# ХъыбарыфӀыр • ЩӀэдзапӀэр • Уэрэд ЛъапӀэхэр

Institutet för Bibelöversättning

## ХЪЫБАРЫФӀЫР, ЩӀЭДЗАПӀЭР УЭРЭД, ЛЪАПӀЭХЭР


ХЪЫБАРЫФӀЫР


ЩӀЭДЗАПӀЭР


УЭРЭД ЛЪАПӀЭХЭР


КъэбэрдейбзэкӀэ


Библиер зэдзэкӀыным елэж


Стокгольм


2017

ХъыбарыфӀыр

ЩӀэдзапӀэр

Уэрэд ЛъапӀэхэр

ХъыбарыфӀыр, 4-рей зэдзэкӀыгъуэ 2017

ЩӀэдзапӀэр, 2-рей зэдзэкӀыгъуэ 2017

Уэрэд ЛъапӀэхэр, 1-рей зэдзэкӀыгъуэ 2017

ЗэзыдзэкӀар: Къармокъуэ Хьэмид

КъыдэзыгъэкӀыр:

Библиер зэдзэкӀыным елэжь Институт, 2017

Стокгольм, Швеция

Новый Завет, Бытие, Псалтирь на кабардинском языке

Новый Завет, четвертое издание 2017

Бытие, второе издание 2017

Псалтирь, первое издание 2017

Переводчик: Кармоков Хамид

New Testament, Genesis, Psalms in the Kabardian language

New Testament, fourth edition 2017

Genesis, second edition 2017

Psalms, first edition 2017

Translator: Karamokov Khamid

© Библиер зэдзэкӀыным елэжь Институт, 1993, 2007, 2011, 2017

Стокгольм, Швеция

© Institute for Bible Translation 1993, 2007, 2011, 2017

Stockholm, Sweden

ISBN 978-91-87149-08-5

Printed by Printcorp, Belarus. Order 17024 (5781).

## ПЭУБЛЭ ПСАЛЪЭ


ПЭУБЛЭ ПСАЛЪЭ

Си ныбжьэгъу лъапӀэ!

БиблиекӀэ зэджэ тхылъыр зищӀысым ущыгъуазэ? Библием итыр Тхьэм и псалъэу зыми зэримыхъуэкӀыу, зэи мыкӀуэду къэнэнуращ. Тхьэм дунейри цӀыхури къызэригъэщӀари, цӀыхур дунейм щӀытетри зэхыдегъэщӀыкӀ Библием. Библием щызэхуэхьэсащ Тхьэм къыбгъэдэкӀа псалъэу тхыжа хъуа псори. Библиер илъэс минрэ щитхукӀэ ятхащ. Зытхар цӀыху ищӀ хуэдиз мэхъу. Абыхэм ягу кърилъхьэри, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Тхьэм и псалъэхэр яригъэтхащ.

Библиер ӀыхьитӀу зэхэлъщ: Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэр икӀи ХъыбарыфӀыр (Инджылыр), Ветхий и Новый Завет арщ. Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэр Хьисэ къэхъун и пэ ятхащ. ХъыбарыфӀыр Хьисэ къыщыхъуа лӀэщӀыгъуэм къриубыдэу ятхащ. Илъэс бжыкӀэ дызытетыр Хьисэ Мэссихь къыщалъхуа илъэсым щыдоублэ.

Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэр журтыбзэкӀэ ятхащ, ХъыбарыфӀыр зэрытхар алыджыбзэщ (грекыбзэщ). Ахэр а лъэхъэнэм щыӀа культурэхэм я бзэу щытащ.

Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм къеӀуатэ дунейр Тхьэм къызэригъэщӀари цӀыхум япэу гуэныхь зэрищӀари, Тхьэм и лъэпкъ Израиль и тхыдэм топсэлъыхь, бегъымбархэм ятеухуа хъыбархэри Тхьэм и псалъэхэр бегъымбархэм я гум ирилъхьэу абыхэм цӀыхухэм къазэрыжригъэӀари итщ. Сабурри Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм щыщщ. Сабур хъужыр бегъымбар Даут иуса уэрэдхэрщ, псалъэхэу Даут Тхьэр зэригъэлъапӀэр, зэрелъэӀуращ. ЕкклесиасткӀэ зэджэ тхылъри, бегъымбар Ӏэюб и хъыбар зэрыт тхылъри, нэгъуэщӀхэри итщ Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм.

ХъыбарыфӀым итщ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьу ди КъегъэлакӀуэр къызэрыхъуар, абы и псэукӀэр, Ӏуэхуу абы цӀыхухэм яригъэщӀар, гуэныхь зыӀэщӀэщӀа цӀыхухэр къригъэлын папщӀэ, жорым зэрыкӀэрылӀыхьар, лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжар. Пасэрей чыристанхэм я зэкъуэшыныгъэмрэ абыхэм я фӀэщхъуныгъэр зэрагъэӀуамрэ я хъыбархэр итщ ХъыбарыфӀым. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм апостолхэу Паул, Петр, Иуан, Иудэ сымэ яригъэтха тхылъхэри ХъыбарыфӀым щыщщ. Апостолхэм я тхылъхэр зыхуэгъэзар япэ чыристанхэм я члисэ зэхуэсыр аращ, ахэр дэнэ щӀыпӀэкӀи щыпсэу чыристанхэми яхуэгъэзауэ щытщ.

ХъыбарыфӀым и иужьрей тхылъым итыр Хьисэ Мэссихь апостол Иуан Ӏуэху къыхуигъэнэхуахэращ (Апокалипсис жыхуаӀэрщ). А тхылъым дунейм и къутэжыгъуэм деж къэхъунур итщ.

Хьисэ Мэссихь цӀыхухэм къаригъэщӀа Ӏуэхухэм «ХъыбарыфӀкӀэ» (Евангелие) йоджэ. А ХъыбарыфӀыр зытеухуар сыт? Ар зытеухуар мыращ: «Тхьэм дунейм и цӀыхухэр апхуэдизкӀэ фӀыуэ илъэгъуати, езым и Къуэ закъуэр итащ, Тхьэм и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэ зыри мыкӀуэду къелын икӀи мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъун щхьэкӀэ» (Иуан 3:16). А ХъыбарыфӀым щыхьэт техъуэу ХъыбарыфӀым итыр тхылъиплӀ мэхъу: ХъыбарыфӀыр Маттэ къызэриӀуэтар, ХъыбарыфӀыр Марк къызэриӀуэтар, ХъыбарыфӀыр Лука къызэриӀуэтар, ХъыбарыфӀыр Иуан къызэриӀуэтар. Маттэрэ Иуанрэ Хьисэ и гъуэгу япэу теува цӀыху пщыкӀутӀым ящыщщ. Маркыр апостол Петр и тхакӀуэу щытащ, апостол Паул и гъусэхэми ящыщщ. Лука дохутыру щытащ. Ари апостол Паул и гъусэхэм ящыщт. Апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ ХъыбарыфӀым щыхьэт техъуэр цӀыхуиплӀ мэхъу, зы щыхьэтым жиӀэм адрейм жиӀэр щыхьэт къытехъуэжу.

Библием итщ цӀыхум япэу гуэныхь къызэрихьар. Зэрыхъуаращи, Тхьэм цӀыхухэр зыпигъэкӀри, мыухыжын кӀуэдыныгъэм хуигъэзащ. Ауэ цӀыхухэр мыкӀуэду къригъэлын гухэлъ Тхьэм зэриӀэри итщ Библием. Тхьэм Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьыр дунейм къигъэкӀуащ, щхьэщэхуж къурмэныпхъэ хъун папщӀэ. Хьисэ езыр зи фӀэщ хъу цӀыхухэм я гуэныхьхэр яхуипшыныжащ, псэукӀэ пэжым ухуэзышэ гъуэгур абыхэм къаригъэлъэгъуащ.

Библием пэжу къызэриӀуатэщи, цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлу, дунейр зи ӀэмыщӀэ илъыр Хьисэ Мэссихыц.

Дунейм япэ дыдэ щытрадза тхылъыр Библиеращ («Гутенберг Библие» 1452-56). ЕджэкӀэрэ тхэкӀэрэ зыщӀэ цӀыхухэр нэхъыбэ зэрыхъум, чыристан фӀэщхъуныгъэр дэнэ щӀыпӀэкӀи зэрынэсам къыхэкӀкӀэ, Библием еджэ цӀыхухэм я бжыгъэм хэхъуэ зэпытщ. Щыху еджахэри емыджахэри зыхуэныкъуэ тхылъ хъуащ Библиер. Псом хуэмыдэжу дыщытет лӀэщӀыгъуэм къриубыдэу Библиер цӀыхубэм нэхъ ялъэӀэсащ.

Бзэуэ зэрызэрадзэкӀам и бжыгъэмкӀэ плъытэмэ, тхылъу дунейм къытехьа псоми я пэ итщ Библиер. Илъэс щитху хуэдиз и пэкӀэ тхылъ тедзэныр къыщагупсысам щыгъуэ Библиер е Библием щыщ тхылъхэр зэрызэрадзэкӀар бзэ 33-рэ фӀэкӀа хъуртэкъым. 1804 гъэм нэсыху – а гъэм Библиер цӀыхухэм ялъэзыгъэӀэс хасэхэр къежьащ – Библиер зэрызэрадзэкӀар бзэ 67-рэ къудейщ. Ауэ епщыкӀубгъуанэ лӀэщӀыгъуэм Библием щыщ тхылъхэр бзэ 400-м нэблагъэкӀэ къыдагъэкӀащ. ЕтӀощӀанэ лӀэщӀыгъуэм къриубыдэу Библиер е Библием щыщ тхылъхэр бзэ 1600-кӀэ зэрадзэкӀащ. 2015 гъэм и кӀэм ирихьэлӀэу Библиер зэрызэрадзэкӀа бзэхэм я бжыгъэр 2935-рэ хъуащ. Абыхэм ящыщу Библиер зэрыщыту къызэрыдэкӀа бзэхэр 563-рэ мэхъу, ХъыбарыфӀыр бзэ 1334-кӀэ зэрадзэкӀащ, абы нэмыщӀу Библием щыщ зы тхылъ е тхылъ зыбжанэ бзэ 1038-кӀэ дунейм къытехьащ. Ди зэманым цӀыхуу дунейм тетым я процентитӀ къудейщ езыхэм я бзэкӀэ Библием щыщ тхылъ гуэр зимыӀэр. Мы лъэхъэнэм Библиер бзэ миным щӀигъукӀэ зэдзэкӀыным йолэжь. Абыхэм я нэхъыбапӀэр лъэпкъ цӀыкӀухэм я бзэхэращ. А бзэхэм ирипсалъэр цӀыху мин зыбжанэ нэхъыбэ хъуркъым, цӀыху щитхущих, уеблэмэ щэ ныкъуэхыщӀ фӀэкӀа зэрымыпсалъэхэри яхэтщ.

ЖытӀам къыщӀыгъужыпхъэщ еджэкӀэ зымыщӀэхэмрэ нэфхэмрэ Библием щыщ тхылъхэм CD-хэм е кассетэхэм тетхауэ едэӀуэну Ӏэмал зэраӀэр. Абы нэмыщӀкӀэ Библиер «браил» хьэрыфхэмкӀэ къыдагъэкӀ.

Дунейм къытехьа тхылъ псоми я экземпляр бжыгъэм уеплъмэ, Библиер псом япэ итщ. 1900 гъэм Библиеу экземпляр мелуанитху, Инджылу экземпляр мелуанибл къыдагъэкӀауэ щытащ. 1980 гъэм Библиеу экземпляр мелуан 36-рэ, Инджылу экземпляр мелуан 57-рэ традзащ. Абы нэмыщӀ, Библием щыщ тхылъхэр экземпляр мелуан щитху-щих хъууэ къыдэкӀащ.

Библием хуэдэу цӀыхухэм я деж щызэлъышӀыса хъуа тхылъ зыри щыӀэкъым.

Адыгэхэм я тхыдэм, я хабзэхэм, я бзэм, я ӀуэрыӀуатэм, я мифологием хыболъагъуэ чыристан диным ехьэлӀа Ӏуэхугъуэхэр. Пасэ лъэхъэнэхэм адыгэхэм чыристан диным и хабзэхэр ехьэжьауэ зэрахьэу зэрыщытам щыхьэт тохъуэ ахэр. Щапхъэ зыбжанэ къэтхьынщ.

МахуэцӀэхэу «щэбэтыр», «тхьэмахуэр» («Тхьэм и махуэ» жиӀэу аращ), «мэремыр» адыгэхэр чыристану щыщыта лъэхъэнэм къыщожьэ.

Нобэр къыздэсым адыгэбзэм хэтщ Инджыл псалъэр. А псалъэм иджыри пщӀэшхуэ хуащӀ. Къэбэрдей адыгэхэм «ИнджылкӀэ тхьэ соӀуэ» жаӀэ. НэгъуэщӀу жыпӀэмэ, адыгэхэм ХъыбарыфӀымкӀэ тхьэлъанэ ящӀ, псалъэ быдэ ят.

Адыгэхэм я ӀуэрыӀуатэм, я мифологием щӀыпӀэшхуэ щаубыд Мэрием, Елэ, нэгъуэщӀхэми. Елэ чыристан Илясым (Илием) къытекӀащ. Адыгэ мифологием Елэ къыхощ уэшхымрэ щыблэмрэ я тхьэу.

Чыристаныгъэм ехьэлӀауэ а зи гугъу тщӀахэм нэмыщӀ, иджыри Ӏэджэ хэбгъуэтэнущ адыгэхэм я хабзэхэм, я ӀуэрыӀуатэм, я мифологием.

Мы тхылъым и зэдзэкӀынымкӀэ, зэрызэдзэкӀар гъэтэмэмынымкӀэ щӀэгъэкъуэн къытхуэхъуащ щӀыпӀэ зэмылӀэужьыгъуэхэм щыпсэу адыгэхэр. Ахэр къыддэмыӀэпыкъуамэ, мы тхылъыр тхуэмыгъэхьэзырынкӀэ хъунт. Абыхэм ящыщ дэтхэнэми фӀыщӀэшхуэ худощӀ. Тхьэр арэзы къыфхухъу.

ХъыбарыфӀыр зэратхар пасэрей алыджыбзэрщ (грекыбзэрщ). Дэ пасэрей алыджыбзэкӀэ тха оригиналыр адыгэбзэ тщӀауэ аращ. Адрей бзэхэм хуэдэу, пасэрей алыджыбзэм и псалъэм мыхьэнэ зыбжанэ иӀэнкӀэ мэхъу. Абы къыхэкӀкӀэ адыгэбзэкӀэ тха ХъыбарыфӀымрэ урысыбзэкӀэ щыӀэ ХъыбарыфӀымрэ щызэтемыхуи урихьэлӀэнущ. Псалъэм папщӀэ, Екъуб 1:4 ит псалъэ гуэрым «шыӀэ» е «теубыдагъэ» къикӀыу щытынкӀэ хъунущ. Апхуэдэуи Ефес 6:22 ит псалъэ гуэрым е «гур гъэзэгъэн», е «гъэгушхуэн» къикӀынкӀэ мэхъу. Абы нэмыщӀ, пасэрей алыджыбзэм тэмэму дытетын папщӀэ, языныкъуэхэм деж зы псалъэ закъуэм и мыхьэнэр псалъитӀ-щыкӀэ е псалъэуха псокӀэ къыщытӀуатэ щыӀэщ.

Псалъэ гурыӀуэгъуейхэм къарыкӀыр псалъэгъэнахуэхэм къыщытхьащ. Мы тхылъым еджэ псори а псалъэгъэнахуэхэм хуэмыныкъуэнкӀи хъунщ, ауэ ахэр шӀэгъэкъуэн зыхуэхъуни щыӀэнущ.

Адыгэхэр, ахэр дэнэ щыпсэуми, мы тхылъым еджэну дыщогугъ, апхуэдэу дэ догугъэ адыгэбзэр мыкӀуэду дунейм къытенэнми мы тхылъыр хуэлэжьэну.

Библием щыщ япэ тхылъыр, «ЩӀэдзапӀэкӀэ» зэджэр, уи пащхьэ илъщ. Библиер Ӏыхьэ инитӀу гуэшащ: «Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэмрэ» «ХъыбарыфӀымрэ» (Инджыл). Библиер тхылъ хыщӀрэ хым нос, ахэр лӀэщӀыгъуэ зыбжанэкӀэ ятхащ, дунейр къыщигъэщӀам щыщӀэдзауэ лъэхъэнэщӀэм и япэ лӀэщӀыгъуэхэм къэхъугъэкъэщӀыгъэхэр къызэщӀаубыдэ абыхэм.

Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм хохьэ: Теурэтыр, абы Мусэ и тхылъитхукӀэ йоджэ; бегъымбархэм я тхылъхэр, хъищэхэр, тхыдэ хъыбархэр, усэхэр зэрыт тхылъхэр.

«ЩӀэдзапӀэр» Теурэтым и япэ Ӏыхьэщ. Ар зытхар белджылыкъым, ауэ адрей тхылъиплӀым хуэдэу ари Мусэ итхауэ ялъытэ. Япэ тхылъым адыгэбзэкӀэ и цӀэр «ЩӀэдзапӀэщ», и мыхьэнэкӀэ «Генезис» жыхуаӀэм пэблагъэщ, пасэрей урымыбзэкӀэ щызэрадзэкӀкӀэ, а псалъэрщ къагъэсэбэпыр.

«ЩӀэдзапӀэр» едзыгъуэ 50 мэхъу зытепсэлъыхь елъытакӀэ ахэр гупитӀу бгуэш хъунущ. Япэ едзыгъуэ 11-м къаӀуатэ махуихым и кӀуэцӀкӀэ Тхьэм Езым и ПсалъэкӀэ дунейр къызэригъэщӀар: уафэр, щӀыгур, къэкӀыгъэхэр, псэущхьэхэр, щӀым япэ къытехъуа цӀыхухэу Ӏэдэмрэ Хьэуарэ. Дунейм тет цӀыху лъэпкъ псори къызытепщӀыкӀахэм (Ӏэдэмрэ Хьэуарэ), Тхьэм и унафэм ебакъуэри, я хадэм ит, емрэ фӀымрэ зэхэзыгъэкӀ жыгым пыт пхъэщхьэмыщхьэр яшхащ, абы къыхэкӀыуи дунейр гуэныхыцӀэным хадзащ. Абы къыкӀэлъокӀуэ Къаин, Хьэбэл, Нухь сымэ, гуэныхыцӀэным зэлъищта дунейр игъэпшынэн щхьэкӀэ, Тхьэм псыдзэшхуэ къазэрыщӀигъэуам теухуа хъыбархэр. Абы къыхэкӀэ псэ зыпыт псори кӀуэдащ, Тхьэм и унафэкӀэ Нухь кхъухьым иригъэтӀысхьа псэущхьэхэм, къуалэбзухзм нэмыщӀ Бабилон чэщанэм и хъыбарыр зытеухуар зэрымыжыӀэдаӀуэм щхьэкъ Тхьэм цӀыхур зэригъэпщынарщ.

«ЩӀэдзапӀэм» и етӀуанэ Ӏыхьэм щыщ 12-50-нэ едзыгъуэхэр Ибрэхьим щӀэдзапӀэ зыхуэхъуа журт лъэпкъыр къызытекӀаращ. Дунейм ехыжыху, Тхьэм хуэщыпкъащ ар. Абы зэрыхуэӀурыщӀэм и щыхьэту, Ибрэхьим фӀыуэ илъагъу и къуэ закъуэр Тхьэм тыхь хуищӀынкӀэ хьэзырт. Абы папщӀэ Тхьэм псалъэ быдэ къритащ: «ИпэжыпӀэ, Сэ си нэфӀ ныпщыхуэнщ уэ. Сэ згъэбэгъуэнщ уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр, я бжыгъэкӀэ уафэм ис вагъуэхэм хуэдизу, хы Ӏуфэ пшахъуэм хуэдизу; уэ къыптехъукӀынухэм я бийхэм я къалэ куэбжэхэр ебэнущ. Уи бынхэм я хьэтыркӀэ, щӀыгум тет цӀыху псоми Си нэфӀ ящыхуэнщ, уэ укъызэрызэлъэӀуам папщӀэ» (ЩӀэдзапӀэ 22:17-18).

Ибрэхьим ехьэлӀа хъыбарым ущрохьэлӀэ абы и къуэ, хьэрыпхэр къызытехъукӀа Исмэхьил и Ӏуэху зэрыхъуам. «ЩӀэдзапӀэр» топсэлъыхь Исхьэкъ, абы и фыз Ребеккэ, и къуэ Екъуб сымэ. Исхъэкъ и къуэхэр щӀэдзапӀэ яхуэхъуащ журт лъэпкъым и лӀэужь пщыкӀутӀым. Абыхэм псэупӀэ яхуэхъуар Ханаан щӀыгуращ, абы щыщщ иджырей Палестинэмрэ Израилымрэ.

«ЩӀэдзапӀэм» и иужьрей едзыгъуэхэр теухуащ Екъуб и къуэ нэхъыщӀэ Исуф. Ар щӀалэщӀэу и къуэшхэм мысырхэм иращащ, гъэру яӀыгъыну лъэрызехьэти, гугъуехь псоми пэлъэщащ ар, Мысырым къулыкъушхуэ къыщылъысащ, абы лӀыщхьэ щыхъуащ.

Тхылъыр адыгэбзэкӀа зэддзэкӀащ, пасэрей журтыбзэкӀэ тха Ӏэрытхыр (масорет Ӏэрытхыр) лъабжьэ хуэтщӀри. Дэ зэддзэкӀар къыщхьэщокӀ Урыс синодым зэридзэкӀа Библием.

Библием хэтщ адыгэбзэкӀэ пхузэмыдзэкӀ термин гуэрхэр, ахэр гурыӀуэгъуэ тщӀащ, къыхэдгъэщурэ.

Пасэрей журтыцӀэхэр адыгэбзэм и макъхэмкӀэ къызэрытӀуэтэным дыхэтащ, ар нахъ тфӀэзахуэти.

Библиер зэдзэкӀыным елэжь Институтыр мэгугъэ мы тхылъыр цӀыхум къабыл ящӀынкӀэ, абы нэхъ хуэныкъуэр Тхылъ ЛъапӀэмрэ Тхьэм дунейр къызэригъэщӀамрэ я хъыбархэм дахьэххэрщ.

Библиер зэдзэкӀыным и Институтым фӀыщӀэ ахуещӀ зэдзэкӀакӀуэхэм, редакторхэм, мы Ӏуэху щхьэпэм сэбэп хэхъухьа псоми. Адыгэхэм я анэдэлъхубзэкӀэ абы щыгъуазэ зыхуащӀыну Ӏэмал яӀэ зэрыхъуар хуабжьу ди гуапэщ.

## Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэ

### Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэ

Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэ


1 Мусэ

Уэрэд


### 1 Мусэ

#### 1 Мусэ

1 Мусэ


Пэублэ псалъэ

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]


#### Пэублэ псалъэ


ЩӀЭДЗАПӀЭР


(Мусэ бегъымбарым и япэ тхылъ)


Пэублэ псалъэ

ЩӀыхь зиӀэ тхылъеджэ!

Библием щыщ япэ тхылъыр, «ЩӀэдзапӀэкӀэ» зэджэр, уи пащхьэ илъщ. Библиер Ӏыхьэ инитӀу гуэшащ: «Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэ» «ХъыбарыфӀ» (Инджыл). Библиер тхылъ хыщӀрэ хым нос, ахэр лӀэщӀыгъуэ зыбжанэкӀэ ятхащ, дунейр къыщигъэщӀам щыщӀэдзауэ лъэхъэнэщӀэм и япэ лӀэщӀыгъуэхэм къэхъугъэкъэщӀыгъэхэр къызэщӀаубыдэ абыхэм.

Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм хохьэ: Теурэтыр, абы Мусэ и тхылъитхукӀэ йоджэ; бегъымбархэм я тхылъхэр, хъищэхэр, тхыдэ хъыбархэр, усэхэр зэрыт тхылъхэр.

«ЩӀэдзапӀэр» Теурэтым и япэ Ӏыхьэщ. Ар зытхар белджылыкъым, ауэ адрей тхылъиплӀым хуэдэу, ари Мусэ итхауэ ялъытэ. Япэ тхылъым адыгэбзэкӀэ и цӀэр «ЩӀэдзапӀэщ», и мыхьэнэкӀэ «Генезис» жыхуаӀэм пэблагъэщ, пасэрей урымыбзэкӀэ щызэрадзэкӀкӀэ, а псалъэрщ къагъэсэбэпыр.

«ЩӀэдзапӀэр» едзыгъуэ 50 мэхъу, зытепсэлъыхь елъытакӀэ ахэр гупитӀу бгуэш хъунущ. Япэ едзыгъуэ 11-м къаӀуатэ махуихым и кӀуэцӀкӀэ Тхьэм Езым и ПсалъэкӀэ дунейр къызэригъэщӀар: уафэр, щӀыгур, къэкӀыгъэхэр, псэущхьэхэр, щӀым япэ къытехъуа цӀыхухэу Ӏэдэмрэ Хьэуарэ. Дунейм тет цӀыху лъэпкъ псори къызытепщӀыкӀахэм (Ӏэдэмрэ Хьэуарэ), Тхьэм и унафэм ебакъуэри, я хадэм ит, емрэ фӀымрэ зэхэзыгъэкӀ жыгым пыт пхъэщхьэмыщхьэр яшхащ, абы къыхэкӀыуи дунейр гуэныхьщӀэным хадзащ. Абы къыкӀэлъокӀуэ Къаин, Хьэбэл, Нухь сымэ, гуэныхьщӀэным зэлъищта дунейр игъэпшынэн щхьэкӀэ, Тхьэм псыдзэшхуэ къазэрыщӀигъэуам теухуа хъыбархэр. Абы къыхэкӀкӀэ псэ зыпыт псори кӀуэдащ, Тхьэм и унафэкӀэ Нухь кхъухьым иригъэтӀысхьа псэущхьэхэм, къуалэбзухэм нэмыщӀ. Бабилон чэщанэм и хъыбарыр зытеухуар зэрымыжыӀэдаӀуэм щхьэкӀэ Тхьэм цӀыхур зэригъэпщынарщ.

«ЩӀэдзапӀэм» и етӀуанэ Ӏыхьэм щыщ 12-50-нэ едзыгъуэхэр Ибрэхьим щӀэдзапӀэ зыхуэхъуа журт лъэпкъыр къызытекӀаращ. Дунейм ехыжыху, Тхьэм хуэщыпкъащ ар. Абы зэрыхуэӀурыщӀэм и щыхьэту, Ибрэхьим фӀыуэ илъагъу и къуэ закъуэр Тхьэм тыхь хуищӀынкӀэ хьэзырт. Абы папщӀэ Тхьэм псалъэ быдэ къритащ: «ИпэжыпӀэ, Сэ си нэфӀ ныпщыхуэнщ уэ. Сэ згъэбэгъуэнщ уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр, я бжыгъэкӀэ уафэм ис вагъуэхэм хуэдизу, хы Ӏуфэ пшахъуэм хуэдизу; уэ къыптехъукӀынухэм я бийхэм я къалэ куэбжэхэр ебэнущ. Уи бынхэм я хьэтыркӀэ, щӀыгум тет цӀыху псоми Си нэфӀ ящыхуэнщ, уэ укъызэрызэлъэӀуам папщӀэ» (ЩӀэдзапӀэ 22:17-18).

Ибрэхьим ехьэлӀа хъыбарым ущрохьэлӀэ абы и къуэ, хьэрыпхэр къызытехъукӀа Исмэхьил и Ӏуэху зэрыхъуам. «ЩӀэдзапӀэр» топсэлъыхь Исхьэкъ, абы и фыз Ребеккэ, и къуэ Екъуб сымэ. Исхъэкъ и къуэхэр щӀэдзапӀэ яхуэхъуащ журт лъэпкъым и лӀэужь пщыкӀутӀым. Абыхэм псэупӀэ яхуэхъуар Ханаан щӀыгуращ, абы щыщщ иджырей Палестинэмрэ Израилымрэ.

«ЩӀэдзапӀэм» и иужьрей едзыгъуэхэр теухуащ Екъуб и къуэ нэхъыщӀэ Исуф. Ар щӀалэщӀэу и къуэшхэм мысырхэм иращащ, гъэру яӀыгъыну. Лъэрызехьэти, гугъуехь псоми пэлъэщащ ар, Мысырым къулыкъушхуэ къыщылъысащ, абы лӀыщхьэ щыхъуащ.

Тхылъыр адыгэбзэкӀа зэддзэкӀащ, пасэрей журтыбзэкӀэ тха Ӏэрытхыр (масорет Ӏэрытхыр) лъабжьэ хуэтщӀри. Дэ зэддзэкӀар къыщхьэщокӀ Урыс синодым зэридзэкӀа Библием.

Библием хэтщ адыгэбзэкӀэ пхузэмыдзэкӀ термин гуэрхэр, ахэр гурыӀуэгъуэ тщӀащ, къыхэдгъэщурэ.

Пасэрей журтыцӀэхэр адыгэбзэм и макъхэмкӀэ къызэрытӀуэтэным дыхэтащ, ар нахъ тфӀэзахуэти.

Библиер зэдзэкӀыным елэжь Институтыр мэгугъэ мы тхылъыр цӀыхум къабыл ящӀынкӀэ, абы нэхъ хуэныкъуэр Тхылъ ЛъапӀэмрэ Тхьэм дунейр къызэригъэщӀамрэ я хъыбархэм дахьэххэрщ.

Библиер зэдзэкӀыным и Институтым фӀыщӀэ ахуещӀ зэдзэкӀакӀуэхэм, редакторхэм, мы Ӏуэху щхьэпэм сэбэп хэхъухьа псоми. Адыгэхэм я анэдэлъхубзэкӀэ абы щыгъуазэ зыхуащӀыну Ӏэмал яӀэ зэрыхъуар хуабжьу ди гуапэщ.


ПСАЛЪАЩ ХЬЭХЭР

Тхьэм дунейр зэриухар
Тхьэм Ӏэдэмрэ Хьэуарэ Ӏэдэн жыг хатэм къызэрырихуар
Тхьэм и тезыр – псыдзэр
Бабилэн чэщанэр
Ибрэхьим и хъыбар
Содомрэ Ӏаморэрэ
Ибрэхьимрэ Абимэлэхрэ
Исхьэкъ Сарэ къызэрыхуэхъуар
Тхьэм Ибрэхьим зэригъэунэхуар
Сарэ зэрылӀар
Исхьэкърэ Ребеккэрэ
Исхьэкъ и нэфӀ Екъуб къыщэрыщыхуар; Екъуб зэрыщӀэпхъуэжар
Екъуб и пщӀыхьэпӀэр
Екъуб Рахэл зэрыхуэзар; Екъуб и къуэхэр
Екъуб Лабан зэрыхуэлэжьар
Екъуб Лабан деж къызэрыщыщӀэпхъуэжар
Екъуб къызэригъэзэжар
Исуф и пщӀыхьэпӀэхэр; Исуф Мысырым къызэрыщыхутар
Иудэрэ Тамарэрэ
Исуфрэ Потифар и фызымрэ
Исуф лъэхъущым
Исуфрэ Фирхьэунымрэ
Исуфрэ и къушхэмрэ

#### 1


Тхьэм дунейр зэриухуар

1Тхьэм япэщӀыкӀэ къигъэщӀащ уафэмрэ щӀылъэмрэ[+]. 2ЩӀылъэр зэпцӀтэкъым икӀи нэщӀт, кӀыфӀыгъэри щхьэщытт хышхуэ лъащӀэншэм; Тхьэм и Псэр щыхуарзэрт псы гущӀыӀум.

3ЖиӀащ Тхьэм:

– Ирехъу нэху.

Нэху хъуащ. 4Илъэгъуащ Тхьэм нэхугъэр зэрыфӀыр; къыхигъэкӀащ Тхьэм нэхугъэр кӀыфӀыгъэм. 5Нэхугъэм Тхьэм фӀищащ «махуэ», кӀыфӀыгъэм – «жэщ».

Хъуащ жэщ, щащ нэху: ар зы махуэт.

6АдэкӀэ жиӀащ Тхьэм:

– Къыщрехъу псыкум уафэлъащӀэ икӀи къыгурырегъэкӀ абы псым псыр.

7КъигъэщӀащ, арати, Тхьэм уафэлъащӀэ, абыкӀэ зэщхьэщигъэкӀащ уафэлъащӀэм и щӀагъ щӀэт псымрэ абы и щӀыӀум тет псымрэ.

Апхуэдэуи хъуащ. 8ФӀищащ Тхьэм уафэлъащӀэм уафэ.

Хъуащ жэщ, щащ нэху: ар етӀуанэ махуэт.

9– Щызэхурес уафэ щӀагъым щӀэт псыр зы щӀыпӀэм деж, икӀи кърехъу гъущапӀэ, – жиӀащ Тхьэм. Апхуэдэуи хъуащ.

10ФӀищащ Тхьэм абы «щӀылъэ», псым и зэхуэсыпӀэхэм яфӀищащ «хы». Илъэгъуащ Тхьэм ар зэрыфӀыр.

11– КъыхрекӀ щӀылъэм щхъуантӀагъэр, жылэ зиӀэ удзыр, икӀи щӀыгум хэт жыгыр, езыхэм хуэдэ жылэ зиӀэ пхъэщхьэмыщхьэ къызыпыкӀэр, – жиӀащ Тхьэм. Апхуэдэуи хъуащ. 12КъыхэкӀащ щӀылъэм щхъуантӀагъэр, езым хуэдэ жылэ зиӀэ удзыр, езым хуэдэ жылэ зиӀэ пхъэщхьэмыщхьэ къызыпыкӀэ жыгыр. Илъэгъуащ Тхьэм ар зэрыфӀыр.

13Хъуащ жэщ, щащ нэху: ар ещанэ махуэт.

14– Къыщрехъу нэхунэхэр уафэлъащӀэм – жиӀащ Тхьэм, – махуэр жэщым къыгуэкӀын папщӀэ. Щрет ахэр нэщэнэу, зэманхэр, махуэхэр, гъэхэр зэхэха хъун папщӀэ. 15Щрехъу ахэр уафэлъащӀэм нэхугъэ, щӀылъэм тепсэн папщӀэ.

Апхуэдэуи хъуащ. 16КъигъэщӀащ Тхьэм нэхунэ ин дыдэу тӀу: нэхунэ нэхъ иным махуэр зэригъэкӀуэн папщӀэ, нэхунэ нэхъ цӀыкӀум жэщыр зэригъэкӀуэн папщӀэ; къигъэщӀащ вагъуэхэри; 17Тхьэм ахэр уафэлъащӀэм щӀригъэувар щӀылъэм тепсэн папщӀэщ, 18махуэри жэщри зэрагъэкӀуэн папщӀэщ, нэхугъэр кӀыфӀыгъэм къыхигъэкӀын папщӀэщ. Илъэгъуащ Тхьэм ар зэрыфӀыр.

19Хъуащ жэщ, щащ нэху: ар еплӀанэ махуэт.

20ЖиӀащ Тхьэм:

– Псым псэ зиӀэ псэущхьэхэр хэз ирехъу, къралъэтыхь къуалэбзухэм, уэгум итрэ щӀым къыщхьэщыту.

21КъигъэщӀащ Тхьэм апхуэдэу бдзэшхуэхэри, псым хэс нэгъуэщӀ псэущхьэ зэмылӀэужьыгъуэхэри, къуалэбзу зэмылӀэужьыгъуэхэри.

Илъэгъуащ Тхьэм ар зэрыфӀыр. 22Тхьэм и нэфӀ ящыхуащ абыхэм, мыр жиӀэурэ:

– Фылъхуэ-фыпӀэ, фыбагъуэ, хыӀухэм я псыр из фщӀы, къуалэбзухэри щребагъуэ щӀылъэм.

23Хъуащ жэщ, щащ нэху: ар етхуанэ махуэт.

24ЖиӀащ адэкӀэ Тхьэм:

– Къытрырехъуэ щӀылъэм псэущхьэхэр псэущхьэ лъэпкъыу, Ӏэщхэри, хьэпщхупщхэри, хьэкӀэкхъуэкӀэхэри езыхэм я лъэпкъыу. Апхуэдэуи хъуащ.

25Арати, къигъэщӀащ Тхьэм хьэкӀэкхъуэкӀэхэри езыхэм я лъэпкъыу, Ӏэщ лъэпкъхэри, щӀылъэм къыщызыпщыхь хьэпщхупщхэри езыхэм я лъэпкъыу. Илъэгъуащ Тхьэм ар зэрыфӀыр.

26ЖиӀащ Тхьэм:

– КъэдгъэщӀынщ цӀыхур Ди теплъэу, Дэ тхуэдэу; яхурехъу ахэр тепщэ хым хэс бдзэжьейхэми, уэгум щызелъатэ псоми, Ӏэщми, щӀылъэ псоми, щӀылъэм къыщызыпщыхь хьэпщхупщ лъэпкъыгъуэ псоми.

27ИкӀи Езым и теплъэ иӀэу, Езым ещхьу къигъэщӀащ Тхьэм цӀыхур; цӀыхухъурэ бзылъхугъэу къигъэщӀащ ахэр[+].

28И нэфӀ ящыхуэщ абыхэми Тхьэм, яжриӀащ:

– Фылъхуэ-фыпӀэ, фыбагъуэ, щӀылъэм тез фыхъуи, ар къэвгъэӀурыщӀэ, тепщэ фахуэхъу хым хэс бдзэжьейхэми, уэгум щызелъатэ псоми, щӀылъэм тет псэущхьэ псоми.

29ЖиӀащ итӀанэ Тхьэм:

– Аращи, Сэ фэстащ щӀылъэ псом сыт хуэдэ удз тетми, а псоми я жылэ къызыхэкӀ удз зэмылӀэужьыгъуэхэри, жылэ къэзыт пхъэщхьэмыщхьэ жыг лӀэужьыгъуэ псори; ахэр шхыныгъуэ фхуэхъунущ. 30ЩӀылъэм тет хьэкӀэкхъуэкӀэ псоми, уэгум ит къуалэбзу псоми, щӀылъэм тет псэущхьэ къыщызыпщыхь псоми, псэ зыӀуту псоми Сэ естащ удз щхъуантӀэу щыӀэу хъуар шхыныгъуэу.

Апхуэдэуи хъуащ. 31Илъэгъуащ Тхьэм Езым къигъэщӀа псори, икӀи ар икъукӀэ фӀыщ. Жэщ хъуащ, нэху щащ: ар еханэ махуэт.

#### 2

1Уафэмрэ щӀылъэмрэ, абыхэм щыӀэ псори ухуа хъуащ.

2Ебланэ махуэм ирихьэлӀэу, Тхьэм илэжьа Ӏуэхухэр иригъэкъуащ, ебланэ махуэм гупсэхугъуэ игъуэтащ илэжьа Ӏуэху псоми я ужькӀэ. 3Тхьэм и нэфӀ ебланэ махуэм щыхуэри, махуэ лъапӀэ ар ищӀащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а махуэм Тхьэм гупсэхугъуэ игъуэтащ илэжьа Ӏуэху псоми я ужькӀэ.

4Аращ уафэмрэ щӀылъэмрэ я къэхъукӀэ хъуар – Зиусхьэну Тхьэм щӀылъэри уафэри щиухуам щыгъуэ.


Ӏэдэн жыг хадэр

5ЩӀыгум зы чыци теттэкъым, зы удзи къэкӀатэкъым иджыри, сыту жыпӀэмэ Зиусхьэну Тхьэм тригъэшхатэкъым щӀылъэм уэшх, цӀыхуи щыӀэтэкъым щӀыгум телэжьыхьыну; 6ауэ щӀылъэм бахъэр къыщхьэщихырти, абы игъэпсыӀэрт щӀым и нэгур.

7ИтӀанэ къигъэщӀащ Зиусхьэну Тхьэм цӀыхур, щӀылъэ сабэм къыхищӀыкӀри, икӀи абы епщэри гъащӀэ иритащ, цӀыхум псэ къыӀуигъэкӀащ[+].

8Щиухуащ Зиусхьэну Тхьэм къуэкӀыпӀэмкӀэ щыӀэ Ӏэдэн жыг хадэ; Езым къигъэщӀа цӀыхум ар псэупӀэ хуищӀащ. 9КъыхигъэкӀащ Зиусхьэну Тхьэм щӀыгум теплъэ гурыхь зиӀэ шхыныгъуэфӀ хъу сыт хуэдэ жыгхэри, жыг хадэм и курыкупсэм щигъэкӀащ гъащӀэ къэзыт жыгри фӀымрэ емрэ зэхэзыгъэкӀ жыгри[+].

10Ӏэдэн къыхэжырт жыг хадэр зыгъэпсыӀэ псыр, итӀанэ ахэр псиплӀу зэхэкӀыжырт. 11Зым и цӀэщ Пишэн: абы къызэщӀеубыдэ Хауилэ щӀыналъэу дыщэ здэщыӀэр; 12А щӀыналъэм и дыщэр фӀыщ; абдежым щыӀэщ мэ Ӏэф зыпих мыстхъурэ Оникс зи цӀэ мывэ лъапӀэрэ.

13ЕтӀуанэ псым и цӀэщ Гъыхъон: абы къызэщӀеубыдэ Куш щӀыналъэ псор. 14Ещанэ псым и цӀэщ Тигр: ар щожэх Ашур и къуэкӀыпӀэмкӀэ. ЕплӀанэ псыр Евфратщ[+].

15Зиусхьэну Тхьэм цӀыхур ишэри псэупӀэ щритащ Ӏэдэн жыг хадэм, абы илэжьыхьын, ар ихъумэн папщӀэ. 16Зиусхьэну Тхьэм унафэ хуищӀащ цӀыхум, мыр жиӀэурэ:

– Жыг хадэм ит дэтхэнэ жыгми къыпыкӀэр пшхыну ухуитщ, 17ауэ фӀымрэ емрэ зэхэзыгъэкӀ жыгым къыпыкӀэр умышх; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар щыпшх махуэм уи ажалыр абы къыхэкӀынущ.

18ЖиӀащ Зиусхьэну Тхьэм:

– ФӀыкъым цӀыхум и закъуэу щытыну; къэзгъэщӀынщ абы хуэфащэ дэӀэпыкъуэгъу.

19Зиусхьэну Тхьэм къыхигъэхъукӀащ ятӀэм губгъуэ псэущхьэ псори, уэгу къуалэбзу псори, икӀи къыхуишащ цӀыхум, абыхэм цӀэ зэрафӀищыр илъагъун папщӀэ, икӀи дэтхэнэ псэ зыпытми цӀыхум цӀэуэ фӀищар абы цӀэ хуэхъун щхьэкӀэ. 20ФӀищащ цӀыхум цӀэ Ӏэщ псоми, уэгум ит къуалэбзухэми, губгъуэ хьэкӀэкхъуэкӀэ псоми; ауэ цӀыхум и дэӀэпыкъуэгъу къахэкӀакъым абыхэм езым ещхьу. 21Зиусхьэну Тхьэм хригъэлъэсащ лӀыр жей Ӏувым; ар жея нэужь, абы и дзажэналъэхэм ящыщ зы къыхихри, ар къыздыхиха щӀыпӀэр щӀихъумэжащ лыпцӀэкӀэ[+]. 22Зиусхьэну Тхьэм лӀым и дзажэналъэм бзылъхугъэ къыхищӀыкӀри, къыхуишащ ар лӀым.

23ЖиӀащ цӀыхум:
– Мыр си пкъым щыщ къупщхьэщ,
си лым щыщ лыщ;
абы и цӀэу щытынущ цӀыхубз[*]
сыту жыпӀэмэ лӀым къыхахащи.

24Абы къыхэкӀкӀэ лӀыр адэ-анэм яхэкӀынурэ, и фызым щӀыгъуу, тӀури зыпкъ хъунущ[+].

25ПцӀанэт тӀури, лӀыри фызри, абы щхьэкӀи укӀытэхэртэкъым.

#### 3


Тхьэм Ӏэдэмрэ Хьэуарэ Ӏэдэн жыг хадэм къызэрырихуар

1Зиусхьэну Тхьэм къигъэщӀа губгъуэ хьэкӀэкхъуэкӀэхэм ящыщу блэр псоми нэхърэ нэхъ хьилэшыт. Абы жриӀащ цӀыхубзым:

– Пэж дыдэу жиӀа Тхьэм, «Жэнэтым щыкӀ жыгхэм ящыщу зым и пхъэщхьэмыщхьи фымышх», жиӀэу[+]?

2– Жыгхэм къапыкӀэ пхъэщхьэмыщхьэр дэ тшхы хъунущ, – жриӀащ цӀыхубзым блэм, – 3ауэ жэнэтым и кум ит жыгым и пхъэщхьэмыщхьэр фымышх икӀи фемыӀусэ абыхэм, фымылӀэн папщӀэ, жиӀащ Тхьэм[+].

4– Хьэуэ, фылӀэнукъым, – жриӀащ блэм цӀыхубзым; 5– сыту жыпӀэмэ ещӀэ Тхьэм: а жыгым къыпыкӀэ пхъэщхьэмыщхьэм фыщедзэкъа махуэм фи нэхэр къэплъэнурэ, Тхьэуэ фӀымрэ емрэ зэхэзыщӀыкӀым хуэдэ фыхъунущ.

6Илъэгъуащ цӀыхубзым жыг пхъэщхьэмыщхьэр шхыныгъуэкӀэ зэрыфӀыр, ар нэхэм зэрафӀэдахэр икӀи зэрыхъуэпсэгъуэр, щӀэныгъэ къызэрыуитым къыхэкӀкӀэ; къыпичщ абы и пхъэщхьэмыщхьэхэри, ишхащ, илӀми иритри, абыи ишхащ[+]. 7Къэплъащ тӀуми я нэхэр абдеж, абыхэм къащӀащ зэрыпцӀанэхэр, зэгуадэщ ахъуо тхьэмпэхэри, ябгхэр щӀапхащ.

8Къызэхахащ махуэм и щӀыӀэтыӀэгъуэм жыг хадэм къыщызыкӀухь Зиусхьэну Тхьэм и макъыр; икӀи зыщагъэпщкӀуащ Ӏэдэми абы и фызми Зиусхьэну Тхьэм и нэплъэгъуэм, жыг зэхуакухэм зыдадзэри.

9Зиусхьэну Тхьэр лӀым еджэри, жриӀащ абы:

– Дэнэ ущыӀэ?

10– Уи макъыр щызэхэсхат жыг хадэм, – жиӀащ абы, – сызэрыпцӀанэм щхьэкӀэ сышынэри, зызгъэпщкӀуащ.

11– Хэт къыбжиӀа уэ упцӀанэу? – жиӀащ Тхьэм. – Уэ умышхауэ пӀэрэ Сэ хуит узыхуэзмыщӀа жыгым и пхъэщхьэмыщхьэхэм ящыщ?

12– ЦӀыхубзу Уэ къызэптам а жыгым и пхъэщхьэмыщхьэр къызитати, сэри сшхащ, – жиӀащ лӀым.

13– Сыт ар уэ щӀэпщӀар? – жриӀащ Зиусхьэну Тхьэм цӀыхубзым.

– Блэм сыдригъэхьэхри, сшхащ, – жиӀащ цӀыхубзым.

14Зиусхьэну Тхьэм блэм жриӀащ:

– Ар зэрыпщӀам папщӀэ нэлат къыплъос Ӏэщ псоми нэхъри
губгъуэ хьэкӀэкхъуэкӀэ псоми нэхъри;
уэ узекӀуэнущ ныбафэкӀэ,
икӀи пшхынущ сабэр уи гъащӀэ псом и кӀыхьагъкӀэ.
15Зэбииныгъэ игъащӀэкӀэ дэслъхьэнущ
уэрэ цӀыхубзымрэ фякуми,
уэ быну къыпщӀэхъуэнухэмрэ
абы быну къыщӀэхъуэнухэмрэ якуми;
абы къыщӀэхъуэнур уэ уи щхьэм къеуэнущ,
уэри абы къыщӀэхъуэнум и лъэдакъэм уи шэрэзыр
хэбукӀэнущ[+].

16ЦӀыхубзми жриӀащ:

– ИкъукӀэ хэзгъэхъуэнущ
уи хьэзабхэр уэндэгъугъэкӀэ;
узым ухэту къэплъхунущ уи сабийхэр;
уи лӀым хьэщыкъ ухуэхъунурэ ар тепщэ пхуэхъунущ[*][+].

17Ӏэдэми жри-Ӏащ:

– Уи фызым жиӀам уедаӀуэу, «мы жыгым
и пхъэщхьэмыщхьэ умышх»
жыхуэсӀа жыгым и пхъэщхьэмыщхьэ
зэрыпшхам къыхэкӀыу,
уи зэранкӀэ щӀылъэм нэлат лъысащ;
уи гъащӀэм къыхиубыдэ махуэ псоми
а щӀыгум къыуитыр мыгъуэкӀэ пшхынущ.
18Пыжьейрэ кхъуэбанэрэ къыпхуигъэкӀынущ абы;
ушхэнущ губгъуэ удзкӀэ.
19Уи нэкӀум пщӀэнтӀэпсыр къежэхыу,
уи щӀакхъуэ Ӏыхьэр пшхынущ
укъызыхэкӀа щӀыгум ухыхьэжыхукӀэ,
сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ усабэщи,
сабэм ухыхьэжынущ.

20ЛӀым фӀищащ и фызым цӀэ: Хьэуа[*], псэ зыӀут цӀыху псоми ар анэ зэрахуэхъуам къыхэкӀыу.

21Зиусхьэну Тхьэм Ӏэдэмрэ абы и фызымрэ фэм къыхэщӀыкӀа щыгъынхэр яхуищӀри, ихуэпащ ахэр. 22ЖиӀащ Зиусхьэну Тхьэм итӀанэ:

– Аращи, цӀыхур хъуащ Дэ тщыщ зым хуэдэ, фӀымрэ емрэ зэхищӀыкӀыу; иджы абы и Ӏэр ишийуэ, гъащӀэ къэзыт жыгым и пхъэщъхьэмыщхьэ къыпичу имышхащэрэт, мыкӀуэдыжын гъащӀи иӀэ мыхъуащэрэт[+].

23Зиусхьэну Тхьэм кърихуащ ар Ӏэдэн жыг хадэм, езыр къызыхаха щӀыгум илэжьыхьын папщӀэ. 24Кърихущ Тхьэм Ӏэдэм, гъащӀэ къэзыт жыгым хуэкӀуэ гъуэгур яхъумэн папщӀэ, Ӏэдэн жыг хадэм и къуэкӀыпӀэмкӀэ Ӏуигъэуващ херувим[*] мафӀэ къызыпих джатэ зызыгъазэмрэ.

#### 4


Къаин и къуэш Хьэбэл зэриукӀар

1Ӏэдэм екӀуэлӀащ Хьэуа, и фызым, ар лъэщыджэ хъури, Къаин къилъхуащ. ИтӀанэ жиӀащ:

– Згъуэтащ сэ лӀы, Зиусхьэным къыбгъэдэкӀыу.
2ИтӀанэ къилъхуащ абы и къуэш Хьэбэл.
Хьэбэл мэлыхъуэт, Къаин мэкъумэш ищӀэрт.

3Зэман дэкӀауэ, Къаин Зиусхьэным хуихьащ щӀыгу къэкӀыгъэхэм ящыщ тыгъэ. 4Хьэбэли ихьащ и хъушэм щыщу щыпэлъхухэр, абыхэм я щэдагъэм щыщи. НэфӀкӀэ къеплъащ Зиусхьэныр Хьэбэли абы и тыгъэми, 5ауэ Къаини абы и тыгъэми къеплъакъым. Къаин ар икъукӀэ и жагъуэ хъуащ, и нэгури зэхэуащ.

6Зиусхьэным къыжриӀащ Къаиным:

– Сыт уи жагъуэ щӀэхъуар? Сыт уи нэгури щӀызэхэуар?
7ФӀы пщӀэмэ, уи щхьэр пӀэтыркъэ?
АтӀэ фӀы умыщӀэмэ,
гуэныхьым бжэщхьэӀум зыщеущэху;
абы узыӀэпешэ,
ауэ уэ абы текӀуэ[+].

8Къаин епсэлъащ Хьэбэл, и къуэшым.

Ахэр губгъуэм иту, Къаиныр пэуващ Хьэбэл, и къуэшым, икӀи ар иукӀащ.

9– Дэнэ щыӀэ Хьэбэл, уи къуэшыр? – жриӀащ Зиусхьэным Къаин.

– СщӀэркъым, – жиӀащ абы, – сэ си къуэшым срихъумакӀуэ?

10– Сыт уэ пщӀар? – жиӀащ Зиусхьэным, – уи къуэшым илъ бгъэжащ, къыщӀоӀукӀ абы и гуӀэ макъэр щӀы щӀагъым. 11Уэ нэлат къыптехуащ иджы. Уи къуэшым илъу уи ӀэкӀэ бгъэжар ищтэну зи жьэр зэтезых щӀыгум зыри къыпхухэкӀынукъым. 12ЩӀым утелэжьыхьми, абы дяпэкӀэ зэгуэри къыуитыжынукъым и гуащӀэр; уэ ухъунущ егъэзыпӀэншэ, хапӀэншэу щӀылъэм къыщызыджэдыхь.

13Абдежым жриӀащ Къаин Зиусхьэным:

– Си тезырыр нэхъ инщ сэ сшэчыфынум нэхърэ.
14Аращи, Уэ иджы сытыбоху щӀылъэм,
Уи нэгуми зыщӀэзмыгъэхуэну зызогъэпщкӀу,
сыхъунущ сэ егъэзыпӀэншэ икӀи щӀылъэм къыщызыджэ
дыхь;
къысхуэзэ дэтхэнэми сиукӀынущ.

15– Уэ хэт уиукӀми, – къыжриӀащ абы Зиусхьэным, – абы блэнейрэ уи лъыр езгъэпшыныжынущ.

Зиусхьэным тридзащ Къаиным дамыгъэ, къыхуэзэм ар къимыукӀын щхьэкӀэ[+].

16Къаин Зиусхьэным и пащхьэм икӀыжри Нод щӀыналъэм итӀысхьащ – Ӏэдэн уикӀмэ, къуэкӀыпӀэмкӀэ щыӀэм.


Къаин къытехъукӀахэр – Лэмэх деж нэс

17Къаин екӀуэлӀащ и фызым, ар лъэщыджэ хъури, Хъанох къилъхуащ. Къаин иухуащ къалэ; къалэм фӀищащ езым и къуэм и цӀэр: Хъанох. 18Хъанох къыхуэхъуащ къуэ – Ӏирад; Ӏирадым къыхуэхъуащ Мэхъуаел; Мэхъуаел къыхуэхъуащ Матушаел; Матушаел къыхуэхъуащ Лэмэх. 19Лэмэх къишащ фызитӀ; зым и цӀэр Ӏадэт, етӀуанэм и цӀэр Цыллэт. 20Ӏадэ къилъхуащ Ябэл: ар я адэжщ шэтырхэм щӀэсу хъушэхэр зиӀэхэм. 21Абы и къуэшым и цӀэт Иубэл; ар я адэжщ пхъэ пшынэ еуэхэмрэ бжьамий епщэхэмрэ. 22Цыллэ къилъхуащ Тубал-Къаин. Ар гъуаплъэмрэ гъущӀымрэ Ӏэмэпсымэ псори къыхэзыщӀыкӀ гъукӀэт. Тубэл-Къаин и шыпхъущ НаӀамэ.

23ЯжриӀащ Лэмэх и фызхэм:

– Ӏадэрэ Цыллэрэ! ФыкъедаӀуэ си макъым;
Лэмэх и фызхэ! Си псалъэхэр зэхэфх.
Сэ лӀыр сыукӀынщ, абы уӀэгъэ сищӀмэ,
щӀалэми сыукӀынщ, уӀэгъэ сищӀмэ,
щӀали – си уӀэгъэм щхьэкӀэ.
24Къаин зыукӀым блэнейрэ лъы ипшыныжынумэ,
сэ сызыукӀым блэнейурэ блыщӀкӀэ ипшыныжынущ.


Ӏэдэм къытехъукӀахэр – Нухь деж нэс

25Ӏэдэм аргуэру екӀуэлӀащ и фызым, абы къуэ къилъхури, фӀищащ цӀэуэ: Щэт; «сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, – жиӀэрт абы – Тхьэм къызитащ нэгъуэщӀ щӀалэ, Къаин иукӀа Хьэбэл и пӀэкӀэ». 26Щэт къыхуалъхуащ къуэ, абы цӀэуэ фӀищащ Енощ;

Абы къыщегъэжьауэ цӀыхухэм щӀадзащ Зиусхьэным елъэӀуу.

#### 5


Ӏэдэмрэ абы къытехъукӀахэмрэ я хъыбар

1Тхьэм цӀыхур къыщигъэщӀам, Тхьэм ещхьыну ар къигъэхъуащ. 2ЦӀыхухъурэ бзылъхугъэу ахэр къигъэщӀащ, и нэфӀ абыхэм ящыхуэри ахэр къыщигъэщӀа махуэм цӀэуэ цӀыху яфӀищащ абыхэм[+].

3Ӏэдэм, илъэсищэрэ щэщӀкӀэ псэуауэ, къыхуэхъуащ къуэ, езым и теплъэ иӀэу, езым ещхьу, цӀэуэ фӀищащ абы: Щэт[+]. 4Щэт къыхуалъхуа нэужь, Ӏэдэм илъэс щий къигъэщӀащ, къыщӀэхъуащ абы къуэхэмрэ пхъухэмрэ. 5Ӏэдэм къигъэщӀащ илъэс щибгъурэ щэщӀрэ; итӀанэ ари дунейм ехыжащ.

6Щэт, илъэсищэрэ тхукӀэ псэуауэ, Енощ къыхуэхъуащ. 7Енощ къалъхуа нэужь, Щэт псэужащ илъэс щийрэ блыкӀэ, икӀи къыхуэхъуащ къуэхэри пхъухэри. 8Щэт къигъэщӀащ илъэс щибгъурэ пщыкӀутӀрэ; итӀанэ ари лӀащ. 9Енощ, илъэс бгъущӀкӀэ псэуауэ, Къэнан къыхуэхъуащ. 10Къэнан къалъхуа нэужь, Енощ псэужащ илъэс щийрэ пщыкӀутхукӀэ, икӀи къыхуэхъуащ къуэхэри пхъухэри. 11Енощ къигъэщӀащ илъэс щибгъурэ тхурэ; итӀанэ ари лӀащ.

12Къэнан, илъэс блыщӀкӀэ псэуауэ, Махъалалэл къыхуэхъуащ. 13Махъалалэл къалъхуа нэужь, Къэнан псэужащ илъэс щийрэ плӀыщӀкӀэ, икӀи къыхуэхъуащ къуэхэри пхъухэри. 14Къэнан къигъэщӀащ илъэс щибгъурэ пщӀырэ; итӀанэ ари лӀащ.

15Махъалалэл, илъэс хыщӀрэ тхукӀэ псэуауэ, Ерэд къыхуэхъуащ. 16Ерэд къалъхуа нэужь, Махъалалэл псэужащ илъэс щийрэ щэщӀкӀэ, икӀи къыхуэхъуащ къуэхэри пхъухэри. 17Махъалалэл къигъэщӀащ илъэс щийрэ бгъущӀрэ тхурэ; итӀанэ ари лӀащ.

18Ерэд, илъэсищэрэ хыщӀрэ тӀукӀэ псэуауэ, Хъанох къыхуэхъуащ. 19Хъанох къалъхуа нэужь, Ерэд псэужащ илъэс щийкӀэ, икӀи къыхуэхъуащ къуэхэри пхъухэри. 20Ерэд къигъэщӀащ илъэс щибгъурэ хыщӀрэ тӀурэ, итӀанэ ари лӀащ.

21Хъанох, илъэс хыщӀрэ тхукӀэ псэуауэ, Матущэлахъ къыхуэхъуащ. 22Матущэлахъ къалъхуа нэужь, илъэс щищкӀэ Хъанох Тхьэм щыпкъагъэкӀэ хуэпсэуащ икӀи къыхуэхъуащ къуэхэри пхъухэри. 23Хъанох къигъэщӀащ илъэс щищрэ хыщӀрэ тхурэ. 24Апхуэдизрэ хуэпсэуащ Хъанох Тхьэм; итӀанэ щымыӀэж хъуащ ар, Тхьэм иштэжати[+].

25Матущэлахъ, илъэс щищрэ блыкӀэ псэуауэ, Лэмэх къыхуэхъуащ. 26Лэмэх къалъхуа нэужь, Матущэлахъ псэужащ илъэс щиблрэ ищӀрэ тӀукӀэ, икӀи къыхуэхъуащ къуэхэри пхъухэри. 27Матущэлахъ къигъэщӀащ илъэс щибгъурэ хыщӀрэ бгъурэ; итӀанэ ари лӀащ.

28Лэмэх, илъэсищэрэ ищӀрэ тӀукӀэ псэуауэ, къуэ къыхуэхъуащ. 29Нухь[*] цӀэуэ фӀищащ абы, мыр жиӀэри: «Абы дигъэтыншыжынщ ди ӀуэхукӀи Зиусхьэным нэлат зриха щӀыгум телэжьэнымкӀи»[+].

30Нухь къалъхуа нэужь, илъэс щитхурэ бгъущӀрэ тхукӀэ псэужащ Лэмэх икӀи къыхуэхъуащ къуэхэри пхъухэри. 31Лэмэх къигъэщӀащ илъэс щиблрэ блыщӀрэ блырэ; итӀанэ ари лӀащ.

32Нухь, илъэс щитху хъуауэ, къыхуэхъуащ Щэм, Хъам, Ефэт сымэ.

#### 6


Тхьэм и къуэхэмрэ цӀыху абрагъуэхэмрэ

1ЦӀыхум щӀылъэм щыбагъуэу щӀадзащ. Абыхэм пхъухэр къахуэхъурт. 2Тхьэм и къуэхэм[*] къалъэгъуащ цӀыхухэм япхъухэр зэрыдахэр, икӀи ящтэрт ахэр я фызхэу, щхьэж къызэрыхихкӀэ[+].

3ЖиӀащ Зиусхьэным:

– ЦӀыхухэр игъащӀэкӀэ псэуну хуит сщӀынукъым, сыт
щхьэкӀэ жыпӀэмэ абыхэм лӀэныгъэ къащӀэлъщ; ирехъу
абыхэм я гъащӀэ махуэхэр илъэсищэрэ тӀощӀрэ[+].

4А зэманми абы и ужькӀи щӀым тетт цӀыху абрагъуэхэр, Тхьэм и къуэхэр цӀыхухэм япхъухэм я деж щӀыхьэу, ахэр яхуэлъхуэу щыхуа зэманым. Ахэр цӀыху лъэщхэт, ижь-ижьыж лъандэрэ цӀыху щэджащэхэт.


ЦӀыхухэм я гуэныхьымрэ пэжыгъэ зиӀэ Нухьрэ

5Къилъэгъуащ Зиусхьэным щӀылъэм тет цӀыхухэм я бзаджагъэр зэрыин дыдэр; абыхэм я гум илъхэри я мурадхэри сыт щыгъуэ зэманми зэрыӀейр[+]. 6Арати, хущӀегъуэжащ Зиусхьэныр щӀылъэм цӀыхур къызэрыщигъэщӀам, икӀи и гум щӀыхьэжащ ар.

7ЖиӀащ Зиусхьэным:

– ТезгъэкӀуэдыкӀынщ щӀылъэм Сэ къэзгъэщӀа цӀыхухэр, хьэкӀэкхъуэкӀэхэри, Ӏэщхэри, хьэпщхупщхэри, уэгум щызелъатэхэри згъэкӀуэдынщ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Сэ сыхущӀегъуэжащ ахэр къызэрызгъэщӀам.

8Ауэ Зиусхьэныр нэфӀкӀэ къеплъащ Нухь.

9Мис Нухь и хъыбарыр:

Нухь мыхъумыщӀагъэ лъэпкъ зыхэмылъ цӀыху пэжу а зэманым псэу цӀыхухэм яхэтащ; щыпкъагъэкӀэ Тхьэм хуэпсэущ Нухь. 10Къыхуэхъуащ абы къуищ: Щэт, Хъам, Ефэт сымэ.

11АрщхьэкӀэ дуней цӀыхухэр зэхэуцӀэпӀа

хъуащ Тхьэм дежкӀэ, ем зэщӀищтащ дунейр.

12Теплъащ Тхьэр щӀылъэм – зэхэуцӀэпӀащ ар:

щӀылъэм тет дэтхэнэ зы цӀыхуми и гъуэгур зэӀигъэхьэжати.

13ЖриӀащ Тхьэм Нухь:

– ЩӀылъэм тет цӀыху псоми кӀэух яхуэсщӀыну гухэлъ сиӀэщ, абыхэм къабгъэдэкӀ ем дунейр зэщӀищтащи. ЗгъэкӀуэдынущ иджы цӀыхухэр щӀылъэм щӀыгъуу.

14– Гофер жыгым къыхэщӀыкӀи, ухуэ кхъухь уи щхьэм папщӀэ; кхъухьыр зэпрыхукӀ пэш щхьэхуэ-щхьэхуэхэу, и кӀуэцӀи и щӀыфи мэзыш щыхуэ. 15Ухуэ ар мыпхуэдэу: кхъухьым и кӀыхьагъыр ӀэфракӀэ щищу; и бгъуагъыр ӀэфракӀэ тхущӀу, и лъагагъыр ӀэфракӀэ щэщӀу.[*] 16ХуэщӀ кхъухьым гъуанэ[*], зы ӀэфракӀэкӀэ ищхьэкӀэ дэхьеяуэ, бжэи хэлъхьэ кхъухьым и бгъумкӀэ; щыухуэ абы и лъащӀэӀуэкӀэ етӀуанэ, ещанэ къату псэупӀэхэр. 17ТезутӀыпщхьэнущ Сэ щӀылъэм псыдзэшхуэ, псэ зыӀуту уафэ щӀагъым щыщыӀэ псэущхьэ псори згъэкӀуэдын папщӀэ; щӀылъэм щыщыӀэ псоми я гъащӀэр абдеж щаухынущ.

18– Ауэ зэгурыӀуэныгъэ Сэрэ уэрэ ди зэхуакум дэслъхьэнурэ уихьэнущ уэ кхъухьым, уи къуэхэри, уи фызри, уи къуэхэм я фызхэри пщӀыгъуу. 19Ишэ апхуэдэуи кхъухьым псэущхьэ псоми ящыщу тӀурытӀ, ахэр уи гъусэу псэууэ къэнэн папщӀэ; зэхъузэбзу щрет ахэр. 20Къуалэбзухэм ящыщ, Ӏэщхэм ящыщ, щӀылъэм къыщызыпщыхьхэми ящыщ, а псори езыхэм я лъэпкъыу, псоми ящыщу тӀурытӀ нихьэнущ уи деж, псэууэ къэнэн папщӀэ. 21Яшх хабзэ шхыныгъуэр къыздэщтэ, гъэтӀылъ, ар фхуэхъунщ уэри абыхэми шхын.

22ИгъэзэщӀащ Нухь а псори; Тхьэм унафэ къызэрыхуищӀам хуэдэу ищӀащ.

#### 7

1ЖриӀащ Зиусхьэным Нухь:

– Фихьэ уэри уи унагъуэри кхъухьым; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ уэращ Си дежкӀэ пэжыгъэ зезыхьэу нобэрей цӀыхухэм яхэслъэгъуар. 2Здэщтэ сыт хуэдэ псэущхьэ къабзэми щыщу блырыбл, зэхъузэбзу, псэущхьэ мыкъабзэм щыщу тӀурытӀ, зэхъузэбзу. 3Апхуэдэуи къуалэбзухэм ящыщу блырыбл, ахэри зэхъузэбзу, абыхэм я лъэпкъыр щӀылъэ псом къытенэн папщӀэ.

4– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ махуибл дэкӀмэ, Сэ ескӀыхынущ щӀылъэм уэшхыр махуэ плӀыщӀрэ жэщ плӀыщӀкӀэ; икӀи тезгъэкӀуэдыкӀынущ щӀыгум Сэ къэзгъэщӀауэ щыӀэ псэущхьэ псори.

5Нухь игъэзэщӀащ Зиусхьэным къыхуигъэува унафэ псори.


Тхьэм и тезыр – псыдзэр

6Нухь илъэс щих хъурт псыдзэм щӀылъэр щызэщӀищтам щыгъуэ. 7Псыдзэм хэмыхуэн папщӀэ, Нухь и къуэхэри, и фызри, и къуэхэм я фызхэри щӀыгъуу кхъухьым ихьащ. 8Псэущхьэ къабзэхэми псэущхьэ мыкъабзэхэми ящыщу, бзухэми, хьэпщхупщ псоми ящыщу 9тӀурытӀ, псори зэхъузэбзу, ихьащ кхъухьым, Тхьэм Нухь къызэрыхуигъэувам тету.

10Махуибл дэкӀри, псыдзэр къиуащ щӀылъэм.

11Нухь илъэс щих щыхъуа гъэм и етӀуанэ мазэм, епщыкӀубланэ махуэм къызэрыкӀащ щыхупӀэ лъащӀэншэ абрагъуэм и къиупӀэу хъуар, зэӀукӀащ уафэ щхьэгъубжэхэри.

12Тешхащ щӀылъэм уэшхыр махуэ плӀыщӀрэ жэщ плӀыщӀкӀэ.

13А махуэ дыдэм ихьащ кхъухьым Нухьи и къуэхэу Щэми, Хъами, Ефэти, Нухь и фызри, и къуэхэм я фызищри я гъусэу. 14Ахэр кхъухьым ихьащ хьэкӀэкхъуэкӀэ псори езыхэм я лъэпкъыу, сыт хуэдэ Ӏэщхэри езыхэм я лъэпкъыу, хьэпщхупщ псори езыхэм я лъэпкъыу, лъатэ псори езыхэм я лъэпкъыу, къуалэбзу псори, дамэ зытет псори я гъусэу. 15Ихьащ Нухь и кхъухьым псэ зыӀут псэущхьэ лӀэужьыгъуэу щыӀэу хъуам щыщу тӀурытӀ. 16Аращи, сыт хуэдэ псэущхьэми щыщу хъурэ бзырэ ихьащ кхъухьым Тхьэм Нухь къазэрыхуигъэувам тету.

ИтӀанэ Зиусхьэным кхъухьым и бжэр абыхэм якӀэлъыхуищӀыжащ.

17Псыдзэр телъэдащ щӀылъэм махуэ плӀыщӀкӀэ, псым къыхэхъуэурэ кхъухьыр иӀэтри ар щӀылъэм теӀэтыкӀа хъуащ. 18Псыр нэхъ хуабжь хъу зэпытт икӀи икъукӀэ зыщиубгъурт щӀылъэм; кхъухьыр щесырт псы щӀыӀум. 19Псыдзэр апхуэдизкӀэ егъэлеяуэ щӀылъэм хуабжь щыхъуати, щӀылъэм псыри уафэ псом и щӀагъ щӀэт бгы лъагэ псори щӀихъумащ абы. 20ӀэфракӀэ пщыкӀутхукӀэ абыхэм я щхьэм псым зыщиӀэтри, бгыхэр щӀигъэнащ.

21ХэкӀуэдащ щӀылъэм щызекӀуэ псэущхьэу хъуари, къуалэбзухэри, Ӏэщри, хьэкӀэкхъуэкӀэхэри, щӀылъэм къыщызыпщыхь псэущхьэу хъуари, цӀыху псори. 22ЩӀыгу гъущэм тету гъащӀэ зиӀэр хэкӀуэдащ. 23КӀуэдащ щӀыгу щхьэфэм тета сыт хуэдэ псэущхьэри; цӀыхум къыщыщӀэдзауэ хьэкӀэкхъуэкӀэхэми, Ӏэщми, хьэпщхупщхэми, къуалэбзухэми нэсу, псори текӀуэдыкӀащ щӀылъэм: къэнар Нухь закъуэрэ абы и гъусэу кхъухьым ихьахэмрэщ.

24Псыдзэр щӀылъэм нэхъ хуабжь щыхъу зэпыту екӀуэкӀащ махуищэрэ щэ ныкъуэрэ хуэдизкӀэ.

#### 8


Псыхэр щӀым зэрытекӀыжар

1Тхьэм щымыгъупщауэ игу илъащ Нухьи хьэкӀэкхъуэкӀэуи Ӏэщуи абы кхъухьым диса псори; Тхьэм щӀылъэм жьыбгъэр къриутӀыпщри, псыхэр щӀым текӀыжащ.

2ЗызэхуащӀыжащ щыхупӀэ лъащӀэншэм

и къиупӀэхэми уафэ щхьэгъубжэхэми,

увыӀащ уафэм къикӀ уэшхри.

3Псыми хуэм-хуэмурэ тригъэзыкӀыжащ щӀылъэм.

Арати, жэщӀыжу хуежьащ псыр, махуищэрэ щэ ныкъуэрэ дэкӀа нэужь. 4Кхъухьыр ебланэ мазэм и епщыкӀубланэ махуэм къыщыувыӀащ Арарат бгыщхьэм. 5Псыр жэщӀ зэпытурэ екӀуэкӀащ епщӀанэ мазэм нэсыху; епщӀанэ мазэм и япэрей махуэм къыхэщащ бгыщхьэхэр.

6Махуэ плӀыщӀ дэкӀа нэужь, Нухь къызэӀуихащ кхъухьым хищӀыхьа щхьэгъубжэр. 7Щхьэгъубжэр къызэӀуихри, Нухь къуаргъыр къриутӀыпщыкӀащ, псыр гъужыху, кхъухьым икӀыурэ къэзылъэтыхьу щытар.

8ИтӀанэ иутӀыпщащ тхьэрыкъуэр, псыр щӀылъэм текӀамэ, къищӀэн папщӀэ. 9АрщхьэкӀэ тхьэрыкъуэм къигъэзэжащ кхъухьым, зыщетӀысэхын гъущапӀэ игъуэтатэкъыми; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ псым иджыри щӀигъэнат щӀы щхьэфэр зэрыщыту; Нухь и Ӏэр ишийщ, ар къищтэжри кхъухьым кърихьэжащ.

10Аргуэру махуиблкӀэ зиӀэжьэри, тхьэрыкъуэр кхъухьым ириутӀыпщыкӀащ. 11Тхьэрыкъуэм къигъэзэжащ абы деж пщыхьэщхьэ хуэкӀуэу; икӀи еплъмэ, зейтун[*] жыгым и тхьэмпэщӀэ жьэдэлъщ абы: абыкӀэ Нухь къищӀащ псыр щӀылъэм зэрытекӀыжар. 12Абы аргуэру махуиблкӀэ зиӀэжьэри, ириутӀыпщыкӀащ тхьэрыкъуэр; иджы абы къигъэзэжакъым Нухь деж.

13Щихрэ езанэ илъэсым и япэрей мазэм и япэрей махуэм ирихьэлӀэу щыжэщӀыжащ щӀылъэм псыр; Нухь кхъухьым и щхьэр трихри зиплъыхьащ, илъэгъуащ псыр зэрыжэщӀыжар.

14ЕтӀуанэ мазэм и тӀощӀрэ ебланэ махуэм ирихьэлӀэу щӀылъэр гъущыжыпащ. 15ЖриӀащ абдеж Тхьэм Нухь:

16– КъикӀ кхъухьым, уи фызри, уи къуэхэри, уи къуэхэм я фызхэри зыщӀыгъуи. 17Къыздиш псэущхьэу уи гъусэ псори, къуалэбзухэми, хьэкӀэкхъуэкӀэхэми, Ӏэщми, щӀылъэм къыщызыпщыхь псоми ящыщхэр, щызэбгрырекӀ ахэр щӀыгум, щребагъуэ икӀи зыщраубгъу абыхэм щӀылъэм[+].

18КъикӀащ, арати, Нухьи, и къуэхэри, и фызри, и къуэхэм я фызхэри зэгъусэу. 19ХьэкӀэкхъуэкӀэ псори, щӀылъэм къыщызыпщыхь псэущхьэ псори, къуалэбзу псори, щӀылъэм къыщызыкӀухь псори, езыхэм я лъэпкъкӀэ, къикӀащ кхъухьым.


Тхьэм Нухь зэгурыӀуэныгъэ зэрырищӀылӀар

20Хуиухуащ Нухь Зиусхьэным къурмэнщӀыпӀэ; сыт хуэдэ псэущхьэ къабзэми щыщи къуалэбзу къабзэ псоми ящыщи къахихри къурмэнщӀыпӀэм къурмэныпхъэу щигъэсащ. 21КъыщӀихьащ Зиусхьэным псэм фӀэфӀ мэ дахэр, икӀи жиӀащ Зиусхьэным игукӀэ:

– ЦӀыхум и зэранкӀэ афӀэкӀа зэи щӀылъэм нэлат есхыжынукъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхум и мурадхэр абы и ныбжьыщӀагъэм къыщыщӀэдзауэ Ӏейуэ щытщи; афӀэкӀа зэи псэ зыпыт згъэкӀуэдыжынукъым, Сэ зэ зэрысщӀыгъам хуэдэу[+]. 22ДяпэкӀэ щӀылъэр щыӀэху зэпыунукъым

сэнри хэнри,
щӀыӀэри хуабэри,
гъэмахуэри щӀымахуэри,
махуэри жэщри.

#### 9

1Тхьэм и нэфӀ Нухьрэ абы и къуэхэмрэ ящыхуэри, яжриӀащ абыхэм:

– Фылъхуэ-фыпӀэ, фыбагъуэ, щӀылъэм тез фыхъу[+].

2– Къыфщышынэнущ икӀи къыфхуэкӀэзызынущ щӀылъэм тет хьэкӀэкхъуэкӀэ псори, уэгум ит къуалэбзу псори, щӀылъэм щызекӀуэ псори, хым хэс бдзэжьей псори; фи ӀэмыщӀэ ихуащ ахэр. 3Псэууэ зекӀуэ псори фхуэхъунущ шхын; удз щхъуантӀэр зэрывэстам хуэдэу фызот ахэр фэ[+].

4Ауэ лъы зыхэлъ лы фымышх, ар абы и псэращи[+].

5Зыгуэрым цӀыху иукӀмэ, згъэпшынэнущ, хьэкӀэкхъуэкӀэми цӀыхур иукӀмэ, згъэпшынэнущ.

6Хэт цӀыхум илъ игъажэми,
абы и лъыр цӀыхурщ зыгъэжэнур,
цӀыхур Тхьэм езым и теплъэу къигъэщӀащи[+].
7– АтӀэ фэ фылъхуэ-фыпӀэ, фыбагъуэ, икӀи тез фыхъу щӀылъэм, икӀи икъукӀэ фыщыбагъуэ абдежым.

8ЯжриӀащ Тхьэм Нухьи абы и къуэхэми:

9– Мис, Сэ фэри иужькӀэ къыфтехъукӀыну щӀэблэхэми зэгурыӀуэныгъэ фызощӀылӀэ, 10фэ фи гъусэу псэ зыпыт дэтхэнэми, къуалэбзухэми, Ӏэщхэми, щӀым тету фи гъусэ хьэкӀэкхъуэкӀэ псоми, кхъухьым къикӀа псоми, щӀылъэм тет псэущхьэ псоми зэгурыӀуэныгъэ язоухылӀэ; 11Си зэгурыӀуэныгъэ фызоухылӀэ:

псэ зыпыт дэтхэнэри дяпэкӀэ псыдзэм зэи
зэрыхэзмыгъэкӀуэдэнумкӀэ,
икӀи щӀылъэр изылъэсыкӀын псыдзэ зэи
зэрыщымыӀэжынумкӀэ.

12ЖиӀащ Тхьэм итӀанэ:

– Сэ фэри, фэ къыфщӀыгъуу псэ зыпыт дэтхэнэми, къэхъуну щӀэблэхэри къыхиубыду, зэгурыӀуэныгъэ фэзухылӀэр къэзыгъэпэж нэщэнэр мис: 13Сэ хызолъхьэ Си лэгъупыкъур пшэм, ар Сэрэ щӀылъэмрэ дякум дэлъ зэгурыӀуэныгъэм и нэщэнэу щытын папщӀэ.

14Сэ щӀылъэм пшэ нытезгъэхьэмэ, а пшэм къыщылъэгъуэнущ лэгъупыкъур. 15КъэкӀыжынущ итӀанэ си гум фэри псэ зыпыт адрей псоми зэгурыӀуэныгъэу фэзухылӀауэ щытар; псыр зэи къиужынукъым, сыт хуэдэ псэ зыпытри хэмыкӀуэдэн папщӀэ. 16Лэгъупыкъури хэтынущ пшэм, Сэри ар къэслъагъуурэ сигу къэкӀыжынущ Сэрэ дэтхэнэ псэ зыпыту щӀылъэм тетымрэ ди зэхуакум дэлъ мыкӀуэдыжын зэгурыӀуэныгъэр.

17ЖриӀащ Тхьэм Нухь адэкӀэ:

– Аращ Сэрэ дэтхэнэ псэ зыпыту щӀылъэм тетымрэ ди зэхуакум Сэ дэзгъэува зэгурыӀуэныгъэм и нэщэнэр.


Чэф хъуа Нухьрэ и къуэхэмрэ

18Нухь и къуэхэу кхъухьым къикӀыжауэ щытахэр Щэм, Хъам, Ефэт сымэт. Хъам КъэнаӀан и адэт. 19Щыри Нухь и къуэт, абыхэм къатепщӀыкӀыжащ щӀылъэм щыпсэу псори.

20Нухь щӀым телэжьыхьу щӀидзэри игъэтӀысащ жызум хадэ. 21Абы санэ ирифри чэф хъуауэ щӀэлът и шэтырым пцӀанэу. 22Къилъэгъуащ Хъам, КъэнаӀан и адэм, и адэр зэрыпцӀанэр, икӀи къыщӀэкӀыжри яжриӀэжащ и къуэшитӀым. 23Щэмрэ Ефэтрэ щыгъын къащтэщ, я дамэм тралъхьэри, щӀыбкӀэ икӀуэтурэ щӀыхьэри я адэр щӀахъумащ; ахэр лъэныкъуэкӀэ къэгъэзати, ялъэгъуакъым я адэр зэрыпцӀанэр. 24Нухь санэм кърита чэфыр пкърыкӀыжауэ къэушри къищӀащ и къуэ нэхъыщӀэм кърищӀар; 25ЖиӀащ абы итӀанэ:

– Тхьэм и ней КъэнаӀан къыщыхуэ;
и къуэшхэм я пщылӀхэм я пщылӀыж хъунущ ар.
26ИтӀанэ жиӀащ:
– Зиусхьэну Щэм зыхуэлажьэ Тхьэм щӀыхьыр ейщ!
КъэнаӀан абы и пщылӀ ирехъу.
27Ирегъэбагъуэ Тхьэм Ефэт,
икӀи щӀретӀысхьэ ар Щэм и шэтырхэм;
ауэ КъэнаӀан абы и пщылӀ ирехъу.

28Псыдзэм и ужькӀэ псэуащ Нухь илъэс щищрэ тхущӀкӀэ. 29Нухь, илъэс щибгъурэ тхущӀрэ къигъэщӀа нэужь, дунейм ехыжащ.

#### 10


Нухь къытехъукӀа лъэпкъхэр

1Мис Нухь и къуэхэу Щэм, Хъам, Ефэт сымэ къатехъукӀахэм я хъыбар.

Псыдзэм и ужькӀэ абыхэм къахуэхъуащ сабийхэр.

2Ефэт и къуэхэр: Гомэр, Магогъ, Мадай, Яуан, Тубал, Мэщэх, Тирас.

3Гомэр и къуэхэр: Ащкъэназ, Рыфат, Тогъармэ.

4Яуан и къуэхэр: Елишэ, Тарщищ, къит цӀыхухэмрэ Додан цӀыхухэмрэ.

5Ахэр хытӀыгу, хы Ӏуфэ хэгъэгухэм итӀысхьащ, хэти езым и бзэ иӀэжу, и лӀакъуи иӀэжу, и цӀыху лъэпкъи иӀэжу.

6Хъам и къуэхэр: Куш, Мицраим, Пут, КъэнаӀан.

7Куш и къуэхэр: Сэбэ, Хьауилэ, Саутэ, РаӀымэ, Саутэхэ. РаӀымэ и къуэхэр: Шэбэрэ Дэданрэ[+].

8Куш апхуэдэуи къыхуэхъуащ Нимроди: мыращ япэрейуэ щӀылъэм щылъэщу щытар. 9Ар Зиусхьэным дежкӀэ щакӀуэ лъэщт; абы къыхэкӀыуи жаӀэ: «Нимрод хуэдэу Зиусхьэным дежкӀэ щакӀуэ лъэщщ». 10Абы и пащтыхьыгъуэр япэ щӀыкӀэ мыпхуэдэу зэхэтт: Бабилон, Ерэх, Акъад, Халне. Ахэр ШынӀар щӀыналъэм щыӀэщ. 11А щӀыналъэм ар икӀщ, Ашур щӀыналъэм кӀуэри, иухуащ Нынэуи, Рехьовот-Ир, Къалахъ къалэхэр,[+] 12Нинэуимрэ Къалахъ къалэшхуэмрэ я кум дэтщ Рэсэни;

13Мицраим къытехъукӀащ:

луд цӀыхухэри, Ӏанам цӀыхухэри, лахэу цӀыхухэри, нафтухъ цӀыхухэри, 14патрус цӀыхухэри, фылист цӀыхухэр къызыхэкӀа каслухъ цӀыхухэри, къафтор цӀыхухэри.

15КъэнаӀан къытехъукӀащ:

абы и щыпэлъху Цыдон, Хет[*], 16еус цӀыхухэр, амор цӀыхухэр, гъыргъаш цӀыхухэр, 17хъыу цӀыхухэр, Ӏаркъ цӀыхухэр, син цӀыхухэр, 18аруд цӀыхухэр, цэмар цӀыхухэр, хъамат цӀыхухэр.

ИужькӀэ КъэнаӀан лӀакъуэхэр зэбгрыкӀащ. 19Аращи, КъэнаӀан цӀыхухэм я гъунапкъэхэр нэсырт Цыдон къыщыщӀэдзауэ ГъэраркӀэ хуэкӀуэ Газэ нэс, абы къыщыщӀэдзауэ Содом, Ӏаморэ, Адмэ икӀи Цэбоим яхуэкӀуэу ЛэщаӀ нэс.

20Ахэр Хъам къытекӀахэрщ, я унагъуэхэмкӀэ, я бзэхэмкӀэ, я щӀыналъэхэмкӀэ, я лъэпкъхэмкӀэ.

21Ефэт и къуэш нэхъыжьу Ӏэбар и къуэ псоми я адэу Щэми сабийхэр къыхуэхъуащ.

22Щэм и къуэхэр: Ӏэлам, Ашур, Арпакшад, Луд, Арам.

23Арам и къуэхэр: Ӏуц, Хъул, Гъэтэр, Маш сымэ.

24Арпакшад къыхуэхъуащ Щэлахъ, Щэлахъ къыхуэхъуащ Ӏэбэр. 25Ӏэбар къыхуэхъуащ къуитӀ; зым и цӀэт Пэлэгъ[*], сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы и махуэхэм щыгъуэ щӀыналъэр гуэша хъуати; абы и къуэшым и цӀэт Якътан.

26Яктан къыхуэхъуащ Алмодад, Щэлеф, Хъацармаот, Ярахъ, 27Хадорам, Узал, Дикълэ, 28Ӏобал, Абимаел, Щэбэ, 29Офыр, Хьауилэ, Иобаб сымэ.

Ахэр псори Якътан и къуэщ[+]. 30Абыхэм я псэупӀахэр Мэщэ къыщыщӀэдзауэ Сэфар къуэкӀыпӀэмкӀэ щыӀэ бгы щӀыналъэм нос.

31Ахэр Щэм и къуэхэрщ, я унагъуэхэмкӀэ, я бзэхэмкӀэ, я щӀыналъэхэмкӀэ, я лъэпкъхэмкӀэ.

32Ахэращ Нухь и къуэхэм я унагъуэхэр, езыхэр къызытекӀакӀэ, я лъэпкъкӀэ. Псыдзэм и ужькӀэ абыхэм къатехъукӀри лъэпкъхэм зыщаубгъуащ щӀылъэм.

#### 11


Бабилон чэщанэр

1ЩӀылъэ псом щыщыӀар зы бзэрэ зы псэлъэкӀэрэт. 2КъуэкӀыпӀэмкӀэ къыщежьэри къакӀуэурэ, Шинар[*] щӀыналъэм тафэ къыщагъуэтри, ахэр абдеж щытӀысащ[+].

3– Чырбыш дгъэжынщи, мафӀэкӀэ дгъэжьэжынщ, – жаӀащ абыхэм.

Арати, яӀэ хъуащ абыхэм мывэхэм я пӀэкӀэ чырбышхэр, сэхум и пӀэкӀэ щӀыгу мэзыш.

4– Дыухуэнщ ди щхьэм папщӀэ къалэрэ уафэм щӀэуэу чэщанэрэ, ди цӀэри дгъэӀунщ, щӀылъэ псом дыщызэмыбгрыкӀыу, – жаӀащ абыхэм итӀанэ.

5Къехащ итӀанэ Зиусхьэныр, цӀыхум и къуэхэм яухуэ къалэмрэ чэщанэмрэ еплъыну. 6ЖиӀащ Зиусхьэным:

– Мис, зы лъэпкъщ, зы бзэщ псоми яӀэр; мис мыращ абыхэм яухуэну зыщӀадзар; сытым и ужь ихьэми, псори яхузэфӀэкӀынущ. 7АтӀэ дехынщи, щызэхэдгъэзэрыхьынщ абдежым абыхэм я бзэр, зым жиӀэр адрейм къыгурымыӀуэжу.

8Арати, Зиусхьэным ахэр щӀылъэ псом щызэбгригъэкӀащ, абдежым къригъэкӀри, а щӀыкӀэмкӀи абыхэм щагъэтыжащ къалэр ухуэн. 9Абы къыхэкӀкӀэ, абы цӀэуэ фӀащащ: Бабилон[*]; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абдежым Зиусхьэным щызэхигъэзэрыхьащ щӀылъэ псом и бзэр, икӀи Зиусхьэным ахэр щӀылъэ псом щызэбгригъэкӀащ, абдежым къригъэкӀри.


Шем къытехъукӀахэр – Ибрам деж нэс

10Шем къытехъукӀахэр:

Шем илъэсищэ щыхъум, къыхуэхъуащ Арпахшад, псыдзэм и ужькӀэ илъэситӀ дэкӀауэ. 11Арпахшад къыхуалъхуа нэужь, Шем псэужащ илъэс щитхукӀэ, нэгъуэщӀ къуэхэри пхъухэри къыхуалъхуащ.

12Арпахшад, илъэс щэщӀрэ тхукӀэ псэуауэ, Шэлах къыхуэхъуащ. 13Шэлах къалъхуа нэужь, Арпахшад псэужащ илъэс щиплӀрэ щыкӀэ, къуэхэри пхъухэри къыхуалъхуащ.

14Шэлах, илъэс щэщӀкӀэ псэуауэ, Ӏэбэр къыхуэхъуащ. 15Ӏэбэр къалъхуа нэужь, Шэлах псэужащ илъэс щиплӀрэ щыкӀэ, къуэхэри пхъухэри къыхуэлъхуащ.

16Ӏэбэр, илъэс щэщӀрэ плӀыкӀэ псэуауэ, Пэлэгъ къыхуэхъуащ. 17Пэлэгъ къалъхуа нэужь, Ӏэбэр псэужащ илъэс щиплӀрэ щэщӀкӀэ, къуэхэри пхъухэри къыхуэлъхуащ.

18Пэлэгъ, илъэс щэщӀкӀэ псэуауэ, РэӀу къыхуэхъуащ. 19РэӀу къалъхуа нэужь, Пэлэгъ псэужащ илъэс щитӀрэ бгъукӀэ, къуэхэри пхъухэри къыхуалъхуащ.

20РэӀу, илъэс щэщӀрэ тӀукӀэ псэуауэ, Сэрыругъ къыхуэхъуащ. 21Сэрыругъ къалъхуа нэужь, РэӀу псэужащ илъэс щитӀрэ блыкӀэ, къуэхэри пхъухэри къыхуэлъхуащ.

22Сэрыругъ, илъэс щэщӀкӀэ псэуауэ, Нахъор къыхуэхъуащ. 23Нахъор къалъхуа нэужь, Сэрыругъ псэужащ илъэс щитӀкӀэ, къуэхэри пхъухэри къыхуэлъхуащ.

24Нахъор илъэс тӀощӀрэ бгъукӀэ псэуауэ, Тэрахъ къыхуэхъуащ. 25Тэрахъ къалъхуа нэужь, Нахъор псэужащ илъэсищэрэ пщыкӀубгъукӀэ, къуэхэри пхъухэри къыхуалъхуащ.

26Тэрахъ илъэс блыщӀкӀэ псэуауэ, къыхуэхъуащ Ибрами, Нахъори, Харани.

27Мис Тэрахъ къытехъукӀахэр:

Тэрахъ къыхуэхъуащ Ибрам, Нахъор, Харан сымэ. Харан къыхуэлъхуащ Лут. 28И адэ Тэрахъ псэууэ, Харан щылӀащ езыр зыщалъхуа щӀыналъэу Халдей къэралыгъуэм щыӀэ Ур къалэм. 29Ибрамрэ Нахъоррэ къашащ фыз; Ибрам и фызым Сарай и цӀэт; Нахъор и фызым и цӀэр Милкъэт, ар Милкъэрэ Искъэрэ я адэ Харан ипхъут. 30Сарай лъхугъэншэт икӀи сабииншэт.


Тхьэр Ибрам къызэрыриджар

31Тэрахъ и къуэ Ибрам, Харан и къуэ ЛутӀу и къуэрылъхур, и нысэ Сараеу езым и къуэ Ибрам и фызыр зыщӀигъури, ахэр и гъусэу, къыдэкӀащ Халдей къэралыгъуэм щыщ Ур къалэм, Ханаан щӀыналъэм кӀуэну, ауэ, Харан нэсауэ, ахэр къыщыувыӀащ абдежым.

32Тэрахъ илъэс щитӀрэ тхукӀэ псэуауэ щылӀащ Харан къэралыгъуэм.

#### 12

1Зиусхьэным жриӀащ Ибрам:

– ИкӀ уи щӀыналъэм, яхэкӀ уи лъэпкъэгъухэм, уи адэм и унэр къэбгыни, кӀуэ Сэ уэзгъэлъагъуну щӀыналъэм[+]. 2ИтӀанэ Сэ къыптезгъэхъукӀынущ лъэпкъ ин дыдэ, си нэфӀ пщыхуэнущ, уи цӀэри згъэлъэгэнущ; Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэр зыбгъэдэкӀынури уэращ!

3Сэ си нэфӀ ящыхуэнущ уэ зи нэфӀ къыпщыхуэхэм,

си ней ящыхуэнущ уэ зи ней къыпщыхуэхэм;

уэ уи хьэтыркӀэ си нэфӀ ящыхуэнущ

дунейм тет цӀыху лъэпкъ псоми![+]

4Арати, ежьащ Ибрам, Зиусхьэным абы къызэрыжриӀам тету; абы щӀыгъуу ежьащ ЛутӀ. Ибрам илъэс блыщӀрэ тхурэ и ныбжьт Харан къыщикӀам щыгъуэ. 5ЗыщӀигъуащ Ибрам Сарай, и фызыр, ЛутӀи, и къуэшым и къуэр, къыздащтащ абыхэм я мылъку псори, здрашэжьащ абыхэм Харан щаӀа цӀыху псори; ежьащ ахэр, Ханаан щӀыналъэм кӀуэн папщӀэ; КӀуащ Ханаан щӀыналъэм. 6ПхрыкӀащ Ибрам а щӀыналъэм Шехэм щӀыпӀэм нэс, Морэ жыгеилъэм нэс. А щӀыналъэм а лъэхъэнэм щыпсэурт ханаан цӀыхухэр. 7Абдеж Зиусхьэныр Ибрам къыхуэзэри, къыжриӀащ:

– Уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэм естынущ Сэ мы щӀыналъэр.

КъыхуэкӀуа Зиусхьэным щыхуиухуащ Ибрам къурмэнщӀыпӀэ итӀанэ. 8Абдежым икӀри, ежьащ ар бгымкӀэ, Бэтэл и къуэкӀыпӀэмкӀэ; икӀи и шэтырыр игъэуващ, езым елъытауэ къухьэпӀэмкӀэ Бэтэл щыӀэу, къуэкӀыпӀэмкӀэ Ӏай щыӀэу; абдежым Зиусхьэным къурмэнщӀыпӀэ щыхуиухуэри, елъэӀуащ Зиусхьэным. 9Ибрам тэджыжри, ипщэкӀэ кӀуэуэ адэкӀэ ежьэжащ.


Ибрам Мысырым зэрыщыӀар

10Щыгъаблэт а щӀыналъэм. Арати, ехащ Ибрам Мысырым, абы хамэу псэупӀэ щылъыхъуэну; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ гъаблэм нэхъри зыщиубгъуат а щӀыналъэм[+]. 11Ар Мысырым щынэблагъэм, и фыз Сарай жриӀащ мыпхуэду:

– Сэ сощӀэ уэ уи теплъэкӀэ бзылъхугъэ дахэу узэрыщытыр; 12Мысырым и цӀыхухэм укъалъагъумэ, «мыр мобы и фызщ» жаӀэнурэ сэ саукӀынущ, ауэ уэ псэууэ укъагъэнэнущ. 13АтӀэ жыӀэ уэ узишыпхъуу, си Ӏуэхур уэ уи хьэтыркӀэ фӀы хъун папщӀэ, си псэри уи фӀыгъэкӀэ къелын папщӀэ[+].

14Апхуэдэуи хъуащ Ибрам Мысырым къыщыкӀуэм. Мысыр цӀыхухэм ялъэгъуащ ар икъукӀэ бзылъхугъэ дахэу зэрыщытыр; 15Ар фирхьэуным и лӀакъуэлӀэшхэм къалъагъури, фирхьэуным хуаӀуэтащ абы и щытхъур; икӀи яшащ Сарай фирхьэун унэм. 16Ибрам и Ӏуэхухэр фӀы хъуат абы и хьэтыркӀэ; иӀэт абы Ӏэщ цӀыкӀуи, Ӏэщышхуи, шыдхэри, унэӀутхэри, унэӀут бзылъхугъэхэри, къыдырхэри, махъшэхэри. 17Ауэ Зиусхьэным удын хьэлъэхэмкӀэ хигъэщӀащ фирхьэунри абы и унэри, Ибрам и фыз Сарай щхьэкӀэ. 18Фирхьэуным Ибрам къриджэри жриӀащ:

– Сыт уэ къызэпщӀар? Щхьэ къызжумыӀарэ ар узэрифызыр? 19Щхьэ жыпӀат уэ «ар си шыпхъущ» жыпӀэу? Сэ ар си фыз сщӀы пэтащ. Мис иджы уи фызыр; здэшэжи, кӀуэж.

20Фирхьэуным абы теухуауэ унафэ яхуищӀри цӀыхухэм ирагъэжьэжащ ари абы и фызри, абы иӀа псори иратыжри.

#### 13


Ибрамрэ ЛутӀрэ зэрызэбгъэдэкӀар

1Ежьащ Ибрам Мысырым икӀыу ипщэкӀэ, и фызри, езым бгъэдэлъ псори, ЛутӀи щӀыгъуу. 2Ибрам икъукӀэ бейт, Ӏэщи, дыжьыни, дыщэи и куэдт.

3Пищэрт абы и Ӏэпхъуэшэпхъуэным ипщэкӀэ къикӀрэ БэтэлкӀэ кӀуэуэ, япэм езым и шэтырыр здэщыта щӀыпӀэу Бэтэлрэ Ӏай къалэмрэ я зэхуакум дэтым нэсу, 4япэу езым иухуауэ щытыгъа къурмэнщӀыпӀэр здэщыӀэ щӀыпӀэм нэсу; абдежми Ибрам щелъэӀуащ Зиусхьэным.

5Ибрам и гъусэу кӀуэ ЛутӀ иӀэт Ӏэщ цӀыкӀуи, Ӏэщышхуи, шэтырхэри. 6КъемэщӀэкӀырт абыхэм щӀыгур, зэгъусэу псэун папщӀэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абыхэм я мылъкухэр апхуэдизкӀэ куэдти, ахэр зэгъусэу псэуфыртэкъым. 7Арати, къыдэхъуащ зэдауэ Ибрам и Ӏэщыхъуэхэмрэ ЛутӀи Ӏэщыхъуэхэмрэ яку; ханаан цӀыхухэри пэриз цӀыхухэри абы щыгъуэ щыпсэурт а щӀыналъэм. 8ЖриӀащ Ибрам ЛутӀ итӀанэ:

– Къыдремыхъуэ уэри сэри, си мэлыхъуэхэми уи мэлыхъуэхэми дяку къайгъэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дэ дызэӀыхьлыщ[+]. 9ЩӀыналъэ псори уи пащхьэ къилъкъэ? АтӀэ збгъэдэкӀи, зэфӀэкӀащ. Уэ сэмэгумкӀэ укӀуэмэ, сэ ижьымкӀэ сыкӀуэнщ; уэ ижьымкӀэ укӀуэрэ, сэ – сэмэгумкӀэ.

