# Eni Baalantı • Rufi • İona • Yaradılış • Eklesiast

Институт перевода Библии

## Eklesiast


Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru


Институт перевода Библии


Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360


ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

## Eklesiast

### Eklesiast

Eklesiast


GİRİŞ

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]


Eklesiast


(Nasaatçının kiyadı)


Еклесиаст


(Насаатчынын кийады)


Eklesiast


Еклесиаст


Eklesiast


(Nasaatçının kiyadı)


Еклесиаст


(Насаатчынын кийады)

Bibliyayı çevirän İnstitut

Komrat

2024

Eklesiast (Nasaatçının kiyadı)

Çevirici Petri Çebotar

Redaktor İvanna Bankova

Teologiya redaktoru Reino Saarelma (FLM)

Reţenzentlär Anna Çelak, Vladimir Kusursuz

Konsultant Vitaly Voinov

Чевириӂи Петри Чеботар

Редактор Иванна Банкова

Теологийа редактору Виталий Войнов

Рецензентлӓр Анна Челак, Владимир Кусурсуз

Консультант Виталий Войнов

ISBN ...

© Институт перевода Библии, 2024

### GİRİŞ


GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Sizin önünüzdä Bibliyanın bir kiyadı, evelki çıfıt dilindä onun adı «Kohelet», evelki grek dilindä sä – «Eklesiast». Bukva-bukvaya çeviriler «Toplantı insanı» – olmalı, toplantıda laf gider üüredici ya da nasaatçı için.

Bu kiyatta Nasaatçı annadêr aarif Solomon padişahın adından. Yaşamasında çok iş geçirip, yazıcı annamış, ani er üzündeki sevinmeliklär hem insanın mutluluu tez gelip-geçer. Nasaatçı gözdän geçirer yaşamanın türlü taraflarını, savaşêr annamaa, neçin insana verilmiş yaşamak. Onun çıkışları bölädir: insanın yaşamasında var çok dolaşıklık, yaşamak kayet kısadır, çabuk geler ihtärlık hem ölüm.

Ama genä dä Nasaatçı söleer, ani ömürün var paalı işleri – ilk sırada aariflik. Bakmayarak yaşamanın boşluuna, aldangaçlıına hem kısalıına, Allah verdi insannara kolaylık sevinmää bölä işlerä, nicä dostluk ya da kısmetli evlenmäk, aniki insannar şefklensinnär Allahın sımarlamaklarında. Hem en büük iş – tamannamaa Allahın izinnerini, çünkü bu iilikleri bizä baaşladı Allah. Butakım Eklesiastın kiyadı gösterer, nasıl lääzım inanmaa hem umutlanmaa Ona, Kim verer insana selemet hem kısmet.

Eklesiast kiyadı gagauz dilinä çevirildi, temelleneräk evelki çıfıt (Masoret) tekstinin originalına. Bibliyayı çevirän İnstitut artık tiparladı gagauz dilinä çevirili Bibliyanın Eni Baalantı kiyatlarını (2006), Altı psalmalık (2012), Rufi hem İona kiyatlarını (2017), Yaradılış kiyadını (2021).

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä, redaktorlara hem hepsinä, kim zaamet etti Eklesiast kiyadını gagauzçaya çevirmää, hem dä onnara, kim yardım etti tiparlamaa bu kiyadı.

### 1


Hepsi bom-boş

1Bunnar İerusalimdä padişahlık edän Eklesiastın, Davidin oolunun, sözleri[+].

2Hepsi boş, bom-boş, – dedi Eklesiast, – herbir iş boşuna![+]
3Ne kazanêr insan er üzündä kendi zaametlerinnän[+]?
4İnsan boyları gelip-gider, ama dünnä kalêr herzamana.
5Güneş duuêr, güneş kauşêr,
sora genä oflayarak alatlêêr o erä, neredän duuêr.
6Lüzgär uçêr üülen tarafına, sora doorulêr poyraza,
dönä-dönä eseräk hep kendi yoluna çıkêr.
7Hepsi derelär akêrlar denizä, ama deniz taşmêêr.
Derelär dönerlär o erä, neredän sızêrlar, da sora genä akêrlar.
8Herbir iş yoruldêr:
insan annadamaz hepsini,
göz doymaz görmää,
kulak doymaz işitmää.
9Ne ileri olduysa, o genä olacek,
ne ileri yapıldıysa, o genä yapılacek.
Er üzündä eni hiç bişey yok![+]
10Kimi kerä deerlär: «Bak, bu nesä eni!»
Ama bu da vardır olduu
evelki vakıtlarda, taa bizdän ileri.
11Kimsey tutmêêr aklısında
çoktan yaşamış insannar için;
hem o insannar için, kim sora gelecek,
tutmayacek aklılarında onnar,
kim yaşayacek onnardan sora[+].


Aariflik boştur

12Bän, Eklesiast, açan İerusalimdä İzrailin padişahıydım, 13adadım kendimi aarifliklän aaraştırmaa hem annamaa herbir işi, ne olêr er üzündä. Bu aar bir zaamet, angısını Allah verdi insannara[*][+]. 14Bän gördüm hepsini, ne olêr güneş altında, hepsi boştur, hepsi – lüzgeri koolamak gibi.

15Kıvırık iş doorudulmaz;
ne ani yok, o sayılamaz[+].

