Ассирием и къалащхьэ Нинуй дэсхэм Зиусхьэну Тхьэшхуэм и тезырыр къазэрыхуэблэгъар кӀуэуэ яхуиӀуэтэныр и жагъуэ дыдэт Инус, и лъэпкъым куэд щӀауэ къебийхэм Тхьэр яхуэгумэщӀэнкӀэ шынэрти.

Тхьэм узэрыӀэщӀэкӀыфын Ӏэмал зэрыщымыӀэр, Абы и къарур зэрыиныр, итӀани Ар зэрыгущӀэгъулыр тхылъым къыдегъащӀэ. Езым къыхиха лъэпкъым щыщ бегъымбар ерыщым и закъуэкъым Тхьэр зыхуэгумащӀэр, зи гуэныхьхэр зыхуигъэгъур, атӀэ цӀыху мин куэд зыдэс мажусий къалэшхуэми игу щӀэгъуащ Тхьэм, къалэдэсхэм тобэ къызэрахьыжу, ящӀам зэрыхущӀегъуэжу.

Тхьэм и гур сыт хуэдэ цӀыхуми хуэхуабэу, хуэгумащӀэу зэрыщытыр, жагъуэгъухэм хуэгущӀэгъуншэу, щхьэхуещэу щыт Инусым зэремыщхьыр хъыбарым нэрылъагъу ещӀ.

### 1


Инус Тхьэм и унафэр имыгъэзэщӀэну мурад зэрищӀар

1Амыт и къуэ Инус Зиусхьэным и псалъэ къыхуехащ:

2– Тэдж, Нинуй къалэшхуэм кӀуэи, абы дэс цӀыхухэм си тезыр къазэрытепсыхэнур яжеӀэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ я щӀэпхъаджагъэхэм я хъыбар си деж къэсащ, – жиӀащ Тхьэм.

3Инус тэджщ, Зиусхьэным ӀэщӀэкӀыну мурад ищӀри, ТаршишкӀэ[*] зэджэ щӀыпӀэ пхыдзам кӀуэну ежьащ. Хы Ӏуфэм Ӏус Яфэ къалэм щынэсым, Таршиш кӀуэ кхъухь къигъуэтщ, гъуэгупщӀэ яритри итӀысхьащ. Апхуэдэу, Инус Зиусхьэным ӀэщӀэкӀыну мурад зэрищӀам тету, Таршиш кӀуэну ежьащ.

4Ауэ Зиусхьэным жьышхуэ къригъапщэщ, тенджызым и гущӀыӀум толъкъун лъагэхэм закъыщригъэӀэтри, кхъухьыр щӀилъэфэн гъунэгъу хъуащ. 5ХылӀхэр гужьеящи, щхьэж и тхьэ йолъэӀу, хьэпшып хьэлъэхэр ирадз, кхъухьыр нэхъ псынщӀагъуэ ящӀын щхьэкӀэ.

Инус кхъухьым и лъабжьэм ехауэ ӀэфӀу жейрт абы щыгъуэ.

6Кхъухьым и тетыр Инус деж ехщ, къигъэушри:

– Щхьэ ужейрэ? Тэджи, уи тхьэм елъэӀу; хэт ищӀэрэ, игу дыкъэкӀыжмэ, псым дримыгъэтхьэлэу дыкъригъэлынкӀэ хъунщ, – жриӀащ[+].

7ХылӀхэм жаӀащ:

– Пхъэидзэ дывгъэщӀи, мы дызыхэхуа гузэвэгъуэр зи лажьэр къэдывгъащӀэ.

Пхъэидзэ ящӀри, Инус и пхъэр къикӀащ.

8Апхуэдэу щыхъум, ахэр Инус еупщӀащ:

– Мы дызыхэт гузэвэгъуэр зи лажьэр хэтми къыджеӀэ. Уи ӀэщӀагъэр сыт? Дэнэ укъикӀрэ, дэнэ ущыщ, сыт хуэдэ лъэпкъ укъызыхэкӀар? – жаӀэри.

9– Сэ сыжуртщ, щӀылъэмрэ тенджызымрэ къэзыгъэщӀауэ, уафэм щыӀэ Тхьэуэ Зиусхьэныр зылъытэхэм сащыщщ, – жэуап яритыжащ абыхэм Инус.