10ЛутӀ и напӀэр къиӀэтри къилъэгъуащ Юрдан и Ӏэшэлъашэ псори, а щӀыналъэр Цоар нэсу псыкӀэ гъэнщӀауэ зэрыщытыр, Зиусхьэным и жыг хадэмрэ Мысыр щӀыналъэмрэ хуэдэу. Ар Зиусхьэным Содомрэ Ӏаморэрэ игъэкӀуэдын и пэщ[+]. 11И щхьэм папщӀэ ЛутӀ къыхихащ Юрдан псым и Ӏэшэлъашэ псори; ежьащ ЛутӀ кӀуэкӀыпӀэмкӀэ итӀанэ. Арати, зэхэкӀащ ахэр. 12Ибрам щӀидзащ Ханаан щӀыналъэм щыпсэууэ; ЛутӀ аузым и Ӏэшэлъашэм ит къалэхэм щыпсэуну щӀидзэри, щригъэувыкӀащ и шэтырхэр Содом нэсу. 13Ауэ Содом дэсхэр бзаджэт, Зиусхьэным и пащхьэм гуэныхь куэд къыщахьат[+].

14Зиусхьэным жриӀащ Ибрам, абы ЛутӀ хэкӀа нэужь:

– КъэӀэт уи напӀэр, уэ иджы уздэщыӀэ щӀыпӀэм иплъыкӀи, плъэ ищхъэрэкӀи, ипщэкӀи, къуэкӀыпӀэмкӀи, къухьэпӀэмкӀи. 15ЩӀыгуу уи нэм къиубыдыр зэрыщыту Сэ уэстынущ уэри уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэми игъащӀэкӀэ фиӀэну. 16Згъэбэгъуэнущ уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр пшахъуэм хуэдэу;

зыгуэрым пшахъуэр ибжын хузэфӀэкӀмэ,

уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэри бжа хъунущ.

17– Тэдж, къызэхэкӀухь мы щӀыналъэр и кӀыхьагъкӀи и бгъуагъкӀи: сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Сэ уэ уэстынущ ар.

18Ибрам шэтырыр иришажьэри ежьащ, икӀи щытӀысащ Хэврон къалэм щыӀэ Мамрэ[*] жыгеилъэм деж; абдежми абы щыхуиухуащ Зиусхьэным къурмэнщӀыпӀэ.

#### 14


Ибрам ЛутӀ бийхэм къазэрыӀэщӀигъэкӀыжар

1Мыр къэхъугъащ Шинар и пащтыхь Амрафэл, Еласарым и пащтыхь Ариох, Еламым и пащтыхь КъэдарлаӀомэр, Гоим и пащтыхь Тидал сымэ я махуэхэм: 2Абыхэм зауэ иращӀылӀащ Содомым и пащтыхь Бэрэ, Ӏаморэ и пащтыхь Биршэ, Адмэ и пащтыхь Щынаб, Цэвоим и пащтыхь Шэмэбэр, Бэлэ и пащтыхь Цоар сымэ. 3Ахэр псори щызэхуэзащ Сидим аузым, иджы Хы Шыугъэр здэщыӀэм деж. 4Илъэс пщыкӀутӀкӀэ ахэр КъэдарлаӀомэр и бжьым щӀэтащ, ауэ епщыкӀущанэ илъэсым зыкъаӀэтащ.

5ЕпщыкӀуплӀанэ илъэсым КъэдарлаӀомэррэ абы и гъусэ пащтыхьхэмрэ къакӀуэри, щыхагъэщӀащ рефэ цӀыхухэр Аштэрот-Карнаим деж, зуз цӀыхухэр Хам деж, эм цӀыхухэр Шаве-Кириатаим деж, 6хор цӀыхухэри езыхэм я Сеир бгым деж, губгъуэ нэщӀым ит Ел-Паран нэсу. 7ИтӀанэ абы къикӀыжри, ахэр къэкӀуащ Эн-Мишпат псынэу Кадеш хъужым, икӀи хагъэщӀащ Амалек цӀыхухэм я хэкур зэрыщыту, апхуэдэуи Хацецон-Тамарэ деж щыпсэу амор цӀыхухэри.

8Апхуэдэу щыхъум, Содом пащтыхьри, Ӏаморрэ пащтыхьри, Адмэ пащтыхьри, Цэвоим пащтыхьри, Бэлэ и пащтыхьу Цоар хъужри къыдэкӀри Сиддим аузым деж щезэуэн щӀадзащ абыхэм. 9Зэзэуахэр еламым и пащтыхь КъэдарлаӀомэр, Гоим пащтыхьу Тидал, Шинар и пащтыхьу Амрафэл, Еласар пащтыхьу Ариох сымэщ, пащтыхьиплӀыр тхум япэщӀэту. 10Сиддим аузым деж щыкуэдт мэзыш мащэхэр. Арати, Содомрэ Ӏаморрэ я пащтыхь щӀэпхъуэжахэр абыхэм ихуащ; къэнахэри бгыхэмкӀэ щӀэпхъуэжащ. 11ТекӀуахэм Содомрэ Ӏаморрэ я мылъку псори я гъэтӀылъыгъэ псори яхьри, кӀуэжащ. 12Апхуэдэу Ибрам и къуэшым и къуэ ЛутӀ Содом щыпсэумрэ абы и мылъкумрэ яубыдри, кӀуэжащ.

13Къелахэм ящыщ зы къакӀуэри хъыбар къригъэщӀащ Ибрам журтым. Ибрам зыщыпсэуар амор цӀыхуу Мамрэ зи цӀэм и жыгей мэзыращ. Ар Ешколрэ Анэрэ я къуэшт. Ахэр Ибрам къыкъуэтт. 14Ибрам, и Ӏыхьлыр гъэр хъуауэ щызэхихым, езым и унэм къыщалъхуа унэӀуту щищрэ пщыкӀуийрэ, ӀэщэкӀэ иузэдри, якӀэлъыпхъэращ бийхэм Дан нэс. 15Загуэшри, езыри и унэӀутхэри ятеуащ абыхэм жэщым, икӀи ахэр хигъащӀэри ихуащ Дамаск и сэмэгурабгъумкӀэ щыӀэ Хъобэ нэс. 16ЗыӀэщӀигъэхьэжащ Ибрам мылъку псори, и Ӏыхьлы ЛутӀ, абы и мылъкури, апхуэдэуи бзылъхугъэхэри цӀыхубэри.


Ибрам Малхицэдэкъ зэрыхуэзар

17КъэдарлаӀомэри абы и гъуса пащтыхьхэри хигъэщӀауэ, Ибрам къигъэзэжауэ къыщыкӀуэжым, иджы пащтыхь аузкӀэ зэджэ Щавэ аузым деж абы къыщыпежьащ Содом пащтыхьыр.

18Салем и пащтыхь Малхицэдэкъ абы къыприхьэжьащ щӀакхъуэрэ санэрэ. Ар Тхьэуэ я нэхъ Лъагэм и тхьэгъэпст[+]. 19Ар Тхьэм хуелъэӀури и нэфӀ къыщыхуэну жиӀащ:

– Тхьэуэ я нэхъ Лъагэу,
уафэмрэ щӀылъэмрэ КъэзыгъэщӀам, Ибрам и нэфӀ щрехуэ;
20Тхьэуэ я нэхъ Лъагэу уи бийхэр уи ӀэмыщӀэ изылъхьам щӀыхьышхуэр ейщ.

Ибрам иритащ а Малхицэдэкъ псом щыщуи Ӏыхьэ пщӀанэр[+].

21Абдеж къыжриӀащ Содом пащтыхьым Ибрам:

– ЦӀыхухэр къызэти, мылъкур уэ нащтэ.

22Ауэ Ибрам жриӀащ Содом пащтыхьым:

– Си Ӏэр хузоӀэт Зиусхьэну Тхьэ я нэхъ Лъагэм, уафэмрэ щӀылъэмрэ КъэзыгъэщӀам, тхьэ жызоӀэ 23уэ «Сэ бей сщӀащ Ибрам» жумыӀэн щхьэкӀэ, ууейм щыщу уеблэмэ Ӏуданэрэ вакъэ лъэпсрэ къэзмыщтэну, 24Си цӀыхухэм яшхамрэ сэ си гъусэу нэкӀуахэм ялъыс Ӏыхьэмрэ нэмыщӀ; Анэри, Эшколи, Мамрей сыми кърещтэ езыхэм я Ӏыхьэр.

#### 15


Тхьэм Ибрэхьим зэгурыӀуэныгъэ зэрырищӀылӀар

1А къэхъукъащӀэхэм я ужькӀэ Зиусхьэныр Ибрам къыхуэлъагъуэри и псалъэ къылъигъэсащ:

– Умышынэ, Ибрам;
Сэ уэ СыуимэӀухущ;
уи ӀыхьэфӀыр
ин хъунущ[+].

2Ибрам жиӀащ:

– Тепщэу Зиусхьэн! Уэ къызэптынум сыт есщӀэнур, сэ быныншэу сыкъанэмэ; си унагъуэр зезыхьэ, Дамаск къалэм щыщ мы ЕлиӀэзэрщ си мылъкур къызыхуэнэнур.

3ЖиӀащ адэкӀэ Ибрам:

– Уэ бын къызэптакъыми, унагъуэ Ӏуэхур зезыхьэрщ си лӀэужьыр.

4Абдеж Зиусхьэным и псалъэр абы къыхуехащ:

– Хъунукъым ар уи лӀэужь;
уэ уи пкъым къыпкърыкӀынуращ
уи лӀэужь хъунур.

5ИтӀанэ ар шэтырым къыщӀишри, жиӀащ Зиусхьэным:

– Уафэм дэплъеи,
бжыт вагъуэхэр,
ахэр пхуэбжынумэ.

АдэкӀи къыжриӀащ абы:

– Апхуэдиз хъунущ къыптехъукӀынум я бжыгъэр[+].

6Ибрам и фӀэщ хъуащ Зиусхьэным жиӀар, абы къыхэкӀыуи Зиусхьэным абы щыпкъагъэ иӀэу илъытащ[+].

7– Мы щӀыналъэр ууей хъун папщӀэ, Халдей щыӀэ Ур къалэм укъыдэзыша Зиусхьэныр Сэращ, – къыжриӀащ Зиусхьэным абы.

8– Ди тепщэ Зиусхьэн! – жиӀащ Ибрам, – сыткӀэ къэсщӀэну а щӀыналъэр сысей зэрыхъунур[+]?

9– Схуэгъэн Сэ илъэсищ зы ныбжь жэмыщӀэ, илъэсищ зи ныбжь бжэн, илъэсищ зи ныбжь тӀы, тхьэрыкъуэ анэ, тхьэрыкъуэ шыр, – къыжриӀащ Зиусхьэным абы.

10Абы а псори хуигъэнащ, ахэр тӀууэ зэгуиупщӀыкӀри игъэтӀылъащ, зы Ӏыхьэр адрейм пэщылъу; ауэ къуалэбзухэр иупщӀэтакъым. 11Къащхьэщылъэтащ абыхэм бгъащхъуэхэр; ауэ Ибрам Ӏуихужырт ахэр. 12Дыгъэр щыкъухьэм, жей куур къытеуащ Ибрам; Къыщхьэщыхьащ абы шынагъуэри кӀыфӀыгъэшхуэри[+].

13Абдеж Зиусхьэным къыжриӀащ Ибрам:

– ЗэгъащӀэ уэ къыпщӀэхъуэхэр езыхэм я мыщӀыналъэм хамэ зэрыщыхъунур, пщылӀыпӀэми зэрырагъэувэнур, илъэс щиплӀым и кӀуэцӀкӀэ хьэзаби зэрырагъэшэчынур[+]. 14Ауэ Сэ хьэкум тесщӀэнущ ахэр зыгъэпщылӀыну лъэпкъым; абы и ужькӀэ уэ къыпщӀэхъуэхэр а хэкум къикӀыжынущ мылъкушхуэ яӀэу[+].

15– Уэ езыр уахыхьэжынущ уи адэжьхэм, гупсэхугъуэ уиӀэу, ущӀалъэхьэжынущ жьыщхьэ махуэ ухъуауэ.

16– ЕплӀанэ щӀэблэм деж къагъэзэжынущ къэпщӀэхъунухэм мыбдеж, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ эмор цӀыхухэм я хабзэншагъэхэм я пщалъэр иджыри гъэнщӀа хъуакъым.

17Дыгъэр къухьэри, кӀыфӀ къыщыхъуам, Ӏугъуэ къызрих хьэкурэ Ӏэдакъэ мафӀэрэ дэкӀащ упщӀэтауэ щылъ псэущхьэхэм я зэхуакум.

18А махуэм Зиусхьэным Ибрам ирищӀылӀащ зэгурыӀуэныгъэ, мыр жиӀэри:

– Уэ къыптехъукӀынухэм изот Сэ мы щӀыналъэр, Мысыр псым къыщыщӀэдзауэ псы ин дыдэм, Евфрат псым, нэсу: 19кен цӀыхухэм, кениз цӀыхухэм, кадмон цӀыхухэм, 20хет цӀыхухэм, пэриз цӀыхухэм, рефэ цӀыхухэм, 21амор цӀыхухэм, ханаан цӀыхухэм, гъиргъаш цӀыхухэм икӀи ебус цӀыхухэм я щӀыналъэ.

#### 16


Хьэджэррэ Исмэхьилэрэ

1Ауэ Сарай, Ибрам и фызыр, лъхуэртэкъым. Абы иӀэт унэӀут бзылъхугъэ Хьэджэр и цӀэу, Мысырым щыщу. 2ЖриӀащ Сарай Ибрам:

– КъэдаӀуэ, Зиусхьэным зэхуищӀащ си кӀуэцӀыр, сымылъхуэн папщӀэ; атӀэ щӀыхьэ си унэӀут бзылъхугъэм деж: абы къыбгъэдэкӀыу сэ сабий сиӀэнкӀи хъунщ.

Ибрам едэӀуащ Сарай и псалъэм. 3Ханаан щӀыналъэм Ибрам илъэсипщӀкӀэ щыпсэуа нэужь, Ибрам и фыз Сарай и унэӀут бзылъхугъэр, Мысырым щыщ Хьэджэр, иритащ фызу езым илӀ Ибрам. 4ЩӀыхьащ ар Хьэджэр деж, модрейри лъэщыджэ хъуащ. Лъэщыджэ зэрыхъуам гу щылъитэжым, абы и зиусхьэн гуащэм нэмыплъ ириту щӀидзащ.

5– Си гукъеуэмкӀэ уэрщ къуаншэр, – жриӀащ Сарай Ибрам, – сэ уэстащ си унэӀут бзылъхугъэр, уекӀуэлӀэну; ауэ абы, уэндэгъу зэрыхъуар щилъагъум, нэмыплъ къызиту щӀидзащ; къытхурехъу Зиусхьэныр уэрэ сэрэ хеящӀэ[+].

6– Уи унэӀутыр уи ӀэмыщӀэ илъщ, – жриӀащ Ибрам, – уэ ещӀэ абы узыхуейр.

Сарай дикъузэу щӀидзати, Хьэджэр щӀэпхъуэжащ.

7Зиусхьэным и мелыӀычым ар къыщигъуэтащ губгъуэ нэщӀым къыщыщӀэж псынэм деж, Шур хуэкӀуэ гъуэгум и гъунэгъу псынэм деж. 8ЖриӀащ абы:

– Хьэджэр, Сарай и унэӀут! Дэнэ укъикӀа, дэни укӀуэрэ?

– Сэ си зиусхьэн гуащэ Сарай и пащхьэ сыкъикӀри сыщӀэпхъуэжащ, – жиӀащ абы.

9– Уи бысым зиусхьэн гуащэм деж гъэзэжи, абы хуэжыӀэщӀэ, – къыжриӀащ Зиусхьэным и мелыӀычым абы.

10– Згъэбэгъуэнущ уэ къыптехъукӀынухэм я бжыгъэр, ахэр зэрыкуэд дыдэм къыхэкӀыу пхуэмыбжыну.

11ИтӀани къыжриӀащ Зиусхьэным и мелыӀычым абы:

– Уэ ууэндэгъущ, къуэ къэплъхунущи, фӀэпщынущ абы цӀэуэ Исмэхьил[*]; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ гу лъитащ Зиусхьэным уэ гугъуехьу пшэчым.

12Ар цӀыхухэм яхэтынущ шыд Ӏэлым хуэдэу;

ар псоми езауэурэ,

псори езым къезэуэнущ,

щыпсэунущ ар езым и къуэш псоми емызэгъыу.

13Хьэджэр фӀищащ Зиусхьэну езым къепсэлъам мы цӀэр: «Уэ у-Ел-Ройщ». Абы къикӀыр: «Сэ сыкъэзылъагъу Тхьэр Уэрщ». Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, Хьэджэр жиӀащ: «Пэж дыдэу, сэ сызылъагъум щыслъэгъуа нэужь сыпсэу пӀэрэ?» 14Абы къыхэкӀкӀэ а псынэм и цӀэщ Бэр-Лахай-рой[*]. (Псэ зыӀутым, сэ сыкъэзылъагъум и псынэ). Ар дэтщ Кадешрэ Бэрэдрэ я зэхуакум.

15Хьэджэр Ибрам къыхуилъхуащ къуэ, Ибрам и къуэм Хьэджэр къыхуилъхуам, Исмэхьил цӀэуэ фӀищащ. 16Ибрам и ныбжьыр илъэс ищӀрэ хырэ хъурт Хьэджэр къуэ къыщыхуилъхуам щыгъуэ.

#### 17


Ибрам Ибрэхьим зэрыхъуар

1Ибрам илъэс бгъущӀрэ бгъурэ щыхъум, Зиусхьэныр абы къыхуэлъагъуэри, къыжриӀащ:

– Псори зыхузэфӀэкӀ Тхьэр[*] Сэращ; щыпкъагъэ уиӀэу щыпсэу Си пащхьэ икӀи лажьэ зыри зыхуумыгъэху. 2Дэзгъэувэнщ Си зэгурыӀуэныгъэр Сэрэ уэрэ ди зэхуакуми, икъукӀэ узгъэбэгъуэнщ уэ.

3ЩӀыгум зытридзащ Ибрам нэкӀукӀэ. Тхьэм, абы адэкӀи къепсалъэурэ, жиӀащ:

4– Сэрэ уэрэ ди зэхуакум зэгурыӀуэныгъэу дэлъынур мыращ: уэ адэ уахуэхъунущ лъэпкъ куэдым. 5ДяпэкӀэ уэ зэи къоджэжынукъым ИбрамкӀэ; атӀэ цӀэуэ уиӀэнущ: Ибрэхьим[*]; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Сэ усщӀынущ лъэпкъ куэдым я адэ[+].

6– ИкъукӀэ узгъэбэгъуэнущ,
къыптезгъэхъукӀынущ уэ лъэпкъхэр,
пащтыхьхэри къыптехъукӀынущ уэ.

7– Сэри уэри, уэ и ужькӀэ къыптехъукӀынухэми, зы щӀэблэм къикӀрэ адрейм кӀуэуэ, ди зэхуакум мыкӀуэдыжын зэгурыӀуэныгъэ дэзгъэувэнущ: уэри уэ къыптехъукӀынухэми Сэ фи Тхьэу сыщытынущ. 8Фэстынущ уэри уэ лъэпкъ къыптехъукӀынухэми щӀыналъэу уэ хамэу узыщыпсэур, Ханаан щӀыналъэ псори зэрыщыту, игъащӀэкӀэ фэ фи унейуэ щытыну; икӀи сахуэхъунущ абыхэм Тхьэ.

9КъыжриӀащ адэкӀэ Тхьэм Ибрэхьим:

– АтӀэ уэри гъэзащӀэ ди зэгурыӀуэныгъэр, вгъэзащӀэ уэри къыптехъукӀынухэми, зы щӀэблэм къикӀрэ адрейм кӀуэуэ. 10Мыращ Сэри, фэри, иужькӀэ къыптехъукӀынухэми ди зэхуакум дэлъ зэгурыӀуэныгъэу гъэзэщӀэн хуейр: Фэ къыфхэт цӀыхухъу псори сунэт фщӀын хуейщ. 11ПывупщӀ фи лыфэ кӀапэр[*]: ар Сэрэ фэрэ ди зэхуаку дэлъ зэгурыӀуэныгъэм и нэщэнэ хъунущ.

12– Зы щӀэблэм къикӀрэ адрейм кӀуэуэ цӀыхухъуу фи унэм къыщалъхуа дэтхэнэ сабийри, уэ къыптемыхъукӀауэ нэгъуэщӀ лъэпкъым щыщ цӀыхум деж къыщыпщэхуари сунэт фщӀын хуейщ къалъхуа нэужь еянэ махуэм.

13– Ӏэмал имыӀэу сунэт фщӀын хуейщ уи унэм къыщалъхуари, уи дыжьынкӀэ къэпщэхуари. Апхуэдэу зэгурыӀуэныгъэу Сэрэ фэрэ дяку дэслъхьа мыкӀуэдыжын зэгурыӀуэныгъэм и дамыгъэ фи пкъым телъынущ.

14Сунэт ямыщӀа цӀыхухъуу зи лыфэ кӀапэр пезымыгъэупщӀар хэкӀуэдыкӀынущ езым и лъэпкъым, ди зэгурыӀуэныгъэр зэрикъутам щхьэкӀэ.


Сарай Сарэ зэрыхъуар

15КъыжриӀащ Тхьэм Ибрэхьим:

– Уи фыз Сарай уемыджэ СарайкӀэ, атӀэ абы и цӀэу щрет: Сарэ[*].

16– Сэ си нэфӀ щыхуэнущ абыи, абыкӀэ къыпхуэхъунущ къуэ; Сарэ си нэфӀ щыхуэнурэ абы къытехъукӀынущ цӀыху лъэпкъхэри, цӀыху лъэпкъхэм я пащтыхьхэри къытехъукӀынущ абы.

17Абдеж щӀым зытридзащ Ибрэхьим нэкӀукӀэ, къэдыхьэшхри и щхьэ хужиӀэжащ: «Къыхуэхъуну пӀэрэ илъэсищэ зи ныбжьым къуэ? Сарэ илъэс бгъущӀ хъури лъхуэну пӀэрэ?»

18ЖриӀащ Ибрэхьим Тхьэм:

– НэгъуэщӀ мыхъуми, Исмэхьил закъуэ щыпсэуащэрэт Уи пащхьэм.

19Ауэ Тхьэм жиӀащ:

– Сарэ, уи фызым, къыпхуилъхунущ къуэ, икӀи фӀэпщынущ абы цӀэуэ Исхьэкъ[*]; мыкӀуэдыжын зэгурыӀуэныгъэ абыи абы иужькӀэ къытехъукӀынухэми ди зэхуакум дэслъхьэнущ Сэ.

20– Исмэхьил теухуауэ уэ уи лъэӀури зэхэсхащ Сэ: си нэфӀ щыхуэнущ абы, быныбэ къытезгъэкӀынущ, икъукӀэ згъэбэгъуэнущ; пщы пщыкӀутӀ къытехъукӀынущ абы; Сэ къытезгъэхъукӀынущ абы лъэпкъ ин дыди.

21– Ауэ зэгурыӀуэныгъэр зыдэслъхьэнур Сэрэ Исхьэкърэ ди зэхуакурщ; илъэс къакӀуэ и мыпхуэдэ зэманым деж Сарэ ар къыпхуилъхунущ.

22Тхьэм Ибрэхьим къепсэлъэн иухри, итӀанэ ӀукӀыжащ.

23Ибрэхьим Исмэхьилу езым и къуэри, и унэм къыщалъхуа псори, и дыжьынхэмкӀэ къищэхуа цӀыхухъу псори, Ибрэхьим и унэм цӀыхухъуу щӀэс псори къызэщӀикъуэри, яхупиупщӀащ я лыфэ кӀапэр а махуэ дыдэм, Тхьэм къызэрыжриӀам хуэдэу. 24Ибрэхьим и лыфэ кӀапэр щыпаупщӀам илъэс бгъущӀрэ бгъурэ хъурт. 25Абы и къуэ Исмэхьил и лыфэ кӀапэр щыпаупщӀам илъэс пщыкӀущ хъурт. 26Зы махуэм сунэт ящӀащ Ибрэхьими абы и къуэ Исмэхьили. 27Абы и гъусэу сунэт ящӀащ абы и унэм щӀэс цӀыхухъу псори, унэм къыщалъхуахэри, нэгъуэщӀ лъэпкъхэм я деж дыжьынкӀэ къыщащэхуахэри.

#### 18


Тхьэр Ибрэхьим деж зэреблэгъар

1Къыщыхуэлъэгъуащ абы Зиусхьэныр жыгеилъэ Мамре деж, махуэм и хуабэгъуэу ар шэтыр щӀыхьэпӀэм Ӏусу. 2Ибрэхьим и напӀэр дрихьейрэ плъэмэ, лӀищ къитщ и пащхьэм. Къыщилъагъум, ар шэтыр щӀыхьэпӀэм ӀукӀри, абыхэм япежэжьащ, щӀыгум нэсуи щхьэщэ яхуищӀащ.

3– Зиусхьэн! – жиӀащ абы. – Уэ нэфӀкӀэ укъызэплъмэ, ублэмыкӀ Уи унэӀутым. 4Къахьынщ псы тӀэкӀуи, фтхьэщӀ фи лъакъуэхэр; зыщывгъэпсэху итӀанэ мы жыг щӀагъым. 5Сэри къэсхьынщ щӀакхъуи, къыщӀевгъэубыдэнщ фигухэр; итӀанэ фыкӀуэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэ фызыблэкӀыр фи унэӀутырщ.

– ЩӀэ уэ зэрыжыпӀэм хуэдэу, – жаӀащ абыхэм

6Ибрэхьим Сарэ деж шэтырым пӀащӀэу щӀыхьэри жриӀащ:

– ПсынщӀэу хьэжыгъэ нэхъыфӀ дыдэм щыщу сатищ[*] пщыи, гъажьэ щӀакхъуэ мышыу.

7ИтӀанэ жащ Ибрэхьим хъушэмкӀэ, къыхихущ танэ дэгъуи, иритащ унэӀутым, модрейми ар епӀэщӀэкӀыу игъэхьэзыращ. 8Тхъуи, шэи, танэл гъэвари ихьри, иригъэуващ я пащхьэм; езыри уващ жыг щӀагъым деж абыхэм я гъунэгъуу. Модрейхэр шхэрт.


Тхьэм Ибрэхьимрэ Сарэрэ къуэкӀэ къызэригъэгугъар

9– Дэнэ щыӀэ Сарэ, уи фызыр? – къыжраӀащ абыхэм.

– Мыбдежым, шэтырым щӀэсщ, – итащ абы жэуап.

10– Илъэс къакӀуэ Сэ аргуэру мыбдеж мыпхуэдэ зэман дыдэм сыкъэкӀуэнущ, абы щыгъуэ иӀэнущ къуэ Сарэ, уи фызым, – жиӀащ абыхэм ящыщ зым.

Сарэ къэдаӀуэрт, абы и щӀыбагъым къыдэту, шэтыр щӀыхьэпӀэм деж щыту[+]. 11Ауэ Ибрэхьимрэ Сарэрэ жьы хъуат, я ныбжькӀэ хэтӀэсат; фызхэм яӀэн хуейуэ къадекӀуэкӀри Сарэ иӀэжтэкъым. 12Сарэ игукӀэ дыхьэшхащ, мыр жиӀэри: «Сэ, жьы сыхъуауэ, дауэ сиӀэн апхуэдэ гуфӀэгъуэ? Си зиусхьэнри жьы хъуащ»[+].

13ЖриӀащ Зиусхьэным Ибрэхьим:

– Сыт Сарэ щӀэдыхьэшхар, «Пэж дыдэу, сылъхуэну пӀэрэ сэ, мыпхуэдэу жьы сыхъуауэ» жиӀэу? 14ЩыӀэ Зиусхьэным хузэфӀэмыкӀын? Зэман хэхам деж Сэ сыщыӀэнущ уи деж илъэс къакӀуэ, Сари къуэ иӀэнущ[+].

15Ауэ Сарэ зиумымысыжакъым, жиӀащ:

– Сэ сыдыхьэшхакъым.

Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар къэшынэжат.

– Хьэуэ, уэ удыхьэшхащ, – жиӀащ адрейм.


Содом щхьэкӀэ Ибрэхьим Тхьэм зэрелъэӀуар

16Къэтэджыжащ а лӀыхэр абдежым, икӀи ежьащ, икӀи Содом и лъэныкъуэкӀэ аузым дэплъащ; Ибрэхьим ядэкӀуэтащ абыхэм, ахэр иригъэжьэжыну. 17ЖиӀащ абы щыгъуэ Зиусхьэным:

– ЩызбзыщӀыну пӀэрэ Сэ Ибрэхьим сщӀэну сызыхуейр? 18Ибрэхьим пэж дыдэу къытехъукӀынущ лъэпкъ ин дыдэ икӀи лъэщ, абы и хьэтыркӀи си нэфӀ ящыхуэнущ щӀылъэм тет цӀыху лъэпкъ псоми[+]. 19Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Сэ къыхэсхащ Ибрэхьим, езым и къуэхэми, езым и ужькӀэ къэнэну и унагъуэми, щыпкъагъэрэ захуагъэрэ ялэжьу сэ Зиусхьэным си гъуэгум ирикӀуэну унафэ яхуищӀын папщӀэ. Сэ, Зиусхьэным, Ибрэхьим зэрызгъэгугъа псори згъэпэжынущ.

20ИтӀани жиӀащ Зиусхьэным:

– Содомрэ Ӏаморэрэ зыгъэкъуаншэ тхьэусыхэ макъыр ин дыдэщ, абыхэм я гуэныхьри икъукӀэ хьэлъэщ[+]. 21Сехыныурэ сеплъынущ абыхэм ялэжьхэр абыхэм ехьэлӀауэ Сэ къысхудэкӀуей тхьэусыхэ макъым хуэдэрэ хуэмыдэрэ; ар къэсщӀэнущ.

22ЛӀыхэр абдежым къыӀукӀыжри, Содом лъэныкъуэмкӀэ кӀуащ; ауэ Ибрэхьим иджыри итт Зиусхьэным и пащхьэм. 23Ибрэхьим Абы бгъэдыхьэри, жиӀащ:

– Щыпкъагъэ зимыӀэм и гъусэу щыпкъагъэ зиӀэри бгъэкӀуэдыну пӀэрэ? 24ДэсынкӀэ хъунукъэ а къалэм щыпкъагъэ зиӀэ цӀыху щэ ныкъуэ? АтӀэ Уэ бгъэкӀуэдыну пӀэрэ ар итӀани, хуэбгъэгъунукъэ а щӀыпӀэм щыпкъагъэ зиӀэу абы дэс цӀыху щэ ныкъуэм я хьэтыркӀэ? 25Дауэ хъун Уэ ар пщӀэну, щыпкъагъэ зиӀэри зимыӀэри зэдэбгъэкӀуэдыну, щыпкъагъэ зимыӀэм къыщыщӀыр щыпкъагъэ зиӀэм къехъулӀэу; дауэ хъун Уэ ар къыббгъэдэкӀыу! ЩӀылъэ псом и хеящӀэм дауэ лей зэрихьэн[+]?

26– Содом къалэм щыпкъагъэ зиӀэ цӀыху щэ ныкъуэ щызгъуэтмэ, Сэ абыхэм я хьэтыркӀэ а щӀыпӀэм зэрыщыту яхуэзгъэгъунщ, – жиӀащ Зиусхьэным.

27Ибрэхьим жиӀащ абы и жэуапу:

– Мис, сэ сытегушхуащ Зиусхьэным сепсэлъэну, сэ, сабэм икӀи сахуэм, – жиӀащ Ибрэхьим абы и жэуапу, 28– хъункӀэ хъунущ цӀыху щыпкъагъэ зиӀэхэм я бжыгъэр щэ ныкъуэм нэсыным тху хущыщӀэу, атӀэ а тхур зэрыримыкъум къыхэкӀыу Уэ бгъэкӀуэдыну пӀэрэ къалэ псор?

– ЗгъэкӀуэдынкъым, абдежым плӀыщӀрэ тхурэ къыщызгъуэтмэ, – жиӀащ Зиусхьэным.

29Ибрэхьим пищэрт адэкӀэ Абы епсэлъэным, икӀи жиӀащ:

– Абдежым плӀыщӀ къыщыбгъуэтынкӀэ хъунукъэ?

– Ар сщӀэнкъым плӀыщӀым я хьэтыркӀэ, – жиӀащ Зиусхьэным.

30– Къремыгубжь Зиусхьэныр сэ жысӀэнум папщӀэ: Абдежым щэщӀ щыбгъуэтынкӀэ хъунукъэ? – жиӀащ адэкӀэ Ибрэхьим.

Зиусхьэным жиӀащ:

– СщӀэнкъым, абдежым щыпкъагъэ зиӀэ цӀыху щэщӀ щызгъуэтмэ.

31– Мис, сэ таучэл сщӀащ Зиусхьэным жесӀэну: абдежым тӀощӀ щыбгъуэтынкӀэ хъунукъэ? – жиӀащ Ибрэхьим.

– ЗгъэкӀуэдынкъым тӀощӀым я хьэтыркӀэ, – жиӀащ Зиусхьэным.

32Ибрэхьим жиӀащ:

– Къремыгубжь Зиусхьэныр иджыри зэ жысӀэжынум папщӀэ: абдежым щыбгъуэтынкӀэ хъунукъэ пщӀы?

– ЗгъэкӀуэдынкъым пщӀым я хьэтыркӀэ, – жиӀащ Зиусхьэным.

33Арати, ӀукӀыжащ Зиусхьэныр, Ибрэхьим къепсэлъэныр щигъэтри; Ибрэхьим къигъэзэжащ езым и щӀыпӀэм.

#### 19


Содомрэ Ӏаморэрэ

1КъэкӀуащ а мелыӀычитӀыр Содом пщыхьэщхьэм, Содом и дыхьэпӀэ куэбжэм деж ЛутӀ щысу. ЛутӀ ахэр къилъэгъури къэтэджащ абыхэм къапежьэну, щхьэщи ищӀащ щӀым нэс.

2– Си зиусхьэнхэ! – жиӀащ абы, – фи унэӀутым и унэм фыныщӀыхьи, нэху фыкъыщекӀ, фтхьэщӀ фи лъакъуэхэр, нэху щымэ, фыкъэтэджынщи, фытехьэжынщ фи гъуэгум.

– Хьэуэ, дэ жэщыр уэрамым щитхынщ, – жаӀащ абыхэм.

3Ауэ ар хуабжьу елъэӀурт абыхэм; арати, ежьащ ахэр абы деж кӀуэну, икӀи щӀыхьащ абы и унэм. Абы яхуищӀащ абыхэм хьэщӀэ шхын, икӀи игъэжьащ щӀакхъуэ мышыухэр; мыдрейхэри шхащ. 4Ахэр жеину гъуэлъыжатэкъым, Содом къалэ дэсхэм, жьыи щӀэи, къалэм лӀыхэу дэсу хъуар дэнэ лъэныкъуэкӀи къикӀыурэ унэр къыщаувыхьам.

5ЛутӀ къеджэри щӀашауэ къыжраӀэрт абы:

– Дэнэ щыӀэ уэ ныжэбэ къыпхуэкӀуа цӀыхухэр? КъытхущӀэш ахэр мыдэ; дэ декӀуэлӀэнущ абыхэм.

6ЛутӀ щӀыхьэпӀэм нэс къыщӀэкӀри бжэр зэхуищӀыжащ.

7– Си къуэшхэ, фымыщӀэ Ӏеягъэ, – жиӀащ абы. 8– ФыкъэдаӀуэ, сэ сиӀэщ иджыри цӀыхухъу зымылъэгъуа пхъуитӀ; нэхъыфӀщ ахэр фэ къыфхущӀэсшмэ, ефщӀэ абыхэм сыт фыхуейми; ауэ мы цӀыхухэм зыри евмыщӀэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ахэр къеблэгъащ си деж.

9– КъакӀуэ мыдэ, зыӀуегъэх, – жаӀащ абыхэм.

– Мис хэхэсыр, ар хуейуэ ара хьэкум ищӀэну? Иджы дэ уэ уэтщӀэнщ абыхэм етщӀэнум нэхърэ нэхъ Ӏей.

ИтӀанэ икъукӀэ къебгъэрыкӀуащ а цӀыхум, ЛутӀ, бжэми къыбгъэдыхьащ ахэр, ар хакъутыкӀын я мураду. 10Апхуэдэу щыхъум, а лӀыхэр къэӀэбэри ЛутӀ щӀашэжащ унэм, бжэри ягъэбыдащ. 11ЦӀыхухэу унэ щӀыхьэпӀэм деж щытахэм я нэр иращӀат, цӀыкӀуи ини, ахэр гугъу ехьащ, щӀыхьэпӀэр къахуэмыгъуэтурэ. 12ЖраӀащ а хьэщӀэхэм ЛутӀ:

– Хэт мы къалэм иджыри щыуиӀэр? Малъхъэми, уи къуэми, уипхъуми, хэт мы къалэм ущиӀэми, псори иш мы щӀыпӀэм. 13Мы къалэр дэ дгъэкӀуэдынущ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ин дыдэщ мыбы дэсхэр зыгъэкъуаншэ Зиусхьэным екӀуалӀэ тхьэусыхэ макъыр. Зиусхьэным дэ дыкъигъэкӀуащ, ар дгъэкӀуэдын папщӀэ.

14ЛутӀ щӀэкӀри, епсэлъащ хуэхъуну малъхъэхэм, яжриӀащ абыхэм:

– Фытэдж, фыдэкӀ мы къалэм! Зиусхьэным ар игъэкӀуэдынущ.

Ауэ абы и малъхъэхэм къафӀэщӀащ ар гушыӀэу.

15Пщэдджыжь пшэплъыр къыщищӀым, мелыӀычхэм щӀадзащ ЛутӀ ягъэпӀащӀэу, мыпхуэдэу жаӀэурэ:

– Тэдж, къащтэ уи фызымрэ уи пхъуитӀ уэ къыббгъэдэсхэмрэ, къалэ хабзэншэм уадэмыкӀуэдын папщӀэ.

16АрщхьэкӀэ ЛутӀ зиӀэжьэрти, а лӀыхэм, Зиусхьэным гущӀэгъу къызэрыхуищӀам щхьэкӀэ хузэгуэпауэ, езыри, и фызри, и пхъуитӀри я Ӏэхэр яубыдри къыдашащ къалэм, икӀи щагъэуващ ахэр къалэ щӀыбым.

17Ахэр къалэм къыдаша нэужь, мелыӀычхэм ящыщ зым жиӀащ:

– Зыкъегъэл; укъызэмыплъэкӀ икӀи укъыщымыувыӀэ мы аузым; зыщыгъэпщкӀу бгыщхьэм, умыкӀуэдын папщӀэ.

18Ауэ ЛутӀ яжриӀащ абыхэм:

– Хьэуэ, зиусхьэнхэ! – яжриӀащ ЛутӀ! – 19Сэ, Уи унэӀутым нэфӀкӀэ укъызэплъащ икӀи ин дыдэщ Уэ си гъащӀэр къебгъэлкӀэрэ къысхуэпщӀа гущӀэгъур; ауэ сэ зыкъыщезгъэлыфынукъым бгыщхьэм, насыпыншагъэр къыслъэщӀэмыхьэу икӀи сымылӀэу. 20Мис, мы къалэм сыжэмэ, нэхъ гъунэгъущ, ар цӀыкӀущ; абы сыжэнщ – ар цӀыкӀукъэ, абыкӀэ къелынщ си гъащӀэр.

21– Хъунщ, – къыжриӀащ мелыӀычым, – уи хьэтыркӀэ Сэ сщӀэнщ ари: хэзгъэщӀэнкъым уэ жыхуэпӀэ къалэр. 22ЕпӀэщӀэкӀ, зыкъыщегъэл абы; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Сэ сщӀэфынукъым Ӏуэхур, уэ абы унэмысу.

Абы къыхэкӀыуи фӀащащ а къалэм: Цоар[*].

23Дыгъэр къыщхьэщыуват щӀылъэм, ЛутӀ Цоар щынэсам.

24Зиусхьэным къатрикӀащ Содомрэ Ӏаморэрэ уэшхым хуэдэу тхъуэбзащхъуэмрэ мафӀэмрэ, уафэм щыӀэ Зиусхьэным къыбгъэдэкӀыу[+]. 25ИтӀанэ зэтригъэщэхащ а къалэхэри, аузым щыӀэ псори, игъэкӀуэдащ а къалэхэм щыпсэу псори, а щӀыналъэм къыщыкӀ псори. 26Ауэ ЛутӀ и фызыр и щӀыбагъкӀэ къызэплъэкӀащ икӀи зэфӀэжыхьащ шыгъу сэхым хуэдэу.

27Ибрэхьим пщэдджыжьым жьыуэ къэтэджри кӀуащ Зиусхьэным и пащхьэм щита щӀыпӀэм. 28Плъащ Содомрэ Ӏаморэрэ, Ӏэгъуэблагъэм псори къыщызэхиплъыхьри къилъэгъуащ: Ӏугъуэр къыхокӀ щӀыгум, хьэкум къикӀым хуэдэу.

29Къэхъуащ мыр, мы Ӏэгъуэблагъэм
ита къалэхэр Тхьэм щигъэкӀуэдым,
Тхьэм игу къэкӀыжащ Ибрэхьим,
икӀи къригъэкӀащ ЛутӀ кӀуэдыпӀэ щӀыпӀэм
ЛутӀ зыщыпсэуа къалэхэр щызэтригъэщахэм щыгъуэ.

30ЛутӀ Цоар къыдэкӀри, щӀидзащ бгы дурэшым щыпсэууэ, абы щӀыгъут и пхъуитӀыр: сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ шынэрт Цоар щыпсэун. Щыпсэурт, арати, бгъуэнщӀагъым, абы и гъусэт и пхъуитӀри.

31ЖриӀащ пхъу нэхъыжьым пхъу нэхъыщӀэм:

– Ди адэр жьы хъуащ; щӀылъэми теткъым, дэни зэрыщыхабзэм хуэдэу, дэ къытхуэкӀуэн лӀы. 32Аращи, ди адэр санэр едгъэфэнщи, дыдэгъуэлъынщ абы, икӀи къытедгъэхъукӀыжынщ ди адэм ди лъэпкъ.

33Арати, ирагъафэщ я адэр санэ а жэщ дыдэм; щӀыхьащ абы деж пхъу нэхъыжьыр, икӀи дэгъуэлъащ и адэм: ауэ адэм ищӀакъым ар къыщыгъуэлъари щытэджыжари. 34Адрей махуэм щыпхъу нэхъыжьым шыпхъу нэхъыщӀэм жриӀащ:

– Сэ сыжеящ дыгъуасэ си адэм сригъусэу; ныжэби едгъэфэнщ ар санэ; иджы уэри щӀыхьи, жей абы уригъусэу, икӀи къытедгъэхъукӀыжынщ ди адэм ди лъэпкъ.

35Ирагъэфащ я адэр санэ а жэщми; пхъу нэхъыщӀэр щӀыхьэри жеящ абы и гъусэу: адэм ищӀакъым ар къыщыгъуэлъари щытэджыжари.

36Арати, ЛутӀ и пхъуитӀыр езыхэм я адэм хуэхъужащ уэндэгъу. 37Нэхъыжьым къуэ къилъхури, абы цӀэуэ фӀищащ Моаб[*]. Ар иджыри къэс моав цӀыхухэм я адэщ. 38НэхъыщӀэми къуэ къилъхури, фӀищащ абы цӀэуэ: Бен-Амми[*]. Ар иджыри къэс аммон цӀыхухэм я адэщ.

#### 20


Ибрэхьим Абимэлэх деж

1Ибрэхьим абдеж зыщиӀэтщ, Нэгэв лъэныкъуэкӀэ кӀуэри Кадешрэ Шуррэ я зэхуакум деж щытӀысащ; абы и ужькӀэ Гъэрар дэтӀысхьащ. 2Ибрэхьим жиӀащ езым и фыз Сарэ щхьэкӀэ: «Ар си шыпхъущ». Арати, Гъэрар и пащтыхь Абимэлэх игъакӀуэри къригъэщащ Сарэ[+]. 3Тхьэр Абимэлэх жэщым, пщӀыхьым хэту, къыхуэлъагъуэри къыжриӀащ абы:

– УлӀэнущ уэ къэпщта бзылъхугъэм щхьэкӀэ; сыту жыпӀэмэ абы лӀы иӀэщ.

4Ауэ Абимэлэх абы еӀэбатэкъыми, жиӀащ:

– Зиусхьэн! Дауэ бгъэкӀуэдын Уэ лъэпкъ хейр? 5Мы лӀыр аракъэ къызжезыӀар: «Ар си шыпхъущ» жиӀэу? Езы бзылъхугъэми къызжиӀакъэ: «Ар си дэлъхущ» жиӀэри? Сэ ар зэрысщӀар сигу хьэрэмыгъэншэмрэ си Ӏэ къабзэхэмрэкӀэщ.

6Абдеж къыжриӀащ Тхьэм абы, пщӀыхьым хэту:

– Сэри сощӀэ ар уи гум и хьэрэмыгъэншагъэкӀэ зэрыпщӀар, икӀи ущысхъумащ Си дежькӀэ гуэныхь щыблэжьыным; абы къыхэкӀыуи абы уезгъэӀусакъым. 7АтӀэ иджы етыж фызыр лӀым: сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар бегъымбарщ, Тхьэм пхуелъэӀунурэ, уэри упсэунущ; ауэ иумытыжмэ, зэгъащӀэ Ӏэмал имыӀэу уэри ууей псори фызэрылӀэнур[+].

8Абимэлэх пщэдджыжьым жьыуэ къэтэджри къриджащ и унэӀут псори, икӀи яхуиӀуэтэжащ а псалъэ псори абыхэм я тхьэкӀумэкӀэ зэхахыу; а цӀыхухэри икъукӀэ къэшынащ. 9АдэкӀэ Абимэлэх Ибрэхьим къриджэри, жриӀащ абы:

– Сыт уэ къыдэпщӀар? УэркӀэ сыт гуэныхьу злэжьар, сэри си пащтыхьыгъуэми гуэныхь ин дыдэр къытщхьэщыбгъэхьэн хуэдэу? Уэ сэ къызэпщӀащ ящӀэ мыхабзэ Ӏуэхухэр. 10Сыт уэ узэгупсысар а Ӏуэхур щыблэжьым щыгъуэ?

11– Сэ сегупсысащ: щыӀэкъым мы щӀыпӀэм Тхьэм фӀэлӀыкӀ, сэри саукӀынщ си фызым щхьэкӀэ, – жиӀащ Ибрэхьим. 12– Пэж дыдэуи, ар си шыпхъущ; ар си адэм ипхъущ, ауэ си анэм ипхъукъым; сэ си фызи хъуащ. 13Си адэм и унэм сыкъыщӀишу Тхьэм сыщришэжьам щыгъуэ сэ абы жесӀащ: «МыбыкӀэ си хьэтыр къэлъагъуи, сыт хуэдэ щӀыпӀэ дыкӀуэми, дэнэ дежи щыжыӀэ сэр щхьэкӀэ: „Мыр си дэлъхущ“ жыӀи».

14Абимэлэх Ӏэщ ини цӀыкӀуи, унэӀут цӀыхухъуи цӀыхъубзи иритащ Ибрэхьим; иритыжащ абы и фыз Сари. 15ЖиӀащ адэкӀэ Абимэлэх:

– Си щӀыналъэр илъщ уи пащхьэм; щыпсэу уэ здыпфӀэфӀым деж.

16Сарэ жриӀащ:

– Сэ естащ уи дэлъхум дыжьыну ахъшэ мин; уи гъусэ псоми я пащхьэм лажьэ зэрыщыуимыӀэм и щыхьэтщ ар, псом я пащхьэми уэ ущыхейщ.

17Абдеж Ибрэхьим Тхьэм елъэӀури Тхьэм игъэхъужащ Абимэлэх, абы и фызри, абы и унэӀут цӀыхубзхэри, лъхуэни щӀадзэжащ абыхэм[+]. 18Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным Абимэлэх и унэм щӀэс цӀыхубз псори сабий ямыгъуэтыну ищӀыгъат Ибрэхьим и фыз Сарэ щхьэкӀэ.

#### 21


Исхьэкъ Сарэ къызэрыхуэхъуар

1Къеплъащ нэфӀкӀэ Зиусхьэныр Сарэ, зэрыжиӀэгъам хуэдэу, икӀи Зиусхьэным жиӀауэ щытар къыхуищӀащ Сарэ.

2Сарэ уэндэгъу хъури, къыхуилъхуащ къуэ Ибрэхьим, ар жьы хъуами, Тхьэм абы къриухылӀауэ щыта пӀалъэм. 3ФӀищащ Ибрэхьим къуэ къыхуалъхуам, Сарэ къыхуилъхуам, Исхьэкъ[+].

4Ибрэхьим Исхьэкъыр, езым и къуэр, сунэт ищӀащ еянэ махуэм, Тхьэм абы унафэ къызэрыхуищӀам тетэу[+]. 5Ибрэхьим илъэсищэ хъурт абы и къуэ Исхьэкъ къыщыхуэхъуам щыгъуэ. 6ЖиӀащ абы щыгъуэ Сарэ:

– Дыхьэшхэн къызищӀащ Тхьэм;
си хъыбар хэт зэхихми,
дыхьэшхынщ.

7ЖиӀащ абы адэкӀи:

– Хэт жриӀэфынт Ибрэхьим: «Сарэ быдз иригъэфэнущ сабий», – жиӀэу? АрщхьэкӀэ, ар жьы хъуауэ, къэслъхуащ сэ къуэ.

8Сабийр жэпхъри бгъафэм къыщӀачащ; Исхьэкъ бгъафэм къыщыщӀача махуэм Ибрэхьим гухэхъуэ Ӏэнэр игъэуващ.


Тхьэм Исмэхьил къызэрихъумар

9Гу лъитащ Сарэ Мысырым щыщ бзылъхугъэ Хьэджэр Ибрэхьим къыхуилъхуа къуэр Исхьэкъ дэджэгуу[+]. 10Ар щилъагъум, жриӀащ Ибрэхьим:

– Дэху мы унэӀут бзылъхугъэри абы и къуэри; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы унэӀутым и къуэр си Исхьэкъ мылъкукӀэ Ӏыхьэгъу дэхъу хъунукъым[+].

11Ибрэхьим къыщыхъуащ ар и къуэм дежкӀэ мыщӀагъуэу.

12Ауэ Тхьэм къыжриӀащ Ибрэхьим:

– Умынэщхъей ныбжьыщӀэмрэ уи унэӀут бзылъхугъэмрэ папщӀэ; Сарэ сыт къыбжиӀэми, едаӀуэ абы и псалъэм; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Исхьэкъ къытехъукӀыну цӀыхухэращ уэ уи бын пэжкӀэ зэджэнухэр[+]. 13УнэӀутым и къуэми Сэ къытезгъэхъукӀынущ лъэпкъ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар уэ къыппкърыкӀащ.

14Ибрэхьим къэтэджащ пщэдджыжьым жьыуэ, къищтэщ щӀакхъуэрэ псы фэндри, иритащ Хьэджэр, ахэр абы и дамэхэм трилъхьэри, сабийр и гъусэу, иутӀыпщащ ар. Ар ежьэри къыщикӀухьащ Бэр-Шэвэ губгъуэ нэщӀым. 15Фэндым псы итыжтэкъыми, абы къыщигъэнащ сабийр чыцэ гуэрым деж. 16Езыр ӀукӀри ежьэжащ, щытӀысащ жыжьэу, зы шабзэ уэгъуэкӀэ пэжыжьэу. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы жиӀащ: сыхуейкъым слъагъуну сабийр зэрылӀэр. Арати, жыжьэу къэтӀысри, пыхьэу, гъыуэ иригъэжьащ. 17Къызэхихащ Тхьэм сабийм и макъыр; Тхьэм и мелыӀычыр уафэм къыхуеджыхри, Хьэджэр къыжриӀащ:

– Сыт уи лажьэр, Хьэджэр? Умышынэ; Тхьэм зэхихащ сабийм и макъыр, чыцэм къыхэӀукӀыу. 18Тэдж, сабийр къэӀэти, убыд абы и Ӏэр, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Сэ абы къытезгъэхъукӀынущ лъэпкъ ин дыдэ.

19Тхьэм къызэтрихащ абы и нэхэр, икӀи Хьэджэр къилъэгъуащ псы зэрыт псыкъуийр, кӀуэри фэндым изу псы къригъэхъуащ, псы иригъэфащ сабийр.

20Тхьэм къихъумэрт сабийр; арати, ар ин хъуащ; губгъуэ нэщӀым щыпсэун щӀидзащ; къыхэкӀащ абы шабзауэ. 21Ар щыпсэурт Паран губгъуэ нэщӀым, и анэм абы фыз къыщыхуришащ Мысыр щӀыналъэм.


Ибрэхьим Абимэлэх зэгурыӀуэныгъэ зэрырищӀылӀар

22А зэманым Абимэлэх, езым и дзэпщ Пихол и гъусэу къакӀуэри, къыжриӀащ Ибрэхьим:

– Уэ уи гъусэщ Тхьэр сытым дежи, сыт пщӀэми. 23Тхьэлъанэ къысхуэщӀ иджы ауэ щыхъукӀэ, Тхьэм и цӀэкӀэ, ди жагъуэ къомыщӀыну сэри, си къуэми, си къуэрылъхуми; сэ фӀыуэ сызэрыпхущытам хуэдэу, уэри фӀыуэ укъысхущытыжыну, сэри си щӀыналъэу уэ узыщыхьэщӀэми.

24ЖиӀащ Ибрэхьим:

– Си тхьэлъанэщ.

25Абдеж Ибрэхьим егиящ Абимэлэх абы и унэӀутхэм псыкъуийр зэрытрахам папщӀэ.

26Ауэ Абимэлэх жиӀащ:

– СщӀэркъым ар зыщӀар, уэри къызжепӀакъым; сэ уеблэмэ зэхэсхагъэххэкъым абы и гугъу иджыри къэс.

27Ибрэхьим Ӏэщ цӀыкӀуи Ӏэщышхуи ихури, иритащ Абимэлэх, а тӀум зэгурыӀуэныгъэ зэраухылӀащ. 28Ибрэхьим и Ӏэщ цӀыкӀухэм ящыщу щынэбзибл къыхидзащ, щхьэхуэ ищӀащ. 29Абимэлэх еупщӀащ Ибрэхьим:

– Мыбдежым щхьэхуэу къэбгъэува щынэбзиблым сыт къикӀыр?

30– Мы щынэбзиблыр них си ӀэмыщӀэ, сэ мы псыкъуийр къызэрыстӀам и щыхьэт схуэхъун папщӀэ, – жиӀащ Ибрэхьим.

31Абы къыхэкӀыуи фӀищащ а щӀыпӀэм: Бэр-Шэвэ[*]; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абдежым а тӀуми тхьэлъанэ щащӀат[+].

32Апхуэдэу зэгурыӀуэныгъэ щызэращӀылӀащ Бэр-Шэвэ деж. ИтӀанэ Абимэлэхрэ абы и дзэпщ Пихолрэ заӀэтри ягъэзэжащ Филишт щӀыналъэм. 33Ибрэхьим Бэр-Шэвэ деж мэз тӀэкӀу щигъэтӀысри Зиусхьэну мыкӀуэдыжыну щыт Тхьэм[*] абдеж щелъэӀуащ.

34Махуэ куэдкӀэ щыпсэуащ Ибрэхьим Филишт щӀыналъэм хэхэсу итӀанэ.

#### 22


Тхьэм Ибрэхьим зэригъэунэхуар

1А къэхъукъащӀэхэм я ужькӀэ Тхьэм игъэунэхуащ Ибрэхьим, мыр къыжриӀэри:

– Ибрэхьим!

– Сымис сэ, – жиӀащ абы[+].

2– Къащтэ уи къуэр, фӀыуэ плъагъу уи къуэ закъуэр, Исхьэкъыр, – жиӀащ Тхьэм, – Морый щӀыналъэм кӀуэи, абдежым къурмэныпхъэу щыгъэс ар бгыхэм ящыщу Сэ уэзгъэлъагъуну зым и щыгум.

3Ибрэхьим къэтэджащ пщэдджыжьэм жьыуэ, и шыдым уанэ трилъхьащ, здришэжьащ и унэӀутхэм ящыщу тӀурэ и къуэ Исхьэкърэ; икъутащ къурмэн мафӀэ зэрищӀыну пхъэр, икӀи зиӀэтри ежьащ Тхьэм жыхуиӀа щӀыпӀэм. 4Ещанэ махуэм Ибрэхьим и напӀэр иӀэтри, аддэ жыжьэу къыщилъэгъуащ а щӀыпӀэр.

5ЯжриӀащ Ибрэхьим и унэӀутитӀым:

– Фыкъанэ мыбдежым, шыдым фригъусэу; си къуэмрэ сэрэ абы дыкӀуэнщи, Тхьэм делъэӀунщ, итӀанэ фи деж къэдгъэзэжынщ.

6Ибрэхьим мафӀэ зэрищӀыну пхъэр къищтэри трилъхьащ и къуэ Исхьэкъым и дамэхэм; езым мафӀэрэ сэрэ къыздищтэри, ежьащ тӀури зэгъусэу.

7Исхьэкъ и адэ Ибрэхьим мыпхуэдэу жриӀащ:

– Си адэ!

– Сымис сэ, си къуэ, – жэуап итыжащ абы.

– Мис мафӀэри пхъэри, атӀэ дэнэ щыӀэ къурмэныпхъэу дгъэсыну щынэр? – жиӀащ абы.

8– Тхьэм къысхухихынущ къурмэныпхъэу Езым хуэдгъэсыну щынэр, си къуэ, – жиӀащ Ибрэхьим.

Арати, кӀуэрт адэкӀэ тӀури зэгъусэу.

9Нэсащ Тхьэм жыхуиӀа щӀыпӀэм; щиухуащ абдежым Ибрэхьим къурмэнщӀыпӀэ, трилъхьащ пхъэр, икӀи и къуэ Исхьэкъ ипхри, трилъхьащ ар къурмэнщӀыпӀэм, пхъэхэм я щӀыӀукӀэ. 10Ишиящ Ибрэхьим и Ӏэр, къищтащ сэр, и къуэр иукӀын папщӀэ. 11Ауэ Зиусхьэным и мелыӀычыр уафэм къыхуеджыхри, къыжриӀащ абы:

– Ибрэхьим! Ибрэхьим!

– Сымис сэ, – жиӀащ абы.

12– ХуумыӀэт уи Ӏэр ныбжьыщӀэм, йомыщӀэ абы зыри, – жиӀащ мелыӀычым, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ иджы Сэ сощӀэ уэ Тхьэм узэрыщышынэр икӀи сэр папщӀэ уи къуэм, уи къуэ закъуэм, узэрыщымысхьар.

13Абдеж Ибрэхьим и напӀэр иӀэтри, илъэгъуащ: мес, и щӀыбагъымкӀэ тӀыр бжьакъуэхэмкӀэ хэнауэ чыцэм хэтщ. Ибрэхьим кӀуэщ, мэлыр къищтэри, къурмэныпхъэу игъэсащ езым и къуэм и пӀэкӀэ.

14ФӀищащ Ибрэхьим а щӀыпӀэм цӀэ: Иеговэ-ире[*]. (Зиусхьэным къытхуегъуэт). Аращ ноби щӀыжаӀэр: Зиусхьэным и бгым деж къыщытхуигъуэтынущ.

15Зиусхьэным и мелыӀычыр уафэм къыхуеджыхри, 16Ибрэхьим къыжриӀащ:

– Псалъэ быдэкӀэ жызоӀэ, –
жеӀэ Зиусхьэным,
– уэ мы Ӏуэхур зэрыпщӀам щхьэкӀэ,
икӀи уи къуэм, уи къуэ закъуэм,
узэрыщымысхьам щхьэкӀэ,
17Си нэфӀ ныпщыхуэнущ,
уэ къыптехъукӀыну бынхэри згъэбэгъуэнущ,
уафэм ит вагъуэхэмрэ
хы Ӏуфэм Ӏулъ пшахъуэмрэ я бжыгъэм хуэдизу;
икӀи къаӀэщӀыхьэнущ уэ къыптехъукӀыну бынхэм я
бийхэм я къалэхэр[+].
18Уэ къыптехъукӀыну бынхэм я хьэтыркӀэ
дунейм и лъэпкъ псоми си нэфӀ ящыхуэнущ,
си псалъэм укъызэредэӀуам папщӀэ[+].

19Къигъэзэжащ, арати, Ибрэхьим и унэӀутитӀым я деж, ахэри къэтэджыжри, кӀуэжащ зэгъусэу Бэр-Шэвэ; икӀи щыпсэуащ Ибрэхьим Бэр-Шэвэ.


Ибрэхьим и шынэхьыщӀэ Нахъор къытехъукӀахэр

20А къэхъукъащӀэхэм я ужькӀэ Ибрэхьим хъыбар кърагъэщӀащ, мыр къыжраӀэри: Милкъэ къыхуилъхуащ уи къуэш Нахъорым къуэхэр: 21Щыпэрылъхуу Уц, абы и къуэш Буз, Арамэ и адэ Кемуел, 22Кэсэд, Хазо, Пилдаш, Идлаф, Бэтуел сымэ.

23Бэтуел къыхуалъхуащ Ребеккэ.

А бынийр Милкъэ къыхуилъхуащ Нахъор, Ибрэхьим и къуэшым[+]. 24Абы и унэӀут бзылъхугъэ Рэумэ зи цӀэми къилъхуащ Тэбахъ, Гъахъам, Тахъаш, МэӀах сымэ.

#### 23


Сарэ зэрылӀамрэ зэрыщӀалъхьэжамрэ

1Сарэ къигъэщӀащ илъэсищэрэ тӀощӀрэ блырэ: ар и кӀыхьагъщ Сарэ и гъащӀэм. 2ИтӀанэ щылӀащ Сарэ Кириат-Арбэ, иджы ХэвронкӀэ зэджэм, Ханаан щӀыналъэм щыӀэм. Арати, къэкӀуащ Ибрэхьим Сарэ папщӀэ пыхьэну, ар игъеину.

3Ибрэхьим лӀам и хьэдэм къыщхьэщыкӀыжри, яжриӀащ хет[*] цӀыхухэм мыпхуэдэу:

4– Сэ хамэу икӀи хэхэсу сыфхэсщ, къызэфт фи щӀыпӀэм щыщ сысейуэ, кхъэлэгъунэ щысщӀу, си лӀар си нэхэм япэӀэщӀэу щыщӀэслъхьэжыну.

5Хет цӀыхухэм жэуап къратурэ, Ибрэхьим къыжраӀащ:

6– КъыдэдаӀуэт, ди зиусхьэн; уэ Тхьэм пщыуэ укъытхигъэсщ; ди лӀахэр здыщӀэтлъхьэж щӀыпӀэхэм ящыщу нэхъыфӀ дыдэм щыщӀэлъхьэж уи лӀар; дэ тщыщу зыми къыппиубыдынукъым уи лӀар здыщӀэплъхьэжыну щӀыпӀэр.

7Ибрэхьим къэтэджри щхьэщэ яхуищӀащ хет цӀыхухэм, а щӀыналъэм и лъэпкъым. 8Абыхэм епсалъэри, яжриӀащ:

– Си лӀар зэрыщӀэслъхьэжынумкӀэ фыарэзыуэ щытмэ, сэ фыкъызэдаӀуи, фысхуелъэӀу Цохар и къуэ Ефрон, 9Махпелэ бгъуэнщӀагъыу абы и губгъуэ кӀапэм деж щыӀэр сысейуэ, си лӀар щыщӀэслъхьэжыну уасэ хуэфащэкӀэ фи деж къыщызитыну.

10Езы Ефрон яхэст хет цӀыхухэм; арати, жэуап къритащ хет цӀыхуу Ефрон Ибрэхьимым, хет цӀыхуу къалэ куэбжэм къыдыхьа псоми зэхахыу, мыр жиӀэри:

11– Хьэуэ, си зиусхьэн, къызэдаӀуэ сэ: сэ узот уэ губгъуэри, абы щыщ бгъуэнщӀагъри, тыгъэу узот си лъэпкъэгъухэм я пащхьэм ситу, щӀэлъхьэж уи лӀар.

12Ибрэхьим щхьэщэ хуищӀащ а щӀыналъэм и цӀыхухэм.

13ИтӀанэ а щӀыналъэм и цӀыхухэм зэхахыу, Ефрон жриӀащ:

– УкъызэдаӀуэмэ, сэ узот губгъуэм папщӀэ дыжьын: нысӀых, сэри щыщӀэслъхьэжынщ абдежым си лӀар.

14Ефрон Ибрэхьим жэуап къритыжащ:

15– Си зиусхьэн! КъызэдаӀуэ сэ: щӀыгум и уасэр дыжьын ахъшэ щиплӀщ; си дежкӀи уи дежкӀи ар сыт? ЩӀэлъхьэж уи лӀар.

16Ибрэхьим арэзы техъуащ Ефрон жиӀам; икӀи хуишэчащ Ибрэхьим Ефроным дыжьыныр, хет цӀыхухэм зэхахыу уасэу абы жыхуиӀам хуэдиз, дыжьын ахъшэ щиплӀ, сатуущӀэхэм я деж щызекӀуэм хуэдэ.

17Арати, хъуащ Ефрон и губгъуэу Махпелэм щыӀэр, Мамрэ пэщылъыр, губгъуэри абы щыщ бгъуэнщӀагъри, губгъуэм ит жыг псори, абы ихъуреягъкӀэ и гъунапкъэхэм къриубыдэу 18Ибрэхьим и щӀапӀэ, хет цӀыхуу а къалэ куэбжэм дыхьэ псоми ялъагъуу.

19Абы и ужькӀэ Ибрэхьим щыщӀилъхьэжащ Сарэ, езым и фызыр, Махпелэ деж щыӀэ губгъуэм и бгъуэнщӀагъым, иджы ХэвронкӀэ зэджэ Мамрэ пэщылъу, Ханаан щӀыналъэм. 20Апхуэдэу къылъысащ Ибрэхьим хет цӀыхухэм къабгъэдэкӀыу губгъуэри абы щыщ бгъуэнщӀагъри, езым ейуэ, хьэдэхэр щыщӀилъхьэжын папщӀэ.

#### 24


Исхьэкъ фыз къызэришар

1Ибрэхьим лӀыжь хъуат, и ныбжьыр хуабжьу хэкӀуэтат. Зиусхьэным и нэфӀ къыщыхуат Ибрэхьим сыт ищӀыскӀи.

2ЖриӀащ Ибрэхьим езым и унэӀутым, абы и унэм деж щынэхъыжьым, абы и мылъкур зезыгъакӀуэм:

– Уи Ӏэр си куэ щӀагъым къыщӀэлъхьи, 3тхьэлъанэ къысхуэщӀ Зиусхьэну уафэми щӀылъэми я ТхьэмкӀэ, сэ сызыхэс Ханаан цӀыхухэм япхъухэм ящыщ си къуэм фызу къызэрыхуумышэнумкӀэ; 4АтӀэ укӀуэнущ си щӀыналъэм, си Ӏыхьлыхэм я деж, абы къыхуипшынущ фыз си къуэ Исхьэкъ.

5– Бзылъхугъэр си гъусэу мы щӀыналъэм къэкӀуэну хуэмеинкӀи хъунущ, – жриӀащ абы унэӀутым, – апхуэдэу хъумэ, езгъэгъэзэжын хуей уи къуэм уэ укъызэрыкӀа щӀыналъэм?

6– Сакъ, йомыгъэгъэзэж абы си къуэм, – жриӀащ абы Ибрэхьим. 7Зиусхьэну уафэм и Тхьэм, си адэм и унэмрэ сэ сызыщалъхуа щӀыналъэмрэ сыкъизышам, икӀи «Уэ къыптехъукӀыну бынхэм естынщ мы щӀыналъэр» жиӀэурэ псалъэ быдэ къызэзытам – Абы нигъэкӀуэнущ Езым и мелыӀычыр уяпэ иту, уэри къыхуэпшэнущ фыз си къуэм, абы щыщу. 8Ауэ фызым уи гъусэу къэкӀуэну имыдэмэ, уэ хуит ухуэхъужынущ уэ къысхуэпщӀа мы тхьэлъанэм; си къуэм йомыгъэгъэзэж закъуэ абы.

9Арати, унэӀутым и Ӏэр и зиусхьэн Ибрэхьим и куэ щӀагъым щӀилъхьэри, тхьэлъанэ ищӀащ абыкӀэ. 10ИтӀанэ унэӀутым езым и зиусхьэным и махъшэхэм ящыщу махъшипщӀ къыхихури, ежьащ. Апхуэдэуи абы здришэжьащ и зиусхьэным и хъугъуэфӀыгъуэ зэмылӀэужьыгъуэхэр. Ар ежьэри кӀуащ Месопотамием, Нахъор зи цӀэ къалэм.

11КъыщигъэувыӀащ махъшэхэр къалэбгъум, абы дэмыхьэу, псыкъуийм деж, пщыхьэщхьэхуегъэзэкӀыу, бзылъхугъэхэм псы кърагъэхъуэну къыщыдэкӀ зэманым. 12ЖиӀащ абдеж:

– Зиусхьэн, си тепщэ Ибрэхьим и Тхьэ! Нобэ си Ӏуэху къигъэкӀ, фӀы къыхуэщӀэ си тепщэ Ибрэхьим. 13Мыбдежым сыбгъэдэтщ сэ псы къыщӀэжыпӀэм, къалэдэсхэм япхъухэри къыдокӀ псы кърагъэхъуэну; 14Иджы «КъэгъэщӀейт уи кхъуэщыныр, псы сефэнущи» зыжесӀэу, «Ефэ, сэ уи махъшэхэри езгъэфэнщ», къызжезыӀэжыну пщащэр арщ Уэ хухэпхар Уи ӀурыщӀэ Исхьэкъ; икӀи абыкӀэ къэсщӀэнущ си зиусхьэным Уэ фӀы къызэрыхуэпщӀэр.

15Абы и псалъэр нимыгъэсауэ, къыдэкӀащ Ребеккэ, Ибрэхьим и къуэш Нахъоррэ и фыз Милкъэрэ я къуэ Бэтуел и пхъур, и кхъуэщыныр и дамэм тету. 16Пщащэр теплъэкӀэ дахэкӀейт, лӀым имыцӀыхуа хъыджэбзт. Ар псы къыщӀэжыпӀэм къыӀухьэщ, и кхъуэщыным псы къригъахъуэри, ежьэжащ. 17УнэӀутыр абы пежажьэри, жриӀащ:

– Сегъафэт уи кхъуэщыным ит псым щыщ тӀэкӀу.

18– Ефэ, си зиусхьэн, – жиӀащ абы.

Кхъуэщыныр и дамащхьэм кърихьэхри псы иригъэфащ ар. 19Ар псы иригъэфа нэужь, Ребеккэ жиӀащ:

– Сэ уи махъшэхэми псыкъуийм псы къахуисхынщ, абыхэм загъэнщӀыху.

20Кхъуэщыным ита псыр хьэкхъуафэм ирикӀэри, аргуэру бгъэдэлъэдащ псыкъуийм, псы кърихыну, апхуэдэурэ псы кърихащ абы и махъшэ псоми папщӀэ. 21Ибрэхьим и унэӀутыр еплъырт абы, игъэщӀагъуэу, зиущэхуауэ, Зиусхьэным абы и гъуэгур иузэщӀарэ имыузэщӀарэ къищӀэну хуейуэ. 22Махъшэхэм псы ефэн щаухым, а лӀым къищтащ дыщэ ахъшэ ныкъуэ зи хьэлъагъ[*] дыщэ тхьэгъурэ абы и Ӏэхэм ирилъхьэн дыщэ ӀэпщэхъуитӀрэ дыщэ ахъшипщӀ я хьэлъагъыу[*]. Ахэр пщащэм иритащ итӀанэ.

23ЖиӀащ абы итӀанэ:

– Хэт урипхъу уэ? КъызжеӀэт сэ; уи адэм и унэм щыӀэу пӀэрэ дэ нэху дыкъыщекӀын щӀыпӀэ?

24– Сэ срипхъущ Милкъэ Нахъорым къыхуилъхуа Бэтуел, – къыжриӀащ абы.

25АдэкӀи абы къыжриӀащ:

– Дэ диӀэщ хьэуазэ куэди Ӏуси; щыӀэщ нэху фыкъыщекӀын щӀыпӀи.

26Ар щыжиӀэм, иритащ унэӀутым дыщэ тхьэгъурэ дыщэ ӀэпщэхъутӀрэ. Зигъэщхъащ абдеж а лӀым, щхьэщӀэ хуищӀащ Зиусхьэным. 27Мыр жиӀэри:

– ЩӀыхьышхуэр ейщ Зиусхьэну Ибрэхьим и Тхьэм, и фӀыгъуэрэ и пэжыгъэрэ си тепщэр хэзымыгъэнам, – жиӀащ абы. – Зиусхьэным гъуэгу занщӀэкӀэ сыкъыхуишащ си тепщэм и Ӏыхьлыхэм я унэм.

28Пщащэр жэрыгъэкӀэ кӀуэжри, хъыбарыр щиӀуэтэжащ и анэм и унэм. 29-30Ребеккэ иӀэт дэлъху, Лабан и цӀэу. И шыпхъум и тхьэгъумрэ абы и Ӏэхэм илъ Ӏэпщэхъухэмрэ къыщилъагъум, «Апхуэдэу къызэпсэлъащ а лӀыр» жиӀэурэ Ребеккэ къиӀуэтэжыр щызэхихым, Лабан къыдэжри къэкӀуащ а лӀым деж, псы къыщӀэжыпӀэм. Ар щытщ махъшэхэм ябгъэдэту псы къыщӀэжыпӀэм деж. 31– Къеблагъэ, Зиусхьэным и нэфӀ зыщыхуа, – жиӀащ Лабан, – Сыт уэрамым ущӀыдэтыр? Сэ къэзгъэхьэзыращ унэри махъшэхэм папщӀэ увыӀэпӀэри.

32Арати, еблэгъащ ар. Лабан къатрихащ махъшэхэм уанэхэр, яритащ абыхэм хьэуазэрэ Ӏусрэ, яритащ псы а цӀыхуми, абы и гъусэ цӀыхухэми я лъакъуэхэр иратхьэщӀыну. 33ИтӀанэ хуагъэуващ абы шхын; ауэ абы жиӀащ:

– Сышхэнукъым си Ӏуэхур къэзмыӀуатэу.

– КъэӀуатэ, – жаӀащ мыдрейхэм.

34– Сэ Ибрэхьим сриунэӀутщ, – жиӀащ абы. 35– Зиусхьэным икъукӀэ и нэфӀ къыщыхуащ си тепщэм, икӀи ар хъуащ щэджащэ. Езым къритащ абы мэлхэри выхэри, дыжьыни дыщи, унэӀут цӀыхухъухэри унэӀут бзылъхугъэхэри, махъшэхэри шыдхэри. 36Сарэ, си тепщэм и фызым, жьы хъуауэ си тепщэм къыхуилъхуащ къуэ, езым бгъэдэлъу хъуар зритар. 37ИкӀи сигъэщӀащ си тепщэм тхьэлъанэ, мыр жиӀэри: «Къыхуумышэ си къуэм зи щӀыналъэм сыщыпсэу ханаан цӀыхухэм япхъухэм ящыщ фызу; 38АтӀэ си адэм и унэмрэ си Ӏыхьлыхэмрэ я деж кӀуэи, къыхуэшэ си къуэм фыз».

39– Сэ жесӀащ си тепщэм: «Си гъусэу бзылъхугъэр къысхуэмыкӀуэнри хэлъщ». 40Абы къызжиӀащ сэ: «Зи пащхьэ сэ сыщызекӀуэ Зиусхьэным ныбдигъэкӀуэнущ Езым и мелыӀычыр, уи гъуэгу махуэ хъунущ, уэри къахэпшынущ си къуэм папщӀэ фыз сэ къыздалъхуахэм, къипшынущ ар си адэм и унэм. 41Си Ӏыхьлыхэм я деж укӀуа нэужь, пщхьэщызох си тхьэлъанэр, абыхэм къуамытмэ, пщхьэщызох тхьэлъанэр».

42– Арати, сыкъэкӀуащ сэ иджы псы къыщӀэжыпӀэм, икӀи жысӀащ: «Зиусхьэн, си тепщэ Ибрэхьим и Тхьэ! Сэ сызэрыкӀуэ гъуэгур Уэ махуэ пщӀымэ, 43иджы мыбдежым, сэ сыӀутщ псы къыщӀэжыпӀэм. Пщащэу псы къригъэхъуэну къыдэкӀыу сэ: „Уи кхъуэщыным ит псым щыщ тӀэкӀу сегъафэт“ зыжесӀэр, 44„Уэри ефэ, уи махъшэхэми папщӀэ псы къисхынщ“, къызжезыӀэжыращ фызу Зиусхьэным си тепщэм и къуэм хухихар».

45– Иджыри сухатэкъым ар жысӀэн сигукӀэ, абдеж, мис, ныдэкӀащ Ребеккэ, и кхъуэщыныр и дамащхьэм тету, псы къыщӀэжыпӀэм щхьэщыхьэри псы къригъэхъуащ; сэри жесӀащ абы: «Сегъафэт». 46Абы и къуэщыныр занщӀэу иригъэувэхри жиӀащ: «Ефэ; уи махъшэхэри сэ езгъэфэнщ». Сэри сефащ, махъшэхэри абы псы иригъэфащ. 47Сэ сеупщӀащ абы, мыпхуэдэу жысӀэри: «Хэт урипхъу уэ?» Абы жиӀащ: «Нахъор и къуэ Бэтуелу абы Милкъэ къыхуилъхуам срипхъущ». Сэ абы естащ тхьэгъурэ и Ӏэхэм щхьэкӀэ ӀэпщэхъуитӀрэ. 48Зызгъэщхъри згъэлъэпӀащ сэ Зиусхьэныр, щӀыхьи хуэсщӀащ Зиусхьэным, си тепщэ Ибрэхьим и Зиусхьэну си тепщэм и къуэшым и пхъур абы и къуэм хуэсшэн папщӀэ, гъуэгу занщӀэкӀэ сыкъэзышам. 49Иджы къызжефӀэ, фи мураду пӀэрэ фэ си тепщэм фӀыгъуэрэ пэжыгъэрэ хуэфщӀэну, хьэмэрэ фи мымурадрэ; къызжефӀэ ари, сэ згъэзэнщ ижьымкӀэ е сэмэгумкӀэ.

50Жэуап къатащ Лабанрэ Бэтуелрэ, мыр жаӀэурэ:

– Зиусхьэным къыбгъэдэкӀащ мы Ӏуэхур; дэ тхузэфӀэкӀынукъым абы дыпэрыуэу ӀейкӀи фӀыкӀи зыгуэр жытӀэну. 51Ребеккэ уи пащхьэм итщ; здэши, кӀуэж; хурехъу ар фыз уи тепщэм и къуэм, Зиусхьэным зэрыжиӀауэ.

52Ибрэхьим и унэӀутым абыхэм я псалъэхэр щизэхихым, щӀыгум нэсу щхьэщэ хуищӀащ Зиусхьэным. 53УнэӀутым дыжьын хьэпшыпхэри, дыщэ хьэпшыпхэри, щыгъынхэри кърихри, иритащ Ребеккэ; абы и дэлъхуми и анэми яритащ тыгъэ лъапӀэхэр. 54ИтӀанэ ешхащ, ефащ ари абы и гъусэ цӀыхухэри, нэхуи къыщекӀащ абдежым. Пщэдджыжьым къыщытэджым, абы жиӀащ:

– СывутӀыпщыж си тепщэм деж.

55Ауэ абы и дэлъхумрэ и анэмрэ жаӀащ:

– Иресыж пщащэр ди унэм махуипщӀ нэхъ мыхъуми; итӀанэ уежьэжынщ.

56– Сывмыгъэгувэ, – яжриӀащ унэӀутым, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным махуэ ищӀащ си гъуэгур; сывутӀыпщыжи, сыкӀуэжынущ си тепщэм деж.

57– Пщащэр къедджэнщи, деупщӀынщ жиӀэнумкӀэ, – жаӀащ абыхэм.

58Ребеккэ къраджэри, жраӀащ абы:

– УкӀуэну мы цӀыхум уригъусэу?

– СыкӀуэнущ, – жиӀащ абы.

59Арати, яутӀыпщащ я шыпхъу Ребеккэри, ар зыпӀа бзылъхугъэри, Ибрэхьим и унэӀутри, абы и цӀыхухэри. 60Тхьэм и нэфӀ къыщыхуэну хуелъэӀуащ Ребеккэ, мыр жраӀэри:

– Ди шыпхъу!
КъыптрехъукӀ уэ минурэ минхэр,
къаӀэщӀрехьэ уэ къыптехъукӀыну бынхэм
я бийхэм я лъапсэхэр!

61Ребекки абы и ӀуэхутхьэбзащӀэ бзылъхугъэри тэджри, махъшэхэм шэсащ, икӀи ежьащ а цӀыхум и ужьым иту. УнэӀутым Ребеккэ зыщӀигъури, ежьэжащ.

62Исхьэкъ къикӀащ Бэр-Лахай-Рой; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар щыпсэурт Нэгэв губгъуэ нэщӀым. 63Пщыхьэщхьэ хъуауэ, Исхьэкъ губгъуэм ихьащ гупсысэну; и напӀэхэр иӀэту къыщыдэплъейм, къилъэгъуащ: къокӀуэ махъшэхэр. 64Ребеккэ плъэри, Исхьэкъ къыщилъагъум, къепсыхащ махъшэм. 65ЖриӀащ абы унэӀутым:

– Хэт губгъуэм иту мо цӀыху къытхуэкӀуэр?

– Ар си тепщэр арщ, – жиӀащ унэӀутым.

Абдеж абы щхьэтепхъуэр къищтэри зытрипхъуащ.

66УнэӀутым Исхьэкъ хуиӀуэтэжащ езым ищӀа псори. 67ЩӀишащ Исхьэкъ ар езым и анэ Сарэ и шэтырым; икӀи екӀуэлӀащ Ребеккэ, екӀуалӀэри хъуащ ар абы и фыз. Исхьэкъи ар фӀыуэ илъэгъуащ; апхуэдэуи щхьэщыкӀащ Исхьэкъ езым и анэм папщӀэ иӀэ гукъеуэр.

#### 25


Къэтурэ Ибрэхьим къыхуилъхуа бынхэмрэ Ибрэхьим зэрылӀамрэ

1Къишащ Ибрэхьим аргуэру фыз, Къэтурэ и цӀэу. 2Къэтурэ къыхуилъхуащ абы Зимран, Иокъшан, Мэдан, Мидиан, Ищбакъ, Шыуахъ сымэ. 3Иокъшан къыхуэхъуащ Щэбэрэ Деданрэ. Дедан къытехъукӀахэр: ашур цӀыхухэр, лэтуш цӀыхухэр, лэум цӀыхухэр. 4Мидиан и къуэхэр: Ӏэфэ, Ӏэфэр, Хъанох, АбидаӀ, ЕлдаӀа. Ахэр псори Къэтурэ къытехъукӀащ.

5Ибрэхьим езым бгъэдэлъу хъуар Исхьэкъ иритащ. 6Ибрэхьим унэӀуту иӀа бзылъхугъэхэм я къуэхэми яритащ саугъэтхэр. ИтӀанэ езыр псэу щӀыкӀэ, бгъэдигъэкӀащ ахэр Исхьэкъ, езым и къуэм пэжыжьэу, къуэкӀыпӀэмкӀэ щыӀэ щӀыналъэмкӀэ игъэкӀуащ.

7Ибрэхьим къигъэщӀащ илъэсищэрэ блыщӀрэ тхурэ.

8Дунейм ехыжащ Ибрэхьим; жьыщхьэ махуэ хъуауэ, и ныбжьыр хэкӀуэтэпауэ, гъащӀэм гу щихуауэ лӀащ ар, хыхьэжащ езым и лъэпкъым.

9ЩыщӀалъхьэжащ ар абы и къуэхэу Исхьэкърэ Исмэхьилрэ хет лъэпкъым щыщ Цохар и къуэ Ефрон и губгъуэу Мамрэ пэщылъым щыӀэ Махпелэ бгъуэнщӀагъым. 10А губгъуэращ хет цӀыхухэм я деж Ибрэхьим къыщищэхуауэ щытар. Абдежым щыщӀалъхьэжащ Ибрэхьими абы и фыз Сари я хьэдэхэр[+]. 11Ибрэхьим лӀа нэужь, Тхьэм и нэфӀ къыщыхуащ абы и къуэ Исхьэкъ. Исхьэкъ щыпсэурт Бэр-Лахъай-Рой деж.


Исмэхьил къытехъукӀахэр

12Мис Ибрэхьим и къуэу Исмэхьил къытехъукӀа цӀыхухэр; Исмэхьил Сарэ и ӀунэӀут бзылъхугъэ Хьэджэр, Мысырым щыщым, Ибрэхьим къыхуилъхуа къуэр.

13Аращи, мис Исмэхьил и къуэхэм я цӀэхэр, ахэр къызэралъхуам елъытауэ: Исмэхьил и щыпэлъху Нэбаиот, абы и ужькӀэ Къэдар, Адбэл, Мибсам, 14МишмаӀ, Думэ, Масэ, 15Хъадад, Тэма, Етур, Нафиш икӀи Къэдэмэ. 16Ахэр Исмэхьил и къуэхэщ, икӀи ахэрщ я цӀэхэр, я жылэхэм, я куэшыпӀэхэм елъытауэ. Ахэр я лъэпкъхэм я пщы пщыкӀутӀщ.

17Исмэхьил и ныбжьыр хъурт илъэсищэрэ щэщӀрэ блырэ; дунейм ехыжащ ар, лӀащ, хыхьэжащ езым и лъэпкъым. 18Ахэр щыпсэуащ Хьауилэ щыщӀэдзауэ Мысырым пэщылъ Шурэм нэсу, Ашур ущыхуэкӀуэкӀэ. Ахэр зэгурымыӀуэныгъэкӀэ псэуащ.


Эсаурэ Екъубрэ Ребеккэ къызэрыхуэхъуар

19Мис Исхьэкъ, Ибрэхьим и къуэм, къытехъукӀа цӀыхухэр.

Ибрэхьим къыхуэхъуащ Исхьэкъ. 20Исхьэкъ илъэс плӀыщӀ хъурт абы Ребеккэ, Паддан-Арам щыщ арамей Бэтуел и пхъур, арамей Лабан и шыпхъур, фызу къыщишам. 21Зиусхьэным елъэӀурт Исхьэкъ езым и фызым папщӀэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар лъхуэртэкъым; Зиусхьэным зэхихащ ар, арати, хъуащ лъэщыджэ Ребеккэ, абы и фызыр. 22Абы и къуэхэр и ныбэм щыныкъуакъуэ хъуати, абы жиӀащ:

– Апхуэдэу хъунумэ, сыткӀэ сыхуей абы?
ИкӀи кӀуащ еупщӀыну Зиусхьэным. 23Зиусхьэным
къыжриӀащ абы:
– ЛъэпкъитӀ илъщ уи кӀуэцӀым,
лъэпкъышхуэ зэныкъуэкъуу тӀу къикӀынущ уи ныбэм,
зы лъэпкъыр хъунущ адрейм нэхърэ нэхъ лъэщ,
нэхъыжьыр хуэлэжьэнущ нэхъыщӀэм[+].

24Къэсащ, арати, абы и лъхуэгъуэр: икӀи, мис, затӀолъхуэныкъуэхэр абы и ныбэм илъщ. 25Япэрейр ныбэм къикӀащ плъыжьу, фэм хуэдэу цыбэу; фӀащащ абы цӀэуэ Эсау. 26ИтӀанэ ныбэм къикӀащ абы и къуэшыр, и ӀэмкӀэ Эсау и лъэдакъэр иӀыгъыу; фӀащащ абы цӀэуэ Екъуб[*]. Исхьэкъ илъэс хыщӀ хъурт, ахэр къыщалъхуам.


Эсау и щыпэлъхугъэр зэрищар

27Сабийхэм я ныбжь нэсри, Эсау хъуащ хьэкӀэкхъуэкӀэ къэубыдыным хуэӀэзэ цӀыху, губгъуэлӀ; Екъуб хъуащ цӀыху Ӏэсэ, шэтырхэм щыпсэууэ. 28Исхьэкъ фӀыуэ лъагъурт Эсау, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы къиущэкӀухэр фӀэӀэфӀт; Ребеккэ фӀыуэ илъагъур Екъубт.

29ПщэфӀащ Екъуб махуэ гуэрым, Эсау губгъуэм ешауэ къыщикӀыжым.

30ЖриӀащ Эсау Екъуб:

– Къызэт сшхыну плъыжьыр, мо плъыжьыр; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сешащ, – жриӀащ Эсау Екъуб. Абы къыхэкӀыу абы фӀащащ цӀэ лей: Эдом[*].

31Ауэ Екъуб жиӀащ:

– Къызэщэ иджы уи щыпэлъхур.

32– Мис, сэ солӀэ, сыт къысхуищӀэжынур щыпэлъхум? – жиӀащ Эсау.

33– Тхьэлъанэ къысхуэщӀ иджыпсту, – жиӀащ Екъуб.

Абы тхьэлъанэ къыхуищӀащ икӀи кърищащ щыпэлъхур Екъуб.

34ИтӀанэ иритащ Екъуб Эсау щӀакхъуи джэшым къыхэщӀыкӀа шхыныгъуэри. Модрейри ешхэщ, ефэщ, тэджри ежьэжащ; щыпэлъхум и хуитыныгъэм апхуэдизэу уасэ хуищӀакъым Эсау[+].

#### 26


Исхьэкърэ Абимэлэхрэ

1Къыщыхъуащ щӀыналъэм гъаблэ, Ибрэхьим и махуэхэм щыӀэгъа гъаблэм нэхърэ нэхъ Ӏеижу; арати, кӀуащ Исхьэкъ Филишт пащтыхь Абимэлэх деж, Гъэрар хэкум[+].

2Зиусхьэныр Исхьэкъ къыхуэлъагъуэри, къыжриӀащ:

– УмыкӀуэ Мысырым; щыпсэу Сэ ныбжесӀэну щӀыналъэм. 3А хэкум щыпсэу; Сэри сыуигъусэнущ, си нэфӀи пщыхуэнущ; уэри уэ къыптехъукӀынухэми фэстынущ мы щӀыналъэ псори, къэзгъэщыпкъжынущ псалъэ быдэу Сэ уи адэ Ибрэхьим жесӀар[+]. 4Згъэбэгъуэнущ уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр уафэм ис вагъуэхэм я бжыгъэм хуэдизу, естынущ уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэм мы щӀыналъэ псори; уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэм я хьэтыркӀэ дунейм и лъэпкъ псоми си нэфӀ ящыхуэнущ[+]. 5Ибрэхьим Си псалъэм къызэредэӀуам папщӀэ икӀи Сэ абы и пщэм дэслъхьар зэригъэзэщӀам папщӀэ: Си унафэхэр, Сэ хуэзгъэувахэр икӀи Си хабзэхэр.

6Исхьэкъ щытӀысащ Гъэрар хэкум деж. 7А щӀыпӀэм щыпсэухэр къыщеупщӀам абы езым и фызым папщӀэ, абы жиӀащ:

– Ар си шыпхъущ.

Ар шынэрт «Сэ си фызщ» жиӀэну. А щӀыпӀэм щыпсэухэм Ребеккэ щхьэкӀэ самыукӀын папщӀэ, жиӀэри егупсысащ ар, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар и теплъэкӀэ дахащэт[+].

8Зэман куэдкӀэ ар абдежым щыпсэуауэ, Филишт пащтыхь Абимэлэх щхьэгъубжэм дэплъри къилъэгъуащ Исхьэкъ Ребеккэм, и фызым, зэрыдэджэгур. 9Арати, Абимэлэх Исхьэкъ къриджэри, жиӀащ:

– Ар уи фызщ; атӀэ уэ дауэ жыпӀа: «Ар си шыпхъущ» жыпӀэу?

– Сэ сегупсысащ: сытемыкӀуэдакӀэщэрэт сэ абы, – жриӀащ Исхьэкъ абы.

10– Сыт уэ къыдэпщӀар? – жиӀащ Абимэлэх. – Дэ тщыщ гуэр уи фызым еӀэбатэмэ, гуэныхьым дыхэбдзэнут уэ.

11Абдеж Абимэлэх зэрылъэпкъыу унафэ яхуищӀащ, мыр жиӀэри:

– Хэт мы цӀыхуми абы и фызми еӀэбми, абы ажал лъысынущ.

12Исхьэкъ а щӀыналъэм итӀысхьащ, гъавэ щисэри къытрихащ а гъэм хьэуэ хуэдищэкӀэ нэхъыбэ: апхуэдэу и нэфӀ къыщыхуащ абы Зиусхьэным. 13Исхьэкъ мылъку куэд зэхуихьэсри, къулей дыдэ хъуащ. 14Абы иӀэт Ӏэщ цӀыкӀу хъушэхэри, Ӏэщышхуэ хъушэхэри, унэӀут куэди лэжьакӀуэ куэди, филишт цӀыхухэм щӀадзащ абы къефыгъуэу. 15Арати, абы и адэ Ибрэхьим щыпсэум щыгъуэ абы и унэӀутхэм къатӀауэ щытыгъа псыкъуийхэр филишт цӀыхухэм ирагъэуэжащ, ягъэсеижащ[+].

16ИтӀанэ Абимэлэх жриӀащ Исхьэкъ:

– ТхэкӀ дэ; уэ ухъуащ дэ нэхърэ куэдкӀэ нэхъ лъэщ.

17Арати, Исхьэкъ абдежыр къибгынэри, щигъэуващ шэтырхэр Гъэрар аузым, щищӀащ псэупӀэ абдежым. 18Исхьэкъ и адэ Ибрэхьим щыпсэум къатӀауэ щытыгъа икӀи Ибрэхьим лӀа нэужь филишт цӀыхухэм иратхъуэжа псыкъуийхэр аргуэру къитӀыжри, абыхэм яфӀищыжащ езым и адэм яфӀищауэ щыта цӀэхэр.

19Исхьэкъ и унэӀутхэр махуэ гуэрым аузым щытӀэурэ къыщагъуэтащ абдежым псыфӀ зэрыт псыкъуий. 20Къедауэрт гъэрар Ӏэщыхъуэхэр Исхьэкъ и Ӏэщыхъуэхэм, «Псыр дыдейщ» жаӀэурэ. Арати, абы псыкъуийм Ӏэсэкъ[*] цӀэуэ фӀищащ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къедэуащ абы. 21ИтӀанэ къратӀыкӀащ нэгъуэщӀ псыкъуий; абы папщӀи къедауэрт; абыи фӀищащ цӀэуэ Ситнэ[*]. 22Абдежым иӀэпхъукӀри, къитӀащ Исхьэкъ нэгъуэщӀ псыкъуий, абы папщӀэ къедэуэжакъым; икӀи фӀищащ абы цӀэуэ Рехьовот[*], сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, жиӀащ абы, «Зиусхьэным дэ иджы щӀыпӀэ хуит къыдитащи, дыщыбэгъуэнущ щӀылъэм».

23Абы икӀри кӀуащ ар Бэр-Шэвэ. 24А жэщ дыдэм абы Зиусхьэныр къыхуэлъагъуэри, къыжриӀащ:

– Сэращ уи адэ Ибрэхьим и Тхьэр; умышынэ, Сэ сыуигъусэщ; сэ си нэфӀ пщыхуэнурэ згъэбэгъуэнущ уэ къыптехъукӀыну бынхэр, Си ӀурыщӀэ Ибрэхьим и хьэтыркӀэ.

25Абы абдежым къурмэнщӀыпӀэ щиухуэри, елъэӀуащ Зиусхьэным. Щигъэуващ абдеж и шэтырыр, Исхьэкъ и унэӀутхэми къыщатӀащ абдежым псыкъуий.

26ИтӀанэ Гъэрар къикӀри Исхьэкъ къыхуэкӀуащ Абимэлэх, абы и ныбжьэгъу Ахузати, абы и дзэпщ Пихоли.

27– Сытым щхьэкӀэ фыкъысхуэкӀуа фэ, – яжриӀащ абыхэм Исхьэкъ, – сэ сыкъэфлъагъу мыхъуу икӀи сыкъызыхэвгъэкӀауэ?

28– Дэ нахуэу къэтлъэгъуащ Зиусхьэныр уэ уи гъусэу зэрыщытыр, – жаӀащ абыхэм, – абы къыхэкӀыуи дэ жытӀащ: уэрэ дэрэ тхьэлъанэ зэдэтщӀынщи, дызэгухьэнщ. 29Уэ бзаджагъэ къыдумыщӀэну, дэри уэ дызэрыномыӀэбам, дифӀ фӀэкӀа зэрумылъэгъуам, мамырыгъэкӀи узэрыдутӀыпщыжам хуэдэу; Зиусхьэным и нэфӀ къыпщыхуащ уэ иджы.

30Абы яхуигъэуващ абыхэм гухэхъуэ Ӏэнэр, ахэри ешхащ, ефащ. 31Пщэдджыжьым жьыуэ къэтэджри, тхьэлъанэ зэдащӀащ; арати, иутӀыпщыжащ Исхьэкъ ахэр, мыдрейхэри къыбгъэдэкӀыжащ абы мамырыгъэкӀэ.

32А махуэ дыдэм Исхьэкъ и унэӀутхэр къакӀуэри абы хъыбар кърагъэщӀащ псыкъуий къызэратӀамкӀэ, «Дэ къэдгъуэтащ псы» къыжраӀащ.

33Абы фӀищащ цӀэуэ Щивэ[*]. Абы къыхэкӀыу нобэр къыздэсым а къалэм и цӀэщ Бэр-Шэвэ[*].


Хамэ цӀыхубзу Эсау фыз хуэхъуахэр

34Эсау, илъэс плӀыщӀ хъуауэ, къишащ фызу хет цӀыху Берый ипхъу Ехьудит икӀи хет цӀыху Елон ипхъу Басмат[+]. 35Ахэр къехьэлъэкӀырт Исхьэкърэ Ребеккэрэ.

#### 27


Исхьэкъ и нэфӀ Екъуб къызэрыщыхуар

1Исхьэкъ жьы икӀи набгъэ щыхъум, и къуэ нэхъыжь Эсау къриджэри, жриӀащ абы:

– Си къуэ!

– Сымис сэ, – жиӀащ адрейм.

2– Мис, сэ жьы сыхъуащ, – жиӀащ Исхьэкъ. – СыщылӀэну махуэр сщӀэркъым. 3Къащтэ иджы уи Ӏэщэхэр, уи шабзалъэри уи шабзэри, губгъуэм кӀуэи, къысхуэщэкӀу губгъуэ псэущхьэ[+]. 4Шхыныгъуэу сэ фӀыуэ слъагъур схуэгъэхьэзыри, къысхуэхь сшхыну, сылӀэн и пэ си нэфӀ къыпщызгъэхуэн папщӀэ.

5Ребеккэ зэхихащ Исхьэкъ езым и къуэ Эсау жриӀар. Арати, псэущхьэ къищэкӀуу къихьыну Эсау губгъуэм щыкӀуэм, 6Ребеккэ жриӀащ и къуэ Екъуб:

– Сэ зэхэсхащ уи адэм уи къуэш Эсау мыпхуэдэу зэрыжриӀар: 7«Къысхуэхь губгъуэ псэущхьи, схуэгъэхьэзыр шхыныгъуэ, сэ сышхэнщ, Зиусхьэным и пащхьэ и нэфӀ къыщыпщызгъэхуэн щхьэкӀэ». 8Иджы, си къуэ, къедаӀуэ си псалъэхэу сэ унафэ зэрыпхуэсщӀхэм. 9Ӏэхъушэм кӀуэи, къысхуэхь хэплъыхьауэ чыцӀ цӀыкӀуитӀ; хуэспщэфӀынщ уи адэм фӀыуэ илъагъу шхыныгъуэр; 10Уи адэм ар хуэпхьынщи, ишхынщ, езыр лӀэн и пэкӀэ и нэфӀ къыпщигъэхуэн папщӀэ.