16Bän dedim kendi-kendimä: «Tä, aariflik uurunda bän geçtim hepsini, kim padişahlık etti İerusalimdä bendän ileri. Bän edendim çok bilgi hem aariflik»[+]. 17Sora bän koydum neetimä annamaa, ne o aariflik hem dä ne o delilik hem akılsızlık, ama annadım, ani bu da – lüzgeri koolamak gibi.

18Çünkü büük aarifliklän geler çok kahır,
hem nekadar taa zeedä bilgi,
okadar taa zeedä kahır olur[+].

### 2


Şenniklär boştur

1Da dedim bän kendi-kendimä: «Ya deneyim bän şennenmää hem sefalık sürmää, bakayım, islää mi bu iş». Ama annadım, ani bu da boş iş. 2Gülüş için bän dedim: «Ahmaklık», şennik için dä: «Ne faydası onun var?» 3Üreemdä aariflii koruyarak, savaştım raatlanayım şaraplan da ahmaklık yaptım. Bän istärdim annamaa, ne insannar lääzım yapsınnar gök altında sayılı ömür günnerindä.

4Bän başardım büük işleri: kendimä evlär kaldırdım, baalar diktim. 5Yaptım başçalar hem parklar, oralarda türlü-türlü meyva aaçları diktim. 6Başçada fidannarı sulamaa deyni, yaptım tıynak. 7Satın aldım kendimä çırak, karı hem adam; evimdä duuan çıraklarım da vardı. Edendim sıır hem koyun-keçi – İerusalimdä bendän ileri yaşayan hiç kimseydä bukadar çok yoktu. 8Topladım kendimä gümüş, altın, padişahların hem dolayların zenginniklerini. Edendim türkücü adamnarı hem karıları, hem adamnarın hoşluunu – bir garem[*]. 9Butakım, büük adam oldum, bendän ileri İerusalimdä yaşayannarın hepsini geçtim. Hem benim aarifliim benimnän kaldıydı[+].

10Gözlerim ne istärsä, bän onu yapardım;
üreemi hiç bir hoşluktan uzaklaştırmadım.
Ürääm sevinärdi yaptıım herbir işä –
bu oldu bütün zaametlerimin ödülü.
11Ama bakıp ellerimin yaptıklarına
hem yaptıım o işlerä, bän gördüm,
ani hepsi boş hem lüzgeri koolamak gibi.
Er üzündä hiç bir fayda yok[+].


Aariflik hem ahmaklık boştur

12Sora başladım sayıklamaa,
ne o aariflik, delilik hem ahmaklık.
Çünkü ne yapabilir o kişi, ani gelecek padişahın erinä?
Sade onu, ne vardır yapıldıı.
13Da bän gördüm, ani aariflik ahmaklıktan üstün,
nicä dä aydınnık karannıktan üstün.
14Aarif görer nereyi gider,
ahmak sa gezer karannıkta.

Ama bän annadım, ani onnarı ikisini dä bekleer birtürlü ecel[+]. 15Onuştan bän dedim kendi-kendimä: «Ahmaan eceli beni dä beklärsä, ozaman ne faydası var bana buncak aarifliktän?» Da bän dedim kendimä: «Bu da boş». 16Çünkü aarif adamı da, ahmak adamı da anmayaceklar herzaman; gelecek vakıt – ikisi dä unudulacek. Yazık, ani aarif adam da öler, ahmak adam da öler[+].


Çalışmak boşunadır

17Bölecä bän üfkelendim yaşamaya, neçinki er üzündä yapılan işlär bana göründü kötü. Hepsi boşuna, hepsi – lüzgeri koolamak gibi. 18Bän üfkelendim er üzündä yaptıım işlerä, çünkü hepsini bän lääzım brakayım ona, kim gelecek bendän sora. 19Kim bilsin, o adam aarif mi olacek osa ahmak mı? Er üzündä kullanacek bütün benim varlıımı, angısını bän kazandım zaametimnän hem aarifliimnän. Bu da boşuna.

20Bu beterä canım benim sıkıldı o işlerdän, ani bän yaptıydım er üzündä.

21Çünkü insan var nasıl aarifliklän, bilgiylän hem becermäklän zaamet etsin, sora da hepsini kazandıını lääzım braksın ona, kim hiç çalışmamış. Bu da boşuna hem büük beladır. 22Ne kazanêr insan er üzündä bunca zaametindän hem kahırlarından? 23Onun günnär boyunca zaametleri – acı hem kahır, gecä dä onun ürää raatlık bilmeer. Bu da boşuna.

24İnsan için imektän, içmektän hem zaametindän zevk almaktan islää bişey yoktur. Annadım, ani bu da Allahtandır[+]. 25Çünkü Onsuz kim var nasıl isin hem hoşlansın? 26Adama, angısı hoş geler Ona, O verer aariflik, bilgi hem sevinç, günahker adama sa – zaamet: yıvmaa hem toplamaa zenginnii, aniki topladıını versin ona, kim hoş geler Allaha. Bu da boşuna hem lüzgeri koolamak gibi[+].

### 3


Herbir işin var vakıdı

1Herbir işin var kendi zamanı,
gök altında herbir oluşun var kendi vakıdı:
2duumak vakıdı hem ölmäk vakıdı;
ekmäk vakıdı hem köklemäk vakıdı;[+]
3öldürmäk vakıdı hem ilaçlamak vakıdı;
yıkmak vakıdı hem yapmak vakıdı;
4aalamak vakıdı hem gülmäk vakıdı;
kahırlanmak vakıdı hem oynamak vakıdı;[+]
5taş atmak vakıdı hem taş toplamak vakıdı;
sarmaşmak vakıdı hem sarmaşmamak vakıdı;
6aaramak vakıdı hem kaybetmäk vakıdı;
saklamak vakıdı hem sıbıtmak vakıdı;
7yırtmak vakıdı hem dikmäk vakıdı;
susmak vakıdı hem lafetmäk vakıdı;[+]
8sevmäk vakıdı hem azetmetmäk vakıdı;
cenk vakıdı hem selemet vakıdı.