10Инус Зиусхьэным ӀэщӀэкӀын мурад зэриӀэр кхъухьым исхэм щажриӀэм, я гур кӀуэдыпауэ къехъурджэуащ ахэр:

– Апхуэдэу щхьэ пщӀа? – жаӀэри.

11Толъкъунхэр нэхъ ябгэ хъууэ щалъагъум, ахэр Инус еупщӀащ:

– Тенджызыр сабырыжын щхьэкӀэ сыт уэтщӀэн хуейр? – жаӀэри.

12– Псым сыхэвдзи, сабырыжынущ. Сэ сощӀэ толъкъунхэр си зэранкӀэ къызэрыфтегуплӀар, – яритыжащ жэуап Инус.

13АрщхьэкӀэ цӀыхухэм кхъухьбэлагъхэмкӀэ нэхъ хуабжьыжу псыр щӀатхъун щӀадзащ, псы Ӏуфэм есылӀэн я гугъэу, ауэ къайхъулӀэртэкъым, толъкъунхэр нэхъ ябгэжу къэукъубияти. 14Зыри щымыхъужым, Зиусхьэным елъэӀуащ ахэр:

– ДынолъэӀу, Зиусхьэн, мы лӀым и псэм дызэреӀэм щхьэкӀэ думыгъэкӀуэд, псым зэрыхэддзэр гуэныхь тщумыщӀ, лажьэ имыӀэу къыщӀэкӀмэ. Зиусхьэныр Уэращ, узыхуейр къыбогъэхъу, – жаӀэри.

15Абдежым Инус псым хадзащ, зэрыхадзэуи, псыр сабырыжащ. 16ХылӀхэр хуабжьу щышынащ Зиусхьэным, къурмэн хуаукӀащ, псалъи ятащ Ар иджыри ягъэлъэпӀэну.

### 2


Инус Тхьэм зэрелъэӀуар

1Зиусхьэным и ӀэмыркӀэ Инус бдзэжьеишхуэм иригъэлъэтэхри, абы и кӀуэцӀым жэщищрэ махуищкӀэ исащ.

2Бдзэжьейм и кӀуэцӀым здисым, Зиусхьэну и Тхьэм елъэӀуащ Инус:

3– Гузэвэгъуэшхуэм сыхэту сынолъэӀуати,
дэӀэпыкъуэгъуншэу сыкъэбгъэнакъым.
Хьэдрыхэм и гущӀэм силъу сыноджати сызэхэпхащ.

4Хым и кууупӀэм сыхэбдзэри,
псы уэрхэр къыстебгъэджэлат,
Уи толъкъун ябгэхэр си щхьэщыгум щызекӀуэт.
5СигукӀэ жысӀащ абы щыгъуэ:
«Уи щӀыб къысхуэбгъэзауэ гу къыслъыптэжкъым,
ИтӀанэми уи Унэ лъапӀэр иджыри слъагъунущ».

6Псым сыщӀилъафэри,
кууупӀэ щӀэншэм сыщӀэтӀысыкӀат,
псыхэкӀэ удзхэм си щхьэм зыкърашэкӀат.
7Бгым и лъабжьэм сыщӀэхуэри,
игъащӀэкӀэ сыкъыщӀэмыкӀыфыну
щӀым сыщӀихъумат.

Ауэ Уэ, Зиусхьэну си Тхьэ,
а псэзэпылъхьэпӀэм псэууэ сыкъыхэпшащ!
8Зиусхьэн, си псэр пыт къудейуэ,
сигу укъэкӀыжри,
зыныщыпхуэзгъазэм, си лъэӀур зэхэпхащ,
уи Унэ лъапӀэм нэсащ.

9Тхьэ нэпцӀхэр зыгъэлъапӀэхэм къыпхуаӀэн хуей пэжыгъэр ӀэщӀыб ящӀащ.
10Ауэ сэ, фӀыщӀэ пхуэсщӀыурэ,
къурмэн пхуэзукӀынущ,
узэрызгъэгугъар згъэзэщӀэнущ.
Зиусхьэныращ дыкъезыгъэлыр!

11Абы иужькӀэ, Зиусхьэным бдзэжьейр къигъэжьыкхъури, Инус ныджэм къытрыригъэдзэжащ.

### 3


Инус Тхьэм и унафэр зэригъэзэщӀар

1Зиусхьэным и псалъэ етӀуанэу къыхуехащ Инус:

2– Тэдж, Нинуй къалэшхуэм кӀуэи, бжесӀар абы дэс цӀыхухэм яхуэӀуатэ[+].