11АрщхьэкӀэ Екъуб жриӀащ Ребеккэ, и анэм:

– Эсау, си къуэшыр, цӀыху цыбэщ, ауэ сэ сыджафэщ. 12КъыстеӀэбэнкӀэ хъунущ си адэр; итӀанэ сыщыхъунущ абы и пащхьэм пцӀыупс, сэ къыслъысынури нэлатщ, и нэфӀ къысщыхуэнукъым.

13– Сэ къыслърес уэ уи нэлатыр, си къуэ, – къыжриӀащ и анэм абы, – ауэ къедаӀуэ си псалъэм, кӀуэи, къысхуэхь.

14Екъуб кӀуэщ, чыцӀхэр къищтэри къыхуихьащ и анэм; абы и анэм ищӀащ абы и адэм фӀыуэ илъагъу шхыныгъуэр. 15ИтӀанэ Ребеккэ и къуэ нэхъыжь Эсау и щыгъын дэгъуэу и унэм щӀэлъыр къыщтэри щитӀэгъащ ар и къуэ нэхъыщӀэ Екъуб. 16Ауэ абы и Ӏэхэми и пщэ пцӀанэми къришэкӀащ чыцӀ цӀыкӀухэм я фэр. 17ИкӀи ӀэщӀилъхьащ и къуэ Екъуб езым игъэхьэзыра шхыныгъуэмрэ щӀакхъуэмрэ.

18Ар и адэм деж щӀыхьэри, жиӀащ:

– Си адэ!

– Сымис сэ; уэ ухэт, си къуэ? – жиӀащ адрейм.

19– Сэ сы-Эсаущ, уи щыпэлъхурщ, – жриӀащ Екъуб и адэм, – сэ сщӀащ уэ зэрыжыпӀауэ; зыкъэӀэт, къэтӀыс, къызэфӀэтӀысхьи, шхы си губгъуэ псэущхьэр, уи нэфӀ къысщыбгъэхуэн папщӀэ.

20– Сыту псынщӀэу ар къэбгъуэта, си къуэ! – еупщӀащ Исхьэкъ и къуэм.

– Зиусхьэну уи Тхьэм къыспригъэжьати, аращ, – жиӀащ абы.

21– Къызбгъэдыхьэ, сэ сыноӀэбынщ, си къуэ, Эсаур уэрауэ пӀэрэ хьэмэрэ уэрмырарэ? – жриӀащ Исхьэкъ Екъуб.

22Екъуб бгъэдыхьащ Исхьэкъ, и адэм; ар къытеӀэбащ абы, икӀи жиӀащ:

– Макъыр Екъуб ейщ, ауэ Ӏэхэр Эсау ейщ.

23КъицӀыхужакъым ар, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы и Ӏэхэр яхуэдэт и къуэш Эсау и Ӏэхэм, цыбэу; арати, и нэфӀ къыщигъэхуэну хэтащ.

24– Уэра си къуэ Эсаур? – аргуэру еупщӀащ ар.

– Сэращ, – жэуап итащ абы.

25– Къызэт, сэ сшхынщ губгъуэ псэущхьэм щыщ, си нэфӀ къыпщыхуэн папщӀэ, – жиӀащ Исхьэкъ

Екъуб иритри, ар шхащ; къыхуихьащ абы сани, абыи ефащ. 26ИтӀанэ Исхьэкъ, абы и адэм, къыжриӀащ:

– Къызбгъэдыхьэ, ба къысхуэщӀ, си къуэ.

27Екъуб бгъэдыхьэри, и адэм ба хуищӀащ. Абдеж Исхьэкъ къыщӀихьащ абы и щыгъыным и мэр, икӀи и нэфӀ щигъэхуащ абы, мыр жиӀэурэ:

– Мис си къуэм и мэр,
Зиусхьэным и нэфӀ зыщыхуа
губгъуэм и мэм хуэдэр.
28Кърыует Тхьэм уэ
уэсэпсым къыхэкӀри щӀы пшэрым къыхэкӀри,
гъавэ куэди санэ куэди.
29Къыпхурелажьэ цӀыху лъэпкъхэр,
зыкъыпхурагъэщхъ цӀыху лъэпкъ цӀыкӀухэм;
яхуэхъу зиусхьэн уи Ӏыхьлыхэм,
зыкъыпхурагъэщхъ уи анэм и къуэхэми;
уэ нэлат къозыххэм нэлат ялърес;
уэ зи нэфӀ къыпщызыгъахуэхэм Тхьэм и нэфӀ къащрехуэ.


Исхьэкъ и нэфӀ Эсау къызэрыщыхуар

30Исхьэкъ и нэфӀ Екъуб щыхуэри, Екъуб и адэ Исхьэкъ и пащхьэ къикӀыжа къудейуэ, Эсау, абы и къуэшыр, къикӀыжащ щакӀуэ. 31Игъэхьэзыращ абыи шхыныгъуэр, и адэм хуихьри жриӀащ:

– Къэтэджи, си адэ, шхы уи къуэм и губгъуэ псэущхьэр, уи нэфӀ сэ къысщыбгъэхуэн папщӀэ.

32– Уэ ухэт? – къыжриӀащ Исхьэкъ, абы и адэм.

– Сэ сыуикъуэщ, уи щыпэлъху Эсаущ, – жиӀащ абы.

33Абдеж Исхьэкъ хуабжьу къэщтауэ къэкӀэзызри, жиӀащ:

– Хэт атӀэ адрейр, губгъуэ псэущхьэ къэзыщэкӀуу къысхуэзыхьар? Уэ укъэкӀуэжын и пэ а псом щыщи сшхыуэ си нэфӀи щызгъэхуащ абы. Аращ иджы си нэфӀыр зылъысынур.

34Эсау и адэм и псалъэхэм щӀэдэӀури, игу хуабжьу хэщӀауэ, макъышхуэкӀэ и адэм жриӀащ:

– Си адэ! Уи нэфӀ къысщыгъахуэ сэри.

35Ауэ Исхьэкъ жиӀащ:

– Уи къуэшыр къакӀуэри си нэфӀ хьилагъэкӀэ зыщигъэхуащ.

36ЖиӀащ итӀанэ мыдрейм:

– Техуэркъэ абы Екъуб цӀэ зэриӀэр – тӀэунейрэ сыкъигъэпцӀащ: си щыпэлъхугъэр ищтащ абы иджы, зылъигъэсащ уи нэфӀыр.

АдэкӀи жиӀащ:

– АтӀэ сэ къысхуумыгъэнэххауэ ара уи нэфӀ[+]?

37Исхьэкъ жэуап къритащ Эсау:

– Сэ пхуэзгъэуващ ар зиусхьэну уэ, зэкӀэ абы и Ӏыхьлыхэри хуэсщӀащ унэӀут; сетащ гъавэкӀи фадэкӀи; атӀэ сыт уэ пхуэсщӀэжынур, си къуэ?

38– Дауэ хъун, си адэ, – жриӀащ Эсау и адэм, – уэ зы нэфӀ щыхуэныгъэ закъуэ фӀэкӀа уимыӀэу? Уи нэфӀ къыслъыгъэс сэри, си адэ!

ИкӀи зригъэӀэтащ Эсау и макъым, къэгъащ ар. 39Абдеж жэуап къитащ Исхьэкъ, абы и адэм, мыпхуэдэу къыжриӀэри:

– ЩӀым и пшэрми уафэм къех уэсэпсми
пэжыжьэу щыӀэнущ уи псэупӀэр.
40Упсэунущ уэ уи джатэмкӀэ,
ухуэлэжьэнущ уи къуэшым;
щыӀэнущ зэмани, абы упэщӀэувэу
и тепщэныгъэр уи пщэм щыдэбдзын.


Эсау ӀэщӀэкӀыу Екъуб зэрыщӀэпхъуэжар

41Эсау илъагъу мыхъу хъуащ Екъуб, абы и адэм и нэфӀыр зэрызыщигъэхуам папщӀэ; жиӀащ Эсау игукӀэ: «Къоблагъэ ди адэм папщӀэ дыщыщыгъуэн махуэр; абы щыгъуэ сэ сыукӀынущ си къуэш Екъуб».

42ЖраӀэжащ Ребеккэ и къуэ нэхъыжь Эсау и псалъэхэр; Арати, Ребеккэ игъакӀуэри къригъэшащ и къуэ нэхъыщӀэ Екъуб, жриӀащ абы:

– Уи къуэш Эсау уиукӀыну мэдалъэ. 43Аращи, си къуэ, иджы къыщӀэдэӀу си псалъэхэм: зыӀэти, щӀэпхъуэж Харан хэкум щыпсэу си дэлъху Лабан деж. 44Щыпсэу абы и деж зэман гуэркӀэ, уи къуэшым и губжьыр ужьыхыжыху, 45уи къуэшым къыпхуиӀэ губжьыр ужьыхыжу абы епщӀар щыгъупщэжыху. Абдежым сэ нэзгъэкӀуэнщи, укъисшыжынщ абы. Сытым щхьэкӀэ фысфӀэкӀуэдын хуей фэ тӀури зы махуэм?

46ЖриӀащ Ребеккэ Исхьэкъ итӀанэ:

– Хет бзылъхугъэхэм щхьэкӀэ си гъащӀэри сфӀэӀэфӀыжкъым; мы щӀыналъэм щыщ бзылъхугъэхэу мы хет бзылъхугъэхэм яхуэдэхэм ящыщ Екъуб фызу къишэмэ, сыт сэ гъащӀэми сызэрыхуеижыр[+]?

#### 28

1Къриджащ Исхьэкъ Екъуб, и нэфӀ щигъэхуащ, унафэуи мыр хуищӀащ:

– Къыумышэ ханаан цӀыхубзхэм ящыщ фызу. 2Тэдж, кӀуэ Паддан-Арам, уи анэм и адэ Бэтуел и унэм, къиш абы фызу уи анэм и дэлъху Лабан ипхъухэм ящыщ[+]. 3Псори зыхузэфӀэкӀ Тхьэм и нэфӀ къыпщрехуэ. Урегъэбагъуэ икӀи ухрегъахъуэ, къыптрехъукӀ уэ цӀыху лъэпкъ куэдыр; 4Апхуэдэуи къыплърегъэс Тхьэм Ибрэхьим къылъигъэса нэфӀыр, уэри уэ къыптехъукӀыну бынхэми, Тхьэм Ибрэхьим кърита щӀыналъэу уэ хамэу узыщыпсэур уэ къыпхуэнэжьыну.

5Арати, Исхьэкъ иутӀыпщащ Екъуб, икӀи ар кӀуащ Паддан-Арам, арамей лъэпкъым щыщ Бэтуел и къуэ, Екъубрэ Эсаурэ я анэ Ребеккэ и дэлъху Лабан деж.


Эсау Исмэхьил ипхъу къызэришар

6Эсау илъэгъуащ Исхьэкъ и нэфӀ Екъуб зэрыщигъэхуар икӀи и нэфӀ къыщигъэхуауэ ар Паддан-Арам, абы фыз къришын папщӀэ, зэригъэкӀуар, «Къыумышэ ханаан бзылъхугъэхэм ящыщ фызу» жиӀэуи абы унафэ зэрыхуищӀар. 7Екъуб и адэмрэ и анэмрэ едаӀуэу Паддан-Арам зэрыкӀуари илъэгъуащ Эсау. 8Абдеж къыгурыӀуащ Эсау ханаан бзылъхугъэхэр езым и адэ Исхьэкъ зэрыфӀэмыфӀыр. 9Арати, Эсау Исмэхьил деж кӀуэри, къишащ фызу Махъалат, Ибрэхьим и къуэ Исмэхьил и пхъур, Нэбаиот и шыпхъур, адрей и фызхэм я щӀыӀужкӀэ[+].


Екъуб и пщӀыхьэпӀэр

10Екъуб Бэр-Шэвэ икӀри кӀуащ Харан. 11ЩӀыпӀэ гуэрым нэсри къыщынащ абдежым нэху къыщекӀыну, дыгъэр къухьати. А щӀыпӀэм деж щылъ мывэхэм ящыщ зы къищтэщ, ар пӀэщхьагъыу игъэтӀылъри, щыгъуэлъащ а щӀыпӀэм. 12Абдежым илъэгъуащ пщӀыхьу: пкӀэлъей тетщ щӀылъэм, уафэм щӀэуэу; Тхьэм и мелыӀычхэри къох икӀи докӀуей абыкӀэ. 13ИкӀи Зиусхьэныр абы ищхьэкӀэ тетщи, жеӀэ:

– Зиусхьэныр, уи адэ Ибрэхьими Исхьэкъи я Тхьэр, Сэращ. Уэ узытелъ щӀыналъэр Сэ фэстынущ уэри къыптехъукӀыну бынхэми. 14ИкӀи хъунущ уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр щӀылъэ пшахъуэм и бжыгъэм хуэдизу куэд; щыпсэунущ ахэр къухьэпӀэмкӀи къуэкӀыпӀэмкӀи, ищхъэрэкӀи ипщэкӀи; уэрэ уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэмрэ фи хьэтыркӀэ си нэфӀ ящызгъэхуэнущ дунейм и лъэпкъ псоми[+]. 15Зыщумыгъэгъупщэ, Сэ сыуигъусэщ; икӀи ущысхъумэнущ дэнэ дежи, дэнэ укӀуэми, икӀи къозгъэгъэзэжынущ уэ мы щӀыналъэм; уи закъуэу укъэзгъэнэнукъым, бжэсӀар Сэ згъэзэщӀэху.

16Екъуб къызэщыури, жиӀащ:

– Хьэкъщ Зиусхьэныр мы щӀыпӀэм зэрыщыӀэр; ар сэ сщӀакъым!

17ИкӀи къэшынэри, жиӀащ:

– Сыту шынагъуэ мы щӀыпӀэр! Мыр Тхьэ унэщ, мыр уафэхэм я куэбжэщ, армыхъу нэгъуэщӀкъым.

18Къэтэджащ Екъуб пщэдджыжьым жьыуэ, пӀэщхьагъыу игъэтӀылъыгъа мывэр къищтэри игъэуващ ар фэеплъу; трикӀащ абы и щхьэм дагъэ[+]. 19ФӀищащ а щӀыпӀэм цӀэуэ Бэтэл[*]; а къалэм япэм и цӀэу щытар Лузщ[+].

20Екъуб тхьэлъанэ ищӀащ:

– Тхьэр си гъусэмэ, сэ сызытет гъуэгум сыкъыщихъумэмэ, сшхыну щӀакхъуэрэ щыстӀэгъэну щыгъынрэ къызитмэ, 21икӀи сэ мамырыгъэкӀэ си адэм и унэм згъэзэжмэ, абы щыгъуэ Зиусхьэныр си Тхьэ хъунущ, 22Фэеплъу сэ згъэува мы мывэри хъунущ Тхьэм и унэ; Уэ, Тхьэ, тыгъэ къысхуэпщӀ псоми ящыщу Ӏыхьэ пщӀанэри сэ Уэ уэстынщ[+].

#### 29


Екъуб Рахэл зэрыхуэзар

1Екъуб тэджщ и гъуэгу техьэжри, къуэкӀыпӀэм и цӀыхухэм я щӀыналъэм кӀуащ. 2Къилъэгъуащ абы губгъуэм псыкъуий иту, Ӏэщ цӀыкӀуу хъушищи абы и гъунэгъуу щытщ; а псыкъуийм кърахыурэ псы ирагъафэрт хъушэхэр. Псыкъуийм щхьэщылът мывэшхуэ. 3Абдежым хъушэ псори щызэхуэса нэужь, псыкъуийм мывэр къытрагъэукӀуриикӀырти, мэлхэр псы ирагъафэрт Ӏэщыхъуэхэм; итӀанэ аргуэру мывэр тралъхьэжырт псыкъуийм.

4– Си къуэшхэ! Дэнэ фыщыщ? – еупщӀащ Екъуб абыхэм.

– Дэ Харан дыщыщщ, – жаӀащ абыхэм.

5– ФцӀыхуу пӀэрэ фэ Нахъор и къуэ Лабан? – еупщӀащ абыхэм.

– ДоцӀыху, – жаӀащ абыхэм.

6– Узыншэу пӀэрэ ар? – аргуэру еупщӀащ абыхэм.

– Уыншэщ, – жаӀащ абыхэм, – Рахэл, абы и пхъур, къокӀуэ мэлхэм я гъусэу.

7– Махуэр иджыри кӀыхьщ, – яжриӀащ Екъуб Ӏэщыхъуэхэм, – хъуакъым Ӏэщ къехулӀэжыгъуэ; мэлхэр псы евгъафи, фыкӀуэ, вгъэхъу.

8– Ар тхузэфӀэкӀынукъым, хъушэ псори къызэхуэмысу, мывэри псыкъуийм къытрамыгъэукӀуриикӀыу, – жаӀащ мыдрейхэм. – ИтӀанэ мэлхэр псы едгъэфэнщ.

9Иджыри ар епсалъэрт абыхэм, Рахэл и адэм и мэлхэм яхэту къыщыӀухьам, абы ахэр игъэхъурт. 10Екъуб, и анэм и дэлъху Лабан ипхъу Рахэлрэ и анэм и дэлъху Лабан и мэлхэмрэ къыщилъагъум, кӀуэщ, мывэр псыкъуийм къытригъэукӀуриикӀри псы иригъэфащ и анэм и дэлъху Лабан и мэлхэр.

11ИтӀанэ Екъуб ба хуищӀащ Рахэл, зригъэӀэтащ абы и макъым, икӀи къэгъащ. 12Екъуб Рахэл жриӀащ ар абы и адэм зэриӀыхьлыр, Ребеккэ зэрикъуэр. Модрейр жэри, жриӀэжащ ар и адэм.

13Лабан, и шыпхъум и къуэ Екъуб и хъыбар щызэхихым, жэрыгъэкӀэ абы къыпежьащ, ӀэплӀэ, ба къыхуищӀри щӀишащ и унэм; мыдрейми и хъыбар псори Лабан хуиӀуэтэжащ. 14Лабан къыжриӀащ абы:

– ИпэжыпӀэкӀэ, уэ си къупщхьэми силми ущыщщ.

Арати, щыпсэуащ абы деж Екъуб мазэ псэукӀэ.


Екъуб Леарэ Рахэлрэ къызэришар

15Лабан Екъуб жриӀащ итӀанэ:

– Дауэ хъун уэ пщӀэншэу укъысхуэлажьэу, узэрызиӀыхьлым щхьэкӀэ? КъызжеӀэ, сыт лэжьапщӀэу уэстын?

16Лабан иӀэт пхъуитӀ; нэхъыжьым и цӀэт Леа; нэхъыщӀэм и цӀэр Рахэлт. 17Леа набгъэт, ауэ Рахэл ипкъкӀи зэкӀужт, и нэкӀукӀи дахэт. 18Екъуб Рахэл егуэкӀуати, жиӀащ:

– Сэ сыпхуэлэжьэнщ илъэсиблкӀэ, уипхъу нэхъыщӀэ Рахэл папщӀэ.

19– Ар уэ уэстмэ, нэхъыфӀщ нэгъуэщӀ гуэрым ест нэхърэ – жиӀащ Лабан, – щыпсэу си деж.

20Арати, Екъуб лэжьащ Рахэл папщӀэ илъэсиблкӀэ; ауэ ахэр абы къыщыхъуащ махуэ зыбжанэу, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы ар фӀыуэ илъэгъуат.

21ИтӀанэ жриӀащ Екъуб Лабан:

Къызэт си фызыр; къэсащ абы деж сыщыщӀыхьэн хуей пӀалъэр.

22Лабан а щӀыпӀэм щыпсэу цӀыху псори зэхуишэсри, ищӀащ хьэгъуэлӀыгъуэ. 23Пщыхьэщхьэм Рахэл и пӀэкӀэ ипхъу Леа хущӀишащ абы, игъапцӀэри; щӀыхьащ абы деж Екъуб. 24Лабан езым и унэӀут бзылъхугъэ Зилпэ иритащ езым ипхъу Леа, абы хуэӀуэхутхьэбзэщӀэну.

25Пщэдджыжьым ар Леау къыщӀэкӀащ.

Арати, Екъуб жриӀащ Лабан:

– Сыт уэ къызэпщӀар? Рахэл папщӀэкъэ сэ сыщӀыпхуэлэжьар? Сыт уэ сыкъыщӀэбгъэпцӀар?

26– Дэ ди щӀыпӀэм щыхабзэкъым нэхъыжьым и пэ нэхъыщӀэр ирагъашэу, – жиӀащ Лабан. – 27ИрекӀ мы тхьэмахуэр; итӀанэ уэттынщ нэхъыщӀэри, иджыри илъэсиблкӀэ укъызэрысхуэлэжьэнум и пщӀэу.

28Екъуб апхуэдэуи ищӀащ; ирихьэкӀащ а тхьэмахуэр. ИтӀанэ Лабан къритащ абы ипхъу Рахэл фызу. 29Лабан иритащ ипхъу Рахэл и унэӀутыну езым и унэӀут бзылъхугъэ Билхьэ. 30Екъуб щӀыхьащ Рахэл деж. Леа нэхърэ нэхъыфӀу илъагъурт абы Рахэл; икӀи хуэлэжьащ Лабан аргуэру илъэсиблкӀэ.


Екъуб и къуэхэр

31Зиусхьэным Екъуб Леа фӀыуэ къызэримылъагъум гу лъитэри, зэӀуихащ абы и кӀуэцӀыр, мыдрей Рахэл лъхуэртэкъым. 32Леа уэндэгъу хъури къилъхуащ къуэ, фӀищащ абы цӀэуэ Рубэн[*]; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ жиӀащ абы:

– Зиусхьэныр къеплъащ си тхьэмыщкӀагъэм; иджы фӀыуэ силъагъунущ си лӀым.

33Аргуэру лъэщыджэ хъури, къилъхуащ къуэ, икӀи жиӀащ:

– Сэ фӀыуэ си лӀым сыкъызэримылъагъур Зиусхьэным зэхихати, къызитащ мыри.

ФӀищащ абы цӀэуэ Симеон[*].

34Аргуэру лъэщыджэ хъури, къилъхуащ къуэ.

– АтӀэ иджы сэ къыскӀэрыпщӀэнущ си лӀым и гур; сэ абы къыхуэслъхуащ къуищ, – жиӀащ абы

Абы къыхэкӀыу абы фӀащащ цӀэуэ Лэуий[*].

35Аргуэру лъэщыджэ хъури, къилъхуащ къуэ.

– АтӀэ иджы щытхъу хуэсӀэтынщ Зиусхьэным, – жиӀащ абы.

Абы къыхэкӀыу фӀищащ абы цӀэуэ Иудэ[*].

Абдеж щигъэтыжащ лъхуэн.

#### 30

1Рахэл Екъуб сабий къызэрыхуимылъхуфыр къыщилъагъум, езым и шыпхъум ефыгъуэри, жриӀащ Екъуб:

– Къызэт бынхэр; къызумытмэ, сылӀэнущ.

2Екъуб Рахэл хуэгубжьри, жиӀащ:

– Сэ сыхъуа уи кӀуэцӀым зыри ирезымыгъащӀэ Тхьэ?

3– Мис си унэӀут бзылъхугъэ Билхьэ, – жиӀаш Рахэл, – щӀыхьэ абы деж: щрелъхуэ си лъэгуажьэхэм деж ар, абы къилъхуауэ сэри бынхэр сиӀэн папщӀэ[*].

4Арати, иритащ абы Билхьэ, езым и унэӀут бзылъхугъэр, абы игъэфызыну; Екъуб щӀыхьащ абы деж. 5Билхьэ уэндэгъу хъури, Екъуб къыхуилъхуащ къуэ.

6Абы щыгъуэ жиӀащ Рахэл:

– Хьэкум къысхуищӀащ сэ Тхьэм, – жиӀащ Рахэл, – си лъэӀур зэхихри, къызитащ къуэ.

Абы къыхэкӀыу фӀищащ абы цӀэуэ Дан[*].

7Аргуэру лъэщыджэ хъуащ Билхьэ, Рахэл и унэӀут бзылъхугъэр, икӀи Екъуб къыхуилъхуащ къуэ етӀуанэр.

8– Бэнэныгъэ лъэщкӀэ си шыпхъум себэнри сытекӀуащ, – жиӀащ Рахэл.

Абы къыхэкӀыу фӀищащ абы цӀэуэ Нафталий[*].

9Леа езыр зэрымылъхуэжыр къыщилъагъум, и унэӀут бзылъхугъэ Зилпэ къищтэри, ар иритащ Екъуб игъэфызыну. 10Леа и унэӀут бзылъхугъэ Зилпэ къыхуилъхуащ Екъуб къуэ итӀанэ. 11ЖиӀащ абы щыгъуэ Леа:

– Си насыпым къихьащ.

Абы къыхэкӀыу фӀищащ абы цӀэуэ Гад[*].

12Леа и унэӀут бзылъхугъэ Зилпэ етӀуанэрейуи къуэ Екъуб къыхуилъхуащ.

13ЖиӀащ Леа:

– Гъуэгу махуэ сытеуващ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ насыпыфӀэкӀэ къызэджэнущ сэ бзылъхугъэхэр.

ИкӀи фӀищащ абы цӀэуэ Ащэр[*].

14Реувен кӀуащ губгъуэм, гуэдзыр щыӀуахыж зэманым, губгъуэм къыщигъуэтри, къыхуихьащ ахэр Леа, езым и анэм. Рахэл Леа жриӀащ абдежым:

– Къызэт уи къуэм и мандрагорхэр[*].

15Ауэ абы къыжриӀэжащ:

– УфӀэмащӀэу ара уэ си лӀыр зызэрыӀэщӀэбгъэхьар, иджы си къуэм и мандрагорхэри зыӀэщӀэбгъэхьэну ухэт?

– Апхуэдэу щыхъуакӀэ, – жиӀащ Рахэл, – ар мы жэщым уэ къыбдрегъуэлъ, уи къуэм и мандрагорхэм папщӀэ.

16Екъуб пщыхьэщхьэм губгъуэм къыщикӀыжам, Леа абы пежьэри, жриӀащ:

– КъыщӀыхьэ си деж; си къуэм и мандрагорхэмкӀэ укъэсщэхуащи.

Арати, дэгъуэлъащ Екъуб Леа а жэщым.

17Тхьэм зэхихащ Леа и лъэӀур, ар уэндэгъу хъури, къыхуилъхуащ Екъуб къуэ етхуанэр. 18ЖиӀащ абы щыгъуэ Леа:

– Тхьэм сэ си лӀым си унэӀут бзылъхугъэр зэрестам пэкӀуэр къызитыжащ.

Абы къыхэкӀыу фӀищащ абы цӀэуэ Иссашкар[*].

19Леа аргуэру уэндэгъу хъури, къыхуилъхуащ Екъуб къуэ еханэр.

20ЖиӀащ абы щыгъуэ Леа:

– Тхьэм къызитащ тыгъэ гъуэзэджэ; иджы си лӀым щӀыхь къысхуищӀынущ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къыхуэслъхуащ абы къуих.

Абы къыхэкӀыу фӀищащ абы цӀэуэ Зэбулун[*].

21ИтӀанэ къилъхуащ пхъу икӀи фӀищащ абы цӀэуэ Динэ.

22Тхьэм игу къэкӀыжащ Рахэл, ар Тхьэм зэхихри лъхугъэ иӀэну Ӏэмал къритащ. 23Ар уэндэгъу хъури, къилъхуащ къуэ, икӀи жиӀащ:

– Сщхьэщихащ Тхьэм си емыкӀур.

24ИкӀи фӀищащ абы цӀэуэ Исуф[*].

– Зиусхьэным сэ къызрет иджыри къуэ, – жиӀэри.


Екъуб Лабан зэрэхуэлэжьамрэ бей зэрыхъуамрэ

25Рахэл Исуф къилъхуа нэужь, Екъуб Лабан жриӀащ:

– СутӀыпщыжи, сыкӀуэжынщ сэ си щӀыпӀэм, си щӀыналъэм. 26Къызэтыж сэ сыщӀыпхуэлэжьа си фызхэмрэ си бынхэмрэ, сэ сыкӀуэжынщ; уэ ущыгъуазэщ сэ фӀыуэ сызэрыпхуэлэжьам.

27Лабан къыжриӀащ абы:

– НэфӀкӀэ укъызэплъмэ, мыр жысӀэну хуит сыщӀ. Сэ джэш дзынымкӀэ зэзгъэщӀащ уи хьэтыркӀэ Зиусхьэным и нэфӀ къызэрысщыхуам.

28АдэкӀи жиӀащ:

– Уэстыну пщӀэр уэ зыхуэгъэувыжи, сэ уэстынщ.

29– Уэ уощӀэ сэ сызэрыпхуэлэжьа щӀыкӀэри сэ сапэрыту уи Ӏэщыр зэрыбэгъуари, – жриӀащ Екъуб абы. 30– Си япэкӀэ мащӀэ фӀэкӀа уимыӀамэ, иджы хъуащ куэд; сэ дэнэ сыкӀуами, Зиусхьэным и нэфӀ къыпщигъэхуащ; ауэ сыт щыгъуэ сэ сыщыхуэлэжьэнур си унагъуэм?

31– Сыт уэстын? – къеупщӀащ Лабан.

– Зыри къызумыт, – жиӀащ Екъуб. – Сэ жыхуэсӀэр къысхуэпщӀэмэ, аргуэру пхуэзгъэхъунщ икӀи пхуэсхъумэнщ уи мэлхэри уи бжэнхэри. 32Сэ сыпхрыкӀынщ нобэ уи мэл, бжэн хъушэм; къыхэгъэкӀ абы мэлу бжьыгъэ зыхэлъри къуэлэнри, мэлхэм ящыщу мэл фӀыцӀэри, апхуэдэуи бжэнхэм ящыщу бжьыгъэ зыхэлъри къуэлэнри. Апхуэдэ Ӏэщыр схурехъу сэ лэжьапщӀэ. 33ИтӀанэ си лэжьапщӀэм уеплъыну укъыщыкӀуэ нэгъуэщӀ зэманым деж си захуагъэр нэрылъагъу щыхъунщ уи пащхьэм деж. Бжьыгъэ зыхэмылъ е мыкъуэлэн бжэнхэм, мэлхэм ящыщу мыфӀыцӀэу сиӀэр къэдыгъуащ.

34– Хъарзынэщ, ирехъу уэ зэрыжыпӀауэ, – жиӀащ Лабан.

35АрщхьэкӀэ къыхигъэкӀащ Лабан а махуэм ажэ къуэлэнхэмрэ бжьыгъэ зиӀэхэмри, бжэну бжьыгъэ зыхэлъхэри къуэлэнхэри, хужь тӀэкӀу фӀэкӀа зыхэмыт псори, мэл фӀыцӀэ псори, икӀи яӀэщӀилъхьащ езым и къуэхэм. 36Езымрэ Екъубрэ я зэхуакум махуищ гъуэгу я зэпэжыжьагъыу игъэуващ. Екъуб игъэхъурт Лабан и адрей Ӏэщ цӀыкӀухэр.

37Екъуб щиху, миндал, тхушэ чы цӀынэ цӀыкӀухэр къищтэри, къуэлэн кусэхэр яхуищӀащ, чы цӀыкӀухэм ятелъ фэр трихри; 38А чы дэбзыкӀахэр Ӏэщхэр псы ефэну къыздекӀуалӀэ хьэкхъуафэхэм ирилъхьащ. Абдеж псафэ къыщыкӀуэкӀэ, Ӏэщхэр щызэкӀуалӀэу я хабзэт. 39Чыхэм я пащхьэм щызэкӀуалӀэрти, къалъхурт Ӏэщ къуэлэни, ӀэпапӀэ зыхэти, бжьыгъэ зиӀи. 40Екъуб щынэхэр къыхигъэкӀырти, и былымхэр Лабан и Ӏэщ къуэлэнымрэ и Ӏэщ фӀыцӀэмрэ я пэ зэкӀуэлӀэнухэм папщӀэ къригъэувэрт;

Екъуб иӀыгът езым и хъушэхэр щхьэхуэу, яхигъэхьэртэкъым ахэр Лабан и Ӏэщым. 41Ӏэщ гуащӀафӀэр щыхуажэкӀэ, Екъуб сыт щыгъуи ирилъхьэрт чыхэр хьэкхъуафэм, Ӏэщхэм ялъагъуу, чыхэм я пащхьэм ахэр щызэкӀуэлӀэн папщӀэ. 42Ауэ Ӏэщ къарууншэхэр щыхуажэм деж чы игъэтӀылъыртэкъым. Апхуэдэуи лъысырт Ӏэщ къарууншэхэр Лабан, Ӏэщ гуащӀафӀэхэр Екъуб. 43Арати, хъуащ Екъуб икъукӀэ, икъукӀэ бей, иӀэт абы Ӏэщ цӀыкӀу куэди, унэӀут бзылъхугъэ, хъулъхугъэ куэди, махъшэ куэди, шыд куэди.

#### 31


Екъуб Лабан деж къызэрыщыщӀэпхъужар

1Екъуб зэхихащ Лабан и къуэхэм жаӀэ псалъэхэр:

– Екъуб зыӀэщӀиубыдащ ди адэм иӀа псори, ди адэм и мылъкум къыхигъэкӀащ и къулеигъэ псори.

2Къилъэгъуащ Екъуб Лабан и нэкӀур, ар абы къыхущытыжкъым дыгъуаси вэсэмахуи къызэрыхущытам хуэдэу. 3КъыжриӀащ Зиусхьэным Екъуб:

– Гъэзэж уи адэхэм я щӀыналъэу узыщалъхуа хэкум; Сэри сыуигъусэнущ.

4Екъуб игъакӀуэри Рахэлрэ Леарэ езым и Ӏэщ цӀыкӀу хъушэ здэщыӀэ губгъуэм къригъэшащ. 5ЯжриӀащ абыхэм:

– Сэ солъагъу фи адэм и нэкӀур, ар дыгъуаси вэсэмахуи хуэдэу къызэрысхущымытыжыр. Ауэ си адэм и Тхьэр сэ си гъусэщ. 6Фэ езыхэр фыщыгъуазэщ фи адэм си къару псомкӀи сызэрыхуэлэжьам. 7Ауэ фи адэм сыкъигъапцӀэурэ пщӀэнейрэ ихъуэжащ си лэжьапщӀэр. Тхьэм хузэфӀигъэкӀакъым абы Ӏеягъэ къызищӀэну. 8«Бжьыгъэ зиӀэ Ӏэщыр уэ пхуэхъунущ пщӀэ» абы щыжиӀэм, Ӏэщ псоми къалъхуащ бжыгъэ зиӀэхэр. «Къуэлэнхэр пхуэхъунущ уэ пщӀэ» абы щыжиӀэм, Ӏэщ псоми къалъхуащ къуэлэнхэу. 9Арати, Тхьэм фи адэм Ӏэщыр къыӀэщӀихри, сэ къызитащ.

10Зэгуэрым, Ӏэщым я хуэжэгъуэу, сэ пщӀыхьэпӀэм хэту слъэгъуащ бжэнхэм дэкӀуея ажэхэр къуэлэнхэу, ӀэпапӀэ зиӀэ яхэту, бжьыгъи яӀэу. 11Тхьэм и мелыӀычым сэ къызжиӀащ пщӀыхьым сыхэту:

– Екъуб!

– Сымис сэ, – жысӀащ сэ.

12– Уи напӀэхэр Ӏэти, еплъ, – жиӀащ абы. – Бжэнхэм дэкӀуея ажэ псори къуэлэнщ, ӀэпапӀэ зиӀэхэщ, бжьыгъэ зиӀэхэщ; сэ солъагъу Лабан уэ сыт къыуищӀэми. 13Фэеплъым дагъэр щытепкӀэгъа, Сэри псалъэ быдэ къыщызэптыгъа Бэтэл деж уэ къыщыпхуэлъэгъуа Тхьэр Сэращ. Иджы зыӀэт, икӀ мы щӀыналъэм; гъэзэж узыщалъхуа хэкум[+].

14Рахэлрэ Леарэ иратащ Екъуб жэуап:

– ЩыдиӀэж иджы дэ ди адэм и лъапсэм Ӏыхьэрэ мылъкурэ? 15Хамэхэм яхуэдэукъэ дэ абы дызэрилъытэр? Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы дэ дищащ, уеблэмэ ишхащ ди дыжьынри. 16Абы къыхэкӀкӀэ мылъкуу Тхьэм ди адэм къыӀрихар дыдейщ, ди бынхэми ейщ. Аращи, Тхьэм уэ къыбжиӀа псори щӀэ.

17Арати, ежьащ Екъуб, тригъэтӀысхьащ и бынхэри и фызхэри махъшэхэм; 18ИтӀанэ къыздищтащ езым и Ӏэщ псори, мылъкуу зыӀэригъэхьа псори, Паддан-Арам щиугъуея Ӏэщри и адэ Исхьэкъ деж Ханаан щӀыналъэм кӀуэжын папщӀэ. 19Лабан езым и Ӏэщым я цыр къищыну щыкӀуэм, Рахэл къидыгъуащ и адэм иӀа тхьэ сурэтхэр. 20Екъуб арамей Лабан къыфӀидыгъуащ и гур, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы хъыбар иригъэщӀакъым зэрежьэжынумкӀэ. 21Арати, ежьэжащ езым иӀэ псори и гъусэу; зиӀэтщ, псым зэпрыкӀри, игъэзащ Гилеад бгымкӀэ.

22Ещанэ махуэм Лабан жраӀащ Екъуб зэрежьэжар. 23Абы щыгъуэ абы зыщӀигъущ езым и Ӏыхьлыхэри, кӀэлъыжащ абы махуиблкӀэ икӀи щылъэщӀыхьащ Гилеад бгым деж. 24АрщхьэкӀэ Тхьэр арамей Лабан пщӀыхьым хэту жэщым къыхуэлъагъуэри, къыжриӀащ абы:

– Зыхъумэ, жумыӀэ Екъуб Ӏеи фӀыи.

25Арати, лъэщӀыхьащ Лабан Екъуб; Екъуб и шэтырхэр тригъэуват бгыщхьэм, Лабани езым и Ӏыхьлыхэр и гъусэу и шэтырхэр тригъэуващ Гилеад бгым. 26ЖриӀащ Лабан Екъуб:

– Сыт уэ зэхэпщӀыхьар? Сытым щхьэкӀэ уэ сыкъэбгъапцӀэу скӀэщӀэпша сипхъухэр, ӀэщэкӀэ гъэр ящӀахэм хуэдэу? 27Сыт щэхуу ущӀэпхъуэжу сэ зыщӀысщыбгъэпщкӀуар, къыщӀызжумыӀари сыт? Сэ узутӀыпщыжынут гуфӀэгъуэмрэ уэрэдхэмрэ ухэту, тимпанхэми пшынэми къыпхуеуэу. 28Уэ Ӏэмал къызэптакъым уеблэмэ си пхъурылъхухэми сипхъухэми ба яхуэсщӀыжыну; акъылыншагъэщ уэ пщӀар. 29Хэлъщ си Ӏэм къару фэ Ӏеягъэ фэсщӀэфыну; ауэ фи адэм и Тхьэр дыгъуасэ къызэпсалъэри, сэ къызжиӀащ:

– Сакъ, жумыӀэ Екъуб Ӏеи фӀыи.

30– Ауэ уэ укӀуэжами зи хэлъкъым, сыту жыпӀэмэ уэ укъытричырт уи адэм и унэм уихьэжыну, ауэ сыт къыщӀэбдыгъуар-тӀэ си тхьэ сурэтхэр?

31Екъуб Лабан жэуап иритурэ, жиӀащ:

– Сэ сышынэрт; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ «стумыхыжащэрэт уипхъухэр» жысӀэурэ сегупсысырти. 32Уи тхьэ сурэтхэр хэт къыкъуэпхыжми, абы псэу иӀэжкъым. Ди Ӏыхьлыхэм я пащхьэм щызэхэгъэкӀ ууейуэ сӀыгъхэри, здэщтэж.

Ауэ Екъуб ищӀэртэкъым ахэр Рахэл къызэридыгъуар.

33Арати, щӀыхьащ Лабан Екъуб и шэтырми, Леа и шэтырми, унэӀут бзылъхугъитӀым я шэтырми, ауэ игъуэтакъым зыри. ИтӀанэ Леа и шэтырым къыщӀэкӀыжри, щӀыхьащ Рахэл и шэтырым. 34Рахэл къищтащ тхьэ сурэтхэр, ахэр махъшэм телъ уанэм и щӀагъ щӀилъхьэри, тетӀысхьэжащ абыхэм. Къищащ Лабан шэтырыр зэрыщыту, ауэ игъуэтакъым. 35Мыдрейми жриӀащ и адэм:

– Къысхуремыгубжь си зиусхьэныр и пащхьэм сызэрыщымытэджыфым папщӀэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ бзылъхугъэ хабзэр къысхуэкӀуащ.

Арати, ар лъыхъуащ, ауэ игъуэтакъым тхьэ сурэтхэр.

36Екъуб къэгубжьри, Лабан едауэу щӀидзащ. Екъуб псэлъэн къыщӀидзэри, жриӀащ Лабан:

– Сыт си лажьэр, гуэныхьу стелъри сыт, щхьэ зэхэзехуэн сыпщӀа? 37Уэ къыуплъыхьащ си хьэпшып псори, сыт къахэбгъуэтар уи унэ хьэпшыпхэм ящыщу? Щыдгъэлъагъу уи Ӏыхьлыхэми си Ӏыхьлыхэми я пащхьэм деж; къытхурехъу дэ тӀум ахэр хеящӀэ.

38– Мис, илъэс тӀощӀкӀэ сыщыӀащ сэ уи деж; уи мэлхэми уи бжэнхэми щыщанэжа къэхъуакъым; уэ хъушэм щыщ мэли сэ сшхакъым; 39ХьэкӀэкхъуэкӀэм зэпкъритхъар сэ ныпхуэсхьыжакъым; ар сэ схэщӀауэт зэрызбжыр; сэ сыбгъэпшынырт жэщым кӀуэдари, махуэм кӀуэдари. 40Сэ гугъу сехьырт махуэм хуабэкӀэ, жэщми щӀыӀэкӀэ; си нэхэми жейр къекӀуэртэкъым. 41Апхуэдэххэщ илъэс тӀощӀу уи унэм щызгъэкӀуар. Сэ уэ сыпхуэлэжьащ илъэс пщыкӀуплӀкӀэ уи пхъуитӀым папщӀэ, илъэсихкӀэ уи Ӏэщым папщӀэ; атӀэми уэ пщӀэнейрэ пхъуэжащ си лэжьапщӀэр. 42Си адэм и Тхьэр, Ибрэхьим и Тхьэр икӀи Исхьэкъ и Шынагъуэр си мыгъусатэмэ, уэ иджы сыбутӀыпщыжынут ӀэнэщӀу. Тхьэм къилъэгъуащ си тхьэмыщкӀагъэри си Ӏэхэм ялэжьари, икӀи къысхуищӀащ хьэкум дыгъуасэ.


Екъубрэ Лабанрэ зэгурыӀуэныгъэ зэрызэдащӀар

43Лабан жэуап къитри къыжриӀащ Екъуб:

– Пхъухэр сипхъущ; сабийхэр си сабийщ; Ӏэщри си Ӏэщщ, уэ плъагъу псори сысейщ: сэ зыгуэр есщӀэфыну-тӀэ сипхъухэми абыхэм къалъхуа сабийхэми? 44Иджы зэгурыӀуэныгъэ зэдухылӀэнщ уэрэ сэрэ, ар щыхьэт щыхъунщ уэрэ сэрэ ди якум.

45Екъуб мывэ къищтэри игъэуващ ар фэеплъу[+]. 46ЯжриӀащ Екъуб езым и Ӏыхьлыхэм:

– КъызэщӀэфкъуэ мывэхэр.

Абыхэм мывэхэр къащтэурэ Ӏуащхьэу зэтралъхьащ, итӀанэ щышхащ мывэхэм деж. 47Лабан фӀищащ абы: Егъар-Сахъадут[*]; ауэ Екъуб абы фӀищар Гъаледщ. 48ИтӀанэ жиӀащ Лабан:

– Нобэ мы Ӏуащхьэр уэрэ сэрэ ди якум щыщыхьэтщ.

Аращ Галеед цӀэуэ щӀыфӀищар. 49Мицпэри[*] жраӀэ Лабан мыпхуэдэу зэрыжиӀам щхьэкӀэ:

– КъыткӀэлъреплъ Зиусхьэныр уэри сэри, дыщызэрымылъагъужым деж. 50Сипхъухэм Ӏейуэ уахущытмэ, е сипхъухэм нэмыщӀ нэгъуэщӀ фызхэр къапшэмэ, дэ ди якум цӀыху дэмытми, еплъ, Тхьэр щыхьэту дэтщ уэрэ сэрэ ди якум.

51– Мы Ӏуащхьэм еплъ, – жриӀащ Лабан Екъуб, – ар уэрэ сэрэ ди якум фэеплъу сэ дэзгъэуващ. 52Мы Ӏуащхьэр щыхьэтщ, мы фэеплъри щыхьэтщ Ӏеягъэ щхьэкӀэ сэ мы Ӏуащхьэм уи дежкӀэ сынызэрыфӀэмыкӀынумкӀэ, уэри си дежкӀэ мы Ӏуащхьэм укъызэрыфӀэмыкӀынумкӀэ. 53Ибрэхьим и Тхьэмрэ Нахъор и Тхьэмрэ ди якум хеящӀэу дрет, абыхэм я адэм и Тхьэр.

Екъуб тхьэлъанэ ищӀащ езым и адэ Исхьэкъ и цӀэкӀэ[+]. 54ИкӀи щиукӀащ Екъуб къурмэныпхъэр Ӏуащхьэм деж, къриджащ езым и Ӏыхьлыхэр щӀакхъуэ яшхыну; абыхэм яшхащ щӀакхъуэ, нэхуи щагъэщащ Ӏуащхьэм деж.

55Къэтэджащ Лабан пщэдджыжьым жьыуэ, ба яхуищӀщ и пхъурылъхухэми ипхъухэми, Тхьэм и нэфӀ къащихуэну хуелъэӀуащ абыхэм. ИтӀанэ ежьэжри, кӀуэжащ Лабан езым и щӀыпӀэм.

#### 32

1Екъуб ежьащ езым и гъуэгукӀэ. Къыпежьащ абы Тхьэм и мелыӀычхэр. 2Екъуб ахэр щилъагъум, жиӀащ:

– Ар Тхьэм и уафэдзэм и увыӀэпӀэщ.

ИкӀи фӀищащ а щӀыпӀэм цӀэ: Маханаим[*].


Екъуб тыгъэхэр Эсау къызэрыхуигъэхьар

3Екъуб езым япэ иту хуигъэкӀуащ и къуэш Эсау хъыбарегъащӀэхэр Эдом хэкум щыӀэ Сеир щӀыналъэм. 4Унафэ яхуищӀащ абыхэм, мыр жиӀэри:

– Мыпхуэдэу жефӀэ си зиусхьэн Эсау: мыращ жиӀэр уи унэӀут Екъуб: сэ сыщыпсэуащ Лабан деж, сыщыпсэуащ иджыри къэс; 5СиӀэщ сэ выхэри, шыдхэри, Ӏэщ цӀыкӀуи, унэӀут цӀыхухъухэри, унэӀут бзылъхугъэхэри; икӀи сэ нэзгъэкӀуащ си зиусхьэным деж си хъыбар уэзгъэщӀэну, нэфӀкӀэ укъызэплъын папщӀэ.

6ХъыбарегъащӀэхэм Екъуб деж къагъэзэжри, жаӀащ:

– Дэ дыкӀуащ уи къуэш Эсау деж; ар къытпежьауэ къокӀуэ, цӀыху щиплӀ щӀыгъуу.

7Екъуб икъукӀэ къэшынащ, къэгузэващ, икӀи игуэшащ гупитӀу езым и гъусэ цӀыхухэри, Ӏэщ цӀыкӀури инри, махъшэхэри.

8«Эсау зы гупым теуэмэ икӀи ар зэхикъутэмэ, адрей гупым къелын хузэфӀэкӀынщ», жиӀащ абы.

9ИтӀанэ елъэӀуащ Екъуб:

– Си адэ Ибрэхьими си адэ Исхьэкъи я Тхьэ, Зиусхьэну сэ: «Гъэзэж уи щӀыналъэм, уи Ӏыхьлыхэм деж, Сэ фӀыгъуэ пхуэсщӀэнущ уэ» жиӀэу къызжезыӀа![+] 10Сахуэфащэкъым сэ зэкӀэ фӀыгъуэрэ пэжыгъэрэ пщӀэуэ Уэ сэ, Уи ӀурыщӀэм, къысхуэпщӀахэм; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ си башыр сӀыгъыу сызэпрыкӀащ мы Иордан псым; атӀэми иджы сэ гупитӀ мылъку яӀэу си гъусэщ. 11СынолъэӀу, сыӀэщӀэх сэ си къуэшым и Ӏэм, Эсау и Ӏэм; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сыщошынэ абы, ар къакӀуэу сэри, анэри, сабийхэри псори диукӀынкӀэ. 12Уэракъэ къызжезыӀар: «Сэ фӀыгъуэ пхуэсщӀэнущ, сщӀынущ уэ къыптехъукӀыну бынхэр куэд, пхуэмыбжу хы пшахъуэм хуэдиз»[+].

13А жэщыр а щӀыпӀэм щрихащ Екъуб. ИтӀанэ къищтащ езым иӀэм щыщу и къуэш Эсау папщӀэ тыгъэу: 14Бжэн щитӀ, ажэ тӀощӀ, мэл щитӀ, тӀы тӀощӀ; 15къэпш хъууэ махъшэбз щэщӀ, я махъшэ шыщӀэхэр я гъусэу, жэм плӀыщӀ, выуэ пщӀы, шыдыбз тӀощӀ, шыдыхъуу пщӀы. 16ЯӀэщӀилъхьэщ езым и унэӀутхэм сыт хуэдэ хъушэри, щхьэхуэуи яжриӀащ и унэӀутхэм:

– Сяпэ фиту фыкӀуи, щывгъэт хъушэхэр зыр адрейм пэжыжьэу.

17ИкӀи унафэ хуищӀащ япэрейм, мыр жиӀэри:

– Си къуэш Эсау къыпхуэзэрэ «Уэ хэт урей? Дэни укӀуэрэ? Хэт и хъушэ уяпэ итри?» жиӀэу, къоупщӀмэ, 18жеӀэ: «Уи унэӀут Екъуб; мыр абы си зиусхьэн Эсау къыхуищӀа тыгъэщ; езы Екъуб ди ужь итщ».

19Ар дыдэр унафэу хуищӀащ етӀуанэми, ещанэми, хъушэхэм я ужьым иту кӀуэ псоми, «Апхуэдэу жефӀэ Эсау, фыхуэзэмэ», жиӀэурэ; 20АдэкӀи жыфӀэ: «Уи унэӀут Екъуб ди ужь итщ». Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы езым игукӀэ жиӀащ: «и нэфӀ къызыщызгъэхуэнщ ар сяпэм иту кӀуэ тыгъэхэмкӀи, дызыхуэзмэ фӀыуэ къыспежьэнкӀэ мэхъу итӀанэ».

21Арати, кӀуащ тыгъэхэр абы я пэ иту; езым а жэщыр щигъэкӀуащ увыӀэпӀэм.


Екъуб Тхьэм зэребэнар

22А жэщым къэтэджри, и фызитӀри, и унэӀут бзылъхугъитӀри, и къуэ пщыкӀузри къыздищтэри, зэпрыкӀащ Ябок и чэнжыпӀэмкӀэ. 23Ахэр зэпришащ псым, зэпришащ езым иӀа псори. 24Къэнащ Екъуб и закъуэу.

ИкӀи къебэнащ абы Зыгуэр, нэхущ пшэплъыр къищӀыху. 25КъызэрытемыкӀуэфыр къыщилъагъум, къеӀусэщ абы и куэ къупщхьэ зэрытыпӀэм, зэрыгъэпкӀащ Екъуб и куэ къупщхьэ зэрытыпӀэр, Ар абы къыщебэным.

26– СутӀыпщ сэ, пшэплъ къищӀащ, – жиӀащ адрейм.

– УзутӀыпщынукъым, Уэ уи нэфӀ къысщымыхуауэ, – жиӀащ Екъуб.

27– Сыт уи цӀэр? – жиӀащ адрейм.

– Екъуб, – жиӀащ абы.

28– Иджы щыщӀэдзауэ уи цӀэу щытынур Екъубкъым, атӀэ Израилщ[*], – жиӀащ адрейм, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ уэ уебэнащ Тхьэми цӀыхухэми, къару уиӀэу къэбгъэлъэгъуащ[+].

29ЩӀэупщӀащ Екъуб, мыр жиӀэурэ:

– КъызжеӀэ уи цӀэр.

– Сыт уэ си цӀэм ущӀыщӀэупщӀэр? – жиӀащ абы.

ИкӀи и нэфӀ къыщыщыхуащ абы абдежым.

30Екъуб фӀищащ а щӀыпӀэм цӀэуэ Пэниел[*], сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, жиӀащ абы, «Сэ слъэгъуащ Тхьэр, ди нэгу зэхуэгъэзауэ, итӀани псэууэ къелащ си псэр»[+]. 31КъыщӀэкӀащ дыгъэр, ар Пэнуел щыпхрыкӀым; ещӀэкъуауэрт ар, и куэ къупщхьэ зэрытыпӀэр зэрыпкӀати.

32Абы папщӀэ иджыри къэс израил цӀыхухэм яшхыркъым куэ къупщхьэ зэрытыпӀэм телъ хуэр, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Къебэныгъар къеӀусащ Екъуб и куэ къупщхьэ зэрытыпӀэм телъ хуэм.

#### 33


Екъуб Эсау зэрыхуэзар

1Екъуб щыплъэм къилъэгъуащ: къокӀуэ Эсау, и гъусэщ абы цӀыху щиплӀ. Щхьэхуэ-щхьэхуэ ищӀащ Леаи, Рахэли, унэӀут бзылъхугъитӀми я сабийхэри. 2ИкӀи иригъэуващ унэӀут бзылъхугъэхэмрэ абыхэм я сабийхэмрэ япэ, Леарэ абы и сабийхэмрэ абыхэм я ужьым, Рахэлрэ Исуфрэ абыхэм я ужьыж. 3Езыр абыхэм япэ иту ежьэри, щхьэщэ ищӀащ щӀыгум нэсу блэнейрэ, и къуэшым щыбгъэдыхьэм.

4Эсау къыпежажьэри ӀэплӀэ къыхуищӀащ, и пщэми зыкъришэкӀащ, баи къыхуищӀащ, икӀи гъащ ахэр. 5Эсау къаплъэри, фызхэри сабийхэри къыщилъагъум, жиӀащ:

– Хэт мы уи гъусэхэр?

– Тхьэм и гущӀэгъукӀэ уи унэӀутым кърита бынхэрщ, – жиӀащ Екъуб.

6ИтӀанэ унэӀут бзылъхугъэхэри абыхэм я бынхэри къыбгъэдыхьэри щхьэщэ къыхуащӀащ Эсау. 7Абы и ужькӀэ Леаи абы и сабийхэми къыбгъэдыхьэри щхьэщэ къыхуащӀащ. ИкӀэм икӀэжым Исуфрэ Рахэлрэ къыбгъэдыхьэри щхьэщэ къыхуащӀащ.

8ЖиӀащ абы щыгъуэ Эсау:

– Мы сыкъызыхуэза къомыр сыт?

– Уэ си зиусхьэныр нэфӀкӀэ укъызэплъын папщӀэ, –

жиӀащ Екъуб.

9Эсау жиӀащ:

– Сэ сиӀэр ирикъунщ, си къуэш; ууейр уэ зигъэӀэж.

10– Хьэуэ, – жиӀащ Екъуб, – уэ нэфӀкӀэ укъызэплъмэ, сӀых сэ къызбгъэдэкӀ тыгъэр; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ слъэгъуащ уи напэр, Тхьэ напэр зыгуэрым илъэгъуам ещхьу, уэри укъысхуэгуэпащ. 11Нащтэ си тыгъэу уэ къыпхуэсхьар; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и нэфӀкӀэ къызитауэ сиӀэщ сэ псори.

Арати, къытригъэхьэщ ари, абы Ӏихащ.

12– ЗытӀэтынщи, дежьэнщ, – жиӀащ абы и ужькӀэ Эсау, – сэ сыкӀуэнщ уяпэ ситу.

13Екъуб жриӀащ абы:

– Си зиусхьэным ещӀэ сабийхэр зэрыгуащӀэмащӀэр, си Ӏэщ цӀыкӀури инри къашу зэрыщытри: ар махуэ енкӀэ пхумэ, зэтелӀэнущ псори. 14Си зиусхьэныр ирекӀуэ езым и унэӀутым япэ иту, ауэ сэ си япэм Ӏэщу итыр зэрыкӀуэм хуэдэу, икӀи сабийхэр зэрыкӀуэм хуэдэу, хуэму сыкӀуэурэ секӀуэлӀэнщ си зиусхьэным деж Сеир щӀыналъэм.

15– Сэ сщӀыгъу цӀыхухэм щыщ зыбжанэ къыпхуэзгъэнэнщ, – жиӀащ Эсау.

– Сытым щхьэкӀэ? – жиӀащ Екъуб, – Си зиусхьэныр нэфӀкӀэ къызэплъыну аркъудейщ сэ сызыхуейр!

16Арати, игъэзэжащ Эсау а махуэ дыдэм езым и гъуэгукӀэ Сеир. 17Ауэ Екъуб Суккот иунэтӀри щиухуащ абы унэ, и Ӏэщхэм папщӀэ ищӀащ пщыӀэхэр. Абы къыхэкӀкӀи фӀищащ а щӀыпӀэм цӀэуэ Суккот[*].

18Екъуб Паддан-Арам къикӀыжри, бэӀутӀэӀуншэу къэсащ Ханаан щӀыналъэм ит Щэхэм къалэм, икӀи щытӀысащ къалэ гупэм деж[+]. 19ИкӀи езым и шэтыр здригъэува щӀыгуу губгъуэм щыщыр къыщищэхуащ Щэхэм и адэ Хамор и къуэхэм я деж ахъшищэкӀэ. 20Абдежым къурмэнщӀыпӀэ щигъэуври, елъэӀуащ Зиусхьэну Израил и Тхьэм.

#### 34


Екъуб ипхъу Динэ лей къызэрырахар

1Леа Екъуб къыхуилъхуа Динэ дэкӀащ а щӀыналъэм ипхъухэм еплъыну. 2Ар къилъэгъуащ а щӀыналъэм ипщ хъыу лъэпкъым щыщу Хамор и къуэ Щэхэм, ар иубыдри здигъэгъуэлъащ, леи кърихащ. 3Абдеж абы и игу кӀэрыпщӀащ Динэ, Екъуб и пхъум, абы пщащэр фӀыуэ илъагъури, псалъэ гурыхькӀэ епсэлъащ. 4Арати, Щэхэм епсэлъащ Хамор, езым и адэм:

– Къысхуэшэ а пщащэр фызу, – жиӀэри.

5Екъуб зэхихащ Хамор и къуэм езым и пхъур, Динэ, къызэригъэпудар, ауэ езым и къуэхэр Ӏэщыр ягъэхъуу губгъуэм щыӀэти, Екъуб зиущэхуащ, ахэр къэкӀуэжыху. 6КъыдэкӀащ Хамор, Щэхэм и адэр, Екъуб деж, абы къепсэлъэну. 7Екъуб и къуэхэри къикӀыжащ губгъуэм, къэхъуар щызэхахым; я жагъуэ хъуащ а лӀыхэм, къызэщӀэнащ губжькӀэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Израилым и напэр трихащ Щэхэм, Екъуб и пхъум дэгъуэлъри, атӀэми ар мыхъуну щытащ. 8Хамор абыхэм епсэлъэну къригъажьэри, жиӀащ:

– Щэхэм, си къуэр, кӀэрыпщӀащ псэкӀэ фи пхъум; атӀэ къефт ар абы фызу. 9Ӏыхьлы фыкъытхуэхъу; къэдвгъашэ фипхъухэр, дэ дипхъухэри фшэ. 10ТщӀыгъуу фыкъыддэпсэу; мы щӀыналъэр фи пащхьэм илъщ, фыщыпсэу икӀи фыщыщакӀуэ абы, зыӀэрывгъэхьэ ар фыфейуэ.

11Езы Щэхэм яжриӀащ абы и адэми и дэлъхухэми:

– НэфӀкӀэ фыкъызэплъ къудеймэ, сэ фэстынущ сыт фыхуейуэ къызжефӀэми. 12Вгъэнахуэ нысэ уасэу я нэхъ лъапӀэри тыгъэри; сыт къызжефӀэми, фэстынщ; пщащэр фызу къызэфт закъуэ, нэхъыбэ сыхуейкъым.

13Екъуб и къуэхэм жэуапу къратыжащ Щэхэми абы и адэ Хамори хьилагъэ хэлъу; апхуэдэу ахэр щӀэпсалъэр абы езыхэм я шыпхъу Динэ лей къызэрырихар арат;

14– Дэ ар тхуэлэжьынукъым, – къыжраӀащ абыхэм, – ди шыпхъур сунэт ямыщӀа цӀыхум етту; напэншагъэщ ар дэркӀэ. 15Мы зы закъуэрщ дэ дызэрызэгурыӀуэ хъунур: дэ тхуэдэу, фи цӀыхухъу псори сунэт фщӀынырщ. 16Апхуэдэу хъумэ, фэдгъэшэнщ дипхъухэр, къэтшэнщ фипхъухэри, дывдэпсэунщ, зы лъэпкъи дыхъунщ. 17Ауэ сунэт зевмыгъэщӀмэ, ди пхъур тшэжынщи, дыкӀуэжынщ.

18Ягу ирихьащ а псалъэхэр Хамор, Хамор и къуэ Щэхэм. 19ЩӀалэм зимыӀэжьэу игъэзэщӀащ ар; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фӀыуэ илъагъурт Екъуб и пхъур. Абы и адэм и унэм исхэм ящыщу псоми нэхърэ нэхъ пщӀэ иӀэт. 20ИтӀанэ Хаморэрэ и къуэ Щэхэмрэ езыхэм я къалэм и куэбжэм деж кӀуэри, щӀадзащ епсэлъэн я къалэм дэс цӀыхухэм, мыпхуэдэу жаӀэурэ:

21– Мы цӀыхухэр мамыру къытхущытщ дэ; щретӀыс ахэр мы щӀыналъэм деж икӀи щрещакӀуэ; щӀыналъэри убгъуауэ илъщ я пащхьэм. Къэтшэнщ япхъухэри фызу, едгъэшэнщ дипхъухэри. 22Мы зы закъуэрщ а цӀыхухэр къызэрыдгурыӀуэнур къыддэпсэуну, зы лъэпкъыуи дызэкъуагъэтыну: абыхэм яхуэдэу, дэри ди цӀыхухъу псори сунэт тщӀымэ. 23Дыдей хъунукъэ абыхэм я Ӏэхъушэхэри, я мылъкухэри, я Ӏэщ псори? Арэзы дызэрыхъуу, псэунущ ди гъусэу.

24Къалэдэс псори едэӀуащ Хаморэрэ абы и къуэ Щэхэмрэ, икӀи сунэт ящӀащ цӀыхухъу псори, къалэдэсу хъуар.

25Ещанэ махуэм, ахэр гукъыдэмыжу здэщылъым, Екъуб и къуитӀым, Динэ и дэлъхухэу Симеонрэ Лэуийрэ, къащтащ щхьэж и джатэр икӀи пэрыуэ щымыӀэу къалэм дыхьэри, яукӀащ цӀыхухъу псори; 26Езы Хамори абы и къуэ Щэхэми яукӀащ джатэкӀэ; Динэ Щэхэм и унэм къыщӀашыжри къыщӀэкӀыжащ итӀанэ. 27Екъуб и къуэхэр яукӀахэм я деж кӀуэри зэрапхъуащ къалэр, я шыпхъум лей къызэрырахам папщӀэ. 28Абыхэм къащтащ адрейхэм я Ӏэщ цӀыкӀуи ини, я шыдхэри, апхуэдэу къалэм сыт дэлъми, губгъуэм сыт илъми. 29ЗэщӀакъуащ абыхэм я мылъку псори, я бын псори, я фызхэри гъэр къащӀащ, зэрапхъуащ унэхэм щӀэлъа псори.

30Абы щыгъуэ яжриӀащ Екъуб Симеонрэ Лэуийрэ:

– Бэлыхь сыхэвдзащ сэ мы щӀыналъэм щыпсэу ханаан цӀыхухэмрэ пэриц цӀыхухэмрэ сыкъалъагъу мыхъуу сызэрыфщӀамкӀэ. Сэ цӀыхуу сиӀэр мащӀэщ; зэхуэсынущ къыспэувыну, сыхагъэщӀэнущ, икӀи дыкӀуэдынущ сэри си унагъуэри.

31Ауэ Симеонрэ Лэуийрэ жаӀащ:

– АтӀэ ди шыпхъум лей ирах хъунут, къэхьпэм хуэдэу!?

#### 35


Екъуб Бэтэл деж

1Тхьэм Екъуб къыжриӀащ:

– Ежьэ, Бэтэл кӀуэи, щыпсэу абдежым; щыухуэ къурмэнщӀыпӀэ абы уи къуэш Эсау зыщыбгъэпщкӀуу ущыщӀэпхъуэжам къыпхуэлъэгъуа Тхьэм папщӀэ[+].

2ЖриӀащ Екъуб езым и унагъуэми, къыдэщӀыгъу псоми:

– ХыфӀэвдзэ хамэ тхьэ сурэтхэу фэ фиӀэхэр, хыфӀэвдзи, зывгъэкъэбзэж, зэфхъуэкӀ фи щыгъынхэри; 3ЗытӀэтынщи, дыкӀуэнщ Бэтэл; абдежым щызухуэнщ сэ къурмэнщӀыпӀэ си тхьэмыщкӀэгъуэ махуэм сызэхэзыха икӀи сызытета гъуэгум щызигъуса Тхьэм папщӀэ.

4Арати, хамэ тхьэ сурэту абыхэм яӀыгъа псори, я тхьэкӀумэхэм ярылъа тхьэгъухэри иратащ Екъуб; Екъуб ахэр щыщӀитӀащ Щэхэм и гъунэгъуу щыт жыгейм и лъабжьэм деж.

5ИтӀанэ ежьащ ахэр. Тхьэм и шынагъуэм Ӏэгъуэблагъэм щыӀэ къалэхэм дэсхэм зэщӀищтати, зыри кӀэлъыпхъэракъым Екъуб и къуэхэм.

6Арати, кӀуащ Екъуб Ханаан щӀыналъэм щыӀэ Лузэ, нэгъуэщӀу жыпӀэмэ Бэтэл, езыри абы и гъуса цӀыху псори. 7Щиухуащ абдежым къурмэнщӀыпӀэ, фӀищащ а щӀыпӀэми: Ел-Бэтэл[*]; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мыбдежым абы къыщыхуэлъэгъуащ Тхьэр, езым и къуэшым зыщигъэпщкӀуу къыщыщӀэпхъуэжыгъам щыгъуэ[+].

8ЛӀащ Дэборэ, Ребеккэ зыпӀа бзылъхугъэр, щыщӀалъхьэжащ ар Бэтэл нэхъ и щӀагъкӀэ щыт жыгейм и лъабжьэм. Екъуб а жыгейм фӀищащ: хьэдагъэ жыгей[+].

9Паддан-Арам къыкӀыжа нэужь, къыхуэлъэгъуащ Тхьэр Екъуб, и нэфӀи къыщыхуащ абы. 10КъыжриӀащ Тхьэм абы:

– Уи цӀэр Екъубщ;

ауэ иджы щыщӀэдзауэ уэ ЕкъубкӀэ къоджэнукъым,

атӀэ уиӀэнущ уэ цӀэуэ Израил.

Апхуэдэуи къыфӀищащ абы цӀэуэ Израил[+].

11АдэкӀи къыжриӀащ Тхьэм абы:

– Псори зыхузэфӀэкӀ Тхьэр Сэращ;

багъуэ икӀи хэхъуэ;

лъэпкъ икӀи лъэпкъ куэд дыдэ къыптехъукӀынущ уэ, пащтыхьхэри къыптехъукӀынущ[+].

12Сэ Ибрэхьимрэ Исхьэкърэ еста щӀыналъэр

естынущ уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэми.

13Абы къыщепсэлъа щӀыпӀэм зыщиӀэтри, Тхьэр уафэм дэкӀуеижащ. 14Екъуби Тхьэр абы къыщепсэлъа щӀыпӀэм деж мывэ фэеплъ щигъэуври, трикӀащ абы санэри дагъэри[+]. 15ИкӀи фӀищащ Екъуб Тхьэр къыщепсэлъа щӀыпӀэм Бэтэл[*][+].


Рахэл Биниамин къызэрыхуэхъуамрэ зэрылӀамрэ

16ИтӀанэ къабгынащ Бэтэл. Ефрат нэсыным зымащӀэ къэнэжауэ, Рахэл лъхуащ, лъхугъэм гугъу иригъэхьурэ. 17Ар лъхугъэм и хьэзабхэм щыхэтым, бынжэпыупщӀ фызыжьым абы къыжриӀащ:

– Умышынэ, иджыри къуэ уиӀэщ.

18Абы и псэр щыхэкӀ дыдэм, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар лӀэрт, цӀэ фӀищащ и быным: Бэн-Они[*]. Ауэ адэр еджащ абы БиниаминкӀэ[*].

19Арати, Рахэл лӀэри, щыщӀалъхьэжащ Ефрат, нэгъуэщӀу жыпӀэмэ Бэтлэхьэм ухуэзышэ гъуэгум деж. 20Екъуб тригъэуващ абы и кхъащхьэм мывэ сын. Рахэл и сыныр щытщ нобэр къыздэсым. 21ИтӀанэ Израил ежьэри щригъэувыкӀащ и шэтырхэр Эдэр чэщанэм и щӀыбкӀэ.


Екъуб и къуэхэр

22Израил а къэралым щыщыӀэ зэманым Рубэн кӀуэри, и адэм и унэӀут бзылъхугъэ Билхьэ дэгъуэлъащ. Зэхихыжащ ар Израил.

Екъуб иӀэт къуэ пщыкӀутӀ[+].

23Леа и къуэхэр: Екъуб и щыпэлъху Рубэн, абы и ужькӀэ Симеон, Лэуий, Иудэ, Иссашхар, Зэбулун сымэ.

24Рахэл и къуэхэр: Исуфрэ Биниаминрэ.

25Рахэл и унэӀут бзылъхугъэ Билхьэ и къуэхэр: Данрэ Нафталийрэ.

26Леа и унэӀут бзылъхугъэ Зилпэ и къуэхэр: Гадрэ Ащэррэ. Ахэр Екъуб и къуэхэрщ, Паддан-Арам къыщыхуалъхуауэ.


Исхьэкъ зэрылӀар

27КъэкӀуащ Екъуб езым и адэ Исхьэкъ деж, Мамрэ, е Кириат-Арбэ, нэгъуэщӀу жыпӀэмэ Хэврон, Ибрэхьими Исхьэкъи здэщыӀам[+].

28Хъурт Исхьэкъ и ныбжьыр илъэсищэрэ ищӀрэ. 29Исхьэкъ и псэр хэкӀри лӀащ, икӀи хыхьэжащ езым и лъэпкъым, жьы хъуауэ, гъащӀэкӀи ирикъуауэ; щӀалъхьэжащ ар Эсаурэ Екъубрэ, езым и къуэхэм[+].

#### 36


Эсау къытехъукӀахэр

1Мис Эсау, Эдоми ар дыдэрщ, къытехъукӀахэр[+].

2Эсау къишащ фызу Ханаан ипхъухэм ящыщу: Адэ, хет цӀыхухэм ящыщу Елонэ ипхъу, хъыу цӀыхухэм ящыщу Цыбеон и къуэ Анэ ипхъу Охьоливамэ. 3Апхуэдэу Исмэхьил ипхъу Басемати, Нэбаиот и шыпхъур[+].

4Адэ Эсау къыхуилъхуащ Елифаз; Басемат къилъхуащ Рэуел. 5Охьолибамэ къилъхуащ Еущ, Ялам, Къорахь сымэ.

Ахэр Эсау и къуэхэщ, Ханаан щӀыналъэм къыщыхуалъхуауэ.

6Къищтащ Эсау езым и фызхэри и къуэхэри, ипхъухэри, и унэм ис цӀыху псори, и хъушэхэри, и Ӏэщ псори, Ханаан щӀыналъэм къыщилэжьа и мылъкуу хъуари, икӀи кӀуащ нэгъуэщӀ щӀыналъэ, езым и къуэш Екъуб и пащхьэ икӀри. 7Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абыхэм я мылъкухэр апхуэдизкӀэ куэд хъурти, зэгъусэу псэужыфыртэкъым ахэр, здызекӀуэ щӀыналъэми ихуэжыртэкъым, я Ӏэхъушэхэм я куэдагъым къыхэкӀыу.

8Апхуэдэу щытӀысащ Эсау Сеир бгыщхьэм деж. Эсау, Эдомри арщ.

9Мыхэращ къытехъукӀар бгыщхьэ Сеир щыпсэу Эдом цӀыхухэм я адэ Эсау:

10Мис Эсау и къуэхэм я цӀэхэр:

Елифазэ, Эсау и фыз Адэ и къуэр, Рэуел, Эсау и фыз Басемат и къуэр.

11Елифаз иӀэт къуэхэр: Тэман, Омар, Цэфэу, Гъатам,

Къэназ сымэ.

12ТымнаӀ Эсау и къуэ Елифаз и унэӀут бзылъхугъэт; абы Елифаз къыхуилъхуащ Амалек. Ахэрщ Эсау и фыз Адэ и къуэхэм къатехъукӀахэрщ.

13Мис Рэуел и къуэхэри: Нахьат, Зэрахь, Шам, Миззэ. Ахэр Эсау и фыз Басемат и къуэхэм къатехъукӀарщ.

14Цыбеон и къуэ Анэ ипхъу Охьолибамэ, Эсау и фызым, и къуэхэщ мыхэр: абы Эсау къыхуилъхуащ Еуш, Ялам, Корахь сымэ.

15Мис Эсау и къуэхэм къатехъукӀахэм я нэхъыжьхэр. Эсау и щыпэлъху Елифаз и къуэхэр: нэхъыжь Тэман, нэхъыжь Омар, нэхъыжь Цэфэу, нэхъыжь Кэназ, 16нэхъыжь Корахь, нэхъыжь Гъатам, нэхъыжь Амалек. Ахэрщ Елифаз и нэхъыжьхэу Эдом и щӀыналъэм щыӀахэр; ахэр Адэ и къуэхэм къатехъукӀащ.

17Мыхэр Эсау и къуэ Рэуел и къуэхэм къатехъукӀащ: нэхъыжь Нахьат, нэхъыжь Зэрахь, нэхъыжь Шам, нэхъыжь Миззэ. Ахэр Рэуел и нэхъыжьхэу Эдом и щӀыналъэм щыӀахэрщ; ахэр Эсау и фыз Басемат и къуэхэм къатехъукӀащ.

18Мыхэр Эсау и фыз Охьолибамэ и къуэхэщ: нэхъыжь Еуш, нэхъыжь Ялам, нэхъыжь Корахь. Ахэр Анэ ипхъу Охьолибамэ, Эсау и фызым, къилъхуа нэхъыжьхэщ.

19Мис ахэрщ Эсау, Эдом аращ, и къуэхэм къатехъукӀар, икӀи ахэрщ я нэхъыжьхэр.


Сеир къытехъукӀахэр

20Мыхэр Хор лъэпкъым щыщ Сеир и къуэхэу а щӀыналъэм щыпсэуахэрщ: Лотан, Шэуал, Цыбеон, Анэ,[+] 21Дищэн, Ецэр, Дищэн сымэ. Ахэр Сеир и къуэхэу Хор цӀыхухэм я нэхъыжьхэщ, Эдом и щӀыналъэм щыпсэуахэрщ.

22Лотан и къуэхэщ: Хьорыйрэ Хьэмамрэ; Лотан и шыпхъур Тимнэщ.

23Мыхэр Шэуалэ и къуэхэщ: Алуан, Манахьат, Эбал, Шэфэу, Онам сымэ.

24Мыхэр Цыбеон и къуэхэщ: Айэрэ Анэрэ. Анэр езым и адэ Цыбеон и шыдхэр щигъэхъум щыгъуэ губгъуэ нэщӀым псы хуабэ къыщызыгъуэтарщ.

25Мыхэр Анэ и бынхэщ: Дишонрэ Анэ ипхъу Охьолибамэрэ.

26Мыхэр Дишон и къуэхэщ: Хьэмдан, Ещбан, Итран, Къэран сымэ.

27Мыхэр Эцер и къуэхэщ: Билхьан, ЗаӀауан, Акъан сымэ.

28Мыхэр Дишан и къуэхэщ: Уц, Аран.

29Мыхэр хор цӀыхухэм я нэхъыжьхэщ: нэхъыжь Лотан, нэхъыжь Шэуал, нэхъыжь Цыбеон, нэхъыжь Анэ, 30нэхъыжь Дишон, нэхъыжь Эцер, нэхъыжь Дишан. Мис хор цӀыхухэм я нэхъыжьхэр, Сеир щӀыналъэм нэхъыжьыгъуэр зэрыщаӀыгъам хуэдэу зэкӀэлъыкӀуэу.


Эдом цӀыхухэм я пащтыхьхэмрэ я лӀакъуэхэмрэ

31Мис израил цӀыхухэм пащтыхь яӀэн и пэкӀэ Эдом щӀыналъэм деж пащтыхьу щыщытахэр.

32Эдом пащтыхьу щыщытащ Бэла, Бэор и къуэр, абы и къалэм и цӀэуи щытащ Динхьабэ. 33Бэла лӀэри, пащтыхьыгъуэр иубыдащ абы и ужькӀэ Иобаб, Зэрахьым и къуэм, Боцрэ щыщым. 34ЛӀащ Иобаб, абы и ужькӀи пащтыхьыгъуэр иубыдащ Хушам, тэманхэм я щӀыналъэм щыщым[+]. 35Хушам лӀэри, абы и ужькӀэ пащтыхь хъуащ мидиан цӀыхухэр Моаб хэкум деж щыхэзыгъэщӀа Хадад, Бэдад и къуэр; абы и къалэм и цӀэт Ауит. 36Хадад лӀа нэужь, пащтыхь хъуащ Самлэ, Масрэкъэ щыщыр. 37Самлэ лӀэри, бы и ужькӀэ пащтыхь хъуащ Шаул, псы Ӏуфэм Ӏут Рехьовот щыщыр. 38Шаул лӀа нэужь, пащтыхь хъуащ БаӀал-Хъанан, Эхбэр и къуэр. 39БаӀал-Хъанан, Эхбэр и къуэр, лӀэри абы и ужькӀэ пащтыхь хъуащ Хадар: абы и къалэм и цӀэщ Пау; абы и фызым и цӀэщ Мэхьэтабэл, Мезахьаб и къуэ Матрэд ипхъущ.

40Мыхэр Эсау и нэхъыжьхэм я цӀэхэрщ, я лъэпкъхэмкӀэ, я щӀыпӀэхэмкӀэ, я цӀэхэмкӀэ: нэхъыжь Тымнэ, нэхъыжь Алуа, нэхъыжь Етэт, 41нэхъыжь Охьолибамэ, нэхъыжь Елэ, нэхъыжь Пинон, 42нэхъыжь Къэназ, нэхъыжь Тэман, нэхъыжь Мыбцар, 43нэхъыжь Магдиел, нэхъыжь Ирам. Ахэрщ Эдом нэхъыжьхэр, я псэупӀэхэмкӀэ, езыхэм я щӀыналъэм деж. Аращ Эсау Эдом цӀыхухэм я адэр.

#### 37


Исуф къехъулӀэнур пщӀыхьэпӀэу и нэгу зэрыщӀэкӀар

1Екъуб итӀысхьащ и адэр хэхэсу зыщыпсэууэ щыта щӀыналъэм, Ханаан щӀыналъэм.

2Мис Екъуб и унагъуэм и хъыбарыр.

Исуф, илъэс пщыкӀубл и ныбжьу, мэлхэри бжэнхэри игъэхъурт, и къуэшхэу Билхьэрэ Зилпэрэ я къуэхэм я гъусэу, щӀалэщӀэу, и адэм и фызхэм я гъусэу. Исуф нигъэсыжырт я адэм деж абыхэм папщӀэ хъыбар Ӏейхэр. 3Екъуб адрей и къуэхэм нэхърэ Исуф нэхъыфӀу илъагъурт, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар езым и жьыщхьэм къыхуэхъуа и къуэт; арати, хуригъэщӀащ абы гъуапэ зиӀэ щыгъын кӀыхь. 4Абдеж къащӀащ зэш псоми нэхърэ ар нэхъыфӀу я адэм зэрилъагъур; ялъагъу мыхъуи хъуащ ар, ахэр абы дахэуи епсэлъэжыфыртэкъым.

5Илъэгъуащ Исуф пщӀыхьэпӀэ жэщ гуэрым, яхуиӀуэтэжащ ар езым и къуэшхэм: мыдрейхэми ар нэхъри жагъуэу ялъагъу хъуащ. 6Исуф яжриӀащ абыхэм:

– ФыкъедаӀуэ сэ пщӀыхьэпӀэ слъэгъуам. 7Слъэгъуащ: дэ пхырхэр дощӀри губгъуэм дитщ, си пхырыр уващ, уващ захуэу, икӀи фи пхырхэр хъурейуэ абы къеувэкӀри, щхьэщэ къыхуащӀащ си пхырым.

8Абдеж и къуэшхэм къыжраӀащ абы:

– Уэ тепщэ укъытхуэхъунуи? Уэ дыпӀэщӀэлъынуи?

ИкӀи ар нэхъри жагъуэу ялъагъу хъуащ абы и пщӀыхьымрэ жиӀамрэ щхьэкӀэ. 9Илъэгъуащ аргуэру Исуф нэгъуэщӀ пщӀыхьэпӀи, яхуиӀуэтэжащ ари и къуэшхэм:

– ФыкъэдэӀуэ, аргуэру пщӀыхьэпӀэ слъэгъуащ, дыгъэми, мазэми, вагъуэ пщыкӀузми щхьэщэ къысхуащӀу.

10Езым и адэми и къуэшхэми ар щахуиӀуэтам, къешхыдащ абы и адэр, къыжриӀащ мыпхуэдэу абы:

– Ар сыт пщӀыхьэпӀэ уэ плъэгъуар? Сэри, уи анэри, уи къуэшхэри уэ щӀым нэсу щхьэщэ пхуэтщӀын папщӀэ, дынэкӀуэнуи?

11И къуэшхэр къыхузэгуэпырт абы; ауэ Исуф и адэм игу ириубыдащ абы и псалъэр.


Исуф и къуэшхэм зэращамрэ ар Мысырым къызэрыщыхутамрэ

12Исуф и къуэшхэр кӀуащ Щэхэм махуэ гуэрым, я адэм и мэлхэри и бжэнхэри ягъэхъун папщӀэ. 13Екъуб Исуф жриӀащ:

– Уи къуэшхэм мэлхэри бжэнхэри ягъэхъу. Сэ узгъэкӀуэнущ абыхэм я деж.

Абы жэуап иритащ:

– Сыхьэзырщ сэ[+].

14ЖриӀащ адэкӀи абы:

– КӀуэи, еплъ, узыншэу пӀэрэ уи къуэшхэр, къызыхуэтыншэу пӀэрэ мэлхэри бжэнхэри, икӀи къысхуэхьыж жэуапыр.

Арати, дигъэкӀащ ар Хэврон аузым, кӀуащ Исуф Щэхэм. 15ЛӀы гуэр къыхуэзащ абы, губгъуэм игъуэщыхьауэ, арати, къеупщӀащ а лӀыр абы:

– Сыт уэ узылъыхъуэр? – жиӀэри.

16– Сэ солъыхъуэ си къуэшхэм; къызжеӀэ, дэнэ деж абыхэм Ӏэщыр щагъэхъур?

17– Ахэр ӀукӀыжащ мыбдежым; – жиӀащ адрейм – сэ зэхэсхащ абыхэм «ДыкӀуэнщ Дотан» жаӀэу зэрыжаӀар.

Исуф и къуэшхэм якӀэлъыкӀуэри, къыщигъуэтащ ахэр Дотан деж. 18Къалъэгъуащ абыхэм Исуф жыжьэу, икӀи абыхэм, ар гъунэгъу къахуэмыхъу щӀыкӀэ, мурад ящӀу щӀадзащ ар яукӀыну.

19ЖаӀащ абыхэм:

– Мес, къокӀуэ пщӀыхьэпӀэ зылъагъур. 20ДыкӀуэнщи, иджы дукӀынщ ар, иддзэнщ ар псыр зэрыгъукӀа мащэ гуэрми, жытӀэнщ хьэкӀэкхъуэкӀэ бзаджэм ишхауэ; итӀанэ деплъынщ абы и пщӀыхьхэм къикӀым.

21Рубэн, ар зэхихри, ар абыхэм къаӀэщӀигъэкӀащ,

– ДукӀынкъым ар, – жиӀэри. 22Рубэн адэкӀи яжриӀащ абыхэм:

– Фымыгъажэ лъы; ивдзэ ар губгъуэ нэщӀым ит мащэм, ауэ фемыӀусэ абы.

Абы ар щӀыжиӀэр абыхэм ар яӀэщӀихыу и адэм хуигъэкӀуэжын щхьэкӀэт.

23Исуф езым и къуэшхэм къащыхыхьэм, абыхэм къыщатхъащ абы щыгъа гъуапэ зиӀэ щыгъын кӀыхьыр. 24ИтӀанэ ар къащтэри ирадзащ псыкъуийм; а псыкъуийр нэщӀт; абы псы иттэкъым. 25Ахэр шхэну тӀысауэ плъэри, къалъэгъуащ исмэхьил цӀыхухэм я чэруаныр Гилеад къикӀыу; абыхэм я махъшэхэм ятелъщ мэ дахэ къызыпих удзхэри, пхъэхэри, шхынхэлъхьэхэри: макӀуэ ахэр, а псори Мысырым яшэн папщӀэ.

26Абдеж Иудэ яжриӀащ езым и къуэшхэм:

– Сыт ди фейдэуэ хэлъыр ди къуэшыр дукӀыу, абы и лъыр щӀэтхъумэжкӀэ? 27ДыкӀуэнщи, етщэнщ ар исмэхьил цӀыхухэм, абы илъ дгъэжэну дыхуейкъым; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар ди къуэшщ, дилщ.

Зэшхэр абы едэӀуащ[+]. 28Арати, Мидиам щыщ сатуущӀэхэр щыблэкӀым, мащэм Исуф кърагъэфыжри иращащ ар исмэхьил цӀыхухэм дыжьын тӀощӀкӀэ, абыхэм Исуф Мысырым яшащ.

29Рубэн аргуэру къакӀуэри, мащэм щиплъэм, искъым Исуф. Абдеж, гукъеуэм хэту, зэфӀитхъащ езым и щыгъынхэр. 30ИтӀанэ и къуэшхэм я деж къигъэзэжри, жиӀащ:

– ЩӀалэр щыӀэжкъым, дэнэ иджы сэ сыздэкӀуэнур?

31ИтӀанэ къащтащ Исуф и щыгъыныр; ажэ яукӀри, абы и лъым хакухьащ щыгъыныр. 32Щыгъын кӀыхьыр я адэм хуахьри, жаӀащ:

– Дэ мыр къэдгъуэтащ; еплъыт уи къуэм и щыгъыныр арарэ армырарэ.

33Абы ар къицӀыхужри, жиӀащ:

– Мыр си къуэм и щыгъынырщ; хьэкӀэкхъуэкӀэ бзаджэм ишхащ ар; пэжщ, зэпкъратхъащ Исуф.

34Абдеж Екъуб езым и щыгъынхэр зэфӀитхъри, щыгъуэ щыгъынхэр зыщитӀэгъащ, икӀи игъеящ и къуэр махуэ куэдкӀэ. 35Къызэхуэсащ абы и къуэхэри ипхъухэри, ар ягъэудэӀужын папщӀэ; ауэ ар хуейтэкъым удэӀужыну, жиӀащ мыр:

– Нэщхъеягъуэм сыхэту сехыжынущ си къуэм деж щӀыкъатиблкӀэ.

Апхуэдэу игъеящ и адэм Исуф.

36Мидиам цӀыхухэм Мысырым щращащ Исуф Потифар, фирхьэуным и блыгущӀэтхэм щыщым, фирхьэуным и щхьэхъумэхэм я Ӏэтащхьэм.

#### 38


Иудэрэ Тамарэрэ

1А зэманым Иудэ и къуэшхэм къабгъэдэкӀри щытӀысащ Адуллам къалэм щыщу Хьирэ зи цӀэм и гъунэгъуу. 2Иудэ абдежым къыщилъэгъуащ ШыуаӀ зи цӀэ ханаан цӀыху гуэрым и пхъур; ар ищтащ, щӀыхьащ абы деж. 3Ар лъэщыджэ хъури, къилъхуащ къуэ; фӀищащ абы цӀэуэ Ер. 4Аргуэру лъэщыджэ хъури, къилъхуащ къуэ; фӀищащ абы цӀэуэ Онан. 5Аргуэру къуэ къилъхури фӀищащ абы цӀэуэ Шэлэ. Иудэ щыӀэт Хъэзиб щӀыпӀэм, абы ар къыщилъхуам щыгъуэ. 6Иудэ и щыпэлъху Ер фыз къыхуишащ; абы и цӀэт Тамарэ. 7Ер, Иудэ и щыпэлъхум, Зиусхьэныр къыхуэфӀтэкъыми, игъэлӀащ Зиусхьэным ар. 8Апхуэдэу щыхъум, Иудэ Онан жриӀащ[*]:

– ЩӀыхьэ уи къуэшым и фызым деж, ар къашэ, пщыкъуэу ущыщыткӀэ, зэфӀэгъэувэж уи къуэшым и унагъуэр.

9Онан ищӀэрт быныр езым ейуэ зэрыщымытынур; абы къыхэкӀыуи и къуэшым и фызым деж щыщӀыхьэкӀэ, щӀым хикӀэрт, и къуэшым сабий иримытын папщӀэ. 10Зиусхьэным и пащхьэм Ӏеягъэт абы щилэжьыр; Абы игъэлӀащ ари. 11Абдеж жриӀащ Иудэ Тамарэ, езым и нысэм:

– Щыпсэу фызабэу уи адэм и унэм, си къуэ Шэлэ балигъ хъуху.

Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы жиӀащ: «МылӀащэрэт ари и къуэшхэм хуэдэу», – жиӀэри.

Тамарэ кӀуэжри итӀысхьэжащ и адэм и унэм.

12Зэман куэд дэкӀри, лӀащ ШыуаӀ и пхъур, Иудэ и фызыр. Иудэ удэӀужри кӀуащ Тимнэ, езым и Ӏэщхэр къэзыщхэм я деж, езыри Ӏадулам щыщ и ныбжьэгъу Хьири.

13Арати, хъыбар ирагъэщӀащ Тамарэ, уи тхьэмадэр макӀуэ Тимнэ, и Ӏэщыр къищыну, жраӀэри. 14Абдеж абы и фызабэ щыгъыныр зыщихри зытриубгъуащ щхьэтепхъуэ, икӀи зызэщӀиуфэри ӀутӀысхьащ Тымнэ хуэкӀуэ гъуэгум тет Ӏэнаим къалэм и куэбжэм. Сыту жыпӀэмэ илъэгъуат Шэлэ ин зэрыхъуари, езыр абы фызу зэрырамытари. 15Иудэ ар къилъагъури, къыщыхъуащ ар къэхьпэуэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы щӀиуфат и нэкӀур. 16Абы дежкӀэ зигъазэри, Иудэ жиӀащ:

– СыныщӀыхьэнущ уи деж.

ИщӀэртэкъым ар езым и нысэр арауэ зэрыщытыр.

– Сыт къызэптынур, си деж укъыщӀыхьэмэ? – жиӀащ абы.

17– Сэ къыпхуезгъэшэнщ си хъушэм щыщу бжэн цӀыкӀу, – жиӀащ Иудэ.

– Уихьэн шэсыпӀэ, ар къебгъэшэху? – жиӀащ цӀыхубзым.

18– Сыт хуэдэ шэсыпӀэ? – жиӀащ абы.

– Уи мыхъурыр, уи плӀэпсыр, уи Ӏэм ӀэщӀэлъ уи башыр, – жиӀащ адрейм.

Ахэр иритри, Иудэ щӀыхьащ цӀыхубзым деж; икӀи ар абы хуэхъуащ уэндэгъу. 19ИтӀанэ тэджри кӀуэжащ, и щхьэтепхъуэр зытрихыжри зихуэпэжащ и фызабэ щыгъынымкӀэ.

20Иудэм иригъэхьащ бжэн цӀыкӀур Адуллам къалэм щыщ и ныбжьэгъум, а бзылъхугъэм шэсыпӀэ зэрыхуихьар къыӀригъэхыжыну; ауэ абы ар игъуэтыжакъым. 21ИтӀанэ еупщӀащ а щӀыпӀэм щыпсэухэм, мыр жиӀэурэ:

– Дэнэ щыӀэ Енаим и гъуэгу Ӏуфэм теса къэхьпэр?

– Мыбдежым щыӀакъым къэхьпэ, – жаӀащ абыхэм.

22Арати, абы Иудэ деж къигъэзэжри, жиӀащ:

– Сэ згъуэтакъым ар; а щӀыпӀэм щыпсэухэм «Мыбдежым щыӀакъым къэхьпэ» жаӀащ.

23– Ирещтэ абы, ауэ дэ къытщымыдыхьэшх закъуэмэ, аращ, – жиӀащ Иудэ. – Хуозгъэхьат сэ мы бжэн цӀыкӀур, ауэ уэ ар бгъуэтакъым.

24Мазищ хуэдиз дэкӀри, къыжраӀащ Иудэ мыпхуэдэу:

– Тамарэ, уи нысэм, зинэ ищӀащ, арати, лъэщыджэ хъуащ ар зинэкӀэ.

– Дэфш ар, икӀи ирырагъэс ар, – жиӀащ Иудэ.

25Ауэ ар щрашажьэм, абы езым и тхьэмадэм деж игъакӀуэри мыпхуэдэу жрыригъэӀащ:

– Сэ уэндэгъу сызыхуэхъуар мы хьэпшыпхэр зейр арщ. АдэкӀи жиӀащ:

– ПцӀыхужрэ, хэт ей мы мыхъурри, плӀэпсри, башри?

26Иудэ къицӀыхужри, жиӀащ:

– Ар нэхъ захуэщ сэ нэхърэ, сэ ар естакъым Шэлэ, си къуэм.

ИкӀи екӀуэлӀакъым ар абы и ужькӀэ.

27И лъхуэгъуэр къыщысым, Тамарэ и ныбэм зэтӀолъхуэныкъуэ илъу къыщӀэкӀащ. 28Ар щылъхуэм, бынжэр пызыупщӀ фызыжьым япэ илъэгъуа Ӏэм ирищӀащ Ӏуданэ плъыжь, «мыр япэ къалъхуащ», жиӀэри. 29Ауэ Ӏэр зейм иригъэгъэзэжри, къикӀащ абы и къуэшыр. Фызыжьым жиӀащ:

– Уэ дауэ укъыфӀэкӀа къыппэувам?

ИкӀи фӀищащ абы цӀэуэ Пэрэц[*]. 30ИтӀанэ къалъхуащ абы и къуэшыр, и Ӏэм Ӏуданэ плъыжьыр ищӀауэ. ИкӀи фӀащащ абы цӀэуэ Зэрахь[*].

#### 39


Исуфрэ Потифар и фызымрэ

1Исуф яшащ Мысырым; ар абы зыша исмэхьил цӀыхухэм я деж Исуф щищэхуащ Мысырым щыщ цӀыху Потифар, фирхьэуным и блыгущӀэтым, фирхьэуным и щхьэхъумэхэм я Ӏэтащхьэм[+]. 2Исуф Зиусхьэным щӀыгъути, абы и Ӏуэхухэр къехъулӀэрт. Щыпсэурт ар и зиусхьэным, мысыр цӀыхум, и унэм. 3Арати, къилъэгъуащ абы и тепщэм Зиусхьэныр абы зэригъусэр, абы сыт ищӀэми, Зиусхьэным ар къызэрыригъэхъулӀэр. 4Арати, Исуф и тепщэр нэфӀкӀэ къызригъэплъащ, къулыкъу хуищӀэрт абы. ИкӀи ищӀащ тепщэм ар езым и унэм и тет, иӀэ псори абы и ӀэмыщӀэм ирилъхьащ. 5Абы ар езым и унэми, иӀэ псоми я тет щищӀа зэманым къыщыщӀэдзауэ Зиусхьэным и нэфӀ щигъэхуащ мысыр цӀыхум и унэм, Исуф и хьэтыркӀэ; Зиусхьэным и нэфӀ тетт иджы абы и унэми губгъуэми щиӀэ псоми. 6Арати, ирилъхьащ абы езым иӀэ псори Исуф и ӀэмыщӀэм; ар щыӀэхукӀи, щыгъуэзакъым зыми, езым ишх щӀакхъуэм фӀэкӀа.

Исуфи езыр дахэт пкъыкӀи, дахэт нэкӀукӀи. 7Исуф и зиусхьэным и фызым и нэ къыфӀэнэри, къыжриӀащ:

– КъысхуэкӀуэ жэщгъуэлъу.

8Ауэ абы имыдэу жриӀащ и зиусхьэным и фызым:

– Си зиусхьэныр зыкӀи гумэщӀыркъым, езым иӀэ псори си ӀэмыщӀэ кърилъхьащи; 9ЩыӀэкъым мы унэм сэ нэхърэ нэхъ ин; абы зыри къыспиубыдыркъым, уэ зыр мыхъумэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ уэ абы урифызщ; атӀэ сэ дауэ злэжьын а Ӏеягъэ ин дыдэр, дауэ гуэныхьи къыщысхьын Тхьэм и пащхьэ?

10Апхуэдэу махуэ къэс абы Исуф къыжриӀэу, мыдрейми абы дэгъуэлъын икӀи абы и гъусэну имыдэу екӀуэкӀыурэ, 11къэхъуащ мыр зы махуэ гуэрым, ар щӀыхьащ унэм, Ӏуэху гуэр ищӀэну, унэӀут цӀыхухъу гуэри унэм щӀэстэкъым. 12Бзылъхугъэм иубыдщ абы и щыгъын къуакӀэри, къищтэри жиӀащ:

– Къэгъуэлъ си гъусэу.

Ауэ Исуф и щыгъыныр абы къыӀэщӀинэри, щӀэжыжащ. 13Мыдрейми абы и щыгъыныр къыӀэщӀинэу зэрыщӀэжыжар къыщилъагъум, 14и унэӀут цӀыхухъухэр къриджэри, яжриӀащ абыхэм мыпхуэдэу:

– Феплъыт, си тхьэмадэм къытхуишащ журтыр, дэ дигъэпудын папщӀэ. Ар къыщӀыхьат си деж къыздэгъуэлъыну; ауэ сэ сыкӀиящ си макъ къызэрихькӀэ; 15Сыгъуахъуэу зэрыщӀэздзар сызэрыкӀийр щызэхихым, и щыгъыныр си деж къыщӀинэри жэрыгъэкӀэ щӀэжыжащ ар.

16КъыщӀинащ бзылъхугъэм и пэшым Исуф и щыгъыныр, и зиусхьэныр унэм къэкӀуэжыху. 17ХуиӀуэтэжащ абыи а псалъэ дыдэхэр, мыр жиӀэурэ:

– Журт унэӀуту уэ къытхуэпшар къыщӀыхьат си деж, лей къызихыну. 18Ауэ сэ пыхьэр щысӀэтым икӀи сыщыкӀийм, абы и щыгъыныр си деж къыщӀинэри, щӀэпхъуэжащ.

19– Апхуэдэу къызищӀащ уи унэӀутым, – жиӀэу езым и фызым къыжриӀа псалъэхэр зиусхьэным щызэхихым, къызэщӀэнащ губжькӀэ; 20Зиусхьэным Исуф иригъэубыдри, щӀригъэдзащ ар хьэпсым, фирхьэуным и гъэрхэр здэщыӀэм.

Арати, къихутащ Исуф хьэпсым. 21Зиусхьэныр и гъусэти, и фӀыгъэ Исуф къригъэкӀащ, нэфӀкӀэ иригъэплъащ абы хьэпсым и тетыр. 22Арати, хьэпсым и тетым ирилъхьащ Исуф и ӀэмыщӀэм хьэпсым ис псори, икӀи абдежым сыт щащӀэми, ар щыунафэщӀт. 23Хьэпсым и тетыр уеблэмэ зыми кӀэлъыплъыртэкъым, абы сыт и ӀэмыщӀэм илъми; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэныр Исуф и гъусэти, абы сыт илэжьми, псори къригъэхъулӀэрт.