9Çalışan adama onun zaametindän ne fayda var[+]? 10Bän gördüm bu aar zaameti, angısını Allah verdi insannara[*][+]. 11O herbir işi vakıdında yarattı käämil. İnsannarın üreenä sonsuzluk annayışını[*] koydu, ama insannar annayamêêrlar Allahın yaptıklarını baştan bitkiyä kadar[+]. 12Bän annadım, ani insannar için yaşamakta mutlu olmaktan[*] taa ii bişey yoktur[+]. 13Demäk, eer insanın varsa kolayı iyip-içsin hem sevinsin yaptıı herbir işinä, bu – Allahtan baaşıştır[+]. 14Annadım, ani Allahın hepsi yaptıkları kalacek herzaman: ona bişey eklenilmäz hem ondan bişey çıkarılmaz. Allah yapêr ölä, aniki insannar Ondan korksunnar.

15Herbir iş, ani var hem ani olacek,
onnar taa ileri vardı,
çünkü Allah geçmişi tekrarlêêr[*][+].


Dünnedä doorusuzluk

16Er üzündä taa bir iş gördüm:

sudun erindä – zakonsuzluk,
dooruluun erindä – kötülük.

17Da kendi-kendimä dedim:

«Allah sud kesecek ikisinä dä –
dooruya da, kötüyä dä,
çünkü herbir oluşun hem herbir işin vakıdı var»[+].

18İnsannar için bän kendi-kendimä dedim: «Allah deneer onnarı, aniki göstersin onnara, ani onnar hayvan gibi. 19Çünkü insannarın eceli hem hayvannarın eceli bir: nicä bunnar ölürsä, hep ölä öbürleri dä öler. Hem bunnar, hem onnar birtürlü soluyêr, insan hayvandan taa üstün diil. Herbir iş boşuna[+]. 20Hepsi gider hep o erä: hepsi tozdan peydalandı, toza da dönecek[+]. 21Kim biler: çıkêr mı insan duhu yukarı, iner mi hayvan duhu aşaa, er altına?»

22Da bän gördüm, ani en iisi – insan hoşlansın kendi yaptıklarından. Bölädir onun kısmeti, çünkü kim ona var nasıl göstersin, ne olur ondan sora[+]?

### 4


Dünneyin zeetleri

1Bän genä baktım er üzündä yapılan bütün baskılara da gördüm zeet çekennerin göz yaşlarını, ama onnarı yok kim raatlandırsın; kuvet – zeetleyicilerin tarafında, zeet çekenneri yok kim raatlandırsın[+].

2Da bän gördüm, ani onnar, kim artık ölmüş, yaşayannardan taa mutlu[+]. 3Ama taa da mutlu onnar, kim taa duumamış hem er üzündä yapılan kötülükleri görmemiş[+].

4Da bän gördüm, ani insanın hepsi zaametleri hem iş ustalıkları çekiler insannarın biri-birini çok görmesindän. Bu da boşuna hem lüzgeri koolamak gibi.

5Ahmak, katlayıp ellerini, kendi-kendini iyer.
6Ama taa ii raatlıkta kazanmaa bir auç,
nekadar zeet içindä hem lüzgeri koolamakta –
iki auç dolusu.


Yalnızlık

7Da genä bän gördüm er üzündä taa bir boşuna iş: 8tä bir yalnız adam, kimsey yok onun yanında: ne oolu, ne kardaşı. Zaametleri onun bitmeer, ama gözü zenginnää doymêêr. «Kimin için bän çalışêrım, – düşüner o, – hem neçin vermeerim canıma hoşlansın?» Bu da boşuna – aar bir zaamettir![+]

9İki kişi bir kişidän iidir, çünkü zaametleri için onnar kableder islää ödek. 10Eer birisi düşärsä, onun kafadarı yardım edär ona kalksın. Ama ne yazık o kişiyä, kim düşärsä, da yanında bulunmazsa kimsey, kim yardım edär ona kalksın! 11Hem dä iki kişi birerdä yatarsa, onnara olur sıcak. Ama nasıl yısınsın yalnız yatan? 12Bir kişiyi var nasıl ensemää, ama iki kişi var nasıl korunsun. Üç kat iplik kolay-kolay kopmaz.


Üüselmäk – boşuna

13Taa ii fukaara, ama aarif delikannı, nekadar ihtär, ama akılsız padişah, angısı sesirgenmeer nasaatlara. 14Çünkü delikannı çıktı zındandan, aniki padişah olmaa, makarki duudu fukaara kendi padişahlıında[+].

15Bän gördüm, ani hepsi, kim yaşadı hem örüdü er üzündä, izledilär padişah olacaa çocuu. 16Onun ardına gidän insannar sayısızdı. Ama taa sora duuan insannar ondan kanaat olmadılar. Bu da boşuna hem lüzgeri koolamak gibi.


Allaha boş adamaklar için

17Kullan kendini, Allahın evinä gidärkän. Taa ii gidäsin seslemää deyni, nekadar getiräsin bir düşünülmedik kurban, nicä yapêrlar akılsızlar, bilmeyeräk, ani yapêrlar fenalık.