3Инус тэджри Зиусхьэным къызэрыжриӀам тету Нинуй къалэ кӀуащ. Нинуй къалэр апхуэдизкӀэ инти, махуищ нэхъ мащӀэкӀэ пхузэпычынутэкъым. 4Арати, Инус къалэм дыхьащ. МахуэкӀэ кӀуа нэужь, къэувыӀэри, цӀыхухэм мыпхуэдэ псалъэкӀэ захуигъэзащ:

– Махуэ плӀыщӀ дэкӀмэ, Тхьэм Нинуй зэтрикъутэнущ, – жиӀэри.

5Нинуйдэсхэм ар щызэхахым, Тхьэм и псалъэр я фӀэщ хъуащ, нэщӀ ихьащ, цӀыкӀуи ини, зыри къэмынэу псоми чэтэн джанэ кӀыхь зыщатӀэгъащ[*].

6Нинуй къалэм и пащтыхьым деж а хъыбарыр щынэсым, и тахътэм къытекӀщ, и пащтыхь щыгъыныр зыщихщ, абы ипӀэкӀэ чэтэн джанэ зыщитӀагъэри, сахуэм хэтӀысхьащ. 7Пащтыхьым къыбгъэдэкӀыу къалэм мыпхуэдэу щагъэӀуащ:

– Пащтыхьымрэ и блыгущӀэтхэмрэ я унафэкӀэ цӀыхуми, Ӏэщ пӀащэми, Ӏэщ цӀыкӀуми зыри яшхи ирафи хъунукъыми, Ӏэщыр хъуакӀуэ дэвмыгъэкӀ. 8ЦӀыхум имызакъуэу Ӏэщми чэтэн щэкӀ тефпхъуи, Тхьэм фыхудэкъугъей, дэтхэнэ зыми щӀэпхъаджагъэ лэжьыныр, лей зехьэныр щырырегъэт. 9Хэт ищӀэрэ, Тхьэр хущӀегъуэжмэ, и губжьыр къыттримыкъутэу дыкъелынкӀэ хъунщ[+].

10Тхьэм къалэдэсхэм ящӀар, лей зехьэныр зэрыщагъэтар щилъагъум, хущӀегъуэжри, насыпыншагъэу къахуигъэкӀуэну жыхуиӀар къахуигъэкӀуакъым.

### 4


Тхьэм и гущӀэгъум Инус къызэригъэгубжьар

1Инус хуабжьу и жагъуэ хъуащ ар икӀи къэгубжьащ. 2Зиусхьэным зыхуигъазэри жриӀащ:

– Зиусхьэн, Ӏуэхур апхуэдэу зэрыхъунур си унэ сыщӀэсу жысӀатэкъэ? СыщӀэпхъуэу Таршиш сыщӀежьари аращ. Уи гум цӀыхухэм фӀы зэрахуилъыр, гущӀэгъу зэрахууиӀэр, узэрытэмакъкӀыхьыр, уи гур цӀыхум яхуэхуабэ зэпыту зэрыщытыр, уи тезырым ухущӀегъуэжыну узэрыхьэзырыр сщӀэрт. 3Иджы, Зиусхьэн, си гъащӀэр сӀыхыж, сыпсэу нэхърэ сылӀэмэ нэхъыфӀщ.

4– Абы щхьэкӀэ укъэгубжь хъурэ-тӀэ? – жиӀэри, Зиусхьэныр Инус къеупщӀащ.

5Инус къалэм дэкӀри, абы и къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэмкӀэ къэтӀысащ. ПщыӀэ игъэуври, жьауапӀэм щӀэтӀысхьащ, къалэм къыщыщӀынур илъагъун щхьэкӀэ.

6Зиусхьэну Тхьэм къэкӀыгъэ къигъэкӀри Инус нэхърэ нэхъ лъагэу зригъэӀэтащ, абы и щӀагъ жьауэм щӀигъэсын, и гур дахэ хуищӀыжын щхьэкӀэ. Инус хуабжьу щыгуфӀыкӀащ къэкӀыгъэм.

7Тхьэм и ӀэмыркӀэ, етӀуанэ махуэм, нэхулъэ къищӀа къудейуэ, хьэпӀацӀэм къэкӀыгъэм и лъабжьэр щӀишхыкӀри, къэкӀыгъэр гъужащ. 8Дыгъэм зиӀэта нэужь, къуэкӀыпӀэмкӀэ къикӀыу жьы хуабей къригъэпщащ Тхьэм. Инус дыгъэ бзий гуащӀэм апхуэдизкӀэ къыхигъэзыхьат, и къарур щӀихати, ажал къыхуигъэкӀуэну елъэӀуащ.