#### 40


Исуф лъэхъуэщым къыдыщӀэсхэм я пщӀыхьэпӀэхэм къикӀыр зэрагуригъэӀуар

1Абы и ужькӀэ мысыр фирхьэуным и фадэзехьэмрэ и щӀакхъуэгъажьэмрэ къуаншагъэ щалэжьащ я зиусхьэну мысыр фирхьэуным и пащхьэм. 2Яхуэгубжьащ, арати, фирхьэуныр и блыгущӀэтитӀым: фадэзехьэ нэхъыщхьэмрэ щӀакхъуэгъажьэ нэхъыщхьэмрэ. 3Иритащ ахэр щхьэхъумэхэм я Ӏэтащхьэм, Исуф зрадза хьэпсым. 4Щхьэхъумэхэм я Ӏэтащхьэм ахэр Исуф и пщэ ирилъхьати, ар хуэӀуэхутхьэбзащӀэрт абыхэм. Исащ ахэр хьэпсым зэман зыбжанэкӀэ. 5Хьэпсым ирадзахэм, мысыр фирхьэуным и фадэзехьэмрэ и щӀакхъуэгъажъэмрэ, зэгуэрым ялъэгъуащ пщӀыхьэпӀэхэр, щхьэж езым и пщӀыхьэпӀэ, тӀуми зы жэщым, щхьэж и пщӀыхьэпӀэм къикӀыр щхьэхуэу. 6Пщэдджыжьым абыхэм Исуф къахыхьати, илъэгъуащ ахэр гузэвэгъуэм зэрыхэтыр.

7ЕупщӀащ абдеж езым и гъусэу хьэпсым ис фирхьэун блыгущӀэтхэм:

– Щхьэ фи нэгухэр зэхэуфа нобэ? – жиӀэри.

8Абыхэм къыжраӀащ:

– Дэ тлъэгъуащ пщӀыхьэпӀэ, ауэ къикӀыр къыджезыӀэн щыӀэкъым.

– ПщӀыхьэпӀэхэр зэхэхуныр Тхьэр аракъэ зи Ӏуэхур? – яжриӀащ абыхэм Исуф. – КъысхуэфӀуатэ сэ ахэр.

9Абдеж фадэзехьэ нэхъыщхьэм и пщӀыхьыр хуиӀуэтащ Исуф, жриӀащ абы мыпхуэдэу:

– Сэ сепщӀыхьащ жызумей къуэпс си пащхьэм къилъу; 10А къуэпсым къудамищ тетт. Ар хэхъуащ, гъэгъахэр къыпидзащ, жызумри хъуащ. 11Фирхьэуным и фалъэр ӀэщӀэтт си Ӏэм. Сэ жызумыр къасщтэри, фирхьэуным и фалъэм испӀытӀыхьащ, итӀанэ ӀэщӀэслъхьащ фалъэр фирхьэуным.

12– Абы къикӀыращи, – жриӀащ Исуф абы, – къудамищыр махуищщ. 13Махуищ дэкӀмэ, фирхьэуным уиутӀыпщыжынурэ уи увыпӀэу щытам уигъэгъэзэжынущ, япэм зэрыпщӀэу щытам хуэдэуи ӀэщӀэплъхьэнущ фалъэр фирхьэуным. 14Уигу сыкъэгъэкӀыж атӀэ, уи Ӏуэхухэр фӀы хъуа нэужь, фӀы къысхуэщӀэ, фирхьэуным си гугъу хуэщӀи, сишыж мы хьэпсым. 15Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сыкърадыгъукӀащ журт щӀыналъэм; мыбы хьэпсым сыщӀрадзэн зыри щысщӀакъым.

16ЩӀакхъуэгъажьэ нэхъыщхьэм абы пшӀыхьэпӀэр фӀыкӀэ зэрызэхихур илъэгъуати, къыжриӀащ Исуф:

– Сэри мыпхуэдэу сепщӀыхьащ: си щхьэм тет хуэдэт щӀакхъуэ хужь зрылъ матэ хъарищ; 17Ищхьэ дыдэм тет матэм илът фирхьэуным и шхыныгъуэу щӀакхъуэгъажьэм и ӀэрыкӀ сыт хуэдэри; къуалэбзухэм яуӀурт ахэр, си щхьэм тет матэм здилъым.

18Исуф жэуап къитри, жиӀащ:

– Абы къикӀыращ: матищыр махуищщ; 19Махуищ дэкӀмэ, фирхьэуным уи щхьэр пиупщӀынурэ упилъэнущ жыгым; къуалэбзухэми яуӀунущ уи лыр.

20Ещанэ махуэм, фирхьэуныр къыщалъхуа махуэм, абы ищӀащ ефэ-ешхэ и къулыкъущӀэхэм папщӀэ, абдеж игъакӀуэри, хьэпсым къыщӀригъэщыжащ езым и къулыкъущӀэхэм ящыщу фадэзехьэмрэ щӀакхъуэгъажьэмрэ;[+] 21Арати, къригъэгъэзэжащ фадэзехьэ нэхъыщхэм и увыпӀэм, икӀи абы ӀэщӀигъэуващ фадэ бжьэр фирхьэуным. 22Ауэ щӀакхъуэгъажьэ нэхъыщхьэр пилъащ, Исуф абы и пщӀыхьэпӀэр къызэрыхузэхихуауэ. 23АрщхьэкӀэ фадэзехьэ нэхъыщхьэм игу къэкӀыжакъым Исуфыр, щыгъупщэжащ ар.

#### 41


Исуф фирхьэуным и пщӀыхьэпӀэхэм къикӀыр зэрыгуригъэӀуар

1ИлъэситӀ дэкӀа нэужь, фирхьэуным пщӀыхьэпӀэу мыр илъэгъуащ: мис, ар Ӏутщ Нил псым и Ӏуфэм. 2Еплъурэ, къыхэкӀащ псым жэмибл, теплъафӀэрэ пшэрхэу, щыхъуакӀуэрт ахэр псыпцӀэ къамылым деж. 3ИтӀанэ абыхэм я ужькӀэ къыхэкӀащ псым нэгъуэщӀ жэмибли, теплъаджэрэ уэдыкъуауэ, ябгъурыуващ ахэри псы Ӏуфэм Ӏут адрей жэмхэм. 4Жэм теплъаджэ уэдыкъуахэм яшхащ жэм теплъафӀэ пшэриблыр. Фирхьэуныр абдеж къэушащ. 5Жеижащ аргуэру, епщӀыхьащ ар аргуэру: зы щхьэмыжыпкъым къыпыкӀащ щхьэмыжибл, щызрэ бэву. 6Абыхэм я ужькӀэ къэкӀащ щхьэмыжибл, теплъаджэрэ къуэкӀыпӀэ жьыбгъэм ипхъэхауэ. 7Абдеж яшхащ щхьэмыж уэдхэм щхьэмыж щызхэр. Фирхьэуныр къэушыжри, къыгурыӀуащ ар зэрыпщӀыхьэпӀэр.

8Пщэдджыжьым къэпӀейтеящ абы и псэр, игъакӀуэри, къригъэшащ Мысырым и тхьэгурымагъуэхэри цӀыху акъылыфӀэхэри, яхуиӀуэтащ фирхьэуным абыхэм езым и пщӀыхьэпӀэр; ауэ къахэкӀакъым абыхэм пщӀыхьэпӀэм къикӀыр фирхьэуным къыжезыӀэфын гуэри. 9Абдеж къэпсэлъащ фирхьэуным и фадэзехьэр, жриӀащ фирхьэуным:

– Си гуэныхьыр сигу къокӀыж иджы. 10Зэгуэрым фирхьэуныр и унэӀутхэм къытхуэгубжьри, дыщӀригъэдзат сэри щӀакъуэгъажьэ нэхъыщхьэри хьэпсым. 11Тлъэгъуат дэ пщӀыхьэпӀэ а зы жэщым, щхьэж езым и пщӀыхьэпӀэ, мыхьэнэкӀэ зэтемыхуэу. 12Абдежым щыӀэт ди гъусэу журт щӀалэ, щхьэхъумэхэм я Ӏэтащхьэм и унэӀутыр. Щхьэж и пщӀыхьэпӀэр хуэтӀуэтати, абы къыджиӀащ щхьэж и пщӀыхьэпӀэм къикӀыр. 13Абы пщӀыхьэпӀэхэр къызэрытхузэхихуам хуэдэуи хъуащ: сэ си увыпӀэм къызагъэгъэзэжащ; щӀакъуэгъажьэ нэхъыщхьэр палъащ.

14Абдеж фирхьэуным игъакӀуэри, къригъэшащ Исуф; епӀэщӀэкӀыу кърашыжащ ар хьэпсым. Абы и щхьэцхэр ищщ, и щыгъынхэр зэрихъуэкӀри, кӀуащ фирхьэуным деж. 15Фирхьэуным Исуф жриӀащ:

– Сэ пщӀыхьэпӀэ слъэгъуащи, щыӀэкъым ар схузэхэзыхуфын гуэри, ауэ уэр щхьэкӀэ зэхэсхащ пщӀыхьэпӀэхэр зэхэпхуфу.

16Исуф фирхьэуным жэуап иритащ, мыр жиӀэри:

– Ар сэ си Ӏэ илъкъым, Тхьэм къритынщ фирхьэуным жэуап, абы и сэбэп къыхэкӀыу.

17ЖриӀащ, арати, фирхьэуным Исуф:

– Сэ сепщӀыхьащ: сытетщ сэ псым и нэпкъым. 18Абы сытетурэ къыхэкӀащ псым жэмибл, пшэррэ теплъафӀэу; щыхъуакӀуэрт ахэр псыпцӀэ къамылым деж. 19Абыхэм я ужькӀэ къыхэкӀащ нэгъуэщӀ жэмибл, Ӏейуэ, икъукӀэ теплъаджэрэ уэдыкъуахэу; сэ щыслъэгъуакъым Мысыр щӀыналъэм абыхэм хуэдэу Ӏей. 20Яшхащ абдеж жэм уэдхэм икӀи теплъаджэхэм жэм пшэриблыр. 21Ихьащ жэм пшэрхэр абыхэм я ныбэхэм, ауэ хэпщӀыкӀыртэкъым ахэр абыхэм я ныбэхэм ихьауэ. Ахэр япэм зэрыщытам хуэдэу, я теплъэкӀэ зэрыӀейт. Абдеж сэ сыкъэушащ. 22ИтӀанэ сэ сепщӀыхьащ: зы щхьэмыжыпкъым къыпыкӀащ щхьэмыжибл, щызу икӀи уэндэгъуу. 23Ауэ абыхэм я ужькӀэ къэкӀащ щхьэмыжибл, псыгъуэу, уэдрэ къуэкӀыпӀэ жьыбгъэм ипхъэхауэ. 24Яшхащ щхьэмыж уэдхэм щхьэмыжыфӀиблыр. Сэ ар яхуэсӀуэтат тхьэгурымагъуэхэм, ауэ зыми къысхузэхихуфакъым къикӀыр.

25ЖриӀащ Исуф фирхьэуным:

– Фирхьэуным и пщӀыхьэпӀэр зыщ: Тхьэм Езым ищӀэнумкӀэ хъыбар къригъэщӀащ фирхьэуным. 26ЖэмыфӀу блыр илъэсиблщ; щхьэмыжыфӀу блыри – ар илъэсиблщ: зы пщӀыхьэпӀэщ. 27Жэм уэдрэ теплъаджэу блыр, адрейхэм я ужькӀэ къыхэкӀахэр – ар илъэсиблщ, апхуэдэуи уэдрэ къуэкӀыпӀэ жьыбгъэм ипхъэхауэ щхьэмыжиблыр – ар гъаблэ илъэсиблщ. 28Аращ сэ щӀыжесӀар фирхьэуным: Тхьэм ищӀэнур Абы къригъэлъэгъуащ фирхьэуным.

29КъокӀуэ Мысыр щӀыналъэ псом бэвагъ ин дыдэ щыщыӀэну илъэсиблыр. 30Абыхэм я ужькӀэ къэкӀуэнущ гъаблэ илъэсиблыр; щащыгъупщэжынущ Мысыр щӀыналъэм а бэвыгъэр, зэхикъутэнущ хэкур гъаблэм. 31Ящыгъупщэжынущ ипэрей бэвыгъэр, къэкӀуэну гъаблэм къыхэкӀыу, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар икъукӀэ хьэлъэу щытынущ. 32Фирхьэуным тӀэунейрэ а пщӀыхьыр зэрилъэгъуам къокӀ ар хьэкъыу Тхьэм и псалъэу зэрыщытыр икӀи щӀэх дыдэ Тхьэм ар зэригъэзэщӀэнур.

33Иджы фирхьэуным лӀы акъылыфӀэ Ӏущ къыхрехи, трырегъэувэ ар Мысыр щӀыналъэм. 34Фирхьэуным унафэ ирещӀ кӀэлъыплъакӀуэхэр щӀыналъэм трагъэувэну икӀи бэвыгъэ щыщыӀэну илъэсиблым и кӀуэцӀкӀэ Мысыр щӀыналъэм къытекӀым щыщу Ӏыхьэ етхуанэр зэхуахьэсыну. 35Абыхэм кърещтэ мы илъэсыфӀ къакӀуэхэм я гъавэ сыт хуэдэри. Фирхьэуным и нэӀэм щӀэту къалэхэм ар щызэхурахьэс ерыскъыпхъэуи, ирырахъумэ. 36Хуэхъунщ хэкум а гъавэр гъэтӀылъыгъэ Мысыр щӀыналъэм къытепсыхэну гъаблэ илъэсиблым и кӀуэцӀкӀэ, щӀыналъэр гъаблэм имыхьын папщӀэ.


Исуф фирхьэуным и къуэдзэ зэрыхъуар

37Ар ягу ирихьащ фирхьэунми абы и къулыкъущӀэ псоми. 38ЯжриӀащ фирхьэуным абыхэм:

– Дгъуэтыну пӀэрэ дэ мыбы хуэдэу Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зигу илъ нэгъуэщӀ цӀыху?

39ЖриӀащ фирхьэуным Исуф:

– А псори Тхьэм уэ къыщызэпхуӀуихакӀэ, щыӀэкъым уэ пхуэдэу акъылыфӀэрэ Ӏущрэ; 40Уэ уритетынущ си унэм, уи унафэхэми къедэӀунущ си лъэпкъ псор; ауэ пащтыхьыгъэкӀэ сэ зырщ уэ нэхърэ нэхъ ину щытынур.

41АдэкӀи жриӀащ фирхьэуным Исуф:

– Мис, сэ утызогъэувэ уэ Мысыр щӀыналъэ псом.

42Фирхьэуным и Ӏэм пащтыхь мыхъур зытет Ӏэлъыныр къыӀэрихри ирилъхьащ Исуф и Ӏэм; ихуэпащ ар щыгъын хужь лъапӀэхэмкӀэ, ирилъхьащ дыщэ лэрыпсыр абы и пщэм. 43Унафэ ищӀащ ар езым и шыгухэм ящыщу етӀуанэмкӀэ яшэну, икӀи абы и пэм иту ягъэӀуну: «Щхьэщэ фщӀы»! Арати, трагъэуващ ар Мысыр щӀыналъэ псом.

44ЖриӀащ фирхьэуным Исуф:

– Сэ сыфирхьэунщ: уи Ӏизыныншэу зыми щигъэхъеинукъым и Ӏэри лъэбэкъуи щидзынукъым Мысыр щӀыналъэ псом.

45ФӀищащ фирхьэуным Исуф цӀэуэ Цафэнат-ПанэӀахь; иритащ абы фызу Асэнат, Он къалэм щыщ тхьэгъэпс Потиферахь и пхъур. Мысыр щӀыналъэ псори Исуф и Ӏэ илъ хъуащ[+]. 46Исуф илъэс щэщӀ хъурт ар Мысыр пащтыхьым, фирхьэуным, и пащхьэм щихьам щыгъуэ. Исуф фирхьэуным и пащхьэм икӀри, къикӀухьащ Мысыр щӀыналъэ псори.

47ЩӀыгуми бэвыгъэ щыщыӀэ илъэсиблым щыгъуэ зы хьэдзэр игъэбагъуэрт зы ӀэмыщӀэ изу. 48Илъэсиблым Мысыр щӀыналъэм бэв щыхъуа сыт хуэдэ гъавэри зэхуихьэсри, щигъэтӀылъащ Исуф гъавэр къалэхэм; дэтхэнэ къалэми щигъэтӀылъащ ар къэзухъуреихь губгъуэхэм я гъавэр. 49Зэхуихьэсащ Исуф гъавэр икъукӀэ куэду, хы пшахъуэм хуэдэу, ар ибжыни щигъэтыжащ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къыпхуэлъытэнутэкъым и бжыгъэр.

50Гъаблэ илъэсхэр къэмыс щӀыкӀэ, Исуф къыхуэхъуащ къуитӀ; ахэр къилъхуащ Он къалэм щыщ тхьэгъэпс Потиферахь ипхъу Асенат. 51ФӀищащ Исуф и щыпэлъхум цӀэуэ Мынасэ[*]; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, жиӀэрт абы, Тхьэм сщигъэгъупщащ си гуауэ псори си адэм и унэри. 52Адрейми фӀищащ цӀэуэ Ефраим[*], сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, жиӀэрт абы, гугъуехь щысщэч щӀыналъэм фӀы къыспыкӀыну Тхьэм сыщищӀащ.

53Ауэрэ блэкӀащ Мысыр щӀыналъэм щыщыӀа бэвыгъэ илъэсиблыр. 54АдэкӀэ къэсащ гъаблэ илъэсиблыр, Исуф зэрыжиӀэгъам хуэдэу. Щыгъаблэт щӀыналъэ псом; ауэ Мысыр щӀыналъэ псом щыӀэт гъавэ[+]. 55Мысыр щӀыналъэ псоми гъаблэр къыщыщхьэщыхьэм, цӀыхубэм щӀадзащ фирхьэуным гъавэ щхьэкӀэ хуэпыхьэу. ЯжриӀащ фирхьэуным мысыр цӀыху псоми:

– Исуф деж фыкӀуи, фщӀэ абы къывжиӀэр.

56Щыгъаблэт щӀылъэ псом: арати, гуэнхэр псори къызэӀуихри, Исуф щӀидзащ мысыр цӀыхухэм гъавэр ярищэу. Гъаблэр нэхъ ткӀий щыхъурт Мысыр щӀыналъэм. 57Адрей къэралхэм къикӀыурэ, къакӀуэрт Мысырым, Исуф деж гъавэ щащэхун папщӀэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ гъаблэр нэхъри ткӀий щыхъурт щӀылъэм.

#### 42


Исуф и къуэш нэхьыжьхэр Мысырым зэрыкӀуар

1Арати, Екъуб къищӀащ Мысырым гъавэ зэрыщыӀэр, яжриӀащ Екъуб и къуэхэм:

– Сыт фызыпэплъэр?

2АдэкӀэ пищащ:

– Сэ зэхэсхащ Мысырым гъавэ щыӀэу; абы фыкӀуи, къыщытхуэфщэху гъавэ, шхын щхьэкӀэ дымылӀэн папщӀэ.

3Исуф и къуэшипщӀыр кӀуащ Мысырым, гъавэ къыщащэхуну. 4Ауэ Биниамин, Исуф и къуэшыр, игъэкӀуакъым Екъуб, зэкъуэшхэм я гъусэу; къыщымыщӀащэрэт зыгуэр, жери.

5КъэкӀуащ Израил и къуэхэр гъавэ ящэхуну, адрей къэкӀуахэм ящӀыгъуу; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Ханаан щӀыналъэм щыгъаблэт.

6АтӀэ Исуф щыӀэтащхьэтэкъэ а щӀыналъэм; ярищэрт абы щӀыналъэм и цӀыху псоми гъавэ. Исуф и къуэшхэр къакӀуэри, щхьэщэ къыхуащӀащ абы, щӀым нэсу. 7Исуф и къуэшхэр къилъагъури, къицӀыхужащ ахэр; ауэ ахэр къимыцӀыхужауэ фэ зытригъауэри, епсэлъащ абыхэм ткӀийуэ, мыр яжриӀащ:

– Дэнэ фыкъикӀа фэ?

– Ханаан щӀыналъэм, гъавэ къэтщэхуну, – жаӀащ абыхэм.

8Исуф къицӀыхужащ и къуэшхэр, ауэ езыхэм къацӀыхужакъым ар.

9Абдеж Исуф игу къэкӀыжащ езым абыхэм ятеухуауэ илъэгъуа пщӀыхьэпӀэхэр; яжриӀащ абыхэм:

– Фэ фытӀасхъэщӀэхщ; фэ фыкъэкӀуащ, мы щӀыналъэм и тӀасхъэхэр зэвгъэлъагъун папщӀэ[+].

10– Хьэуэ, ди зиусхьэн, – къыжраӀащ абыхэм Исуф, – уи унэӀутхэр къэкӀуащ гъавэ къащэхуну. 11Дэ псори зы цӀыхум дрикъуэщ; дэ пэжыгъэ зиӀэ дыцӀыхущ; уи унэӀутхэр щытакъым тӀасхъэщӀэхыу.

12– Хьэуэ, – яжриӀащ Исуф абыхэм, – фэ фыкъэкӀуащ, мы щӀыналъэм и тӀасхъэхэр зэвгъэлъагъун папщӀэ.

13– Дэ, уи унэӀутхэр, зэкъуэш пщыкӀутӀ дохъу, – жаӀащ абыхэм – дэ Ханаан щӀыналъэм щыщ зы лӀым дрикъуэщ, нэхъыщӀэр ди адэм и гъусэщ, ауэ зыр щыӀэжкъым.

14– Ар дыдэрщ сэри вжесӀар, – яжриӀащ абыхэм Исуф, – фэ фытӀасхъэщӀэхщ. 15Мис фэ фызэрызгъэунэхунур: фирхьэуным и цӀэмкӀэ тхьэлъанэ сощӀ мыбы фимыкӀыжыну, фи къуэш нэхъыщӀэр мыбы къэмыкӀуауэ. 16Фэ фщыщ зы вгъакӀуи, кърешэ абы фи къуэшыр; ауэ фэ хьэпсым фыщӀэсынущ. ИтӀанэ къыщӀэщынщ фэ жыфӀэр пэжрэ мыпэжрэ. Мыпэжмэ, фирхьэуным и цӀэмкӀэ тхьэлъанэ сощӀ фэ фытӀасхъэщӀэхыу.

17ИкӀи яритащ ахэр хъумакӀуэхэм махуищ пӀалъэкӀэ.

18ЯжриӀащ Исуф абыхэм ещанэ махуэм:

– Мыращ фщӀэнур, псэууэ фыкъэнэну фыхуеймэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сыщошынэ Тхьэм. 19Фэ пэжыгъэ зиӀэ фыцӀыхумэ, фэ фщыщу фи зы къуэшыр щрыраӀыгъ фэ фыздыщӀаубыда хьэпсым, ар къренэ; мыдрейхэр фыкӀуэж, фшэ гъавэ, фи унагъуэхэр зэрымэжэщӀалӀэм папщӀэ. 20ИтӀанэ фи къуэш нэхъыщӀэр къысхуэфшэ, фи псалъэхэр пэж хъун, фэри фымылӀэн папщӀэ.

Апхуэдэуи ящӀащ абыхэм.

21ЖаӀэрт абыхэм мыпхуэдэу:

– ИпэжыпӀэкӀэ, дэ допшыныж ди къуэшым етщӀэгъа гуэныхьыр. Дэ тлъагъурт абы и псэм телъ хьэзабыр, ар дэ къыщыдэлъэӀум, ауэ дедэӀуакъым. Абы папщӀэ къытлъысащ мы тхьэмыщкӀагъэр.

22Рубэн абыхэм яжриӀащ:

– ВжесӀатэкъэ сэ «НыбжьыщӀэм и гуэныхь къэвмыхь» жысӀэри? Ауэ фэ фыдэӀуакъым; иджы абы и лъыр дагъэпшыныж[+].

23Ауэ ящӀэртэкъым абыхэм жаӀэр Исуф къызэрыгурыӀуэр; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абыхэм я кум тэрмэш дэтт. 24Абдеж абыхэм ябгъэдэкӀуэтри, гъащ Исуф. ИтӀанэ къабгъэдыхьэжри, епсэлъащ абыхэм, итӀанэ абыхэм Симеон къахишри, псоми ялъагъуу япхыну унафэ ищӀащ.

25АдэкӀэ унафэ ищӀащ Исуф абыхэм я къэпхэм гъавэр из хуащӀыну, щхьэж и дыжьынри къэпхэм хуралъхьэжыну, гъуэмылэ куэди иратыну. Апхуэдэуи хуащӀащ абыхэм.

26Я гъавэр я шыдхэм тралъхьэри ежьэжащ ахэр. 27Абыхэм ящыщ зым и къэпыщхьэр щитӀатэм, жэщым зыщагъэпсэхум шыдым Ӏус иритын папщӀэ, къилъэгъуащ езым и дыжьыныр и къэпым зэрилъыр, гъавэм и щӀыӀукӀэ. 28ЯжриӀащ абы и къуэшхэм:

– Си дыжьыныр къызатыжащ; ар къэпым илъщ, гъавэм и щӀыӀукӀэ.

Къэгузэващ ахэр, мыпхуэдэу жаӀэрт абыхэм, шынауэ:

– Сыт Тхьэм мы къыдищӀар?

29КъэкӀуэжащ ахэр я адэ Екъуб деж, Ханаан щӀыналъэм, абы хуаӀуэтэжащ къащыщӀа псори, мыр жаӀэурэ:

30– А щӀыналъэм щыӀэтащхьэр ткӀийуэ къыдэпсэлъащ, а щӀыналъэм и тӀасхъэ щӀэтхыну дыкӀуауэ жиӀэри. 31Дэри абы жетӀащ: «Дэ пэжыгъэ зиӀэ дыцӀыхущ; дытӀасхъэщӀэхкъым. 32Дэ зэкъуэш пщыкӀутӀ дохъу, ди адэм и къуэхэр; зыр щыӀэжкъым, нэхъыщӀэр ди адэм и гъусэу Ханаан щӀыналъэм щыӀэщ». 33КъыджиӀащ а щӀыналъэм и Ӏэтащхьэм итӀанэ: «Мис мыпхуэдэущ сэ къызэрысщӀэнур фэ фыцӀыху пэжрэ мыпэжрэ: къысхуэвгъанэ фи къуэшхэм ящыщ зыр; фэ езыхэм къафщтэ гъавэ фи унагъуэхэр зэрымэжэщӀалӀэм папщӀи, фыкӀуэж; 34ИкӀи къысхуэфшэ фи къуэш нэхъыщӀэр; сэ абыкӀэ къэсщӀэнщ фэ фызэрымытӀасхъэщӀэхыр, атӀэ пэжыгъэ зиӀэ цӀыхуу фызырыщытыр; фи къуэшыр фэстыжынщи, хъунущ фэ фыщылажьэ мы щӀыналъэм».

35Абдеж абыхэм я къэпхэр къыщаунэщӀым, щхьэж и къэпым илъщ я дыжьын зэкӀуэцӀыпхахэр. Я дыжьын зэкӀуэцӀыпхахэр зэшхэми абыхэм я адэми щалъагъум, къэшынащ.

36Екъуб, абыхэм я адэм, яжриӀащ и къуэхэм:

– Фэ сӀэщӀэфхащ си сабийхэр: Исуф щыӀэжкъым; Симеони щыӀэжкъым; Биниамини сӀэщӀэфхыну фыхуейщ – а псор сшэчын хуей сэ!

37Рубэн и адэм мыпхуэдэу жриӀащ:

– УкӀ си къуитӀыр, сэ ар къыщыпхуэзмышэжкӀэ; къилъхьэ ар си ӀэмыщӀэ; сэ къыпхуэсшэжынщ ар.

38– НэкӀуэнукъым си къуэр фи гъусэу, – жиӀащ абы, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы и къуэшыр лӀэри, а зырщ къэнэжар. Иджы фэ фызытехьэну гъуэгум абы насыпыншагъэ къыщыщыщӀмэ, фэ фи лажьэкӀэ сэ, зи щхьэц тхъуа лӀыжьыр, гуауэм хьэдрыхэ сихьынущ.

#### 43


Биниамин и къуэшхэм я гъусэу Мысырым зэрыщыӀар

1Гъаблэр нэхъ ткӀий щыхъуащ щӀылъэм. 2Мысырым къраша гъавэр яшхын щаухым, Екъуб яжриӀащ и къуэхэм:

– ФыкӀуэ иджыри, къытхуэфщэху гъавэ.

3Иудэ абы зыкъыхуигъэзащ, мыр жиӀэри:

– А цӀыхум быдэу къытхуигъэуващ дэ: «Фыкъимыхьэ си пащхьэ, фи къуэшыр фи мыгъусэмэ», жиӀэри. 4Ди къуэшыр ди гъусэмэ, дыкӀуэнщи, къыпхуэтщэхунщ гъавэ. 5Ауэ номыгъакӀуэмэ, дыкӀуэнукъым; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а цӀыхум къыджиӀащ дэ: «Фыкъимыхьэ си пащхьэ, фи къуэшыр фи мыгъусэмэ», жиӀэри.

6– Сыт фэ апхуэдэ Ӏеягъэ къыщӀызэфщӀар, – жиӀащ Израил, – фэ иджыри къуэш фиӀэу а цӀыхум жефӀэу?

7– КъытпкърыупщӀыхьащ а цӀыхур дэр папщӀи ди Ӏыхьлыхэм папщӀи, – жаӀащ абыхэм, – «Псэу иджыри фи адэр? ФиӀэ къуэш?» – жиӀэурэ. Дэри хуэтӀуэтащ ар абы а упщӀэхэм я жэуапу. ТщӀэрэт дэ абы: «Къысхуэфшэ фи къуэшыр» жиӀэну.

8Иудэ жриӀащ Израил, езым и адэм:

– НэутӀыпщ щӀалэр си гъусэу; дэри зытӀэтынщи, дыкӀуэнщ, икӀи псэууэ дыкъэнэнщ, дылӀэнкъым дэри, уэри, ди сабийхэри.

9Сэ жэуап сохь абы папщӀэ, си ӀэхэмкӀэ уэстыжынщ ар. Сэ ар къыпхуэсшэжу уи пащхьэм измыгъэувэжмэ, уи пащхьэм сыщыкъуаншэщ игъащӀэкӀэ. 10Дэ зидмылъэфыхьамэ, тӀэунейрэ дыкӀуакӀэт абы.

11Израил, абыхэм я адэм, яжриӀащ и къуэхэм:

– Апхуэдэу щыщыткӀэ, мыр фщӀэ: ныздэфщтэ мы щӀыналъэм къытекӀхэм ящыщ нэхъыфӀхэр, хуэфхь тыгъэу а цӀыхум Ӏэзэгъуэ удз зыбжанэрэ форэ, мэ ӀэфӀ зыпихрэ жыгхэмрэ удзхэмрэ, дэжьейхэмрэ миндал дэхэмрэ. 12Зыдэфщтэ хуэдитӀкӀэ дыжьыни; а фи къэпхэм къралъхьэжа дыжьынри зыдэфщтэжи, яхуэфхьыж; пщӀэнукъым, зэрымыщӀэкӀэ къэхъуа Ӏуэхуу къыщӀэкӀынкӀэ хъунущ ар. 13Фи къуэшыр здэфшэ, зыфӀэти, фыкӀуэ аргуэру а цӀыхум деж. 14Тхьэуэ псори зыхузэфӀэкӀым щывигъэгъуэтынщ а цӀыхум деж гущӀэгъу, адрей фи къуэшри Биниамини абы къыфхуиутӀыпщыжын папщӀэ. Сэри быныншэу сыкъэнэну иухамэ, быныншэу сыкъренэ.

15Арати, къащтащ а тыгъэхэр а цӀыхухэм, къащтащ я ӀэхэмкӀэ дыжьыну хуэдитӀи, Биниамини здашэри, кӀуащ Мысырым, иуващ Исуф и пащхьэм. 16Исуф, абыхэм Биниамин яхэту къыщилъагъум, жриӀащ езым и унэм и унафэщӀым:

– ЩӀэшэ мы цӀыхухэр унэм, Ӏэщым щыщ гуэри укӀи, къэгъэхьэзыр; си гъусэу шхэнущ а цӀыхухэр шэджагъуэм.

17ИщӀащ а цӀыхум Исуф зэрыжиӀам хуэдэу, щӀишащ а цӀыхум ахэр Исуф и унэм. 18А цӀыхухэр Исуф и унэм зэрыщӀашам щхьэкӀэ къэшынэри, жаӀащ:

– Ди къэпхэм иралъхьэжауэ щыта дыжьыным папщӀэщ унэм дыкъыщӀыщӀашар, ар фӀэгъэнапӀэ ящӀу къыттеуэу дэри ди шыдхэри гъэр дащӀын папщӀэщ.

19Ахэр Исуф и унэм и унафэщӀым бгъэдыхьэри, щӀадзащ абы бжэм деж щепсалъэу.

20ЖаӀащ мыпхуэдэу:

– КъэдаӀуэт, ди зиусхьэн, дэ нэхъапэми дыкъэкӀуэгъащ гъавэ тщэхуну. 21Абы щыгъуэ къэхъуауэ щытаращ: нэху дгъэщыну дыкъэувыӀауэ, ди къэпхэр щыттӀатэм – дыжьыныр щхьэж и къэп илъщ, иджы дэ фыдотыж ар ди ӀэкӀэ. 22Ауэ гъавэ къэтщэхун папщӀэ, дэ къэтхьащ нэгъуэщӀ дыжьыни. Дэ тщӀэркъым ди дыжьынхэр ди къэпхэм хэт кърилъхьэжами.

23– Фысабыр, фымышынэ, – жиӀащ абы, – фи Тхьэуэ фи адэм и Тхьэм фхурилъхьащ фи къэпхэм мылъкур; фи дыжьыныр къэсащ си деж. – Абдеж къахуишащ абыхэм Симеон.

24Исуф и унэм а цӀыхухэр щӀишэри, яхуихьащ псы, абыхэм ятхьэщӀащ я лъакъуэхэр; яритащ абыхэм я шыдхэми Ӏус. 25Къагъэхьэзыращ абыхэм тыгъэхэр Исуф къыщыкӀуэжыну шэджагъуэм ехъулӀэу. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абыхэм зэхахат абдежым щэджагъуашхэ зэрыщышхэнур.

26Арати, къэкӀуэжащ Исуф унэм; хуахьащ абыхэм Исуф тыгъэу езыхэм яӀыгъхэр, щхьэщи хуащӀащ абы щӀым нэс загъэщхъыу. 27Абыхэм я узыншагъэм щӀэупщӀэри, жиӀащ Исуф:

– Узыншэ зи хъыбар къысхуэфӀуэта фи адэ лӀыжьыр? Псэу ар иджыри?

28Абыхэм жаӀащ:

– Узыншэщ уи унэӀутыр, ди адэр; иджыри псэущ.

Абдежми загъэщхъри, абыхэм щхьэщэ ящӀащ.

29Исуф къыщеплъым, къилъэгъуащ Биниамин, езым и къуэшыр, езым и анэм къилъхуар, икӀи жиӀащ:

– Мыра фи къуэш нэхъыщӀэу зи хъыбар къысхуэфӀуэтар? АдэкӀэ пищащ: «Тхьэм и нэфӀ къыпщыхуэ, си щӀалэ!»

30ПӀащӀэу ӀукӀыжащ Исуф, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы и къуэшым хуиӀэ лъагъуныгъэр къызэщӀэнати, ар хьэзырт къэгъыну; ар унэм щӀыхьэри щыгъащ унэ кӀуэцӀым. 31И напэр итхьэщӀыжри къыщӀэкӀыжащ, зиубыдыжри жиӀащ:

– Къэфхь шхыныр.

32Къыхуахьащ абы щхьэхуэу, абыхэми щхьэхуэу, абыхэм къадэшхэ мысыр цӀыхухэми щхьэхуэу: мысыр цӀыхухэр ядэшхэ хъуркъым журтым; ар цӀапӀагъэщ мысыр цӀыхухэм дежкӀэ[+]. 33ЩытӀысащ зэшхэр абы и пащхьэм, нэхъыжьыр езым и ныбжьым елъытауэ, нэхъыщӀэри езым и нэхъыщӀагъэм елъытауэ, а цӀыхухэр зыр адрейм фӀэгъэщӀэгъуэныжу зэхэст. 34Исуф езым и Ӏэнэм телъ шхыныгъуэхэм щыщ абыхэм къахуригъэхьырт; Биниамин и Ӏыхьэр тхукӀэ нэхъыбэт дэтхэнэми ейм нэхърэ. Арати, ефахэщ, икӀи дэгуфӀащ абы.

#### 44


Исуф и къуэшхэр зэригъэунэхуар

1Исуф унафэ хуищӀащ езым и унэм и унафэщӀым, мыр жиӀэри:

– ГъэнщӀ абыхэм я къэпхэр яхуэхьыфынум хуэдиз гъавэкӀэ, щхьэж и дыжьынри илъхьэж къэпхэм, гъавэм и щӀыӀукӀэ. 2Си фалъэр, дыжьын фалъэр, илъхьэ нэхъыщӀэм и къэпым и щӀыӀукӀэ, абы гъавэм папщӀэ къыздихьа дыжьыным щӀыгъуу.

Мыдрейм игъэзэщӀащ Исуф ищӀа унафэр.

3Пщэдджыжьым, нэху щыщым, яутӀыпщыжащ а цӀыхухэр, езыхэри я шыдхэри. 4Ахэр къалэм жыжьэу ӀукӀатэкъым, Исуф и унэм и унафэщӀым щыжриӀам:

– КӀуэ, а цӀыхухэм ялъежьи, уалъэщӀыхьэмэ, яжеӀэ абыхэм: «Сыт фэ фӀым ӀейкӀэ фыщӀыпыкъуэкӀар?» жыӀи. 5«Сыт си зиусхьэным и дыжьын фалъэр щӀэвдыгъуар?[*] Мыр си зиусхьэныр зэрефэ фалъэракъэ? Абы ар къегъэсэбэп къэхъункъэщӀэнухэр кърищӀэу. Ӏеягъэу фщӀащ фэ ар».

6Ар абыхэм ялъэщӀыхьэри, яжриӀащ а псалъэхэр. 7Зэшхэм къыжраӀащ абы:

– Сытым папщӀэ жиӀэрэ ди зиусхьэным апхуэдэ псалъэхэр? Хьэуэ, уи унэӀутхэм ящӀэнукъым апхуэдэ Ӏуэху. 8ЗэрыпщӀэщи, ди къэпхэм я щхьэхэм щхьэщылъу къэдгъуэта дыжьынхэр Ханаан щӀыналъэм къитхри къыпхуэтхьыжащ: атӀэ дауэ къыщӀэддыгъукӀын уи зиусхьэным и унэм дыжьын е дыщэ? 9Уи унэӀутхэм ящыщу ар къызыкъуэкӀым ажал лърес; икӀи дэри унэӀут дыхуэхъунщ ди зиусхьэным.

10– Хъунщ – жиӀащ абы, – фэ зэрыжыфӀам хуэдэу ирехъу: фалъэр хэт къыкъуэкӀми, ар схуэхъунщ унэӀут, адрейхэм лажьэ фиӀэкъым.

11Зэшхэм пӀэщӀэгъукӀэ кърагъэувэхащ щӀылъэм я къэпхэр, ятӀэтащ къэпыщхьэхэр, хэти итӀэтащ и къэпыщхьэр. 12Къэпхэр къищащ унафэщӀым, къыщыщӀидзэщ нэхъыжьымкӀи, нэхъыщӀэмкӀэ щиухащ; арати, къыщагъуэтащ фалъэр Биниамин и къэпым. 13Я гукъеуэм къыхэкӀыу щачэтхъащ зэшхэм я щыгъынхэр, щхьэж и хьэлъэр я шыдхэм тралъхьэжри къагъэзэжащ къалэм.

14Иуди абы и къуэшхэри Исуф и унэм къыщыкӀуэм – ар иджыри унэм щӀэсти – зыщрадзыхащ щӀым абы и пащхьэм деж. 15Исуф яжриӀащ абыхэм:

– Сыт фэ фщӀар? Фэ фымыщӀэу пӀэрэт сэ схуэдэ цӀыхум цӀыхухэм щэхуу ящӀар Ӏэмал имыӀэу къызэрищӀэнур?

16– Сыт жетӀэн ди зиусхьэным? – жиӀащ Иудэ. – Сыт жетӀэн? СыткӀэ зыдгъэхеин? Тхьэм къыщӀигъэщащ уи унэӀутхэм я пцӀыр; иджы ди зиусхьэным дрипщылщ, дэри фалъэр зи Ӏэм ӀэщӀэлъу къагъуэтари.

17– Хьэуэ, сэ ар сщӀэнкъым, – жиӀащ Исуф – фалъэр зи Ӏэм ӀэщӀэлъу къагъуэтар хъунщ си унэӀут, ауэ фэ фыкӀуэж фи адэм деж.

18Абдеж Иудэ абы бгъэдыхьэри, жиӀащ:

– Си зиусхьэн, хуит сыщӀ сэ, уи унэӀутыр, зиусхьэным псалъэ жесӀэну, икӀи ухуэмыгубжь уи унэӀутым; уэ ухуэдэщ фирхьэуным. 19Си зиусхьэныр къеупщӀыгъащ езым и унэӀутхэм: «ФиӀэ фэ адэ е къуэш?» – жиӀэри. 20Дэ жетӀащ ди зиусхьэным зэрыдиӀэр жьы хъуа ади, и жьыщхьэ абы къыхуэхъуа къуэ нэхъыщӀи; абы и къуэшыр лӀэри, а зыр къэнащ и анэм ейуэ, адэми фӀыуэ елъагъу ар[+]. 21Уэри яжепӀащ уи унэӀутхэм: «Къысхуэфшэ ар си деж, сэ абы сеплъын папщӀэ». 22Дэ жетӀащ ди зиусхьэным: «НыбжьыщӀэм къигъэнэфыркъым и адэр; абы и адэр къигъанэмэ, адэр лӀэнущ». 23Ауэ уэ къажепӀащ уи унэӀутхэм: «Фи къуэш нэхъыщӀэр фи гъусэу къэмыкӀуэмэ, фэ афӀэкӀа фыкъимыхьэ си пащхьэ».

24– Дэ дыщыхуэкӀуэжам уи унэӀуту ди адэм хуэтӀуэтэжащ си зиусхьэным и псалъэхэр. 25ЖиӀащ абы щыгъуэ ди адэм: «ФыкӀуэ иджыри, къытхуэфщэху гъавэ». 26Дэ жетӀащ: «Хъунукъым дэ дыкӀуэ; ауэ ди къуэш нэхъыщӀэр ди гъусэнумэ, дыкӀуэнщ; хъунукъым а цӀыхум и пащхьэ дихьэ, ди къуэш нэхъыщӀэр ди мыгъусэу». 27Абдеж къыджиӀащ уи унэӀуту ди адэм: «Фэ фощӀэ си фызым къызэрысхуилъхуар къуитӀ. 28Зыр сэ збгъэдэкӀати, жысӀащ: ар ялӀагъэнщ, слъагъужакъым ар абы лъандэрэ. 29Мыри збгъэдэфшрэ абыи насыпыншагъэ къыщыщӀмэ, сэ, зи щхьэц тхъуа лӀыжьыр, гуауэм хьэдрыхэ сихьынущ». 30Иджы сэ, уи унэӀутым, ди адэм сыхуэкӀуэжмэ, абы и псэр зи псэм пыщӀа ныбжьыщӀэри ди мыгъусэу сыкӀуэжын слъэкӀыну? 31НыбжьыщӀэр ди мыгъусэу илъагъумэ, ар лӀэнущ; дэ, уи унэӀутхэм, ди лажьэкӀэ уи унэӀуту ди адэ зи щхьэц тхъуа лӀыжьыр гуауэм хьэдрыхэ ихьынущ. 32Абы нэмыщӀауэ, сэ, уи унэӀутыр, сыуващ си адэм деж ныбжьыщӀэм папщӀэ жэуап щысхьыну: «Ар уи деж къэзмышэжмэ, си адэм и пащхьэм си гъащӀэ псэукӀэ сыщыкъуаншэщ», жысӀэри. 33Аращи, сэ, уи унэӀутыр, хуит сыкъэщӀ сыкъэнэну ныбжьыщӀэм и пӀэкӀэ унэӀуту си зиусхьэным деж; ауэ ныбжьыщӀэр ирекӀуэж и къуэшхэм я гъусэу. 34Дауэ сыхуэкӀуэжын си адэм, ныбжьыщӀэр си мыгъусэу? Сэ слъагъунт итӀанэ си адэм къылъыса тхьэмыщкӀагъэр.

#### 45


Исуф и къуэшхэм закъызэрыригъэцӀыхужар

1Исуф къыбгъэдэт псоми я пащхьэм афӀэкӀа зыщыхуэмыубыдыжу кӀиящ:

– ӀувгъэкӀ псори.

Арати, Исуф зыри къыбгъэдэнатэкъым абы и къуэшхэм закъыщригъэцӀыхужам щыгъуэ. 2Абдеж ину къэгъащ ар, и гъы макъри къызэхахащ мысыр цӀыхухэми, фирхьэун унэми хъыбарыр нэсащ.

3ЯжриӀащ Исуф и къуэшхэм:

– Сэ сы-Исуфщ, псэууэ пӀэрэ иджыри си адэр?

Ауэ и къуэшхэм жэуап къратыфыртэкъым, апхуэдизкӀэ шынати;

4ЯжриӀащ Исуф и къуэшхэм:

– Фыкъызбгъэдыхьэ.

Ахэр къыбгъэдыхьащ.

– Сэ сы-Исуфщ, – жиӀащ абы, – Мысырым кӀуэхэм фэ ефщауэ щыта фи къуэшырщ. 5Ауэ иджы фымынэщхъей, фыщӀемыгъуэж мыбыхэм сакъызэрефщам щхьэкӀэ; Тхьэм сыкъигъэкӀуащ фяпэ, цӀыхухэр къелын папщӀэ. 6Гъаблэр илъэситӀщ зэрыщыӀар щӀылъэм: иджыри къэкӀуэнущ щӀыр щамывэн икӀи гъавэ щыӀуамыхыжын илъэситху. 7Тхьэм сыкъигъэкӀуащ фяпэкӀэ, фэ щӀылъэм фыкъытенэн, зыхуэдэ къэмыхъуа щӀыкӀэкӀи фэри къыфтехъукӀыну цӀыхухэри мыкӀуэду къригъэлын папщӀэ. 8Аращи, фэракъым сыкъэзыгъэкӀуар мыбы, атӀэ фирхьэуным и чэнджэщэгъуу, абы и унэ псом и Ӏэтащхьэуи, Мысыр щӀыналъэ псом тепщэуи сытезыгъэува Тхьэр арщ.

9– Си адэм деж псынщӀэу фыкӀуэжи, жефӀэ абы: «Мыпхуэдэу жеӀэ уи къуэ Исуф: Тхьэм сытригъэуващ Мысыр псом тепщэу; къакӀуэ си деж, зумыӀэжьэ. 10Уэ ущыпсэунущ Гощэн щӀыналъэм; икӀи фызигъунэгъунущ уэри, уи къуэхэри, уи къуэхэм я къуэхэри, уи Ӏэщ цӀыкӀури уи Ӏэщышхуэри, уэ уиӀэ псори. 11Ущызгъэшхэнущ сэ мыбы, факъырэ фымыхъун папщӀэ, уэри, уи унэри, уэ уиӀэ псори, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ гъаблэр иджыри илъэситхукӀэ щыӀэнущ».

12– Иджы фэри Биниамини фолъагъу ар къывжезыӀэр сэрауэ зэрыщытыр. 13АтӀэ хуэӀуэтэж си адэм Мысырым деж сэ щӀыхьу щызиӀэ псори фэ флъэгъуа псори. Къафшэ си адэр мыбы псынщӀэу.

14ИтӀанэ и къуэш Биниамин и пщэм зридзэри, Исуф гъащ; Биниамини гъащ абы и пщэм идзауэ. 15Ба яхуищӀырт езым и къуэшхэм псоми, гъырт, абыхэм ӀэплӀэ яхуищӀурэ. ИтӀанэ епсэлъащ и къуэшхэр абы.

16Фирхьэуным и унэм нэсащ Исуф и къуэшхэр къызэрыкӀуам и хъыбар; я гуапэ хъуат ар фирхьэунми абы и унэӀутхэми. 17Фирхьэуным Исуф жриӀащ:

– ЯжеӀэ уи къуэшхэм: мис мыращ фщӀэнур: фи мылъкухэр фи шыдхэм тефлъхьи, фыкӀуэ Ханаан щӀыналъэм; 18Фи адэри фи унагъуэхэри къафши, фыкъакӀуэ си деж; сэ фэстынущ Мысыр щӀыналъэм и фӀыпӀэр, фэри фшхынущ щӀым и шхын нэхъыфӀыр, 19АтӀэ уэ унафэ пхузощӀ абыхэм яжепӀэну: мыр фщӀэ: Мысыр щӀыналъэм фи сабийхэми фи фызхэми папщӀэ шыгухэр къыщыфщти, фи адэр къафши, фыкъакӀуэ. 20Фигу фымыгъэныкъуэ фи хьэпшыпхэм папщӀи, Мысыр щӀыналъэм щыщу нэхъыфӀ дыдэр фэстынущ фэ.

21Апхуэдэуи ящӀащ Израил и къуэхэм. Яритащ Исуф абыхэм шыгухэр фирхьэуным и унафэкӀэ, яритащ абыхэм гъуэмыли. 22Абыхэм ящыщ дэтхэнэми иритащ щыгъын фэилъхьэгъуэ зырыз, Биниамин иритащ дыжьын ахъшэ щищрэ щыгъын фэилъхьэгъутхурэ. 23Апхуэдэуи и адэм хуригъэшащ Мысырым къыщыкӀа нэхъыфӀхэр ятепхауэ шыдипщӀ, гъавэри, щӀакхъуи, и адэм и гъуэмылэри телъу шыдыбзипщӀ.

24Арати, иригъэжьэжащ Исуф и къуэшхэр. ЯжриӀащ абыхэм:

– Фыщызэщымыхьэ гъуэгум.

25Мысырым икӀыжри, нэсыжащ ахэр Ханаан щӀыналъэм езыхэм я адэ Екъуб деж.

26Хъыбар ирагъэщӀащ абы, мыр жаӀэри:

– Исуф псэущ, ар иджы щытепщэщ Мысыр щӀыналъэ псом.

Ауэ Екъуб и гур загъэртэкъым; абы и фӀэщ хъуртэкъым абыхэм жаӀэр. 27Абыхэм Исуф къажриӀа псалъэ псори абы щыхуаӀуэтэжым, ар яшэн папщӀэ, Исуф къигъэкӀуа шыгухэри щилъагъум, къызэрыгъуэтыжащ абыхэм я адэ Екъуб и гур. 28ЖиӀащ абдеж Израил:

– Дэгъуэщ, псэущ иджыри си къуэ Исуф; сыкӀуэнщи, слъагъунщ ар сымылӀэ щӀыкӀэ.

#### 46


Екъуб Мысырым зэрыкӀуар

1Арати, Израил, езым иӀэ псори здрихьэжьэри, кӀуащ Бэр-Шэвэ, хуищӀащ къурмэн езым и адэ Исхьэкъ и Тхьэм[+]. 2Тхьэр Израил жэщым къыхуэлъагъуэри, къыжриӀащ:

– Екъуб! Екъуб!

– Сымис сэ, – жиӀащ абы.

3– Сэрщ Тхьэр, уи адэм и Тхьэр, – жиӀащ Тхьэм. – Умышынэ Мысырым укӀуэн; абдежым уэ къыщыптезгъэхъукӀынущ лъэпкъ ин дыдэ. 4Сэ сыпщӀыгъуу сынэкӀуэнущ Мысырым; апхуэдэуи Сэ укъисшыжынущ абы. Исуф езым и ӀэкӀэ зэтрипӀэжынущ уи нэхэр[+].

5Екъуб къибгынащ Бэр-Шэвэ; ирашэжьащ Израил и къуэхэм Екъуб, езыхэм я адэр, я сабийхэри, я фызхэри, фирхьэуным къарита шыгухэмкӀэ ар здашэнум нагъэсын папщӀэ. 6Къащтащ абыхэм я Ӏэщри, Ханаан щӀыналъэм щызыӀэрагъэхьа мылъкури, Мысырми нэсащ, Екъуби езым къытехъукӀа бын псори абы и гъусэу. 7Езым и къуэхэри, и къуэрылъхухэри, ипхъухэри, и пхъурылъхухэри, езым къытехъукӀа псори здишащ абы Мысырым.


Екъуб и бынхэр

8Мис Екъуб и къуэхэу Мысырым кӀуахэм я цӀэхэр, Екъубрэ абы и къуэхэмрэ:

Екъуб и щыпэлъху Рубэн.

9Рубэн и къуэхэр: Хъанох, Палыу, Хъэцрон, Къармый.

10Симеон и къуэхэр: Емуел, Ямин, Охад, Яхин, Цохар, Ханаан бзылъхугъэм и къуэ Шаул.

11Лэуий и къуэхэр: Гъэршэн, Къохат, Мэрарый.

12Иудэ и къуэхэр: Ер, Онан, Шэлэ, Пэрэц, Зэрахь; Еррэ Онанрэ щылӀащ Ханаан щӀыналъэм.

Пэрэц и къуэхэт Хэцрон, Хъамул[+].

13Иссашхар и къуэхэр: Толэ, Пуа, Яшуб, Щимрэн.

14Зэбулун и къуэхэр: Сэрэд, Елон, Яхьлэел.

15Ахэр Леа и къуэхэу Паддан-Арам Екъуб къыщыхуилъхуахэрщ; Динэ, абы и пхъур. Леа къуэрэ пхъууэ иӀащ цӀыху щэщӀрэ щырэ.

16Гад и къуэхэр: Цыфион, Хьагъый, Шуный, Ецбон, Ерый, Ародый, Арэлый.

17Ащэр и къуэхэр: Имнэ, Ишуэ, Ишыуй, Бэрие, абыхэм я шыпхъу Сэрахь. Бэрие и къуэхэр: Хъэбэр, Малхъыел.

18Ахэр Лабан ипхъу Леа иритауэ щытыгъа Зилпа и къуэхэщ. Абы ахэр Екъуб къыхуилъхуащ, цӀыху пщыкӀух хъууэ.

19Екъуб и фыз Рахэл и къуэхэр: Исуфрэ Биниаминрэ.

20Мысыр щӀыналъэм Исуф къыщыхуэхъуащ Мынасэрэ Ефраимрэ, Он къалэм щыщ тхьэгъэпс Потиферахь ипхъу Асэнат къилъхуахэр[+].

21Биниамин и къуэхэр: Бэлахь, Бэхэр, Ащбэл; Гъэрэ, НаӀаман, Ехьый, Рощ, Мупим, Хъуппим, Ард.

22Ахэр Рахэл и къуэхэу Екъуб къыхуэхъуахэрщ, псори цӀыху пщыкӀуплӀ хъууэ.

23Дан и къуэр: Хьушым.

24Нафталый и къуэхэр: Яхцэел, Гъуный, Ецэр, Щылэм.

25Ахэр Лабан ипхъу Рахэл иритауэ щытыгъа унэӀут бзылъхъугъэ Билхьэ и къуэхэщ. Абы ахэр Екъуб къыхуилъхуащ, псори цӀыхуибл хъууэ.

26Екъуб и гъусэу Мысырым кӀуа цӀыхухэр, езым къытехъукӀахэр, Екъуб и къуэхэм я фызхэр хэмыту, псори хъурт цӀыху хыщӀрэ хырэ. 27Исуф и къуэхэу абы Мысырым къыщыхуэхъуахэр цӀыхуитӀ хъурт. Екъуб и унагъуэм щыщу Мысырым кӀуахэр псори зэхэту цӀыху блыщӀ хъурт.


Екъуб Мысырым щыщ Гощэн щӀыгум зэритӀысхьар

28Екъуб Иудэ езым япэ Исуф деж игъэкӀуащ, езы Исуф Гощэн хэкум хуэкӀуэ гъуэгур къаригъэлъагъун папщӀэ. 29Гощэн щӀылъэм къыщыкӀуэм, Исуф шыгур зэщӀригъэщӀэри, Гощэн щӀыналъэм кӀуащ, езым и адэ Израил пежьэну. Ар къыщилъагъум, и адэм и пщэм зридзэри, куэдрэ гъащ Исуф. 30Абдежым жриӀащ Израил Исуф:

– СылӀэнщ иджы сэ, уи напэр къэслъагъужауэ; уэ иджыри узэрыпсэур сдъэгъуащи.

31ИтӀанэ яжриӀащ Исуф и къуэшхэми, и адэми, я унагъуэхэми:

– Сэ сыкӀуэнщ, фирхьэуным хъыбар езгъэщӀэнщ, жесӀэнщ абы: «Ханаан щӀыналъэм къикӀа си къуэшхэри си адэм и унагъуэри къэкӀуащ си деж. 32А цӀыхухэр мэлыхъуэхэщ, Ӏэщ зэрахуэ; я Ӏэщ цӀыкӀуи я Ӏэщышхуи, яӀэ псори къыздашащ абыхэм».

33– Фирхьэуным фриджэу: «Сыт фи ӀэщӀагъэр фэ?» – жиӀэрэ къывэупщӀмэ, 34фэ жыфӀэ: «Дэ, уи унэӀутхэр, дыӀэщыхъуэщ дыщыщӀалэм къыщыщӀэдзауэ иджыри къэс, дэри ди адэхэри», фэ Гощэн щӀыналъэм фыщагъэтӀысын папщӀэ. Мысыр цӀыхухэм я дежкӀэ гуемыӀущ дэтхэнэ мэлыхъуэри[+].

#### 47

1Арати, Исуф кӀуэри, хъыбар иригъэщӀащ фирхьэуным, мыр жиӀэурэ:

– Си адэри, си къуэшхэри, я Ӏэщ цӀыкӀуи я Ӏэщышхуи, нэгъуэщӀ сыт яӀэми, псори къыздащтэри къикӀащ Ханаан щӀыналъэм; иджы ахэр щыӀэщ Гощэн щӀыналъэм.

2Исуф и къуэшхэм ящыщу цӀыхуитху здишэри, ахэри иригъэлъэгъуащ фирхьэуным. 3ЕупщӀащ фирхьэуныр абы и къуэшхэм:

– Сыт фи ӀэщӀагъэ?

– Дымэлыхъуэщ уи унэӀутхэр, дэри ди адэхэри, – жраӀащ абыхэм фирхьэуным.

4Абыхэм фирхьэуным жраӀащ адэкӀи:

– Дэ дыкъэкӀуащ мы щӀыналъэм дыщыпсэуну, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щыӀэкъым хъупӀэхэр уи унэӀутхэм я Ӏэщхэм папщӀэ Ханаан щӀыналъэм, гъаблэ ткӀий зэрыщыӀэм къыхэкӀкӀэ. Аращи, хуит дыщӀ уи унэӀутхэр Гощэн щӀыналъэм дитӀысхьэну.

5Фирхьэуным Исуф къыжриӀащ абдеж:

– Уи адэри уи къуэшхэри уи деж къэкӀуащ. 6Мысыр щӀыналъэр уи пащхьэ илъщ; щӀыналъэм и щӀыпӀэ нэхъыфӀым деж щыгъэтӀыс уи адэри уи къуэшхэри; щрепсэу ахэр Гощэн щӀыналъэм. Абыхэм зэфӀэкӀ зиӀэ яхэтмэ, пэрыгъэувэ ахэр си Ӏэщым, кӀэлъыплъыну.

7ИтӀанэ Исуф и адэ Екъуб къишэри иригъэлъэгъуащ ари фирхьэуным; икӀи Тхьэм и нэфӀ щыхуэну Екъуб фирхьэуным хуелъэӀуащ. 8Фирхьэуным Екъуб жриӀащ:

– Сыт уи ныбжь?

9Екъуб фирхьэуным жриӀащ:

– Сэ дунейм сызэрытетрэ мэхъу илъэсищэрэ щэщӀрэ; мащӀэщ икӀи насыпыншэщ си гъащӀэ махуэхэр, нэсакъым ахэр си адэхэм къапсэуа гъащӀэм[+].

10Тхьэм и нэфӀ къыщыхуэну Екъуб фирхьэуным хуелъэӀури, къыщӀэкӀыжащ фирхьэуным деж.

11Арати, увыпӀэ яхуищӀащ Исуф и адэми и къуэшхэми, щаритащ абыхэм щӀапӀэ Мысыр щӀыналъэм и Ӏыхьэ нэхъыфӀ дыдэ РаӀымэсэс щӀыналъэм, фирхьэуным унафэ зэрищӀам тету. 12ИгъэнщӀырт Исуф гъавэкӀэ езым и адэри, и къуэшхэри, и адэм и унагъуэ псори, дэтхэнэ унагъуэм сабий исым я бжыгъэм елъытауэ.


Мысырым гъаблэ къызэрыщыхъуар

13ЩыӀэтэкъым гъавэ щӀылъэ псом; гъаблэр икъукӀэ ткӀий хъуат, икӀи тхьэмыщкӀагъуэр къалъысат гъаблэм къыхэкӀыу Мысыр щӀыналъэми Ханаан щӀыналъэми. 14ЦӀыхухэм гъавэ къыщащэхуурэ, Исуф зэхуихьэсащ Мысыр щӀыналъэми Ханаан щӀыналъэми илъ дыжьыну хъуар, щӀихьащ Исуф дыжьыныр фирхьэун унэм. 15Арати, дыжьыныр щаухащ Мысыр щӀыналъэми Ханаан щӀыналъэми. Дыжьыныр щаухым, мысыр цӀыху псори кӀуащ Исуф деж:

– Къыдэт гъавэ, – жаӀэри, – сыт дэ уи пащхьэ дыщылӀэн щӀыхъуейр, ди дыжьыныр зэрыдухам папщӀэ?

16– Фи Ӏэщыр къэфхуи, – жиӀащ Исуф, – фэстынщ фи Ӏэщым и уасэу гъавэ, дыжьыныр фыухамэ.

17Арати, къахурт абыхэм я Ӏэщыр Исуф деж; яритырт Исуфи гъавэр шыхэми, Ӏэщ цӀыкӀу хъушэхэми, Ӏэщышхуэ хъушэхэми, шыдхэми я уасэу; а гъэм апхуэдэурэ игъэнщӀащ ахэр гъавэкӀэ, я Ӏэщыр къаӀрихыурэ.

18ДэкӀащ а гъэр; адрей илъэсми къакӀуэри, къыжраӀащ абы:

– ЩыдбзыщӀынкъым ди зиусхьэным ди дыжьыныр зэрыдухар, ди Ӏэщ хъушэхэри уэ, ди зиусхьэным, къыпӀэщӀыхьащ; зыри къыщытхуэнэжакъым ди зиусхьэным и пащхьэм, ди щхьэмрэ ди щӀыгухэмрэ мыхъумэ. 19Сыт уи пащхьэм дыщыкӀуэдын щӀыхуейр дэ, дэри ди щӀыгухэри? Дыщэху дэри ди щӀыгухэри гъавэкӀэ; икӀи дэри ди щӀыгухэри фирхьэуным унэӀут дыхуэхъунщ, ауэ уэ къыдэт жылэ, дэ дымылӀэу дыпсэун, щӀылъэри нэщӀ мыхъун папщӀэ.

20Къищэхуащ Исуф Мысыр щӀыналъэ псори фирхьэуным папщӀэ. Ящэжащ мысыр цӀыхухэм щхьэж и губгъуэр, гъаблэ къазэрытехъуам къыхэкӀыу. Апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ лъысащ щӀыгур фирхьэуным. 21ИщӀащ абы лъэпкъыр унэӀут, Мысырым и зы гъунэм къыщыщӀэдзауэ адрей гъунэм нэсу.

22Тхьэгъэпсхэм я закъуэщ зи щӀыгу къимыщэхуар, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фирхьэуным абыхэм яритауэ яӀэт гъавэ Ӏыхьэ, икӀи ахэр ирипсэурт фирхьэуным ярита гъавэ Ӏыхьэм; абы къыхэкӀыуи ящакъым я щӀыгур.

23ЯжриӀащ Исуф цӀыхухэм итӀанэ:

– Фирхьэуным папщӀэ иджы сэ фыкъэсщэхуащ фэри фи щӀыгури; жылэхэр фызотри, тефсэ щӀыгум. 24Гъавэ хыжыгъуэр къэсмэ, къыхуэфшэ фирхьэуным Ӏыхьэ тхуанэр; ӀыхьиплӀыр къыфхуэнэнущ фэ губгъуэхэм щыхэфсэну, фэри, фи унэхэм исхэми, фи сабийхэми фшхыну.

25– Уэ къебгъэлащ ди гъащӀэр, – жаӀащ абыхэм, – нэфӀкӀэ укъыдэплъащ, ди зиусхьэн, дыхурехъу фирхьэунми унэӀут.

26Абдеж щигъэуващ Исуф Мысыр щӀыналъэм хабзэу, уеблэмэ иджырей махуэм къэсу: Ӏыхьэ тхуанэр фирхьэуным етын, тхьэгъэпсхэм я щӀыгуу фирхьэуным ейуэ щымытыр хэмыту.


Екъуб и иужьрей илъэсхэр

27Щыпсэурт Израил Мысыр щӀыналъэм, Гощэн щӀыгум, телэжьыхьырт а щӀыгум; багъуэурэ, ар лъэпкъышхуэ хъуащ. 28Щыпсэуащ Екъуб Мысыр щӀыналъэм илъэс пщыкӀублкӀэ; хъурт Екъуб и махуэхэр, абы и гъащӀэ махуэхэр, илъэсищэрэ плӀыщӀрэ блырэ.

29Къэсащ Екъуб щылӀэну пӀалъэр, абы езым и къуэ Исуф къриджэри, жриӀащ:

– НэфӀкӀэ укъызэплъмэ, уи Ӏэр си куэ щӀагъым щӀэлъхьи, тхьэлъанэ щӀы фӀыкӀэ, пэжыгъэкӀэ укъызэрысхущытынумкӀэ: Мысырым сыщыщӀумылъхьэж. 30Си адэжьхэм сабгъурыгъуэлъхьэжын щхьэкӀэ, Мысырым сипхыжынщи, сыщыщӀэплъхьэжынщ абыхэм я кхъэлэгъунэм.

– СщӀэнщ уи псалъэм тету, – жиӀащ Исуф[+].

31– Тхьэлъанэ къысхуэщӀ, – жиӀащ Екъуб.

Тхьэлъанэ хуищӀащ Исуф. И щхьэнтэм зригъэщӀурэ, Тхьэм щӀыхь хуищӀащ Израил.

#### 48


Екъуб и нэфӀ Исуф и къуэхэм зэращыхуар

1Абы и ужькӀэ Исуф къыжраӀащ:

– Уи адэр сымаджэщ.

Исуф здишащ езым и къуитӀыр – Мынасрэ Ефраимрэ, Екъуб деж.

2Екъуб хъыбар ирагъэщӀащ, жраӀащ мыпхуэдэу:

– Уи къуэ Исуф къокӀуэ уи деж.

Израил и къарур зэщӀигъэуӀуэри, къыщызэфӀэтӀысхьащ пӀэм.

3Екъуб Исуф жриӀащ:

– Тхьэуэ псори зыхузэфӀэкӀыр[*] сэ Луз деж, Ханаан щӀыналъэм, къыщысхуэлъагъуэри, и нэфӀ къысщигъэхуащ. 4КъызжиӀащ абы: «Сэ узгъэбэгъуэнущ уэ, ухэзгъэхъуэнущ уэ, икӀи къыптезгъэхъукӀынущ уэ лъэпкъ куэдыр, естынущ мы щӀыналъэр уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэм, игъащӀэкӀэ я унейуэ яӀэну»[+].

5– Иджы, сэ Мысырым сыкъэмыкӀуэ щӀыкӀэ, Мысыр щӀыналъэм къыщыпхуэхъуа уи къуитӀри сысейщ. Ефраимрэ Мынасэрэ сысейуэ щытынущ, Рубэнрэ Симеонрэ сысейуэ зэрыщытым хуэдэу. 6Ауэ быну абыхэм я ужькӀэ уэ къыпхуэхъунур ууей хъунущ. Абыхэм езыхэм я къуэшхэм я цӀэхэмкӀэ къеджэнущ, абыхэм я мылъкуу къэкӀуэнумкӀэ я Ӏыхьэ хэлъу.

7– Сэ Паддам сыкъикӀауэ сыкъыщыкӀуэм, си нэщхъеягъуэкӀэ, си Рахэл щылӀащ Ханаан щӀыналъэм, гъуэгум дытету, Ефрат дынэсыным куэд къэмынэжауэ. Сэ щыщӀэслъхьэжащ ар иджы БэтлэхьэмкӀэ зэджэ Ефрат хуэкӀуэ гъуэгум деж[+].

8Израил, Исуф и къуэхэр къыщилъагъум, жиӀащ:

– Хэт мыхэр?

9– Ахэр си къуэхэрщ, Тхьэм мыбдежым къыщызитахэрщ, – жриӀащ Исуф и адэм.

– Къызбгъэдэшэ ахэри, – жиӀащ Екъуб, – си нэфӀ абыхэм ящызгъэхуэнущ.

10Израил набгъэ хъуат жьыгъэм къыхэкӀыу; илъагъуртэкъым абы ӀупщӀу. Исуф бгъэдишащ ахэр абы, икӀи абы ба къахуищӀащ абыхэм, ӀэплӀэ къаришэкӀащ абыхэм. 11ИтӀанэ Израил Исуф жриӀащ:

– Сыгугъэртэкъым сэ услъагъужыну; ауэ Тхьэм сигъэлъэгъуащ уи сабийхэри.

12Исуф и адэ и лъэгуажьэхэм къатрихыжри, щхьэщэ хуищӀащ, щӀым нэсу зигъэщхъри. 13Иубыдащ Исуф а тӀури, и Ӏэ ижьымкӀэ Ефраим иубыдащ, Израил и Ӏэ сэмэгум хуэзэу, Мынасэ иубыдащ и Ӏэ сэмэгумкӀэ, ар Израил и Ӏэ ижьым хуэзэу, икӀи бгъэдишащ ахэр абы. 14Ауэ Израил и Ӏэ ижьыр ишийри трилъхьащ Ефраим и щхьэм, ар нэхъыщӀэу щытми, Ӏэ сэмэгур – ӀитӀыр зэблэдзауэ, Мынасэ и щхьэм. Трилъхьащ Екъуб и Ӏэхэр апхуэдэу, Мынасэ нэхъыжьу щытми.

15АдэкӀэ и нэфӀ Исуф къыщигъэхуащ Израил, мыр жиӀэри:

– Си адэхэу Ибрэхьимрэ Исхьэкърэ
зи пащхьэ щыпсэугъа Тхьэм,
дунейм сызэрытетрэ –
нобэр къыздэсым
зи нэӀэ къыстет Тхьэм,
16сыт хуэдэ мыгъуагъэми
сыкъыӀэщӀэзых мелыӀычым
и нэфӀ къащрехуэ мы сабийхэм;
мы сабийхэм я хьэтыркӀэ
цӀыхухэм ягу кърекӀыж
сэ си цӀэмрэ си адэхэу Ибрэхьимрэ
Исхьэкърэ я цӀэхэмрэ;
мы щӀылъэм щребагъуэ ахэр,
щрехъу куэд дыдэ.

17Исуф и адэм и Ӏэ ижьыр Ефраим и щхьэм зэрытрилъхьар щилъагъум, и жагъуэ хъуащ ар. Арати, иубыдащ и адэм и Ӏэр, Ефраим и щхьэм къытрихыжу Мынасэ и щхьэм трилъхьэну.

18ЖриӀащ Исуф и адэм:

– Апхуэдэукъым, си адэ; мыращ щыпэлъхур; телъхьэ абы и щхьэм уи Ӏэ ижьыр.

19Ауэ абы и адэм ар имыдэу жиӀащ:

– СощӀэ, си къуэ, сощӀэ. Абы къытехъукӀынущ лъэпкъ, ар хъунущ лъэпкъ ин дыдэ; ауэ абы и къуэш нэхъыщӀэр хъунущ абы нэхърэ нэхъ ин, абы лъэпкъыу къытехъукӀынури лъэпкъ бжыгъэншэщ.

20ИкӀи абыхэм и нэфӀ ящигъэхуащ а махуэм, мыр жиӀэурэ:

– Фэ фи цӀэкӀэ израил цӀыхухэр Тхьэм и нэфӀкӀэ елъэӀунущ. Зым и нэфӀ адрейм щигъэхуэурэ, абыхэм жаӀэнущ: «Ефраимрэ Мынасэрэ Тхьэм и нэфӀ зэращигъэхуам хуэдэу, и нэфӀ къыпщрегъэхуэ».

Арати, игъэуващ Ефраим Мынасэ нэхърэ нэхъ лъагэу.

21АдэкӀэ жриӀащ Израил Исуф:

– Сэ солӀэ. Тхьэр фи гъусэнущ фэ, икӀи фигъэгъэзэжынущ фи адэхэм я щӀыналъэм. 22Сэ узот уэ, уи къуэшхэм я пащхьэм щынэхъыбэу, Щэхэм – Ӏуащхьэ егъэзыхыгъуэр, си джатэрэ си шабзэкӀэ амор цӀыхухэм къаӀэщӀэсхыгъар.

#### 49


Екъуб и нэфӀ и къуэхэм зэращигъэхуамрэ ар зэрылӀамрэ

1Арати, Екъуб и къуэхэр къриджэри, яжриӀащ:

– Фыкъызэхуэс, къэкӀуэну махуэхэм къыфщыщӀынур вжесӀэнущ.
2Фыкъызэхуэси, фыкъедэӀу, Екъуб и къуэхэ,
федэӀу Израил, фи адэм!
3Рубэн, си щыпэлъху!
Уэ узибыдапӀэщ, си цӀыхухъу къарум урищӀэдзапӀэщ.
ЩӀыкӀи лъэщыгъэкӀи псоми уращхьэщ.
4Ауэ уэ псы къиуам ещхь ухъуащ,
уефӀэкӀынукъым абыхэм.
Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ уилъащ уи адэм и гъуэлъыпӀэм;
уэ буцӀэпӀащ си гъуэлъыпӀэр, абы уигъуалъхьэри[+].
5ЩымӀонрэ Лэуийрэ зэшщ,
гущӀэгъуншагъэм и Ӏэщэщ
абыхэм я джатэхэр[+].
6Абыхэм я чэнджащэ сыхыхьэркъым,
я зэхуэсым сыхэлажьэркъым.
Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ахэр щыгубжькӀэ, цӀыху яукӀ,
езыхэм я щхьэзыфӀэфӀыгъэкӀэ зэпаупщӀ танэм и хуэхэр.
7Нэлат ялъысащ абыхэм я губжьым,
сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ гущӀэгъуншэти;
я къанлыгъэми нэлат ялъысащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ябгэти;
щызэхэзгъэкӀынущ ахэр Екъуб и хэкум,
Израил хэкум щызэбгрызгъэкӀынущ ахэр.
8Иудэ, уэ къыпщытхъунущ уи къуэшхэр!
Уэ уи Ӏэр уи бийхэм я пщэм телъщ;
щхьэщэ къыпхуащӀынущ уи адэм и къуэхэм.
9Аслъэн шыру Иудэр,
си къуэр, щакӀуэ къокӀыж, къищэкӀуар ишхауэ.
ЗригъэщӀащ абы, гъуэлъащ, аслъэныхъумрэ аслъэныбзымрэ хуэдэу:
хэт къигъэушын ар[+]?
10БгъэдэкӀынукъым тепщэныгъэ башыр
Иудэ икӀи пщы башыр абы и къуэхэм, тыгъэ къыхуащӀыурэ[*],
цӀыху лъэпкъхэри абы и жыӀэм едэӀуэнущ.
11Абы ирепх жызумыпкъым езым и шыд джылур,
жызумыпкъэ нэхъыфӀми – езым и шыдыбзым къилъхуар.
ЕтхьэщӀ санэкӀэ и щыгъыныр,
жызум Ӏэрамэхэм ялъкӀэ – езым и щыгъыныр.
12Егъэлыд абы и нэр санэм,
хужь ещӀ и дзэр шэм.
13Зэбулун щыпсэунущ хы Ӏуфэм,
кхъухь тедзапӀэм,
абы и гъунапкъэхэри нос Сидон къалэм.
14Иссашхар псы дэжыпӀэхэм
я зэхуакум дэлъ шыд лъэщт, лъэрызехьэт.
Иссашхар – ар шыд къарууфӀэу хьэлъэ телъхэм
яку дэлъ шыд лъэшщ.
15ЗыхищӀащ абы гупсэхужыпӀэр зэрыфӀыр,
щӀыгур зэрыгурыхьыр,
и плӀэм хьэлъэр ирилъхьэри,
щӀидзащ лэжьэн пщылӀым хуэдэу.
16Дан езым и лъэпкъым хьэкум трищӀэнущ,
Израил и лӀакъуэхэм ящыщ зыуэ[+].
17Дан хъунущ гъуэгум телъ блэ,
лъагъуэм телъу,
шур щӀыбкӀэ къригъэхуэхын папщӀэ,
шы лъакъуэм еуэ блэ.
18СымыкӀуэду сыкъебгъэлыну сыпщогугъ, Зиусхьэн![+]
19Гад къытебэнэнущ хъунщӀакӀуэхэр,
ауэ абы ахэр иригъэкӀуэтыжынурэ кърихуэкӀынущ.
20Ащэр дежкӀэ бэвыщэщ абы и гъавэр,
икӀи абы пащтыхьым хуишэнущ шхын Ӏэфхэр.
21Нафталий къурш бжэн зэкӀужщ;
абы и шыр дахэщ.
22Исуф куэд къызыпыкӀэ жыгым и къудамэщ,
псы къыщӀэжыпӀэм щхьэщыту
куэд къызыпыкӀэ жыгым и къудамэщ,
абы и къудамэхэм зыщаукъуэдиящ блыныщхьэм.
23И жагъуэ ящӀащ абы, шабзэшэкӀэ еуащ абы,
шабзауэхэри къебиящ абы.
24Ауэ шэщӀауэ къэнащ абы и шабзэр,
икӀи ткӀийщ абы и Ӏэ лыпцӀэхэр,
Екъуб и Тхьэ лъэщым и хьэтыркӀэ.
Езыращ Ӏэхъуэри Израил къэзыхъумэ мывэбгри[+].
25Уи адэм и Тхьэр уэ къыбдэӀэпыкъунущ.
Псори ЗыхузэфӀэкӀыр Езыращ. Абы и нэфӀ къыпщигъэхуэнущ,
ипщэкӀэ щыӀэ уафэм къикӀ фӀыгъэхэмкӀэ и нэфӀ къыпщигъэхуэнущ,
ищӀагъыкӀэ щыӀэ кууупӀэм и фӀыгъэхэмкӀи, былымрэ бынымрэ я фӀыгъэхэмкӀи Абы и нэфӀ къыпщигъэхуэнущ.
26ИгъущӀэкӀэ бгыжьхэм я лъагагъэрэ
мысэхыж Ӏуащхьэхэм
я гуакӀуагъэмрэ ящхьэщыкӀыж уи адэм
и нэфӀ къыплъигъэс.
Трелъ ахэр Исуф и щхьэм
икӀи зэкъуэшхэм ящыщу къыхахам и натӀэм.
27Биниамин дыгъужь хьэщхьэрыӀуэщ,
пщэдджыжьым ешх къиубыдар
икӀи пщыхьэщхьэм егуэш къуентхъыр.

28Мис Израил и лӀакъуэ пщыкӀутӀыр зэрыщыту; мис абыхэм я адэм къажриӀари; и нэфӀ ящигъэхуащ абыхэм, къалъигъэсащ и нэфӀ щыхуэныгъэр, щхьэж езым ейр.

29ИкӀи унафэ яхуищӀащ Екъуб абыхэм, мыр яжриӀэу:

– Сэ сыхогъуэлъхьэж си лъэпкъым; сыщыщӀэфлъхьэж си адэхэм я деж бгъуэнщӀагъым, хет цӀыху Ефрон и губгъуэм деж щыӀэм. 30Ханаан щӀыналъэм деж Мамрэ къыщыпэщылъ Махпэлэ губгъуэм ит бгъуэнщӀагъыращ ар. А бгъуэнщӀагъыр губгъуэм щӀыгъуу Ибрэхьим хет цӀыху Ефрон деж къыщищэхуащ, езыр щыщӀалъхьэжын папщӀэ. 31Абдежым щыщӀалъхьэжащ Ибрэхьимрэ абы и фыз Сарэрэ; абдежым щыщӀалъхьэжащ Исхьэкърэ абы и фыз Ребеккэрэ; щыщӀэслъхьэжащ абдежым Леа[+]. 32А губгъуэри абы ит бгъуэнщӀагъри къыщащэхуащ хет цӀыхухэм я деж.

33Екъуб и къуэхэм яхуищӀ унафэр иухри, ирилъхьэжащ и лъакъуэхэр гъуэлъыпӀэм, дунейм ехыжри, хыхьэжащ езым и лъэпкъым.

#### 50


Екъуб зэрыщӀалъхьэжар

1И адэм зытриубгъуэри, Исуф тегъащ абы, баи хуищӀащ абы. 2ИтӀанэ унафэ яхуищӀащ Исуф езым и лӀыщӀэхэм – Ӏэзэхэм, и адэм балзам щахуэну; Ӏэзэхэми щахуащ Израил балзам. 3Ирикъуащ ар махуэ плӀыщӀ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ апхуэдиз махуэ бжыгъэм щахуэ балзамыр. Ягъеящ ар мысыр цӀыхухэм махуэ блыщӀкӀэ. 4Абы и хьэдагъэ махуэхэр щыблэкӀым, Исуф захуигъэзащ фирхьэуным и пщӀантӀэдэтхэм, мыр жиӀэурэ:

– Фэ нэфӀкӀэ фыкъызэплъмэ, жефӀэ фирхьэуным мыпхуэдэу:

5Си адэм тхьэрыӀуэ сигъэщӀащ: «Мис, сэ солӀэ; кхъэлэгъунэу Ханаан щӀыналъэм сэ си щхьэм папщӀэ къыщыстӀам сыщыщӀэлъхьэж» жиӀэри. Иджы хуит сыкъэщӀ, сэ сыкӀуэу, си адэр щӀэслъхьэжу, къэзгъэзэжыну.

6– КӀуэ, щӀэлъхьэж уи адэр, – жиӀащ фирхьэуным, – тхьэрыӀуэ зэрыуигъэщӀам хуэдэу.

7Арати, кӀуащ Исуф и адэр щӀилъхьэжыну. КӀуащ абы и гъусэу фирхьэуным и лӀыщӀэ псори, абы и унэм и нэхъыжьхэри, Мысыр щӀыналъэм и нэхъыжь псори, 8Исуф и унэм ис псори, абы и къуэшхэри, абы и адэм и унэм ис псори. Ауэ я сабийхэр, я Ӏэщ цӀыкӀухэри я Ӏэщышхуэхэри къагъэнащ абыхэм Гощэн щӀыналъэм. 9Абыхэм ядежьащ шыгухэри шухэри, абы къыхэкӀкӀэ гупыр икъукӀэ инт.

10Ахэр Иордан псым адэкӀэ щыт Атад хьэмэшым нэсри, щыгъыурэ абдежым ягу хэщӀу щагъеящ; зэхигъэтащ Исуф и адэм и хьэдагъэр махуиблкӀэ. 11А щӀыналъэм щыпсэухэм, Ханаан цӀыхухэм, Атад хьэмэшым деж щыӀа хьэдагъэр я нэгу щыщӀэкӀым, жаӀащ абыхэм:

– Хьэдагъэ ин дыдэщ мы мысыр цӀыхухэм яӀэр!

Абы къыхэкӀыу а щӀыпӀэм фӀащащ цӀэ: Абэл-Мицраим[*].

12ЯщӀащ Екъуб и къуэхэм абы езым и унафэм хуэдэу. 13Езым и къуэхэм ар Ханаан щӀыналъэм яхьри, щыщӀалъхьэжащ Мамрэ къыпэщылъ Махпэлэ губгъуэм ит бгъуэнщӀагъым. А бгъуэнщӀагъыр, губгъуэр щӀыгъуу, Ибрэхьим езым и унейуэ хет цӀыху Ефрон деж къыщищэхуащ, езыр щыщӀалъхьэжын папщӀэ[+]. 14И адэр щӀилъхьэжа нэужь, къигъэзэжащ Исуф Мысырым, езыми и къуэшхэри, абы и адэр щӀалъхьэжыну езым дэкӀуа псори и гъусэу.


Исуф и къуэшхэм зэрахуигъэгъуар

15Исуф и къуэшхэм я адэр зэрылӀар щалъагъум, жаӀащ: «Иджы Исуф и ней къытщыхуэрэ абы етщӀэгъа Ӏеягъэхэм папщӀэ илъ ищӀэжыну къытехьэмэ, дауэ хъуну?» 16Арати, ягъэкӀуащ абыхэм лӀыкӀуэ Исуф деж, мыр жриӀэну:

– Уи адэм унафэ ищӀащ лӀэн и пэкӀэ, мыр жиӀэурэ: 17«Мыпхуэдэу жефӀэ Исуф: Яхуэгъэгъу уи къуэшхэм я къуаншагъэри я гуэныхьри; абыхэм Ӏеягъэ къуащӀащ». Иджы яхуэгъэгъу уи адэм и Тхьэм и унэӀутхэм я къуаншагъэр.

Исуф гъырт ар абы щыжраӀэм щыгъуэ.

18Езы и къуэшхэри къакӀуэщ, абы и пащхьэм деж зыщрадзыхри, жаӀащ:

– Мис, дэ дыуиунэӀутщ.

19– Фымышынэ, – жиӀащ Исуф абдежым, – сэ Тхьэуэ сыщыта? 20Мис, фэ фигу къысхуилъащ Ӏеягъэ; ауэ Тхьэм зэблихъуащ ар фӀыкӀэ, иджы щыӀэр ищӀэн папщӀэ: цӀыху бжыгъэ куэд дыдэм я гъащӀэр хъума хъун папщӀэ. 21Аращи, фымышынэ. Сэ фызгъэшхэнущ, фэри фи сабийхэри.

Игъэсабырыжащ ахэр, я гур фӀы яхуищӀащ.


Исуф зэрылӀар

22Арати, щыпсэуащ Исуф Мысырым, езыри и адэм и унагъуэри; къигъэщӀащ Исуф илъэсищэрэ пщӀырэ. 23ИкӀи илъэгъуащ Исуф Ефраим и сабийхэр ещанэ щӀэблэм нэс; Мынасэ и къуэ Махыр и сабийхэри къыщалъхуащ Исуф и лъэгуажьэхэм я деж.

24ИтӀанэ яжриӀащ Исуф и къуэшхэм:

– Сэ солӀэ; ауэ Тхьэр къыфхуэкӀуэнущ фэ, мы щӀыналъэм фришынурэ, фишэнущ Ибрэхьими, Исхьэкъи, Екъуби яритыну псалъэ быдэкӀэ къызэригъэгугъа щӀыналъэм.

25Исуф Израил и къуэхэм тхьэрыӀуэ яригъэщӀащ, мыр жиӀэурэ:

– Тхьэр къыфхуэкӀуэнущ фэ, ифхыж си хьэдэ къупщхьэхэр мыбы.

26Исуф лӀащ илъэсищэрэ пщӀырэ хъуауэ. Абы балзам щахуэри, Мысырым щыдалъхьащ бэным.

### Уэрэд

#### Уэрэд

Уэрэд


Пэублэ псалъэ

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]

[53]

[54]

[55]

[56]

[57]

[58]

[59]

[60]

[61]

[62]

[63]

[64]

[65]

[66]

[67]

[68]

[69]

[70]

[71]

[72]

[73]

[74]

[75]

[76]

[77]

[78]

[79]

[80]

[81]

[82]

[83]

[84]

[85]

[86]

[87]

[88]

[89]

[90]

[91]

[92]

[93]

[94]

[95]

[96]

[97]

[98]

[99]

[100]

[101]

[102]

[103]

[104]

[105]

[106]

[107]

[108]

[109]

[110]

[111]

[112]

[113]

[114]

[115]

[116]

[117]

[118]

[119]

[120]

[121]

[122]

[123]

[124]

[125]

[126]

[127]

[128]

[129]

[130]

[131]

[132]

[133]

[134]

[135]

[136]

[137]

[138]

[139]

[140]

[141]

[142]

[143]

[144]

[145]

[146]

[147]

[148]

[149]

[150]


#### Пэублэ псалъэ


УЭРЭД ЛЪАПӀЭХЭР


Пэублэ псалъэ

Уэрэд ЛъапӀэхэр (Сэбур) щэрэ щэныкъуэрэ мэхъу. А уэрэдхэр жаӀэ, Тхьэ елъэӀун папщӀэ, цӀыхухэр щызэӀущӀэкӀэ, апхуэдэуи цӀыхур езым и закъуэ Тхьэм щелъэӀум деж. Я зэхэлъыкӀэрэ я гъэпсыкӀэрэ елъытауэ, Уэрэд ЛъапӀэхэр гуп-гупурэ бгуэш мэхъу: Тхьэм и щытхъу уэрэдхэр, гъыбзэхэр, арэзэныгъэ зыхэлъ уэрэдхэр, Ерусалим хуэгъэхьа щытхъу уэрэдхэр, ТхьэмкӀэ хуаӀэ фӀэщхъуныгъэр зэрагъэнахуэ уэрэдхэр, пащтыхьыр, акъылыфӀагъэмрэ щыпкъагъэмрэ зэрагъэлъапӀэ уэрэдхэр, Тхьэм и унэшхуэм щыжаӀэ уэрэдхэр.

Уэрэдхэм Тхьэр зыгъэлъапӀэ цӀыхухэм я гущӀэм къоӀукӀ, ахэр зыусахэм я гурыгъу-гурыщӀэхэр щызыхыбощӀэ абыхэм. А уэрэдхэмкӀэ яӀуатэр гуфӀэгъуэм, Тхьэм хуащӀ пщӀэмрэ дзыхьымрэ я закъуэкъым, абыхэмкӀэ цӀыхухэм я гукъеуэхэр, я губжьыр, я бийхэм кърагъэшэч хьэзабыр яӀуатэ, блэжьа гуэныхьым уигу зэригъэкъуаншэр къыбгурагъаӀуэ. Уэрэд зыбжанэр топсэлъыхь къэхъун-къэщӀэнум, Хьисэ Мэссихь дунейм къызэрытехьэнум, Ар щӀыгум Пащтыхь щыхъун хуейуэ Тхьэм зэриухам (2-нэ, 109-нэ уэрэдхэр) цӀыхухэм я гуэныхьыр ипшыныжурэ Абы хьэзаб зэришэчынум (21-нэ уэрэдыр).

Уэрэд лъапӀэхэр нэхъ гурыӀуэгъуафӀэ къыпщыхъунущ, я зэхэлъыкӀэрэ я бзэкӀэ псори зэрызэхуэмыдэр ӀупщӀ зыщыпщӀмэ.

Мы тхылъыр Ӏыхьитху мэхъу: 1-нэ – 40-нэ уэрэдхэр; 41-нэ – 71-нэ уэрэдхэр; 72-нэ – 88-нэ уэрэдхэр; 89-нэ – 105-нэ уэрэдхэр; 106-нэ – 150-нэ уэрэдхэр. Дэтхэнэ Ӏыхьэри Тхьэм щӀыхь хуэщӀынымкӀэ еух. Япэ уэрэдыр тхылъым ублапӀэ хуохъу, щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхум Тхьэм и нэфӀ къызэрыщыхуэнур къыбжаӀэ. 150-нэ уэрэдыр етхуанэ Ӏыхьэми тхылъми я кӀэухщ. Абы къыбжеӀэ дунейм тет псоми ди Тхьэ ЛъапӀэм фӀыщӀэрэ пщӀэрэ хуэтщӀын зэрыхуейр.

Пасэрей журтыбзэм и усыгъэ хабзэщ параллелизмэр: усэм и япэ сатырыр абы къыкӀэлъыкӀуэм егъэбэджылы, нэхъ лъэщ ещӀ, абы и фӀыгъэкӀэ нэхъ гукъинэ мэхъу ар. Пасэрей журт макъамэхэр зэрымыӀупщӀым къыхэкӀкӀэ, псалъэ зыбжанэр зэмыдзэкӀауэ къэдгъэнащ, псалъэм папщӀэ, аламот, гиттит, махалат, маскил, миктам, шеминит, шиггайон, нэгъуэшӀхэри. Уэрэдхэр зыусахэм я цӀэхэр къызэтенауи урохьэлӀэ: пащтыхь Даут къызэринэкӀащ уэрэд 73-рэ, Асаф – 12, Корах и къуэхэм – 10, Едутун – 3, Хеман – 1, Этан – 1, бегъымбар Мусэ – 1. Сэбурым щыщ уэрэд зыбжанэр къэхъуа-къэщӀахэм е Израилым и цӀыху цӀэрыӀуэхэм ехьэлӀащ, ахэр щыгъэбелджылыжащ япэ сатырхэм е уэрэдхэм ящхьэкӀэ.

#### 1-нэ Уэрэд


Тхьэм игу ирихь цӀыхур


Даут и уэрэд

1Гъуэгу махуэ теуващ
цӀыху бзаджэнаджэхэм емыдаӀуэр,
гуэныхьыщӀэхэм я гъуэгу иримыкӀуэр,
Тхьэр зыгъэпудхэм
я зэӀущӀэ хэмысыр[+].
2Ар зыгъэгуфӀэр Зиусхьэным и хабзэщ,
Абы и хабзэм жэщи махуи йогупсыс ар[+].
3ПсыжапӀэм щыхаса жыгым хуэдэщ ар,
къыпыкӀэр и пӀалъэм хъууэ,
и тхьэмпи мыгъуалэу;
сыт хуэдэ Ӏуэху ищӀэми,
абы къохъулӀэ.
4ЦӀыху бзаджэхэр абы хуэдэкъым;
жьыбгъэм щӀым щызэрихьэ
сабэм хуэдэщ ахэр[+].
5Абы къыхэкӀкӀэ цӀыху бзаджэхэр
Тхьэм и хьэкумым хей щыхъунукъым.
Тхьэм хуэщыпкъэхэм я зэӀущӀэм
увыпӀэ щаӀэнукъым гуэныхьыщӀэхэм.
6Сыту жыпӀэмэ Зиусхьэныр
зи гум щыпкъагъэ илъхэм я гъуэгу щыгъуазэщ,
ауэ цӀыху бзаджэхэм я гъуэгур кӀуэдыпӀэщ[+].

#### 2-нэ Уэрэд


ФӀэлӀыкӀ хувиӀэу, Тхьэм фыхуэлажьэ


Даут и уэрэд

1Сыт щхьэкӀэ зэрыхьзэрийрэ цӀыху лъэпкъхэр,
Ӏуэху пщӀэншэхэр щӀызэрахъэр
сыт цӀыху лъэпкъхэм[+]?
2Сыт зыкъызыхуаӀэтыр щӀым щытепщэхэр,
зэгуроӀуэ тепщэныгъэ зиӀэхэр,
Зиусхьэнми Абы Хихами[*] пэувыжхэу[+]?
3«Зэпыдудынщ абыхэм я пщэхъухэр,
я Ӏэхъулъэхъухэм даӀэщӀэкӀынщ».
4Ящодыхьэшх уафэм щыпсэур,
ящӀонакӀэ абыхэм Зиусхьэныр[+].
5Губжьым хэту, епсэлъэнщ Ар,
Абы и губжьышхуэм
ахэр игъэшынэнщ, мыр яжриӀэурэ:
6«Си Ӏуащхьэ лъапӀэу Ционым[*]
тепщэныгъэр щиӀыгъыну
си пащтыхьыр тезгъэуващ»[+].
7Зиусхьэным иухэсар жысӀэнщ:
Абы сэ къызжиӀащ: «Уэращ си Къуэр,
Адэ сыпхуэхъуащ нобэ[+].
8Сэ къызэлъэӀуи,
цӀыху лъэпкъхэри тыгъэ лъапӀэу,
щӀылъэри зэрыщыту
уи Ӏэ илъыну уэстынщ;
9уи тепщэныгъэ башкӀэ абыхэм уеуэнщ;
кхъуэщыным хуэдэу ахэр зэхэпкъутэнщ уэ»[+].
10Аращи, пащтыхьхэ, акъыл зэвгъэгъуэт;
зывгъасэ, щӀым тепщэныгъэ щызиӀэхэ.
11Зиусхьэным фыфӀэлӀыкӀыурэ фыхуэлажьэ,
фи гур къилъэту фыгуфӀэ*[+].
12Зиусхьэныр вгъэлъапӀэ[*],
Ар къыфхуэмыгубжьын,
фызытет гъуэгум фытемыкӀуэдэн папщӀэ;
сыту жыпӀэмэ Абы и губжьыр щӀэх къызэщӀэплъэнущ.
Гъуэгу махуэ теуващ
Абы щхьэегъэзыпӀэкӀэ зыхуэзыгъазэ псори[+].

#### 3-нэ Уэрэд


Зэман шынагъуэм Тхьэм ущыгугъыныр


1Езым и къуэ Абшалом къыщыӀэщӀэкӀыжам щыгъуэ. Даут иуса уэрэд

2Зиусхьэн! Сыту куэд зэрыгъэхъуа си бийхэр!
Сагъэбийуэ, куэдым зыкъыспаӀэт.
3Сэ къыстепсэлъыхьу, куэдым жаӀэ:
«Утыкум ар Тхьэм къринащ»[+].
4Ауэ Уэращ, Зиусхьэн, мэӀуу сыкъэзыхъумэр,
текӀуэныгъэр сэзыгъэгъуэту,
си щхьэр лъагэу сэзыгъэӀэтыр[+].
5Зиусхьэным соджэ,
Цион Ӏуащхьэ лъапӀэм тету,
Абы сызэхех[+].
6Сигу псэхуауэ согъуэлъри сожей,
сыкъотэджыж,
сыту жыпӀэмэ си щӀэгъэкъуэнщ Зиусхьэныр[+].
7Абы къыхэкӀкӀэ сащышынэркъым
дэнэкӀи къикӀыурэ
сэ сызыгъэбий цӀыху мин бжыгъэхэм[+].
8Сыкъэлъагъу, Зиусхьэн!
СымыкӀуэдыну сыкъегъэл, си Тхьэ!
Бийуэ сиӀэ псоми
я нэкӀур яхущӀыбоуд,
цӀыху бзаджэхэм
я дзэхэр яхубогъэщащэ[+].
9Зиусхьэныращ текӀуэныгъэ къыдэзыгъэхьыр.
Уи нэфӀ щрехуэ Уи лъэпкъым[+].

#### 4-нэ Уэрэд


Пщыхьэщхьэ тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. ШыкӀэ пшынэкӀэ дежьууэ. Даут и уэрэд

2СыныщоджэкӀэ сыкъызэхэх,
Тхьэуэ си хьэкъыр сэ къызэзыт!
ЩӀыпӀэ зэвым сыщихуам,
ар Ӏэхуитлъэхуит схуэпщӀащ.
ГущӀэгъу къысхуэщӀ,
си тхьэлъэӀур къызэхэх.
3Фэ, зыкъызыфӀэщӀыжхэм, си щӀыхьыр
сыт хуэдизрэ вгъэпудыну?
Ӏуэху пщӀэншэхэм зыдевгъэхьэхыу,
пцӀым сыт хуэдизрэ фыхэтыну?
4Зиусхьэным и фӀэлӀыкӀ зигу илъыр
Езым папщӀэ къызэрыхихар зэвгъащӀэ:
сэ сыщеджэкӀэ Зиусхьэным сызэхех.
5Гузэвэгъуэм фыхэтми,
гуэныхь фымыщӀэ;
фи гъуэлъыпӀэ филъу
фэр-фэрурэ фыгупсысэ, зывгъэӀэсэ.
6Хабзэм тету къурмэн фщӀы,
фыщыгугъ Зиусхьэным[+].
7Куэдым жаӀэ: «ХуэщӀауэ дыпсэуатэмэ!»
Уи нэгум и нэху къыттегъапсэ, Зиусхьэн![+]
8ЦӀыхухэм гъавэмрэ санэмрэ щахуэбагъуэм
си гуфӀэгъуэр Уэ нэхъыбэ пщӀащ.
9Сигу псэхуауэ согъуэлъри сожей,
сыту жыпӀэмэ Уэ Зырщ, Зиусхьэн,
шынагъуэншэу сызыгъэпсэур[+].