### 5

1Bişey söleyeceykän,
alatlama Allahın önündä aazını açmaa.
Allah göktä, sän sä erdäysin, bu üzerä çok lafetmä[+].
2Nicä çok zaamet kuşkulu düşlär duudurêr,
hep ölä çok laf ahmaklık duudurêr.

3Açan Allaha emin edersin, osaat tamanna onu. O beenmeer ahmakları. Adadıını yap! 4Taa ii adamamaa, nekadar adadıını yapmamaa. 5İzin vermä aazına günaha soksun seni. Haberciyä[*] demä: «Benim adadıım yannıştı». Ne lääzım Allah üfkelensin senin laflarına da yaptıın işleri yok etsin[+]? 6Çok lafta da, çok düştä dä – boşluk, ama sän Allaha saygı göster[+].


Zenginnik boştur

7Eer görärsän, ani bir erdä fukaaraya baskı yapêrlar hem dä çiinerlär dooruluu hem insan haklarını, şaşma buna, çünkü bir öndercinin üstünä var başka önderci, angısı gözleder onu, onun üstünä dä var taa büük zaabit[*][+]. 8Ama insannar için taa faydalı, ki olsun bir padişah, angısı izmet eder tarlalara.

9Kim parayı beener,
o insan paraya doymaz,
kim beener zenginnii,
o hiç bir zaman kazancına kanaat olmaz.
Bu da boşuna!
10Varlık zeedelendikçä hazıroncu da zeedelener.
Ne faydası var ondan çorbacıya?
Kalêr sade siiretsin onu.
11Az da isä, çok ta isä işçi – onun uykusu raat.
Ama zenginin çok varlıı olduu için,
onu uyku tutmêêr.

12Er üzündä bän gördüm büük bir kötülük:

insan toplêêr zenginnik kendi zararına –[+]
13bir uursuzluk beterinä o zenginnik kayıp olêr,
da şindi adam yok ne braksın ooluna.
14İnsan çıplak çıkêr anasının karnısından,
dünneyä nasıl geldiysä, ölä dä gider.
O hiç bişey kendi zaametindän aucunda götürmäz.
15Bu da bir büük kötülük:
dünneyä nasıl geldiysä, ölä dä gider.
Ne fayda var ona naafilä zaamettän[+]?
16Ömür boyunca onun günneri geçer karannıkta,
büük kahırda, zeettä hem üfkedä.

17Sora bän gördüm, ani insana deyni er üzündä en iisi hem doorusu – iyip-içmää hem sevinmää kendi zaametinä ömür boyunca o sayılı günnerdä, ani vermiş ona Allah, çünkü budur onun kısmeti. 18Eer Allah verärsä bir insana zenginnik, varlık hem kolaylık kullanmaa onnarı, kendi payını kabletmää hem sevinmää kendi zaametinä, bu Allahtan baaşıştır[+]. 19Bölä insan kendi ömürü için pek düşünmeer, çünkü Allah doldurêr onun üreeni sevinçlän.

### 6

1Er üzündä gördüm taa bir kötülük, angısı dayma geler insanın başına[+]. 2Allah verer insana zenginnik, varlık hem saygı, istedii herbir iş var, ama Allah kolaylık vermeer ona kullansın bu işleri, onun erinä başkası kullanêr. Bu da boş hem aar bir dert[+].

3Adamın olsa üz uşaa, da o çok yıl yaşasa, ömürü uzun olsa, ama o kısmetli kana-kana yaşamadıysa hem mezara bilä gömülmediysä, ölü duumuş uşak ondan taa kısmetlidir, bän deerim[+]. 4O uşak naafilä geler hem karannaa gider, hem adı onun kaybeler karannıkta. 5O uşak ne güneşi görer, ne dä bişey biler, ama o taa raat, nekadar o adam, 6angısı kısmetinä sevinmemiş, iki bin yıl yaşasa bilä. İkisi dä hep bir erä giderlär.

7İnsan hep çalışêr buazı için, ama hep doymêêr.
8Ozaman aarifin ne üstünnüü var akılsızın önündä,
hem yoksula ne fayda var,
eer o bilärsä nasıl götürmää kendini aalemnän[+]?
9Taa ii sevinmää ona, neyi gözün görer,
nekadar düş gütmää onun için, neyi canın çeker.
Bu da boşuna hem lüzgeri koolamak gibi.

10Dünnedä ne varsa, adı artık koyulmuştur,
insanın ne olduu artık biliner.
O yok nasıl çekişsin kendindän kaavi olannan[+].
11Nekadar çok laf varsa, okadar taa çok boşluk –
insana bunun ne faydası var[+]?

12İnsanın ömürü gelip-geçer gölgä gibi.
Kim biler, onun sayılı günnerindä
islää iş nedir?
Bu insana kim var nasıl sölesin,
ne olacek er üzündä ondan sora?

### 7


Aarif nasaatlar

1İi ad burcu kokulu oloydan iidir,
hem ölüm günü duuma günündän iidir[+].
2Taa ii girmää o evä, neredä aalêêrlar,
nekadar konuş evinä,
çünkü ölüm herbir insanın ecelidir, herbir diri
insan ko aklında tutsun bunu.
3Kahır gülmektän iidir,
çünkü kahırlı surat ürää sevindirer[+].
4Akıllı insanın ürää – aalamak evindä,
akılsızın ürää sä – şennik evindä.
5Taa ii seslemää aarifin azarını,
nekadar işitmää akılsızların türküsünü,
6çünkü akılsızın gülmesi –
çüvenin altında yanar çalı-çırpının çatırtısı gibi.
Bu da boşuna.