– Сыпсэу нэхърэ сылӀэмэ нэхъыфӀщ, – жиӀэри.

9Тхьэр Инус еупщӀащ:

– КъэкӀыгъэр зэрыгъужам щхьэкӀэ угубжь хъурэ-тӀэ?

– Хъунущ, – жиӀащ Инус. – Сызэгуэудыным хуэдэущ сызэрыгубжьар!

10Зиусхьэным къыпищащ итӀанэ:

– Гугъу узыдемыхьа, къыумыгъэкӀа, жэщым къэкӀыу етӀуанэ махуэм гъужа къэкӀыгъэм уигу щӀэгъуащ уэ. 11АтӀэ Сэ дауэ сигу щӀэмыгъунрэ Ӏэ ижьымрэ сэмэгумрэ зэхэзмыгъэкӀыфу цӀыху минищэрэ тӀощӀым щӀигъу зыдэс Нинуй къалэшхуэм, абы я Ӏэщ хъушэхэм дауэ сащымысхьынрэ?

* 1:6 Зиусхьэну – ЖуртыбзэкӀэ «Яхве». А псалъэмкӀэ Тхьэм Мусэ бегъымбарми журтхэми закъригъэцӀыхуауэ щытащ. «Яхве» жиӀэмэ, «ЩыӀэр», «Псэур» жиӀэу аращ. Журтхэр а псалъэм апхуэдизкӀэ фӀэлӀыкӀырти, къапсэлъын шынэрт. Абы къыхэкӀкӀэ, а псалъэм и пӀэкӀэ журтхэм «Адонай» псалъэр къагъэсэбэп хъуащ. «Си Зиусхьэн» жиӀэу аращ абы къикӀыр.

* 1:20 «НэӀумий» жиӀэмэ журтыбзэкӀэ «Гурыхь» къикӀыу аращ.

* 1:20 «Марэ» жиӀэмэ журтыбзэкӀэ «Дыдж» къикӀыу аращ.

* 2:17 Ефэ – килограмм пщыкӀущ хуэдиз мэхъу.

* 3:9 Уи щыгъын кӀапэр къыстеубгъуэ – щхьэгъусэ къыхуэхъуну къызэрелъэӀур къызэрыкӀ псалъэхэщ (журтыбзэкӀэ).

+ 3:11 Гъэс. 31:10

* 3:15 Пщалъих – килограмм щэщӀ хуэдиз мэхъу.

* 4:11 Рэхъелэрэ ЛеӀэрэ Ибрэхьим бегъымбарым и къуэрылъху Екъуб и щхьэгъусэхэу щытащ. Екъуб ИсрэӀил цӀэр Тхьэм къыфӀищащ. Аращ абы къытехъукӀыжахэм исрэӀил лъэпкъкӀэ еджэ щӀэхъуар.

+ 4:11 Руфэ 1:2

* 4:12 Тэмар, Руфэ хуэдэу, хамэ лъэпкъщ къызыхэкӀар.

* 4:12 Пэрэз и адэр Ехьудэщ, Ехьудэ и адэр Екъубщ. Екъуб и къуэхэм Ехьудэ я нэхъыжьу щымыта пэтми, абы и лӀакъуэр икъукӀэ бэгъуащ и къуэш дэтхэнэми ейм хуэмыдэу.

* 1:3 Нинуй къалэр нобэрей Иракым итащ, Таршишыр, щӀэныгъэлӀхэм зэралъытэмкӀэ нобэрей Испанием и щӀыналъэм хиубыдэу щытащ. НэгъуэщӀу жыпӀэмэ, а щӀыпӀитӀыр лъэныкъуэ зырызкӀэ зэпэщӀэхауэ, зэпэжыжьэу щытащ.

+ 1:6 Инус 3:9

+ 3:2 Инус 1:1-2

* 3:5 Пасэ зэманым КъуэкӀыпӀэ Гъунэгъум щыпсэуа цӀыхухэм тобэ къызэрахьыжам икӀи гуауэшхуэ зэраӀэм и нэщэнэу чэтэн пхъашэм къыхэщӀыкӀа джанэ кӀыхь зыщатӀагъэу щытащ.

+ 3:9 Инус 1:6