#### 5-нэ Уэрэд


Тхьэм укъихъумэным и лъэӀу


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. БжьамиймкӀэ дожьу. Даут и уэрэд

2Къызэхэх си псалъэр, Зиусхьэн,
си щэӀу макъым къедэӀу.
3КъыщӀэдэӀу си гуо макъым,
си Пащтыхь, си Тхьэ,
Уэращ сызэлъэӀур[+].
4Зиусхьэн! Нэхущ нэхъыпэу
си макъыр къызэхыбохри,
нэхущыгъуэм си Ӏуэхухэр
уи пащхьэ изолъхьэри сыножьэ –[+]
5Уэ мызахуагъэр фӀыуэ зымылъагъу Тхьэуэ
узэрыщытым щхьэкӀэ;
бзаджагъэм лъэкӀынкъым уи гъусэн.
6Щхьэщытхъухэм ялъэкӀынкъым
уи пащхьэ иувэн.
БзаджащӀэ псори
Уэ уи жагъуэщ[+].
7ПцӀы зыупсхэр уогъэкӀуэд Уэ;
лъыгъажэмрэ хьилагъэмрэ
Зиусхьэным нэмыплъ ярет[+].
8Ауэ сэ, лъагъуныгъэ мыкӀуэдыж къысхуэпщӀащи,
сыкъихьэнщ Уи унэ,
сыпфӀэлӀыкӀыу уи унэшхуэ лъапӀэм
ущызгъэлъэпӀэнщ[+].
9Зиусхьэн! Си бийхэм ягу хэбгъэщӀу,
уи щыпкъагъэм и гъуэгукӀэ сызешэ.
Уи гъуэгур занщӀэ къысхуэщӀ.
10Сыту жыпӀэмэ абыхэм я бзэгупэм
щыпкъагъэ телъкъым,
я гурылъхэр узэкӀуэдылӀэнщ,
я джийхэр бэн зэӀухащ,
я жьэм къыжьэдэкӀыр щытхъу нэпцӀщ[+].
11Я къуаншагъэм ирехьыж ахэр, си Тхьэ,
я гухэлъ бзаджэхэм трекӀуэдэж;
гуэныхьу ящӀар бэщ,
зыкъыпхуаӀэтащи,
уи пащхьэ иумыгъэт ахэр.
12ЩхьэегъэзыпӀэ Уэ узыщӀ псори
ирегуфӀэ,
гуфӀэгъуэшхуэм игъащӀэкӀэ хэту
уэрэд жреӀэ.
Къэхъумэ Уэ ахэр;
ЩӀыхь къыпхуащӀынщ уи цӀэр зыгъэлъапӀэхэм.
13Сыту жыпӀэмэ щыпкъагъэ зиӀэм
уи нэфӀ ящохуэ, Зиусхьэн;
уи нэгум и фӀыгъэр, мэӀум хуэдэу,
абы хъумакӀуэ хубощӀ[+].

#### 6-нэ Уэрэд


Махуаем и тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. ШыкӀэ пшынэкӀэ дежьууэ. Даут и уэрэд

2Зиусхьэн! Губжь лыгъейм ухэту
сумыгъэкъуаншэ,
ущыгубжькӀэ сумыгъэпшынэ[+].
3СыгуащӀаджэщ, Зиусхьэн,
уи нэфӀкӀэ къызэплъ;
си къупщхьэхэр къэкӀэзызащи,
Ӏэзэгъуэ къысхуэхъу, Зиусхьэн.
4Псэуэ схэтыр гумэщӀыгъэм зэлъищтащ;
атӀэ Уэ, Зиусхьэн, сыт хуэдизрэ сызэбгъэжьэну[+]?
5Зыкъысхуэгъазэ Уэ, Зиусхьэн,
къегъэл си псэр, мыкӀуэду,
уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжкӀэ
кӀуэдыпӀэм сишыж.
6Сыту жыпӀэмэ ажал зыгъуэтам
игу Уэ укъэкӀыжынукъым:
хьэдрыхэ щыӀэу
уи щӀыхьыр хэт яхуэзыӀуэтэнур[+]?
7Си щэӀуным сиухащ;
си гъуэлъыпӀэм жэщ къэси
нэпсыр щызогъажэ,
си пӀэр си нэпсымкӀэ соуфэнщӀ.
8Нэщхъеягъуэм ирихащ си нэр, иригъэгъукӀащ,
жьы хъуащ си бийхэм я ягъэкӀэ[+].
9СпэӀэщӀэ зыфщӀ бзаджащӀэхэм –
зэхихащ си гъы макъыр Зиусхьэным[+].
10Зэхихащ си лъэӀур Зиусхьэным;
си тхьэлъэӀур къабыл ищӀынущ Абы.
11УкӀытэжынщ си бийхэр псори,
зэлъищтэнщ я нэгухэр шынагъуэм;
зэщӀагъэкӀуэжынщ ахэр,
напӀэзыпӀэм трахынщ я напэр[+].

#### 7-нэ Уэрэд


Захуагъэм ехьэлӀа тхьэлъэӀу


1Биниамин лӀакъуэм щыщ Куш и Ӏуэху ехьэлӀауэ, Зиусхьэным зыхуигъазэу, Даут иуса гъыбзэ

2Уэ, Зиусхьэну си Тхьэ!
ЩхьэегъэзыпӀэкӀэ зыныпхузогъазэ сэ;
сыкъезыхуэкӀхэм псоми
сащыхъумэ, саӀэщӀэх;[+]
3дэӀэпыкъуэгъу къысхуэхъун щызимыӀэм деж
аслъэным хуэдэу къызжьэхэпхъуэхэм
сызэралъафэурэ, сызэхомыгъэшхыхь.
4Зиусхьэн, си Тхьэ! Зыгуэр сӀэщӀэщӀамэ,
си Ӏэхэм ящӀэм захуагъэ хэмылъмэ,
5мамыру къыздэпсэуам
бзаджагъэкӀэ сыдызекӀуамэ,
лажьэ зимыӀэ сэ
бий къысхуэхъуар схъунщӀамэ[*], –[+]
6абы щыгъуэм си псэм къещэу
бийр къыслърежьэ, къысщӀрехьэ,
си гъащӀэри ятӀэм хрырекухь,
пщӀэуэ сиӀэри сабэ ирырещӀ[*].
7ЗыкъэӀэт, Зиусхьэн, уи губжьым ухэту,
си бийхэм я губжьышхуэм сыщыхъумэ,
си хьэтыркӀэ зыкъэгъэхъей –
хьэкум ятепщӀыхьыну бухэсащ.
8ЦӀыху куэд дыдэ кърыроувэкӀ;
абыхэм я щхьэкӀэ лъагэу къиувэ.
9Зиусхьэным цӀыху лъэпкъхэм
хьэкум ятрещӀыхь.
Зиусхьэн, си щыпкъагъэрэ
си къабзагъэкӀэ къыстещӀыхь хьэкум[+].
10БзаджащӀэхэм я гужьгъэжьыр еудых,
щыпкъагъэ зиӀэр гъэбыдэ:
Уэращ цӀыхухэм ягури я фэри
зыгъэунэхур, Тхьэ захуэ![+]
11ЗигукӀэ щыпкъагъэ зиӀэхэр
мыкӀуэду къезыгъэл Тхьэращ
сэ сыкъэзыхъумэ мэӀур[+].
12Тхьэр хьэкумыщӀ захуэщ,
махуэ къэси ткӀийуэ ер егъэкъуаншэ Тхьэм.
13И гуэныхьхэм зыгуэр хущӀемыгъуэжмэ,
Тхьэм и джатэр щӀелъыкӀ,
и шабзэр еузэдри бзэпсыр ешэщӀ;
14ажал Ӏэщэхэр хуегъэхьэзыр,
уалыгъуэн ещӀ и шабзэшэхэр[+].
15ЦӀыху Ӏейм и гум
бзаджагъэм лъабжьэ щещӀри,
гужьгъэжьыр и фэ хэлъщи,
пцӀыр абы къелъху[+].
16Мащэ куур етӀ,
итӀа мащэм
езыр йохуэж.
17Абы и гужьгъэжьыр езым и щхьэм къылъосыж,
и бзаджагъэр и щхьэм къытохуэж.
18Зиусхьэным и щыпкъагъэм папщӀэ
щӀыхь хузощӀ,
Псоми я нэхъ Лъагэу Зиусхьэным и цӀэм
щӀыхь уэрэд хужызоӀэ[+].

#### 8-нэ Уэрэд


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Гитит пшынэ дыкъуакъуэхэмкӀэ дежьууэ. Даут и уэрэд[+]

2Зиусхьэну ди Тхьэ!
Уи цӀэр сыту щылъапӀэ щӀыгум дэнэкӀи,
уафэм нэхъ лъагэу
уи щӀыхьым зиӀэтащ![+]
3Сабийхэми сабий быдзафэхэми
я жьэкӀэ щӀыхь зыхуебгъэщӀащ,
къыппэувыжхэм ягу къеуэу,
уи бийхэмрэ лъыщӀэжакӀуэхэмрэ бгъэувыӀэну.
4Уи ӀэкӀэ пщӀа уи уафэм,
мазэу, вагъуэу бгъэувахэм
сэ сеплъ щыхъукӀэ,
5сыт цӀыхур зи лӀэужьыгъуэр,
уегупсысыну Уэ абы,
цӀыху лъэпкъым и къуи,
Уэ абы укӀэлъыплъэну[+]?
6Уэ нэхърэ зымащӀэкӀэ нэхъ цӀыкӀуу
пщӀащ;
хуэбгъэфэщащ щӀыхьышхуэрэ
лъытэныгъэшхуэрэ.
7Уи ӀэщӀагъэхэр зэригъэкӀуэну
тепщэныгъэр ептащ;
щыӀэ псори
и лъэгу щӀагъ щӀэбгъэуващ:[+]
8мэлхэри, выхэри,
абы хуэдэу
губгъуэм ис хьэкӀэкхъуэкӀэхэри,
9къуалэбзухэри, хым хэс бдзэжьейхэри,
хым хэс псэущхьэхэри.
10Зиусхьэн, ди Тхьэ!
сыту щылъапӀэ уи цӀэр щӀыгум дэнэкӀи!

#### 9-нэ Уэрэд


Тхьэм и захуагъэм и щӀыхь


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. «Мут-лабен»[*] уэрэдым и макъамэр щӀэту. Даут и уэрэд

2Уи щӀыхьыр сӀуэтэнущ, Зиусхьэн,
гууэ сиӀэмкӀэ;
уи ӀэщӀагъэ гъэщӀэгъуэнхэр псори сӀуэтэнущ;[+]
3сыгуфӀэнущ, уи хьэтыркӀэ гукъыдэж сиӀэнущ,
Уи цӀэм щӀыхь уэрэд хужысӀэнущ,
Уэращ псоми я нэхъ Лъагэр[+].
4УкъыщылъагъуэкӀэ йокӀуэт си бийхэр,
я лъэр зэронэ, мэкӀуэдхэ.
5Сыту жыпӀэмэ си Ӏуэхум хьэкум тепщӀыхьри,
сызэрыхейр ӀупщӀ пщӀащ.
Уэ тахътэм укъытетӀысхьащ –
хьэкумыщӀ захуэр[+].
6Хамэ лъэпкъхэр бгъэкъуэншащ,
бгъэкӀуэдащ цӀыху бзаджэхэр,
я цӀэхэр лӀэщӀыгъуэхэм игъащӀэкӀэ
хэбгъэкъэбзыкӀащ.
7ЛъапсэкӀуэдыр къахуэбгъэкӀуащ бийхэм,
я къалэхэр зэхэпкъутащ;
зыми ягу къэмыкӀыжу кӀуэдащ.
8Ауэ Зиусхьэныр и тахътэм тесынщ игъащӀэкӀэ;
хьэкум ищӀэну и тахътэр
къигъэуващ Абы[+].
9Дунеишхуэм хьэкумыр
щыпкъагъэкӀэ трещӀыхь Абы,
захуагъэ хэлъу цӀыху лъэпкъхэм
я Ӏуэхухэр зэхеху[+].
10Зиусхьэныр быдапӀэ яхуохъу
яужьыгуахэм,
махуаем Ар я хъумапӀэщ.
11Уи цӀэ зыщӀэхэр къыпщогугъ,
сыту жыпӀэмэ, Зиусхьэн,
Уэ зыкъыпхуэзыгъазэхэр
утыкум къибнэнкъым[+].
12Цион Ӏуащхьэм тес Зиусхьэным
и щӀыхь фӀуатэ,
Абы и ӀуэхущӀафэхэм я хъыбар
цӀыху лъэпкъхэм ялъэвгъэӀэс!
13Сыту жыпӀэмэ лъы зыгъажэр егъэпшынэ.
Гу лъетэ, зэхех
хэутэн ящӀахэм я гукъеуэ макъ.
14ГущӀэгъу къысхуэщӀ, Зиусхьэн;
сызылъагъу мыхъухэм
къину сагъэшэчым къеплъ Уэ,
лӀэныгъэм и куэбжэм сыкъызыӀушыжыр,[+]
15Цион къалэм и куэбжэм
уи щӀыхь псори щысӀуэтэну,
сымыкӀуэду сыкъызэребгъэламкӀи сыгуфӀэну.
16Езыхэм ятӀа мащэм
хамэ лъэпкъхэр ихуэжащ;
щэхуу ягъэува хъым
я лъакъуэхэр илъэхъэжащ[+].
17Хьэкуму ятрищӀыхьамкӀэ
Зиусхьэным Езыр зыхуэдэр яригъэщӀащ;
цӀыху бзаджэр езым и ӀитӀкӀэ
илэжьам текӀуэдэжащ.
18ЦӀыху бзаджэ псори
хьэдрыхэ кӀуэнущ –
Тхьэр зыщыгъупщэ лъэпкъ псори.
19Сыту жыпӀэмэ дэхуэхар
Тхьэм зэи щыгъупщэнукъым,
тхьэмыщкӀэхэм я гугъэр кӀуэдынукъым.
20ЗыкъэӀэт, Зиусхьэн, тепщэныгъэр
цӀыхум иремыубыд,
хамэ лъэпкъхэр
уи хьэкум тахътэм и пащхьэм иреувэ.
21Шынагъэр ягу игъэлъ, Зиусхьэн;
зэрыцӀыху къудейр
ирещӀэж лъэпкъхэм.
22Сыт щхьэкӀэ, Зиусхьэн,
утпэжыжьэу ущыт?
Махуаем сыт щхьэкӀэ тпэӀэщӀэ зыпщӀрэ[+]?
23ЦӀыху бзаджэр пагагъэкӀэ
тхьэмыщкӀэм йогуауэ:
езыхэм къагупсыс хьилагъэм
ахэр ӀэщӀрехуэж.
24Сыту жыпӀэмэ цӀыху бзаджэм
игукӀэ зыщӀэхъуэпсыр щӀыхьу зыхуелъагъуж;
мылъкум щӀэхъуэпсым Зиусхьэныр еуб,
нэмыплъ ирет.
25ЦӀыху бзаджэм зыкъыфӀощӀыжри,
Тхьэм зыхуигъазэркъым,
«Тхьэ щыӀэкъым» игукӀэ жиӀэ зэпытщ[+].
26Сыт хуэдэ зэмани зэӀухащ абы и гъуэгур,
Уи хьэкум лъагэм абы и нэплъэгъу нэсыркъым,
и бий псоми щӀонакӀэ ар.
27Абы игукӀэ жеӀэ: «Сылъэпэрэпэнкъым
игъащӀэкӀэ;
щӀэблэхэм я деж
мыхъун къыщызэхъулӀэнкъым игъащӀэкӀэ»[+].
28Абы и жьэр щызэтрихкӀэ,
цӀыхухэр еуб, пцӀы яхуеупс, йобг.
И бзэгу щӀагъым
мыгъуагъи бзаджагъи щӀэлъщ[+].
29Жылэхэм защегъэпщкӀури,
япотӀыс цӀыхухэм;
тӀасхъапӀэ щӀыпӀэхэм
лажьэ зимыӀэр щеукӀ;
цӀыху насыпыншэм йоплъакӀуэ;[+]
30аслъэным хуэдэу зиудыгъуауэ,
тхьэмыщкӀэм епхъуэну потӀыс;
тхьэмыщкӀэр еубыдри
и хъым ирегъахуэ[+].
31Зеухуэ, ятобанэ –
тхьэмыщкӀэхэр ӀэщӀохуэ
и лъэбжьанэ лъэщым.
32ИгукӀэ жеӀэ: «Тхьэм щыгъупщащ,
и нэхэр иуфӀыцӀащ,
игъащӀэкӀэ илъагъунукъым».
33Сыкъэлъагъу, Зиусхьэн, си Тхьэ,
уи Ӏэхэр ятешие,
хэутэн ящӀахэр зыщумыгъэгъупщэ.
34Сыт цӀыху бзаджэм и щӀыб
Тхьэм щӀыхуигъазэр,
игукӀэ жиӀэурэ: «Уэ сыбгъэпшынэнкъым»?
35Уэ уолъагъу, уакӀэлъоплъ
къыттехьэлъэми къыдэгуауэми,
ахэр уи Ӏэ къибгъэхьэну;
цӀыху насыпыншэм уи ӀэмыщӀэ зыкърелъхьэ;
ибэм уэ щӀэгъэкъуэну уриӀэ зэпытщ.
36ЦӀыху бзаджэмрэ
щӀэпхъэджащӀэмрэ зэтекъути,
гъэпшынэ ахэр –
нэмыщӀ мыхъумыщӀэ ямыщӀэжыным нэсыху[+].
37Зиусхьэныр щӀэблэхэм игъащӀэкӀэ пащтыхьынущ.
Абы и щыгум хамэ лъэпкъхэр текӀуэдыкӀынущ[+].
38Зиусхьэн! Хэутэн ящӀахэм яфӀэигъуэр
Ӏумпэм пщӀыркъым,
абыхэм ягухэр бгъэбыдэнущ;
уи тхьэкӀумэ яхуэбгъэзэнущ,
39ибэмрэ хэутэн ящӀахэмрэ
я хьэкъ ебгъэгъуэтыжыну,
лӀэн хуей цӀыхум адрей цӀыхухэр
залымыгъэкӀэ имыгъэшынэжыну[+].

#### 10-нэ Уэрэд


Зиусхьэным ущыгугъыныр


УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

1Зиусхьэныр щхьэегъэзыпӀэ зыхуэсщӀащ;
сыт щхьэкӀэ къызжефӀэрэ:
«Фи къущхьэхэм лъэтэж бзум хуэдэу»?[*][+]
2Аращ, цӀыху бзаджэхэм
я шабзэ къаукъуэдиящ,
я шабзэшэ бзэпсым къыдалъхьащ,
щыпкъагъэр зигу илъхэм
кӀыфӀым хэту еуэн щхьэкӀэ[+].
3Хабзэхэр зэхэкъутамэ,
щыпкъагъэ зигу илъым
ищӀэн лъэкӀынур сыт[+]?
4И унэшхуэ лъапӀэм исщ Зиусхьэныр,
Абы и тахътэр уафэгум итщ,
Абы и нэхэм ялъагъу;
Абы и нэплъэгъухэм
дунейм и цӀыхухэр ягъэунэху[+].
5Зиусхьэным щыпкъагъэ зиӀэмрэ
цӀыху бзаджэмрэ егъэунэху,
залымыгъэ зылэжьхэр
Абы игу техуэркъым[+].
6МафӀэлыгъэри тхъуэбзащхъуэри,
уэшхыр къызэрешхым хуэдэу,
Абы цӀыху бзаджэхэм къахуригъэхынущ,
узылыгъуэ жьыбгъэ пщтырыр
Ӏыхьэу яхуегъэфащэ Зиусхьэным[+].
7Сыту жыпӀэмэ Зиусхьэныр захуэщ,
фӀыщӀагъэхэр и щӀасэщ;
щыпкъагъэ зиӀэр Абы и нэӀурытщ[+].

#### 11-нэ Уэрэд


ДэӀэпыкъуэгъум хуагъэхьа тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Бзэпсий зэрылъ пшынэкӀэ дежьууэ. Даут и уэрэд

2ЦӀыху бзаджэхэм даӀэщӀэхыж, Зиусхьэн:
сыту жыпӀэмэ цӀыхуфӀ къэнэжакъым,
щыпкъагъэ къыпхуизыӀэ яхэтыжкъым
дунейм и цӀыхухэм.
3Нэрыбгэ къэс пцӀы зэхуаупсыж;
щытхъу нэпцӀ къаӀуатэ я бзэмкӀэ,
фэрыщӀыгъэкӀэ мэпсалъэ[+].
4Зиусхьэным ирегъэувыӀэ
щытхъу нэпцӀ жызыӀэ жьэ псори,
зыщытхъуж бзэгухэр,
5мыпхуэдэу жызыӀэхэр:
«Ди бзэгум хэлъщ ди гуащӀэ,
ди лъэкӀыныгъэр – ди жьэр;
хэт ди зиусхьэныр?»
6«ТхьэмыщкӀэхэм къину ялъагъум,
зыри зимыӀэм я тхьэусыхэм папщӀэ
иджы зыкъэсӀэтыжынщ, – жеӀэ Зиусхьэным, –
зэрафӀэигъуэм хуэдэу,
шынагъуэ ямыӀэу згъэпсэунщ».
7Зиусхьэным и псалъэхэр псалъэ къабзэщ,
кӀыщ мафӀэм блэнейрэ щагъэткӀуу
щагъэкъэбза дыжьыным хуэдэщ[+].
8Уэ, Зиусхьэн, къытхуэсакъ,
нобэрей цӀыхухэм дащыхъумэ.
9ЦӀыху бзаджэхэр дэнэкӀи щызэхэзокӀуэ –
бзаджагъэм и щытхъум
цӀыхухэм зыщыхаӀэтыкӀа зэманым.

#### 12-нэ Уэрэд


ДэӀэпыкъуэгъум хуагъэхьа тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

2Сыт хуэдизрэ, Зиусхьэн,
сыпщыгъупщэпауэ сыкъэбгъэнэну,
уи нэгу сыт хуэдизрэ сщыбгъэпщкӀуну[+]?
3Си гупсысэхэм сыт хуэдизрэ сагъэгумэщӀэну,
жэщми махуэми гукъеуэм сыхэтыну?
Си бийр си щыгу сыт хуэдизрэ итыну?
4Къызэплъи, жэуап къызэт,
Зиусхьэн, си Тхьэ!
Си нэхэр къэгъаплъэ,
лӀэныгъэм и жейм сыхыумыгъэлъафэ[+].
5Си бийм къызжиӀэн лъремыкӀ:
«Сэ абы сытекӀуащ».
Сылъэпэрапэмэ, къыспэувхэр иремыгуфӀэ.
6Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым сыщогугъ сэ;
сымыкӀуэдыну Уэ сыкъызэребгъэлынур
си гуфӀэгъуэщ;
си Зиусхьэну фӀыкӀэ къысхущытым
сэ щӀыхь уэрэд хужысӀэнщ[+].

#### 13-нэ Уэрэд


ЦӀыхухэм я бзаджагъэм хуагъэхь


УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

1[•]Акъылыншэм игукӀэ жеӀэ:
«ЩыӀэкъым Тхьэ».
Абыхэм напэншагъэхэр зэрахьэ,
ахэр щыкӀащ,
фӀы зылэжь яхэткъым[+].
2Зиусхьэныр уафэгум къоплъыхри,
дуней цӀыхухэм къахоплъэ,
акъыл зиӀэрэ Езым лъыхъурэ
яхэтмэ, зригъэлъагъуну[+].
3Тхьэм и гъуэгум текӀащ псори,
щхьэрыуэри гъуэщащ;
фӀы зыщӀэ яхэткъым – зы нэрыбги яхэткъым.
4Ер зезыхьэ псоми
зэхэщӀыкӀ ямыӀэу аращ –
щӀакхъуэ зэрашхым хуэдэу,
си цӀыху лъэпкъыр зышххэм,
Тхьэм емылъэӀухэм.
5Шынагъуэшхуэм зэлъиубыдынщ ахэр,
сыту жыпӀэмэ Тхьэр къыхуэпэжхэм
ящӀыгъущ.
6ЦӀыху тхьэмыщкӀэм гухэлъу иӀэр
вгъэкӀуэдыну жыфӀащ,
ауэ Зиусхьэныращ абы и щхьэегъэзыпӀэр.
7Цион Ӏуащхьэ къикӀыу,
хэт израил лъэпкъым къыхуэкӀуэнур
бийхэм къаӀэщӀихыжыну?
Зиусхьэным и лъэпкъыр гъэрыпӀэм
къыщришыжкӀэ,
Екъуб къытехъукӀахэр гуфӀэгъуэшхуэм
зэлъищтэнщ,
Израил и щылъхухэм къахуэкӀуэнщ
гурыфӀыгъуэшхуэ.

#### 14-нэ Уэрэд


Тхьэм и хьэщӀэ


Даут и уэрэд

1Зиусхьэн! Хэт Уэ уи унэ –
чэтэн унэ лъапӀэм
исыну зыхуэфащэр?
Хэт уи Ӏуащхьэ лъапӀэм
тесыну зэппэсыр[+]?
2Мыхъун лъэпкъ зымылэжьу,
захуагъэм ирипсэууэ,
щыпкъагъэу игу илъыр
къэзыӀуатэр арщ;[+]
3ИтӀани – цӀыхухэм пцӀы ятезымылъхьэу,
бзэгузехьэныр зи мыщэну,
зи зэран ныбжьэгъум езымыгъэкӀыу,
зи гъунэгъур зымыубыр арщ.
4Тхьэм ӀэщӀыб ищӀ цӀыхур
къизымыдзэу,
ауэ Зиусхьэным фӀэлӀыкӀ хуизыӀэхэм
лъытэныгъэ яхуэзыщӀыр арщ;
и ягъэ езым къекӀ пэтми,
и тхьэрыӀуэ емыпцӀыжыр арщ.
5Хэхъуауэ къратыжын щхьэкӀэ,
ахъшэ щӀыхуэ зымыту,
лажьэншэм егуэуэну
Ӏулъхьэ къеӀызымыхыр арщ.
Апхуэдэу псэур игъащӀэкӀэ
лъэпэрэпэнкъым.

#### 15-нэ Уэрэд


Тхьэм щыгугъым и тхьэлъэӀу


Даут и уэрэд

1Сыхъумэ, си Тхьэ, щхьэегъэзыпӀэ сщӀар Уэращ.
2Зиусхьэным жызоӀэ сэ:
«Уэращ си Зиусхьэныр;
фӀыуэ сиӀэр къызыбгъэдэкӀыр* Уэращ»[+].
3ЩӀыгум тет Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зыгу илъхэращ
щӀыхь зыпылъыр,
сызыщыгуфӀыкӀыр[*].
4НэгъуэщӀ тхьэхэм хуэлажьэхэм
гукъеуэ куэд къызыхуахьыж,
лъыр зыхэт я къурмэн ядэсщӀынкъым,
я тхьэхэм селъэӀункъым,
я цӀэхэм я гугъу къэсщӀынкъым.
5Зиусхьэн, Уэращ ӀыхьэфӀу сиӀэр,
си насыпыр зи Ӏэ илъыр Уэращ.
6Къысхуэбгъэфэща гъуэгухэр гуапэщ,
Ӏыхьэу къыслъысамкӀэ сарэзыщ.
7ЩӀыхь хуэсщӀынщ
сызыгъэгъуазэ Зиусхьэным;
жэщми си гум сеущий.
8Зиусхьэныр сигу изгъэхуркъым
игъащӀэкӀэ;
Ар си ижьырабгъущи,
сылъэпэрэпэнкъым[+].
9Аращ сэ сыщӀэгуфӀэр,
аращ гуфӀэгъуэм сыщӀыхэтыр;
шынагъуэ симыӀэуи сопсэу.
10Сыту жыпӀэмэ хьэдрыхэ сыкъибнэнукъым,
сэ пэжыгъэкӀэ сыпхуэӀурыщӀащи,
лӀахэм я дунейм себгъэкӀуэлӀэнкъым[+].
11ГъащӀэм екӀу гъуэгур сыбогъэлъагъу;
уи деж щыӀэр гуфӀэгъуэ защӀэщ,
Уи Ӏэ ижьырщ
тхъэгъуэр игъащӀэм къэзытыр[+].

#### 16-нэ Уэрэд


ЦӀыху хейм и тхьэлъэӀу


Даут и тхьэлъэӀу

1Захуагъэ сызэрытетым папщӀэ
си лъэӀу зэхэх, Зиусхьэн,
уи нэӀэ къытегъэт си джэ макъ,
хьилагъэ зыхэмылъ ӀупщӀэм я лъэӀум
уи тхьэкӀумэ къыхуэгъазэ[+].
2Си хеягъэ къэгъэлъагъуэ,
Уи нэхэми щыпкъагъэр ирелъагъу.
3Уэ си гур бгъэунэхуащ,
жэщу укъэкӀуащ си деж,
укъызэплъэкӀуащ,
ауэ мыхъун къысхэбгъуэтакъым сэ;
Ӏеягъэ гуэри жысӀэркъым[+].
4ЦӀыхухэм сыт хуэдэ бзаджагъэ ящӀами,
уи жьэ къыжьэдэкӀ псалъэхэм сытемыкӀыу,
залымыгъэ зезыхьэхэм я гъуэгум
пэӀэщӀэ зысщӀащ.
5Си лъэр уи гъуэгум тетщ,
сылъэпэрэпакъым.
6Уэ зыпхузогъазэ сэ, сыту жыпӀэмэ
Уэ жэуап къызэптынущи, си Тхьэ;
уи тхьэкӀумэхэр сэ къысхуэгъази,
си псалъэр Уэ къызэхэх.
7Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжу Уэ пхэлъри
къыслъыгъэс –
къапэувыжхэм ящыпхъумэну
уи Ӏэ ижьым деж
щхьэегъэзыпӀэ лъыхъуэхэм
я КъегъэлакӀуэщ[+].
8Нэкум хуэдэу сыкъэхъумэ,
уи дамэхэм я жьауэ щӀагъ сыщӀ[+].
9БзаджащӀэхэу сэ къыстебанэхэм
самылъагъуну,
саукӀын зыфӀэигъуэ си бийхэу
сыкъэзыувыхьхэм сащыхъумэ.
10Абыхэм ягухэр гущӀэгъу щӀыным хузэхуэщӀащ,
жьэхъуу мэпсалъэ ахэр[+].
11Лъэбакъуэ счыху къэси
сыкъаувыхь;
я нэхэр къыстрагъэдиящ,
щӀыгум сытрадзэну;
12къопхъуэным хуэхьэзыр аслъэным ещхьщ,
тӀасхъапӀэ щӀыпӀэм щыс аслъэн шырым[+].
13СыкъэӀэт, Зиусхьэн,
япэув абыхэм, я лъэр щӀэуд.
Уи джатэмкӀэ саӀэщӀэхыж бзаджащӀэхэм,
14уи ӀэкӀэ, Зиусхьэн, цӀыхухэм,
мы дунейм афӀэкӀ псэукӀэ щызимыӀэхэм;
абыхэм я адэ-анэхэми
я ныбэхэр узыным нэсу,
я сабийхэми къэжьыным нэсу,
зрырегъэнщӀ;
я лӀэужьхэми
къелыжар къахуренэ.
15Сэ уи нэгу сыщӀэплъэнщ щыпкъагъэ сиӀэу;
сыкъэушыжмэ, узэрыслъагъумкӀэ
сигу зэгъэнущ.

#### 17-нэ Уэрэд


ТекӀуэныгъэм ехьэлӀа уэрэд


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

Зиусхьэным и ӀурыщӀэ Даут, Зиусхьэным
ар Шаули адрей и бий псоми емыкӀуэдылӀэну щащихъумэм, Зиусхьэным хуэкӀуэу мы уэрэдым
хэлъ псалъэхэр мыпхуэдэу жиӀащ:
2Уэ фӀыуэ узолъагъу, Зиусхьэн,
Уэращ къару къызэзытыр[+].
3Зиусхьэныращ сыкъэзыхъумэ абрэмывэ
быдапӀэу сиӀэр, бийхэм саӀэщӀэзыхыр,
си Тхьэр – си къуршу
щхьэегъэзыпӀэу сиӀэр,
си мэӀур, сыкъезыгъэл гуащӀэшхуэр, си щтапӀэр[+].
4ЩӀыхь зыхуэфащэ Зиусхьэным селъэӀуащи,
саӀэщӀехыж си бийхэм[+].
5Ажал лъахъэм сахузри,
псы уэр ябгэм сапхъуэтащ[+].
6Хьэдрыхэ лъахъэм зыкъызашэкӀащ,
сихуащ ажалым и хъым[+].
7ЩӀыпӀэ зэвым сихуауэ,
Зиусхьэным зыхуэзгъэзащ,
си Тхьэм селъэӀуащ къыздэӀэпыкъуну.
И унэшхуэм ису,
Абы си макъ зэхихащ,
лъэӀэсащ Абы си джэ макъыр.
8ЩӀыгур къэсысри, къэлъэлъащ,
къущхьэ лъащӀэхэр къэтхытхри, къэкӀэзызащ,
Тхьэр къэгубжьащи[+].
9Абы и губжьым зыкъригъэӀэтащ пшэсым,
и жьэм къыжьэдэкӀащ узыхь мафӀэр;
мафӀэлыгъэр Абы къиутхащ[+].
10Ар къехащ, уафэр къиблэрэкӀри,
Абы и лъэгу щӀагъым кӀыфӀыбзэ щыхъуащ[+].
11Къэрыубым[*] тетӀысхьэщ,
зиӀэтри, лъэтащ Ар,
жьым и дамэм Ар ирихьэжьащ[+].
12КӀыфӀыр тепӀэн зыхуищӀащ Абы,
псыр зыхэз уафапшэ Ӏувхэр
Абы зришэкӀащ[+].
13Абы и нэхунэ кӀэрыкӀащ пшэхэр
зэрызехьэу,
мафӀэстхъумрэ уэфымрэ къахэтакъуэу.
14Къыщыгъуэгъуащ Зиусхьэныр уафэгум,
Псоми я нэхъ Лъагэм и макъ къигъэӀуащ[+].
15КъиутӀыпщри и шабзэшэхэр
къатрипхъащ и бийхэм,
ирикъухьащ ахэр бжыкӀэ.
16Хым и щӀэр къэлъэгъуащ,
дунеишхуэм и лъабжьэхэр къыщӀигъэщащ,
уи бийхэм уащыхуэгубжьым,
уи гъуагъуэ макъкӀэ уащыхуилъым, Зиусхьэн[+].
17И Ӏэр лъагапӀэм къришиехащ,
сиубыдри сыкъыхишыжащ Абы псы уэрхэм[+].
18Си бий лъэщхэм саӀэпихащ,
сызылъагъу мыхъуу
сэр нэхъ гуащӀэшхуэхэм сащихъумащ[+].
19ТхьэмыщкӀагъэм сыщыхэт махуэм
абыхэм зыкъыспаӀэтащ сэ,
ауэ Зиусхьэныр щӀэгъэкъуэну сиӀащ.
20ЩӀыпӀэ Ӏэхуитлъэхуит сыкъришэри,
сэ Абы сыкъригъэлащ:
сыту жыпӀэмэ сэ Абы игу срохь[+].
21Щыпкъагъэу хузиӀам пэкӀуэу,
Зиусхьэным фӀы къысхуищӀащ;
си къабзагъэм хуэфащэ фӀы къысхуищӀащ.
22Сыту жыпӀэмэ сэ Зиусхьэным
и гъуэгухэм сахуэщыпкъэщ,
си Тхьэм и гъуэгу сытекӀакъым бзаджагъэкӀэ.
23Сыту жыпӀэмэ Абы и хьэкумхэр
псори си пащхьэщ,
хабзэу Абы игъэувахэм
пэӀэщӀэ зысщӀакъым.
24Абы и дежкӀэ мыхъун лъэпкъ сщӀакъым,
мысагъэм сыхэмыхуэн щхьэкӀэ, сысакъащ[+].
25Абы щыпкъагъэу хузиӀэм,
си Ӏэхэм я къабзагъэм пэкӀуэу
Зиусхьэным фӀы къысхуищӀащ.
26Къыпхуэпэжым
пэжыгъэ пхэлъу удызокӀуэ,
мыхъун гуэри зыбгъэдэмылъым
Уэри уигу хуилъкъым мыхъун.
27Къабзэм – къабзэу,
хьилэм хуэфащэ хьилагъэ
иботыж Уэ.
28Сыту жыпӀэмэ хэутэн ящӀа
лъэпкъыр Уэ хыбошыж,
ауэ зыкъызыфӀэщӀыжхэр уогъэцӀыкӀу[+].
29Си гъуэгу уэздыгъэр щӀыбогъанэ Уэ;
сызыхэт кӀыфӀыгъэр Абы къегъэнэху –
Зиусхьэну си Тхьэм[+].
30Узигъусэмэ, дзэ пакӀэм сытекӀуэнщ сэ,
си Тхьэр си гъусэу
къалэ блыным сыщхьэдэхынщ.
31ЩыщӀагъэншэщ си Тхьэм и гъуэгур,
Зиусхьэным и псалъэм
шэч хэлъкъым;
щхьэегъэзыпӀэкӀэ хуэкӀуэ псоми
Ар я мэӀущ[+].
32Сыту жыпӀэмэ Зиусхьэным нэмыщӀ,
хэт Тхьэр,
дыкъэзыхъумэ абрэмывэр хэт,
ди Тхьэм нэмыщӀ?
33Тхьэращ гуащӀэ къызэзытыр,
си гъуэгур щыщӀагъэншэ схуэзыщӀыр.
34Щыхь лъакъуэхэм хуэдэу,
егъэжан си лъэр,
лъагапӀэм сытрегъэт шынагъуэ хэмылъу.
35Си Ӏэхэр зэуэным хуегъасэ –
абыхэм жэз шабзэр яукъуэдиину[+].
36Сыкъызэребгъэлын мэӀур
Уэ къызэптащ,
уи Ӏэ ижьыр къысщӀоӀэ,
укъысхуэгумащӀэурэ сыбогъэлъэщ.[*]
37Си лъэбакъуэхэм щӀыпӀэ Ӏэхуитлъэхуит яхубощӀри,
си лъакъуэхэр щӀэщӀэркъым.
38Си бийхэм салъожьэ, сащӀохьэ,
хэзмыгъащӀэуи къэзгъэзэжыркъым.
39Сэ абыхэм лъэмбытӀ езгъэкӀуркъым,
къэтэджыжыни ялъэкӀыркъым;
мэджалэри, си пащхьэ къохуэ.
40Сыту жыпӀэмэ абыхэм сезэуэн слъыбогъэкӀ Уэ,
къыспэувахэр си пащхьэ щохуэх.
41Си бийхэм я щӀыб къысхубогъэгъазэри,
сызыхуэмылъагъухэр сэ согъэкӀуэд;
42дэӀэпыкъуэгъу хуейуэ мэгуо,
ауэ щыӀэкъым къезыгъэлын,
итӀани Зиусхьэным зыхуагъазэ,
ауэ Ар дэӀэпыкъуэгъу яхуэхъуркъым.
43Жьым сабэр зэрипхъэнкӀым хуэдэу,
сэ ахэр изокъухь,
уэрам фӀейм хуэдэу соутэ.
44ЦӀыху лъэпкъыу зыкъыспэзыӀэтам
сащыпхъумащ,
хамэ лъэпкъхэм пашэ сахуэпщӀащ.
СымыцӀыхуу щыта цӀыху лъэпкъхэр
къысхуэӀурыщӀэ хъуащ.
45Си макъ зэхаха къудеймэ,
жысӀэр ягъэзащӀэ,
си пащхьэ къыщоубзэ хамэхэр.
46Гъуэлагъэхэу хамэ лъэпкъхэр мэкӀэзыз
зэрыс гъэпщкӀупӀэхэм къокӀ.
47Зиусхьэныр псэущ,
сыкъэзыхъумэ абрэмывэм щӀыхь хуэфщӀ.
Тхьэуэ сыкъезыгъэлар урелъагэ,
Тхьэм и щӀыхьыр лъагэу фӀэт.
48Тхьэм сэр папщӀэ егъэпшынэ,
Абы цӀыху лъэпкъхэр си Ӏэ кърелъхьэ[+].
49Уэ, Тхьэуэ си бийхэм сакъыӀэщӀэзыхыжам,
къыстебанэхэм ящхьэ сыбощӀ;
цӀыху залымым сыкъыӀэщӀыбохыж.
50НэгъуэщӀ лъэпкъхэм я пащхьэм
Уи щӀыхь щысӀуэтэнщ абы папщӀэ,
Зиусхьэн, уи цӀэм щӀыхь уэрэд хужысӀэнщ[+].
51Тхьэм Езым и пащтыхьым
къыдрегъэх текӀуэныгъэшхуэхэр,
Езым къыхиха Даути абы къытехъукӀыжахэми
мыкӀуэдыжын лъагъуныгъэ
къахуегъэфащэ игъащӀэкӀэ[+].

#### 18-нэ Уэрэд


Зиусхьэным и хабзэ


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

2Тхьэм и щӀыхьыр яӀэт уафэхэм,
и ӀэщӀагъэм и хъыбар еӀуатэ уафэлъащӀэм[+].
3Тхьэм и щӀыхьыр зы махуэм
адрей махуэм лъегъэӀэс,
зы жэщым адрей жэщым
ирегъащӀэ Тхьэм и хъыбар.
4ЩыӀэкъым бзэ, щыӀэкъым псалъэ,
абыхэм я макъ къэӀуркъым.
5Абыхэм я макъыр къыщокӀуэкӀ зэрыщӀыгуу,
я псалъэхэр дуней гъунапкъэхэм нос.
Дыгъэм и псэупӀэр Тхьэм
абыхэм яхигъэуващ[+].
6КъэзышагъащӀэр
и фызыр зэрыс унэм къызэрикӀым хуэдэу,
ар къыкъуокӀ, цӀыху жэру
къэжапӀэр къызэрижыхьынум щыгуфӀыкӀым хуэдэу.
7Ар зы уафэ гъунэм къыщожьэ,
адрей уафэ гъунэм нэсу къекӀухь,
и хуабэ здынэмыс щыӀэкъым.
8Зиусхьэным игъэува хабзэр щыщӀагъэншэщ,
уи гум и гуащӀэр егъэбыдэ,
Зиусхьэным и псалъэ гъуазэр щыпкъэ защӀэщ,
цӀыху къызэрыгуэкӀхэр абы акъылыфӀэ ещӀ[+].
9Зиусхьэным пщэрылъ къытхуищӀхэр тэрэзщ,
гур ягъэжан,
Зиусхьэным и унафэхэр нэхунэщ,
уагъэлъагъу щӀэныгъэр[+].
10Зиусхьэным и фӀэлӀыкӀ къабзэщ,
игъащӀэкӀэ щыӀэнущ ар.
Зиусхьэным и хьэкумыр
щыпкъагъэщ икӀи захуагъэщ[+].
11Тхьэм и хьэкумхэр дыщэм хуэдэщ,
уеблэмэ дыщэ къабзэ куэд дыдэм йофӀэкӀ,
фохьэкум нэхърэ нэхъ ӀэфӀщ.
12Уэ уи ӀурыщӀэр абыхэм ягъасэ,
уагъэгъуазэмэ абыхэм – аращ ӀыхьэфӀыр.
13Хэт зи дагъуэхэр зыдэзыщӀэжыр?
ЗыдэзмыщӀэж дагъуэхэмкӀэ сыгъэкъабзэ.
14ЗыдэсщӀэж гуэныхьхэм
сэ, уи ӀурыщӀэр, сащыхъумэ –
абыхэм я Ӏэ илъ сымыхъуну.
Абы щыгъуэм сызэрагъэкъуэншэн гуэри
збгъэдэлъынкъым,
гуэныхьышхуэхэмкӀи сыкъэбзэнщ[+].
15Си жьэм къыжьэдэкӀ псалъэхэри
сигу илъхэри
Уэ уигу ирихьын ирехъу, Зиусхьэн,
Уэращ сыкъэзыхъумэ абрэмывэри
си щхьэ къэзыщэхужари[+].

#### 19-нэ Уэрэд


ТекӀуэныгъэм ехьэлӀа тхьэлъэӀу


1Пшынауэхэмрэ уэрэдыӀуэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

2Махуэ къиным укъызэхрех Зиусхьэным,
ди адэжь Екъуб и Тхьэм укърехъумэ[+].
3ДэӀэпыкъуныгъэ къурырет
Тхьэм и унэшхуэм къригъэкӀыу,
Цион Ӏуащхьэм тету
щӀэгъэкъуэн къыпхурехъу[+].
4Игу кърекӀыж тыгъэу хуэпщӀар,
уэ бгъэса къурмэныпхъэхэми
нэфӀкӀэ кърыреплъ.
5УигукӀэ пфӀэигъуэр къурырет,
гухэлъу уиӀэ псори къыбдрегъэхъу[+].
6Ди бийхэм уазэрытекӀуам папщӀэ
макъышхуэкӀэ дрегуфӀэ,
ди Тхьэм и цӀэкӀэ дреӀэт бэракъыр.
УзыщӀэлъэӀу псори Тхьэм къыпхурещӀэ.
7Иджы къэсщӀащ
Езым къыхиха цӀыхум
Зиусхьэныр къызэрыдэӀэпыкъунур.
И Ӏэ ижьу текӀуэныгъэ къэзыхьым
и лъэкӀ инкӀэ уафэ лъапӀэхэм къарыкӀыу
жэуап кърет.
8Языныкъуэхэр зыщотхъуж хьэрыгъажэхэмкӀэ,
языныкъуэр – шыхэмкӀэ,
дэ Зиусхьэну ди Тхьэм и цӀэм щӀыхь худощӀ[+].
9Ахэр ещӀэнщи, джэлэнщ,
ауэ дэ дыкъэтэджыжынщи,
лъэ быдэкӀэ дыщытынщ.
10Уэ, Зиусхьэн! Пащтыхьым
текӀуэныгъэр къыдегъэхь,
дызэхэх дыноджэ щыхъукӀэ[*].

#### 20-нэ Уэрэд


ТекӀуэныгъэм ехьэлӀа щӀыхь


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

2Зиусхьэн! Уэ лъэкӀыныгъэу уиӀэм
щогуфӀыкӀ пащтыхьыр,
лъэщ дыдэу ирогуфӀэ укъызэрыддэӀэпыкъуам[+].
3Абы игукӀэ фӀэигъуэр хуэпщӀащ Уэ,
и лъэӀу псалъэм къебгъэгъэзакъым[+].
4Сыту жыпӀэмэ уи нэфӀ щыхуащ абы,
укъыпегъуэкӀащ,
дыщэ къабзэм къыхэщӀыкӀа тажыр
къыщхьэрыптӀэгъащ.
5ФӀыкӀэ бгъэпсэуну къолъэӀуащ ар –
Уэ абы гъащӀэ мыухыж ептащ[+].
6ЩӀыхь ин дыдэ игъуэтащ абы
Уэ укъызэрыдэӀэпыкъуам папщӀэ.
Лъытэныгъэшхуэ дызепхьащ,
пащтыхь ин пщӀащ.
7Уи нэфӀ щыхуащ абы игъащӀэкӀэ,
ар мэгуфӀэ, Уэ ущӀыгъущи.
8Сыту жыпӀэмэ пащтыхьыр
щогугъ Зиусхьэным,
Псом нэхърэ Нэхъ Лъагэм и лъагъуныгъэ
мыкӀуэдыжым и хьэтыркӀэ
абы и тахътэр зэтетынщ[+].
9Уэ, пащтыхь, уи Ӏэ къихьэнщ уи бийхэр,
уэ уи жагъуэгъу псори
уи Ӏэ ижьым ӀэщӀэкӀынкъым.
10УкъыщылъагъуэкӀэ,
мафӀэ жьэгушхуэ зэщӀэплъам хуэдэ
пщӀынщ ахэр;
Зиусхьэным и губжьым ахэр ӀэщӀэкӀынкъым,
мафӀэм хисхьэнщ ахэр[+].
11Абыхэм къатехъукӀахэр
щӀыгум тебгъэкӀуэдыкӀынщ Уэ;
я быни я лӀэужьи щымыӀэжыну,
яхэбгъэкӀуэдыкӀынщ цӀыхухэм.
12Бзаджагъэ къуащӀэн ягу илъащ абыхэм,
я зэран къуагъэкӀын я хьисэпащ,
ауэ ягъэзэщӀэн ялъэкӀакъым.
13Сыту жыпӀэмэ ахэр епхужьэжынщ Уэ,
Уи шабзэхэмкӀэ шабзэшэхэр я нэгум ебутӀыпщынщ[+].
14ЗыкъэӀэт, Зиусхьэн,
гуащӀэу уиӀэр къэгъэлъагъуэ.
Уэрэд жытӀэурэ,
уи гуащӀэм и щӀыхьыр тӀуэтэнщ.

#### 21-нэ Уэрэд


Гузэвэгъуэ джэ макърэ щӀыхь уэрэдрэ


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Нэхущыгъуэм деж къэлъагъуэ мэз бжэным ехьэлӀа уэрэдым и макъамэр щӀэлъу жаӀэ. Даут и уэрэд

2Си Тхьэ! Си Тхьэ! Сыт щхьэкӀэ
сыкъэббгына Уэ?
Сыт щхьэкӀэ спэжыжьэ ухъуа,
Сыт щхьэкӀэ сыкъыумыгъэлрэ,
си гухэщӀ макъ зэхыумыхрэ[+]?
3Си Тхьэ! Сыгызурэ, сыноджэ махуэм,
арщхьэкӀэ Уэ жэуап къызэптыркъым;
жэщри аращ –
згъуэтыркъым гупсэхугъуэ[+].
4Ауэ Уэ улъапӀэщ,
тахътэм утесу,
израил цӀыхухэм щӀыхь къыпхуащӀ.
5Ди адэжьхэр Уэ къыпщыгугъащ;
хэкӀыжащ, къыпщыгугъти;
6ахэр Уэ къоджати,
псэууэ къэнэжащ;
Уэ къыпщыгугъырти,
щӀебгъэгъуэжакъым ахэр.
7СыхьэпӀацӀэщ сэ, сыцӀыхукъым,
цӀыхухэм нэмыплъ къызат,
лъэпкъым сызэрипэсыркъым.
8Сыкъэзылъагъу псори къысщодыхьэшх,
я нэщхъ къысхузэхалъхьэурэ,
я щхьэхэр ягъэсыс[+].
9«Мыр Зиусхьэным щыгугъащи,
хрешыж,
игу къыхуэфӀмэ, кърырегъэл», –
жаӀэ абыхэм.
10Уэращ сыкъизышар ныбэ кӀуэцӀым,
си анэм и бгъафэ сыщыщӀэлъам,
укъысхуэсакъащ[+].
11Ныбэм сыкъызэрикӀыу, Уэ сыппэщӀэхуащ;
си анэ и ныбэ сыкъыщикӀам
щыублауэ Уэращ си Тхьэр.
12Спэжыжьэ зумыщӀ; нэщхъеягъуэр благъэщ,
дэӀэпыкъуэгъуи щыӀэкъым[+].
13Танэжь куэдым сыкъаувыхьащ;
Башан и танэжь лъэщ куэдым
сыкъаухъуреихьауэ,[+]
14аслъэным хуэдэу, я жьэ ущӀауэ,
къызжьэхэпхъуэурэ мэгъуахъуэ.
15Сэ, псым хуэдэу, сикӀутащ;
си къупщхьэхэр псори зэрыпкӀам хуэдэщ,
си гур шэхум хуэдэ хъуащ,
си бгъэм илъ гур ткӀуащ[+].
16Хьэкъущыкъу къутам хуэдэу,
си джийр[*] гъущӀащ,
си бзэгур си джийм епщӀыжащ,
ажалым и сабэ сыхъуным
нэмыщӀ, Уэ къысхуэбгъэнэжаӀакъым.
17Аращ, сыкъаувыхьащ хьэхэм,
цӀыху ябгэхэм сыкъаухъуреихьащ,
си Ӏэхэм, си лъакъуэхэм къахэпыджащ[+].
18Къэплъытэн плъэкӀыни си къупщхьэхэр,
ауэ си бийхэр къызоплъ,
я нэхэр къыстраубыдауэ къызоплъ[+].
19Си щыгъынхэр зэхуагуэш,
си фащэхэм папщӀэ пхъэидзэ ящӀ[+].
20Ауэ Уэ спэжыжьэ зумыщӀ, Зиусхьэн,
Уэращ си щӀэгъэкъуэныр!
укъыздэӀэпыкъуну къэпӀащӀэ;
21си псэр щыхъумэ джатэм,
хьэхэм ящыхъумэ си гъащӀэр[+].
22Аслъэным и жьэм сыкъыжьэдэхыж,
вы Ӏэлым и бжьэм сыфӀумыгъахуэ[+].
23Си лъэпкъэгъухэм уи хъыбар езгъэщӀэнщ,
цӀыху зэхуэсым уи щӀыхь щысӀуэтэнщ[+].
24Зиусхьэным фӀэлӀыкӀ хузиӀэхэ,
Абы щӀыхь хуэфщӀ!
Екъуб и лӀэужьхэ,
Абы и щӀыхь фӀуатэ!
Израил лъэпкъым зэрыщыту
Абы фӀэлӀыкӀ хувиӀэ![+]
25Сыту жыпӀэмэ хэутэн ящӀам
Абы нэмыплъ къритакъым,
и нэгу щигъэпщкӀуакъым,
ауэ зэхихащ и макъ
дэӀэпыкъуныгъэкӀэ ар къыщелъэӀум.
26Зэхуэсышхуэм зи щӀыхь щысӀуатэр Уэращ;
Уэ фӀэлӀыкӀ къыпхуизыӀэхэм я пащхьэм
псалъэу стар щызгъэзэщӀэжынщ[+].
27ТхьэмыщкӀэхэр шхэнщ
икӀи загъэнщӀыжынщ;
Зиусхьэным зыхуэзыгъазэхэр Абы щретхъу;
гъащӀэ кӀыхь, насыпыфӀэ ирехъу ахэр!
28ЩӀыгум и къуапэ псоми
Зиусхьэныр ягу къыщыкӀыжынщи,
Абы зыкъыхуагъэзэнщ;
цӀыху лъэпкъ мащӀэ псоми
Абы и пащхьэ щхьэщэ щащӀынщ[+].
29Сыту жыпӀэмэ тепщэныгъэшхуэ зиӀэр
Зиусхьэныращ,
Абы и ӀэмыщӀэм илъщ цӀыху лъэпкъхэр[+].
30ЗыкъызыфӀэщӀыжауэ щӀыгум тет псоми
щхьэщэ хуащӀынщ Абы;
хьэдрыхэ кӀуэжыну псоми
щхьэщэ хуащӀынщ Абы;
ауэ Зиусхьэным и фӀыгъэкӀэ сэ сыпсэунщ.
31Къэхъуну цӀыхухэри хуэлэжьэнщ Абы,
къэкӀуэну щӀэблэхэм
Зиусхьэным и хъыбар хуаӀуэтэнщ[+].
32ДяпэкӀэ къэхъуну цӀыхухэм жраӀэнщ
Зиусхьэным захуагъэу хэлъыр.
Сыту жыпӀэмэ Зиусхьэныращ
ар зи ӀэщӀагъэр[+].

#### 22-нэ Уэрэд


Зиусхьэныр си Ӏэхъуэщ


Даут и уэрэд

1Зиусхьэныр си Ӏэхъуэщ,
сэ зыми сыхуэныкъуэнкъым[+].
2ХъупӀэ щӀагъуэхэм гупсэхуу
сыщегъэпсэу Абы,
сыбгъэдешэ псы Ӏэсэхэм[+].
3Си псэр къегъэпсэуж;
щыпкъагъэм и гъуэгу сытрешэ
Езым и цӀэм папщӀэ[+].
4Ажалым и ныбжь[*] хъуатэ сыдыхьэми,
сыщышынэнкъым ем,
Уэ укъысщӀыгъущи.
Уи Ӏэхъуэ башымрэ
гъуэгум щыпӀыгъ башымрэ
гузэгъэгъуэ къызатыж сэ[+].
5Си бийхэм ялъагъуу,
къысхуэбгъэхьэзыращ Уэ Ӏэнэ дэгъуэ,
жьантӀэр къызыбопэсри,
си Ӏэгубжьэм изыбзэ къыбощӀ[+].
6Апхуэдэу уи фӀыгъэ, уи нэфӀ,
махуэ дапщэ сэ къэзгъэщӀэнуми,
сыщыщӀэнкъым,
Зиусхьэным и унэм
игъащӀэкӀэ сыщыпсэунщ.

#### 23-нэ Уэрэд


ЩӀыхьышхуэ зиӀэ пащтыхьыр


Даут и уэрэд

1Зиусхьэным и Ӏэ илъщ
щӀыгури абы щыӀэ псори;
дунеишхуэри абы щыпсэу псори;[+]
2Ар Абы хыхэм ятригъэувэри,
псыхэм щигъэбыдащ[*][+].
3Хэт Зиусхьэным и Ӏуащхьэ[*] дэкӀуеину,
хэт Абы и щӀыпӀэ лъапӀэм иувэну хуитыр[+]?
4Зи Ӏэхэр къабзэу, зигу хейр,
зигу бзаджагъэм хуэзымыгъазэу,
тхьэрыӀуэ нэпцӀ зымыщӀыр арщ[+].
5А цӀыхуращ Зиусхьэным и нэфӀ
зыщыхуэнур,
а цӀыхум и хеягъэр
КъегъэлакӀуэ Тхьэм къыхигъэщынщ.
6Апхуэдэщ Абы лъыхъухэр,
и нэгу зыхуэзыгъазэр Екъуб и Тхьэм.
7Фэ, къалэ куэбжэхэ, фыкъызэӀукӀ,
фэ, бжэ уахътыншэхэ, зыкъызэӀуфх,
щӀыхьышхуэ зиӀэ Пащтыхьыр
къихьэн папщӀэ[+].
8Хэт щӀыхьышхуэ зиӀэ пащтыхьыр?
Зиусхьэну быдэр, лъэщыр,
зауэ гуащӀэшхуэ щызиӀэр арщ.
9Фэ, къалэ куэбжэхэ, фыкъызэӀукӀ,
фэ, бжэ зэи мыкӀуэдыжхэ, зыкъызэӀуфх,
щӀыхьышхуэ зиӀэ Пащтыхьыр
къихьэн папщӀэ.
10Хэт щӀыхьышхуэ зиӀэ Пащтыхьыр?
Нэхъ лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэ Зиусхьэныр арщ
щӀыхьышхуэ зиӀэ Пащтыхьыр.

#### 24-нэ Уэрэд


Зэман шынагъуэм и тхьэлъэӀу


Даут и уэрэд

1Си гур уи деж ныдызохьей, Зиусхьэн[+].
2Уэ сыпщогугъ, си Тхьэ!
ЕмыкӀу къызремыхь,
си бийхэр къысщремыгуфӀыкӀ.
3ЕмыкӀу къремыхь
Уэ къыпщыгугъ псоми;
егъэзыпӀэ хэмыхуауэ хьилагъэ зезыхьэхэм
кърехь емыкӀу.
4Сыгъэлъагъу, Зиусхьэн, уи гъуэгухэр,
сащыгъэгъуазэ уи лъагъуэхэм[+].
5Уи щыпкъагъэм и гъуэгум
сытегъэуви, сыщыгъасэ,
Уэращ Тхьэуэ сыкъезыгъэлыр;
Махуэ еным сыпщогугъ[+].
6Уи гущӀэгъурэ уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжрэ
Уигу кърырекӀыж, Зиусхьэн, –
ахэр кӀэи пэи зимыӀэщ[+].
7Си щӀалэгъуэм гуэныхьу сщӀахэр,
си хабзэншагъэхэр уигу ирыремылъ.
Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым,
уи фӀыгъэм я хьэтыркӀэ
уигу сигъэлъ зэпыт, Зиусхьэн![+]
8ФӀыщ икӀи захуэщ Зиусхьэныр;
гуэныхьщӀэхэм Абы
гъуэгу тэрэзыр ягурегъаӀуэ.
9Пагагъэ зигу имылъхэр щыпкъагъэм хуеузэнщӀ,
хуегъасэ ахэр и гъуэгум.
10И лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжкӀэ,
щыпкъагъэкӀэ ядызокӀуэ Зиусхьэныр
Абы и зэгурыӀуэныгъэрэ
и псалъэ гъуазэхэмрэ зыгъэзащӀэхэм.
11Уи цӀэм и хьэтыркӀэ, Зиусхьэн,
къысхуэгъэгъу си къуаншагъэр,
ар ин дыдэщи[+].
12Зиусхьэным фӀэлӀыкӀ хуизыӀэм
къыхихын хуей гъуэгур къригъэлъагъунщ Абы.
13Ар псэукӀэ хуэщӀам хэт зэпытынщ,
быну къыщӀэхъуэм щӀыгур къаритынщ[+].
14ФӀэлӀыкӀ хуизыӀэхэр
и гухэлъхэм щегъэгъуазэ Зиусхьэным,
ядищӀа зэгурыӀуэныгъэр
зэрыщыпкъэр ягу къегъэкӀыж.
15Си нэплъэгъуэ Зиусхьэным
хуэгъэза зэпытщ;
сыту жыпӀэмэ Абы хъым
кърехыж си лъакъуэхэр[+].
16Зыкъысхуэгъази, гущӀэгъу къысхуэщӀ,
сыту жыпӀэмэ си закъуэщ, хэутэн сащӀащ.
17Къахэхъуащ си нэщхъеягъуэхэм,
си гузэвэгъуэхэм – сакъыхэшыж.
18Къину сызыхэти си гукъеяуи уи нэӀэ къытедзи,
къысхуэгъэгъу си гуэныхьхэр псори.
19Си бийхэм къеплъ:
сыту куэд хъурэ ахэр,
залымхэу;
сыту къыстеплъэ мыхъурэ ахэр!
20Къэхъумэ си псэр, сыхэшыж,
емыкӀу къызумыгъэхь,
Уэ щхьэегъэзыпӀэу зыпхуэзгъэзащи.
21Сыкърехъумэ къабзагъэмрэ щыпкъагъэмрэ,
Уэ сыпщогугъри.
22Израилыр и тхьэмыщкӀагъуэ псоми
яхэшыж Уэ, си Тхьэ[+].

#### 25-нэ Уэрэд


ЦӀыху хейм и тхьэлъэӀу


Даут и уэрэд

1Сызэрыхейр къыхэгъэщ, Зиусхьэн,
мыхъун збгъэдэмылъу сызекӀуащи,
Зиусхьэным сыщогугъ сэ,
сигукӀэ шэч къытезмыхьэу[+].
2Сыгъэунэху, Зиусхьэн, сыуплъэкӀу;
си гуи си пси гъэунэху;[+]
3сыту жыпӀэмэ Уэ уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр
си нитӀкӀэ солъагъу,
щыпкъагъэ пхузиӀэу сопсэу[*][+].
4ЦӀыху хьилэхэм садэтӀысыркъым сэ,
напитӀ зиӀэ цӀыхухэми сахыхьэркъым.
5БзаджащӀэхэм я гупыр
слъагъу хъуркъым,
цӀыху щӀэпхъаджэхэми гъусэ сахуэхъуркъым[+].
6Си Ӏэ хейхэр стхьэщӀурэ, Зиусхьэн,
къызокӀухь уи къурмэнщӀыпӀэр,[+]
7фӀыщӀэ зыхэлъ уэрэд жысӀэурэ,
уи Ӏуэху щӀагъуэхэр яхузоӀуатэ[+].
8Зиусхьэн! Уэ уи унэ псэупӀэ
фӀыуэ солъагъу,
уи щӀыхьым и псэупӀэри аращ.
9Си псэр ядыхомых гуэныхьыщӀэхэм,
лъым щӀэнэцӀхэм садомыгъэкӀуэд –[+]
10ер зылэжьу, зи Ӏэ ижьым
Ӏулъхьэр из зыщӀахэм.
11Сэ сызэрыкъабзэу сопсэу;
сыхэшыж, гущӀэгъу къысхуэщӀ.
12Сэ гъуэгу захуэм сытетщ;
Зиусхьэным и щӀыхьыр щысӀуэтэнщ зэхуэсышхуэм.

#### 26-нэ Уэрэд


ЩӀыхь тхьэлъэӀу


Даут и уэрэд

1Зиусхьэныр си нэхунэщ,
си КъегъэлакӀуэщ:
хэт сызыщышынэнур?
Зиусхьэныр си гъащӀэм и хъумапӀэщ:
хэт шынагъэ зыхузиӀэнур?
2БзаджащӀэхэр, си пэрыуэгъухэри си бийхэри,
къыстобанэ, сызэпкъратхъыну;
лъэпэрэпэнхэщи, джэлэнщ ахэр.
3Дзэр къызэбгъэрыкӀуэми, сышынэнкъым,
сигу къэдзыхэнкъым, къыспэтэджми зауэр –
абы щыгъуэми сиӀэнщ гугъэ[+].
4Зызакъуэщ сэ Зиусхьэным
сызэрелъэӀур,
зызакъуэщ дапщэщи сызылъыхъур:
къэзгъэщӀэну махуэхэм я кӀуэцӀкӀэ
сыщыпсэуну Зиусхьэным и унэм,
Зиусхьэным и фӀыгъэ слъагъуну,
Ар и унэ щызгъэлъэпӀэну[+].
5Сыту жыпӀэмэ махуаем щхьэегъэзыпӀэ
схуэхъунурэ, сыщихъумэнщ,
и шэтырым[*] сыщӀигъэпщкӀуэнщ,
абрэмывэм сыдрихьеинщ шынагъуэншэу.
6Си бийхэу сыкъэзыувыхьхэм
ящхьэкӀэ сыщысӀэтынщ итӀанэ,
сэри Абы и шэтырым гуфӀэгъуэ макъышхуэкӀэ
щысщӀынщ къурмэнхэр,
Зиусхьэным уэрэд хужысӀэурэ,
и щӀыхь сӀуэтэнщ[+].
7Къызэхэх, Зиусхьэн,
си макъыу сынызэроджэр;
гущӀэгъу къысхуэщӀи, жэуап къызэт.
8Уэ жыпӀэгъащ: «Сэ сызыхуэдэр зэвгъащӀэ».
Си гум къызжиӀащ Уэр папщӀэ:
«Зиусхьэн, узыхуэдэр зэзгъэщӀэнщ»[+].
9СщумыгъэпщкӀу уи нэгу;
губжьым ухэту, сэ, уи ӀурыщӀэр, ӀэщӀыб сумыщӀ.
ДэӀэпыкъуэгъуу узиӀащ Уэ;
сыхыфӀумыдзэ, сыкъомыбгынэ,
Тхьэуэ си КъегъэлакӀуэ!
10Сыту жыпӀэмэ си ани си ади сыкъабгынами,
Зиусхьэным сызришэлӀэнщ.
11Уи гъуэгур сыгъащӀэ, Зиусхьэн,
си бийхэм сащыпхъумэну,
гъуэгу захуэм сытегъэхьэ:[+]
12къыспэувхэм саӀэщӀумыгъахуэ,
щыхьэт нэпцӀхэр къыспэтэджащи,
абыхэм ягу къысхуоплъ[+].
13Ауэ псэ зыпытхэм я щӀыгум
Зиусхьэным и фӀыщӀагъэр
зэрыщыслъагъунур си фӀэщ мэхъу.
14Зиусхьэным щыгугъ,
зыгъэбыдэ, уигури иребыдэ,
Зиусхьэным щыгугъ, зышыӀэ[+].

#### 27-нэ Уэрэд


Тхьэм зиущэхумэ


Даут и уэрэд

1Сыноджэ, Зиусхьэн:
си абрэмывэм макъыншэ зумыщӀ,
зыбущэхуу къызжумыӀэмэ,
хьэдрыхэ ехыжхэм яхуэдэ сыхъунщ[+].
2Къызэхэх си лъэӀу макъ,
сыноджэ щыхъукӀэ,
си Ӏэхэр, уи унэшхуэ лъапӀэм хуэсшийурэ,
къэсӀэт щыхъукӀэ[+].
3Ер зылэжьа бзаджащӀэхэм садумыгъэкӀуэд,
гъунэгъухэм яхэт щыхъукӀэ,
ахэр мамырыгъэм топсэлъыхь,
ауэ я гум бзаджагъэр илъщ[+].
4Ялэжьам елъытауэ ядэпсэу,
яхуэфащэмкӀэ етэж абыхэм;
я бзаджэщӀагъэ егъэпшыныж,
я ӀэщӀагъэ пегъуэкӀ егъэгъуэтыж.
5Зиусхьэныр зэрызекӀуэм,
абы я нэӀэ и ӀэщӀагъэм теткъыми,
зэхикъутэнщи, къигъэщӀыжынкъым ахэр.
6ЩӀыхьыр зейр Зиусхьэнырщ,
сыту жыпӀэмэ си лъэӀу макъ
Абы зэхихащ.
7Зиусхьэным гуащӀэ къызет,
мэӀу къысхуохъу;
сыщогугъ Абы сигукӀэ,
сэ Ар къыздощӀ,
си гур Абы къегъэжан;
абы папщӀэ си уэрэдкӀэ щӀыхь хузощӀ Абы[+].
8Зиусхьэныр и цӀыху лъэпкъым гуащӀэ къезытщ,
къыхиха пащтыхьым и хъумапӀэщ,
и быдапӀэщ.
9Уи цӀыху лъэпкъыр къегъэл мыкӀуэду,
Ӏэхъуэ хуэхъу, хуэгумэщӀ игъащӀэкӀэ
уи ӀыхьэфӀ хъу цӀыху лъэпкъым!

#### 28-нэ Уэрэд


Тхьэм и макъ лъэщыр


Даут и уэрэд

1Фэ, уафэм щыпсэухэ,[*] хуэвгъэфащэ
Зиусхьэным,
хуэвгъэфащэ Абы щӀыхьри къарури[+].
2Хуэвгъэфащэ Зиусхьэным и цӀэм щӀыхь,
фащэ лъапӀэр фщыгъыу,
Зиусхьэным щхьэщэ хуэфщӀ!
3Псыхэм ящхьэкӀэ
Зиусхьэным и макъ къыщоӀу;
Тхьэуэ щӀыхь зиӀэм
и макъыр щыблэ макъым хуэдэщ.
Зиусхьэным и макъыр
псы куэдым ящхьэкӀэ итщ.
4Зиусхьэным и макъыр лъэщщ,
Зиусхьэным и макъыр щӀыхьзехьэщ.
5Ашэ жыгхэр Зиусхьэным и макъым
ирещӀыкӀ;
Зиусхьэным и макъым ирещӀыкӀ
Ливан къущхьэм тет ашэхэр[+].
6Егъэджэгу, танэ хуэдэу,
Ливан къущхьэхэр,
Сирион къущхьэхэри –
выщӀэм хуэдэу[+].
7МафӀэ хъуаскӀэхэр къахегъэлъэт
Зиусхьэным и макъым.
8Зиусхьэным и макъым
губгъуэ нэщӀыр егъэзджыздж;
Зиусхьэным Кадеш губгъуэ нэщӀыр
егъэгулэз.
9Зиусхьэным и макъым
жыгейхэр егъэсыс[*],
мэзхэр еупцӀэн;
Абы и унэ лъапӀэм щӀэс псоми
щӀыхьышхуэ хуащӀ Абы.
10Псыдзэхэм ящхьэжкӀэ
и тахътэм тесщ Зиусхьэныр;
Зиусхьэныр пащтыхь тахътэм
игъащӀэм тесщ[+].
11Зиусхьэным и цӀыху лъэпкъым
гуащӀэ кърырет;
Зиусхьэным и цӀыху лъэпкъым
мамыркӀэ къыщрехуэ и нэфӀ[+].

#### 29-нэ Уэрэд


ЩӀыхь тхьэлъэӀу


1Тхьэм и унэшхуэр ягъэувыжу зыщыхуагъазэм жаӀа уэрэд. Даут и уэрэд

2Зиусхьэн, сызэхэпхащ,
си бийхэр къысщӀэбгъэнэкӀакъыми,
узгъэлъэпӀэнщ,[+]
3Зиусхьэн, си Тхьэ! СынолъэӀуати,
Уэ сыбгъэхъужащ сэ.
4Зиусхьэн! Хьэдрыхэ сыкъипшыжащ,
абы кӀуахэм сакъыхэпшыжри
сыкъэбгъэпсэужащ[+].
5Уэрэд хужыфӀэ Зиусхьэным,
фэ, Абы и цӀыху лъапӀэхэм,
Ар зэрылъапӀэр зыщывмыгъэгъупщэу
щӀыхь хуэфщӀ.
6Сыту жыпӀэмэ напӀэдэхьеигъуэщ
Абы и губжьыр,
Абы и фӀыгъэ къызокӀ игъащӀэм:
пщыхьэщхьэм гъыныр си хьэщӀэщ,
пщэдджыжьым – гуфӀэгъуэр[+].
7ЩызифӀыгъуэм жысӀащ сэ:
«ИгъащӀэкӀэ сылъэпэрэпэжынкъым»[+].
8Уи нэфӀ къысщыхуэщи, Зиусхьэн,
Уэ къупщхьэ быдэу сыбгъэуващ,
ауэ итӀанэ уи нэгу яфӀэбгъэпщкӀуати,
шынагъуэм сызэщӀищтащ.
9Абы щыгъуэм, Зиусхьэн,
сэ Уэ сыноджащ,
гущӀэгъу къысхуищӀыну
селъэӀуащ Зиусхьэным:
10«СылӀэмэ, и фӀагъыу сыт къокӀынур,
хьэдрыхэ сыкӀуэмэ?
Хьэдрыхэ сабэм уи щӀыхь жиӀэну?
Щыпкъагъэу Уэ пхэлъыр абы залъригъэщӀэну[+]?
11Сызэхэхи, Зиусхьэн, къысхуэгъэгъу;
Зиусхьэн, дэӀэпыкъуэгъу къысхуэхъу».
12Си щыгъуэныр абы щыгъуэ
гуфӀэгъуэ къафэкӀэ Уэ схузэблэпхъуащ,
си щыгъуэ щыгъынхэр сщыпхри,
дэрэжэгъуэ фащэкӀэ сыпхуэпащ.
13Абы папщӀэ, зызмыущэхуу,
уи щӀыхьыр сигукӀи си псэкӀи соӀуатэ.
Зиусхьэну си Тхьэ! Сэ Уэ щӀыхь
игъащӀэкӀэ пхуэсщӀынщ.

#### 30-нэ Уэрэд


Тхьэм ущыгугъыным и тхьэлъэӀу


1[•]УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

2Уэ, Зиусхьэн, щхьэегъэзыпӀэ узощӀ,
емыкӀу къызремыхь игъащӀэкӀэ,
гугъуехьым сыхэшыж уи щыпкъагъэкӀэ.
3Уи тхьэкӀумэр къысхуэгъази,
къиным сыкъыхэшыж псынщӀэӀуэу,
Уэ абрэмывэ хъумапӀэ,
быдапӀэ лъэщ къысхуэхъу[+].
4Сыту жыпӀэмэ Уэ умывэбгщ, убыдапӀэщ сэркӀэ,
уи цӀэм и хьэтыркӀэ
сызешэ сэ, сыгъэӀурыщӀэ.
5Щэхуу къысхуагъэува хъым
сыкъишыж,
си щхьэегъэзыпӀэр Уэращи.
6Уи ӀэмыщӀэ зызолъхьэ;
си щхьэр къэпщэхужащ Уэ, Зиусхьэн,
Тхьэуэ сызыщыгугъ[+].
7Сэ слъагъу хъуркъым
тхьэ мыфэмылхэр зыгъэлъапӀэхэр,
сэ сызыщыгугъыр Зиусхьэнырщ.
8СигъэгуфӀэнущ сэ уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым,
дэрэжэгъуэ къызитынущ,
сыту жыпӀэмэ къэплъэгъуащ си тхьэмыщкӀагъэр,
си къинхэм уащыгъуазэщ Уэ.
9Си бийхэм я ӀэмыщӀэ сиплъхьакъым;
си лъэр хуиту бгъэуващ[+].
10ГущӀэгъу къысхуэщӀ, Зиусхьэн,
сыту жыпӀэмэ гузэвэгъуэм сызэлъиубыдащ;
нэщхъеягъуэм иригъэгъукӀащ си нэр,
сигури си Ӏэпкълъэпкъри гъуащ[+].
11Нэщхъеягъуэм еух си гъащӀэр
си илъэсхэр – гызын, щэӀуным,
къарууншэ сащӀащ си къинхэм[*],
мэщащэ си къупщхьэхэр.
12Си бийхэми
си гъунэгъу дыдэхэми – псоми сауб,
си нэӀуасэхэмкӀи шынагъуэ сыхъуащ:
уэрамым къыщызихьэлӀэхэр збгъэдож[+].
13ЛӀам хуэдэу сащыгъупщащ;
хьэкъущыкъу къутам сыхуэдэщ.
14Сыту жыпӀэмэ цӀыху куэд зэӀущащэу зэхызох;
шынагъуэр къызобгъэрыкӀуэ лъэныкъуэ псомкӀи,
сэ къысхущӀэбжэу зэрыгъэӀущыжурэ,
си псэр хахыну зэгуроӀуэ.
15Ауэ Уэ сыпщогугъ, Зиусхьэн;
сэ жызоӀэ: «Сэ си Тхьэр Уэращ».
16Си махуэхэр Уи Ӏэ илъщ;
си бийхэми сыкъезыхуэкӀхэми саӀэщӀэхыж[+].
17Уи нэгум и нэху сэ, уи ӀурыщӀэм,
къыстегъапсэ,
Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжкӀэ
сымыкӀуэду сыкъегъэл[+].
18Зиусхьэн! ЕмыкӀу къызумыгъэхь,
сызэлъэӀур Уэращ:
бзаджащӀэхэм кърехь емыкӀу,
хьэдрыхэ бзэншэм ирекӀуэ.
19Бзэгузехьэ пцӀыупсхэр бзагуэ ирехъу –
пагэхэу, Тхьэм хуэщыпкъэхэр кърамыдзэу,
мыхъун хужызыӀэхэр.
20Уэ узыгъэлъапӀэхэм папщӀэ
сыту бэ фӀыгъэу Уэ уиӀэр,
цӀыхухэм я пащхьэкӀэ щхьэегъэзыпӀэу
Уэ зыкъыпхуэзыгъазэхэм
папщӀи бгъэхьэзырауэ.
21Уэ ахэр бырсыр къэзыӀэтхэм
уи нэгу щӀэту ящыбохъумэ,
убакӀуэхэр къомыгъэгуэуэну
хъумапӀэ ябогъэгъуэт.
22Зиусхьэным щӀыхь хузощӀ,
бийхэр зытебанэ къалэм сыщыщыӀам,
и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыж щӀагъуэр
къыслъигъэӀэсащи[+].
23Гузэвэгъуэм сыхэту жысӀэгъащ сэ:
«Сыкъипхуащ уи Ӏэгъуэблагъэм»,
ауэ укъыздэӀэпыкъункӀэ сыныщолъэӀум,
си лъэӀу макъ къызэхэпхащ.
24Фэ, Тхьэм и цӀыху лъапӀэ псоми,
фӀыуэ флъагъу, Зиусхьэныр;
Зиусхьэным къехъумэ хуэщыпкъэхэр,
ауэ пагэу зекӀуэхэр
егъэпшынэ Абы ирикъун хуэдизкӀэ[+].
25Зывгъэбыдэ, лӀыгъэ зыхэвгъэлъ
Зиусхьэным пэплэхэм, щыгугъхэм![+]

#### 31-нэ Уэрэд


Гуэныхьхэм уахущӀегъуэжынымрэ ахэр Тхьэм къыпхуигъэгъунымрэ


Даут и уэрэд. АкъылыфӀагъэм и уэрэд

1Гъуэгу махуэ теуващ
зи хабзэншагъэ зыхуигъэгъуу,
зи гуэныхьыр Тхьэм зыхуигъэкӀуэдар.
2Гъуэгу махуэ теуващ
Зиусхьэным бзаджагъэ зыхуимылъагъур,
зигу хьилагъэ имылъыр![+]
3Си гуэныхьыр зэрызущэхуам
махуэ енкӀэ сигъэщэӀуурэ
си къупщхьэр щыным нэсащ.
4Сыту жыпӀэмэ жэщми махуэми
уи Ӏэр сэ къыстехьэлъэ зэпытащ,
гуащӀэу схэлъри, гъэмахуэ уэгъум
игъэхуэлакъэ жыпӀэну,
сӀэщӀэкӀуэдащ.
5Ауэ сэ гуэныхьу сщӀар уэсхьэлӀащ,
бзаджагъэу сщӀари пщызущэхуакъым;
сэ жысӀащ: «Зиусхьэным и пащхьэ ислъхьэнщ
си хабзэншагъэхэр»,
абы щыгъуэ си гуэныхьыр схуэбгъэгъури,
си къуаншагъэр Уэ сщхьэщыпхащ[+].
6Абы папщӀэ, игъуэм деж,
Тхьэм фӀэлӀыкӀ хузиӀэ
дэтхэнэри кърелъэӀу,
абы щыгъуэ, псышхуэхэр къыщиукӀэ,
ахэр абы къылъэӀэсынкъым.
7Уэ – узихъумапӀэщ;
къин сыхэхуэмэ, сыкъыбохъумэ,
сызэрыхэпшыжым и гуфӀэгъуэм сыхыбогъэт[+].
8«Акъыл уэзгъэщӀэнщ, гъуэгуу
узэрыкӀуэнур уэзгъэщӀэнщ,
къыбгурызгъэӀуэнщ, си нэӀэ птезгъэтурэ».
9«Шым, къыдыру зэхэщӀыкӀ зимыӀэм
фахуремыдэ,
ӀурыщӀэ пхуэхъун папщӀэ,
зи жьэпкъым шхуэӀу
жьэдэлъхьэн хуейм хуэдэу»[+].
10ЦӀыху бзаджэм къиныгъэр къобэкӀ,
ауэ Зиусхьэным щыгугъым
фӀыгъуэр къещӀэкӀащ.
11Зиусхьэныр фигу илъу фыгуфӀэ,
фыгуфӀэ щыпкъагъэ зиӀэхэр;
гуфӀэгъуэшхуэм фыхэту,
зигукӀэ захуагъэ зиӀэ псоми
Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ макъ ӀэтакӀэ![+]

#### 32-нэ Уэрэд


ЩӀыхь уэрэд


Даут и уэрэд

1Зиусхьэным гуфӀэгъуэ хэвгъуатэ
Тхьэм хуэщыпкъэхэм;
зигукӀэ захуэхэм
щӀыхь ящӀыныр къокӀу.
2ШыкӀэ пшынэкӀэ щӀыхь хуэфщӀ Зиусхьэным,
уэрэд хужыфӀэ
бзэпсипщӀ зытелъ пшынэ дыкъуакъуэкӀэ[+].
3УэрэдыщӀэ хужыфӀэ Абы;
бзэпскӀэ хужыфӀэ хуэӀэзэу,
макъыр хэфӀэтыкӀыурэ хужыфӀэ[+].
4Сыту жыпӀэмэ Зиусхьэным
и псалъэхэр захуэщ.
Абы и Ӏуэху псоми щыпкъагъэ хэлъщ.
5Абы и щӀасэщ щыпкъагъэр, захуагъэр,
Зиусхьэным и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыж
щӀыгум тезщ[+].
6Зиусхьэным езым и псалъэкӀэ
уафэгухэр къигъэщӀащ,
и унафэкӀэ – уэгум къыщынэхухэр[+].
7Хыпсхэр иугъуеящ Абы зэтезэрыгуэу,
хы кууупӀэхэр угъуеипӀэхэм
Абы иригъэхъуащ[+].
8Щрешынэ зэрыщӀыгуу Зиусхьэным;
дунеишхуэм тет псори
Абы и пащхьэм щрекӀэзыз.
9Сыту жыпӀэмэ Абы жиӀэри – къэхъуащ;
унафэ ищӀри – къэлъэгъуащ[+].
10Зиусхьэным хамэ лъэпкъхэм къаухэсыр
зэхекъутэ,
зэхекъутэ цӀыху лъэпкъхэм я гухэлъхэр.
11Зиусхьэным къиухэсар
игъащӀэкӀэ щыӀэнущ;
и гупсысэхэри лӀэужь псоми ядызекӀуэнущ.
12Гъуэгу махуэ теуващ
Зиусхьэныр зи Тхьэ цӀыху лъэпкъыр,
Езым и ӀыхьэфӀыр зрита лъэпкъыр[+].
13Уафэм щыӀэ Зиусхьэныр къоплъыхри,
цӀыху псори елъагъу,[+]
14И тахътэм зэрытесу,
щӀыгум тет псори елъагъу.
15Псоми ягухэр Абы егъэпс,
я Ӏуэху псори зэхещӀыкӀ.
16Дзэшхуэми хуэхъумэнкъым пащтыхьыр;
хуэхъумэнкъым щэджащэр,
и гуащӀэр ин дыдэми.
17УкъригъэлынкӀэ дзыхьщӀыгъуэджэщ шыр,
абы и гуащӀэ лъэщми ухишыжынкъым[+].
18Аращ, Зиусхьэным щышынэу,
Абы и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым щыгугъхэм
и нэӀэ ятригъэтщ Абы,[+]
19щихъумэну ажалым,
гъаблэм щыгъуэ шхын щимыгъэщӀэну.
20Дэ дигукӀи ди псэкӀи
Зиусхьэным дыщогугъ:
Ар ди дэӀэпыкъуэгъущ, ди мэӀущ;[+]
21дэ дигухэр Абы къегъэжан;
сыту жыпӀэмэ дэ дыщогугъ
Абы и цӀэ лъапӀэм.
22Дыпщогугъри, Зиусхьэн,
уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр ди щхьэщыгу ирет.

#### 33-нэ Уэрэд


Тхьэм и захуагъэм и щӀыхь


1И акъыл имытыж хуэдэу Абимэлэк и пащхьэм зыкъыщищӀри, абы деж кърахуу щыхыхьэжым, Даут иуса уэрэд.

2Сыт хуэдэ уахътыи
щӀыхь хуэсщӀынщ Зиусхьэным;
Абы и щӀыхьыр си бзэгу телъ зэпытынщ.
3ЗиусхьэнымкӀэ зыщытхъужынщ гууэ сиӀэр,
къызэхахынщи, къэгуфӀэнщ
хэутэн ящӀа цӀыхухэр
4ФысщӀыгъуу вгъэлъапӀэ Зиусхьэныр,
и цӀэр лъапӀэу къэдвгъэӀэт дызэгъусэу.
5Зыхуэзгъэзащ сэ Зиусхьэным,
Абы жэуап къызитри,
шынагъуэу сиӀэ псоми саӀэщӀихыжащ[+].
6Зи нэплъэгъуэ Абы хуэзыгъазэхэм
я нэгум нэхунэр щӀэзщ,
напэншэ хъункъым ахэр.
7Мы тхьэмыщкӀэр Тхьэм елъэӀуащ,
Зиусхьэным ар къызэхихри,
и къин псоми яхишыжащ[+].
8Зиусхьэным фӀэлӀыкӀ хузиӀэхэр
къехъумэ Абы и мелыӀычым,
яхешыж къиныгъэу яӀэм.
9Зиусхьэныр зыхуэдэр фыуплъэкӀуи,
зэрыфӀыр флъагъунщ.
Гъуэгу махуэ теуващ щхьэегъэзыпӀэкӀэ
Абы зыхуэзыгъазэр[+].
10Зиусхьэным и фӀэлӀыкӀ фигу ивгъэлъ
фэ, Абы и цӀыху лъапӀэхэм,
сыту жыпӀэмэ Абы щышынэхэр
зыми хуэныкъуэкъым[+].
11Аслъэн шырхэм щыщӀагъэ яӀэщ,
мэмэжалӀэ,
ауэ Зиусхьэным зыхуэзыгъазэр
сыт хуэдэ фӀыгъэми щыщӀэркъым.
12НыбжьыщӀэхэр си деж фыкъакӀуи,
фыкъызэдэӀу,
Зиусхьэным фӀэлӀыкӀ хувиӀэну
сэ фызгъэсэнщ.
13Псэун фӀэигъуэу,
фӀыгъуэр игъуэтын папщӀэ,
гъащӀэ кӀыхь иӀэным
щӀэмыхъуэпс цӀыху щыӀэ[+]?
14Уи бзэгум жомыгъэӀэ бзаджагъэ,
уи жьэм къыжьэдумыгъэкӀ хьилагъэхэр.
15Бзаджагъэм зыщыдзей, фӀыгъэр щӀэ;
мамырыгъэм зыхуэгъази, и ужь ихьэ![+]
16Зиусхьэным и нэхэр
Езым хуэщыпкъэхэм яхуэгъэзащ,
и тхьэкӀумэхэр – я джэ макъым.
17Ауэ Зиусхьэным и нэгу яхуигъазэркъым
бзаджащӀэхэм –
игъащӀэкӀэ ахэр
ягу къащымыкӀыжынхэу щӀыгум.
18Езым хуэщыпкъэхэр къадэӀэпыкъуну щелъэӀукӀэ,
Зиусхьэным ахэр зэхех,
я тхьэмыщкӀагъуэ псоми хешыж.
19Зиусхьэныр япэблагъэщ зигу кӀуэдахэм,
зигукӀэ зэхэукӀахэр
Абы къиныпӀэм кърешыж[+].
20Тхьэм хуэщыпкъэм
къину ишэчыр бэ мэхъу,
ауэ а псоми
ар яхешыж Зиусхьэным[+].
21Абы и къупщхьэхэм Ар яхуосакъ:
абыхэм ящыщ гуэри къутэнкъым[+].
22Ем екӀуэдылӀэнщ цӀыху бзаджэр;
Тхьэм щыпкъагъэ хузиӀэр
зылъагъу мыхъухэм
я мысагъэ къалъысыжынщ.
23Езым хуэӀурыщӀэхэм я щхьэр
ещэхуж Зиусхьэным,
щхьэегъэзыпӀэу Абы зыхуэзыгъазэхэр
игъэкъуэншэнукъым.

#### 34-нэ Уэрэд


Хьэзаб хэт цӀыхум и тхьэлъэӀу


Даут и уэрэд

1Сызыгъэбийхэр гъэбий, Зиусхьэн,
къызэбэнхэм ебэн.
2МэӀури афэджанэри къащти,
дэӀэпыкъуэгъу къысхуэхъу.
3Бжыри уэщри къэӀэти,
сыкъезыхуэкӀхэм ебэн;
си псэм къыжеӀэ: «Сэращ ухэзышыжынур!»
4ЕмыкӀу кърехь, напэншэ ирехъу
си псэм къещэхэр;
зэщӀрекӀуэж, я напэр трырекӀ,
зигу бзаджагъэ къысхуихьэхэр[+].
5ЩӀым жьыбгъэм щызэрихьэ къэрэкъурэм хуэдэ
ирехъу ахэр,
Зиусхьэным и мелыӀычым ирырехужьэ[+].
6КӀыфӀ, цӀэнтхъуэрыгъуэ ирехъу
абыхэм я гъуэгур,
Зиусхьэным и мелыӀычым кърырехуэкӀ[+].
7Сыту жыпӀэмэ лажьэ симыӀэу
сэр папщӀэ абыхэм щӀауфащ я хъыр;
лажьэ симыӀэу, мащэ схуатӀащ абыхэм[+].
8Ажалыр къахурес абыхэм
уащхъуэдэмыщхъуэу;
сэр папщӀэ щӀауфа хъым
езыхэр ирехуэж;
ирехуэж абы икӀуэдэну.
9Зиусхьэным гуфӀэгъуэ хэзгъэгъуэтэнщ
абы щыгъуэ;
абы сыкъригъэлащи, сыхуэгуфӀэнщ[+].
10СигукӀи си псэкӀи жысӀэнщ:
«Зиусхьэн! Хэт Уэ пхуэдэр –
гуащӀаджэр лъэщым ӀэщӀэзыхыу,
тхьэмыщкӀэмрэ зыри зимыӀэхэмрэ
зыужьыгуахэм къаӀэщӀэзыхыжыр?»[+]
11Щыхьэт нэпцӀхэр къыспэуващ сэ:
сызыщымыгъуазэхэмкӀэ сагъэкъуаншэ.
12Си фӀыщӀагъэм
бзаджагъэр къыпагъэуври,
сигу ягъэкӀуэд[+].
13Ахэр щысымаджэм
щыгъуэ щыгъынхэр зыщыстӀагъэри,
гугъу задезгъэхьащ, сынэщӀурэ
Тхьэм сахуелъэӀуащ, си щхьэ ухуауэ.
14Си ныбжьэгъу, си къуэш сахуэщыгъуэ хуэдэу,
садызекӀуащ;
си анэ щхьэкӀэ сыщыгъуэ хуэдэу,
сыкъекӀуэкӀащ, си щхьэ ухуауэ,
сынэщхъейуэ сахэтащ.
15Ауэ сэ сыщылъэпэрапэм,
ахэр гуфӀэурэ зэгухьэжащ;
къысщыдыхьэшхыурэ, зэщӀыгъуу саубурэ,
фӀеягъэу къысхужаӀэнум
гъунэ хуащӀакъым.
16УкӀытэ ямыӀэу,
щӀэнэкӀалъэ сащӀ зэпытащ,
я дзэхэр къысхузэрагъэшхащ[+].
17Зиусхьэн! Сыт хуэдизрэ уеплъыну абы?
Я залымыгъэхэм саӀэпыхыж,
си гъащӀэр ящыхъумэ аслъэнхэм[+].
18Уи щытхъу щыжысӀэнщ зэӀущӀэшхуэм,
цӀыху Ӏувым сыхэту
щытхъу щыпхужысӀэнщ сэ[+].
19Сэ сызыгъэбий хьилэшыхэр
си насыпыншагъэ щремыгуфӀыкӀ,
сыхьэкъыншэу си жагъуэгъухэр
си тхьэмыщкӀагъэм иремыгъэгуфӀэ[+].
20Сыту жыпӀэмэ ахэр зылъыхъур
зэгурыӀуэныгъэкъым;
щӀыгум мамыру тетхэм пэувауэ,
хьилагъэхэр зэхалъхьэ абыхэм.
21Я жьэхэр къыстраунащӀэ; жаӀэ:
«Дэгъуэщ! Дэгъуэщ!
Ди нэкӀэ тлъэгъуащ пщӀахэр».
22Уэ плъэгъуащ, Зиусхьэн, зумыущэху,
спэжыжьэ зумыщӀ, Зиусхьэн![+]
23Сыкъэлъагъу, си хьэкъ къызэптыну,
къэтэдж,
си дэуэгъум сыщыпхъумэну,
си Тхьэ, си Зиусхьэн![+]
24Уэ щыпкъагъэу пхэлъымкӀэ
си хеягъэ къыхэгъэщ, Зиусхьэн, си Тхьэ,
си тхьэмыщкӀагъэ щремыгуфӀыкӀ[+].
25ЯгукӀэ жремыӀэ:
«Дэгъуэщ! Дигу тепщэхащ».
Абыхэм жремыӀэ: «Абы и Ӏуэху дыухащ»[+].
26ЕмыкӀу кърехь, напэншэ ирехъу
си насыпыншагъэ щыгуфӀыкӀхэр;
укӀытэм, емыкӀум хрырет
къыспэувауэ зызыгъэинхэр.
27Си хеягъэ къыхэщыну хуейхэр
ирегуфӀэ, иренэжэгужэ,
зэпымыууэ жрыреӀэ: «Езым хуэӀурыщӀэм
фӀыгъуэ игъуэтыным щыгуфӀыкӀ
Зиусхьэныр инщ!»
28Уэ уи щыпкъагъэрэ уи щӀыхьрэ
си бзэгум махуэ еным иӀуэтэнщ[+].

#### 35-нэ Уэрэд


ЦӀыхум и бзаджагъэмрэ Тхьэм и хьэлэлыгъэмрэ


1Пшынауэхэмрэ уэрэдыӀуэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Зиусхьэным хуэӀурыщӀэ Даут и уэрэд

2ЦӀыху бзаджэм
хабзэншагъэу зэрихьэм и макъ
абы игу къыщоӀу,
Тхьэм и фӀэлӀыкӀ илъкъым абы игу[+].
3Сыту жыпӀэмэ ар зыщотхъуж,
Тхьэм абы и хабзэншагъэ
иужэгъуну игъуэтынукъым жеӀэ.
4Абы и жьэм къыжьэдэкӀ псалъэхэр
бзаджагъэщ, хьилагъэщ;
акъылкӀи зекӀуэжыркъым, фӀы илэжьыжыркъым.
5И гъуэлъыпӀэм абы гухэлъ бзаджэхэр
щызэхелъхьэ, гъуэгу мыгъуэм тохьэ,
е лэжьыным зыщидзеижыркъым абы.
6Зиусхьэн! Уэ уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр
уафэхэм нос,
щыпкъагъэу къытхууиӀэр
пшэхэм нос![+]
7Тхьэм и къущхьэхэм яхуэдэщ уи захуагъэр,
уи хьэкумхэр хым и кууупӀэм ещхьщ!
цӀыхуи былыми уахуэгумащӀэщ, Зиусхьэн![+]
8Сыту лъапӀэ дыдэ, си Тхьэ,
уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр!
Уи дамэхэм
цӀыхухэм щхьэегъэзыпӀэ щӀагъуатэ;[+]
9Уи унэм и мылъкукӀэ ахэр машхэ,
Уи фӀыгъэм ипскӀэ
абыхэм загъэнщӀ.
10Сыту жыпӀэмэ Уэращ гъащӀэм и къэкӀуапӀэр;
Уэ уи нэхунэм щыдолъагъу дэ нэхугъэ[+].
11Уэ узыщӀэхэм лъагъуныгъэ мыкӀуэдыж
яхуэпщӀ зэпытщ,
гъуэгу захуэм ирикӀуэхэм
уи фӀыгъэ ялъэӀэс зэпытщ[+].
12Къыстремыувэ цӀыху пагэм и лъакъуэ,
цӀыху бзаджэм и ӀэмыщӀэ сремыхуэ.
13ЯӀу егъэзыхауэ щылъщ бзаджащӀэхэр,
кърадзыхащ,
къэтэджыжыни ялъэкӀыркъым[+].