7Baskı var nasıl aarifi yapsın akılsız,
baaşış bozêr üreeni.

8İşin bitkisi onun çeketmesindän iidir,
taa ii saburlu olmaa, nekadar hodul.
9Çabuk üfkelänmä,
üfkä akılsızların üreendä yaşêêr.

10Sorma: «Neçin evelki günnär
büünkülerindän taa iiydi?» –
çünkü bunu sormaa deyni akıl diil lääzım.

11Aariflik varlık gibi iidir,
er üzündä yaşayannar için faydalıdır.
12Aariflik, nicä dä para, verer koruntu,
ama aarifliin üstünnüü onda,
ani o koruyêr çorbacısının yaşamasını.

13Bak Allahın yaptıklarına:
kim var nasıl doorutsun onu,
neyi O yarattı buruk[+]?
14İi gündä mutlu ol,
ama belalı gündä kuşkulu ol,
onu da, bunu da yarattı Allah,
da insan yok nasıl bilsin, ne olur ondan sora.

15Boş ömürümdä bän gördüm türlü işleri:
dooru insanı, angısı öler dooruluunnan,
hem kötü insanı,
angısı kötülüünnän uzun ömür yaşêêr[+].
16Ne pek dooru ol, ne dä pek aarif.
Neçin kendini yok edäsin?
17Ne pek kötü ol, ne dä akılsız.
Neçin vakıdından ileri öläsin?
18Birinci nasaatı tut, ikincisindän dä elini çekmä,
çünkü Allahtan korkan insan
tamannêêr onu da, bunu da.

19Aariflik aarif insanı yapêr taa kaavi,
nekadar kasabanın on öndercisi[+].

20Gerçektän, er üzündä yok bir dä dooru insan,
ani herzaman iilik yapsın hem günaha hiç girmesin[+].

21Sölenilän herbir lafa alıpsatma,
zerä işidärsin, nasıl senin çıraan kötüleer seni.
22Çünkü senin ürään biler,
ani sän kendin dä çok kerä vardır kötülediin aalemi.

23Hepsini bunnarı bän aarifliklän denedim da dedim:

«Aarif olacam»,
ama aariflik uzaklaştı bendän.
24Çok uzak hem pek derin olan işi
kim bulabilir?

25Da bän neetlendim aariflii annamaa,
aaraştırmaa hem bulmaa,
savaştım annamaa, ani kötülük – akılsızlıktır,
ahmaklık – deliliktir[+].
26Da annadım bän, ani ölümdän taa acı o karı,
angısı tuzak gibi,
onun ürää avcı kapkanıdır,
elleri sincirdir.
Allahın önündä dooru yaşayan adam
o karıdan kurtulur,
günahker sä ona esir olur.

27Tä ne üürendim bän, – dedi Eklesiast, – bir akıllı çözüm bulmak için, bir işi öbürünä ekleyeräk:

28hep aarardım, ama bulamardım –
bän buldum bin adamın arasında
sade bir dooru adam[*],
bir dä dooru karı bulamadım.

29Tä ne üürendim bän:

Allah yarattı insannarı dooru,
ama onnar türlü şiretliklerä tapınêrlar[+].

### 8

1Aarif adam gibi kimdir?
Kim var nasıl açıklasın herbir işi?
Aariflik aydınnadêr insanın üzünü
hem yımışadêr onun sert suratını.


Seslä padişahı

2Bän deerim: Seslä padişahın nasaatını, çünkü sän emin ettin Allahın önündä. 3Alatlama ayırılmaa padişahın önündän hem tutunma kötü iştän, çünkü o hepsini istediini yapar[+]. 4Padişahın sözündä var kuvet; kim ona deyäbilir: «Ne yapêrsın sän?»

5Onun buyurduunu sesleyän kötü iş yapmaz,
aarif kişi bunun vakıdını
hem dooru davranışını biler.
6Çünkü herbir işin vakıdı hem yolu var,
insanın sa başına çok bela geler.

7Kimsey bilmeer, ne olacek sora;
kim ona var nasıl sölesin, ne olacek?
8İnsanın yok kuvedi, tutup lüzgeri,
ona çorbacı olsun,
hem onun yok kuvedi
çorbacı olsun ölüm gününä.
Asker yok nasıl kaçsın cenktän,
kötülük yapan kötülüünnän kurtulamaz.

9Hepsini bunnarı gördüm, açan aklımnan savaştım annamaa, ne olêr er üzündä. Kimi kerä insan kullanêr başka insanı da verer ona zarar[+].


Kötülär hem doorular

10Hem dä bän gördüm, nasıl gömärdilär kötüleri, angıları nezamansa gelärdilär ayozlu erä, ama sora unuduldular o kasabada, neredä kötülük yaptılar[*]. Bu da boşuna.

11Kötülük için sud çabuk kesilmäzsä, insanın ürää alışêr kötülük yapmaa. 12Günahker üz kerä kötülük yapsa hem uzun ömür yaşasa bilä, bän bilerim, ani taa ii olacek onnara, kim Allahtan korkêr hem Onun önündä saygıylan durêr. 13Günahker sä mutlu olmayacek, onun günneri uzamayacek, onnar olacek gölgä gibi, neçinki o korkmêêr Allahtan[+].

14Er üzündä razgeler taa bir boş iş: dooru insanın başına geler o, ne kazanêr kötü insan, kötü insanın da başına geler o, ne kazanêr dooru insan. Bu da boşuna, deerim[+]. 15Da bän metettim şennii, çünkü er üzündä insan için iyip-içmektän, şennenmektän taa ii bişey yoktur. Bu kalêr insana onun zaametlerindän, ömür boyunca hepsi günnerindä, angılarını Allah verdi ona er üzündä[+].

16Bu üzerä bän neetlendim annayım aariflii hem göreyim insanın er üzündä zaametlerini, çünkü insanın gözleri gecä-gündüz uyku bilmeer. 17Da bän gördüm Allahın bütün işlerini. İnsan er üzündä yapılan işleri annayamêêr. Nekadar da savaşsa, hep okadar annayamaz. Eer bir aarif desä bilä, ani o biler, o da annayamaz[+].

### 9


Herkezin eceli birtürlü – ölüm

1Bölecä bunnarı hepsini düşünüp, annadım, ani hem doorular, hem aariflär, hem onnarın yaptıkları Allahın elindädir, kimsey bilmeer, ne bekleer onu: sevgi mi osa üfkä mi. 2Herkezin eceli birtürlü: doorunun hem kötünün, pakın hem mındarın, kurban verenin hem vermeyenin. İi insana ne olursa, günahkerä dä olêr, emin edenä ne olursa, emin etmää korkana da hep o olêr[+]. 3Er üzündä yapılan herbir işin kötü tarafı o, ani herkezin eceli birtürlü. Hem dä insannarın ürekleri dolu kötülüklän. Ömür boyunca onnarın üreklerindä var delilik, sora da onnar giderlär ölülär arasına. 4Ama yaşayannarın arasında herkezindä var umut. Diri köpek olmaa taa ii, nekadar ölü aslan.

5Dirilär biler, ani onnar ölecek,
ama ölülär hiç bişey bilmeer,
onnar için artık ödül yoktur,
onnar kimseyin aklında da kalmadılar.
6Onnarın sevgisi, üfkesi hem kıskançlıı
artık kayıp olmuşlar
da birtaa pay almayaceklar o işlerdä,
ne olêr er üzündä.

7Git, sevinmäklän i ekmeeni hem iç şarabını şen üreklän, çünkü Allah razı oldu senin yaptıklarına[+]. 8Herzaman taşı en ii rubanı hem yaala başını burcu kokulu oloylan. 9Allahtan verili gelip-geçän ömürünü er üzündä sevineräk yaşa sevgili karınnan barabar. Çünkü yaşamaktan hem er üzündä zaametlerindän senin ödülün budur. 10Yaptıın işi bütün ürektän yap, çünkü ölülerin dünnesindä, nereyi sän gidecän, yok ne iş, ne neet, ne bilgi, ne aariflik.


Aariflik kimi kerä yardım etmeer

11Er üzündä bän taa bir iş gördüm:
kaçmakta kimikerä ensämeer hızlı kaçannar,
cenktä – kaavilär,
aariflerdä yok ekmek,
becerikli insannarda – zenginnik
hem üürenmişlerdä – hayır gütmäk,
neçinki herkezin var vakıdı hem eceli.

12İnsan bilmeer, nezaman gelecek onun saadı: nasıl balık tutulêr amansız setkaylan hem kuş tutulêr prinkaylan, ölä insanın da başına geler kem saat[*].

13Er üzündä gördüm taa bir aariflik, o beni pek şaştırdı: 14vardı bir küçük kasaba, orada az insan yaşardı. Bir kuvetli padişah, o kasabayı almaa deyni, sardı onu büük yapıntılarlan. 15Kasabada vardı bir fukaara, ama aarif adam. Aarifliinnän o adam kurtardı kasabayı. Ama sora bu fukaara adamı kimsey anmadı.

16Ozaman bän dedim:

«Aariflik taa ii, nekadar kuvet».
Ama fukaaranın aarifliini hesaba almêêrlar
hem onun sözlerini seslämeerlär[+].
17Taa ii seslemää aarifin yavaş sözlerini,
nekadar akılsızların arasından öndercinin baarmasını.
18Aariflik silähtan iidir, ama bir günahker[*]
var nasıl herbir islää işi bozsun.

### 10


Aarif sözlär

1Nasıl ölü sineklär bozêrlar burcu kokulu oloyları,
ölä bir küçük ahmaklık ta bastırêr aariflii hem hatırı.
2Aarifin ürää çeker onu saa tarafa,
akılsızın sa – sol tarafa.
3Ahmak adam yolca gitsä bilä, ona akıl etişmeer,
hepsi görer onun ahmak olduunu.

4Öndercinin üfkesi sana karşı tutuşarsa,
erindän ayırılma,
neçinki usluluk büük günahları yımışadêr[+].

5Er üzündä gördüm taa bir kötülük,
angısını padişah yapêr:
6ahmakları üüsek erlerä koyêrlar,
zenginnär sä aşaada kalêrlar.
7Gördüm bän, nasıl çıraklar beygirdä atlı,
zaabitlär dä, çıraklar gibi, yayan giderlär.

8Kim kazêr kuyu, o kendisi var nasıl kuyuya düşsün,
kim kırêr taş duvarı, onu var nasıl dalasın yılan.
9Kim taş çıkarêr, o var nasıl sakatlansın,
kim odun yarêr, o korkulu duruma girer.

10Nacak körsä, üzü bilenmemişsä,
ozaman taa çok kuvet kullanmaa lääzım,
aariflik sä işi başarmaa yardım eder.
11Ne faydası var büücüyä,
eer onu yılan dalarsa, büü yapılmadaan?