#### 36-нэ Уэрэд


ЦӀыху бзаджэмрэ цӀыхуфӀымрэ я насыпыр


Даут и уэрэд

1ЦӀыху бзаджэхэм зумыгъэгъапэ,
мыхъуну зекӀуэхэм уемыхъуапсэ –
2сыту жыпӀэмэ удз хуэдэ кӀуэдыжынущ,
удз щхъуантӀэм хуэдэу гъуэлэжынущ[+].
3Зиусхьэным ущыгугъыурэ, фӀы лэжь;
шынагъуэншэу щӀым ущыпсэунщ итӀанэ.
4ГуфӀэгъуэ хэгъуатэ Зиусхьэным –
уигу фӀэигъуэр Абы къыпхуищӀэнущ.
5Зиусхьэным уи гъуэгу хуэгъазэ, щыгугъи,
Абы къыпхуищӀэнщ.
6Уи хеягъэ нэхунэм хуэдэу,
уи захуагъи шэджагъуэм хуэдэу
къыхигъэщынщ Абы.
7Зиусхьэным и пащхьэ щыӀэсэ,
зышыӀэ, Абы щыгугъ.
Уемыхъуапсэ зи Ӏуэху къызыдэхъум,
хьилагъэ зезыхьэм зумыгъэгъэгумэщӀ.
8Губжьыным зыщыдзей,
зызыщӀумыгъаплъэ,
абы къыхэкӀыр фӀыкъым.
9Сыту жыпӀэмэ лъапсэншэ хъунущ цӀыху бзаджэхэр,
Зиусхьэным щыгугъхэм
ӀыхьэфӀ яхуэхъунущ щӀыгур[*][+].
10Иджыри тӀэкӀу дэкӀмэ,
цӀыху бзаджэр щыӀэжынукъым;
абы и щӀыпӀэ уеплъмэ –
ар нэщӀ хъунущ.
11Пагагъ зигу имылъхэм яӀэщӀыхьэжынущ щӀыгур,
дунейм и къулеигъэм
гуфӀэгъуэ щагъуэтынущ абыхэм[+].
12Тхьэм хуэщыпкъэ цӀыхум
гухэлъ Ӏейхэр хузэхалъхьэ цӀыху бзаджэхэм,
и дзэхэр абы хузэрегъэшх[+].
13А цӀыху бзаджэм щодыхьэшх Зиусхьэныр,
щыкӀуэдыжыну махуэр
абы къызэрыхуэкӀуэр елъагъури[+].
14ТхьэмыщкӀэри зыри зимыӀэхэри ягъэкӀуэдыну,
гъуэгу захуэм ирикӀуэхэр яукӀын я хьисэпу,
цӀыху бзаджэхэм я джатэхэр кърах,
къашэщӀ я шабзэ.
15Абыхэм я джатэхэр
езыхэм ягу хаӀужынщ,
я шабзэхэри зэпыщӀыкӀынщ.
16Тхьэм хуэщыпкъэм и мащӀэр
нэрыбгэ бзаджэхэм
я мылъкушхуэм нэхърэ нэхъ дэгъуэщ,
17сыту жыпӀэмэ цӀыху бзаджэхэм я Ӏэхэр
зэпыщӀыкӀынущ,
ауэ Езым хуэщыпкъэхэм я гуащӀэр
Зиусхьэным егъэбыдэ[+].
18Мыхъун зыбгъэдэмылъхэм
яхуогумэщӀ Зиусхьэныр,
абыхэм мыкӀуэдыж ӀыхьэфӀ яхуещӀ[+].
19Ӏыхьэншэ хъункъым ахэр махуаем,
гъаблэм и махуэхэми мэжэлӀэнкъым[+].
20Ауэ кӀуэдынщ цӀыху бзаджэхэр,
Зиусхьэным и бийхэри
губгъуэм ит гъэгъам хуэдэу лъэлъэжынщ,
Ӏугъуэм хуэдэу кӀуэдыжынщ ахэр[+].
21ЦӀыху бзаджэм щӀыхуэ къещтэри,
итыжыркъым;
Тхьэм хуэщыпкъэм
ятыж, хьэлэлщи.
22Сыту жыпӀэмэ Зиусхьэным и нэфӀ
зыщыхуахэм
ӀыхьэфӀ яхуэхъунущ щӀыгур,
Абы и ней зыщыхуахэр лъапсэншэ хъунщ.
23ЦӀыху гуэрым и гъуэгу
Зиусхьэным игу ирихьмэ,
и лъакъуэхэр и гъуэгупэ щегъэбыдэ,
24ар ебэкӀи джалэркъым,
абы и Ӏэр Зиусхьэным иӀыгъщи.
25СыщӀалащ, жьыи сыхъуащ,
ауэ слъэгъуакъым сэ
Тхьэм хуэщыпкъэр щыгъупщауэ,
абы и быным хьэлу къилъэӀухуэу[+].
26Абы и гущӀэгъур зэпыуркъым,
щӀыхуэ ит зэпытщ,
и быным и хьэтыркӀэ Тхьэм и нэфӀ
абы къыщохуэ[+].
27Зыщыдзей бзаджагъэм,
фӀы лэжь,
апхуэдэу хъумэ, игъащӀэкӀэ упсэунщ[+].
28Сыту жыпӀэмэ захуагъэр и щӀасэщ Зиусхьэным,
и цӀыху лъапӀэхэр утыкум къринэркъым;
Езым хуэщыпкъэхэр игъащӀэкӀэ къихъумэнущ;
цӀыху бзаджэхэм я бынхэр лъапсэншэ хъунщ[+].
29Тхьэм хуэщыпкъэхэм щӀыгур
ӀыхьэфӀу къалъысыжынщ,
абы щыпсэунщ ахэр игъащӀэкӀэ.
30Тхьэм хуэщыпкъэм къыжьэдэкӀыр губзыгъагъэщ,
абы и бзэгум жиӀэр захуагъэщ.
31Абы и гум илъщ и Тхьэм и хабзэр;
абы и лъакъуэхэр гъуэгум дэхынукъым[+].
32ЦӀыху бзаджэр Тхьэм хуэщыпкъэм йощэ,
щӀокъу зэригъэкӀуэдыным[+].
33Ауэ Зиусхьэным ар абы и Ӏэ ирилъхьэнкъым,
абы хьэкум тращӀыхь щыхъукӀи,
яригъэгъэмысэнкъым.
34ЗышыӀэ, Зиусхьэным щыгугъ,
Абы и гъуэгум удэмых;
щӀыгур ӀыхьэфӀ пхуэхъуну
Абы уигъэинынщ;
цӀыху бзаджэхэр зэрагъэкӀуэдыр
плъагъунщ[+].
35ЦӀыху бзаджэ зыгъэшынэхэр
слъэгъуащ сэ,
жыг къудамэбэу
лъабжьэ быдэкӀэ зызыубгъуам хуэдэу;
36ауэ итӀанэ абы сыщыблэкӀым[*]
ар щыӀэжакъым,
сылъыхъуащ – згъуэтакъым.
37Мысагъэ зимыӀэ цӀыхум кӀэлъыплъ,
гъуэгу захуэм тетым еплъ,
сыту жыпӀэмэ мамырыгъэ къызыбгъэдэкӀ цӀыхум
бын къыщӀэхъуэнщ.
38Хабзэншэу псэухэр псори
ягъэкӀуэдынщ;
цӀыху бзаджэхэм къатехъукӀынухэр
лъапсэкӀуэд хъунщ[+].
39Езым хуэщыпкъэхэр Зиусхьэным
къригъэлынщ;
къиныгъуэм абыхэм Ар
щхьэегъэзыпӀэ яхуэхъунщ[+].
40Абыхэм ядеӀэнщи,
Зиусхьэным хишыжынщ;
бзаджащӀэхэм ящихъумэнщи,
къригъэлынщ,
щхьэегъэзыпӀэкӀэ Абы щогугъри[+].

#### 37-нэ Уэрэд


Къин зышэчым и тхьэлъэӀу


1Тхьэм игу зыкъэдгъэкӀыжын папщӀэ. Даут и уэрэд[+]

2Зиусхьэн! Губжьышхуэм ухэту
укъызэмыгий,
сумыгъэпшынэ уи пхъэшэгъуэм[+].
3Сыту жыпӀэмэ уи шабзэшэхэр
къыстеуащ,
уи Ӏэри къыстохьэлъэ.
4Губжьу къысхууиӀэм си Ӏэпкълъэпкъым
щӀыпӀэ псэу къыхинаӀакъым;
гуэныхьу сиӀэхэм
сагъэпсэуркъым узыншэу.
5Сыту жыпӀэмэ си бзаджэщӀагъэхэр
къызолъэгэкӀ,
хьэлъащэ къыстехъуащ;
6си акъылыншагъэм уӀэгъэу къысхуихьам
фырымэр къапех,
шын къокӀ.
7СызэфӀэщӀауэ, сиӀу егъэзыхауэ сыщылъщ,
махуэ псом сотхьэусыхэ.
8Сыту жыпӀэмэ си Ӏэпкълъэпкъыр
зэщӀищтащ плъыржьэр узым;
щӀыпӀэ псэу къысхэнэжаӀакъым.
9ГуащӀаджэ сыхъуащ, сызэхэукӀащ;
си гум телъ хьэзабым сегъэщэӀу.
10Зиусхьэн! Сэ сфӀэигъуэр уощӀэ Уэ,
си щэӀу макъи пщыгъэпщкӀуакъым.
11Си гур къокӀэзызыкӀ;
си гуащӀэм сибгынащ,
си нитӀым я нэхуми –
ари сиӀэжкъым.
12Си ныбжьэгъухэм, си гъусэхэм
си узым пэжыжьэ защӀащ,
си благъэхэри жыжьэу щытщ[+].
13Си псэм къещэхэм ягъэув я лъахъэхэр,
мыхъун къызэхъулӀэ зыфӀэигъуэхэр
топсэлъыхь сызэрагъэунэхъуным,
махуэ еным къысхузэхалъхьэ
гухэлъ бзаджэхэр.
14Сэ зэхэсхыркъым, дэгум сыхуэдэщ;
зи жьэр къызэтезымых бзагуэм сыхуэдэщ;
15Зэхэзымых, жэуап зымытыж
цӀыхум хуэдэ сыхъуащ.
16Сыту жыпӀэмэ, Зиусхьэн,
Уэ сыпщогугъ сэ;
Зиусхьэн, си Тхьэ, Уэращ жэуап езытыр[+].
17Сэ жысӀащ:
къысщумыгъэдыхьэшх си бийхэр;
си лъакъуэхэр щӀэщӀэмэ,
абыхэм зыкъысхуагъэпагэ.
18Себэным сынэсащ сэ,
си узым сибгынэркъым.
19Бзаджагъэу сщӀар
уи пащхьэ изолъхьэ,
си гуэныхьым сыхущӀогъуэж[+].
20Лажьэ симыӀэу сызыгъэбийхэр гуащӀафӀэщ,
сыхейуэ, си жагъуэгъухэр мэбагъуэ.
21ФӀым пэкӀуэу, ар къызапэс,
сагъэбий фӀы щӀэным сызэрыпылъым щхьэкӀэ[+].
22Утыкум сыкъыумынэ, Зиусхьэн,
си Тхьэ! Спэжыжьэ зумыщӀ[+].
23ДэӀэпыкъуэгъу къысхуэхъу псынщӀэӀуэу,
Зиусхьэн, си КъегъэлакӀуэ!

#### 38-нэ Уэрэд


Къиным хэтым и гур зэӀуех


1Пшынауэ пашэ Едутун папщӀэ. Даут и уэрэд[+]

2Сэ жысӀащ: си бзэгукӀэ гуэныхь сымыщӀэну,
сыхуэсакъынщ си гъуэгум;
цӀыху бзаджэр си пащхьэ итыху,
си жьэ быдэу сӀыгъынщ.
3Сыбзэгуащ, сымакъыншащ,
зызущэхуащ, си фӀагъэ къэмыкӀуами,
сигу узым хэхъуащ.
4МафӀэм зэщӀищтащ си гур,
мафӀэр къащӀэнащ си гупсысэхэм;
абы щыгъуэ си бзэгукӀэ сыкъэпсалъэу сыхуежьащ:
5Зиусхьэн, къызжеӀэ си гъащӀэр щызухынур –
сыгъащӀэ махуэхэм я бжыгъэр зыхуэдизыр,
пӀалъэ гъэнэхуа сызэриӀэр сыгъащӀэ[+].
6Аращ, бжьизым хуэдэу,
махуэхэр Уэ къызэптащ,
УэркӀэ си гъащӀэр щымыӀагъэххэм хуэдэщ.
Щыпкъэ дыдэу, дунейм тет дэтхэнэ цӀыхури
зы жьыкъэшэгъуэ къудейщ[+].
7Щыпкъэ дыдэу, ныбжь хуэдэ,
цӀыхур къокӀуэкӀ;
пщӀэншэуи мэлъэпхъащэ,
мэугъуае, къызыхуэнэжынури имыщӀэу[+].
8Сыт иджы гугъапӀэу сиӀэр, Зиусхьэн?
ЗысшыӀэу, Уэращ сэ сызыщыгугъыр[+].
9Хабзэншагъэу сщӀа псоми
сахэшыж,
акъылыншэм нэмыплъ къызремыт.
10Сэ бзагуэ сыхъуащ,
си жьэ къызэтесхыркъым –
Уэ пщӀащ апхуэдэу.
11Уи удынхэр къыстумыгъэхуэж,
секӀуэдылӀащи сызэрыбгъэпшынэ Ӏэм[*].
12И бзаджэщӀагъэм папщӀэ
цӀыхур бгъэпшынэмэ,
щыгъыныр хъуным зэрехъулӀэу,
абы уасэ зыхуищӀыр уогъэкӀуэд.
Аращ, дэтхэнэ цӀыхури зы жьыкъэшэгъуэщ!
13Зиусхьэн, си тхьэлъэӀу къызэхэх,
къыщӀэдэӀу си джэ макъым;
си нэпсхэр жэуапыншэ умыщӀ.
Сыту жыпӀэмэ сыгъуэгурыкӀуэ къудейщ сэ УэркӀэ,
си адэжьхэм яхуэдэу, сыхэхэсщ[+].
14Нэ ӀейкӀэ укъызэмыплъ,
сигу гуфӀэгъуэм зэщӀищтэн лъэкӀыну,
итӀанэ щӀыгур сыбгынауэ
сремыпсэуж хуейми.

#### 39-нэ Уэрэд


Щытхъу Уэрэд. ДэӀэпыкъуэгъум хуагъэхьа тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

2ЗысшыӀэурэ, Зиусхьэным сежьэрти,
Абы зыкъысхуигъазэри,
си джэ макъ къызэхихащ;
3ЛӀэныгъэм и мащэм[*]
сэ Абы сыкърихыжащ, –
сэрэш фӀейм[*] сыкъыхишыжри,
си лъэр мывэм тригъэуващ, сигъэбыдащ[+].
4Си Ӏупэм къритащ уэрэдыщӀэ –
ди Тхьэм хуэгъэза щытхъу уэрэд.
Бэм къалъагъунщи, шынэнщ,
ахэр щыгугъынщ Зиусхьэным[+].
5Зиусхьэным щыгугъ цӀыхур
насыпыфӀэщ –
пагагъэм, нэпцӀым
захуэзымыгъазэ цӀыхур.
6Зиусхьэну си Тхьэ,
уи Ӏуэху гъэщӀэгъуэнхэри,
дэркӀэ уи гухэлъхэри бэщ;
хэт хъун Уэр хуэдэ!
Абыхэм я хъыбар
цӀыхухэм яхуэсӀуэтэн сфӀэигъуэщ,
ауэ гъунэншэщ я бжыгъэр[+].
7Ухуеякъым къурмэн тыгъэ лъапӀи;
си тхьэкӀумэхэм зэхахын ялъэкӀыну
пщӀащ Уэ;
гуэныхьхэм папщӀэ жьэрымэ згъэунуи
къурмэн сщӀынуи Уэ укъыщӀэдэуакъым[+].
8Абы щыгъуэм жысӀащ сэ:
мыращ, сыкъэкӀуащ;
Тэурэтыр зэрыт тхылъым
сэ къызэхьэлӀауэ итщ:
9Си Тхьэ, сыгуфӀэурэ согъэзащӀэ
Уэ пфӀэигъуэр,
Уи хабзэр сигу илъщ[+].
10Уэ цӀыхухэр къиным зэрыхэпшыжым
и хъыбар зэӀущӀэшхуэм щысӀуэтащ сэ;
си бзэгум пэрыуэгъу сыхуэхъуакъым;
Уэ, Зиусхьэн, ар уощӀэ.
11КӀуэдыпӀэм дыкъызэрипшыжар
цӀыхухэм ящызбзыщӀакъым,
щыпкъагъэ къызэрытхууиӀэмрэ
дыкъызэребгъэламрэ яхуэсӀуэтащ,
зэӀущӀэшхуэм сыщыхэтам,
уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжымрэ
щыпкъагъэу зепхьэмрэ сущэхуакъым.
12Уи гущӀэгъум сыхыумын, Зиусхьэн;
уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжымрэ
щыпкъагъэу къысхууиӀэмрэ
сыт щыгъуи сакъегъэхъумэ.
13Сыту жыпӀэмэ гъунэ зимыӀэ тхьэмыщкӀагъэм
сыхэхуащ сэ;
сяпэ ищащ бзаджагъэ къызэзыщӀэхэр,
сыплъэн слъэмыкӀыу сащӀащ;
щхьэц налъэу стетым нэхърэ нэхъыбэщ ахэр;
сигуми сыкъибгынащ[+].
14ФӀы къысхуэщӀи, сыхэшыж, Зиусхьэн;
Уи дэӀэпыкъуныгъэм куэдрэ сыпумыгъаплъэ,
Зиусхьэн.
15ЕмыкӀу кърехь, нэпэншэ ирехъу
си псэм къещэ псори!
Ирырегъэзэж я деж,
ауан ирырещӀ
мыхъун къызэхъулӀэн зыфӀэигъуэхэр[+].
16Ирегъэшынэж емыкӀуу къахьам
мыр къызжезыӀэхэр: «Дэгъуэщ! Дэгъуэщ!»[+]
17ИрегуфӀэ, иренэжэгужэ Уэ къыплъыхъуэхэр,
къызэребгъэлынур зи гуапэхэр;
зэпымыууи жрыреӀэ:
«Зиусхьэныр ин дыдэщ!»
18Си гугъу пщӀымэ, сэ сытхьэмыщкӀэщ,
мылъку сиӀэкъым,
ауэ Зиусхьэныр къысхуэгумащӀэщ.
Си дэӀэпыкъуэгъур, сыхэзышыжыр Уэращ;
си Тхьэ! Зыкъомыгъэгувэ[+].

#### 40-нэ Уэрэд


ЦӀыху сымаджэм и тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

2Гъуэгу махуэ теуващ тхьэмыщкӀэм
хуэгумащӀэр.
Махуаем ар хишыжынщ Зиусхьэным[+].
3Зиусхьэным ар къихъумэнщ,
псэууэ къигъэнэнщ.
ЩӀыгум ар щынасыпыфӀэнщ.
И бийхэм я Ӏэ ирилъхьэнкъым ар[+].
4Узым щиубыдкӀэ,
гуащӀэ къритынщ Зиусхьэным.
Сымаджэ хъумэ, Абы игъэхъужынщ.
5Сэ жысӀащ: Зиусхьэн! ГущӀэгъу къысхуэщӀ,
сыгъэхъужь,
сэ Уи пащхьэ гуэныхь щызлэжьащ.
6Ӏей къысхужаӀэ си бийхэм:
«Мыр щылӀэнур, и цӀэ щыкӀуэдыжынур дапщэщ?»
7Силъагъун фӀэигъуэу зыгуэр къысхуэкӀуэмэ,
пщӀэ зимыӀэ псалъэ жеӀэ:
игу хъыбар Ӏейхэр еӀуатэ,
щӀэкӀыжмэ, ар цӀыхум яхуеӀуэтэж[+].
8ЗэкӀэ сызылъагъу мыхъухэр
си нэщӀыбагъкӀэ щоӀущащэ,
Бзаджагъэ къызащӀэну ягу иралъхьэ.
9ЖаӀэ: зыгъэлӀэн уз къеуэлӀащ абы,
ар къэтэджыжынукъым.
10Нэхъ сызыщыгугъ си ныбжьэгъуу
си шыгъупӀастэ зыдэзгуэшауэ щытам
и щӀыб къысхуигъазэри, бий къысхуэхъуащ[+].
11Ауэ, Уэ Зиусхьэн, гущӀэгъу къысхуэщӀ,
сыкъызэфӀэгъэувэжи,
абыхэм яхуэфащэр ялъызгъэсынщ.
12НэфӀкӀэ укъызэрызэплъыр къызегъащӀэ
си бийр къызэрыстемыкӀуэм.
13Сызэрыхейм папщӀэ Уэ сыпӀыгъщ,
Уи пащхьэ игъащӀэкӀэ сибгъэуващ.
14ЩӀэблэ зэкӀэлъыкӀуэхэм я щытхъур ейщ
Зиусхьэным,
Израилым и Тхьэм! Ӏэмин, Ӏэмин![+]

#### 41-нэ Уэрэд


Тхьэм ухуэзэшыныр


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Корэх и къуэхэм я уэрэд

2Бланэр псым зэрыхуэпабгъэм хуэдэу,
си псэр Уэ къыпхуэзэшащ, ди Тхьэ![+]
3Тхьэм, Тхьэ псэум хуэзэшащ си псэр:
СыкӀуэу, дапщэщ Тхьэм и нэгу сыщиплъэнур?
4«Уи Тхьэр дэнэ щыӀэ?» жаӀэу
щӀэмычэу къызэупщӀ щыхъукӀэ,
си нэпсыр жэщи махуи къыщӀож[+].
5Гукъеуэшхуэм сызэлъищтауэ,
а Ӏуэхухэр сигу къызогъэкӀыж,
сыту жыпӀэмэ цӀыху Ӏувым сащӀыгъуу,
махуэшхуэ зиӀэ цӀыхум
я гуфӀэгъуэрэ я щытхъу макъымрэ сыхэту
сэ сихьащ Тхьэм и унэшхуэм.
6Сыт узыгъэхыщӀэр, сигу,
сыт узыгъэгумэщӀыр?
Тхьэм щыгугъ, зышыӀэ,
сыту жыпӀэмэ сэ Абы щӀыхь хуэсщӀынщ иджыри, –
си КъегъэлакӀуэу си Тхьэм[+].
7Си псэр гукъыдэжыншэу мэхыщӀэ;
абы къыхэкӀкӀэ Иордан щӀыгум,
си хэку сыпэжыжьэу,
Хьэрмон, Мицар[*] къущхьэхэм ситу,
сигу укъэкӀыжащ[+].
8Уи псы уэрхэм я макъкӀэ
Къуэ щӀэншэхэр зэподжэж;
Уи псы уэрхэри уи псы уалъэхэри
сэ сщхьэдэхакӀэщ.
9Зиусхьэным и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр
махуэм къыслъоӀэс,
жэщым Абы уэрэд хужызоӀэ,
гъащӀэ къызэзыт Тхьэм
си тхьэлъэӀур изохьэлӀэ[+].
10ЖызоӀэ Тхьэм, сыкъэзыхъумэ абрэмывэм:
«Сыт щхьэкӀэ сыпщыгъупща?
Сэ бийм сригъэзурэ,
сигъэнэщхъейуэ сыт щхьэкӀэ сыкъекӀуэкӀрэ?»[+]
11Си къупщхьэхэр зэхагъэщащэ хуэдэ,
мыхъунхэр къызжаӀэ си бийхэм,
зэпымыууэ сэ къызаӀуэкӀ:
«Дэнэ щыӀэ уи Тхьэр?»
12Сыт узыгъэхыщӀэр, сигу,
сыт узыгъэгумэщӀыр?
Тхьэм щыгугъ, зышыӀэ;
сыту жыпӀэмэ сэ Абы щытхъу хуэсщӀынщ ыджыри, –
си КъегъэлакӀуэу си Тхьэм.

#### 42-нэ Уэрэд

1Уэ, си Тхьэ, си Ӏуэху къызэхэху,
фӀэлӀыкӀ къыпхузимыӀэ цӀыху лъэпкъым
сыщыпхъумэурэ, сызэрыхейр ӀупщӀ щӀы.
Хьилагъэ зезыхьэ цӀыхухэм,
мызахуэхэм саӀэщӀэхыж[+].
2Сыту жыпӀэмэ щхьэегъэзыпӀэкӀэ
зызыхуэзгъазэ Тхьэр Уэращ.
Сыт щхьэкӀэ сыхыфӀэбдза?
Бийм сригъэзурэ,
сигъэнэщхъейуэ сыт щхьэкӀэ сыкъекӀуэкӀрэ[+]?
3Уи нэхунэрэ щыпкъагъэу пхэлъымрэ
къыслъэгъэӀэс;
абыхэм срырешажьи,
срешэ уи Ӏуащхьэ лъапӀэмрэ
уи унэшхуэ узыщыпсэумрэ я деж[+].
4СекӀуэлӀэнщ Тхьэм и къурмэнщӀыпӀэм,
Тхьэуэ лъэщу сызыгъэгуфӀэм деж;
Уэ, си Тхьэ, уи щытхъур
шыкӀэ пшынэмкӀэ згъэӀунщ.
5Сыт узыгъэхыщӀэр, сигу,
сыт узыгъэгумэщӀыр?
Тхьэм щыгугъ, зышыӀэ;
сыту жыпӀэмэ сэ Абы щӀыхь хуэсщӀынщ иджыри –
си КъегъэлакӀуэу си Тхьэм[+].

#### 43-нэ Уэрэд


ЦӀыху лъэпкъым и тхьэусыхэ


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Корах и къуэхэм я уэрэд

2Уэ Тхьэ, дэ зэхэтхащ ди тхьэкӀумэкӀэ,
ди адэхэм пасэ зэманым
Уэ бгъэхъахэр
къытхуаӀуэтэжащ дэ[+].
3Хамэ лъэпкъхэр ипхуащ уи ӀэкӀэ,
абыхэм я хэкум ди адэжьхэр
ибгъэтӀысхьащ;
хамэ лъэпкъхэр бгъэунэхъуащ,
ауэ ди адэжьхэр бгъэунащ.
4Сыту жыпӀэмэ абыхэм я джатэкӀэкъым
щӀыгур зэраубыдар,
я гуащӀэркъым текӀуэныгъэр
къахуэзыхьар –
Уи Ӏэ ижьымкӀэщ, уи гуащӀэкӀэщ,
уи нэгу и нэхугъэкӀэщ;
сыту жыпӀэмэ Уэ абыхэм нэфӀкӀэ уеплъащ[+].
5Уэращ си пащтыхьыр, си Тхьэр![*]
Израил лъэпкъым текӀуэныгъэр къихьыну
унафэ щӀы[+].
6Узигъусэмэ, ди бийхэм вым хуэдэу
дэ дебжьэкъуэуэнщ;
Къытпэувхэр лъакъуэкӀэ хэдгуэнщ дэ –
Уи цӀэм и хьэтыркӀэ.
7Сыту жыпӀэмэ сызыщыгугъыр си шабзэркъым,
сыкъезыгъэлыр си джатэркъым[+].
8Уэ ди бийхэм даӀэщӀэпхыжащ,
дыкъэзылъэгъу мыхъухэр бгъэулъиящ.
9Тхьэм щӀыхь хуэтщӀащ сыт щыгъуи,
Уи цӀэм щӀыхь хуэтщӀынщ игъащӀэкӀэ.
10Ауэ иджыкӀэ Уигу дихуащ дэ,
емыкӀу къэдбгъэхьащ,
ди дзэми уаныдежьэркъым,[+]
11бийм дребгъэхужьащ Уэ,
ди жагъуэгъухэм дэ дахъунщӀащ.
12Мэл хуэдэ дыфӀебгъэбзащ,
хамэ лъэпкъхэм икъухьауэ дахуэбгуэшащ.
13Уи цӀыху лъэпкъыр пщащ и мыуасэкӀэ,
и пщӀэкӀи бгъэпудащ.
14ИкӀагъэ къыдапэсыну
дызыдэпсэу хамэхэм дептащ,
дызыхэсхэр къытщыдыхьэшхыу,
дызэрамыпэсын пщӀащ[+].
15Хамэ лъэпкъхэр къытщӀэнакӀэу,
хамэ лъэпкъхэм я щхьэ тхуагъэсысыжу
Уэ пщӀащ.
16Махуэ псом сызыщоукӀытэж,
си напэр укӀытэм ес,
17мыхъун къызжезыӀэу
сызыубым я макъ зэхэсхмэ,
си бийрэ къызэгуэуэнумрэ сыщыӀуплъэкӀэ.
18Дэ утщымыгъупщагъэми,
Уи зэгурыӀуэныгъэ дымыкъутами,
а псори къыдэуэлӀащ.
19Дэ дигу икӀуэтакъым,
Уи гъуэгум дыдэхакъым,
20итӀани хьэӀуцыдзхэм я щӀыгум
дибгуашэри,
хьэдэ джэбыныр къыттепхъуащ.
21Ди Тхьэм и цӀэр тщыгъупщэу,
хамэм и тхьэм делъэӀуну
ди Ӏэр хуэтшиятэмэ,
22Тхьэм ар ищӀэнтэкъэ?
Сыту жыпӀэмэ гум и щэхухэр ещӀэ Абы[+].
23Уэращ дызейр,
ди псэр хахыну шынагъуэм дыхэтщ
махуэ къэси,
фӀабзыну мэлым хуэдэущ дызэралъытэр[+].
24Дыкъэлъагъу, сыт узыхуэжейр, Зиусхьэн?
Къэуш, думыщӀ ӀэщӀыб игъащӀэкӀэ[+].
25Сыт щӀыщӀэбуфэр уи нэгу?
Къиным дызэрыхэтыр,
егъэзыгъэу дызэрыпсэур
сыт щхьэкӀэ зыщыбгъэгъупщэрэ?
26Ди Ӏур егъэзыхауэ дыщылъщ,
щӀыгум дытраӀулӀауэ.
27Зыкъэший, дэӀэпыкъуэгъу къытхуэхъу,
Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыным и хьэтыркӀэ
Уэ дыхэшыж[+].

#### 44-нэ Уэрэд


Пащтыхьым и нысашэ уэрэд


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. «Шуманым» уэрэдым и макъамэр щӀэлъу жаӀэ. Корах и къуэхэм я уэрэд. Лъагъуныгъэ уэрэд[+]

2Си гущӀэм къыщызэпощэ псалъэ дахэхэр;
сэ жызоӀэ: Пащтыхьым папщӀэщ си уэрэдыр;
си бзэгур – тхакӀуэ Ӏэзэм и къабзийщ.
3ЦӀыхум и къуэхэм уэ уранэхъ дахэщ;
уи жьэм фӀыгъуэр къыжьэдокӀ;
абы папщӀэ Тхьэм и нэфӀ къыпщыхуащ
игъащӀэкӀэ.
4Уи джатэр зыгуэпхэ, лӀы бланэ,
уи дахагъэрэ уи щӀыхьрэ уаӀэту.
5ТекӀуэныгъэр къыдэх, гужэрым итӀысхьи,
щыпкъагъэм, захуагъэм папщӀэ;
Уи Ӏэ ижьым и Ӏуэху гъэщӀэгъуэн дыдэхэр
уэ уигъэлъагъунщ.
6Жаныбзэщ уэ уи шабзэшэхэр;
Пащтыхьым и бийхэм ягу ирахащ абыхэм,
щехуэхынщ цӀыху лъэпкъхэр уи пащхьэ.
7Тетыгъуэу Тхьэм къыуитар[*] мыкӀуэдыжынщ.
Уи тетыгъуэм и дамыгъэ къащӀэр –
щыпкъагъэм и къащӀэ захуэщ[+].
8Щыпкъагъэр фӀыуэ уолъагъу,
бзаджагъэр уи жагъуэщ уэ;
абы папщӀэ Тхьэуэ уи Тхьэм
гуфӀэгъуэр уигъэгъуэтащ, уи гъусэхэм ебэкӀыу.
9Уи щыгъыну хъуам –
смирнэ, алое, касие дагъэм
я мэ ӀэфӀ къапех.
Пыл къупщхьэкӀэ ягъэдэха унэ дэгъуэхэм
шыкӀэ пшынэм ущагъэгуфӀэ.
10Уэ къыпхуэлэжьэну зыхуэбгъэфэща
бзылъхугъэхэм
пащтыхьхэм япхъухэр яхэтщ.
Я нэхъ дыщэ къабзэр зи фащэу,
щхьэгъусэ пхуэхъуну пщащэр
уи ижьырабгъу лъэныкъуэмкӀэ щытщ[+].
11ДаӀуэ, пщащэ, плъэ, уи тхьэкӀумэ теубыди,
зыщыгъэгъупщэ уи лъэпкъи уи адэ и уни.
12Уи дахагъэм къыхуеинущ пащтыхьыр;
сыту жыпӀэмэ Ар уи Зиусхьэнщ,
аращи, Абы щхьэщэ уэ хуэщӀ.
13Тирэ къалэм и цӀыхухэр[*], тыгъэхэр яӀыгъыу,
лъэпкъым щыщу я нэхъ бей дыдэхэри,
уигу ягъэзэгъэн папщӀэ, уэ къолъэӀунущ.
14Щхьэгъусэ хуэхъуну пщащэр
сэрейм щӀохьэ,
абы и щыгъыныр дыщэ ӀуданэкӀэ дащ,
15фащэ зэщӀэпщӀыпщӀэр щыгъыу
пащтыхьым хуашэ
абы и ужь итхэу пщащэхэр,
абы и пщащэ ныбджэгъухэр[*] уэ къыпхуашэ.
16Къашэ нэжэгужэу, я гуфӀэгъуэшхуэу.
КъыщӀохьэ сэрейм.
17Уи адэжьхэм я пӀэкӀэ
уи къуэхэр къэхъунщ,
щӀыгум дэнэкӀи ахэр
уэ пщыуэ щыбгъэувынщ.
18ЩӀэблэ псоми уи цӀэр
ящымыгъупщэжыну сэ сщӀынщ;
абы папщӀэ цӀыху лъэпкъхэм игъащӀэкӀэ
уи цӀэм щӀыхь хуащӀынщ.

#### 45-нэ Уэрэд


Тхьэр ди гъусэщ


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Корах и къуэхэм папщӀэ. «Аламот» и макъамэм тегъэпсыхьащ

2ДэркӀэ щхьэегъэзыпӀэщ, гуащӀэ къыдэзытыр
Тхьэращ,
гугъуехьхэр къытщӀэзэрыхьмэ,
Ар гъэунэхуауэ ди дэӀэпыкъуэгъущ[+].
3Абы къыхэкӀкӀэ дышынэнкъым,
щӀыгур зджызджами,
бгыхэр къызэтелъалъэурэ
хым хэджэразэми,
4хыр къэукъубейрэ
псыдзэр къытщӀэуэми,
хы уалъэм бгыр зэрадзэми[+].
5Тхьэм и къалэм щоушэ
псы уэрхэр –
Псом я Нэхъ Лъагэм и псэупӀэм[+].
6Тхьэр абы и гупсэщ;
щэнэуэнкъым а къалэр
Нэхущыгъуэм Тхьэр абы
дэӀэпыкъуэгъу хуэхъунущ.
7ЦӀыху лъэпкъхэр зэрызехьэ хъуащ;
пащтыхьыгъуэхэр зэщӀохъае.
Псом я Нэхъ Лъагэм и макъ къэӀуащ,
щӀыгур мэткӀу[+].
8ЛъэкӀыныгъэ псори зиӀэ Зиусхьэныр
ди гъусэщ,
ди адэжьу Екъуб и Тхьэрщ
щхьэегъэзыпӀэу диӀэр.
9ФыкъакӀуи, зэвгъэлъагъу
Зиусхьэным и Ӏуэхухэр –
Ӏуэху щӀагъуэу щӀыгум щилэжьахэр[+].
10ЩӀыгу гъунэм нэсу зауэхэр щегъэувыӀэ,
зэпеч шабзэпсыр, зэпеуд бжыр,
мафӀэм пэредзэри, мэӀухэр егъэс[+].
11«Фыкъэувурэ, Сэ сызэры – Тхьэр зэвгъащӀэ:
цӀыху лъэпкъхэми сагъэлъапӀэ,
сыщагъэлъапӀэ щӀыгуми».
12ЛъэкӀыныгъэ псори зиӀэ Тхьэр
ди гъусэщ,
ди адэжьу Екъуб и Тхьэрщ
щхьэегъэзыпӀэу диӀэр.

#### 46-нэ Уэрэд


Псоми я нэхъ Лъагэр


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Корах и къуэхэм папщӀэ. Уэрэд

2Ӏэгу феуэ цӀыху лъэпкъ псори,
гуфӀэгъуэм и макъ лъэщкӀэ
Тхьэм зыхуэвгъазэ;[+]
3сыту жыпӀэмэ Зиусхьэну
Псом я нэхъ Лъагэр шынагъуэщ, –
щӀыгу псоми и Пащтыхьышхуэр[+].
4ЦӀыху лъэпкъхэр ди Ӏэ кърилъхьащ,
лъэпкъ цӀыкӀухэр ди лъэгу къыщӀигъэуващ.
5ӀыхьэфӀ тхуэхъунур[*] тхухихащ –
Израил лъэпкъыу фӀыуэ илъэгъуар
зыгъэгуфӀэ Ӏыхьэр.
6ГуфӀэгъуэ макъышхуэм хэту,
Зиусхьэну Тхьэр дэкӀуеящ и унэшхуэм,
сыринэ макъхэр къэӀу зэпыту.
7Ди Тхьэм щыхь уэрэдыр хужыфӀэ,
щӀыхь уэрэдыр хужыфӀэ,
ди пащтыхьым щӀыхь уэрэдыр хужыфӀэ,
хужыфӀэ.
8Сыту жыпӀэмэ Тхьэр щӀыгу псоми
я пащтыхьщ;
щӀыхь уэрэд жыфӀэурэ,
щӀыхь хуэфщӀ[+].
9Тхьэм цӀыху лъэпкъхэр егъэӀурыщӀэ,
и тахътэ лъапӀэм тесщ Ар.
10Ибрэхьим игъэлъапӀэ Тхьэм
и цӀыху лъэпкъым деж щызэрыугъуеящ
цӀыху лъэпкъхэм япщхэр;
сыту жыпӀэмэ щӀыгум щынэхъ лъэрыхьхэри
Тхьэм и Ӏэ илъщ;
Ар абыхэм я щхьэщ[+].

#### 47-нэ Уэрэд


Цион Тхьэм и къалэщ


1Уэрэд. Корах и къуэхэм я уэрэд

2Ин дыдэщ Зиусхьэныр,
ди Тхьэм и къалэм
Абы щӀыхьышхуэ щыхуащӀ[+].
3Абы и Ӏуащхьэ лъапӀэр лъагэщ икӀи дахэ дыдэщ,
щӀыгу псори щогуфӀыкӀ Цион Ӏуащхьэм,
Тхьэм и Ӏуащхьэ щыпкъэщ[*] ар,
Пащтыхьышхуэм и къалэщ.
4Абы быдапӀэу дэтхэм
Тхьэр зэрахъумакӀуэр ящӀэ.
5Сыту жыпӀэмэ пащтыхьхэр
зэӀущӀэри,
псори абы ебгъэрыкӀуащ яубыну;[+]
6ялъэгъуащ Цион Ӏуащхьэр,
гъэщӀэгъуэн дыди къащыхъуащ,
къэшынэри щӀатхъужащ.
7Ахэр хэхуащ шынагъуэм,
лъхугъэм хэт бзылъхугъэр
зыхэхуэ гузэвэгъуэм хуэдэм.
8Жьыбгъэшхуэм Таршиш[*] кӀуэ
кхъухьхэр зэрихуэм хуэдэу,
зэхэптхъуащ Уэ псори.
9Зэрызэхэтхам хуэдэу,
ЛъэкӀыныгъэ псори зиӀэ Зиусхьэным и къалэу
ди Тхьэм и къалэ.
Тхьэм абы щилэжьа Ӏуэхухэр тлъэгъуащ дэ,
Тхьэм игъащӀэкӀэ игъэуващ ар,
щынагъуэ къылъэмыӀэсыну.
10Уи унэшхуэм дыщӀэту, ди Тхьэ,
Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыным догупсыс дэ[+].
11Уи цӀэм хуэдэу, уи щӀыхьышхуэри,
Тхьэ, щӀым и гъунэм нэсащ.
Уи Ӏэ ижьым текӀуэныгъэри хахуагъэри къехь[+].
12ИрегуфӀэ Цион Ӏуащхьэр,
уи хьэкум захуэщ, иудэпхъухэр,
Зиусхьэн, къыпхуогуфӀэ[+].
13Цион Ӏуащхьэ фыкъыдекӀуэкӀыурэ,
ихъуреягъкӀэ къэфкӀухь;
Абы и чэщанэ лъагэхэр
къэфлъытэ;
14абы и дэпкъхэм фигу яхуэвгъазэ;
и быдапӀэхэр къэфплъыхь,
ди ужь къихъуэну щӀэблэхэм яхуэфӀуэтэжыну,
15лӀэщӀыгъуэм лӀэщӀыгъуэр кӀэлъыкӀуэу
мы Тхьэр ди Тхьэщ.
Ар гъуазэ къытхуэхъунщ игъащӀэкӀэ.

#### 48-нэ Уэрэд


Мылъкум узэригъапцӀэр


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Корах и къуэхэм я уэрэд. Уэрэд

2Мыбы фыкъедаӀуэ
цӀыху лъэпкъ псори;
мыр зэхэфх,
дунеишхуэм тет псори –
3цӀыху къызэрыкӀуи, цӀэрыӀуи,
беи, тхьэмыщкӀи!
4Си псалъэм акъылышхуэ хэлъщ,
си гупсысэхэм – зэхэщӀыкӀ.
5Псалъэжьым хуэзгъэзэнщ си тхьэкӀумэ;
пшынэдыкъуакъуэм и макъкӀэ
зэхезгъэщӀыкӀынщ си щэху[+].
6Къин махуэхэм сыт сыщӀэшынэнур,
сыщӀэзыхуэхэм
я бзаджагъэм сыкъыщаувыхькӀэ?
7Я беигъэм щогугъ ахэр,
мылъкушхуэ яӀэм зыщегъэтхъуж!
8Дауэ зищӀми,
и псэ ищэхужын лъэкӀынкъым цӀыхум,
абы и уасэ Тхьэм иритыни лъэкӀынкъым[+].
9Абы и псэр щэхужыгъуейщ,
абы и уасэ тыгъуейщ –
10игъащӀэкӀэ псэуну,
хьэдрыхэ имылъагъуну[+].
11Хэти елъагъу акъылыфӀэхэри зэрылӀэр;
ахьмакъхэри акъылыншэхэри зэрылӀэу,
я мылъкур нэгъуэщӀым къыхуонэ[+].
12Абыхэм я бэныр[*] унэ яхуэхъунущ игъащӀэкӀэ,
къэхъуну щӀэблэхэм псэупӀэ яхуэхъунущ,
щӀыгу я уней яӀами.
13Щытхъуи мылъкуи иӀами,
псэущхьэ кӀуэдыжым хуэдэ хъунщ цӀыхур.
14Мыращ зи щхьэ щыгугъыжым
къехъулӀэнур,
Ӏыхьэу яӀэмкӀэ зыхуэарэзыжхэм
кӀэух яхуэхъунур:
15мэлым хуэдэу, яхунщ хьэдрыхэ,
ажалыр Ӏэхъуэу яӀэнщ,
бэным щӀэх ехыжынурэ,[*]
я Ӏэпкълъэпкъыр кӀуэдыжынущ,
абыхэм я псэупӀэр – хьэдрыхэщ.[*]
16Ауэ Тхьэм си псэр ищэхужынщ,
ажалым сыӀэщӀихынщи,
сызришэлӀэжынщ[+].
17ЦӀыхур бей хъуми,
абы и быным и щӀыхь багъуэми,
ущымышынэ абы, зомыгъэгъэгузавэ,
18зыри зыдищтэнукъым, лӀамэ;
и щӀыхьыр кӀэлъыкӀуэнукъым абы[+].
19Псэуху насыпыфӀэу зилъытэми,
зыхуейр къызэрехъулӀэм папщӀэ
и щытхъу яӀуатэми,
20ар и адэжьхэм –
нэхунэр зымылъагъужынухэм –
я деж кӀуэжынущ.
21Щытхъуи мылъкуи иӀэми,
псэущхьэ кӀуэдыжым хуэдэ хъунущ цӀыхур.

#### 49-нэ Уэрэд


Тхьэр гукӀи псэкӀи гъэлъэпӀэныр


Асаф и уэрэд

1Къопсалъэ ЛъэкӀыныгъэ псори зиӀэу
Тхьэуэ Зиусхьэныр
щӀыгум и цӀыхухэм къоджэ
дыгъэ къуэкӀыпӀэм щегъэжьауэ
къухьапӀэм нэсу[+].
2Цион Ӏуащхьэу дахагъэм и щапхъэм
Тхьэр нэхунэу, дыгъэм хуэдэу къыщопс[+].
3Къос ди Тхьэр, Абы зиущэхуркъым:
Абы и пэ итщ мафӀэлыгъейр,
жьыбгъэшхуэр къещӀэкӀащ Абы.
4Ар уэгуми щӀыгуми
щыхьэту къоджэ
и цӀыху лъэпкъым хьэкум тригъэщӀыхьыну.
5Къысхуэщыпкъэхэр къысхуэвугъуей
къурмэн щӀыгъуэм сызыгурыӀуахэр.
6Абы и щыпкъагъэ уэгум къыщоӀу.
Езы Тхьэращ хеящӀэр[+].
7«КъэдаӀуэ, сыкъэпсэлъэнущ, си цӀыху лъэпкъ;
Израил, уэ узгъэкъуаншэу щыхьэт сыхъунущ;
Сэ сы-Тхьэщ, сэращ уэ уи Тхьэр![+]
8Къурмэну пщӀыхэракъым
зэрызгъэкъуаншэр,
къурмэну пщӀыхэр
Сэ куэду солъагъу[+].
9Уи унэ къикӀа тани
уи пщӀантӀэ къыдэкӀа ажи
Сэ сыхуэныкъуэкъым.
10Сэ сысейщ хьэкӀэкхъуэкӀэ псори,
бгы минхэм ит былымхэри.
11Сэ сощӀэ: бгым щызелъатэ
бзу псори,
губгъуэм ис псэущхьэ псори
сысейщ.
12МэжэщӀалӀагъэм сригъэзкӀи,
уэ бжесӀэнукъым;
сыту жыпӀэмэ Сэращ дунеишхуэри
абы тет псори зейри[+].
13Былымыл зэгуэрым сшха,
ажэм и лъым сефа?
14Тхьэм хуэпщӀ щӀыхьыр
уи къурмэныпхъэ ирехъу,
Псом я нэхъ Лъагэм
псалъэу ептар гъэзащӀэ[+].
15Къин щыплъагъу махуэм къызэджэ,
укъыхэсшынщ,
уэри щӀыхь къысхуэпщӀынщ»[+].
16Ауэ Тхьэм цӀыху бзаджэм къыжреӀэ:
«Си унафэхэр сыт щӀэпӀуатэр,
унафэу фхуэсщӀам и гугъу щӀэпщӀыр?
17Си ущиехэм нэмыплъ епту,
си псалъэхэм зыщыбодзей.
18ДыгъуакӀуэр щыплъагъукӀэ, угуохьэ,
куэпэчхэми уащӀыгъущ.
19Бзаджагъэ жыпӀэну,
уи жьэ зэтыбох,
уи бзэгум хьилагъэхэр къепсэлъ[+].
20УтӀысауэ, уи къуэш уоуб,
уи анэ и дэлъху и мыхьэкъ,
хуэмыфащэ йопэс.
21Ар щыблэжьым, Сэ зыри жысӀакъым,
уэ сыпхуэдэу плъытащ абы щхьэкӀэ.
УкъыщӀызогъэщ иджы,
уи пащхьэ къызолъхьэ гуэныхьу блэжьар.
22ЗэхэфщӀыкӀ ар фэ, Тхьэр
зыщыгъупщэхэм,
армырмэ фызэхэстхъуэнщ,
фыхэзышыжын фымыгъуэту[+].
23Къурмэн хуэдэу,
щӀыхь къысхуэзыщӀым сегъэлъапӀэ,
зи гъуэгу ириплъэжыр къригъэлын
Тхьэм зэрылъэкӀыр езгъэлъагъунщ».

#### 50-нэ Уэрэд


Гуэныхь гъэгъуным и тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

2Батшэбэ бзылъхугъэм деж ихьа нэужь,
Натан бегъымбарыр къыщыхуэкӀуэм,
Даут иуса уэрэд.
3Лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжу пхэлъымкӀэ,
ди Тхьэ, гущӀэгъу къысхуэщӀ,
си хабзэншагъэхэр схуэгъэкӀуэд
уи гущӀэгъуныгъэкӀэ[+].
4СкӀэрыгъэкъэбзыкӀыж бзаджагъэу злэжьар,
си гуэныхь къысхуэгъэгъуи, къабзэ сыщӀыж[+].
5Сыту жыпӀэмэ бзаджагъэу злэжьар
зыдызощӀэж,
гуэныхьу злэжьахэр си пащхьэ илъщ[+].
6Уэ зырщ, Уэ зыращ гуэныхь зэзлэжьылӀар,
мыхъуну Уэ плъытэр сэ зэспэсыжащ,
Уэ къыстеплъхьар захуагъэщ,
сыт къысхуэжыпӀэми захуагъэщ,
сыщыбгъэмысэкӀи ухейщ[+].
7Аращ, сигу илъащ бзаджагъэ –
си анэ и ныбэ сызэрилъ лъандэрэ,
си анэ сыкъызэрилъху лъандэрэ,
гуэныхьыр сигу илъащ[+].
8Аращ Уэ пфӀэигъуэр,
цӀыхум игу илъыну щыпкъагъэр,
Аращи, акъылыфӀагъэм и щэхухэр сыгъащӀэ.
9Къыстеутхи иссоп[*], къабзэ сыхъужынщ,
сытхьэщӀи, уэсым нэхъ хужь сыхъужынщ.
10ГуфӀэгъуэрэ нэщхъыфӀагъэмрэ я хъыбар зэхэзгъэхи,
гужьеигъуэм сыхэбдзауэ щытыгъами, сыгуфӀэжынщ.
11Гуэныхьу злэжьам Уэ уемыплъ,
гъэкӀуэдыж си гуэныхьхэр псори.
12Тхьэ, къысхэлъхьэ сэ гу къабзэ,
зэблэхъу си гурылъыр,
къэгъэбыдэ сигу[+].
13Уи пащхьэ сумыгъэкӀ,
Уэ уи Псэ ЛъапӀэр сигу имылъыну умыщӀ,
14сыкъызэребгъэлым и гуфӀэгъуэр къыслъреӀэс,
гу хьэзыр сиӀэну сыгъэбыдэ.
15Хабзэншэхэр хуэзгъэсэнщ уи гъуэгум,
уи деж къагъэзэжынщ гуэныхь зыщӀахэм.
16Лъы гъэжэным сыщыхъумэ,
Уэ, Тхьэм, сымыкӀуэду
сыкъезыгъэла Тхьэм,
уи щыпкъагъэм щӀыхь хуэсщӀынщ
си бзэкӀэ.
17Зиусхьэн! Си жьэ къызэтехи,
Уэ щӀыхь пхуэсщӀынщ.
18Сыту жыпӀэмэ Уэ къурмэн ухуейкъым –
сэ къурмэн пхуэсщӀынт,
къурмэн гъэсынми уигу хуэкӀуэркъым[+].
19Тхьэм дежкӀэ къурмэн щыпкъэр
зигу хэщӀарщ,
игу къутауэ щӀегъуэжар
ӀэщӀыб пщӀынукъым[+].
20ФӀыгъэу пхэлъымкӀэ фӀы хуэщӀэ
Цион[*] къалэм,
Ерусалим и блынхэр зэтегъэувэж[+].
21Абы щыгъуэ Уи гуапэ хъунщ
щыпкъагъэкӀэ пхуащӀ къурмэнхэр,
зэрыпсэууэ ягъэс къурмэнхэр,
Абы щыгъуэ къытралъхьэнщ
уи къурмэнщӀыпӀэм танэхэр[+].

#### 51-нэ Уэрэд


Тхьэм и хьэкумымрэ и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжымрэ


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и усыгъэ

2Эдом щыщ Доиг къакӀуэу, Ахимэлэх и унэм
Даут къызэрихьэгъам и хъыбар
Шаул къыщыхуихьым, Даут иусащ.
3Сыт уэ, цӀыху лъэщыр,
бзаджагъэу пщӀамкӀэ
ущӀызыщытхъужыр?
Тхьэм и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр
дапщэщи щыӀэнущ.
4ЦӀыхур зэрыбгъэунэхъуным уогупсыс,
уи бзэгур сэ жан зэщӀэлъыкӀам хуэдэщ
уэ, хьилагъэ зезыхьэм![+]
5ФӀым нэхъ бзаджагъэр уигу нэхъ ирохь,
пэж пӀуэтэным нэхърэ
пцӀыр уэ нэхъ къыбощтэ.
6УзэкӀуэдылӀэн псалъэу щыӀэхэр
уэ уи щӀасэщ,
уэ бзэгу хьилэщ.
7Абы папщӀэ узэхикъутэнщ уэ Тхьэм,
уричынщ, уи унэ урихунщ,
псэ зиӀэу цӀыгум тетхэм
яхигъэкӀуэдыкӀыжынщ уи лъапсэр[+].
8Тхьэм хуэщыпкъэхэм ар ялъагъунщ,
Зиусхьаным щышынэнущ,
А цӀыхум щыдыхьэшхыурэ, жаӀэнщ:[+]
9«Мыращ Тхьэр щхьэегъэзыпӀэ зымыщӀу,
и мылъкум щыгугъыу,
и бзаджагъэр щхьэегъэзыпӀэ зыхуэзыщӀыжа цӀыхур»[+].
10Сэ Тхьэм и унэшхуэм
къыщытӀэпӀ зейтун жыгым сыхуэдэщ.
Тхьэм и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр
игъащӀэкӀэ си гугъапӀэщ сэ,
11Уэ блэжьам папщӀэ
щӀыхь пхуэсщӀынщ игъащӀэкӀэ;
уи хъыбар уи цӀыху лъапӀэхэм зэлъезгъэщӀэнщ
узэрэфӀым папщӀэ.

#### 52-нэ Уэрэд


ЦӀыхухэм я бзаджагъэр


1[•]УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и акъылыфӀагъэ уэрэд

2Акъылыншэм игукӀэ жеӀэ:
«ЩыӀэкъым Тхьэ».
Абыхэм я акъылыр зэкӀуэкӀащ,
Бзаджагъэ Ӏейхэр ялэжьащ;
фӀы зыщӀэ яхэткъым абыхэм[+]
3Тхьэр уафэгум къоплъыхри,
цӀыхум и къуэхэм къахоплъэ
акъылыфӀэу,
Езым лъыхъуэ яхэтмэ, ищӀэн папщӀэ[+].
4Тхьэм и гъуэгум дэхащ псори,
зэщыркъабзэу зэкӀуэкӀащ;
фӀы зыщӀэ яхэткъым
зы нэрыбгэ закъуи.
5Бзаджагъэ зезыхьэхэм
зэхэщӀыкӀ ямыӀэу ара,
щӀакхъуэ зэрашхым хуэдэу,
си цӀыху лъэпкъыр зышхэу
Тхьэм емылъэӀухэм?
6Шынагъуэшхуэм зэлъиубыдынщ –
зи хуэдэ къэмыхъуа шынагъуэм;
уэ къыппэщӀэувэхэм я къупщхьэхэр
Тхьэм ирикъухьынщ.
ЕмыкӀу къебгъэхьынщ абыхэм,
сыту жыпӀэмэ Тхьэм ӀэщӀыб ищӀащи.
7Цион ӀуащхьэкӀэ къикӀыу
Израил лъэпкъым къыхуэкӀуэнур хэт,
бийхэм къаӀэщӀихыжыну?
Зиусхьэным и лъэпкъыр гъэрыпӀэм
къыщришыжкӀэ,
Екъуб къытепщӀыкӀахэр гуфӀэгъуэшхуэм
зэщӀищтэнщ
Израилым и цӀыхухэм ягъуэтынщ
дэрэжэгъуэшхуэ.

#### 53-нэ Уэрэд


Бийхэм уащиухъумэнкӀэ тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэм пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ Бзэпс зэрылъ ӀэмэпсымэхэмкӀэ ягъэӀу

2Зиф цӀыхухэр къакӀуэу,
«Дэнэ Даут зыщигъэпщкӀуар?» жаӀэу
Шаул къыщеупщӀым, Даут иуса
акъылыфӀагъэ уэрэдыр.
3Ди Тхьэ! Уи цӀэкӀэ сыкъегъэл,
уи гуащӀэкӀэ сызэрыхейр ӀупщӀ щӀы.
4Ди Тхьэ! Си тхьэлъэӀур къызэхэх!
Си псалъэм уи тхьэкӀумэ къыхуэгъазэ.
5Сыту жыпӀэмэ зыкъыспаӀэтащ напэншэхэм,
си псэм къощэ цӀыху залымхэр;
абыхэм Тхьэр ӀэщӀыб ящӀащ[+].
6Аращ, Тхьэр сэ си дэӀэпыкъуэгъущ;
Зиусхьэныр щӀэгъэкъуэн къысхуохъу.
7Си бийхэм я щӀэпхъаджагъэр яригъэпшыныжынщ.
Уи щыпкъагъэкӀэ гъэкӀуэд ахэр[+].
8Сэ къурмэн пхуэсщӀынщ си гуапэу,
Уи цӀэм щӀыхь хуэсщӀынщ, Зиусхьэн,
сыту жыпӀэмэ ар фӀыщ.
9Сыту жыпӀэмэ си тхьэмыщкӀагъэ псоми
Уэ сыкъыхэпшыжащ,
си бийхэр хэгъэщӀауэ слъэгъуащ[+].

#### 54-нэ Уэрэд


КърахуэкӀ лӀым и тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэм я пашэм папщӀэ. Бзэпс зэрылъ ӀэмэпсымэхэмкӀэ ягъэӀу. Даут и акъылыфӀагъэ уэрэд

2Къызэхэх, ди Тхьэ, си тхьэлъэӀур,
зыщумыгъэпщкӀу си лъэӀум
3КъызэдэӀуи, жэуап къызэт;
срагъэшащ къину сызыхэтым;
сагъэгупсэхуркъым[+]
4бий макъыу зэхэсхым,
цӀыху бзаджэм
егъэзыгъэ сызэращӀым;
сыту жыпӀэмэ абыхэм къиным сыхадзэ,
губжьым хэту сэ сагъэбий.
5Си гур къокӀэзызыкӀ,
сыӀэщӀэхуащ ажал шынагъуэшхуэм.
6Сошынэ сэ, сокӀэзыз,
шынагъуэшхуэм сызыӀэщӀиубыдащ.
7Абдежым сэ жысӀащ:
«Тхьэрыкъуэм и дамэм хуэдэ сиӀатэмэ,
жыжьэу сыӀулъэтыкӀыжынти,
гупсэхугъуэ згъуэтыжынт;
8жыжьэу сыхыхьэжынти,
губгъуэ нэщӀым ситынт;
9жьапщэмрэ уаемрэ
защысхъумэным сыхуэпӀэщӀэнт».
10ЗэӀыгъэхьэ я гухэлъхэр, Зиусхьэн,
я бзэхэр зэхэгъэзэрыхь;
сыту жыпӀэмэ залымыгъэрэ зэныкъуэкъурэ
щыслъэгъуащ къалэм.
11Жэщми махуэми абыхэм
къалэм и блынхэр хъурейуэ къакӀухь;
бзаджагъэрэ тхьэмыщкӀагъэрэ къыщохъу.
12УзэкӀуэдылӀэнщ абы къыщыхъур:
егъэзыныгъэмрэ хьилагъэмрэ
абы и уэрамхэм дэкӀыркъым.
13Сыту жыпӀэмэ сэ сызыубыр бийракъым –
ар сшэчын слъэкӀынт;
си жагъуэгъуркъым сызыгъэпудыр –
абы зыщызгъэпщкӀун слъэкӀынт;
14уэращ сэ къыспэщӀэувэр –
си ныбжьэгъурщ, си благъэрщ, си нэӀуасэ
дыдэрщ;
15Щхьэихауэ дызэдэуэршэру,
дызэщӀыгъуу къыщыткӀухьырт
Тхьэм и унэшхуэм[+].
16КъахурекӀуэ ажалыр абыхэм,
ямыщӀэххэу псэу щӀыкӀэ ирекӀуэ хьэдрыхэ;
сыту жыпӀэмэ я унэхэм изщ бзаджагъэр,
ягухэми илъщ[+].
17Ауэ сэ Тхьэм зыхуэзгъэзэнщи,
Зиусхьэным сыкъригъэлэнщ.
18Пщыхьэщхьэми, пщэджыжьми, шэджагъуэми
сытхьэусыхэнщ сэ, сыгъынщ,
Абы си макъыр зэхихынщ.
19МамыркӀэ си псэр ящихъумэнщ
къыспэувхэм – ахэр бэ мэхъу.
20Тхьэм зэхихынщи,
иж-ижьыж лъандэрэ и тахътэм тесым
ахэр игъэӀэсэнщ;
сыту жыпӀэмэ абыхэм захъуэжыркъым;
Тхьэм ахэр щышынэркъым[+].
21Дэ, мамыру псэухэм, дигъэбийурэ
и Ӏэ къыттришэщӀащ си гъусам
ди зэгурыӀуэныгъэм епцӀыжащ ар;[+]
22и Ӏупэр тхъум нэхърэ нэхъ щабэщ,
ауэ игу жагъуэгъуныгъэр илъщ;
и псалъэхэр дагъэм нэхърэ нэхъ щабэщ
ауэ ахэр джатэ пцӀанэщ.
23Уи гукъеуэр[*] Зиусхьэным ехьэлӀи,
Ар щӀэгъэкъуэну пхуэхъунщ.
Тхьэм хуэщыпкъэр
Абы игъащэкӀэ игъэплъэрэпэнкъым[+].
24Уэ, ди Тхьэ, ажалым и мащэм ипшэнущ ахэр;
лъым щӀэнэцӀхэм,
хьилэшыхэм я гъащӀэм и ныкъуи
къапсэункъым.
Сэ Уэращ сызыщыгугъынур, Зиусхьэн[+].

#### 55-нэ Уэрэд


Тхьэм ущыгугъыныр


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Мэкъамэр: «Жыгей мэзым хэс тхьэрыкъуэ анэр». Филиштхэм Гат къалэм щыщаубыдым, Даут иуса уэрэд

2Ди Тхьэ, гущӀэгъу къысхуэщӀ!
Сыту жыпӀэмэ цӀыхухэм сыхаутэ;
махуэ енкӀэ кэытебанэхэурэ,
къыспэувхэм гузэвэгъуэм сыхадзэ.
3Махуэ енкӀэ сыхаутэ си бийхэм;
загъэпагэурэ, бэ зэрогъэхъу къыстебанэхэр!
4Шынагъуэм сыщиубыдкӀэ,
ди Тхьэ, сэ Уэращ сызыщыгугъыр.
5Тхьэуэ зи псалъэм щӀыхь хуэсщӀым
сыщогугъ, сыщышынэркъым;
сыт къызищӀэфын лӀэжыну цӀыхум[+]?
6ЖызмыӀахэр къыстралъхьэ махуэ енкӀэ;
ягу къысхуэкӀ псори бзаджагъэщ.
7Зэругъуеяхэщ, заущэху,
си лъэбакъуэр ябж,
къызощэ си псэр ягъэныну[+].
8Я бзаджагъэр егъэпшыныж,
ди Тхьэ, уи губжьыгъуэм
цӀыху лъэпкъхэр гъэлъахъшэ.
9Си гукъеуэ псори плъытащ,
си нэпсхэр зыхуэдизыр зэгъащӀэ –
уи тхылъым итхакъэ ахэр[+]?
10Сэ Уэ сыныщолъэӀу махуэм
зэщӀэкӀуэжащ си бийхэр;
мыр сощӀэ сэ: Тхьэр къыскъуэтщ.
11Тхьэуэ зи псалъэм щӀыхь хуэсщӀым,
Зиусхьэну зи псалъэм щӀыхь хуэсщӀым,
сыщогугъ.
12Тхьэм сыщогугъри, сышынэркъым;
цӀыхум сыт къызищӀэфын сэ?
13Ди Тхьэ, псалъэ быдэу уэстар
згъэпэжын хуейуэ си хьэкъщ сэ,
щӀыхь къурмэнхэр пхуэсщӀынщ[+].
14Сыту жыпӀэмэ Уэ си псэр
ажалым щыпхъумащ,
сымылъэпэрэпэни сыпщӀащ –
гъащӀэ къыдэзыт Тхьэм и пащхьэ
нэхум сыщызекӀуэну[+].

#### 56-нэ Уэрэд


ДэӀэпыкъуэгъум папщӀэ Уэрэд


1[•]УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. «СумыгъэкӀуэд» макъамэр щӀэлъу ягъэӀу. Шаул зыфӀигъэпщкӀуэрэ, бгъуэнщӀагъым щӀыхьауэ, Даут иуса уэрэд[+]

2ГущӀэгъу къысхуэщӀ, ди Тхьэ, гущӀэгъу
къысхуэщӀ;
си псэм щхьэегъэзыпӀэ зыщигъуэтыр
уи дежщ,
сызыхэт тхьэмыщкӀагъэр сщхьэщыкӀыху,
сэ Уэ уи дамэм я щӀагъ сыщӀэтынщ[+].
3Тхьэуэ Псом я Нэхъ Лъагэм солъэӀу,
и гухэлъ къысхуэзыщӀ Тхьэр.
4Къригъэхынщ уафэгум дэӀэпыкъуэгъу,
сыхэзыутэхэр игъэукӀытэнщ Абы;
и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр си гъусэнщ,
щыпкъагъэкӀи къыздызекӀуэнщ[+].
5Сэ сахэхуащ аслъэнхэм;
сахэлъщ цӀыхур зэтезышхыхьхэм;
абыхэм я дзэр бжым, шабзэшэм,
я бзэгур джатэ жаным хуэдэщ[+].
6Уафэгум нэхърэ нэхъ лъагэу
уӀэтауэ ирехъу Уэ, ди Тхьэр,
щӀыгум дэнэкӀи уи щӀыхьыр щрыреӀэ.
7Си лъакъуэм лъахъэ къыхуагъэхьэзыращ;
си гур кӀуэдыпащ;
си пащхьэм щатӀащ мащэ,
арщхьэкӀэ абы ихуахэр езырхэщ[+].
8СигукӀэ сыбыдэщ, ди Тхьэ;
уэрэд жысӀэнущ,
щӀыхьу сиӀэр уэрэдкӀэ сӀуэтэнущ[+].
9Къэуш, си псэ.
Къэуш пшынэдыкъуакъуэр, шыкӀэпшынэр!
Сэ нэхущыр къэзгъэушынщ.
10ЦӀыху лъэпкъым сахэту, уи щӀыхьыр,
Зиусхьэн, сэ сӀуэтэнщ;
лъэпкъ мащӀэм сахэту,
уи щӀыхьыр уэрэдкӀэ сӀуэтэнщ.
11Сыту жыпӀэмэ мыкӀуэдыжын уи лъагъуныгъэр
уафэгум нэхърэ нэхъ лъагэщ,
уи щыпкъагъэр уафапшэхэм нос[+].
12Уафэгум нэхърэ нэхъ лъагэу
уӀэтауэ ирехъу Уэ, ди Тхьэр;
щӀыгум дэнэкӀи уи щӀыхьыр
щреӀуатэ!

#### 57-нэ Уэрэд


Дунейм и хьэкумыщӀэхэм хеящӀэ яхуэхъунур


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. «СумыгъэкӀуэд» макъамэр щӀэлъу ягъэӀу. Даут и уэрэд[+]

2Фэ, зиусхьэн лъэщхэ[*],
Щыпкъагъэм тету къэфӀэта Ӏуэхухэр,
хьэкумри захуагъэкӀэ ятефщӀыхьа
цӀыхум я бынхэм?
3Хьэуэ, щывохъумэ
фэ фигухэм мызахуагъэр
хабзэншагъэр фи ӀэхэмкӀи яхувогуэщ.
4Къыщалъхуам щегъэжьауэ,
цӀыху бзаджэхэр мэгъуащэ;
анэм и ныбэ къыщикӀам щегъэжьауэ,
пцӀы яупс, щоуэ[+].
5Абыхэм я щхъухьыр блэ щхъухьым хуэдэщ,
ущхъухьэкӀуэм и уэрэди,[+]
6я нэхъ ущхъухьэкӀуэ Ӏэзэм и макъи
зэхэзымых блэ дэгуу
зи тхьэкӀумэ зэхуэзыщӀам хуэдэщ.
7Ди Тхьэ! Абыхэм я дзэхэр
я жьэм жьэдэкъутыхь;
къутэ, Зиусхьэн,
аслъан жьэпкъхэр![+]
8ИрекӀуэд псы блэжым хуэдэу;
щашэшӀкӀэ зыпыщӀыкӀа
шабзэшэм хуэдэ ирехъу[*].
9ИрекӀуэд
псым хэкӀуэдэжа хьэмлашкӀуэм ещхьу;
бзылъхугъэм фӀэкӀуэдыжа сабийуэ
дыгъэр зымылъэгъуам хуэдэу.
10МафӀэр шыуаным къемыӀэ щӀыкӀэ
бэрэжьейуэ пэралъхьагъащӀэри ныкъуэсу
жьыбгъэм зэбгрырех[*].
11Тхьэм хуэщыпкъэр, Тхьэм зэригъэпшынэр
щилъагъукӀэ,
къэгуфӀэнщ;
цӀыху бзаджэм илъкӀэ
итхьэщӀынщ абы и лъакъуэхэр[+].
12ЖаӀэнщ цӀыхухэм: «Тхьэм хуэщыпкъэм
щыпкъэ дыдэу егъуэт ӀыхьэфӀ!
ЩыӀэщ щӀыгум хьэкум щызыщӀэ Тхьэ!»[+]

#### 58-нэ Уэрэд


Къэхъумэным папщӀэ тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. «СумыгъэкӀуэд» мэкъамэр щӀэлъэу ягъэӀу. Даут иукӀын папщӀэ, Шаул ар къэрэгъулыну и унэм щигъэкӀуам щыгъуэ Даут иуса уэрэд[+]

2СаӀэщӀэхыж си бийхэм, си Тхьэ!
Сащыхъумэ къыспэувхэм![+]
3СаӀэщӀэхыж бзаджащӀэхэм;
лъым щӀэнэцӀхэм саӀэщӀэхыж.
4Сыту жыпӀэмэ ахэр къощэ си псэм;
цӀыху мэхъаджэхэр зэкъуэтщ,
къыстебэнэнхэу ягу илъу;
хабзэншагъэкӀэ сыпсэуауэ,
гуэныхь злэжьауэ аракъым, Зиусхьэн;[+]
5лажьэ симыӀэми,
зэрыгъэугъуеяуэ, загъэхьэзыр къызэзэуэнхэу;
укъыздэӀэпыкъуну къэтэдж, сыкъэлъагъу.
6Уэращ Зиусхьэныр, лъэкӀыныгъэ псори зиӀэ Тхьэр,
Уэращ Израилым и Тхьэр,
хамэ лъэпкъхэр бгъэпшынэну къэтэдж,
уащымысхь къумал гъэпцӀакӀуэхэм.
7Ахэр пщыхьэщхьэкӀэ къокӀуж,
хьэхэм хуэдэу пщӀэууэ,
къалэ гъунэхэм къыщаджэдыхь[+].
8Убэ псалъэхэр къытраупцӀэ
абыхэм я жьэкӀэ;
я бзэгухэр джатэм хуэдэщ,
сыту жыпӀэмэ иогупсыс:
«Хэт дызэхэзыхыр?»
9ауэ Уэ, Зиусхьэн, абыхэм уащодыхьэшх,
хамэ лъэпкъхэр псори мыскъарэ уощӀ[+].
10Уэращ гуащӀэ къызэзытыр;
Уэращ сызэплъынур,
сыту жыпӀэмэ Уэ, ди Тхьэ,
быдапӀэу узиӀэщ[+].
11Лъагъуныгъэ мыкӀуэдыж къысхузиӀэ
си Тхьэр къыздеӀэнщ;
си бийхэм ятекӀуауэ
Тхьэм сигъэлъагъунщ[+].
12Уащымысхь абыхэм, ауэ умыгъэкӀуэдыпэ,
си цӀыху лъэпкъым ящымыгъупщэнхэу;
икъухь унэншэу;
уи гуащӀэкӀэ къедзых,
Зиусхьэну ди мэӀуху[+].
13Я жьэм къыжьэдэкӀ гуэныхьым папщӀэ,
я Ӏупэм телъ псалъэхэм папщӀэ
абыхэм я пагагъэр еудых.
Зэрыубэм, пцӀы зэраупсым папщӀэ
14яхуэгубжьи, гъэкӀуэд,
гъэкӀуэд щымыӀэжынхэу;
щӀыгу гъунэхэм нэсуи
Израилым и Тхьэм
тепщэныгъэ зэрахуиӀэр ирещӀэ.
15Ахэр пщыхьэщхьэкӀэ къокӀуэж,
хьэхэм хуэдэу пщӀэууэ,
Къалэ гъунэхэм къыщаджэдыхь[+].
16Къегъаджэдыхь, яшхыным лъыхъуэу,
яшхын щамыгъуэткӀэ мэгъуахъуэ.
17Нэхущым щегъэжьауэ
уи гуащӀэм и щӀыхь уэрэд жысӀэнщ,
уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым и уэрэд;
сыту жыпӀэмэ гузэвэгъуэ сыщыхэт махуэм
Уэращ сэ быдапӀэуи щхьэегъэзыпӀэуи сиӀар[+].
18Уэращ гуащӀэ сэ къызэзытыр!
ЩӀыхь уэрэд пхужысӀэнщ,
сыту жыпӀэмэ Уэращ, ди Тхьэ, быдапӀэу сиӀэр,
Уэращ Тхьэуэ лъагъуныгъэ мыкӀуэдыж
къысхуэзыщӀыр.

#### 59-нэ Уэрэд


Тхьэм гугъуехьым укъыхишыжыным теуха тхьэлъэӀу


1[•]УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. «Шушан-Эдут» макъамэр щӀэлъу ягъэӀу. Яджын папщӀэ Даут иуса уэрэд[+]


2Месопотамие хэкумрэ Цовэ къалэмрэ ящыщ арамей цӀыхухэм Даут езауэ щыхъум, къэкӀуэжрэ пэт КӀей Шыугъэм деж эдом цӀыху мин пщыкӀутӀ Иоаб пащтыхьым щыщиукӀым, Даут иуса уэрэд

3Уэ, ди Тхьэ! Дебгъэзащ дэ, дызэхэпкъутащ,
укъытхуэгубжьащ: зыкъытхуэгъазэ[+].
4Бгъэсысащ Уэ щӀыгур,
зэхэпкъутащ,
зэщыудауэ абы иӀэхэр зэфӀэгъэувэж,
сыту жыпӀэмэ ар мэхъей.
5Уи цӀыху лъэпкъым гугъуехь ебгъэшэчащ,
дыщхьэщызыху санэ дебгъэфащ.
6ФӀэлӀыкӀ къыпхуизыӀэхэм къахуэӀэт бэракъыр
шабзэшэр къатемыхуэн папщӀэ;
7Уэ фӀыуэ плъагъухэр гугъуехьым хэкӀыжын папщӀэ;
Уи Ӏэ ижьымкӀэ сыкъегъэли,
сызэхэх.
8И унэ лъапӀэм Тхьэм щыжиӀащ:
«ФыгуфӀэ, Шихэм згуэшынщ,
Суккот кӀейри тезгуэшэнщ[+].
9Гилеад, Мэнашэ сысейщ,
Эфраим – си тажщ,
Иудэ – си дыщэ къащӀэщ.
10Моаб – зызэрыстхьэщӀ Ӏэгубжьэщ,
Эдом – си шырыкъур тезгъэувэнщ,
Филишт щӀыгум си макъыр
гуфӀэгъуэшхуэкӀэ щысӀэтынщ».
11Къалэ гъэбыдам хэт сыдэзышэнур?
Хэт Эдом сынэзыгъэсынур?
12Уэракъэ ӀэщӀыб дызыщӀауэ
ди дзэм гъусэ къахуэмыхъур, ди Тхьэ?
13Гугъуехьым дыхэтщ, къыддэӀэпыкъу –
пщӀэншэщ цӀыхум ущыгугъыныр[+].
14Тхьэр ди гъусэмэ, текӀуэныгъэр дыдейщ.
Ар ятекӀуэнщ ди бийхэм.

#### 60-нэ Уэрэд


Тхьэр си щхьэегъэзыпӀэщ

1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ.
Бзэпс зэрылъ пшынэкӀэ дожьу.
Даут и уэрэд
2Къызэхэх, Зиусхьэн, си гукъеуэ макъ,
къедэӀу си тхьэлъэӀум!
3ЩӀыгум и гъунэ сыщыӀэу,
нэщхъеягъуэм сыхэту,
сыноджэ:
сыдэш абрэмывэу
сэ сыздынэсын слъэмыкӀынум;
4сыту жыпӀэмэ Уэращ си щхьэегъэзыпӀэр,
Уэращ си бийхэмкӀэ
быдапӀэ лъэщу сэ сиӀэр.
5ИгъащӀэкӀэ сыщрепсэу уи унэшхуэм,
Уи дамэ щӀагъым
щхьэегъэзыпӀэ сыщреӀэ[+].
6Сыту жыпӀэмэ Уэ, ди Тхьэ,
псалъэу уэстар зэхэпхащ,
уи цӀэм фӀэлӀыкӀ хузиӀэхэм
ягъуэт ӀыхьэфӀыр сэри къызэптащ.
7Пащтыхьым и махуэм
махуэхэр къыпыщэ;
абы и илъэсхэр кӀыхь ящыщӀ
щӀэблэ къэкӀуэнухэм[+].
8Тхьэм къихъумэу
ар и тахътэм трес игъащӀэкӀэ;
лъагъунэгъэ мыкӀуэдыжымрэ
щыпкъагъэмрэ кърехъумэ ар.
9Псалъэу уэстахэр сыт махуи
сэри согъэпэж,
уи цӀэм уэрэдкӀэ щӀыхь хузощӀ.

#### 61-нэ Уэрэд


Тхьэм укъихъумэным ущыгугъыныр


1Пшынауэ Ӏэтащхьэ Едутун папщӀэ. Даут и уэрэд[+]

2Тхьэ закъуэращ
си псэм гупсэхугъуэ зригъуэтылӀэр;
Аращ сымыкӀуэду сыкъезыгъэлынур.
3А зыращ сыкъэзыхъумэ абрэмывэр,
быдапӀэу сиӀэр –
сыгулэзыжынкъым[+].
4ЦӀыхуу блын ебам хуэдэм,
набжэ цӀырхъ ещӀам ещхьым,
дапщэрэ фытебэна,
ивудын щхьэкӀэ?
5Ар лъэгапӀэм кърадзыхыну
абыхэм я мурадщ,
пцӀыр я щӀасэщ абыхэм;
фӀы жаӀэ я жьэкӀэ,
ягукӀэ гыбзэм ирагъэхь.
6Тхьэ закъуэращ си псэм
гупсэхугъуэ зригъуэтылӀэр,
сыту жыпӀэмэ Аращ сызыщыгугъыр.
7А зыращ сыкъэзыхъумэ абрэмывэр,
быдапӀэу сиӀэр,
сыгулэзыжынкъым игъащӀэкӀэ.
8Гугъуехьым сыхэзышыжыр,
щӀыхь къызэзытри Тхьэращ;
лъэкӀыныгъэ зиӀэ абрэмывэу
си щхьэегъэзыпӀэр Тхьэращ.
9ЦӀыху лъэпкъыр!
Сыт хуэдэ зэмани Абы фыщыгугъ;
фи гурылъыр къыщыфӀуатэ
Абы и пащхьэ.
Тхьэр дэркӀэ щхьэегъэзыпӀэщ.
10ЦӀыхум и къуэхэр – бэуэгъуэ къудейщ,
лӀым и къуэхэр нэпцӀ зэфэзэщщ;
тэрэзэм теплъхьэрэ пшэчмэ,
зы мэскъали къашэчынукъым[+].
11Къуентхъым фыщымыгугъ,
хъунщӀэным фримыкъей,
мылъкур багъуэмэ,
абы фыхуэмынэхъуей[+].
12Тхьэм зэ жиӀэри,
сэ тӀэу зэхэсхащ –
гуащӀэр Тхьэм дежщ здэщыӀэр[+].
13Лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр Уэращ зиӀэр,
ди Тхьэ,
сыту жыпӀэмэ Уэ дэтхэнэми дыболъагъу
илэжьам хуэфащэр[+].

#### 62-нэ Уэрэд


Тхьэм ухуэзэшыныр


1Иудэ къум нэщӀым щыӀэу, Даут жиӀа уэрэд

2Уэращ Тхьэр! Уэращ си Тхьэр,
сыплъохъу,
сигукӀи си псэкӀи сыпхуозэш;
щӀыгу нэщӀым, щӀыгу гъущӀам сыщыӀэу,
щӀыгу псыншэм сыщыӀэу
си пкъыр пхуопабгъэ[+].
3Уи унэ лъапӀэм ущыслъэгъуащ,
уи гуащӀэрэ уи щӀыхьрэ слъэгъуащ.
4Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр
гъащӀэм нэхърэ нэхъыфӀщи,
щӀыхь пхуэсщӀынщ[+].
5ЩӀыхь пхуэсщӀынщ сыпсэуху,
сынолъэӀуурэ, си Ӏэхэр сӀэтынущ[+].
6Шхын ӀэфӀым арэзы сыкъищӀауэ,
уи щӀыхьыр гуфӀэгъуэшхуэкӀэ сӀуэтэнщ.
7ПӀэм сыхэлъу сигу укъокӀыж,
жэщ къэрэгъулым я зэманым
сыногупсыс,[+]
8сыту жыпӀэмэ удэӀэпыкъуэгъущ Уэ сэркӀэ,
уи дамэ щӀагъым я жьаум
гуфӀэгъуэ уэрэд щыжызоӀэ[+].
9Си псэр пкӀэрыпщӀащ Уэ.
Уи Ӏэ ижьым сэ сиӀыгъщ.
10Сэ си псэм къещэхэр
ирекӀуэ хьэдрыхэ.
11Джатэ жанкӀэ иреукӀ ахэр,
хьэӀуцыдзхэм пэщӀрехуэ.
12Ауэ пащтыхьыр Тхьэм щыгуфӀыкӀынщ,
хэтуи ирехъу,
Тхьэм и цӀэкӀэ тхьэрыӀуэ зыщӀыр гуфӀэжынщ;
сыту жыпӀэмэ пцӀы зыупсхэм
я жьэр Тхьэм зэхуищӀыжынщ[+].

#### 63-нэ Уэрэд


Тхьэм укъиухъумэным и тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

2Си тхьэусыхэ макъ зэхэх Уэ, ди Тхьэ,
си бийхэм сащошынэ –
си псэр къегъэл[+].
3СащыгъэпщкӀу мэхъаджэхэм я гухэлъхэм,
бзаджащӀэхэм – я гухэлъ щэхухэм.
4Джатэ хуэдэ жанщ я бзэр;
зэфӀэдзащ я шабзэр –
яутӀыпщын хьэзырщ я псалъэ дыджыр,[+]
5лажьэ зимыӀэм
щэхуу еуэнхэу;
ахэр йоуэ абы, мыӀэнкуну,
шынэхэркъым.
6Гухэлъ бзаджэкӀэ зэрогъэгушхуэ;
ЗэрогъэӀущ лъахъэхэр ягъэпщкӀуну;
жаӀэ: «Хэт зылъагъунур?»[+]
7Гухэлъ бзаджэхэр зэхалъхьэ абыхэм,
къагупсыса я хьилэшыгъэр щӀэуфащ,
цӀыхум и акъылрэ и гупсысэрэ куущ, къэщӀэгъуейщ.
8Ауэ абыхэм Тхьэм ятригъэхуэнщ шабзэшэр;
уащӀэдэмыщӀэу иуӀэнщ ахэр[+].
9Езыр-езыру, я бзэкӀэ,
загъэкӀуэдыжынщ абыхэм,
я щхьэр ягъэсысынщ
ахэр зылъагъу псоми.
10Щышынэнщ цӀыху псори Тхьэм,
Абы и Ӏуэхухэр яӀуэтэнщ,
абыхэм егупсысэнщ.
11Зиусхьэным хуэщыпкъэхэр щыгуфӀыкӀыу,
щхьэегъэзыпӀэ ирещӀ
щыпкъагъэ зигу илъ псоми,
Абы щӀыхь хурырещӀ[+].

#### 64-нэ Уэрэд


Тхьэм щӀыхьыр хуэфащэщ


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

2Уэращ, ди Тхьэ, зыхуэфащэр
Цион къалэм щӀыхь къыщыпхуащӀыну.
Уэращ цӀыхухэм къуата псалъэр
зыхуагъэщыпкъэжынур.
3Уэращ къыхэзыхыр тхьэлъэӀур:
цӀыху псори уи деж нэкӀуэнщ
я гуэныхьхэм ябжь ятелъу[+].
4Ди щыуагъэхэр хьэлъащэ къытхуэхъумэ,[*]
ахэр Уэ къытхуэгъэгъу.
5Гъуэгу махуэ теуващ Уэ къыхэпхар,
благъэ зыхуэпщӀауэ,
уи пщӀантӀэм щыпсэунур!
Уи унэм, уи унэшхуэ лъапӀэм
и фӀыгъэхэмкӀэ зыдгъэтхъэжынщ[+].
6Ӏуэхушхуэ щӀагъуэхэмкӀэ укъытпогъуэкӀ,
текӀуэныгъэ къыдыбогъэхь,
ди Тхьэ, ди КъегъэлакӀуэ,
щӀыгум и къуапэ псоми щыпсэу цӀыхухэри,
хы жыжьэхэм тетри Уэ къыпщогугъ[+].
7Уи гуащӀэкӀэ бгъэуващ бгыхэр,
лъэкӀыныгъэшхуэр уи фащэщ,
8хыхэм я гъуахъуэ макъыр,
хы уэрым и макъыр,
къэбырсырурэ, цӀыху лъэпкъхэр уогъэӀэсэ[+].
9ЩӀыгум и къуапэхэм щыпсэу цӀыхухэм
ягъэщӀагъуэ уи Ӏуэху лъэщхэр.
Дыгъэ къуэкӀыпӀэмкӀи дыгъэ къухьэпӀэмкӀи
гуфӀэгъуэ макъышхуэ щыбогъэӀу.
10Уэ щӀыгум ухуогумащӀэ,
зыхуэныкъуэр ибогъэгъуэт,
и мылъкум жумарту хыбогъахъуэ.
Тхьэм и псыхъуэм псыр дэзщ;
Гъавэ щыбогъэкӀ,
апхуэдэу псори бгъэпсащи;[+]
11уогъэнщӀ псыкӀэ вагъэмбэкъухэр,
тыкъырышхуэхэр уогъэщащэ,
ахэр уэшхкӀэ уогъэщабэ,
абы игъэкӀхэм уи нэфӀ ящохуэ.
12Гъэм тыгъэфӀхэр хубогъэфащэ.
Уэ узэрыхьэм гъавэр щобагъуэ;
13къум нэщӀым и хъупӀэхэми
къэкӀыгъэхэр къыщыхокӀ,
гуфӀэгъуэм зэлъеубыд Ӏуащхьэхэр.
14ХъупӀэхэр Ӏэщым яуфэбгъу,
аузхэр ягъэнщӀ гуэдз хьэсэхэм;
уэрэд жаӀэ, гуфӀэгъуэ макъыр яӀэт.

#### 65-нэ Уэрэд


Тхьэм уелъэӀунымрэ щӀыхь хуэпщӀынымрэ я уэрэд


УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ

1ГуфӀэгъуэ макъыр хуэфӀэт зэрыщӀыгуу[+].
2Абы и цӀэм хужыфӀэ щытхъу уэрэдыр.
Лъытэныгъи щӀыхьи хуэфщӀ Абы.
3ЖефӀэ Тхьэм: «Уи Ӏуэху щӀагъуэхэм
лъэщу уагъэшынэ!
ГуащӀэу Уэ пхэлъыр бэ дыдэщи,
Уи бийхэр уи пащхьэ щохыщӀэ[+].
4Щхьэщэ къыпхуащӀ зэрыщӀыгуу,
пхужаӀэ щытхъу уэрэд,
уи цӀэм уэрэд хужаӀэ»[+].
5ФыкъакӀуи, феплъ Тхьэм и ӀэщӀагъэхэм,
Тхьэр – шынагъуэщ, Ӏуэхуу зэрихьэхэм
цӀыхухэм я гур егъэкӀэзыз[+].
6Хыр щӀыгу ищӀащ Абы;
ЦӀыхур лъэсу зэпрыкӀащ псым,
абы деж дигъэгуфӀащ.
7ЛъэкӀыныгъэ ину иӀэмкӀэ
Абы тетыгъуэр иӀыгъщ игъащӀэкӀэ;
Абы и нэм хамэ лъэпкъхэр елъагъу,
Ар кърамыдзэу зызыгъэкъайгъэхэм зыкъремыӀэт.
8ЦӀыху лъэпкъхэм, ди Тхьэм щӀыхь хуащӀ,
Абы и щӀыхь макъ зэхрех цӀыхухэм.
9Ди псэр къригъэлащ Абы, псэухэм дыхэтыну,
дигъэцӀэнтхъуакъым.
10Дыбгъэунэхуащ уэ, ди Тхьэ,
дыжьыным хуэдэу къабзэ дыпщӀащ[+].
11Уэ хъым дибгъэхуащ,
ди дамэ хьэлъэхэр къытеплъхьащ Уэ,
12дебгъэулъэгуащ цӀыхухэм,
псыми мафӀэми дыпхыкӀащ,
Уэ абыхэм дыкъыхэпшыжри,
гупсэхупӀэм дипшэжащ.
13Къурмэн гъэсынхэр сщӀыну,
уи унэшхуэм сынихьэнщ,
псалъэу уэстар згъэпэжынщ –
14гугъуехьым сыхэту си ӀупэкӀэ жысӀар,
си жьэ къыжьэдэкӀар.
15Былым гъэшхахэр къурмэн
Уэ пхуэсщӀынщ,
къурмэныпхъэ мэлым я Ӏугъуэ пхуэзгъэуурэ;
выхэр, ажэхэр къурмэн пхуэсщӀынщ.
16Тхьэм фӀэлӀыкӀ хузиӀэ псори
фыкъакӀуи, федэӀу,
Абы сэ къысхуищӀахэр фхуэсӀуэтэжынщ[+].
17МакъышхуэкӀэ селъэӀуащ сэ Абы,
и щӀыхьыр сӀэтащ си бзэкӀэ.
18Си гум бзаджагъэ изгъэлъатэмэ,
Зиусхьэным сызэхихынтэкъым.
19Ауэ Тхьэм сызэхихащ,
си лъэӀум и макъ къыщӀэдэӀуащ.
20ЩӀыхьыр ейщ Тхьэуэ
си тхьэлъэӀухэм нэмыплъ къезымытам,
зи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым сыхэзымынам.

#### 66-нэ Уэрэд


Ӏуэныгъэ уэрэд


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Бзэпс зэрылъ пшынэхэмкӀэ дежьууэ

2Ди Тхьэ, гущӀэгъу къытхуэщӀ,
уи нэфӀ къытщыгъахуэ;
уи нэгум и нэху къыттегъапсэ,[+]
3дунейм и цӀыхухэр уи гъуэгум
нэӀуасэ хуэхъуну,
гуащӀэ узэриӀэр
цӀыху лъэпкъ псоми ящӀэну[+].
4Ди Тхьэ, цӀыху лъэпкъхэм щӀыхь къыпхурещӀ,
щӀыхь къыпхурещӀ цӀыху лъэпкъ псоми!
5ИрегуфӀэ, щӀыхь уэрэд ирегъэӀу лъэпкъ мащӀэхэм!
Сыту жыпӀэмэ цӀыху лъэпкъ псоми
хьэкум захуэ ятыбощӀыхь Уэ,
лъэпкъ мащӀэхэри уогъэӀурыщӀэ[+].
6Ди Тхьэ, цӀыху лъэпкъхэм щӀыхь къыпхурещӀ,
щӀыхь къыпхурещӀ цӀыху лъэпкъ псоми!
7И лэжьыгъэ щӀыгум кърырет:
Тхьэм и нэфӀ къытщрехуэ – ди Тхьэм![+]
8Тхьэм и нэфӀ къытщрехуэ,
щӀыгум дэнэкӀи щыпсэу цӀыхухэм
Абы фӀэлӀыкӀ хурыреӀэ!

#### 67-нэ Уэрэд


Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэмрэ и щӀыхьышхуэмрэ


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

2Къретэдж Тхьэр,
зэбгрырекӀыж Абы и бийхэр.
Ар зылъагъу мыхъухэр
Абы и пащхьэ ирекӀыж!
3Зэбгрыху Уэ ахэр,
Ӏугъуэр зэрыкӀуэдыжым хуэдэу;
Тхьэм и пащхьэ щрекӀуэд бзаджащӀэхэр,
мафӀэм шэхур зэригъэткӀум хуэдэу[+].
4Тхьэм хуэщыпкъэхэм гукъыдэж ирегъуэтыж,
Тхьэм и пащхьэм щрегуфӀэж,
ХъеркӀэ гуфӀэгъуэшхуэ ирыреӀэ[+].
5Ди Тхьэм уэрэд хужыфӀэ,
Абы и цӀэм щытхъу уэрэд хужыфӀэ,
Уафэгум щызекӀуэм щӀыхь хуэфщӀ;
Абы и цӀэр Зиусхьэнщ;
Абы и пащхьэ фыщыгуфӀэ.
6Ибэм я адэу,
фызабэм я хъумакӀуэу,
Тхьэр и псэупӀэ лъапӀэм щыӀэщ.
7Зи закъуэхэр Тхьэм унэм щегъэпсэу,
Ӏэхъулъэхъур ярехыж,
гухуит-щхьэхуит ещӀыж хьэпсым исхэр,
зызыгъэкъейгъэхэр
къум нэщӀ пщтырым къренэ[+].
8Ди Тхьэ! Уи цӀыху лъэпкъым и пэ уиту,
къум нэщӀым къыщыщыпкӀухьым,
9щӀыр хъеящ,
къежэхащ уэшхыр,
Уэ, Тхьэуэ, Израилым и Тхьэу –
Синай къущхьэм[*] къыщылъэгъуа
Тхьэм и пащхьэ.
10Уэшхышхуэ къебгъэшхащ Уэ, Тхьэм,
уи хэгъэгу гуащӀаджэр зэтебгъэувэжащ.
11Абы итӀысхьащ Уэ уи цӀыху лъэпкъыр;
Уэ уи фӀыгъэкӀэ, ди Тхьэ,
бгъэхьэзыращ тхьэмыщкӀэхэр
зыхуэныкъуэ псори.
12Зиусхьэным унафэ ищӀащ:
Бзылъхугъэбэм текӀуэныгъэм и хъыбар зэрахьащ.
13Дзэм я пащтыхьхэм щӀатхъуж,
мажэ,
ауэ унэм къина бзылъхугъэхэм,
чэтым къыщӀэна пэтми,
къуентхъыр ягуэш:[+]
14зи дамэхэр дыжьыныпс егъэфауэ,
зи къабзийхэр дыщэ къабзэкӀэ псыхьауэ
тхьэрыкъуэ анэм хуэдэ пкъыгъуэхэр.
15ЛъэкӀыныгъэ псори зиӀэ Тхьэм,
пащтыхьхэр щызэбгрихужым,
Цалмон къущхьэм уэс къыщригъэсащ.
16Тхьэм и къущхьэщ – Башан къущхьэр!
Щыгубэ зиӀэ къущхьэщ – Башан къущхьэр!
17Сыт уэ, шыгубэ зиӀэ къущхьэр,
уехъуапсэу ущӀеплъыр
Тхьэм псэупӀэкӀэ игу ирихьа къущхьэм[*] –
Зиусхьэныр игъащӀэкӀэ зыщыпсэунум[+]?
18Тхьэм и хьэрыгъажэхэр бэ дыдэщ,
миным къыщызэтенэркъым.
Абыхэм яхэту, Зиусхьэныр
Синай къущхьэм къехри,
и унэшхуэ лъапӀэм щӀыхьащ.
19Ар Ӏуащхьэ лъагэм дэкӀащ,
гъэрхэр зыдришеящ,
цӀыхухэм тыгъэхэр къратащ,
Тхьэр къизымыдзэ къейгъэшыхэри яхэту.
Зиусхьэну Тхьэр абы щыпсэунущ[+].
20ЩӀыхьышхуэр ейщ Зиусхьэну
ди къинхэр махуэ къэси зезыхьэм;
Езыращ дыкъезыгъэлыр[+].
21Тхьэр дэркӀэ Тхьэ къегъэлакӀуэщ;
Зиусхьэну ди Зиусхьэныращ
ажалым дыӀэщӀэзыхыжыр.
22Тхьэм икъутэнщ
и бийхэм я щхьэр,
щхьэщыгу бацэхэу
хабзэншэ гъуэгум щыкъейгъэхэр[+].
23Зиусхьэным жиӀащ: «Башан къыщезгъэгъэзэжынщ,
къыщӀэсшыжынщ хым и щӀэм уи бийхэр,
24уи хьэхэр зэрыхэфым хуэдэу
бийм и лъым уи лъакъуэхэр хэбгъэувэну»[+].
25Тлъэгъуащ узэрызекӀуэр,
Уэ, си Тхьэуэ си Пащтыхь,
Унэшхуэ лъапӀэм узэрыщызекӀуэр;
26уэрэдыӀуэхэр япэ итащ,
пшынауэхэр я ужькӀэ кӀуащ,
фэнтӀрыпӀхэр зыӀыгъ пщащэхэр
яку дэтащ:
27«Фэ, Израил къытекӀахэр,
зэхуэсышхуэм фыхэту Тхьэуэ Зиусхьэным
щӀыхь щыхуэфщӀ!»
28Бин-Ямин лӀакъуэу я нэхъ цӀыкӀур япэ итщ;
Иудэ пщыхэр я гупым хэту,
Зэбулон пщыхэри Нафталый пщыхэри къакӀэлъокӀуэ.
29Зэхэугъуае уи гуащӀэ, си Тхьэ,
къэгъэнаӀуэ гуащӀэу
къытхуэбгъэлъэгъуар[+].
30Ерусалим дэт унэшхуэм ущыӀэу,
Уэ къыпхуахь пащтыхьхэм я тыгъэхэр.
31ГъэӀурыщӀэ Мысырырэ
къамылым хэс хьэкӀэкхъуакӀэхэр,
гъэӀурыщӀэ цӀыху лъэпкъхэу
шкӀэхэр зыхэт вы хъушэхэм хуэдэхэр;
абыхэм псоми щхьэщэ къыпхуащӀу
я дыжыныр къыпхуахьыху,
икъухь зауэм щӀэхъуэпс цӀыху лъэпкъхэр.[*][+]
32ЦӀыху лъэрыхьхэр къикӀынщ Мысырым;
Тхьэм трашэщӀэнщ я Ӏэхэр –
Ефиопием[*] щыщ цӀыхухэм.
33ЩӀыгум и пащтыхьыгъуэхэм
Тхьэм уэрэд хужыфӀэ,
уэрэдкӀэ фӀуатэ Зиусхьэным и щӀыхьыр –[+]
34уафэгум я уафэгужым
игъащӀэкӀэ къыщызыкӀухьым.
Абы Езым и макъ къеӀэт –
гуащӀэшхуэ зиӀэ макъыр[+].
35Тхьэм щӀыхьыр ефпэс!
Тепщэныгъуэшхуэ хуиӀэщ Абы Израилым,
гуащӀэ ин дыдэу Абы хэлъыр
пшэм хыболъагъуэ.
36Уи унэшхуэм, ди Тхьэ,
щынагъуэшхуэ щыуиӀэщ.
Израилым и Тхьэм и цӀыху лъэпкъым
гуащӀэрэ лъэкӀыныгъэрэ кърет.
Тхьэм щӀыхьышхуэ хуэфщӀ![+]

#### 68-нэ Уэрэд


Гугъуехь зрагъэшэчам и тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. «Шошаним» макъамэр щӀэлъу. Даут и уэрэд[+]

2Ди Тхьэ, сыкъегъэл сымыкӀуэду –
псыр си къурмэкъейм къыщӀэуащи.
3Шэд куум сыхэнащ сэ,
сызытеувэни симыӀэу,
архъуанэм сизэрыхьащ сэ,
срехьэжьэ псыдзэшхуэм[+].
4Сыгуоуурэ, гуащӀаджэ сыхуащ,
игъущӀыкӀащ си джийр;
си Тхьэ, сыпхуэлӀэу сыппэплъэурэ,
си нэр ешащ[+].
5Лажьэ симыӀэу, си жагъуэгъухэр
щхьэцу стетым нэхъыбэ хъуащ;
сагъэкӀуэдмэ, яфӀэигъуэу,
пцӀыкӀэ сыкъэзыувыхьхэм гуащӀэ яӀэщ;
естыжын хуей абыхэм къатезмыхар[+]?
6Ди Тхьэ! Уэ уощӀэ сызэрыакъылыншэр,
мыхъуну сщӀахэр
УэркӀэ щэхукъым.
7Зиусхьэну лъэкӀыныгъэ псори зиӀэ Тхьэ,
Уэ къыпщыгугъ псоми
я напэ тремыкӀ.
Уэ, Израилым и Тхьэм, зыкъыпхуэзыгъазэхэм
сэркӀэ емыкӀу къремыхь;
8сыту жыпӀэмэ Уэр папщӀэ сэ сауб,
напэншагъэр нэкӀу Ӏупхъуэ къысхуащӀ.
9Си къуэшхэмкӀэ хамэ сыхъуащ сэ,
си анэм и къуэхэм сащымыщыжу.
10Сыту жыпӀэмэ уи унэ
сызэрыщӀэхъуэпсым сеух сэ,
Уэ узыубхэм я убэ псалъэхэр
сэ къыстехуэжащ[+].
11Сэ нэщӀ сисурэ,
сызыгъэикӀэм саубащ;
12щыгъуэ щыгъынхэр щыщыстӀагъэм,
къысщыдыхьэшхыу хъыбар зэрахьащ.
13Сэ къыстопсэлъыхь къалэ
куэбжэм Ӏусхэр,
ЕфакӀуэм я уэрэдым сыхалъхьэ.
14Сэ си тхьэлъэӀукӀэ, Зиусхьэн,
зыныпхузогъазэ;
Уэ игъуэу плъытэ уахътэм, си Тхьэ,
Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым и хьэтыркӀэ сыкъызэхэх.
Уэ уи дэӀэпыкъуэгъу щыпкъэкӀэ
15шэдым сыхимыубыдэу
сыкъыхэшыж:
си жагъуэгъухэм
псы кууми сакъыщыӀэщӀэх[+].
16Псыдзэшхуэм сромыгъэхьэжьэ,
псы куум сыщӀумыгъэлъафэ,
хьэдрыхэ и жьэ ущӀам
сыжьэдумыгъахуэ.
17Жэуап къызэт, Зиусхьэн, сыту жыпӀэмэ
уи лъагъуныгъэр мыкӀуэдыжыр фӀыщ.
Зыкъысхуэгъазэ, уи фӀыщӀагъэ бэ дыдэщ[+].
18Уи ӀурыщӀэм уи нэгу щумыгъэпщкӀу,
гузэвэгъум сыхэтщ,
жэуап къызэт псынщӀэӀуэу.
19Спэблагъэ зыкъэщӀ,
си щхьэ щэхуж,
сыкъегъэл, бийр си куэдщ.
20Уэ уощӀэ сызэраубыр,
си напэ зэрытрахыр,
ауан сызэращӀыр;
си бийхэр псори уи пащхьэ итщ.
21Си гур иухащ убэным,
слъэкӀыжӀаркъым;
гущӀэгъу къысхуащӀыным сыпэплъащ,
ауэ къысхуащӀакъым;
сызыгъэгупсэхуным сыпэплъащ,
ауэ ари згъуэтыркъым.
22Зэзыр къызатащ гъуэмылэу,
дыджыпсым срагъэфащ
псыхуэлӀэм сыщиубыдым[+].
23Я шхыныр лъахъэ яхурехъу абыхэм,
я къурмэн ефэ-ешхэр
убыдыпӀэу къахущӀрекӀ[+].
24Я нэхэр иреункӀыфӀ,
ялъагъужынӀа ялъэмыкӀыу;
я лъакъуэхэр ирекӀэзыз зэпымыууэ[+].
25ЯтеунащӀэ уи губжь Уэ абыхэм,
уи губжьышхуэм и мафӀэм
хегъэубыдэ ахэр.
26Я псэупӀэхэр нэщӀ ирехъу,
я шэтырхэм щыпсэун щремыӀэ,[+]
27сыту жыпӀэмэ Уэ узэуар
абыхэм зэрахуэ иджыри
Уэ ебдза уӀэгъэм зыхигъэт гугъуехьым
хагъахъуэ.
28Абыхэм я хабзэншагъэхэр
яхуэлъытэ чэзу-чэзууэ,
мыкӀуэду къебгъэлыным
щремыгугъ игъащӀэкӀэ.
29Абыхэм я цӀэхэр хрекӀуэдыкӀыж
гъащӀэ зиӀэнухэм я тхылъым
Тхьэм щыпкъагъэ хузиӀэхэм
ирыремытхэ[+].
30СекӀэкӀуащ сэ, гузэвэгъуэм сыхэтщ;
Уи дэӀэпыкъуэгъукӀэ, ди Тхьэ, сыкъызэфӀэгъэувэж[+].
31Тхьэм щӀыхь хуэсщӀынщ уэрэдкӀэ,
щӀыхь хуэсщӀурэ, зэрыиныр езгъэщӀэнщ цӀыхум.
32Ар Зиусхьэным игу нэхъ ирихьынщ
вы нэхъри,
бжьакъуэ зытету
лъабжьэ зиӀэ танэм нэхъри[+].
33Егъэзыгъэ хъуахэм ар ялъагъунщи,
гуфӀэжынщ.
Тхьэм лъыхъуэхэм
ягу къихьэжынщ.
34Сыту жипӀэмэ Зиусхьэным тхьэмыщкӀэхэм
я макъ зэхех,
и цӀыхуу Ӏэпхлъэпх ящӀахэм
нэмыплъ яритыркъым.
35ЩӀыхь хурещӀ Абы уафэгухэми, щӀыгуми,
хыхэми, абыхэм щыпсэу псоми[+].
36Сыту жыпӀэмэ Тхьэм
Цион къалэр къихъумэнущ,
зэтригъэувэжынущ Иудэ и къалэхэр;
Тхьэм и цӀыхухэр а хэгъэгум
иригъэтӀысхьэнущ;
Ар абыхэм я Ӏыхьэ хъунущ[+].
37Тхьэм хуэӀурыщӀэхэм я щӀэблэм
ей хъунщ а хэгъэгур,
Тхьэм и цӀэр фӀыуэ зылъагъухэр
абы итӀысхьэнщ[+].