12Aarifin aazından sözlär hoştur,
ahmaan sözleri sä onu kendisini yok eder:
13onun ilk sözleri – ahmaklık,
son sözleri sä – fena deliliktir.
14Akılsız çok-çok lafeder.
İnsan bilmeer, ne olacek ilerdä;
kim var nasıl ona sölesin,
ne olacek ondan sora?

15Akılsızları zaamet yoruldêr,
onnar kasabaya götürän yolu bilä bilmeer.

16Vay sana, memleket,
eer senin padişahın taa uşaksa,
öndercilerin dä sabaalendän konuşarsa.
17Ne mutlu sana, memleket,
eer senin padişahın soyluysa,
hem öndercilerin iyip-içärsä uygun vakıtta –
diil sarfoşluk için, ama kuvetlenmäk için.

18Eer insan haylazsa, evin tavanı çökär,
elleri haylak durarsa, evin örtüsü akar.

19Konuşlar şennik için yapılêr,
şarap yaşamayı şenneder,
ama herbir işä para lääzım[+].

20Aklınca bilä kötülämä padişahı,
yatak içerindä betvalama zengini,
çünkü göktä uçan kuş
var nasıl gezdirsin senin laflarını,
kanatlı olan
var nasıl annatsın senin sölediklerini.

### 11

1Ekmeeni suya at[*], çok gündän sora onu bulursun.
2Varlıını edi ya da sekiz kişiyä payet,
çünkü bilmeersin,
er üzündä nesoy bela var nasıl başına gelsin.
3Bulutlar suylan doluysa, onnar erä yaamuru yaadırır.
Eer fidan düşärsä üülen tarafına ya da poyraza,
nereyi düştüysä, o erdä kalar.
4Lüzgeri gözledän ekmäz, bulutlara bakan biçmäz.
5Uşak nasıl anasının karnısında oluşêr bilmediin gibi,
Yaradıcı Allahın yaptıklarını da bilmäzsin.
6Toomunu ek sabaalen,
avşamnen dä elin haylak durmasın,
çünkü sän bilmeersin, bu mu taa ii, şu mu,
osa ikisi dä birtakım ii mi.


Gençliindä sevin, ama Allahı unutma

7Aydınnık tatlıdır, güneşi görmää isläädir.
8İnsan çok yıl yaşarsa da, ko herzaman şennensin.
Ama karannık günneri unutmasın,
çünkü onnar da çok olur.
Bütün gelecek işlär – boştur.
9Ey delikannı, gençliindä şennen,
ko ürään gençlik günnerindä sevinsin.
Git orayı, nereyi çeker ürään
hem nereyi bakêr gözlerin,
ama bil, ani bütün bunnar için
Allah sendän cuvap isteyecek[+].
10Bü uzerä koola üreendän kahırı,
uzaklaştır güüdendän derdi,
çünkü gençlik hem delikannılık gelip-geçer.

### 12

1Gençlik günnerindä aklında tut senin Yaradıcını,
zor günnär gelmedään hem yaklaşmadaan o yıllar,
açan sän deyecän: «Bän onnardan kanaat olamêêrım!»,
2güneş, aydınnık, ay hem yıldızlar süünmedään
hem yaamurdan sora bulutlar dönmedään.
3Gelecek o gün, açan titireyecek evin bekçileri[*],
kaavi adamnar kıvrılacek,
üüdücü karılar duracek, neçinki onnar azaldı,
pençeredän bakannar kararacek;
4açan sokaa açılan kapular kapanacek
hem dermen sesi yavaşıyacek;
5açan insannar kuş sesindän uyanacek,
hem türkülerin sesi işidilmeyecek;
açan insannar korkacek üüsek erdän
hem sokakta titireyecek korkudan;
açan badem aacı çiçek açacek,
çekirgä aarlaşacek, havez zayıflayacek.
Çünkü insan eni evinä heptenä gidecek,
aalayannar sokakta gezecek.

6Ozaman gümüş sincircik kopacek
hem altın tas kırılacek, testi çöşmedä parçalanacek
hem pınar çıkırıı kırılacek.
7Güüdä dönecek geeri topraa, neredän alındı,
duh sa dönecek geeri Allaha, Angısı onu verdi[+].

8Hepsi boş, bom-boş, – dedi Eklesiast, – herbir iş boşuna![+]


Sonsöz

9Eklesiast aarifti hem, bundan kaarä, o annadardı insana bildiklerini. O düşündü, aaraştırdı hem uydurdu çok aarif söleyiş. 10Eklesiast savaşardı bulmaa uygun sözleri, onun yazdıkları dooru hem gerçek.

11Aariflerin sözleri sivri uçlu çoban sopası gibi, toplanmış söleyişlär, sansın kakılı enserlär. Onnar verili bir tek Çobandan[+].

12Bundan kaarä, oolum, sakın: kiyat yazmanın sonu yoktur, çok aaraştırmak ipradêr güüdeyi[+].

13Sölenmişin özü budur:
Allahtan kork hem tamanna Onun izinnerini,
neçinki bu herbir insanın borcudur[+].
14Çünkü Allah sud kesecek herbir işä,
saklı işlerä bilä – istär ii, istär kötü olsun[+].