#### 69-нэ Уэрэд


ДэӀэпыкъуэгъум хуагъэхьа тхьэлъэӀу


1[•]УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд. Тхьэм игу зыкъэдгъэкӀыжын папщӀэ[+]

2Уа, ди Тхьэ, сыхэшыж,
Зиусхьэн, къепсынщӀэкӀ
дэӀэпыкъуэгъу укъысхуэхъуну.
3Я напэ трырекӀ, емыкӀуи кърехь
си псэм къещэхэм!
Мыгъуагъэ къызэхъулӀэн зыфӀэигъуэхэр
я напэ текӀауэ зэщӀрекӀуэж![+]
4«Дэгъуэщ! Дэгъуэщ!» къызжаӀэурэ
къысщыдышхыхэр я напэ текӀауэ
зэщӀрекӀуэж[+].
5ИрегуфӀэж, ягу кърырехьэж,
зыкъыпхуэзыгъазэ псоми!
Уи фӀыгъэкӀэ
къызэрелынум щхьэкӀэ
фӀыщӀэ зыщӀхэм зэпымыууэ жраӀэ:
«Ин дыдэщ Тхьэр!»
6Сэ сытхьэмыщкӀэщ, сыфакъырщ.
Уэращ си дэӀэпыкъуэгъур, сыхэзышынур.
ПсынщӀэӀуэу си деж къакӀуэ, ди Тхьэ.
Зиусхьэн! Зумыгъэгувэ[+].

#### 70-нэ Уэрэд


ЛӀыжьым и тхьэлъэӀу

1[•]Уэ, ди Тхьэ, щхьэегъэзыпӀэ узощӀ,
емыкӀу къызомыгъэхь игъащӀэкӀэ!
2Уэ щыпкъагъэу уиӀэмкӀэ
хьэзабым сыхэшыжи, сыкъегъэл.
Уи тхьэкӀумэ къысхуэгъази, хьэзабым сыхэшыж.
3Сыкъэзыхъумэ мывэбг быдапӀэ лъэщ
къысхуэхъу,
сыту жыпӀэмэ Уэращ
егъэзыпӀэуи быдапӀэуи сиӀэр[+].
4Си Тхьэ! ЦӀыху бзаджэхэм,
мызахуэхэм, залымхэм саӀэщӀэх[+].
5Сыту жыпӀэмэ Уэращ, Зиусхьэн,
сызщыгугъыр,
си цӀыкӀугъуэм щыублауэ си дзыхьщӀэгъур.
6Сыкъыщалъхуам щегъэжьауэ,
Уэращ сэ къысщӀэӀэр;
си анэ и ныбэ сызэрырищӀэ лъандэрэ
укъысхуэгумащӀэщ[*].
Уэ щӀыхьу пхуэсщӀыр зэпыункъым[+].
7Сэ бэм щапхъэ сахуэхъуащ;
Уэ щхьэегъэзыпӀэ щыпкъэ усхуэхъуащ.
8Си жьэкӀэ сыпщытхъу зэпытщ,
Уи щӀыхьыр зэпымыууэ соӀуатэ
махуэ енкӀэ[+].
9Си жьыхъугъуэм сыхыфӀомыдзэж.
Си гуащӀэм кӀэрич щыхъукӀэ
си закъуэу сыкъыумыгъанэ.
10Сыту жыпӀэмэ псалъэ гуауэхэр
сэр папщӀэ яӀуатэ си бийхэм,
си псэм къещэхэр зэрогъэӀущыж[+].
11«Ар Тхьэм къибгынащ, – къысхужаӀэ, –
фылъежьи, къэвубыд,
абы къыщхьэщыжьын иӀэкъым»[+].
12Си Тхьэ! Спэжыжьэ зумыщӀ.
ДэӀэпыкъуэгъу укъысхуэхъуну
псынщӀэу къэс си деж, си Тхьэ.
13ЕмыкӀу кърырехь,
ирекӀуэд бий зыкъысхуэзыщӀхэр;
сызыгъэунэхуну хуейхэм
я напэ трекӀ, мыгъуэ ирехъу![+]
14Сыт щыгъуи сыпщыгугъынущ Уэ,
щӀыхьу пхуэсщӀым хэзгъэхъуэнщ.
15Махуэ къэси сӀуэтэнщ сэ
Уэ пхэлъ щыпкъагъэри,
дымыкӀуэду дыкъебгъэлын папщӀэ къытхуэпщӀахэри,
я бжыгъэ плъытэн плъэмыкӀынуми[+].
16Уэ, Зиусхьэну ди Тхьэ, уи унэшхуэм сыщӀыхьэнщ,
Уи ӀэщӀагъэшхуэхэм, уи щыпкъагъэм
я щӀыхьэр дэни щысӀуэтэнщ сэ.
17Си цӀыкӀугъуэм щегъэжьауэ
сыбоущий Уэ, ди Тхьэ,
уи ӀэщӀагъэ телъыджэхэр
иджыри къэс соӀуатэ.
18Жьы сыхъуху, си щхьэр тхъуху,
сумыбгынэ Уэ, ди Тхьэ,
мы щӀэблэми къыкӀэлъыкӀуэну щӀэблэхэми
уи гуащӀэмрэ лъэкӀыныгъэ ину уиӀэмрэ
зыхуэдэр яхуэсӀуэтэху.
19ГуащӀэу пхэлъри щыпкъагъэу уиӀэри
уафэхэм нэсащ, ди Тхьэ.
Ӏуэхугъуэшхуэхэр зэфӀэпхащ Уэ;
Ди Тхьэ, хэт хъун Уэ пхуэдэ[+]?
20Шэчыгъуейуэ, тхьэмыщкӀагъэ куэдыр
Уэ къысхуэбгъэкӀуащ сэ,
ауэ щӀэрыщӀэу сыкъэбгъэпсэужурэ,
щӀым и кууупӀэм сыкъыщӀэпшыжынщ.
21СыпӀэтынщ Уэ лъагэу,
гупсэхугъуэ къызэптыжынщ.
22ПшынэкӀэ сыдежъууэ,
Уэ щӀыхь пхуэсщӀынщ,
щыпкъагъэу къытхууиӀэм и щӀыхь,
си Тхьэ, шыкӀэпшынэм
уи щӀыхь уэрэд сэ къизгъэкӀынщ.
Израилым и Тхьэ лъапӀэ![+]
23Макъ лъэщкӀэ уэрэд пхужысӀэ щыхъукӀэ,
си Ӏупэр гуфӀэм зэлъещтэ,
си псэу къебгъэлари аращ.
24Бзэуэ сӀурылъым махуэ енкӀэ
уи щыпкъагъэр иӀуэтэнщ,
сыту жыпӀэмэ мыхъун къызащӀэн
зыфӀэигъуэхэм емыкӀу къатехуэурэ,
я напэр текӀащ абыхэм.

#### 71-нэ Уэрэд


Пащтыхьым папщӀэ тхьэлъэӀу

1Уэ, си Тхьэ!
Ди пащтыхьым хьэкумщӀыкӀэ егъащӀэ,
Уи щыпкъагъэр игу илъхьэ[+].
2Уи лъэпкъым – щыпкъагъэкӀэ,
тхьэмыщкӀэу уиӀэхэм – захуагъэкӀэ
уадызекӀуэурэ, тепщэныгъэр иреӀэ.
3ЩыпкъагъэкӀэ псэу лъэпкъхэм
бгыхэмрэ Ӏуащхьэхэмрэ
берычэтыр къахурехь.
4ЦӀыху лъэпкъым тхьэмыщкӀэу хэтхэм
я Ӏуэху кърехъумэ,
кърегъэл зылъэмыкӀхэр,
цӀыхухэр егъэзыгъэ зыщӀхэр
зэхрекъутэ.
5Дыгъэмрэ мазэмрэ щыӀэху,
урегъэлъапӀэ уи цӀыхухэм –
щӀэблэхэр зэкӀэлъыкӀуэу[+].
6ПаупщӀа мэкъупӀэр къигъэкӀыжу,
уэру къытешхэурэ,
щӀыгур зыгъэщӀытэж уэшхым хуэдэ
ди пащтыхьыр ирехъу.
7Пащтыхьым тетыгъуэр ӀэщӀэлъыху,
зреуфэбгъу захуагъэм,
иребагъуэ мамырыгъэр,
мазэр щыӀэху[+].
8Хым щегъэжьауэ хым нэсыху,
Псым[*] щегъэжьауэ щӀы гъунэм нэсу,
абы тетыгъуэр иреӀэ[+].
9Губгъуэ нэщӀым ис цӀыхухэм
бгъэгукӀэ зыщрадзых абы и пащхьэм,
сабэм иребзей и бийхэр.
10ХытӀыгухэм, Таршышым[*] я пащтыхьхэм
абы къуэды кърырет.
Шэбэмрэ[*] Сэбэмрэ[*] я пащтыхьхэм
тыгъэ къыхурехь[+].
11Пащтыхь псоми
щхьэщэ къыхурыращӀ абы;
хурелажьэ хамэ лъэпкъхэр.
12Сыту жыпӀэмэ къулейсызи,
тхьэмыщкӀи, дэӀэпыкъуэгъу зимыӀи,
елъэӀу псори
гугъуехьым къыхешыж абы.
13Игу ящӀогъу къарууншэхэм, егъэзыгъэ хъуахэм,
къулейсызхэм я псэр кърегъэл.
14Егъэзыгъэ цӀыхухэр залымыгъэкӀэ ягъэпсэухэр
яӀэщӀехыж;
и цӀыхухэм я псэхэр абы дежкӀэ лъапӀэщ[+].
15Пащтыхьыр бэрэ ирепсэу,
Щэбэ и дыщэм щыщ абы кърырет!
ФылъаӀуэ зэпымыууэ
Тхьэм и нэфӀ махуэ енкӀэ
абы къыщыхуэну.
16Щребагъуэ хэгъэгум гъавэр
Ӏуащхьэхэми гъэр бэв щрехъу;
Ливан Ӏуащхьэм зэрыщыбагъуэм хуэдэу,
бэв ирехъу.
ЩӀым удзыр зэрыщыуэрым хуэдэу,
къалэхэм цӀыхур щребагъуэ;
17абы и цӀэр игъащӀэкӀэ щреӀэ,
иремыкӀуэд дыгъэр щыӀэху.
Лъэпкъхэм абы и хьэтыркӀэ
Тхьэм и нэфӀ къащрехуэ.
ЦӀыху лъэпкъ псоми
Ар гъуэгу махуэ теувауэ жреӀэ[+].
18ЩӀыхь хуэфщӀ Израилым и Тхьэу Зиусхьэным,
телъыджащэхэр зылэжь закъуэм[+].
19ЩӀыхьышхуэ зиӀэ и цӀэм
лъытэныгъэ хурещӀ игъащӀэкӀэ.
Абы и щӀыхьыр щӀыгум дэнэкӀи
тез щрехъу.
Ӏэмин! Ӏэмин![+]
20Ишай и къуэ Даут
и тхьэлъэӀухэр иухащ.

#### 72-нэ Уэрэд


Тхьэм и захуагъэ


Асаф и уэрэд

1Израил цӀыхухэми
зигукӀэ къабзэхэми
сыту къахуэфӀ Тхьэр![+]
2Сэ сещӀэным зымащӀэщ иӀэжар,
сыцӀантхъуи пэтащ.
3А бзаджэхэм зэрафӀыгъуэр слъэгъуащ,
а зыкъызыфӀэщӀыжхэм сэ сехъуэпсащ[+].
4Сыту жыпӀэмэ абыхэм къин ялъагъуркъым,
псэуныгъи гуащӀи яӀэщ.
5Адрей цӀыхухэр гузэвэгъуэ зэрыхэтым хуэдэу,
езыхэр хэткъым,
тхьэмыщкӀагъэми хэхуэркъым.
6Абы къыхэкӀкӀэ абыхэм пагагъэм
щыгъэм хуэдэу запкършэкӀащ
залымыгъэр я фащэщ абыхэм.
7Я нэхэр щэм къыщихуащ
гухэлъ бзаджэхэр я гум щызэпощэ.
8Мэубэ ахэр,
бзэгу зэрахьэ гухьэ-гужькӀэ;
допсэлъей, я щхьэ гъэкӀауэ.
9Уафэгур яуб я жьэкӀэ,
бзэгу зэрахьэу, щӀым къыщакӀухь.
10Аращи, цӀыхухэм абыхэм зыхуагъазэ,
зэрагъэмысэни ягъуэтыркъым[*].
11ЦӀыху бзаджэхэм жаӀэ:
«Хъунур Тхьэм дауэ къищӀа?
Псоми Я Нэхъ Лъагэр абы щыгъуазэ?»
12Аращ а бзаджэхэр зытепсэлъыхьыр,
ягу щӀэныкъуэ зыри щыӀэкъым,
ягъэбагъуэ я мылъкур абыхэм.
13АтӀэ псэнщӀэу сигу згъэкъабзэу,
си Ӏэ хьэкъыншэхэр стхьэщӀыжа[+]?
14Къин солъагъу махуэ псом
Пщэдджыжь къэс удын сошэч.
15Ауэ цӀыху бзаджэхэм
жаӀэм хуэдэ жысӀатэмэ,
Уэ уи цӀыху лъэпкъым и пащхьэм
мысэ сыщыхъунти.
16Сегупсысащ сэ: дауэрэ
къызгурыӀуэну пӀэрэ ар?
КъызгурыӀуэныр къызэхьэлъэкӀащ сэ.
17Ауэ Тхьэм и унэшхуэм сыщыщӀыхьэм,
къызгурыӀуащ кӀэухыу яӀэнур[+].
18Ахэр гъуэгу цӀэнтхъуэрыгъуэм
Уэ тыбогъэувэ.
Уэ ахэр йогъэхуэх щыхупӀэм[+].
19Сыту атӀэ уащӀэдэмыщӀэу
унэхъуа ахэр –
щыӀэжкъым,
шынагъуэшхуэм екӀуэдылӀащ!
20Ахэр укъыщызэщыужкӀэ,
кӀуэдыж пщӀыхьэпӀэм хуэдэщ;
пщӀыхьэпӀэр зэрыкӀуэдыжым хуэдэу,
Уэ ахэр бгъэкӀуэдыжынщ, Зиусхьэн.
21Сыгу Ӏэлу, фыгъуэныгъэм сыщыхэтым,
сыахьмакъащ сэ,
22зэхэщӀыкӀи сиӀакъым,
хьеуан хуэдэ ситащ уи пащхьэ.
23Ауэ сэ дапщэщи сыпщӀыгъущ;
си Ӏэ ижьыр Уэ пӀыгъщ.
24КъызгурыгъаӀуэ, Уэращ си гъуазэр,
итӀанэ Уэ щӀыхькӀэ сызэпшэлӀэжынщ.
25Уэр нэмыщӀ, хэт щызиӀэр сэ уэгум?
Уэ усщӀыгъумэ, щӀыгум
зы теткъым сызыхуэныкъуэж[+].
26Си пкъи си гуи яхулъэмыкӀыжӀами,
Тхьэращ сигу зыгъэбыдэр –
игъащӀэкӀэ си ӀыхьэфӀыр[+].
27Сыту жыпӀэмэ мэкӀуэд Уэ ппэжыжьэхэр;
Уэ къыпхуэмыщыпкъэхэр лъапсэкӀуэд уощӀ.
28Тхьэм пэблагъэ зысщӀыныр сэркӀэ фӀыгъуэщ!
Зиусхьэну Тхьэр
щхьэегъэзыпӀэ сщӀащ сэ,
и ӀэщӀагъэ псори цӀыхум
езгъэщӀэн папщӀэ[+].

#### 73-нэ Уэрэд


Тхьэм и унэшхуэр зэракъутэгъам теухуа тхьэусыхэ уэрэд


Тхьэм и лъэпкъыр къригъэлын папщӀэ тхьэлъэӀу. Асаф и уэрэд

1Сыт щхьэкӀэ, ди Тхьэ, дыхыфӀэбдзэжыпа?
Уи хъупӀэм ит мэлым уи губжьыр
сыт щхьэкӀэ яхузэщӀэбгъэплъа[+]?
2Уи цӀыху лъэпкъыу,
къызэрыхэпхрэ бэ щӀауэ,
зи щхьэ пщэхужыгъар
уи лъэпкъ хъуну
уигу къэгъэкӀыж.
Цион Ӏуащхьэу уи псэупӀэ зыдэщыӀари
уигу къэгъэкӀыж.
3ЛӀэщӀыгъуэбэ зи ныбжь къутахуэхэм
нэхъ благъэу екӀуалӀэ:
уи унэшхуэм и кӀуэцӀ псори
зэхикъутащ бийм.
4Бийхэр уи унэшхуэм
текӀуэныгъэм ипкъ къикӀыкӀэ
щыгъуэхъуащ;
я бэракъхэр фӀадзащ абы.
5Мэзым щӀэт лӀыуэ
жыгхэр джыдэкӀэ изупщӀыкӀым хуэдащ ахэр[*].
6Джыдэрэ уадэкӀэ зэ уэгъуэм
зэхакъутащ сурэт хэбзыкӀа дахэхэр;
7Уи унэшхуэр мафӀэм ирагъэхьащ
лъабжьэм нэсыху;
Уэ узыщагъэлъапӀэ унэшхуэр яуцӀэпӀащ.
8ЯгукӀэ жаӀащ:
«ЛъапсэкӀуэдыр къахуэдгъэкӀуэнщ абыхэм».
Тхьэм и зэӀущӀапӀэу хэкум итхэр
ягъэсащ[+].
9Дызэрыгъуэзэн нэщэнэ щӀагъуэ тлъагъужыркъым,
бегъымбари щыӀэжкъым,
апхуэдэу зэрыщытынур зыхуэдизыр
къыджезыӀэни къытхэтыжкъым.
10Сыт хуэдизрэ, ди Тхьэ,
бийм мыскъарэ узэрищӀынур,
Уэ уи цӀэр ягъэпудыну игъащӀэкӀэ?
11Сыт щхьэкӀэ уи Ӏэр,
уи Ӏэ ижьыр епхьэкӀрэ?
Сыт щхьэкӀэ уи Ӏэр
уи гуфӀакӀэ дэбгъэлърэ?
12Ди Тхьэ, пащтыхьу удиӀэщ ижь-ижьыж лъандэрэ,
ди хэку текӀуэныгъэ куэд къыхуэпхьащ![+]
13Хыр гуащӀэу уиӀэмкӀэ зэгуэпчащ,
хым хэс псэущхьэ бзаджэхэм
я щхьэхэр яхуэпкъутащ[+].
14Левиатыным[*] и щхьэхэр пкъутэри,
губгъуэ нэщӀым ис цӀыхухэм
гъуэмылапхъэ ящӀыну ептащ.
15Псы къыщӀэжыпӀэ къэпщӀащ Уэ,
псыр къэбутӀыпщащ,
Уэ псышхуэхэр ибгъэгъукӀащ.
16Махуэр ууейщ Уэ, жэщри ууейщ;
Дыгъэмрэ къэзыгъэнэхумрэ
Уэ къибгъэуващ[+].
17Уэ бгъэуващ щӀыгу гъунапкъэхэр,
гъэмрэ щӀымрэ бгъэнэхуащ Уэ[+].
18АтӀэ уигу къэбгъэкӀыжыркъэ:
Зиусхьэныр бийм къеуб,
цӀыху акъылыншэхэм уи цӀэр
ягъэпуд, Зиусхьэн.
19Уи цӀыхухэу уи тхьэрыкъуэ Ӏэсэхэр
хьэкӀэкхъуэкӀэм яӀэщӀумылъхьэ[*];
Уи цӀыхухэу тхьэмыщкӀэхэр, хуэмыщӀахэр
зыщумыгъэгъупщэ.
20ЗэгурыӀуэныгъэу къыдэпщӀылӀам еплъыж,
щӀыгу псом и къуапэ кӀыфӀхэм
цӀыху залымхэм я псэупӀэхэр из хъуащ[+].
21ЛъэгущӀэт ящӀа цӀыхум
и напэр трумыгъэх,
тхьэмыщкӀэмрэ хуэмыщӀамрэ
уи цӀэр ирегъэлъапӀэ.
22Зыкъэужьи, ди Тхьэ,
хъумэ уи Ӏуэхухэр,
цӀыху акъылыншэхэм махуэ къэс
узэраубыр уигу къэгъэкӀыж;
23уи бийхэм я кӀий макъи
къыппэувхэм зэпымыууэ ягъэӀу макъи
зыщумыгъэгъупщэ[+].

#### 74-нэ Уэрэд


Тхьэуэ хьэкумыщӀэр


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. «СумыгъэкӀуэд» уэрэдым и макъамэр щӀэлъу. Асаф и уэрэд. Уэрэд[+]

2ЩӀыхь пхудощӀ Уэ, ди Тхьэ,
щыпкъагъэкӀэ дыпщотхъу.
Уи инагъри уи Ӏуэху щӀагъуэхэри доӀуатэ[*].
3«ПӀалъэ згъэувынщи,
хьэкум ятесщӀыхьынщ Сэ щыпкъагъэкӀэ.
4ЩӀыгур мэхъей, мэкӀэзыз абы тет псори;
абы и пкъохэр сэ согъэбыдэ».
5ЯжызоӀэ зыкъызыфӀэщӀыжхэм:
«ФыкъызыфӀэмыщӀыж»;
ЯжызоӀэ цӀыху бзаджэхэми:
«Фи гуащӀэ ину къызыфӀэвмыгъэщӀ.
6Фи гуащӀэ ин дыдэу къызыфӀэвмыгъэщӀ,
фыщыкӀауэ фымыпсалъэ».
7Сыту жыпӀэмэ цӀыхур зыӀэтыр
къыздикӀыр къуэкӀыпӀэркъым,
къухьэпӀэркъым, губгъуэ нэщӀыркъым, –
8Тхьэращ хьэкумыр зыщӀэр:
зыр егъэлъахъшэ, адрейр хеӀэтыкӀ.
9Сыту жыпӀэмэ Ӏэгубжьэр
Зиусхьэным ӀэщӀэтщ,
абы санэр къыщокъуалъэ,
изыбзэу зэхэгъэкӀухьауэ;
абы итыр къахурегъахъуэ.
Иужьрей дыдэ ткӀуэпсым нэсу,
цӀыху бзаджэхэр абы ефэнщ псори[+]?
10Сэ игъащӀэкӀэ яхуэсӀуэтэнщ
Екъуб и Тхьэм и щӀыхьыр,
щӀыхь хуэсщӀынщ уэрэдкӀэ.
11БзаджащӀэхэм я гуащӀэр
Тхьэм икъутэнщ,
Тхьэм щыпкъагъэ хузиӀэр
лъагэу иӀэтынщ[+].

#### 75-нэ Уэрэд


ТекӀуэныгъэ къэзыхь Тхьэр


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Бзэпс зэрылъ пшынэкӀэ дожьу. Асаф и уэрэд. Уэрэд

2Тхьэр щащӀэ Иудэ хэкум;
Израилым щагъэлъапӀэ Абы и цӀэр.
3Абы и псэупӀэр Щалем щигъэуващ,
и унэр – Цион Ӏуащхьэм[+].
4Шабзэшэ псынщӀэхэр, джатэр, мэӀур,
къинэмыщӀ Ӏэщэхэр Абы щикъутащ абдежым[+].
5Уэ сыту уин,
уи щӀыхьышхуэр зэи мыкӀуэдыж
бгы лъагэхэм нэхърэ нэхъ инщ.
6ЗауэлӀ бланэхэм трахащ я Ӏэщэр,
къэмыушыжыну жеящ,
я Ӏэхэр къаӀэтын ялъэкӀыркъым зауэлӀхэм.
7Уэ уащыхуэгубжьым, Екъуб и Тхьэ,
шыри шым тесри хэщӀащ.
8Ущынагъуэщ Уэ;
Уи губжьыгъуэм
уи пащхьэ итын хэт лъэкӀын[+]?
9Уафэм къикӀыу, Уэ уи хьэкум
цӀыхухэм ебгъэщӀащ;
щӀыр къаскӀэри, Ӏэсэ хъуащ –
10щӀым егъэзыгъэу тет псори
къригъэлын папщӀэ,
хьэкум ищӀэну Тхьэр къыщежьэм.
11ЦӀыхум я губжьыр[*]
Уэ щӀыхь пхуэхъужынщ:
губжьым и кӀэкъинэр
Уэ бгъэӀэсэнщ.
12ЗэгурыӀуэныгъэ дэфщӀ Тхьэм,
Зиусхьэным, фи Тхьэм,
ефта псалъэр вгъэзащӀэ;
Ар къэзухъуреихьхэм тыгъэхэр хурехь
шынагъуэшхуэр зыхуаӀэм[+].
13Абы пщыхэр егъэӀэсэ,
пащтыхьышхуэхэри егъэшынэ.

#### 76-нэ Уэрэд


Тхьэм гузэвэгъуэм хэт цӀыхухэм я гукъеуэр ящхьэщех


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Пшынауэ пашэ Эдутун папщӀэ. Асаф и уэрэд[+]

2Си тхьэусыхафэр Тхьэм изохьэлӀэ,
си макъ соӀэт,
Абы сыкъыхихын папщӀэ.
3Гугъуехьым сыщыхэт махуэм
Зиусхьэным сылъохъу;
си Ӏэр щӀэмычэу шиящ жэщым;
гупсэхугъуэ згъуэтын слъэкӀыркъым[+].
4Тхьэр сигу къыщыкӀыжкӀэ сыхощэтыкӀ;
си гупсысэхэм гупсэхугъуэ къызатыркъым.
5Си напӀэ зэтезбгъалъхьэркъым;
гукӀуэдыгъэм сыкъигъэпсалъэркъым.
6Согупсыс махуэ блэкӀахэм,
илъэс блэкӀахэм я зэманым;[+]
7жэщ гупсысэхэм сагъэтыншыркъым,
согупсыс, сызоупщӀыж:
8«Зиусхьэным дыхыфӀидзэпауэ,
зыкӀи къытхуэмыфӀыжу ара?
9Абы и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр
зэпыуагъэпэ,
дыкъызэригъэгугъар
ямыгъэщыпкъэжыну ара щӀэблэхэм?
10Щыгъупща Тхьэм гущӀэгъу
къытхуищӀыну?
Къытхуэгубжьауэ, и гущӀэгъу
къытлъимыгъэӀэсыжыну ара?»
11Абы щхьэкӀэ жызоӀэ: «Мыращ сигу къеуэр –
Псоми Я Нэхъ Лъагэм и Ӏэ зэблихъуащ».
12Зиусхьэн, сигу изгъэлъынщ
уи ӀэщӀагъэхэр;
Ӏуэху щӀагъуэу ижькӀэ Уэ блэжьахэр
сигу къэзгъэкӀыжынщ[+].
13Ӏуэхуу зепхьа псори
сигу изгъэлъынщ,
Ӏуэхушхуэу зэфӀэпхахэм сегупсысынщ.
14Ди Тхьэ! Уи гъуэгур лъапӀэщ.
Ди Тхьэ, Уэр хуэдэу хэт иныр?
15ГъэщӀэгъуэн дыдэхэр
зылэжьыф Тхьэр Уэращ.
ЛъэкӀыныгъэшхуэу Уэ уиӀэр
цӀыху лъэпкъхэм къебгъэлъэгъуащ.
16Уи гуащӀэ инкӀэ къэпщэхужащ
уи цӀыху лъэпкъым и щхьэр –
Екъубрэ Исуфрэ къытехъукӀахэр.
17Уэ, ди Тхьэ, уалъэгъуащ псыхэм,
псыхэм ущалъагъум, къэшынэри,
псыщӀэ куухэр тхытхащ[+].
18Пшэхэм псыр къракӀыхыу,
уэгум щыблэр щыуэу,
уи бжыкӀхэр дэнэкӀи щыджэгуащ[+].
19Уи щыблэр къэуащ
хьэрыгъажэ шэркъым и макъым хуэдэу,
бжыкӀхэм дунеишхуэр къагъэнэхуащ;
щӀыр зджызджащ, зэщӀэхъаери[+].
20Уи гъуэгур хым хыхьащ,
уи лъагъуэр псышхуэхэм зэпрыкӀащ,
ауэ уи лъэужьхэр къыхэщакъым.
21Мусэрэ Хьарунрэ я ӀэкӀэ,
Ӏэщ хъушэ хуэдэу,
къепшэкӀащ уи цӀыху лъэпкъыр.

#### 77-нэ Уэрэд


Израилым и тхыдэм щыщу зэдгъэщӀапхъэхэр


Асаф и усэ

1КъедаӀуэ, си цӀыху лъэпкъ, ныбжесӀэм,
си жьэ къыжьэдэкӀ псалъэхэм
фи тхьэкӀумэр къыхуэвгъазэ.
2Пасэрей псалъэ къыхэздзэн сфӀэигъуэщ,
пасэрейм хъыбар щэхуу
жаӀахэр къэсӀуэтэнщ –[+]
3зэхэтхауэ, дэ зэдгъэщӀауэ,
ди адэжьхэм къытхуаӀуэтэжауэ[+].
4Ди сабийхэм ящыдущэхункъым
Зиусхьэным илэжьауэ,
щытхъу зыпылъ Ӏуэху щӀагъуэхэр.
Абы и гуащӀэ, и ӀэщӀагъэ гъэщӀэгъуэнхэр
ди ужь къихъуэну щӀэблэм
яхуэтӀуэтэжынщ.
5Екъуб къытехъукӀахэм[*]
псалъэ гъуазэ къахуигъэнэхуащ Абы.
Израил лъэпкъым хабзэ яхуигъэуващ.
Ди адэжьхэм унафэ къахуищӀащ
ахэр я сабийхэм хуаӀуэтэжыну –
6къэхъуну щӀэблэхэм
иджыри къамылъхуа сабийхэм ящӀэнщи,
пӀалъэр къэсмэ,
дяпэкӀэ къалъхунухэм хуаӀуэтэжынщ
абыхэми[+].
7Я гугъэ хуагъэзэнщ Тхьэм итӀанэ,
Тхьэм и Ӏуэхухэр ящымыгъупщэу,
и унафэхэр ягъэзэщӀэнщ.
8Я адэжьхэми хуэдэнкъым –
ерыщхэу, Тхьэм пэувхэу,
теубыдагъэ зимыӀэхэу,
зигу – зи псэкӀэ Тхьэм хуэмыщыпкъэхэм.
9Эфраим дзэлӀхэр
шабзэкӀэ зэщӀэузэдауэ,
зауэ махуэм къикӀуэтащ.
10Тхьэм ядищӀа зэгурыӀуэныгъэм
текӀащ ахэр,
Абы и хабзэкӀэ псэун ядакъым.
11Ящыгъупщащ и Ӏуэхухэри,
телъыджэу къаригъэлъэгъуахэри[+].
12Мысыр щӀыгум ит Цоан губгъуэм,
я адэжьхэм ялъагъуу,
Абы телъыджащэхэр къыщигъэлъэгъуащ;
13Хыр зэгуихури,
псыр блыну игъэуври,
зэпришащ ахэр;
14махуэм – пшэр,
жэщ псом мафӀэм и нэхур япэ иту,
къришэкӀащ ахэр.
15Губгъуэ нэщӀым бгыр щикъутэри,
лъащӀэ куу дыдэм кърихри,
псы иригъэфащ загъэнщӀыху.
16Бгым псы къыщӀигъэжри,
псы уэр къриутӀыпщхьэхащ.
17Ауэ гуэныхь щӀэныр
Абы и пащхьэм щызэпагъэуакъым.
Псоми Я Нэхъ Лъагэм пэуву,
губгъуэ нэщӀым зыщагъэкъейгъащ.
18Ягу ирихь гъуэмылым щӀэдэууэ,
ягукӀэ зэдащӀэурэ Тхьэр ягъэнэхуащ.
19Тхьэм игу хагъэщӀу, жаӀащ:
«Къум нэщӀым Ӏэнэ щигъэувын
лъэкӀыну Тхьэм?
20Щыпкъэщ. Ар къырэм еуэри,
псы къыщӀигъэжащ,
псынэхэри къыщиудащ.
ЩӀакхъуэ къыдитын лъэкӀын
и цӀыху лъэпкъым,
лыкӀэ къахуэупсэфын?»
21Ар зэхихри,
Зиусхьэныр губжьым зэщӀиубыдащ,
Екъуб къытехъукӀахэм мафӀэ яридзри,
и губжьыр израил лъэпкъым хуигъэлъэщащ.
22Тхьэр я фӀэщ хъуртэкъыми,
Абы къригъэлыным щыгугъакъым ахэр.
23ИщхьэкӀэ щыӀэ пшэхэм
унафэ яхуищӀри,
уафэгум и бжэхэр къызэӀуихащ;[+]
24мэнн шхыныгъуэр
уэшхым хуэдэу къахуригъэхри,
къаритащ уафэгу гъуэмылэр.
25МэлыӀыч гъуэмылапхъэр
цӀыхум яшхащ,
Абы къарита шхынымкӀэ
псоми загъэнщӀащ.
26Абы уафэгум къригъэхри,
жьыбгъэр къригъэпщащ,
Езым и гуащӀэкӀэ
жьапщэр кърихужьащ.
27ИтӀанэ, сабэм хуэдэу,
лыр абыхэм къахуригъэхащ,
хы Ӏуфэ пшахъуэм хуэдэу – къуалэбзури;
28я увыпӀэм, я шэтырхэм деж
ахэр къригъэтӀысэхащ.
29Шхащ ахэр, загъэнщӀащ,
къаритащ зыщӀэхъуэпсар.
30Ауэ я гъаблэгу имыкӀ щӀыкӀэ,
шхыныр я жьэм иджыри жьэдэлъу,
31Тхьэм и губжьыр абыхэм къахуэкӀуэри,
я нэхъ гуащӀафӀэхэр яхиукӀыкӀащ,
израил щӀалэ хэплъыхьахэр
Абы игъэкӀуэдащ.
32ИтӀани гуэныхь лэжьыныр
абыхэм зэпагъэуакъым,
Абы и телъыджащэхэр ялъэгъуа пэтрэ,
я фӀэщ хъуакъым.
33Абы щхьэкӀэ я махуэхэр
зэ жьыкъэшэгъуэкӀэ игъэбзэхащ,
я илъэсхэри яригъэхьащ
шынагъуэ хэт зэпыту[+].
34Ящыщ куэд щахиукӀыкӀым,
къэнам Абы зыхуагъэзэри,
Тхьэм и гъуэгу лъыхъуэу щӀадзащ;
35ягу къэкӀыжащ
Тхьэр езыхэм зэряабрэмывэр,
Псоми Я Нэхъ Лъагэр
щхьэщэхужу зэраӀэр.
36Ягу имылъу щӀыхь хуащӀурэ,
пцӀы щаупсащ Абы и пащхьэм.
37Щыпкъагъэ хураӀакъым
Абы ягукӀэ.
Абы къарищӀылӀэгъа зэгурыӀуэныгъэми
хуэщыпкъэжакъым.
38ИтӀани гущӀэгъу къахуищӀри,
я бзаджагъэ яхуигъэгъуащ, игъэкӀуэдакъым,
и губжьыр куэдрэ ирикъухыжащ,
гъунэм нэсу зэщӀимыгъаплъэу.
39Абы щыгъупщатэкъым – ахэр цӀыху къудейщ,
жьы къепща нэхъей, кӀуэдыжынущ,
абы къыгъэзэжыркъым[+].
40Къум нэщӀым дапщэрэ
Абы щыпэува ахэр,
загъэкъейгъэуэ,
цӀыху зэрымыс хэкум
и гуи щыхагъэщӀа!
41ЩӀэрыщӀэуи Ар ягъэунэхуащ,
Израилым и Тхьэ ЛъапӀэм
щхьэкӀуэ ирахащ.
42Абыхэм ящӀэжыртэкъым
Тхьэм и гуащӀэ здынэсри,
бийм къащыӀэщӀихыжа махуэри,
43Мысырым ит Цоан губгъуэм
телъыджащэу, нэщэнэ щӀагъуэу
къыщигъэлъэгъуахэри[+].
44Япсхэри я псыкъуэжхэри
лъы защӀэ ищӀащ абы,
ефэ мыхъужыну;
45гъудэбадзэр къахуигъэкӀуащ,
къедзэкъэнхэу;
екӀуэдылӀэну – хьэндыркъуакъухэр;
46щӀыгу къыщыкӀхэр – хьэпӀацӀэм,
я гъавэр мацӀэм яритащ;
47я санэр икъутащ уэфкӀэ,
я ахъуо жыгхэр псыдзэм иригъэхьащ;
48я былымхэр зэтриукӀащ,
я мэл хъушэхэм щыблэр къахидзащ.
49МафӀэлыгъей яридзащ Абы,
губжьри, гузэвэгъуэри, тхьэмыщкӀагъэри –
зыгъэкӀуэд мелыӀыч гупым хуэдэу.
50И губжьым гъуэгур хузэӀуихащ,
ажалым щихъумакъым ахэр,
емынэм иригъэхьащ.
51Мысырым, Хьамэ и хэкум,
щыпэлъху щӀалэ цӀыкӀухэр щигъэкӀуэдащ;[+]
52и лъэпкъыр, мэл хуэдэ, иришэжьащ,
мэл хъушэм хуэдэу къум нэщӀым иришащ;[+]
53Ишащ ахэр шынагъуэ къалъимыгъэӀэсу,
ауэ я бийхэр хым щӀригъэлъэфащ;
54и хэку лъапӀэм иришащ ахэр,
Езым и Ӏэ ижьымкӀэ къызыхуихьыжьам;
55цӀыху лъэпкъхэр абы ирихури,
я щӀыгур ятригуэшащ абыхэм,
Израилым и цӀыху лъэпкъхэр
я унэхэм щӀигъэтӀысхьащ[+].
56Ауэ Тхьэуэ Псоми Я Нэхъ Лъагэр
ягъэунэхуащ абыхэм иджыри,
пэувурэ загъэкъейгъэт,
и псалъэ гъуазэхэм едаӀуэртэкъым;
57икӀуэтыжащ, я адэхэм хуэдэу,
я дуней тетыкӀэ щыпкъагъэ хэлътэкъым,
шабзэшэ щхьэрыуа нэхъей,
гъуэгум дэхырт.
58ЩӀыпӀэ лъагэхэм тхьэ нэпцӀхэм
тхьэлъэӀупӀэхэр хутрагъэувэурэ,
ягъэгубжащ Ар.
Тхьэ нэпцӀ сурэтхэмкӀэ
фыгъуагъэ игу кърагъэхьащ.
59Абыхэм ящӀар щилъагъум,
Ар губжьышхуэм зэщӀищтащ,
Израил зэримыпэсу хъуащ.
60И псэупӀэр Шило[*] щибгынащ –
цӀыхум щахэтам щыгъуэ иӀа унэр.
61ЗэгурыӀуэныгъэм и пхъуантэр[*]
бийм и Ӏэм ирилъхьащ Абы –
И лъэкӀыныгъэр, и щӀыхьыр зыдэлъар.
62И цӀыху лъэпкъыр джатэм и щӀагъ ищӀащ,
Езым и цӀыхухэм яхуэгубжьащ Ар.
63Я щауэхэр зауэм и мафӀэм ихьагъэххэти,
нысашэ уэрэд жаӀэжыртэкъым
я пщащэхэм.
64Я щоджэнхэр[*] джатэм хигъэщӀащ,
я лӀахэр ягъэеин ялъэмыкӀыжу
фызабэхэр къызэхэнащ.
65Ауэ Зиусхьэныр къызэщыужам хуэдэу,
санэм игъэжакъуэ цӀыхум ещхьэу,[+]
66зэкӀэщӀихуащ и цӀыху лъэпкъым и бийхэр,
емыкӀу мыухыж къахуихьащ.
67Исуф къытехъукӀахэм хуэмейуэ,
Эфраим лӀакъуэри Абы къыхихакъым,
68къахихар Иудэ и лӀакъуэрщ,
Цион Ӏуащхьэу фӀыуэ илъэгъуар[+].
69И унэшхуэр игъэуващ
уафэ лъагэхэм хуэдэу;
щӀыгуу игъэпсам хуэдэу,
игъэбыдащ ар игъащӀэкӀэ.
70Езым и и ӀурыщӀэ Даут къахихащ,
мэлхэр зыдэт пщӀантӀэу
71хъушэм щакӀэлъыплъым къыдишри,
Израилым и пащтыхь ищӀащ,
мэлыхъуэм хуэдэу,
Тхьэм и цӀыху лъэпкъыр къришэкӀыну.
72Гу къабзэкӀэ абыхэм хуэлэжьащ,
И Ӏэ угъурлымкӀэ къришэкӀащ ахэр.

#### 78-нэ Уэрэд


Лъэпкъым и тхьэмыщкӀагъэм папщӀэ гущӀэгъу


Асаф и уэрэд

1Ди Тхьэ! Хамэ лъэпкъхэр уи щӀыгу къихьащ,
уи унэшхуэ лъапӀэр яуцӀэпӀри,
Ерусалим зэхакъутащ;
2уи ӀурыщӀэхэм я хьэдэхэр – къуалэбзухэм,
уи цӀыху лъапӀэхэм япкъхэр –
хьэкӀэкхъуэкӀэхэм иратащ,
яшхын папщӀэ;
3Ерусалим дэнэкӀи
абыхэм лъы щагъэжащ,
псым хуэдэу;
ахэр щӀэзылъхьэжыни яӀакъым.
4Ди гъунэгъухэм ауан дыкъащӀ,
къытщодыхьэшх,
дызыхэс лъэпкъхэр къытщӀонакӀэ[+].
5Сыт хуэдизрэ, Зиусхьэн,
губжьым ухэтыну,
фыгъуэныр мафӀэм хуэдэу уигу
щыблэну[+]?
6Уи губжьыр ятекъутэ
Уэ узэхэзымыщӀыкӀ цӀыху лъэпкъхэм,
пащтыхьхэу Уэ къомылъэӀухэм,[+]
7сыту жыпӀэмэ Екъуб[*] зэхашхыхьри,
хэкужь ящӀащ
и псэупӀи зэхакъутащ абыхэм[+].
8Ди адэжьхэм бзаджагъэу ящӀахэр
дэ къытхуумылъагъу;
уи гущӀэгъу псынщӀэу къытлъэгъэӀэс,
ди гур кӀуэдащ.
9КъыддэӀэпыкъу, дыкъезыгъэлыну ди Тхьэ,
уи цӀэм и щӀыхьыр яӀэтэн папщӀэ;
хьэзабым дыхэшыжи,
уи цӀэр лъэпӀэну,
ди гуэныхьхэр къытхуэгъэгъу[+].
10Хамэ лъэпкъхэм сыт щӀыжаӀэнур:
«Дэнэ щыӀэ абыхэм я Тхьэр?»
Хамэ лъэпкъхэм уи ӀурыщӀэу
яукӀахэм ялъ
ирепшыныж дэ тлъагъуу[+].
11Хьэпсым исхэм я гыз макъ
Уэ уи пащхьэ ирет;
укӀ зытралъхьахэр
уи гуащӀэ лъэщкӀэ къегъэл[+].
12Ди гъунэгъухэм узэраубар
хуэдиблкӀэ егъэпшыныж, Зиусхьэн[+].
13Дэ, уи цӀыху лъэпкъым,
уи хъупӀэм ит мэлхэм,
уи щӀыхьыр тӀуэтэнщ игъащӀэкӀэ,
щӀэблэ-щӀэблэхэм щӀыхь пхуэтщӀынщ[+].

#### 79-нэ Уэрэд


Лъэпкъым папщӀэ тхьэлъэӀу


1Пшынауэхэмрэ уэрэдыӀуэхэмрэ я пашэм папщӀэ. «Шошаним-Эдут» уэрэдым и макъамэр щӀэлъу. Асаф и уэрэд[+]

2Израилым и мэлыхъуэ! КъэдаӀуэ;
Мэлым хуэдэу Исуф къезышэкӀым,
мелыӀычым ящхьэкӀэ тесым зыкъегъэлъагъу[+]
3Эфраим, Бин-Ямин, Мэнашэ.
Уи гуащӀэ къехьэжьи,
ди бийм даӀэщӀэпхыжыну къытхуэкӀуэ.
4Уэ, ди Тхьэ! Зыпкъ дигъэувэж;
уи нэгум и нэху къыттегъапсэ,
дымыкӀуэду дыкъелыну![+]
5Зиусхьэн, лъэкӀыныгъэ псори зиӀэ ди Тхьэ!
Уи цӀыху лъэпкъым и тхьэлъэӀум
сыт хуэдизрэ хуэпщӀыну губжьыр[+]?
6Уэ нэщхъеягъуэ щӀакхъуэкӀэ дыбгъэшхащ,
нэпс бэ дыдэ щӀэдбгъэгъэкӀащ[+].
7Гъунэгъухэр къыдоныкъуэкъу,
ягукӀэ къытщодыхьэшх ди бийхэр.
8ЛъэкӀыныгъэ псори зиӀэ ди Тхьэ!
Зыпкъ дигъэувэж.
Уи нэгум и нэху къыттегъапсэ,
дымыкӀуэду дыкъелыну!
9Мысырым санащхьэ бжьалэр къипхащ,
цӀыху лъэпкъхэр ипхури,
ар хэпсащ;[+]
10Абы папщӀэ щӀапӀэ бгъэкъабзэри,
и къуэпсхэм куууэ зыщадзым,
щӀыгум тезыбзэ хъуащ.
11Абы и ныбжьыр бгыхэм тридзащ,
и бжьалэхэм я ныбжьыр –
ашэ жыг лъагэхэм.
12Абы и бжьалэхэм хым[*] нэс задзащ,
и къудамэхэр псым[*] нэсащ[+].
13Санащхьэм къещӀэкӀа бжыхьыр
сыт щхьэкӀэ бгъэуа?
Абы къыпыкӀэр блэкӀ псоми
пач абы къыхэкӀкӀэ[+].
14Мэзыкъуэм къыщӀетӀыкӀ ар,
губгъуэ хьэкӀэкхъуэкӀэ псоми яшх.
15ЛъэкӀыныгъэ псори зиӀэ ди Тхьэ!
Зыкъытхуэбгъазэркъэ,
уафэм къеплъыхи, къыдэплъ,
мы санащхьэми уи нэӀэ тегъэт –
16уи Ӏэ ижьым игъэтӀысам.
17Бийхэм ар мафӀэкӀэ
зэхагъэсхьащ, зэхаупщӀэтащ;
губжьым ухэту яхэплъи, гъэкӀуэд.
18Уэ хэпха хъулъхугъэм
уи Ӏэ тешиящ,
цӀыхум и къуэу
Уэр папщӀэ лэжьэн зылъэбгъэкӀым,
гуащӀэ епту.
19Апхуэдэу щытмэ, игъащӀэкӀэ
дэ удбгынэнкъым;
дыкъэгъэпсэужи,
уи цӀэм щӀыхь хуэтщӀынщ.
20Зиусхьэну лъэкӀыныгъэ псори зиӀэ ди Тхьэ!
Зыпкъ дигъэувэж;
уи нэгум и нэху къыттегъапсэ,
дымыкӀуэду дыкъелыну!

#### 80-нэ Уэрэд


Махуэшхуэ уэрэд


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Гъитит пшынэдыкъуакъуэкӀэ дежьууэ. Асаф и уэрэд[+]

2Тхьэуэ ди хъумакӀуэм
уэрэд хужыфӀэ, фыгуфӀэурэ;
Екъуб и Тхьэм
макъ лъэщкӀэ щӀыхь хуэфщӀ.
3Къевгъажьэ уэрэдыр,
вгъэӀу щэнтӀрыпӀым и макъыр,
пшынэдыкъуакъуэу зи макъ гуакӀуэм,
шыкӀэпшынэм.
4МахуэщӀэ махуэу бжьамийм фепщэ,
мазэщӀэми, мазэм щизыгъуэми,
5сыту жыпӀэмэ ар ИзраилкӀэ хабзэщ,
Екъуб и Тхьэм игъэува хабзэщ.
6Абы хабзэ къритащ Исуф,
Мысырым къыщикӀыжым –
абы ис цӀыхухэм ятекӀуэу.
Сэ сымыщӀэ макъ зэхэсхащ:
7«Уи плӀэм хьэлъэхэр дэсхыжащ,
матэхэр уи Ӏэм ӀэщӀэсхыжри,
хуит сщӀыжащ.
8Гугъуехь ущыхэтым уэ
укъызэджати, укъыхэсшыжащ;
щыблэ макъым сыхэту сыбдэӀэпыкъуащ,
Мэрибэ[*] псым ущызгъэунэхуащ[+].
9ФыкъызэдаӀуи, си цӀыху лъэпкъ,
фызуущиинщ:
Израил! Зэ укъызэдэӀуэгъатэмэ![+]
10НэгъуэщӀ тхьэ уремыӀэ,
хамэтхьэм щхьэщэ хуумыщӀ.
11Сэращ Зиусхьэну, уи Тхьэу,
Мысырым укъизышыжар,
Уи жьэ къызэтехи, дэз къэсщӀынщ».
12Ауэ си цӀыху лъэпкъыр
Сэ си макъым къедэӀуакъым,
Израилым хуэӀурыщӀэ
Сэ зыкъысхуищӀакъым.
13Абы папщӀэ я къейгъагъэр
абыхэм ягухэм къыхэзнащ,
зэрафӀэигъуэу псэунхэу.
14Си цӀыху лъэпкъыр къызэдаӀуэу,
Израилыр си гъуэгум тетыгъатэмэ!
15Абыхэм я бийхэр псынщӀэу
къезгъэувэлӀэнти,
абыхэм къапэувхэм
си Ӏэ яхуэзгъэзэнт.
16Сэ, Зиусхьэныр, сызылъагъу мыхъухэр,
къызэубзэнт.
Апхуэдэ насып игъащӀэкӀи яӀэнти итӀанэ.
17Гуэдзым и дэгъуэкӀэ фызгъэшхэнти,
фоууэ бгым къыхэкӀымкӀэ
фызгъашхэурэ арэзы фысщӀынти.

#### 81-нэ Уэрэд


Тхьэуэ псоми ящхьэ щыӀэр


Асаф и уэрэд

1Тхьэхэм[*] я зэӀущӀэм щыӀэу,
Тхьэр и тахътэм тесщ,
уафэм щыӀэу, хуэлажьэхэм я пащхьэ
хьэкум щещӀэ:
2«Сыт хуэдизкӀэ щыпкъагъэншэу
хьэкум зефхьэну,
цӀыху бзаджэхэм
яхуэвгъэкӀуатэурэ фщӀыну?
3ТхьэмыщкӀэм, ибэм я хьэкъ ефт;
Егъэзыгъэм, екӀэкӀуам, мылъкуншэм
захуагъэ ядызефхьэ;[+]
4ТхьэмыщкӀэр, мылъкуншэр хэфшыжи,
цӀыху бзаджэхэм къаӀэщӀэфхыж.
5ЯщӀэркъым, къагурыӀуэркъым,
кӀыфӀым хэтхэщ,
щӀыгу лъащӀэхэр мэхъей[+].
6Сэ жысӀащ – фэ фытхьэщ,
Псоми Я Нэхъ Лъагэм и къуэхэри
– фэ псори;[+]
7АрщхьэкӀэ фэ, цӀыхухэм хуэдэу,
фылӀэнущ,
ФыкӀуэдынущ пщы псоми яхуэдэу»[+].
8Егъажьэ, ди Тхьэ, щӀыгум хьэкум тещӀыхь,
сыту жыпӀэмэ цӀыху лъэпкъ псори
Уэращ зейр.

#### 82-нэ Уэрэд


Израилыр и бийхэм ятекӀуэн папщӀэ тхьэлъэӀу


1Уэрэд. Асаф и уэрэд

2Ди Тхьэ! Зумыущэху,
Макъыншэ зумыщӀ,
утемыпыӀэ, ди Тхьэ![+]
3Сыту жыпӀэмэ, мис, уи бийхэр мэбырсыр,
узылъагъу мыхъухэм я щхьэ къаӀэтащ;
4уи цӀыху лъэпкъым пэщӀэуэу
гухэлъ бзаджэ ящӀ,
Уэ къэпхъумэхэм
тебэнэнхэу зэрыгъэӀущыжащ;
5абыхэм жаӀэ: «ДыкӀуэнщи,
цӀыху лъэпкъым хэдгъэкӀуэдыкӀынщ,
Израил и цӀэр игъащӀэкӀэ
ягу къэмыкӀыжыну»[+].
6Зэдэарызыуэ зэрыгъэӀущащ,
зэгуроӀуэ Уэ къыппэувыну:
7эдом цӀыхухэр, Исмэхьил къытехъукӀахэр,
моаб цӀыхухэр,
Хьэджэр къытехъукӀа цӀыхухэр,[+]
8гэбал, аммон, амалек,
филишт цӀыхухэр,
Тирэ къалэм щыпсэухэри ящӀыгъуу.
9Абыхэм ягухьащ ашур цӀыхухэри;
ЛутӀэ къытехъукӀахэр гъусэ лъэщ яхуэхъуащ.
10Кишон псыхъуэм деж Мидиан, Сисэрэ,
Ябин сымэ щепщӀар абыхэм ящӀэ.
11Ахэр Эндорэ жылэм щаукӀри,
вэнывей хэхъухьыжащ щӀым.
12ЯдызекӀуэ я цӀыху лъэрыхьхэм,
Ӏуэрэб, Зэеб, сымэ
уазэрызэдекӀуам хуэдэу;
япщ псоми ещӀэ
Зэбахъэи, Цалмуннэ сымэ епщӀар,
13мыр жызыӀахэм: «Тхьэм и хэкур
дэ дыдеину дубыдынщ».
14Жьыбгъэм ирихьэжьа сабэм хуэдэ
щӀы ахэр, си Тхьэ,
жьым зэрихьэ хукхъуэм хуэдэ.
15Лыгъэм мэзыр зэрисым хуэдэу,
мафӀэбзийм къущхьэхэр зэрилыпщӀым
ещхьэу,
16уи жьыбгъэм ирегъэхьэжьэ ахэр,
уи жьыбгъэшхуэм егъэгъэшынэ;
17я нэгу зэлъегъащтэ напэншагъэм,
Уэ зыкъыпхуагъэзэжыну, Зиусхьэн!
18ЕмыкӀу кърехь, ирекӀуэд,
напэншэ ирехъу, ирекӀуэд.
19ЗэхрещӀыкӀ Уэ, зи закъуэу Зиусхьэн зи цӀэу,
щӀыгу Псоми Я Нэхъ Лъагэу узэрыщытыр.

#### 83-нэ Уэрэд


Тхьэм и унэм ухуэзэшыныр


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ. Гъитиг пшынэдыкъуакъуэкӀэ дежьууэ. Корах и къуэхэм я уэрэд[+]

2Сыту, лъэкӀыныгъэ псори зиӀэ Зиусхьэн,
тыншыпӀэ уи псэупӀэхэр!
3СыщӀохъуэпс, сыхуопабгъэ,
Зиусхьэным и пщӀантӀэм,
си гуи си пкъи Тхьэуэ гъащӀэ къыдэзытым
щӀыхь уэрэд хужаӀэ[+].
4Бзу цӀыкӀуми зыщыпсэун,
пцӀащхъуэми и шырхэр
зригъэсын абгъуэ щагъуэт
уи къурмэнщӀыпӀэхэм деж,
лъэкӀыныгъэ псори зиӀэ Зиусхьэн,
сэ си пащтыхьу си Тхьэ![+]
5Гъуэгу махуэ теуващ Уэ уи унэ щыпсэухэу,
Уэ щӀыхь зэпымыууэ къыпхуэзыщӀхэр[+].
6Гъуэгу махуэ теуващ Уэ гуащӀэ
къыпхэзыгъуатэ цӀыхур,
Цион Ӏуащхьэм Уэ ущагъэлъэпӀэну,
гъуэгу техьэну хуэпӀащӀэхэр[+].
7Гъыбзэм и къуэладжэ зэпач щыхъукӀэ,
псыжапӀэ иӀэ мэхъу абы,
бжьыхьэ уэшхри къытошхэ абы,
и нэфӀ къыщыхуам хуэдэу.
8Ахэр кӀуэурэ, я гуащӀэ хохъуэ,
Цион Ӏуащхьэм щалъагъунщ
Тхьэуэ Псоми Я Нэхъ Лъагэр.
9Зиусхьэн, лъэкӀыныгъэ псори зиӀэ ди Тхьэ!
си тхьэлъэӀур къызэхэх,
къызэдаӀуэ, Екъуб и Тхьэ!
10Уэ, ди Тхьэ, удихъумакӀуэщ!
Уэ Къыхэпхам нэфӀкӀэ къеплъ[+].
11Сыту жыпӀэмэ уи пщӀантӀэм
зы махуэ ущыпсэуныр
махуэ миным я уасэщ.
БзаджащӀэхэм я шэтырым сыщӀэсу
си гъащӀэр схьыным нэхърэ,
Тхьэм и унэшхуэ щӀыхьэпӀэм деж
сыӀутыныр нэхъ къыхызох.
12Сыту жыпӀэмэ Зиусхьэну Тхьэр –
дыгъэщ, мэӀущ,
Зиусхьэным фӀыгъуэмрэ щӀыхьымрэ къует;
лажьэ ямыӀэу псэухэр
Абы фӀыгъуэм хигъэныркъым[+].
13ЛъэкӀыныгъэ псори зиӀэ Зиусхьэн!
Гъуэгу махуэ теуващ къыпщыгугъ
цӀыхур!

#### 84-нэ Уэрэд


Лъэпкъым и фӀыгъэм ехьэлӀа тхьэлъэӀу


1УэрэдыӀуэхэмрэ пшынауэхэмрэ я пашэм папщӀэ Корах и къуэхэм я уэрэд

2Зиусхьэн! Уэ уи щӀыгум нэфӀкӀэ
укъеплъыгъащ,
Екъуб и мылъкур ебгъэгъуэтыжыгъащ.
3Уи цӀыху лъэпкъым бзаджагъэу ищӀахэр
хуэбгъэгъуащ,
и гуэныхь псори хуэбгъэкӀуэдащ[+].
4Уи губжьыр зэхэпхьэжащ,
уи губжь лъэщым уи щӀыб хуэбгъэзащ.
5Зыпкъ дигъэувэж,
дымыкӀуэдэу дыкъезыгъэл ди Тхьэ,
губжьу къытхуэпщӀыр зэпыгъэу.
6Губжь къытхууиӀэну атӀэ игъащӀэкӀэ,
щӀэблэ зэкӀэлъыкӀуэ псори
уи губжьым пхрыпшыну[+]?
7ГуащӀэ къытхэплъхьэжынкъэ,
дэ, уи цӀыху лъэпкъым, гуфӀэгъуэ
къыдэптыжынукъэ?
8Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр дыкъэлъагъу,
Зиусхьэн, дымыкӀуэду дыкъегъэл.
9Зиусхьэну ди Тхьэм жиӀэм содаӀуэ.
И цӀыху лъэпкъыу, и цӀыху лъапӀэхэр,
мамырыгъэм щегъэгугъ,
акъылыншагъэм къремыгъэзэж афӀэкӀа.
10Аращи, Абы фӀэлӀыкӀ хузиӀэхэр,
къригъэлыным пэжыжьэкъым,
и щӀыхьыр ди щӀыгум тез ирехъу!
11ЗэӀущӀэнщ лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжымрэ
щыпкъагъэмрэ,
щыпкъагъэмрэ мамырыгъэмрэ зэбэунщ.
12Щыпкъагъэр щӀым къыхэкӀынщ,
Тхьэм и щыпкъагъэр уафэм къеплъыхынщ.
13Зиусхьэным фӀыгъуэр къытлъигъэсынщ,
щӀыгум гъавэ къыдитынщ;[+]
14щыпкъагъэр Абы и пэ итынщ,
и лъэм гъуэгу хуигъэхьэзырыну.

#### 85-нэ Уэрэд


ДэӀэпыкъуэгъум папщӀэ тхьэлъэӀу


Даут и тхьэлъэӀу

1Зиусхьэн, уи тхьэкӀумэ къысхуэгъази,
сызэхэх,
сыту жыпӀэмэ сытхьэмыщкӀэщ сэ[+].
2Си псэр къегъэл,
сыту жыпӀэмэ фӀэлӀыкӀ ныпхузиӀэщ;
къегъэл мыкӀуэду
уи ӀурыщӀэуэ къыпщыгугъыр, си Тхьэ.
3ГущӀэгъу къысхуэщӀ, Зиусхьэн,
махуэ псом макъышхуэкӀэ сыноджэ.
4Уи ӀурыщӀэм гукъыдэж къет,
Зиусхьэн,
сигукӀэ сыпхудоплъей[+].
5Сыту жыпӀэмэ, Зиусхьэн,
Уэ къытхубогъэгъу, уфӀщ.
Уэ къолъэӀу псоми
мыкӀуэдыж лъагъуныгъэ яхууиӀэщ[+].
6Уи тхьэкӀумэ къыхуэгъазэ, Зиусхьэн,
си тхьэлъэӀу,
си лъэӀу макъ къыщӀэдэӀу.
7Къин щыслъагъу махуэм
сэ Уэ зыпхузогъазэ,
сыту жыпӀэмэ сызэхыбох[+].
8Уэ пхуэдэ тхьэ щыӀэкъым, Зиусхьэн,
Уэ блэжьа Ӏуэхум хуэди щыӀэкъым[+].
9ЦӀыху лъэпкъыу Уэ къэбгъащӀахэр
псори уэ деж къекӀуэлӀэнщи,
уи пащхьэм щхьэщэ щащӀынщ,
Зиусхьэн, уи цӀэми щӀыхь хуащӀынщ[+].
10Сыту жыпӀэмэ Уэ уин дыдэщ,
Ӏуэху гъэщӀэгъуэнхэр Уэ пхузэфӀокӀ.
Уэ зызакъуэрщ Тхьэр.
11Уи лъагъуфӀхэм сащыгъэгъуазэ, Зиусхьэн,
уи щыпкъэр гъуэгуанэ схуэхъуну;
Уэ уи цӀэ згъэлъэпӀэн папщӀэ,
Абы фӀэлӀыкӀ хузиӀэ ирехъу[+].
12ЩӀыхь пхуэсщӀынщ, Зиусхьэну си Тхьэ,
си гум хузэфӀэкӀ псомкӀи
уи цӀэм щӀыхьыр игъащӀэкӀэ хужысӀэнщ.
13Сыту жыпӀэмэ мыкӀуэдыжын лъагъуныгъэу
Уэ къысхууиӀэр ин дыдэщ:
си псэр хьэдрыхэ и кууупӀэм къыхэпшри,
щхьэхуит сыпщӀащ Уэ[+].
14Ди Тхьэ! Напэншэхэр къыспэтэджащ сэ,
цӀыху залым куэдыр си псэм къощэ.
Уэ узэрапэсыркъым[+].
15Ауэ Уэ, Зиусхьэну гущӀэгъукӀэ
хьэлэл Тхьэр,
фӀыгъэшхуэ зиӀэу,
мыкӀуэдыж лъагъуныгъэ инрэ
щыпкъагъэшхуэрэ зыхэлъыр,
16зыкъысхуэгъази, гущӀэгъу къысхуэщӀ;
уи уи ӀурыщӀэм гуащӀэ къет,
сэ, уи ӀурыщӀэ бзылъхугъэм и къуэр,
сымыкӀуэду сыкъегъэл[+].
17Уи фӀыгъэр къысхуэгъэщыпкъэ, Зиусхьэн,
си жагъуэгъухэм ар ирелъагъуи,
я напэр трырекӀ,
сыту жыпӀэмэ Уэ, Зиусхьэн,
укъыздэӀэпыкъури, гупсэхугъуэ
къызэптыжащ.

#### 86-нэ Уэрэд


Ерусалим и щӀыхь


1Корах и къуэхэм папщӀэ. Уэрэд

2Зиусхьэным и къалэр Ӏуащхьэ лъапӀэм
тригъэуващ.
Екъуб и псэупӀэ псоми нэхърэ,
Цион и къалэбжэхэр
нэхъыфӀу елъагъу Зиусхьэным[+].
3Хъыбар дэгъуэщ уэр папщӀэ яӀуатэр,
Тхьэм и къалэ![+]
4СыкъэзыщӀэ лъэпкъхэм
я гугъу щысщӀкӀэ,
Мысыри Бабэлэни яхэтщ,
филишт цӀыхухэри,
цор цӀыхухэри,
эфиоп цӀыхухэри –
ахэр псори
Ерусалим къыщыхъуауэ ялъытэнщ.
5Цион къалэм папщӀэ Тхьэм жиӀэнщ:
«Мыбы хуэдэр икӀи мыбы хуэдэ цӀыхур
абы къыщыхъуащ,
сыту жыпӀэмэ Псоми Я Нэхъ Лъагэр арщ
а къалэр зыгъэбыдэнур»[+].
6ЦӀыху лъэпкъыр къащыхитхыкӀкӀэ,
Зиусхьэным итхынщ:
«Мыбы хуэдэр абы къыщыхъуащ».
7Уэрэд жызыӀэхэми къафэхэми
зэдащтэу жаӀэ:
«ФӀыгъуэ псори къызыпкърыкӀыр
Цион къалэр арщ»[+].

#### 87-нэ Уэрэд


Къиным хэт цӀыхум и тхьэусыхафэмрэ и тхьэлъэӀумрэ


1Уэрэд. Корах и къуэхэм я уэрэд. Махалат Леанот ехьэлӀащ. Эзрах и къуэ Хьэмэн иуса уэрэд

2Зиусхьэн, сыкъезыгъэл си Тхьэ!
Махуэм нэщхъейуэ сыноджэ,
уи пащхьэ сыноувэ жэщым[+].
3Уи пащхьэ ирехьэ
си тхьэлъэӀур;
Уи тхьэкӀумэ къыхуэгъазэ си джэ макъым.
4Сыту жыпӀэмэ гугъуехьхэм
си псэр зэлъаубыдащ,
си гъащӀэри хьэдрыхэ пэблагъэ хъуащ[+].
5Хьэдрыхэ кӀуэжхэм сахэлъытэ,
гуащӀэ зимыӀэж цӀыху сыхъуащ[+].
6Мыпсэужхэм сыхадзэжащ –
яукӀауэ, Уэ уи нэплъэгъуэ ӀэщӀэзауэ,
уи Ӏэхэр зылъэмыӀэсыжхэу,
пхъэмбейм дэлъхэм сахуэдэщ.
7Хьэдрыхэ и кууупӀэм сыхэбдзащ –
кӀыфӀым, щӀэ зимыӀэм[+].
8КъызэхьэлъэкӀ хъуащ уи губжьыр
абы и толъкунхэм сызэщӀаӀулӀакӀэщ[+].
9Си нэӀуасэхэм зыкъысщадзей пщӀащ,
абыхэм ягу збгъэдэкӀащ;
ахэмкӀэ гоӀуджэ сыпыгъ,
сыщӀэбубыдащ,
сыкъыщӀэкӀыжын слъэмыкӀыу[+].
10Си нэхэр игъэпщащ гукъеяуэм;
махуэ псом сыноджэ, Зиусхьэн;
си Ӏэхэр ныпхузоший.
11Зыхуэдэ щымыӀэ Ӏуэху телъыджэхэр
лӀахэм яхуэпщӀэрэ Уэ?
ЛӀахэр къэтэджыжмэ,
Уэ щӀыхь къыпхуащӀыну[+]?
12Хьэмэ уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым
и гугъу бэным щащӀрэ?
Уи щыпкъагъэр щаӀуатэрэ кӀуэдыпӀэм?
13КӀыфӀым хэтмэ,
уи Ӏуэху телъыджэхэр ящӀэн?
Ящыгъупщэжамэ я щӀыгу,
Уэ уи щыпкъагъэр ящӀэн?
14Ауэ сэ сынолъэӀу
Уэ, Зиусхьэным;
си тхьэлъэӀур пщэдджыжьым жьыуэ
уи пащхьэ нохьэ[+].
15Сыт щхьэкӀэ зыкъысщыбдзейрэ, Зиусхьэн,
уи нэкур сыт щхьэкӀэ сщыбгъэпщкӀурэ?
16СекӀэкӀуащ, си щӀалэгъуэм щегъэжьауэ
лэныгъэм пэблагъэ сыхъуащ.
Уэ сыбгъэшэч шынагъуэхэм
си гуащӀэр яухащ.
17Уэ уи губжь лъэщыр къысщхьэщыхьащ;
хьэлэч сыбощӀ, шынагъуэу укъыстебанэурэ.
18Псы хуэдэ, сыкъаухъуреихь
махуэ псом;
зэгъусэу псоми сыкъаувыхь[+].
19Ныбжьэгъухэмрэ фӀыуэ слъагъухэмрэ
зыкъысщадзеину пщӀащ Уэ.
Сэ сыздэщыӀэм щыкӀыфӀщ[+].

#### 88-нэ Уэрэд


Лъэпкъыр гугъуехь щыхэтым деж жаӀэ уэрэд


1Эзрак и къуэ Этан иуса уэрэд

2Уи фӀыщӀагъэхэр, Зиусхьэн, игъащӀэкӀэ
сӀуэтэнщ уэрэдкӀэ,
къэкӀуэну щӀэблэ псоми яхуэсӀуэтэнщ
щыпкъагъэу зепхьэр[+].
3Сыту жыпӀэмэ сощӀэ:
уи лӀагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр
игъащӀэкӀэ щыӀэну гъэпсащ,
щыпкъагъэу пхэлъыр уафэгум Уэ
быдэу щыбгъэуващ.
4Уэ жыпӀащ: «Сэ къыхэсхам
зэгурыӀуэныгъэ дэсщӀащ,
си ӀурыщӀэ Даут
псалъэ быдэ естащ.
5КъыпщӀэхъуэнухэр игъащӀэкӀэ
пащтыхьынхэу Сэ згъэувынщ,
уи тетыгъуэр къэкӀуэну щӀэблэхэм
ящымыкӀуэдыну згъэпсынщ»[+].
6Уэ блэжь Ӏуэху телъыджэхэм
я щӀыхьыр щреӀуатэ уафэгухэм,
Зиусхьэн, мелыӀычхэм я зэӀущӀэми
щреӀуатэ Уэ щыпкъагъэу пхэлъыр[+].
7Сыту жыпӀэмэ уафэгум щыӀэу
хэт къыуагъэпщэн Уэ?
Уафэм щыӀэхэм[*] ящыщу,
хэт Зиусхьэным хуэдэр[+]?
8Куэд дыдэ хъууэ уафэм щыӀэхэм
я зэӀущӀэм Тхьэм шынагъуэшхуэ щыхуащӀ,
зыхэт псомкӀи Ар шынагъуэшхуэщ.
9Зиусхьэн, лъэкӀыныгъэ псори зиӀэ ди Тхьэ!
Хэт Уэ пхуэдэу гуащӀащафӀэр,
Зиусхьэн?
Щыпкъагъэр Уэ къощӀэкӀащ
лъэныкъуэ псомкӀи[+].
10Хым и губжь лъэщыр уи Ӏэ илъщ;
абы и толъкунхэм зыкъыщаӀэткӀэ,
Уэ уогъэӀэсэж ахэр[+].
11ХьэкӀэкхъуэкӀэжьу Рахьаб[*]
Уэ букӀащ, бгъэлъахъшэри.
Уи бийхэр Ӏэ быдэкӀэ
зэтепкъутащ.
12Уафэгухэр ууейщ Уэ, щӀыгури ууейщ,
дунеишхуэри абы щыӀэ псори
Уэращ зыгъэувар[+].
13Ищхъэрэри ипщэри
Уэращ къэзыгъэщӀар;
Табори Хьэрмони
уи цӀэм и щӀыхьыр я гуапэу щаӀуатэ.
14Быдэщ Уэ уи лыпцӀэ,
уи Ӏэм гуащӀэшхуэ хэлъщ,
лъагэщ уи Ӏэ ижьыр!
15Щыпкъагъэмрэ захуагъэмрэ
уи тахътэм и лъапсэщ;
уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжымрэ
щыпкъагъэмрэ лӀыкӀуэу итщ уи япэ[+].
16Гъуэгу махуэ теуващ
щӀыхь уэрэдкӀэ Уэ узыгъэлъапӀэ
цӀыху лъэпкъыр,
уи нэфӀым и нэхунэм
щыпсэухэр, Зиусхьэн![+]
17Уи цӀэм ирогуфӀэ ахэр махуэ псом,
Уэ щыпкъагъэу пхэлъыр ягъэлъапӀэ,
18сыту жыпӀэмэ абыхэм я щӀыхьи
я гуащӀи къыздикӀыр уи дежщ.
УкъызэрытхуэфӀым и фӀыгъэкӀэ
ди гуащӀэм къыхохъуэ.
19Уэ, Зиусхьэн, къытхухэпхащ ди хъумакӀуэр,
Уэ, Израилым и Тхьэ лъапӀэ,
къыдэптащ ди пащтыхьыр[+].
20Уэ къыпхуэщыпкъэу уи ӀурыщӀэм
зэгуэр укъыхуэлъагъуэри, жепӀэгъащ:
«ЛӀыгъэ зыхэлъым Сэ щхьэрыстӀэгъащ
пащтыхь тажыр,
лъэпкъым Сэ къыхэсхар лъагэу сӀэтащ[+].
21Си ӀурыщӀэ Даут
пащтыхь сщӀащ,
си дагъэ лъапӀэр щысхуащ Сэ абы.
22Си Ӏэпщэр абы и гъусэнщ,
си Ӏэм ар быдэ ищӀынщ.
23Бийр абы къыпэлъэщынкъым,
бзаджагъэкӀэ зекӀуэ цӀыхуми
ар егъэзыгъэ хуэщӀынкъым.
24Абы и пащхьэм щызэхэзгъэтэкъуэнщ
и бийхэр,
сеуэнщ абы и жагъуэгъухэм[+].
25Сэ щыпкъагъэу хузиӀэри
си лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжынри абы и гъусэщ,
абы и гуащӀэ хэхъуэнщ си цӀэкӀэ.
26Абы и Ӏэ ислъхьэнщ хыр,
псыхэми тетыгъуэ яхуиӀэ сщӀынщ[+].
27Сэ къэзэджэнщ ар:
„Уэращ си Тхьэу си адэр,
сыкъезыгъэл абрэмывэр Уэращ[+].
28Щыпэлъху сщӀынщ Сэ ар,
щӀыгум тет пащтыхьхэм я нэхъ лъагэу“.
29МыкӀуэдыж лъагъуныгъэ
хузиӀэнщ Сэ абы игъащӀэкӀэ,
зэгурыӀуэныгъэу дэсщӀари
згъэпэж зэпытынщ.
30Абы къытехъукӀахэм
пащтыхьыпӀэр езгъэӀыгъынущ
игъащӀэкӀэ,
уафэгур щыӀэху, и тахъти щызгъэӀэнщ.
31Абы къытехъукӀхэр Сэ згъэува
хабзэм текӀрэ,
си хьэкумхэм ебакъуэурэ зекӀуэмэ,
32хабзэу згъэувахэр якъутэжу
си унафэхэр ямыгъэзащӀэмэ,
33хабзэншагъэм пэкӀуэу,
къащӀэмкӀэ згъэпшынэнщ,
я бзаджагъэм пэкӀуэу
щӀопщкӀэ удын езгъэхьынщ.
34Ауэ ар си лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым
хэзгъэнынкъым,
щыпкъагъэу схэлъми сытекӀынкъым.
35Скъутэжынкъым Даут дэсщӀа
зэгурыӀуэныгъэр,
си жьэм къыжьэдэкӀа псалъэр
зэблэсхъункъым.
36Си цӀэ лъапӀэмкӀэ
псалъэ быдэ стыгъащ зэгуэрым:
зэблэсхъункъым Даут еста псалъэр[+].
37Абы къытехъукӀынухэр псэунщ игъащӀэкӀэ,
дыгъэр щыӀэху,
абы и тахътэр си пащхьэ итынщ.
38Даут и пащтыхьыгъуэр игъащӀэкӀэ щыӀэнщ,
щыхьэт захуэу
уафэгум ит мазэм хуэдэу».


Пащтыхьэм зэрытекӀуам папщӀэ тхьэусыхафэ

39Ауэ Уэ къыхэпхар къибдзэркъым,
къыпфӀэӀуэхукъым,
лъэщу ухуогубжь[+].
40Уи ӀурыщӀэм зэгурыӀуэныгъэу епщӀылӀар
гулъытэншэу къэбгъэнащ,
и пащтыхь тажыр щӀыгум тебдзэри,
бгъэуфӀеящ;
41Абы и къалэр къызэрыщӀыхьа блын псори
зэхэбгъэщэщащ,
и быдапӀэхэр хьэбэсабэ пщӀащ.
42Къыбгъэдыхьэхэм ар зэрапхъуэ;
и гъунэгъухэр къыщодыхьэшх;
43Абы пэувхэм я Ӏэ ижьхэр къэпӀэтри,
тебгъэкӀуащ,
и бийхэр Уэ бгъэгуфӀащ;
44и джатэдзэм зебгъэгъэзащ,
зауэкӀэ япэбгъэувыжыфакъым.
45И щӀыхьи[*] Уэ абы Ӏыпхащ,
и тахътэри щӀым тебдзащ;
46и щӀалэгъуэ ныбжьыр бгъэкӀэщӀри,
емыкӀу къебгъэхьащ абы.
47Сыт хуэдизрэ зыкъытщыбгъэпщкӀуну, Зиусхьэн,
уи губжьыр мафӀэм хуэдэу зэщӀэнауэ
сыт хуэдизрэ щытыну[+]?
48Уигу игъэлъ
си гъащӀэр зэрыкӀэщӀыр:
зэрыхьзэрийм хэтыну ара
цӀыхухэр къызыхуэбгъэщӀар?
49Хэт цӀыхухэм ящыщу
лӀэныгъэр зымылъагъунур?
Хэт хьэдрыхэ мыкӀуэн зылъэкӀынур[+]?
50Нэхъапэм уиӀа лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр
дэнэ щыӀэ, Зиусхьэн?
Даут къызэрыбгъэгугъа щыпкъагъэхэр
дэнэ щыӀэ?
51Уигу игъэлъ, Зиусхьэн,
сэ, уи ӀурыщӀэр, сызэраущхьэкӀуар,
сызыуб лъэпкъхэр зэрысшэчыр.
52Уэ къыхэпхар уи бийхэм яуб, Зиусхьэн,
абы и щӀэблэхэр щӀыхьыншэ ящӀ.
53Зиусхьэным щӀыхьыр ейщ игъащӀэкӀэ!
Ӏэмын, Ӏэмин[+].

#### 89-нэ Уэрэд


1Тхьэм и цӀыху Мусэ и тхьэлъэӀу[+]

2Зиусхьэн! ЩӀэблэ псоми
хъумапӀэу диӀэр Уэращ.
3Бгыхэр къэхъун я пэкӀи
щӀыр, дунейр къыщыбгъэщӀми,
лӀэщӀыгъуэхэм къащегъэжьауэ
лӀэщӀыгъухэм нэсыжу Уэ у-Тхьэщ[+].
4Сабэ хъужыну,
ибогъэгъэзэж Уэ цӀыхум,
яжыбоӀэ: «Вгъэзэж, цӀыхухэм я къуэхэм!»[+]
5Сыту жыпӀэмэ илъэс минхэр УэркӀэ
дыгъуасэ блэкӀа махуэми,
жэщым хэт къэрэгъулми хуэдэщ[+].
6Псыдзэм ихьхэм хуэдэу,
цӀыхухэр Уэ блыбох;
пщӀыхьым хуэдэщ ахэр,
пщэдджыжьым къыхэжу,
пщэдджыжьым къэгъагъэу,
щхъуантӀэ хъурэ,
пщыхьэщхьэм гъуэнлэж,
лъэлъэж удзым хуэдэщ[+].
7Сыту жыпӀэмэ дэ уи губжьым
дегъэкӀуэд,
уи губжь лъэщым дегъэшынэ.
8Ди бзаджагъэхэр уи пащхьэ
иплъхьащ Уэ,
щэхуу длэжьа гуэныхьхэри
щыболъагъу уи нэгум и нэхунэм.
9Дэ ди махуэхэр псори уи губжь
хэту кӀуащ;
хэщэтыкӀ макъым хуэдэу
ди илъэсхэр псынщӀэу блэкӀащ.
10Дэ къэдгъащӀэ илъэсхэм я махуэхэр
илъэс хыщӀрэ пщӀырэщ,
нэхъ лъэрызехьэхэм – илъэс пщӀей;
я нэхъ бжьыгъуэфӀыр
зэшымрэ гугъехьымрэ яӀэрохьэ,
сыту жыпӀэмэ псынщӀэу макӀуэри,
дэри дадобзэхыж[+].
11Хэт уи губжьым и лъэщыгъуэр зыщӀэр,
Уэри уи губжьым къыщышынэр хэт?
12Дигухэр Ӏущ хъуну,
ди махуэхэм бжыгъэ зэраӀэм дегъасэ.
13Зыкъытхуэгъазэ, Зиусхьэн!
Сыт хуэдизрэ дызэбгъэжьэну?
ГущӀэгъу хуэщӀ уи ӀурыщӀэхэм.
14МыкӀуэдыж уи лъагъуныгъэр
ди гущӀэм нэсу пщэдджыжьым
къытлъэгъэӀэс,
къэдгъащӀэ махуэ псоми я кӀуэцӀкӀэ
дыгуфӀэну, гукъыдэж диӀэну.
15Гугъуехь дыщыхэбгъэхуа махуэхэм пэкӀуэу
гукъыдэж къыдэтыж –
тхьэмыщкӀагъэ щытлъэгъуа илъэсхэм папщӀэ.
16Уи Ӏуэху пщӀар дэ, уи ӀурыщӀэхэм,
къытхурещыпкъэ,
дэ къыттехъукӀынухэми
уи щӀыхьыр ирелъагъу.
17Зиусхьэну ди Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэр
ди щхьэщыгу ирырет,
ди Ӏэхэм ялэжь Ӏуэхухэр
къыддрехъу[+].

#### 90-нэ Уэрэд


Тхьэр ди хъумакӀуэщ

1Псоми Я нэхъ Лъагэм и бгъафэм щыпсэу,
лъэкӀыныгъэ псори зиӀэм
и жьауэ щӀэтым[+]
2Зиусхьэным жреӀэ: «Уэращ си хъумапӀэу,
си щхьэегъэзыпӀэр,
Уэращ си Тхьэу сызыщыгугъыр!»[+]
3Къощэм и лъахъэм,
укъызэмылын узыфэ Ӏейм
Абы уащихъумэнщ[+].
4И къабзийхэмкӀэ уихъумэнщ,
Абы и дамэ щӀагъхэми щхьэегъэзыпӀэ
щыбгъуэтынщ;
Тхьэр щыпкъэщ,
мэӀум хуэдэу укъихъумэнщ Абы[+].
5Уащышынэнкъым: жэщым – и шынагъуэшхуэм,
махуэм – умыщӀэххэу къыптебэнэнухэм[*],
6кӀыфӀым къыщызыкӀухь узыфэ Ӏейм,
узу шэджагъуэм псори зышхым.
7Уи сэмэгурабгъумкӀэ – миныр,
уи ижьырабгъумкӀэ – минипщӀыр щехуэхынщ,
ауэ уэ благъэу къокӀуэлӀэнкъым.
8Уи нитӀкӀэ уплъэнщ,
Тхьэм цӀыху бзаджэхэр
зэригъэпшынэм уеплъынщ[+].
9Сыту жыпӀэмэ уэ Зиусхьэныр
щхьэегъэзыпӀэ зыхуэпщӀащ;
Псоми Я Нэхъ Лъагэр хъумакӀуэу
уэ къыхэпхащ[+].
10Бзаджагъэ зэи къохъулӀэнкъым,
ери уи псэупӀэ благъэу къекӀуэлӀэнкъым.
11Сыту жыпӀэмэ и мелыӀычхэм
Абы къахуищӀынущ унафэ
уи гъуэгу псоми укъащахъумэну.
12Я ӀэхэмкӀэ уаӀэтынущ,
мывэм уи лъакъуэмкӀэ ужьэхэмыуэн
щхьэкӀэ[+].
13Уатеувэнщ аслъэнымрэ благъуэжьымрэ;
упӀытӀынщ аслъэнымрэ благъуэмрэ[+].
14«ФӀыуэ силъагъуу, благъэ къызэрысхуэхъуам
папщӀэ,
Сэ ар къыхэсшыжынщ», – жеӀэ Зиусхьэным,
«къэсхъумэнщ ар,
си цӀэр зыхуэдэр зэригъэщӀащи[+].
15Къызэджэнщи – къызэхэсхынщ;
къиныгъуэм сригъусэнщ абы;
тхьэмыщкӀагъуэм къыхэсшыжынщи,
лъытэныгъэ хуэсщӀынщ абы.
16ГъащӀэ кӀыхькӀэ згъэарызынщ ар,
мыкӀуэду къезгъэлынщ»[+].

#### 91-нэ Уэрэд


ЩӀыхь уэрэд. Щыпкъагъэм и ӀыхьэфӀ


1Щэбэт махуэм жаӀэ уэрэд

2Зиусхьэным щӀыхь хуэтщӀыныр,
Уэ, Псоми Я Нэхъ Лъагэм, уи цӀэм
щӀыхь уэрэд хужытӀэныр фӀыщ;[+]
3мыкӀуэдыж уи лъагъуныгъэр пщэдджыжькӀэрэ
тӀуэтэныр,
жэщкӀэрэ – уи щыпкъагъэ,
4бзэпсипщӀ зэрылъ пшынэмкӀэ, пшынэдыкъуакъуэмкӀэ,
бзэпсыбэ зэрылъ пшынэмкӀэ
уэрэд дэжытӀэурэ.
5Сыту жыпӀэмэ Уэ, Зиусхьэн,
уи ӀэщӀагъэкӀэ къызэптащ гукъыдэж;
уи Ӏэхэм ягъахъэм
гуфӀэгъуэ уэрэд жызагъэӀэ.
6Уи ӀэщӀагъэхэр сыту ин дыдэ,
Зиусхьэн!
гъэщӀэгъуэну зэрыкуу Уэ уи гупсысэхэр![+]
7ЦӀыху гукъэкӀыншэм ищӀэнкъым,
зи гулъытэ мащӀэми ар къыгурыӀуэнкъым.
8ЦӀыху ябгэр, удзым хуэдэу багъуэми,
бзаджащӀэ псоми я Ӏуэху къадэхъуми,
игъащӀэкӀэ кӀуэдыжынущ ахэр.
9Уэ игъащӀэкӀэ, Зиусхьэн,
Псоми Уранэхъ Лъагэщ![+]
10Сыту жыпӀэмэ уи бийхэр, Зиусхьэн,
уи бийхэр кӀуэдыжынщ, хьэкъщ,
бзаджагъэкӀэ зекӀуэ псори зэбграхужынщ;
11домбейм иӀэ гуащӀэм хуэдэ къызэптащ,
уи дагъэ лъапӀэр къысщыпхуэри,
си лъэкӀыныгъэм хэбгъэхъуащ[+].
12Си бийхэм уатекӀуэу си нэхэм ялъэгъуащ,
бзаджащӀэу зыкъыспэзыӀэтхэми
я гукӀуэд макъхэр
си тхьэкӀумэхэмкӀэ зэхэсхащ[+].
13Щыпкъагъэ зиӀэм
пальмэ жыгым хуэдэу зыкъызэӀуех,
Ливаным къыщыкӀ ашэ[*] хуэдэуи
зыкъеӀэт[+].
14Зиусхьэн унэшхуэм щыхаса
жыгхэм хуэдэу,
ди Тхьэм и унэшхуэ пщӀантӀэм
къыщощхьэлъэ[+].
15Жьы хъуми, абыхэм фӀыр къапокӀэ,
псыр ящӀэзщ, къэкӀагъащӀэм хуэдэщ,
16Зиусхьэну сэ си хъумакӀуэр зэрызахуэр,
щыпкъагъэншагъи Абы зэрыхэмылъыр
къагъэлъэгъуэну[+].

#### 92-нэ Уэрэд


Тхьэу ди пащтыхьыр

1Зиусхьэным тепщэныгъэр иӀыгъщ;
тепщэныгъэшхуэр и фащэщ Зиусхьэным,
лъэкӀыныгъэ иныр и Ӏэрылъщ,
дунеишхуэр быдэу игъэуващ,
ар и щӀыпӀэ зыми иригъэкӀынкъым[+].
2Уи тахътэ игъащӀэкӀэ щытыну
бгъэуващ Уэ,
ууахътыншэщ[+].
3Я макъым заӀэт, Зиусхьэн,
псыхэм я макъым заӀэт,
псыхэм я уалъэ макъым заӀэт.
4Ауэ псыбэм я къибыргъукӀ макъ нэхъри,
толъкъунхэм я макъ нэхъри,
Зиусхьэныр лъагапӀэм щынэхъ лъэщщ[+].
5Уи псалъэ гъуазэхэр шэчыншэу
тэрэзщ,
Уи унэр, Зиусхьэн,
игъащӀэм зыгъэщӀэращӀэр
фӀыгъэ – къабзагъэр арщ.

#### 93-нэ Уэрэд


Тхьэм и захуагъэр

1Уэ, Зиусхьэну цӀыхур зыгъэпшынэжым,
Уэ, Тхьэуэ цӀыхум и гъэпшынакӀуэм,
уи губжь къэгъэлъагъуэ![+]
2Дыкъэлъагъу, щӀым и хеящӀэ,
зыкъызыфӀэщӀыжхэм яхуэфащэр ярегъуэт.
3Сыт хуэдизрэ, Зиусхьэн, цӀыху бзаджэхэр,
сыт хуэдизрэ цӀыху бзаджэхэр
я бзаджагъэ щыгуфӀыкӀыну[+]?
4Псалъэ пагэхэр къажьэдокӀ;
бзаджащӀэ псоми зафӀэлъэщщ.
5Уи цӀыху лъэпкъыр, ягъэщӀэ Зиусхьэн,
Уэ уи уней цӀыхухэр егъэзыгъэ ящӀ.
6Фызабэр, хэхэсыр яукӀ,
ибэми и псэр хах.
7ИтӀанэ жаӀэ:
«Зиусхьэным илъагъуркъым
Екъуб и Тхьэм гу лъитэркъым».
8Акъыл къызыхуэвгъуэтыж,
гулъытэ зимыӀэ цӀыхухэ!
Сыт щыгъуэ Ӏущ фыхъуну, ахьмакъхэ?
9ТхьэкӀумэ къозытам
зэхимыхыу хъун?
Нэр зыгъэпсам имылъагъуну хъурэ?
10ЦӀыху лъэпкъхэр зыгъэдаӀуэм
ахэр имыгъэпшынэу хъурэ?
ЦӀыхухэр зыгъасэм
зэхэщӀыкӀ имыӀэу хъурэ[+]?
11Зиусхьэным ещӀэ цӀыхум и гупсысэхэр
Ӏугъуэ кӀуэдыжым зэрыхуэдэр.
12Гъуэгу махуэ теуващ
Уэ бгъэдаӀуэ цӀыхур, Зиусхьэн,
уи хабзэкӀэ бгъасэр,
13махуэ къинхэм гупсэхугъуэ ептыну –
цӀыху бзаджэм мащэр хуатӀыху!
14Сыту жыпӀэмэ Зиусхьэным и цӀыхухэр
я закъуэу къигъэнэнукъым,
Езым ейхэр ӀэщӀыб ищӀынкъым[+].
15Сыту жыпӀэмэ хьэкумым щыпкъагъэм
къыхуигъэзэжынщ,
зигу щыпкъагъэ илъ псори
абы гуэувэнщ.
16Хэт цӀыху Ӏейхэм сэр щхьэкӀэ
япэувыр?
Сэр щхьэкӀэ хэт бзаджащӀэхэм япэрыуэнур?
17Сэ дэӀэпыкъуэгъуу сиӀэр
Зиусхьэныр армыратэмэ,
хьэдрыхэ макъыншэм си псэр
кӀуэжынт щӀэх дыдэ[+].
18«Си лъэр щӀощӀэ» щыжысӀэм,
уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр, Зиусхьэн,
сэ щӀэгъэкъуэн къысхуэхъуащ.
19Си гукъеуэхэр си гум
щыбагъуэ щыхъукӀэ,
гупсэхугъуэу къызэптым
си гур хегъахъуэ.
20ХьэкумыщӀэ хьилэхэр
гъусэ пщӀы хъун,
хабзэр зыкъутэхэр?
21Тхьэм хуэщыпкъэм ахэр
гупышхуэу тобанэ,
лажьэ зимыӀэм лӀэныгъэр
тралъхьэ.
22Ауэ Зиусхьэныр – си быдапӀэщ,
си Тхьэр – си хъумапӀэщ, си щхьэегъэзыпӀэщ[+].
23Ахэр ӀуигъэщӀэжынщ я бзаджащӀагъэм,
лъапсэкӀуэд ищӀынщ я бзаджагъэм папщӀэ,
игъэкӀуэдынщ Зиусхьэну ди Тхьэм.

#### 94-нэ Уэрэд


ДыкъэзыгъэщӀар дывгъэгъэлъапӀэ

1ФынакӀуэ, ди Зиусхьэным щӀыхь уэрэд
хужыдвгъэӀэ,
ди хъумакӀуэу ди къегъэлакӀуэм
гуфӀэгъуэ макъ хуэдвгъэӀэт[+].
2ЩӀыхь хуэтщӀурэ, дивгъэхьэ Абы и пащхьэм,
щӀыхь уэрэд жытӀэурэ,
гуфӀэгъуэ макъ хуэдвгъэӀэт.
3Сыту жыпӀэмэ Тхьэ ин дыдэщ Зиусхьэныр,
тхьэ псоми Пащтыхьышхуэу ящхьэщ[+].
4ЩӀым и кууупӀэхэр Абы и Ӏэм илъщ,
бгы щыгухэри и Ӏэрылъхьэщ Абы.
5Абы ейщ хыри, ар Абы къигъэщӀащ,
ягъэпсащ и ӀитӀым щӀыгур[+].
6ФынакӀуэ, щхьэщэ хуэдвгъэщӀ,
Тхьэуэу дыкъэзыгъэщӀам и пащхьэм
лъэгуажьэмыщхьэу дивгъэтӀысхьэ.
7Сыту жыпӀэмэ аращ дэ ди Тхьэр,
Абы и мэл хъушэм дыщыщщ,
Абы и Ӏэм зэришэ мэлхэр дэращ.
Ей, Абы и макъ нобэ фэ федгъэӀуатэмэ:[+]
8«Гурымыкъыу фыщымыт,
фи адэжьхэм Мэрыбэ деж,
Массэ губгъуэ нэщӀым деж
зэрыщащӀэгъам хуэдэу.
9Си шыӀэныгъэ здынэсри
Сэ сызыхуэдэри ягъэунэхуащ
фи адэжьхэм,
си ӀэщӀагъэ зыхуэдэр ялъэгъуарэ пэт.
10Сэ мы лъэпкъым илъэс плӀыщӀкӀэ
сагъэгубжьащ,
арати жысӀащ:
„Мыхэр ягукӀэ гъуэща цӀыху лъэпкъщ;
ахэр щыгъуазэкъым си гъуэгум“.
11Абы папщӀэ губжьым сыхэту,
псалъэ быдэ стащ:
„ахэр си гупсэхупӀэ измыгъэхьэну“».

#### 95-нэ Уэрэд


Тхьэуэ Псоми Я Нэхъ Пащтыхьышхуэр

1Зиусхьэным уэрэдыщӀэ хужыфӀэ;
хужыфӀэ уэрэд зэрыщӀыгуу Зиусхьэным![+]
2Уэрэд хужыфӀэ Зиусхьэным,
Абы и цӀэм щӀыхь хуэфщӀ,
дыкъызэрыригъэлам и хъыбар
махуэ къэс фӀуатэ![+]
3И щӀыхьыр яхуэфӀуатэ цӀыху лъэпкъхэм,
и телъыджащэхэр лъэпкъ псоми евгъащӀэ[+].
4Сыту жыпӀэмэ ин дыдэщ Зиусхьэныр,
щӀыхь псори хуэфащэщ Абы,
Ар тхьэ псоми я нэхъ шынагъуэщ[+].
5Сыту жыпӀэмэ цӀыху лъэпкъ псоми
я тхьэхэр тхьэ нэпцӀщ,
ауэ Зиусхьэным къигъэщӀащ уафэхэр.
6ЩӀыхьымрэ лъытэныгъэшхуэмрэ
Абы и пащхьэщ,
лъэкӀыныгъэмрэ дахагъэмрэ
Абы и унэшхуэм щыӀэщ.
7ЦӀыху лъэпкъхэм я унагъуэ щхьэхуэхэм
фӀыщӀэ псори хуэфлъагъу Зиусхьэным,
щӀыхьымрэ лъэкӀыныгъэмрэ
хуэфлъагъу Зиусхьэным[+].
8Зиусхьэным и цӀэм хуэфащэ щӀыхьыр
хуэфлъагъу,
тыгъэхэр хуэфхьи, фыдыхьэ
Абы и пщӀантӀэхэм!
9Фащэ лъапӀэ фщыгъыу,
Тхьэм и унэшхуэм щхьэщэ щыхуэфщӀ
Зиусхьэным.
Абы и пащхьэм щрекӀэзыз зэрыщӀыгуу![+]
10ЯжефӀэ цӀыху лъэпкъхэм:
«Тепщэныгъэр иӀыгъщ Зиусхьэным!»
Абы папщӀэ быдэу игъэуващ дунеишхуэр,
къэскӀэнкъым ар.
ЦӀыху лъэпкъхэм я Ӏуэхухэр
щыпкъагъэкӀэ зэхихунщ Абы[+].
11Иренэжэгужэ уафэхэр,
игу щыхрырехъуэ щӀылъэм;
щребырсыр хыри
абы хэс псори[+].
12ЩрегуфӀэ губгъуэр,
абы щыкӀ псори,
щрегуфӀэ мэзым щӀэт жыгхэри –
13Зиусхьэным и пащхьэм,
сыту жыпӀэмэ ар къокӀуэ,
щӀылъэм хьэкум трищӀыхьыну.
Дунеишхуэм и Ӏуэхухэр щыпкъагъэкӀэ
зэхихунщ Абы,
цӀыху лъэпкъхэри –
Езым щыпкъагъэу хэлъымкӀэ[+].