+ 1:1 Eklesiast 1:12, Eklesiast 7:27, Eklesiast 12:8-10

+ 1:2 Eklesiast 8:8, Romalılara 8:20

+ 1:3 Eklesiast 2:11, Eklesiast 3:9, Eklesiast 5:15

+ 1:9 Eklesiast 3:15

+ 1:11 Eklesiast 2:16

* 1:13 Ya da: «Bu aar bir zaamet, angısını Allah verdi insannara, aniki zorluk çeksinnär».

+ 1:13 Eklesiast 2:26, Eklesiast 3:10

+ 1:15 Eklesiast 7:13

+ 1:16 Eklesiast 2:9

+ 1:18 Eklesiast 12:12

* 2:8 Ya da: «şarap için çölmek hem kana», «muzıka tertipleri».

+ 2:9 Eklesiast 1:16

+ 2:11 Eklesiast 1:3, Eklesiast 3:9, Eklesiast 5:15

+ 2:14 Eklesiast 3:19, Eklesiast 9:2

+ 2:16 Eklesiast 1:11

+ 2:24 Eklesiast 3:12-13, Eklesiast 5:18, Eklesiast 8:15, Eklesiast 5:18

+ 2:26 Eklesiast 1:13

+ 3:2 Çıfıtlara 9:27

+ 3:4 Romalılara 12:15

+ 3:7 Yaradılış 37:29,

+ 3:9 Eklesiast 1:3, Eklesiast 2:11, Eklesiast 5:15

* 3:10 Ya da: «Bu aar bir zaamet, angısını Allah verdi insannara, aniki zorluk çeksinnär».

+ 3:10 Yaradılış 3:19, Eklesiast 1:13, Eklesiast 2:26

* 3:11 Ya da: «dünneyi annamak»

+ 3:11 Eklesiast 8:17

* 3:12 Ya da: «iilik yapmaktan»

+ 3:12 Eklesiast 2:24

+ 3:13 Eklesiast 2:24, Eklesiast 5:19

* 3:15 Ya da: «geçmişin hesabını sorêr».

+ 3:15 Eklesiast 1:9

+ 3:17 Matfey 16:27, 2 Korіnflіlerä 5:10

+ 3:19 Eklesiast 2:14, Eklesiast 9:2

+ 3:20 Yaradılış 3:19, Eklesiast 12:7

+ 3:22 Eklesiast 2:24

+ 4:1 Eklesiast 9:11, Eklesiast 5:7

+ 4:2 Eklesiast 7:1

+ 4:3 Eklesiast 6:3

+ 4:8 Eklesiast 1:8

+ 4:14 Yaradılış 41:14, Yaradılış 41:41-43

+ 5:1 Matfey 6:7

* 5:5 Olmalı, laf gider Allahın Evindän haberci için, angısı toplêêr adanmış baaşışları.

+ 5:5 Yaptıklar 5:4

+ 5:6 Eklesiast 12:13

* 5:7 Zaabit – önderci, şef.

+ 5:7 Eklesiast 3:16, Eklesiast 4:1

+ 5:12 Eklesiast 6:1

+ 5:15 Eklesiast 1:3, Eklesiast 2:11, Eklesiast 3:9

+ 5:18 Eklesiast 2:24

+ 6:1 Eklesiast 5:12

+ 6:2 Luka 12:20

+ 6:3 Eklesiast 4:3

+ 6:8 Eklesiast 2:15

+ 6:10 Eklesiast 1:10, Eklesiast 3:15, Romalılara 9:20

+ 6:11 Eklesiast 5:2

+ 7:1 Eklesiast 4:2

+ 7:3 Matfey 5:4, Luka 6:21, 2 Korіnflіlerä 7:10

+ 7:13 Eklesiast 1:15

+ 7:15 Eklesiast 8:14

+ 7:19 Eklesiast 9:16, Eklesiast 9:18

+ 7:20 İakovun 3:2, 1 İoanın 1:8-10, Romalılara 3:10

+ 7:25 Eklesiast 1:17

* 7:28 Ya da: «bir akıllı adam».

+ 7:29 Yaradılış 1:27, Yaradılış 3:6-7

+ 8:3 Eklesiast 10:4

+ 8:9 Eklesiast 3:16, Eklesiast 4:1

* 8:10 Ya da: «dooruluk yapannar sa unuduldular o kasabada».

+ 8:13 Eklesiast 6:12

+ 8:14 Eklesiast 7:15

+ 8:15 Eklesiast 2:24

+ 8:17 Eklesiast 3:11

+ 9:2 Eklesiast 2:14, Eklesiast 3:19,

+ 9:7 Eklesiast 2:24

* 9:12 Kem saat – insanın yaşamasında zor, belalı vakıt.

+ 9:16 Eklesiast 7:19

* 9:18 Ya da: «bir yannışlık».

+ 10:4 Eklesiast 8:3

+ 10:19 Eklesiast 7:12

* 11:1 Sayılêr: yoksullara, fukaaralara ver.

+ 11:9 Eklesiast 2:10, Eklesiast 9:7, Eklesiast 12:14, 2 Korіnflіlerä 5:10

* 12:3-5 Olmalı, laf gider ihtär insannarın ipranmış güüdeleri için. Deyelim: evin bekçileri – ellär, pençeredän bakannar – gözlär h. b.

+ 12:7 Yaradılış 2:7, Yaradılış 3:19, Eklesiast 3:20,

+ 12:8 Eklesiast 1:2

+ 12:11 İoan 10:11

+ 12:12 Eklesiast 1:18

+ 12:13 Eklesiast 5:6

+ 12:14 1 Korіnflіlerä 4:5, Eklesiast 11:9, 2 Korіnflіlerä 5:10, Romalılara 2:15-16