#### 96-нэ Уэрэд


Тепщэныгъэр зиӀэ Тхьэр

1Тепщэныгъэр иӀыгъщ Зиусхьэным:
ирегуфӀэ щӀыр;
иренэщхъыфӀэ щӀылъэм и гъунэхэр[+].
2Яхэтщ Ар пшагъуэмрэ
кӀыфӀ зэфэзэщымрэ;
щыпкъагъэмрэ захуагъэмрэ тетщ
Абы и тахътэр[+].
3И мафӀэр егъакӀуэ Абы, Езым и пэ иту,
и бийхэр щегъэс дэнэкӀи[+].
4Абы и хъуэпскӀым зэщӀегъэнахуэ дунеишхуэр;
ар елъагъури, мэтхытх щӀыгур[+].
5Шэхум хуэдэу, бгыхэр щоткӀу
Зиусхьэным и пащхьэм,
щӀыгу псом и Зиусхьэным и пащхьэм[+].
6Абы и щыпкъагъэ яӀуатэ уафэгум,
цӀыху лъэпкъ псоми ялъагъу
Абы щӀыхьу бгъэдэлъыр[+].
7Тхьэ нэпцӀ сурэтхэм хуэлажьэу,
пщӀэ зимыӀэ тхьэ нэпцӀхэмкӀэ
зыщытхъужхэм я напэр текӀащ.
Абы и пащхьэм щхьэщэ щащӀ тхьэ псоми[+].
8Цион къалэм зэхихащи, мэгуфӀэ,
Уэ пщӀы хьэкумхэм щхьэкӀэ
Иудэ и пхъухэр мэгуфӀэ,
Зиусхьэн[+].
9Сыту жыпӀэмэ, Зиусхьэн, зэрыщӀыгуу
Уэ уолъэгэкӀ,
Тхьэ псоми
ящхьэкӀэ ущыӀэщ[+].
10Зиусхьэным фӀыуэ елъагъу
ер зи жагъуэхэр![*]
Езым и цӀыху лъапӀэхэм я псэр
Абы къехъумэ,
гуэныхь зылэжьхэм къыӀэщӀехыж[+].
11Нэхунэр къыхукъуокӀ щыпкъагъэ зиӀэм,
зигу щыпкъагъэ илъхэм – гуфӀэгъуэр[+].
12Щыпкъагъэ зиӀэхэ, Зиусхьэным
и цӀэкӀэ фыгуфӀэ,
Абы и цӀэ лъапӀэм
и щытхъур фӀуатэ[+].

#### 97-нэ Уэрэд


Тхьэм дунейм тепщэныгъэ хуиӀэщ

1ХужыфӀэ Зиусхьэным уэрэдыщӀэ;
гъэщӀэгъуэныщэщ Абы и ӀэщӀагъэхэр.
И Ӏэ ижьымрэ и лъэкӀыныгъэ лъапӀэмрэ
текӀуэныгъэр Абы къыхудахащ[+].
2ТекӀуэныгъэр къызэрихьар
Зиусхьэным къигъэлъэгъуащ,
и бйихэр зэригъэпшынэжар
цӀыху лъэпкъхэм наӀуэ ящищӀащ.
3МыкӀуэдыж лъагъуныгъэу,
щыпкъагъэу израил лъэпкъым хуиӀар
Абы игу илъ зэпытщ.
Ди Тхьэм текӀуэныгъэр къызэрихьар
щӀыгу псоми я гъунапкъэхэм ялъэгъуащ.
4ГуфӀэ макъыр хуэфӀэт Зиусхьэным,
зэрыщӀыгуу;
гуфӀэгъуэ уэрэди щӀыхь уэрэди хужыфӀэ[+].
5ПшынэдыкъуакъуэкӀэ щӀыхь уэрэд
хуэвгъэӀу Зиусхьэным,
пшынэдыкъуакъуэмрэ уэрэд макъымрэ щӀыгъуу.
6Сыринэм, бжьамийм я макъыр щӀыгъуу,
пащтыхьу Зиусхьэным
гуфӀэ макъ хуэфӀэт.
7Хыми абы хэс псоми,
Дунеишхуэми абы тет псоми
макъышхуэ япреӀукӀ;[+]
8псыхэр Ӏэгу хуреуэ;
гуфӀэгъуэшхуэм хэту
бгыхэм уэрэд жрыраӀэ
9Зиусхьэным и пащхьэм;
сыту жыпӀэмэ ар къокӀуэ
щӀыгум хьэкум трищӀыхьыну.
Дунеишхуэм хьэкум трищӀыхьынщ Абы
щыпкъагъэкӀэ,
захуагъэкӀэ зэхихунщ
цӀыху лъэпкъхэм я Ӏуэхухэр[+].

#### 98-нэ Уэрэд


Тхьэуэ Пащтыхьхэм Я Щхьэр

1Зиусхьэным тепщэныгъэр иӀыгъщи,
цӀыху лъэпкъхэр ирегулэз!
мелыӀычхэм ящхьэкӀэ и тахътэ Ар тесщи,
щӀыгур иретхытх![+]
2Зиусхьэныр Цион щыинщ,
цӀыху лъэпкъ псоми Ар лъагэу
къащхьэщытщ[+].
3Уи цӀэ ин дыдэу шынагъуэм
щӀыхь хурещӀ!
ЛъапӀэ дыдэщ Ар.
4ЛъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэ Пащтыхьу
тэрэзыныгъэр зи щӀасэ,
Уэ захуагъэр бгъэпсащ:
Захуагъэмрэ щыпкъагъэмрэ
Израилым щыбгъэуващ[+].
5ВгъэлъапӀэ Зиусхьэныр, ди Тхьэр,
щхьэщэ щыфщӀ и тахътэм и пащхьэ:
ЛъапӀэщ Ар!
6Мусэрэ Хьэрунрэ
и дин пашэхэм ящыщащ,
Самуили – елъэӀуахэм.
МакъышхуэкӀэ елъэӀуащ Зиусхьэным,
Ахэр зэхихащ Абы.
7Пшэ гуэрэным хэту,
Ар къепсэлъащ абыхэм;
Абы и псалъэ гъуазэхэри
щӀапхъэу игъэувахэри
ягъэзэщӀащ абыхэм.
8Зиусхьэну ди Тхьэ!
Уэ зэхэпхащ абыхэм я лъэӀу:
яхуэзыгъэгъу Тхьэуэ ураӀащ Уэ,
итӀани я бзаджэщӀагъэхэмкӀэ
бгъэпшынэжащ.
9Зиусхьэну ди Тхьэм и щӀыхьыр фӀэт,
Абы щхьэщэ щыхуэфщӀ и бгы лъапӀэм –
лъапӀэщ Зиусхьэну ди Тхьэр![+]

#### 99-нэ Уэрэд


Зиусхьэным дыкъигъэщӀащ, Абы дрейщ


ЩӀыхь къурмэным папщӀэ уэрэд

1Зиусхьэным гуфӀэгъуэ макъыр
хуэфӀэт, зэрыщӀыгуу![+]
2ГуфӀэгъуэкӀэ фыхуэлажьэ Зиусхьэным;
уэрэд жыфӀэурэ фихьэ Абы и пащхьэ!
3Зиусхьэныр Тхьэуэ зэрыщытыр
зыгурывгъаӀуэ:
Аращ дыкъэзыгъэщӀар,
Абы дрейщ,
дрицӀыху лъэпкъщ,
и мэл хъушэм дыщыщщ[+].
4Арэзыныгъэ фигу илъу,
Абы и къалэбжэм,
и пщӀантӀэхэм, щӀыхь хуэфщӀурэ,
фыдыхьэ.
ЩӀыхь хуэфщӀ Абы,
Абы и цӀэр фӀэт![+]
5Сыту жыпӀэмэ фӀыщ Зиусхьэныр:
игъащӀэкӀэ мыкӀуэдыжынщ
Абы и лъагъуныгъэр,
и щыпкъагъэр ялъэӀэсынщ щӀэблэ псоми[+].

#### 100-нэ Уэрэд


Пащтыхьым Тхьэр зэригъэгугъар


Даут и уэрэд

1Уэрэд яхужысӀэнщ Тхьэм хуэщыпкъагъэмрэ
цӀыхухэм яхуэзахуагъэмрэ;
Уэр папщӀэ, Зиусхьэн, уэрэд жысӀэнщ сэ[+].
2Сызэрагъэкъуншэн зыри щымыӀэн папщӀэ,
си нэӀэ тезгъэтынщ си гъуэгу:
«Сыт щыгъуэ укъэкӀуэну Уэ си деж?»
Сигу зэрыкъабзэу,
си унэ сыщыпсэунщ[+].
3ЕмыкӀу къызыпыкӀын Ӏуэху
си пащхьэ къизгъэхуэнкъым:
Тхьэм хуэмыщыпкъэхэм я Ӏуэху
схуэлъагъуркъым;
зыщыздзеинщ абыхэм я Ӏуэху.
4Гу къуаншэм зыщыздзеинщ сэ;
Ӏуэху бзаджэ зыхэзгъэхуэнкъым.
5И гъунэгъур щэхуу зыубыр
сэ зыбгъэдэсхунщ;
и нэплъэгъукӀэ пагэу,
игукӀэ зыкъызыфӀэщӀыжыр
схуэшэчынкъым.
6Тхьэм хуэщыпкъэу щӀыгум тетхэм
нэфӀкӀэ сеплъынщ,
дапщэщи къысщӀыгъуну;
къуаншагъэ зимыӀэу и гъуэгу ирикӀуэр
къысхуэлэжьэнщ.
7Хьилагъэ хэлъу зекӀуэр
си унэ щыпсэункъым;
пцӀы зыупс дэтхэнэми
си пащхьэ
зыщигъэщыпкъэжын лъэкӀынкъым.
8Бзаджэу щӀыгум тет псори
лъапсэкӀуэд сщӀынщ пщэдджыжьым жьыуэ.
БзаджащӀэхэр псори
Зиусхьэным и къалэм дэзгъэкӀуэдыкӀынщ[+].

#### 101-нэ Уэрэд


Къин зышэчым и тхьэлъэӀу


1Къин хэтым, епэзэзыхыу, и гукъеуэр Зиусхьэным щыхуиӀуатэкӀэ, жиӀэ тхьэлъэӀу[+]

2Зиусхьэн! Си тхьэлъэӀур зэхэх,
си гухэщӀ макъри уи деж щреӀу.
3Гузэвэгъуэ махуэм сщумыгъэпщкӀу
уи нэгу!
Уи тхьэкӀумэ къысхуэгъазэ,
сыныщоджэ махуэм псынщӀэу
сызэхэх.
4Сыту жыпӀэмэ Ӏугъуэм хуэдэу
си махуэхэр блосыкӀ,
си къупщхьэхэр пхъэдзакӀэ
ныкъуэсым хуэдэщ[+].
5Сигу зэщыуащ,
игъукӀащ удзым хуэдэу,
абы къыхэкӀыуи си щӀакхъэу
сшхыну сщогъупщэ[+].
6Си къупщхьэхэр си гыз макъым
си фэм ирагулӀыжащ.
7Губгъуэ нэщӀым ис бзуушхуэм хуэдэу
сыхъуащ,
унэ зэхэкъутам тес жьындум
ещхь сыхъуащ.
8Сыжейркъым, унащхьэм и закъуэу
тес бзум хуэдэу сыщысщ.
9Махуэ енкӀэ сауб си бийхэм
къысщодыхьэшх си цӀэ жаӀэурэ,
цӀыхухэм йобг.
10ЩӀакхъуэм хуэдэу, яжьэр сошх сэ,
псыуэ сызэфэр нэпскӀэ зэхызощӀэ,[+]
11уи губжьым, уигу зэрыплъым къыхэкӀкӀэ;
сыту жыпӀэмэ лъагэу сыпӀэтри,
сыкъебдзыхыжащ Уэ.
12Си махуэхэр пщыхьэщхьэ ныбжьым
ещхьщ;
удзым хуэдэу сыгъуащ[+].
13Уэ игъащӀэм утесщ уи тахътэм,
щӀэблэ къэкӀуэнухэм
ящыгъупщэнкъым уи щӀыхь[+].
14ЗыкъэпӀэтыжынщ Уэ,
уигу щӀэгъунщ Цион;
сыту жыпӀэмэ абы фӀы хуэпщӀэну
игъуэ нэсащ;
пӀалъэр къэсащ;
15сыту жыпӀэмэ уи ӀурыщӀэхэм
абы и мывэ къутахуэхэр фӀыуэ ялъагъу,
и яжьи ягу хуогъу абыхэм.
16ЦӀыху лъэпкъхэм фӀэлӀыкӀ хуаӀэнщ
Зиусхьэным и цӀэм,
уи гуащӀэм щышынэнщ
щӀыгум и пащтыхьхэр.
17Сыту жыпӀэмэ Цион къалэр
зэфӀигъэувэжынщ Зиусхьэным,
и щӀыхьым хэту
Ар къэлъэгъуэнщ.
18И нэӀэ къытридзэнщ
Ӏэмалыншэхэм я тхьэлъэӀум,
я лъэӀухэр Ӏумпэм ищӀынкъым.
19КъэкӀуэну щӀэблэхэм хуагъэхьэу
ятхынщ,
къэкӀуэну цӀыхухэм
Абы щӀыхь хуащӀынщ:[+]
20сыту жыпӀэмэ и лъагапӀэ лъапӀэм
къеплъыхащ;
уафэгум щыӀэу, Зиусхьэныр
щӀыгум къеплъащ,[+]
21хьэпсым исхэм я гыз макъ
зэхихыну,
укӀ зытралъхьахэр
щхьэхуит ищӀыну;[+]
22Зиусхьэным и цӀэр Цион къалэм
къыщраӀуэну,
Абы пылъ щӀыхьри
Ерусалим щрагъэщӀэну,[+]
23цӀыху лъэпкъхэр, пащтыхьыгъуэхэр
Зиусхьэныр ягъэлъэпӀэну
щызэрыугъуейкӀэ.
24Си гуащӀэм, си гъащӀэм и ныкъуэм
секӀуэлӀауэ,
гъунэм нигъэсащ Абы,
си махуэхэр игъэкӀэщӀащ.
25Сэ жысӀащ:
«Си Тхьэ! Си махуэхэм я ныкъуэ
фӀэкӀ сымыгъэщӀауэ,
дунейм сумыгъэхыж.
Уэ зи илъэс псори
щӀэблэхэм дэщыӀэнум.
26ЩӀыгум лъабжьэхэр хуэбгъэуващ
ижьым щыгъуэ,
уафэгухэри Уэ уи ӀэщӀагъэщ.
27Ахэр кӀуэдыжынщ, ауэ Уэ сыт щыгъуи
ущыӀэнщ;
Ахэр псори, щыгъыным хуэдэу,
жьы мэхъу,
щыгъыным хуэдэу зэблэпхъунщи,
хыфӀэбдзэжынщ[+].
28Ауэ Уэ узытетам узэрытетщ,
уи илъэсхэри ухауэ хъункъым[+].
29Уэ уи ӀурыщӀэхэм я бынхэр
шынагъуэншэу псэунщ,
къатехъукӀхэри щыбыдэнщ уи пащхьэ»[+].

#### 102-нэ Уэрэд


Тхьэм и цӀыхухэр фӀыуэ елъагъу


Даут и уэрэд

1Зиусхьэным щӀыхь хуэщӀ, сигу,
Абы и цӀэ лъапӀэм щӀыхь хуэфщӀ си гуи си пси[+].
2Зиусхьэным щӀыхь хуэщӀ, сигу,
Абы и фӀыщӀэ псори зыщумыгъэгъупщэ.
3Абы уэ бзаджагъэу пщӀа псори къыпхуегъэгъу,
уи узыфэ псори Абы егъэхъуж;
4уи гъащӀэр хьэдрыхэм щехъумэ,
къыпхуегъэфащэ мыкӀуэдыж лъагъуныгъэрэ
гущӀэгъурэ[+].
5Упсэуху уегъэарэзы фӀыгъэкӀэ,
уи ныбжьыщӀэгъуи бгъащхъуэм хуэдэу
къыпхуегъэзэж.
6Хуэтэн ящӀа псоми я хьэкъ
ирет Зиусхьэным,
хьэкум захуэ яхуещӀ.
7Абы и гухэлъхэр Мусэ иригъэщӀащ,
и Ӏуэху щӀагъуэхэр – израил цӀыхухэм.
8ГущӀэгъулыщ, хьэлэлщ Зиусхьэныр,
щӀэх мыгубжьу,
мыкӀуэдыж лъагъуныгъэ хэлъщ Абы.
9Къогий зэпыту щыткъым Ар,
и губжьи куэдрэ иӀыгъкъым.
10Ди гуэныхьхэм ятехуэр къыдищӀэркъым,
ди мыхъумыщӀагъэхэм хуэфащэр
дигъэпшыныжыркъым.
11Сыту жыпӀэмэ уафэр щӀыгум
зэрыщхьэщылъагэм хуэдэу,
фӀэлӀыкӀ хузиӀэхэм мыкӀуэдыж
лъагъуныгъэ
яхуиӀэщ Зиусхьэным[+].
12Дыгъэ къуэкӀыпӀэр къухьэпӀэм зэрыпэжыжьэм
хуэдэу,
хабзэншагъэу тщӀахэр Абы тпэжыжьэ ещӀ;
13адэм и сабийхэм гущӀэгъу зэрыхуищӀым хуэдэу,
Зиусхьэным фӀэлӀыкӀ къыхузиӀэхэм
гущӀэгъу яхуещӀ.
14Ди зэхэлъыкӀэи ещӀэр,
дэ сабэм дыкъызэрыхэкӀар ещӀэ[+].
15Удзым хуэдэщ цӀыхум и махуэхэр;
губгъуэм ит гъэгъауэ абы зыкъызэӀуех[+].
16Жьыбгъэр щыщхьэрыкӀкӀэ, егъэгъу,
и лъэужь къэмынэу ар мэкӀуэдыж[+].
17ФӀэлӀыкӀ хузиӀэхэм лъагъуныгъэ
мыкӀуэдыжыр Зиусхьэным яхуиӀэнущ
игъащӀэкӀэ.
Абы и щыпкъагъи къахуигъэнэнущ
цӀыхум и къуэхэм я къуэжхэу,[+]
18и зэгурыӀуэныгъэм хуэпэжхэу,
и унафэхэр зыщамыгъэгъупщэу,
ахэр зыгъэзащӀэхэм.
19Зиусхьэным и тахътэр уафэхэм
тригъэуващ,
и тепщэныгъэм хэщӀ имыӀэу,
псори ӀэщӀэлъщ[+].
20Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ фэ,
Абы и мелыӀыч псори,
гуащӀэ лъэщхэу,
и псалъэкӀэ ӀурыщӀэхэу,
зыгъэзащӀэхэм Абы и унафэр![+]
21Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ,
и уафэгу дзэ псори,
Абы хуэӀурыщӀэхэу,
Абы фӀэигъуэр зыгъэзащӀэхэм!
22Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ
Абы къигъэхъуа псоми,
Абы тепщэныгъэр зыщиӀыгъ
щӀыпӀэ псоми.
ЩӀыхь хуэфщӀ, сигу, Зиусхьэным!

#### 103-нэ Уэрэд


Дунейр къэзыгъэщӀам и щӀыхь

1ЩӀыхь хуэщӀ, сигу, Зиусхьэным!
Зиусхьэну си Тхьэ, Уэ гъэщӀэгъуэн дыдэу уинщ!
Лъытэныгъэшхуэри щӀыхьри уи фащэщ[+].
2Уэ нэхунэр зыщыботӀагъэ фащэу,
пшэхэр уиӀэщ шэтыру;
3псы щӀыӀум уи псэупӀэ щыбогъэув,
пшэхэр уи хьэрыгъажэщ,
жьыбгъэ дамэхэмкӀэ къыбокӀухь Уэ[+].
4Жьыбгъэхэр къэбгъэщӀащ макъгъэӀуу,
Уи Ӏуэхузехьэу – мафӀэ зэщӀэблэхэр[+].
5Лъабжьэ быдэхэм тебгъэуващ Уэ щӀыгур;
кӀэзызынкъым ар игъащӀэкӀэ[+].
6Хышхуэр фащэу тепхъуащ,
бгыхэм псыхэр ятепхъуащ.
7Уащыхуэгубжьым, абыхэм щӀатхъужащ,
уи щыблэ макъым псынщӀэу ӀуигъэкӀыжащ;[+]
8ЩӀыпӀэу Уэ яхуэбгъэнэхуам –
бгыхэм докӀ,
кӀейхэм ирокӀуэ псыхэр.
9ЗэпаупщӀын зыхуимыт гъунапкъэр
Уэ яхуэбгъэнэхуащ,
ЩӀыгур зэщӀабгъэну
абыхэм къебгъэгъэзэжынкъым[+].
10КӀейхэм ядэбгъэхьащ псынэхэр:
бгы зэхуакухэм щожэх псыхэр,
11ираф губгъуэм ис хьэкӀэкхъуэкӀэхэм,
шыд Ӏэлхэми ирагъэкӀ я псыхуэлӀэр.
12Псыхэм япэблагъэу мэпсэу уэгу бзухэр,
я уэрэд макъ къыхоӀукӀ къудамэхэм.
13Уи лъагапӀэм ущыӀэу
бгыхэр уогъэнщӀ,
Уэ уи ӀэщӀагъэхэм я фӀыгъэкӀэ
щӀым зегъэнщӀ.
14Былымым папщӀэ удзыр уогъэкӀ Уэ,
щхъуантӀагъэри – цӀыхум къащхьэпэну,
шхыныр щӀыгум къыхихын папщӀэ,[+]
15санэу цӀыхум и гур зыгъэжаныр,
дагъэу абы и нэгу зыгъэлыдыр,
игу быдэ зыщӀ щӀакхъуэр[+].
16ЗагъэнщӀ Зиусхьэным и жыгхэм,
Ливаным щыкӀ ашэхэм.
17Бзухэм абгъуэ щащӀ абыхэм,
псейр и псэупӀэщ псыхэуэм.
18Бгы лъагэхэр мэз бжэнхэм ейщ;
тхьэкӀумэкӀыхь хъумапӀэщ абрэмывэхэр.
19Зэманхэр къигъэнэхуэну
мазэр Уэ къэбгъэщӀащ;
дыгъэр щыкъухьэнум щыгъуазэщ[+].
20Уэ кӀыфӀыр уодзри, жэщ мэхъу.
А зэмыным къожьэ хьэкӀэкхъуэкӀэхэр.
21Къуентхъ щхьэкӀэ аслъэнхэр мэгурым,
Тхьэм зыхуагъазэ абыхэм яшхын папщӀэ.
22Дыгъэр къыкъуокӀри,
абыхэм ягъэзэж;
я гъуэхэм йокӀуэж.
23И Ӏуэху, и ӀуэхущӀэн пщыхьэщхьэ нэс пылъыну
цӀыхур къыдокӀ.
24Сыту бэ хъурэ уи ӀэщӀагъэхэр, Зиусхьэн!
АкъылыфӀагъэ хэлъу псори бгъэпсащ;
псэ зэптахэр щӀыгум тезщ.
25Мы хыр ин дыдэщ, гъунэншэщ,
пхуэлъытэнукъым псэ зыпыту абы хэсхэр –
псэущхьэ инхэмрэ цӀыкӀухэмрэ зэгъусэу.
26Кхъухьхэр тетщ абы,
хы псэущхьэу Левиатанщ,
хым щыджэгуну Уэ къэбгъэщӀари хэсщ.
27Ахэр псори Уэ къожьэ,
шхын и чэзум ептыну[+].
28Иботри, пӀах;
уи Ӏэ пшиймэ,
загъэнщӀ абыхэм фӀыкӀэ;[+]
29уи нэгу щӀыбоуфэри мэшынэ;
я псэ хэпхмэ малӀэ,
къызыхэкӀа щӀым хохьэж[+].
30Уэ псэ иботри, къогъэхъуж,
апхуэдэу щӀыгум тет псори уогъэкӀыж.
31ИгъащӀэкӀэ щреӀэ щӀыхьыр
Зиусхьэным деж;
Зиусхьэным Ӏуэхуу ищӀам
щрегуфӀыкӀ[+].
32ЩӀыгум къоплъри – ар мэкӀэзыз;
бгыхэм ятеӀэбэмэ,
Ӏугъуэм зыкъыщеӀэт абыхэм[+].
33Сыпсэуху, уэрэд хужысӀэнщ Зиусхьэным,
уэрэд хужысӀэнщ си Тхьэм, сыпсэуху[+].
34Си гупсысэхэр игу ирырехь,
сыту жыпӀэмэ сызыгъэгуфӀэр Зиусхьэныр арщ.
35ГуэныхьыщӀэхэр щӀым трекӀуэдыкӀ,
цӀыху бзаджэхэри афӀэкӀ щремыӀэж.
Зиусхьэным щӀыхь хуэщӀ, сигу,
Зиусхьэным щӀыхьыр ейщ.

#### 104-нэ Уэрэд


Тхьэмрэ и цӀыху лъэпкъымрэ

1ЩӀыхь хуэфщӀ Зиусхьэным;
Абы и цӀэм зыхуэвгъазэ;
Абы игъэхъахэр
ялъэвгъэӀэс цӀыху лъэпкъ псоми.
2Уэрэд къыхухэвдзэ Абы,
щӀыхь уэрэд хужыфӀэ;
Ӏуэху щӀагъуэхэу зэфӀихахэм
ящывгъэгъуазэ.
3Абы и цӀэ лъапӀэм фригуфӀэ!
Зиусхьэным лъыхъуэхэм
ягухэр зэлърещтэ гуфӀэгъуэм.
4Зиусхьэнми Абы и гуащӀэми захуэвгъазэ,
Абы гъунэгъу зыхуэфщӀ сыт щыгъуи[+].
5Фэ, Тхьэм и ӀурыщӀэ Ибрэхьим
къытепщӀыкӀахэр,
Абы къыхиха Екъуб къытепщӀыкӀахэр –[+]
6и Ӏуэху щӀагъуэхэр фигу ивгъэлъ,
и телъыджэхэр, хьэкуму ищӀахэр.
7Ар ди Зиусхьэнщ, ди Тхьэщ.
ЩӀыгу псоми хьэкумхэр щещӀэ Абы.
8ЗэгурыӀуэныгъэу и лъэпкъым дищӀар
Абы егъэзащӀэ игъащӀэм,
щӀэблэ минхэр къызэригъэгугъахэр:
9Ибрэхьим зэгурыӀуэныгъэу дищӀар,
Исхьэкъ псалъэ быдэу иритар[+].
10ХабзэкӀэ Зиусхьэным
къигъэщыпкъэжащ
мыкӀуэдыж зэгурыӀуэныгъэу Абы Екъуб
къызэригъэгугъар;
11«Ханаан щӀыгур
фи ӀыхьэфӀу уэ уэстынщ», – жиӀэу[+].
12Я бжыгъэкӀэ ахэр мащӀэу,
мащӀэ дыдэу, хэхэс цӀыхухэу щытащ,
13зы хэкум икӀырти,
нэгъуэщӀ хэкум ихьэрт,
зы пащтыхьыгъуэм икӀырти,
нэгъуэщӀ цӀыху лъэпкъым хыхьэрт.
14Ягу зыми хригъэгъэщӀакъым Зиусхьэным;
пащтыхьхэми яхуигъэбыдащ:[+]
15«ФемыӀусэ Сэ къыхэсхахэм,
евмыщӀэ бзаджагъэ си бегъымбархэм»[+].
16ЩӀыгум гъаблэ къыщигъэхъури,
щхьэмыж псори къыщызэфӀэщӀэм,[+]
17абыхэм япэ иту цӀыху игъэкӀуэгъащ:
пщылӀ папщӀэу яшэгъа Исуф[+].
18Абы и лъакъуэхэр ӀэхъулъэхъукӀэ япхри,
и пщэми гъущӀ пщэхъу иралъхьащ;
19Тхьэм и псалъэр къэщыпкъэжыху,
Зиусхьэным и псалъэм ар игъэунэхуащ[+].
20Пащтыхьым игъакӀуэри,
цӀыху лъэпкъхэр зи Ӏэ илъым
ар иригъэутӀыпщыжащ[+].
21Езым и унэ абы и Ӏэ ирилъхьащ,
пашэ яхуищӀащ и мылъку псоми,[+]
22езым игу къызэрыжиӀэу,
ипщхэр игъэсэну,
и нэхъыжьхэм акъыл яхилъхьэну.
23Мысырым кӀуащ Екъуб абы щыгъуэ,
хамэ щӀыгум итӀысхьащ[+].
24Тхьэм Езым и цӀыху лъэпкъыр
лъэщ дыдэу игъэбэгъуащ,
и бийхэм нэхърэ
нэхъ гуащӀэшхуэ яхэлъ ищӀащ.
25Езым къыхиха лъэпкъыр
ялъэгъу мыхъуу,
Езым хуэӀурыщӀэхэм пцӀыкӀэ дызекӀуэу
ищӀащ Абы.
26ИгъэкӀуащ Мысырым Езым и ӀурыщӀэ Мусэ,
Езым къыхиха Хьэрун.
27Нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр
яригъэгъэлъэгъуащ,
хамэ щӀыгум телъыджэхэр щаригъэщӀащ[+].
28КӀыфӀыр яхуигъакӀуэри,
хэкур игъэункӀыфӀащ,
Абы и псалъэм
къыпэувыжащ[*] ахэр.
29Лъы ищӀщ я псыхэри,
я бдзэжьейхэр игъэлӀащ Абы.
30Абыхэм я щӀыгум хьэндыркъуакъуэхэр
из ищӀащ,
я пащтыхь сэрейхэми
щигъэбэгъуащ ахэр.
31Абы жиӀати, гъудэбадзэмрэ
бадзапцӀэхэмрэ
я хэкум бэ дыдэ щыхъуащ.
32Уэшхым и пӀэкӀэ уэфыр,
узылыбжьэ мафӀэри
я щӀыгум къигъэкӀуащ,
33я санащхьи я ахъуо жыги иутащ,
къинэмыщӀ жыгхэри я щӀыгум щрищӀыкӀащ.
34ЖиӀати, мацӀи хьэпщхупщи
бжыгъэ ямыӀэу къэкӀуащ;
35я щӀыгу тет уцыр зэкӀэ
ящхащ абыхэм,
я губгъуэхэм ярыт лэжьыгъэри
лъэрыщӀыкӀ ящӀащ.
36Абыхэм ящыпэлъху псори,
гуащӀэу яхэлъари
я щӀыгум тригъэкӀуэдыкӀащ.
37Дыжьыни дыщи яӀыгъыу,
израил цӀыхухэр къришыжащ,
лъэрымыхьи яхэтакъым абыхэм.
38Ахэр къыщикӀыжым,
мысыр цӀыхухэр гуфӀащ;
сыту жыпӀэмэ абыхэм я шынагъуэ
мысыр цӀыхухэм къалъэӀэсат.
39Пшэр тепхъуэну
абыхэм къахуиубгъуащ,
мафӀэри – жэщыр къахуигъэнэхуну.
40ЩӀэлъэӀуати,
ныбгъухэр къаритащ,
уафэм къахуригъэха ерыскъыкӀэ
игъэшхащ.
41Мывэр зэгуигъэкӀри,
псы къыщӀигъэжащ,
къум гъущэм
псыуэ щежэхащ,
42сыту жыпӀэмэ Абы игу ихуатэкъым
и псалъэ лъапӀэу
Езым и ӀурыщӀэ
Ибрэхьим иритыгъар[+].
43И цӀыху лъэпкъыр, къыхихахэр,
гуфӀэгъуэм хэту,
уэрэд жаӀэурэ, къришыжащ[+].
44Къаритащ хамэ лъэпкъхэм я щӀыгухэр,
нэгъуэщӀ лъэпкъхэм я гъавэми
къаӀуигъэщӀащ,
45Абы щапхъэу къахуигъэувахэр ягъэзэщӀэн,
игъэува хабзэхэри ящымыгъупщэн папщӀэ.
ЩӀыхь хуэфщӀ Зиусхьэным!

#### 105-нэ Уэрэд


Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ

1Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ: Ар фӀыщ,
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр.
2Зиусхьэным лъэкӀыныгъэшхуэ зыхэлъ и Ӏуэхухэр
хэт къэзыӀуэтэфынур,
Абы щӀыхьу пылъ псори
хэт къэзыгъэлъэгъуэфынур?
3НасыпыфӀэщ
Тхьэм и хьэкумыр зыщымыгъупщэу,
сыт щыгъуи щыпкъагъэ хэлъу зекӀуэхэр![+]
4Уи цӀыху лъэпкъым уи гум фӀыр хуилъу,
уигу сыкъэгъэкӀыж, Зиусхьэн;
ахэр къиным щыхэпшыжкӀэ,
уи нэӀэ сэри къыстегъэт!
5Уэ къыхэпха цӀыхухэм
щыӀэкӀэфӀу яӀэр слъагъуну,
уи цӀыху лъэпкъым и гуфӀэгъуэр
си гуфӀэгъуэу,
Уэ уи уней цӀыхухэм срагъусэу
уи щӀыхь къэсӀэтыну.
6Дэри ди адэжьхэми гуэныхь тщӀащ,
бзаджагъэ зетхьащ,
мыхъуну дызекӀуащ.
7Мысырым къыщыбгъэлъэгъуа
Ӏуэху щӀагъуэхэр
зэхащӀыкӀакъым ди адэжьхэм,
уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр
ящыгъупщащ,
Хы Къамылым и Ӏуфэм
щыпэуващ Тхьэуэ Я Нэхъ Лъагэм.
8Ауэ Езым и цӀэм и хьэтыркӀэ ахэр
Абы къригъэлащ,
И лъэкӀыныгъэшхуэ къаригъэлъагъун папщӀэ.
9Хы Къамылым пхъашэу щепсалъэм,
ар игъущӀыкӀащ;
щӀыгу гъущэм тет хуэдэу,
кууупӀэм ахэр зэпришащ,[+]
10я жагъуэгъухэм къаӀэщӀихащ,
бийм и Ӏэм ящихъумащ[+].
11Абыхэм я бийхэм псыр къащӀэуащ,
абыхэм ящыщу зы нэрыбги
псэууэ къэнакъым.
12Абы и псалъэхэр я фӀэщ хъуащ
абыхэм итӀанэ,
Абы щӀыхь хуащӀащ.
13Ауэ Абы къахуищӀахэр щӀэх дыдэ
ящыгъупщащ,
Тхьэр чэнджэщэгъу ящӀакъым,
пэплъакъым Абы;[+]
14губгъуэ нэщӀым здитым
шхыным щӀэхъуэпсурэ,
Тхьэр къумым щагъэунэхуащ.
15Зыхуейхэр къаритащ,
ауэ узыфэ шынагъуэ къахуигъэкӀуащ[+].
16Я увыпӀэ щыӀэу Мусэрэ
Зиусхьэным и цӀыху лъапӀэу Хьэрунрэ
ахэр щефыгъуэжым,
17щӀыр зэгуэкӀри, Датан дэхуащ,
Абирам и гупыр абы щӀихъумащ.
18Абыхэм яку мафӀэ
къыщызэщӀэнэри,
гуэныхьыщӀэхэр мафӀэ тхъуэбзащхъуэм
хисхьащ.
19Хореб деж дыщэ танэ щагъэжри,
абы щхьэщэ хуащӀащ.
20Тхьэм щӀыхь хуащӀын ямыдэу,
Удзыр зыхъу вым и сурэтым
щхьэщэ хуащӀащ[+].
21Тхьэр ящыгъупщащ абыхэм –
КъегъэлакӀуэу яӀэр,
Ӏуэху ин дыдэхэр – Мысырым,[+]
22Ӏуэху щӀагъуэхэр – Хьам щӀыгум,
Ӏуэху шынагъуэхэр Хы Къамылым и Ӏуфэм
къащезыгъэлъэгъуар.
23Ахэр иукӀыну жиӀат Тхьэм,
Езым къыхиха Мусэ
Тхьэм и губжьыр зэщӀигъэкӀуэну,
цӀыхухэр имыгъэкӀуэдыну елъэӀуу,
Абы и пащхьэ имыуватэмэ.
24ЗыщӀэхъуэпс щӀыгур
Ӏумпэм ящӀащ абыхэм,
я фӀэщ хъуакъым Абы и псалъэр.
25Я шэтырхэм щыгъумэтӀымэурэ,
едэӀуакъым Зиусхьэным и макъым.
26Абы папщӀэ Абы и Ӏэхэр ятришэщӀащ,
губгъуэ нэщӀым щигъэкӀуэдыну
псалъэ быдэкӀэ жиӀащ,
27абыхэм я лӀакъуэхэр цӀыху лъэпкъхэм
яхигъэкӀухьу[*],
щӀыналъэхэм щикъухьауэ ищӀыну.
28Пеор къущхьэм деж
БаӀал тхьэ нэпцӀыр щагъэлъапӀэурэ,
лӀахэм хуащӀа къурмэнхэр яшхащ.
29ЯщӀамкӀэ Тхьэр ягъэгубжьати,
узыцӀалэ узыр абыхэм къатепсыхащ.
30Ауэ Пинэхьас къэтэджри,
хьэкум щищӀым,
узыр увыӀащ.
31КъэкӀуэну щӀэблэхэм игъащӀэкӀэ
ящымыгъупщэну
Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу илъытащ[+].
32Мэрибэ и псым деж
Тхьэр щагъэгубжьати,
абыхэм папщӀэ къиныпӀэ
ихуащ Мусэ.
33Сыту жыпӀэмэ абы игу хэщӀати,
емыгупсысу къэпсэлъащ.
34Зиусхьэным унафэ яхуищӀами,
хамэ лъэпкъхэр ягъэкӀуэдакъым,
35ауэ абыхэм зыхагъэкӀухьри,
я Ӏуэхухэм зрагъэсащ.
36ЗыхуэӀурыщӀэ я тхьэ нэпцӀхэм
я хъым ихуауэ къыщӀэкӀащ.
37Жин фӀыцӀэхэм папщӀэ
я щауэхэмрэ я пщащэхэмрэ
къурмэн ящӀащ.
38Ханаан и тхьэ нэпцӀхэм папщӀэ
я къуэхэр, япхъухэр къурмэн ящӀурэ,
лъы хейр ягъажэри,
щӀыгум емыкӀу иращӀащ.
39ЯщӀамкӀэ зауфӀеижурэ,
Тхьэм щыпкъагъэ хуаӀакъым я зекӀуэкӀэкӀэ.
40Арати, Тхьэр и цӀыху лъэпкъым хуэгубжьащ,
Езым и цӀыхухэр Ӏумпэм ищӀащ;
41хамэ лъэпкъхэм яӀэщӀилъхьащ ахэр,
я жагъуэгъухэм я бжьым щӀэтыну.
42Я бийхэм егъэзыгъэу яӀыгъыу,
я ӀэмыщӀэ илъу псэуащ.
43Куэдрэ хишыжащ Абы ахэр;
ИтӀани ерыщ хъуати,
я гуэныхьхэмкӀэ загъэунэхужащ.
44Ауэ я джэ макъ щызэхихкӀэ,
Абыхэм я тхьэмыщкӀагъуэм
и нэӀэ тригъэтащ Абы.
45ЗэгурыӀуэныгъэу ядищӀари
игу илъащ,
и лъагъуныгъэ мыкӀудыжым къыхэкӀыу
гущӀэгъу яхуищӀащ[+].
46Ахэр гъэр зыщӀа псоми
гущӀэгъу къахуищӀыну ищӀащ.
47ДымыкӀуэду дыкъегъэл,
Зиусхьэну ди Тхьэ,
цӀыху лъэпкъхэм дакъыхэшыжи, дыугъуеиж,
уи цӀэ лъапӀэм и щӀыхь къэтӀэтыну,
дыпхуэарэзыну.
48ЩӀыхьыр ейщ Зиусхьэным,
Израилым и Тхьэм, игъащӀэкӀэ!
ЦӀыху лъэпкъ псоми жреӀэ: «Ӏэмин!»
Зиусхьэным щӀыхьыр ейщ![+]

#### 106-нэ Уэрэд


Тхьэм и хьэлэлагъым и щӀыхь

1Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ –
Ар фӀыщ.
МыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр![+]
2Апхуэдэу жрыреӀэ Зиусхьэным
къригъэла псоми,
бийхэм къаӀэщӀихыжахэм,[+]
3хамэ хэкухэм къришыжахэм;
къуэкӀыпӀэмкӀи, къухьэпӀэмкӀи, темырымкӀи,
ипщэмкӀи къыщыщӀэдзауэ.
4Губгъуэ нэщӀ гъуэгуншэхэм къыщакӀухьащ
абыхэм,
цӀыху щыпсэу къалэ къамыгъуэтыфу.
5Гъаблэм хиубыдауэ, псы ямыгъуэту,
ягу кӀуэдауэ куэдрэ къэхъуащ.
6Ауэ гугъуехьым хэту ахэр
Зиусхьэным щелъэӀум,
Абы ахэр щӀыпӀэ гузэвэгъуэм
къришыжащ.
7Иришэжащ ахэр гъуэгу занщӀэкӀэ
зыщыпсэуну къалэм кӀуэну.
8Зиусхьэным щӀыхь хурещӀ:
и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым,
цӀыхухэм яхуищӀэ Ӏуэху щӀагъуэхэм папщӀэ,
9псы хуэлӀэр псы ирегъафэ,
щыгъаблэми, шхын щигъащӀэркъым[+].
10Абыхэм ящыщхэр кӀыфӀымрэ
ажалым и жьауэмрэ хэсащ,
гукъеуэм хэту,
Ӏэхъулъэхъу ярылъу;
11сыту жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэхэм
еувэлӀакъым,
Ар чэнджэщэгъу ящӀыну
Ӏумпэм ящӀащ,
12ӀуэхущӀэн хьэлъэм я гур ириудащ,
джэлауэ,
дэӀэпыкъуэгъу яхуэхъуни ямыгъуэту[+].
13Ауэ гугъуехьым хэту
ахэр Зиусхьэным щелъэӀум,
Абы ахэр щӀыпӀэ гузэвэгъуэм къришыжащ,
14кӀыфӀымрэ ажал жьауэмрэ къыхишыжри,
я Ӏэхъулъэхъухэри икъутащ.
15Зиусхьэным щӀыхь хурещӀ
и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым,
цӀыхухэм яхуищӀэ Ӏуэху щӀагъуэхэм папщӀэ:
16сыту жыпӀэмэ гъуаплъэ куэбжэхэр
Абы екъутэ,
гъущӀ хьэлъкъхэр зэпеуд.
17Акъылыншэхэр гуэныхьыщӀэ гъуэгуу
зытетахэм,
я бзаджагъэм папщӀэ къин ящэчащ.
18Сыт хуэдэ шхыни ягу хуэмыкӀуэу,
лӀэныгъэм и куэбжэм пэблагъэ хъуащ[+].
19Ауэ къиным хэту
ахэр Зиусхьэным щелъэӀум,
Абы ахэр щӀыпӀэ гузэвэгъуэм
къришыжащ;
20и псалъэ абыхэм яхуигъакӀуэри, игъэхъужащ,
бэным ящихъумащ.
21Зиусхьэным щӀыхь хурещӀ
мыкӀуэдыж и лъагъуныгъэм,
цӀыхухэм яхуищӀа Ӏуэху щӀагъуэхэм папщӀэ!
22ЩӀыхь къурмэнхэр Абы хурещӀ,
игъэхъахэр уэрэдкӀэ иреӀуатэ![+]
23Кхъухьхэм ису, зыгуэрхэр хым техьащ,
сату щӀыным щыпылъащ хышхуэм;
24хы уэрыпӀэм халъэгъуащ
Зиусхьэным и ӀуэхущӀагъи и телъыджэри.
25Абы жиӀати, жьышхуэр къилъащ,
абы и толъкъунхэм лъагэу заӀэтащ.
26Уэгум нэсу дэкӀуеящ,
хым и щӀагъ дыдэм ехащ;
къиным хэту ягухэр иткӀухьащ.
27Ахэр кӀэрэхъуащ, чэфхэм хуэдэу,
Ӏэрпхъуэращ, я акъылми икӀащ.
28Ауэ къиным хэту
ахэр Зиусхьэным щелъэӀум,
щӀыпӀэ гузэвэгъуэм къришыжащ.
29Хы уаер игъэсабыращ Абы,
толъкъунхэр етӀысэхыжащ[+].
30Толъкъунхэр щытӀысыжым,
ягу къызэрыгъуэтыжащ
абыхэм,
зыщӀэхъуэпс кхъухь тедзапӀэм иришэлӀащ.
31ЩӀыхьыр хурещӀ Зиусхьэным
и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым
цӀыхухэм яхуищӀ Ӏуэху щӀагъуэхэм папщӀэ.
32ЦӀыхухэм я зэхуэсышхуэм
щӀыхьыр Абы щыхурещӀ,
нэхъыжьхэм я зэхуэсым хэту,
и щӀыхь иреӀуатэ!
33Абы псыхэр егъэгъу,
псыжапӀэхэр щӀыгу гъущэ ещӀ,
34гъавэщӀапӀэм шыгъу хэз ещӀ –
абы щыпсэухэм я гуэныхьхэм папщӀэ[+].
35Губгъуэ нэщӀыр гуэл ещӀ Абы,
щӀыгу гъурхэр – псыжапӀэ.
36Абы хуэлӀэхэр ирегъэтӀысхьэри,
щыпсэуну къалэр яухуэ;
37губгъуэхэр ясэ,
бэ къызыпыкӀэ санэхэр щыхасэ.
38И нэфӀ абыхэм ящохуэри, мэбагъуэ,
я былымми хигъэщӀыркъым[+].
39Ахэр нэхъ мащӀэ хъуащ,
тхьэмыщкӀагъэм, егъэзыгъэ псэукӀэм,
нэщхъеягъуэм хигъэщӀащ.
40Пщыхэм емыкӀу ярещӀэ Абы,
губгъуэ нэщӀ гъуэгуншэм
къыщакӀухьыну къренэ.
41Ауэ тхьэмыщкӀэр къиным къыхешыжри,
и лӀакъуэр егъэбагъуэ,
мэл хъушэм хуэдэу[+].
42Ар ялъагъури, щыпкъагъэ зиӀэхэр
мэгуфӀэ,
ауэ цӀыху бзаджэ псоми я жьэр
яубыд[+].
43А Ӏуэхухэм акъылыфӀэм и нэӀэ трырегъэт,
ирегупсыс цӀыхур Зиусхьэным
и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым.

#### 107-нэ Уэрэд


Тхьэр Израилым и бийхэм ятекӀуэным папщӀэ тхьэлъэӀу


1[•]Даут и уэрэд

2Си гур хуэхьэзырщ,
сигукӀэ сыбыдэщ, си Тхьэ;
уэрэд жысӀэнущ,
щӀыхьу сиӀэр уэрэдкӀэ сӀуэтэнущ.
Къэуш, си псэ[+].
3Къэуш, пшынэдыкъуакъуэ, шыкӀэпшынэ!
Сэ нэхущыр къэзгъэушынщ.
4ЦӀыху лъэпкъым сахэту, Зиусхьэн,
уи щӀыхь сӀуэтэнщ сэ;
лъэпкъ мащӀэхэм сахэту,
уи щӀыхь уэрэдкӀэ сӀуэтэнщ.
5Сыту жыпӀэмэ уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр
уафэгум нэхърэ нэхъ лъагэщ,
уи щыпкъагъэ пшэхэм нос[+].
6Уафэгум нэхъ лъагэу уӀэтауэ
урехъу Уэ, ди Тхьэ!
ДэнэкӀи щӀыгум щхьэщрелъагэ
уи щӀыхьыр,
7Уэ фӀыуэ плъагъухэр
къиным хэкӀыжыну;
сыкъегъэли уиӀэ ижьымкӀэ,
сыкъэлъагъу.
8И унэ лъапӀэм Тхьэм щыжиӀащ:
«СогуфӀэ лъэщу, Шехэм згуэшынщ,
Суккот кӀейри тезгуэшэнщ[+].
9Гилеад, Мэнашэ сысейщ;
Эфраим – си тажщ;
Иудэ – си дыщэ башщ.
10Моаб – зызэрыстхьэщӀ лэджэнщ,
Эдом – си къатыр лъэгущ,
си текӀуэныгъэм и макъыр филишт щӀыгум
гуфӀэгъуэшхуэкӀэ сэ щысӀуэтэнщ».
11Къалэ къегъэбыдэкӀам хэт сыдэзышэнур?
Хэт сишэн Эдом?
12Ди Тхьэ, дубгынауэ ара?
Ди дзэхэр гъусэ пщӀыуэ,
щхьэ укъемыжьэрэ Уэ?
13Бийхэм датекӀуэну къыдэт дэӀэпыкъуэгъу –
пщӀэншэщ цӀыхум ущыгугъыныр[+].
14Тхьэр ди гъусэмэ, дымыгъэхъэн щыӀэкъым.
Ар ятекӀуэнщ ди бийхэм.

#### 108-нэ Уэрэд


ТхьэмыщкӀагъуэм хэт цӀыхум Тхьэм зыхуегъазэ


УэрэдыӀуэхэм я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

1ЩӀыхьу сщӀым и Тхьэ,
зумыущэху![+]
2Сыту жыпӀэмэ цӀыху бзаджэхэм,
хьилэшыхэм я жьэм сыжьэдэлъщ,
псалъэ нэпцӀкӀэ ящӀ си гугъу[+].
3Лажьэ симыӀэу, си хъуреягъкӀэ
сыкъаувыхь жагъуэгъу псалъэкӀэ,
сыхьэкъыншэу сагъэбий[+].
4Сэ Тхьэм сахуелъэӀу пэтрэ,
си лъагъуныгъэм папщӀэ сагъэкъуаншэ
абыхэм.
5Си фӀыщӀагъэм бзаджагъэкӀэ къыпогъуэкӀ,
си лъагъуныгъэм – лъагъумыхъуныгъэкӀэ[+].
6ХьэкумыщӀэ бзаджэр хуэгъэув си бийр
игъэкъуэншэну,
езым и уэчыл игъэкъуэншэну ирехъу[*][+].
7Хьэкум щӀыгъуэм ар къуаншэ ирехъу,
и тхьэлъэӀуи гуэныхь хурырехъу;
8и махуэхэр кӀэщӀ ирехъу,
и мылъкури нэгъуэщӀым лърес,[+]
9и сабийхэр ибэ ирехъу,
и щхьэгъусэри фызабэу къренэ;
10кърекӀухь и сабийхэм лъэӀуакӀуэу,
я унэ зэхэкъутам щӀреху;
11щӀыхуэ къезытым езы и мылъку псори
фӀретхьэкъу,
и ӀуэхущӀагъэ псори хамэ Ӏыхьэ ирехъу;
12гущӀэгъу хуэзыщӀын къремыхъу,
и сабий зеиншэхэм – къахуэгумэщӀыну.
13ЛъапсэкӀуэд ирехъу абы къытепщӀыкӀахэр,
къэкӀуэну щӀэблэхэм
ящрегъупщэж абы и цӀэр[+].
14Абы и адэжьхэм я мыхъумыщӀагъэр
Зиусхьэным игу кърекӀыж,
абы и анэм гуэныхьу ищӀар
игъащӀэкӀэ иремыкӀуэдыж;
15я гуэныхьхэр дапщэщи ирет
Зиусхьэным и пащхьэм,
езыхэри цӀыхум ягу къыщремыкӀыж
мы щӀыгум.
16ТхьэмыщкӀэу, щыщӀагъэ зиӀэм,
зигу кӀуэдам
фӀы яхуищӀэнкӀэ хуэмейуэ,
лӀэжыху кърихуэкӀащ.
17Гыбзэр фӀыуэ илъэгъуащи,
ар абы къытрехуэж;
Тхьэм и нэфӀ къащыхуэну хуеякъыми,
Тхьэм и нэфӀым пэжыжьэ ирехъу.
18Гыбзэ фащэ зыхуищӀыжащ абы,
и кӀуэцӀым ирехьэ ар, псым хуэдэу,
и къупщхьэм хрехьэ, дагъэм хуэдэу.
19Фащэ папщӀэ хурехъу ар,
и бгым махуэ къэс щӀилъхьэ бгырыпхым
хуэдэ ирехъу.
20Зиусхьэным хурегъэфащэ ар
сызыгъэкъуаншэхэм –
сэр щхьэкӀэ мыхъунхэр жызыӀэхэм!
21Уэ, Тхьэуэ си Зиусхьэн,
уи цӀэ лъапӀэм и хьэтыркӀэ фӀы къысхуэщӀэ:
уи фӀыгъэшхуэмрэ уи лъагъуныгъэ
мыкӀуэдыжымрэ папщӀэ сыхэшыж[+].
22Сыту жыпӀэмэ сытхьэмыщкӀэщ,
щыщӀагъэ сиӀэщ, си гукъеуэри ин дыдэщ[+].
23Пщыхьэщхьэ ныбжым хуэдэу
сокӀуэдыж;
мацӀэ зэрахуэм хуэдэу сыкърахуэкӀ[+].
24СызэрынэщӀым щхьэкӀэ
си лъэр щӀощӀэ,
си фэри зэтегъуащ.
25Сэ абыхэм щӀэнэкӀалъэ сащӀащ;
я щхьэхэр зэхуагъэсыс сыкъыщалъагъукӀэ.
26Зиусхьэну си Тхьэ, къыздеӀэ,
уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжкӀэ
сыкъегъэл,
27ауэ Уэ уи ӀэщӀагъэхэр ирещӀэ,
зэхрещӀыкӀ ар Уэ зэрыпщӀар.
28Къызребг ахэр,
ауэ Уэ уи нэфӀ къысщыгъахуэ;
ахэр къыспэуващ,
ауэ я напэр текӀащ;
сэ уи ӀурыщӀэщи сыгъэгуфӀэж.
29Напэншагъэр фащэ яхурехъу
сызыгъэкъуаншэхэм,
емыкӀур я щыгъын ирехъу.
30Си макъ Ӏэтауэ, щӀыхь хуэсщӀынщ
Зиусхьэным си жьэкӀэ,
цӀыхубэм сыхэту
уи щӀыхь сӀуэтэнщ,
31сыту жыпӀэмэ Ар тхьэмыщкӀэм
ижьырабгъукӀэ щытщ,
укӀ тезылъхьэхэм ящихъумэну[+].

#### 109-нэ Уэрэд


Мэссихь – Пащтыхьщ икӀи Дин пащэщ


Даут и уэрэд

1Си Зиусхьэным къыхуигъэхьауэ
мыр Тхьэуэ Зиусхьэным и псалъэщ:
«Уи бийхэр лъэгущӀэтын сщӀыху,
си ижьырабгъумкӀэ уэ щыс»[+].
2Уи гуащӀэм и дамыгъэ башыр
Цион кърыригъэхынщи,
Зиусхьэным Уэ къыпхуигъэхьынщ:
тепщэныгъэр уи бийхэм яку щыӀыгъ[+].
3Уи бийхэм ущезауэ махуэм
езыхэм яфӀэигъуэу,
уи цӀыхухэр Уэ къыбдеӀэну хьэзырщ.
Нэхущым и пэ къихуэу,
уэсэпсыр къызэрехым хуэдэу,
уи ныбжьыщӀэгъу къыпхуэкӀуэнщ.
4Тхьэуэ Зиусхьэным псалъэ быдэ итащи,
щӀегъуэжынкъым:
«Мелхиседек[*] хуэдэу,
уэри удин пашэнщ игъащӀэкӀэ»[+].
5Тхьэуэ Зиусхьэныр уэ, пащтыхьым,
уи ижьырабгъумкӀэ щыӀэщ,
Абы и губжьыгъуэ махуэм
пащтыхьхэр зэтриукӀэнущ;[+]
6ЦӀыху лъэпкъым хьэкум ятрищӀыхьынущ,
щӀым хьэдэр тезыбзэ ищӀынущ,
щӀыгу псом пащтыхьхэр
щрикъухьынущ[+].
7Пащтыхьыр гъуэгу тету
псыуэ жэм ефэнщ,
абы папщӀэ и щхьэр лъагэ ищӀынщ.

#### 110-нэ Уэрэд


Тхьэм и Ӏуэху щӀагъуэхэр


Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ

1Тхьэм хуэщыпкъэхэм я зэӀущӀэгъуэм
уи щӀыхь пхуэсщӀынщ, Зиусхьэн,
сигу псори къыздеӀэу[+].
2Зиусхьэным и Ӏуэхухэр инщ,
ахэр зигу ирихь псори
абыхэм яхогупсысыхь[+].
3Абы и Ӏуэхур икъукӀэ щытхъу зыпылъщ, дахэщ,
игъащӀэкӀэ щыӀэнщ Абы и щыпкъагъэ[+].
4Абы и Ӏуэху щӀагъуэхэр
цӀыхухэм ягу къагъэкӀыж;
хьэлэлщ, гущӀэгъущӀщ Зиусхьэныр.
5Шынагъэ хузиӀэхэм
Абы ерыскъы къарет;
зэгурыӀуэныгъэу къарищӀылӀар
игу илъ зэпытщ игъащӀэм[+].
6И ӀуэхущӀагъэхэм гуащӀэу хэлъыр
и цӀыхухэм къаригъэлъэгъуащ Абы,
хамэ лъэпкъхэм я щӀыгур къаритурэ.
7Щыпкъэщ Абы и ӀэщӀагъэхэр, захуэщ,
пщэрылъ ищӀахэр дзыхьщӀэгъу защӀэщ.
8ИгъащӀэкӀэ къалэн къащищӀащ ахэр
цӀыхухэм щыпкъагъэрэ
гупцӀэнагъэкӀэ ягъэзэщӀэну.
9Абы и цӀыху лъэпкъыр щхьэхуит ищӀащ;
мыкӀуэдыжын зэгурыӀуэныгъэ
къарищӀылӀащ.
ЛъапӀэщ, шынагъуэщ Абы и цӀэр![+]
10АкъылыфӀагъэм и лъапсэщ
Зиусхьэным и шынагъэ уигу илъыныр;
Абы и пщэрылъхэр зыгъэзащӀэ псоми
я зэхэщӀыкӀ тэрэзщ.
Зиусхьэным щӀыхьыр ейщ игъащӀэкӀэ.

#### 111-нэ Уэрэд


Щыпкъагъэ зиӀэ цӀыхум. Тхьэм и нэфӀ зэрыщыхуэр


Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ

1Гъуэгу махуэ теуващ
Зиусхьэным щышынэу,
Абы и унафэхэм лъэщу
щыгуфӀыкӀ цӀыхур[+].
2Абы къытепщӀыкӀахэр щылъэщынщ
щӀыгум;
Езым хуэщыпкъэхэм
Тхьэм и нэфӀ къащихуэнщ.
3Абы и унэм мылъкушхуэрэ къулеигъэрэ илъщ,
абы и щыпкъагъэр игъащӀэкӀэ щыӀэнщ[+].
4Нэхунэр кӀыфӀым къащыхуонэху
цӀыху захуэхэм;
ахэр фӀыщ, гущӀэгъу зиӀэщ,
Тхьэм хуэщыпкъэщ ахэр[+].
5ЦӀыхуфӀщ – гущӀэгъу зыхэлъу,
щӀыхуэ зыту,
захуагъэкӀэ зи Ӏуэху зезыхьэр;[+]
6ар лъэпэрэпэнкъым игъащӀэкӀэ,
ягу илъынщ Тхьэм хуэщыпкъэр игъащӀэкӀэ.
7Игу къеуэн хъыбар къыжраӀэным
щышынэркъым;
Зиусхьэным щогугъри,
игурэ и щхьэрэ зэтелъщ[+].
8Абы игу зэщыуэркъым, шынэркъым,
и бийхэм Тхьэр ятекӀуэну мэгугъэри[+].
9Абы и мылъкур игуэшащ хьэлэлу,
тхьэмыщкӀэхэм яритащ ар,
абы щыпкъагъэу Тхьэм хуиӀэр
кӀуэдынкъым,
Тхьэм абы хуегъэфащэ щӀыхьрэ гуащӀэрэ[+].
10Ар елъагъури,
цӀыху бзаджэм игу къоуэ,
и дзэр зэригъэшхыу,
зелыгъуэж.
ЦӀыху бзаджэм къыӀэщӀыхьэнкъым
зыщӀэхъуэпсыр.

#### 112-нэ Уэрэд


Зиусхьэныр хьэлэлщ, щӀыхь хуэдвгъэщӀ


Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ

1ЩӀыхь хуэфщӀ Зиусхьэным,
Абы хуэӀурыщӀэхэм,
Зиусхьэным и цӀэм щӀыхь хуэфщӀ!
2Иджы щегъэжьауэ игъащӀэкӀэ
Зиусхьэным и цӀэм щӀыхь хуэфщӀ[+].
3Дыгъэ къуэкӀыпӀэм къыщежьэу,
къухьэпӀэм нэсу,
Зиусхьэным и цӀэм
щӀыхь хурещӀ![+]
4Зиусхьэныр цӀыху лъэпкъ псоми
лъагэу ящхьэщытщ;
Абы и щӀыхьыр
уафэгум ищхьэкӀэ нос[+].
5Хэт Зиусхьэну ди Тхьэм хуэдэр:
Ар лъагэм щыпсэуурэ,[+]
6зыкъеший,
щӀыгумрэ уафэгумрэ къеплъыну;[+]
7къыхехыж тхьэмыщкӀэр сабэм,
къыхехыж хэутэн ящӀар[+]
8пщыхэм ябгъурегъэтӀысхьэж –
зыщыщ лъэпкъым ипщхэм;
9фыз мылъхуэр анэ хъуауэ,
сабийм ящыгуфӀыкӀыу,
унэм ирегъэтӀысхьэж.
Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ![+]

#### 113-нэ Уэрэд


ӀутӀыж уэрэд

1Израил цӀыхухэр Мысырым къыщикӀыжым,
Екъуб къытепщӀыкӀахэр хамэбзэкӀэ псалъэ
цӀыху лъэпкъыр къыщабгынэм,
2Иудэ – Зиусхьэным и лъэпкъ лъапӀэу,
Израилыр – Абы и унейуэ хъуащ.
3Къилъагъури хыр, ежэжьащ;
Иордан псыри зэщӀэкӀуэжащ[+].
4Къущхьэхэр, мэлым хуэдэу,
ежажьэри,
зэхэзежэ хъуащ,
Ӏуащхьэхэр, щынэхэм хуэдэу,
дэпкӀей – дэлъейуэ зэрехьэжьащ[+].
5Сыт, хы, къыпщыщӀар,
Сыт ущӀежэжьар?
Сыт, Иордан, къыпщыщӀар,
узэщӀэмыкӀуэу мыхъуну?
6Сыт фэ, къущхьэхэр, мэлым хуэдэу,
сыт Ӏуащхьэхэр, щынэм хуэдэу,
фыщӀыдэпкӀей – дэлъейр?
7Зиусхьэным и пащхьэ щыкӀэзыз, щӀыгу,
Екъуб и Тхьэм и пащхьэ щыкӀэзыз,[+]
8абрэмывэр – гуэл,
мывэр псы къэкӀуапӀэ зыщӀам и пащхьэ[+].
9Дэракъым, Зиусхьэн, дэракъым
щӀыхь зыхуэфащэр,
щӀыхьыр уи цӀэм хуагъэфэщащ,
уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжымрэ
уи щыпкъагъэмрэ папщӀэ.
10Хамэ лъэпкъхэм сыт щхьэкӀэ жаӀэн:
«Дэнэ щыӀэ абыхэм я Тхьэр?»[+]
11Дэ ди Тхьэр уафэгум итщ;
зыхуей псори ещӀэ[+].
12Езыхэм я тхьэхэр –
цӀыху ӀэщӀагъэщ,
дыжынымрэ дыщэмрэ къыхэщӀыкӀауэ[+].
13Абыхэм жьэ яӀэщ, ауэ псалъэркъым,
абыхэм нэ яӀэщ, ауэ ялъагъуркъым;
14тхьэкӀумэ яӀэщ, ауэ абыхэм зэхахыркъым;
пэ яӀэщ, ауэ мэ къащӀихьэркъым;
15Ӏэ япытщ, ауэ здынэсыр ящӀэркъым;
яӀэщ лъакъуэ, ауэ ахэр зекӀуэркъым;
абыхэм я джийм
макъ кърагъэкӀын ялъэкӀыркъым.
16Ахэр зыщӀри, абыхэм ящыгугъри,
я тхьэхэм хуэдэ ирехъу.
17Израил лъэпкъ! Зиусхьэным щыгугъ!
Ар фи дэӀэпыкъуэгъущ, фи мэӀущ.
18Хьэрун дин пашэхэ! Зиусхьэным фыщыгугъ!
Ар фи дэӀэпыкъуэгъущ, фи мэӀущ![+]
19Зиусхьэным фӀэлӀыкӀ хузиӀэхэр,
фыщыгугъ Зиусхьэным!
Ар фи дэӀэпыкъуэгъущ, фи мэӀущ.
20Зиусхьэным игу дилъщ,
Абы и нэфӀ къытщыхуэнщ,
Израили Хьэрун дин пашэхэми
къащыхуэнщ Абы и нэфӀ;
21Зиусхьэным фӀэлӀыкӀ хузиӀэм,
цӀыкӀуи ини, къащыхуэнщ и нэфӀ.
22Зиусхьэным нэхъыбэ, нэхъыбэ
къыфхрегъахъуэ –
фи сабийхэми фэри.
23Уафэгуи щӀыгуи къэзыгъэщӀа Зиусхьэным
и нэфӀ къыфщрехуэ.
24Уафэгур Зиусхьэным ейщ,
щӀыгур къаритащ цӀыхум.
25ЛӀахэракъым Зиусхьэным
щӀыхь хуэзыщӀыр,
хэгъэгу макъыншэм еххэракъым[+].
26Ауэ хуэтщӀынщ Зиусхьэным щӀыхь –
иджы щегъэжьауэ игъащӀэкӀэ
Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ[+].

#### 114-нэ Уэрэд


ЛӀэныгъэм къыӀэщӀихыжа лӀым. Тхьэм щӀыхь хуещӀ

1Зиусхьэным си тхьэлъэӀу,
си лъэӀу макъ зэхихащи,
Ар фӀыуэ солъагъу;[+]
2и тхьэкӀумэр къысхуигъэзащи,
сыпсэуху сэ Абы селъэӀунщ.
3Ажал Ӏэхъулъэхъум сызэщӀаубыдащ,
хьэдрыхэ и шынагъуэхэр сэ къыстеуащ;
сыхэхуащ гузэвэгъуэ – нэщхъеягъуэм[+].
4Абы щыгъуэ селъэӀуащ Зиусхьэным:
«Зиусхьэн! Си псэр къегъэл».
5Хьэлэлщ Зиусхьэныр, иӀэщ щыпкъагъэ
ди Тхьэ гущӀэгъущӀэм.
6Зиусхьэным цӀыху гупцӀанэхэр къехъумэ;
къару симыӀэу сыхъуати, сыкъригъэлащ.
7Сигу, тыншыгъуэу уиӀар зэгъэгъуэтыж,
сыту жыпӀэмэ Зиусхьэным
уэ фӀыгъуэр къуипэсащ[+].
8Си псэр ажалым къыӀэщӀэпхыжащ Уэ,
си нэхэр – нэпсым,
си лъакъуэхэр лъэпощхьэпом ящыпхъумащ[+].
9Зиусхьэным и нэӀэм сыщӀэту,
псэухэм я щӀыгу къыщызокӀухь[+].

#### 115-нэ Уэрэд

1Си фӀэщхъуныгъэм сытекӀакъым сэ,
гухэщӀышхуэ сиӀэу жысӀами[+].
2Гузэвэгъуэм сыхэту жысӀэгъащ:
«ЦӀыхум ущыгугъыныр пщӀэншэщ»[+].
3Зиусхьэным фӀыуэ къысхуищӀа
псоми пэкӀуэу
сыт Абы хуэсщӀэжынур?
4Санэпс зэрыт Ӏэгубжьэр
Зиусхьэным хуэсӀэтынщ
сыкъызэрыригъэлам папщӀэ.
5Зиусхьэным и цӀыху псоми
я пащхьэ ситу,
псалъэу Абы естар згъэпэжынщ[+].
6Хуэщыпкъэ цӀыхухэм лӀэныгъэр
къалъыӀэсыныр
ЗиусхьэнымкӀэ лъапӀэ[+].
7Зиусхьэн! Уэ срыуиӀурыщӀэщ
си анэ зэрыуиӀурыщӀауэ.
Ӏэхъулъэхъухэр Уэ степхащ[+].
8ЩӀыхьыр къурмэныпхъэуэ Уэ пхуэсщӀынщ,
Зиусхьэным селъэӀунщ сэ[+].
9Зиусхьэным и цӀыху псоми
я пащхьэ ситу,
псалъэу Абы естар згъэпэжынщ,
10Зиусхьэным и унэшхуэм и пщӀантӀэм сыдэту,
Ерусалим и гупэ сыщыӀэу!
Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ.

#### 116-нэ Уэрэд


ЦӀыху лъэпкъ псоми Зиусхьэным щӀыхь хурещӀ

1ЦӀыху лъэпкъ псоми
щӀыхь хуэфщӀ Зиусхьэным,
и щӀыхьыр фӀэт лъэпкъ цӀыкӀу псоми;[+]
2Сыту жыпӀэмэ ин дыдэщ
Абы дэ къытхуиӀэ лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр,
Абы къытхуиӀэ щыпкъагъэр мыкӀуэдыжынщ.
ЩӀыхь хуэфщӀ Зиусхьэным[+].

#### 117-нэ Уэрэд


ТекӀуэныгъэм папщӀэ щӀыхь тхьэлъэӀу

1Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ,
сыту жыпӀэмэ Ар фӀыщ,
кӀуэдыжынкъым лъагъуныгъэу дэ Абы къытхуиӀэр[+].
2Израилым и цӀыхухэм нобэ жыфӀэ:
«Абы и лъагъуныгъэр мыкӀуэдыжынщ».
3Дин пашэ псоми нобэ жыфӀэ:
«Абы и лъагъуныгъэр мыкӀуэдыжынщ».
4Зиусхьэным фӀэлӀыкӀ хузиӀэхэм
нобэ жыфӀэ:
«Абы и лъагъуныгъэр мыкӀуэдыжынщ».
5Гузэвэгъуэм сыхэту Зиусхьэным селъэӀуати,
Абы сызэхихри, щӀыпӀэ зэгъым сыкъишащ[+].
6Зиусхьэныр къызгуэтщи, сыкъэщтэнкъым,
сыт къызищӀэфын сэ цӀыхум[+]?
7Зиусхьэныр дэӀэпыкъуэгъуу къызгуэтщ;
си жагъуэгъухэм ятекӀуауэ слъагъунщ[+].
8ЦӀыхум ущыгугъ нэхърэ
Зиусхьэныр щхьэегъэзыпӀэ пщӀымэ,
нэхъыфӀщ[+].
9Тепщэныгъэ зиӀэхэм уащыгугъ нэхърэ
Зиусхьэныр щхьэегъэзыпӀэ пщӀымэ,
нэхъфӀщ.
10ЦӀыху лъэпкъыу щыӀэ псоми сыкъаувыхьащ,
ауэ Зиусхьэным и фӀыгъэкӀэ хэзгъэщӀащ ахэр[+].
11Ӏуву сыкъауреихьащ,
ауэ Зиусхьэным и фӀыгъэкӀэ хэзгъэщӀащ ахэр.
12Бжьэ къэпщӀам хуэдэу къыстебанэхэри,
пыжьей мафӀэу кӀуэдыжащ;
Зиусхьэным и цӀэкӀэ сэ ахэр хэзгъэщӀащ.
13Сраудын я мураду,
лъэщу къыстезэрыгуат ахэр,
ауэ Зиусхьэныр сэ къыздэӀэпыкъуащ.
14Зиусхьэныращ гуащӀэ къызэзытыр,
Аращ си уэрэдыр зэхьэлӀар;
си КъегъэлакӀуэу хъуащ Ар.
15Тхьэм хуэщыпкъэхэм псэупӀэу яӀэм
текӀуэныгъэм и гуфӀэгъуэ макъыр щоӀу:
«Куэд дыдэщ Тхьэм и Ӏэ ижьым
хузэфӀэкӀыр!
16И Ӏэ ижьымкӀэ мауэ Зиусхьэныр,
ятрешащӀэ Зиусхьэным и Ӏэ ижьыр,
Абы хузэфӀэкӀыр бэ дыдэщ!»
17СылӀэнкъым, сыпсэун нэхъ,
згъэӀунущ Зиусхьэным и ӀуэхущӀагъэхэр[+].
18Сигъэпшынащ Зиусхьэным ткӀийуэ,
ауэ ажалым сыкъыӀэщӀихащ.
19КъысхуӀуфх Тхьэм и унэшхуэм и куэбжэр,
абы сыщӀыхьэнущ,
щӀыхь хуэсщӀынщ Зиусхьэным[+].
20Мыращ Зиусхьэным и куэбжэр;
Абы хуэщыпкъэхэр абы дыхьэнущ[+].
21ЩӀыхь пхузощӀ сызэхэпхыу,
сыкъызэребгъэлам папщӀэ.
22УхуакӀуэхэм хыфӀадзыжа мывэр
а унэр зытезыӀыгъэ мывэ лъабжьэ хъужащ[+].
23Мыр Зиусхьэным и ӀэщӀагъэ Ӏуэхущ,
ар дэркӀэ щӀагъуэ дыдэщ.
24Мыр Зиусхьэным къигъэщӀа махуэщ;
дыщывгъэгуфӀыкӀ, дыхуэвгъэжан абы.
25ДынолъэӀу, Зиусхьэн, дыкъегъэл,
дынолъэӀу, къыддэгъэхъу ди Ӏуэхухэр!
26Гъуэгу махуэ теуващ
Зиусхьэным и цӀэкӀэ къакӀуэр.
Зиусхьэным и унэ диту,
Абы и нэфӀ къытщыхуэну долъаӀуэ[+].
27Зиусхэныр Тхьэщ, фӀы къытхуищӀащ,
къудамэхэр фӀыгъыу,
махуэшхуэр фыублэ,
къурмэнщӀыпӀэр къэфкӀухь[+].
28Сэ си Тхьэр Уэращ: щӀыхь пхуэсщӀынщ;
си Тхьэр Уэращ: уи цӀэр лъагэу сӀэтынщ.
ЩӀыхь пхузощӀ сызэпхыу,
сыкъызэребгъэлам папщӀэ.
29Зиусхьэным и щӀыхьыр фӀэт,
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр[+].

#### 118-нэ Уэрэд


Зиусхьэным и хабзэ

1Зи гъуэгу къабзэхэр гъуэгу махуэ теуващ –
Зиусхьэным и хабзэм и гъуэгу ирикӀуэхэр[+].
2Гъуэгу махуэ теуващ
Абы и псалъэ гъуазэхэр зыгъэзащӀэхэр,
гууэ яӀэмкӀэ Абы лъыхъухэр.
3Мыхъун ямыщӀэу,
Абы и гъуэгум ирокӀуэ ахэр[+].
4Ди пщэ къыдэплъхьахэм быдэу дытетыну
унафэ къытхуэпщӀащ Уэ.
5Хабзэу Уэ бгъэувахэр згъэзэщӀэну
си гъуэгум лъэ быдэкӀэ срикӀуэурэ,
6уи унафэ псоми си нэӀэ ятетмэ,
напэншэ сыхъункъым[+].
7ГупцӀэнагъэу сиӀэмкӀэ
Уэ щӀыхь пхуэсщӀынщ,
уи хьэкум и щыпкъагъэм сригъуазэурэ.
8Хабзэу бгъэувахэр згъэзэщӀэнщ;
утыкум сыкъыумынэ зэи[+].
9Дауэ ирикӀуэну къабзэу
и гъуэгу щӀалэр? –
Уи псалъэм тету абы хуэсакъмэщ[+].
10Гурэ псэкӀэ сыплъохъу:
уи унафэхэм сыдомыгъэх.
11Уи псалъэр сигу ислъхьащ –
уи пащхьэ гуэныхь щызмылэжьыну[+].
12ЩӀыхь пхузощӀ Уэ, Зиусхьэн!
Хабзэу бгъэувахэм Уэ сыхуэгъасэ[+].
13Си макъкӀэ сӀуатэ зэпытщ
Уэ уи жьэ къыжьэдэкӀа хьэкумхэр.
14Мылъкушхуэм нэхърэ нэхъ згъэлъапӀэу,
уи псалъэ гъуазэхэм
я гъуэгум сыщогуфӀыкӀ.
15Согупсыс тхуэпщӀа пщэрылъхэм,
уи гъуэгум си нэӀэ тетщ[+].
16Хабзэу бгъэувахэм сригуфӀэнщ,
сщыгъупщэркъым уи псалъэхэр.
17Срыуи ӀурыщӀэщ, фӀы къысхуэщӀэ,
сыпсэуну, згъэзэщӀэну уи псалъэхэр.
18Си нэхэр къэгъаплъэ
уи хабзэм и щӀагъуэхэр зэзгъэлъагъуну.
19Сэ дунейм сыщыхьэщӀэщ,
сфӀомыущэху уи унафэхэр[+].
20Уи хьэкумхэм зэпыу имыӀэу
сызэрыхуэпабгъэм сригъэшащ[+].
21Уогий Уэ укӀытэ зимыӀэхэм,
гыбзэ зытелъхэм, уи унафэхэм текӀхэм.
22Мыхъун къысхужремыӀэ,
Ӏумпэм сремыщӀ,
уи псалъэ гъуазэхэр згъэзэщӀащи.
23Сэ сагъэбийуэ, зэрыгъэӀущыжауэ,
тепщэныгъэ зиӀэхэр зэхэсщ;
хабзэу бгъэувахэм
сэ, уи ӀурыщӀэр, согупсыс[+].
24Уи псалъэхэр гъуазэщ,
абыхэм сагъэгуфӀэ, си чэнджэщэгъущ.
25Сабэм щыщ сыхъуащ,
сыкъызэрыбгъэгугъауэ сыкъэгъэпсэуж.
26Сэ гъуэгуу къэскӀуам и хъыбар
щыпхуэсӀуатэм, сызэхэпхащ,
сахуэгъазэ Уэ хабзэу бгъэувахэм.
27Пщэрылъу къэпщӀахэм я гъуэгур
къэсщӀэну къызгурыгъаӀуи,
уи Ӏуэху щӀагъуэхэм сегупсысынщ.
28Гукъеуэшхуэм си псэр егъэхыщӀэ:
дыкъызэрыбгъэгугъам тету сигу къэгъэбыдэ[+].
29Гъуэгу пхэнжхэм пэжыжьэ сыщӀи,
фӀы къысхуэщӀэ,
уи хабзэ сыгъащӀэ.
30Сыпхуэщыпкъэным и гъуэгу къыхэсхащ,
уи хьэкумхэр си пащхьэ сщӀащ.
31СакӀэрыпщӀащ уи псалъэ гъуазэхэм,
Зиусхьэн, напэншэ сумыгъэхъу!
32СрикӀуэнщ уи унафэхэм я гъуэгум,
си акъылыр нэхъ ин пщӀымэ.
33Хабзэу бгъэувахэм я гъуэгу къэгъэлъагъуи,
Зиусхьэн,
гъунэм нэс срикӀуэнщ абы.
34Акъыл къызэти,
Уэ хабзэу бгъэувам сыдэхынкъым,
гууэ сиӀэмкӀэ абы сытетынщ[+].
35Уи унафэхэм я лъагъуэм сригъакӀуэ,
абыхэм сащӀохъуэпсри.
36Мылъкуракъым,
уи псалъэ гъуазэхэм сигу хуэгъазэ.
37Си нэм Ӏуэху мыфэмыцым
япэӀух,
уи гъуэгу сытету гуащӀэ къысхэлъхьэ.
38ФӀэлӀыкӀ къыпхузиӀэхэм епта псалъэр
сэ, уи ӀурыщӀэм,
къысхуэгъэщыпкъэж.
39Сумыгъэуб, убэным сыщошынэри,
сыту жыпӀэмэ уи хьэкумхэр фӀыщ.
40Аращ, Уэ къытхуэпщӀа пщэрылъхэм
сахуэлӀэ сыхъуащ;
Уэ щыпкъагъэ уиӀэщи, сыкъэгъэпсэуж.
41МыкӀуэдыжын лъагъуныгъэкӀэ
къыздызекӀуэ, Зиусхьэн,
сыкъызэрыбгъэгугъам тету сыкъегъэл.
42Мыхъун къызжезыӀэхэм жэуап
естынщ итӀанэ,
сыту жыпӀэмэ сыщогугъ уи псалъэм.
43СӀыумыхыпэ си жьэ къыжьэдэкӀа
щыпкъагъэ псалъэр,
уи хьэкумым сащогугъри;
44Уи хабзэр згъэзащӀэ зэпытынщ игъащӀэкӀэ –
лӀэщӀыгъуэм лӀэщӀыгъуэхэр кӀэлъыкӀуэу.
45Щхьэхуиту сыкъекӀуэкӀынщ,
сыту жыпӀэмэ къытхуэпщӀа пщэрылъхэр
згъэзэщӀэным и ужь ситащ;
46Уи псалъэ гъуазэхэр
пащтыхьхэм я пащхьэ щысӀуэтэнщ,
напэншэ сыхъункъым[+].
47Уи унафэхэр си щӀасэщи,
сагъэгуфӀэ[+].
48Уи унафэхэу си щӀасэхэм
си Ӏэхэр яхузоший,
согупсыс хабзэу бгъэувахэм.
49Уигу игъэлъ, сэ, уи ӀурыщӀэм,
псалъэу къызэптар,
Уэ абы сыщыбгъэгугъащ.
50ТхьэмыщкӀагъэм сыщыхэткӀэ,
гупсэхугъуэ къызэзытыр
сыкъэбгъэпсэужыну
сыкъызэрыбгъэгугъар арщ.
51УкӀытэ зимыӀэ цӀыхухэр
къызщодыхьэшхыпэ,
ауэ Уэ уи хабзэм сэ сыдэхакъым.
52Ижь лъандэрэ хьэкумхэу къэпщӀахэр,
Зиусхьэн, сигу къыщыкӀыжкӀэ,
гупсэхугъуэ согъуэтыж.
53Уи хабзэ цӀыху бзаджэхэм якъутэу
щыслъагъукӀэ,
губжьым сызэлъещтэ.
54Мы дунейм хамэу сытетыху,
хабзэу бгъэувахэр уэрэду сиӀащ[+].
55Уи цӀэр жэщкӀэ сигу къокӀыжри,
Зиусхьэн, согъэзащӀэ уи хабзэ.
56Аращ сигу хэзыгъахъуэр –
къытхуэпщӀа пщэрылъхэр
згъэзэщӀэныр арщ.
57Сэ си ӀыхьэфӀыр, жысӀащ, Зиусхьэн,
Уэ уи псалъэхэр згъэзэщӀэныр арщ[+].
58СигукӀэ щӀэзмыуфэу сынолъэӀу.
Сыкъызэрыбгъэгугъауэ, фӀыгъэ къысхуэщӀэ.
59Си гъуэгухэм сегупсысащ сэ,
псалъэ гъуазэ къэпщӀахэм
си лъэр хуэзунэтӀащ.
60СыхуопӀащӀэ, уи унафэхэр згъэзэщӀэныр
сщӀыркъым кӀыхьлыхь.
61КъызагъэувэкӀ цӀыху бзаджэхэм я хъыр
уи хабзэ сэ сщыгъупщэркъым[+].
62ЩыпкъагъэкӀэ блэжьа хьэкумхэм папщӀэ
щӀыхь пхуэсщӀыну
жэщ ныкъуэм сыкъотэджыж сэ[+].
63ФӀэлӀыкӀ Уэ къыпхуизиӀэ псоми
къахуэпщӀа пщэрылъхэр
зыгъэзащӀэхэм срагъусэщ.
64Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр,
Зиусхьэн, щӀыгум тезщ;
сыхуэгъасэ хабзэу бгъэувахэм[+].
65Псалъэу къызэптам тету,
сэ, уи ӀурыщӀэм,
фӀы къысхуэпщӀащ, Зиусхьэн.
66Уи унафэхэм уасэ яхуэсщӀыну
икӀи абыхэм сащыгъуэзэну, сыгъащӀэ;
сыту жыпӀэмэ уи унафэхэр си фӀэщ мэхъу.
67Къин шэчыным сыхыумыгъахуэурэ,
сыгъуэщэгъащ,
ауэ иджы согъэзащӀэ уи псалъэхэр.
68Уэ уфӀщ, фӀыгъуэри къысхубощӀэ.
Хабзэу бгъэувахэм,
Зиусхьэн, сыхуэгъасэ[+].
69УкӀытэ зимыӀэ цӀыхухэм пцӀы схузэрахъэ;
сигурэ си псэкӀэ
къытхуэпщӀа пщэрылъхэр сэ согъэзащӀэ[+].
70Абыхэм ягухэм зыхащӀэр мащӀэ хъуащ,
сэ уи хабзэхэм срогуфӀэ[+].
71СэркӀэ фӀыгъуэщ къин шэчыным
сызэрыхэхуар –
зэзгъэщӀэн папщӀэ хабзэу бгъэувахэр[+].
72Уи жьэ къыжьэдэкӀа хабзэр –
дыжьын, дыщэ миным нэхърэ
нэхъыфӀщ сэркӀэ[+].
73Уи Ӏэхэм сыкъагъэщӀащ, сагъэпсащ;
зэхэзэгъэщӀыкӀи,
зэзгъэщӀэнщ уи унафэхэр.
74Къыпщышынэхэм сыкъалъагъунщи,
уи псалъэм сызэрыщыгугъым папщӀэ
ахэр гуфӀэнщ[+].
75Уэ уи хьэкумхэр зэрызахуэр
сощӀэ, Зиусхьэн,
захуагъэкӀэ сэ Уэ сыбгъэпшынащ.
76Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым гупсэхугъуэ
къызрет,
сэ, Уэ уи ӀурыщӀэм,
псалъэу къызэптам тету.
77Уи гущӀэгъур къыслъреӀэс,
итӀанэ сэ сыпсэунщ;
бгъэува хабзэм сэ срогуфӀэ.
78УкӀытэ зимыӀэхэр напэншэ ирехъу,
лажьэ симыӀэу срагъэзащ;
согупсыс къытхуэпщӀа пщэрылъхэм.
79ФӀэлӀыкӀ Уэ къыпхузиӀэхэм,
уи псалъэ лъапӀэхэр зыщӀэхэм
зыкъысхурегъазэ.
80Сигу етауэ, сахуоӀурыщӀэ
хабзэу Уэ бгъэувахэм
напэншэ сымыхъун папщӀэ[+].
81Сыкъебгъэлыным сыпэплъэурэ,
си псэр изоухылӀэ;
уи псалъэм сыщогугъ.
82Сыкъызэрыбгъэгугъам щӀэхъуэпсурэ,
си нэхэр йогъукӀ;
сэ жызоӀэ: «Сыт щыгъуэ гупсэхугъэ
сыщыбгъэгъуэтынур?»[+]
83Фэр Ӏугъуэм зэрищӀым хуэдэу,
сэ сызэхогъуэ,
ауэ сщыгъупщакъым хабзэу Уэ бгъэувахэр.
84Махуэ дапщэкӀэ иджыри сыпэплъэну
сэ, Уэ уи ӀурыщӀэр,
сыщӀэзыхуэхэм хьэкум
сыт щыгъуэ щатепщӀыхьынур[+]?
85УкӀыти нэхъуеи зимыӀэхэм мащэр
схуатӀащ,
Уэ бгъэува хабзэхэм текӀауэ[+].
86Щыпкъэщ уи унафэ псори;
пцӀыр къызаупцӀурэ сыкърахуэкӀ;
дэӀэпыкӀуэгъу къысхуэхъу.
87ЩӀым сыщагъэкӀуэд пэтащ;
ауэ сыбгынакъым къытхуэпщӀа
пщэрылъхэр.
88Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжымкӀэ
си псэр къегъэл,
згъэзэщӀэнщ уи жьэ къыжьэдэкӀ
псалъэ гъуазэхэр.
89МыкӀуэдыжыну, Зиусхьэн,
уи псалъэ уафэгум щыгъэбыдаш.
90ЛӀэщӀыгъуэхэр зэкӀэлъыкӀуэу
уи щыпкъагъэр щыӀэ зэпытынщ.
Уэ щӀыгур бгъэуващи,
и пӀэ ар быдэу итщ[+].
91Уэ уи хабзэхэм тету зэрыбгъэпсауэ,
псори иджыри къыздэсым щытщ,
щыӀэ хъуа псори Уэ къыпхуоӀурыщӀэри.
92Уэ бгъэува хабзэр
си гурыфӀыгъуэу щымытатэмэ,
си хьэзабым секӀуэдылӀэнти.
93ИгъащӀэкӀэ сщыгъупщэнкъым
пщэрылъ къэпщӀахэр,
абыхэмкӀэ сэ сыкъэбгъэпсэужащ.
94Уэ сруейщ сэ – сыкъегъэл;
сыту жыпӀэмэ
пщэрылъ къытхуэпщӀахэм
я ужь ситщ, згъэзэщӀэну.
95ЦӀыху бзаджэхэр къызожэ
сагъэкӀуэдыну;
ауэ сэ уи псалъэ гъуазэхэм согупсыс.
96ЩыӀэм я нэхъ нэсахэм
гъунэ зэраӀэр слъэгъуащ;
ауэ Уэ уи унафэр гъунэншэу инщ.
97Сыту си щӀасэ
Уэ бгъэува хабзэр!
Махуэ псом абы согупсыс.
98Си бийхэм нэхърэ нэхъ Ӏущ сищӀащ
уи унафэм,
ар дапщэщи си гъусэщ.
99Сезыгъаджэ псоми нэхърэ
нэхъ Ӏущ сыхъуащ;
сыту жыпӀэмэ сэ согупсыс
уи псалъэ гъуазэхэм.
100НэжьӀужьым я нэхъыбэ сощӀэ,
пщэрылъ къытхуэпщӀахэр
дапщэщи сигу илъщи.
101Уи псалъэ згъэзэщӀэн пащӀэ,
си лъэр сыт хуэдэ гъуэгу пхэнжи
тезгъэувэркъым зэи.
102Уи хьэкумхэм защыздзейркъым,
сыту жыпӀэмэ сэ Уэ сыбогъасэ.
103Уи псалъэхэр сыту фӀэӀэфӀ си бзэгум!
Ахэр сэркӀэ фом нэхърэ нэхъ дэгъуэщ[+].
104Пщэрылъ къытхуэпщӀахэм
акъыл къызатащ;
абы къыхэкӀкӀэ слъагъу хъуркъым
сыт хуэдэ гъуэгу пхэнжри.
105Уи псалъэр си лъакъуэм и уэздыгъэщ,
си лъагъуэм и нэхунэщ ар[+].
106Уи хьэкумхэу щыпкъагъэ зыхэлъхэм
сытетыну тхьэлъанэ сщӀащи,
ар згъэзэщэнщ.
107Сыдэкъузауэ сохь сэ, Зиусхьэн;
псалъэу къыдэптам тету
сыкъэгъэпсэуж.
108АтӀэ, Зиусхьэн, сэр-сэрэу си бзэкӀэ
щӀыхь къурмэну пхуэсщӀыр сӀыхи,
уи хьэкумхэр къызгурыӀуэну сыгъасэ.
109Шынагъуэм си псэр хохуэ[*] зэпымыууэ,
ауэ Уэ бгъэува хабзэр сщыгъупщэркъым.
110Сэр папщӀэ хъы ягъэуващ цӀыху бзаджэхэм;
ауэ садэхыркъым пщэрылъ къытхуэпщӀахэм[+].
111Уи псалъэ гъуазэхэр мыкӀуэдыжыну си Ӏыхьэщ,
сыту жыпӀэмэ гукъыдэж къызат абыхэм.
112Уэ хабзэу бгъэувахэр игъащӀэкӀэ згъэзэщӀэну,
гъунэм нэсыху сигу ислъхьащ сэ.
113Слъагъу хъуркъым цӀыху гуитӀщхьитӀхэр,
ауэ уи хабзэр си щӀасэщ.
114Уэ узихъумапӀэщ, узимэӀущ;
уи псалъэм сэ сыщогугъ[+].
115Фэ, бзаджащӀэхэ, спэжыжьэ зыфщӀи,
си Тхьэм и унафэхэм срикӀуэнщ[+].
116Псалъэу къызэптам тету сыкъэгъэбыди,
сэ сыпсэунщ;
гугъапӀэу сиӀэмкӀэ сыщӀомыгъэгъуэж.
117СыкъэӀэти, сыкъелынщ
сымыкӀуэду,
хабзэу бгъэувахэм
си нэӀэ тезгъэтынщ зэпымыууэ.
118Хабзэу бгъэувахэм ядэх псори
Ӏумпэм уощӀ,
я гухэлъ нэпцӀхэр хьэулейщи.
119ЦӀыху бзаджэу щӀым тет псори
сахуэм хуэдэу уолъытэ,
абы щхьэкӀэ фӀыуэ слъэгъуащ
уи псалъэ гъуазэхэр.
120ФӀэлӀыкӀыу пхузиӀэм къыхэкӀыу,
си пкъынэ-лынэр мэкӀэзыз,
уи хьэкумхэм сащошынэ.
121Къэзлэжьащ сэ захуагъи щыпкъагъи,
егъэзыгъэ сызыщӀхэм саӀэщӀумылъхьэ.
122Сэ, уи ӀурыщӀэм, фӀы къызэхъулӀэн
папщӀэ,
къыздэӀэпыкъу,
укӀыти нэхъуеи зимыӀэхэм
егъэзыгъэ сремыщӀ.
123Сыкъебгъэлыным, сыкъызэрыбгъэгугъам тету,
сызыхэхуам сыкъыхэпшыжыным
пэплъэурэ, си нэхэр йогъукӀ[+].
124Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым тету,
сэ, уи ӀурыщӀэм, къыспегъуэкӀ,
хабзэу бгъэувахэм сыхуэгъасэ.
125Сэ срыуиӀурыщӀэщ; зэхэзгъэщӀыкӀи,
уи псалъэ гъуазэхэр къызгурыӀуэнщ.
126Зиусхьэным и ӀуэхущӀэгъуэ къэсащ;
уи хабзэр якъутащ.
127Щыпкъэщ, уи унафэхэр фӀыуэ солъагъу;
дыщэм, дыщэ къабзэм нэхърэ[+].
128Пщэрылъ къытхуэпщӀа псоми
яхузогъазэ си лъэбакъуэхэр[*];
слъагъу хъуркъым сыт хуэдэ гъуэгу пхэнжри.
129Уи псалъэ гъуазэхэр щӀагъуэ дыдэщ,
абы къыхэкӀкӀэ саблэкӀыркъым сымыгъэзащӀэу.
130Уи псалъэхэр ягурыбгъаӀуэурэ,
ахэр цӀыхухэм нэхунэ яхуохъу:
цӀыху къызэрыгуэкӀхэм зэхэщӀыкӀ къарет[+].
131Си жьэ Ӏурыхуауэ, содэӀу уи унафэхэм,
сахуопабгъэ сэ абыхэм.
132Си дежькӀэ зыкъэгъази, фӀыгъуэ къысхуэщӀэ,
уи цӀэ зи щӀасэхэм уадызекӀуэу уи хабзэщи.
133Дыкъызэрыбгъэгугъам тету,
си лъэр гъэбыдэ,
бзаджагъэ гуэри
къыстемыкӀуэну Уэ щӀы.
134Сезыгъэз цӀыхухэм саӀэщӀэх,
пщэрылъ къытхуэпщӀахэр згъэзэщӀэнщ.
135Уи нэгум и нэхунэ къыстегъапсэ
сэ, уи ӀурыщӀэм,
сыгъащӀэ хабзэу бгъэувахэр.
136Уэ хабзэу бгъэувахэр якъутэри,
си нэпсыр къыщӀож.
137Щыпкъагъэр зыбохьэ Уэ, Зиусхьэн,
уи хьэкумхэр захуэщ.
138Псалъэ гъуазэу къытхуэбгъэнахэр
щыпкъэщ, дзыхь зрагъэзщ.
139Фыгъуэм сеух,
си бийхэм уи псалъэхэр ящыгъупщащи.
140Къабзэ дыдэщ Уэ псалъэу къыдэптар,
сэ, уи ӀурыщӀэм, ар фӀыуэ солъагъу[+].
141СыцӀыкӀущ сэ, сыкърадзэркъым,
ауэ сщыгъупщэркъым Уэ пщэрылъ
къытхуэпщӀахэр.
142Уэ уи щыпкъагъэр мыкӀуэдыжын щыпкъагъэщ,
уи хабзэри щыпкъагъэ дыдэщ[+].
143Сызэлъаубыдащ гузэвэгъуэм, гухэщӀым,
ауэ уи унафэхэм
гухэхъуэ язогъуэтылӀэ.
144Уи псалъэ гъуазэхэр щыпкъэщ сыт щыгъуи, –
зэхэщӀыкӀ къызэт сыпсэуну.
145СигукӀэ си псэкӀи сыноджэ:
сызэхэх, Зиусхьэн,
хабзэу бгъэувахэр згъэзэщӀэнщ.
146Сыноджэ сэ Уэ: сыкъегъэли,
уи псалъэ гъуазэхэм срикӀуэнщ.
147УкъыздэӀэпыкъуну сыноджэ
нэхущым и пэ;
уи псалъэм сыщогугъ сэ[+].
148Жэщ къэрэгъулым нэхъапэ йощ
си нэхэр,
уи псалъэм куууэ сегупсысын си мураду.
149Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжымкӀэ
къызэхэх си макъыр, Зиусхьэн;
уи захуагъэм и фӀыгъэкӀэ
къегъэл си псэр.
150БзаджагъэкӀэ сыкъезыхуэкӀхэр къэблэгъащ;
Уэ уи хабзэм пэжыжьэщ ахэр.
151Ауэ благъэу ущыӀэщ Уэ, Зиусхьэн,
уи унафэ псоми дзыхь худощӀ[+].
152Уи псалъэ гъуазэхэр мыкӀуэдыжыну
зэрыбгъэувар
куэд щӀащ зэрысщӀэрэ.
153Сызыхэт тхьэмыщкӀагъэм къеплъи,
сыкъыхэшыж;
сыту жыпӀэмэ сщыгъупщэркъым сэ уи хабзэр.
154Си Ӏуэхум къыхэлажьи, щхьэхуит сыщӀ,
уи псалъэкӀэ сыкъэгъэпсэуж.
155ЦӀыху бзаджэхэр псэууэ къэнэжыным
пэжыжьэщ,
уи унафэхэм хуэмыныкъуэу ялъытэри.
156Уэ уи гущӀэгъур ин дыдэщ, Зиусхьэн;
уи захуагъэкӀэ сыкъэгъэпсэуж.
157Куэдщ сыкъезыхуэкӀыу, бийуэ сиӀэр,
ауэ уи псалъэ гъуазэхэм сытекӀыркъым[+].
158Къыпхуэмыщыпкъэхэр солъагъури,
ӀумпӀэм сощӀ ахэр,
уи унафэхэр ягъэзащӀэркъым абыхэм[+].
159Пщэрылъ къытхуэпщӀахэр
зэрызищӀасэр къэлъагъу,
уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым
и хьэтыркӀэ сыкъегъэл, Зиусхьэн.
160Уэ уи псалъэм и лъабжьэр щыпкъагъэщ,
уи хьэкум щыпкъэхэр мыкӀуэдыжынщ[+].
161Тепщэныгъэ зиӀэхэм сызэрахуэ
сылажьэншэу;
ауэ сигукӀэ фӀэлӀыкӀ хузиӀэщ уи псалъэм[+].
162Мылъкушхуэ къызыхэхъуам хуэдэу
уи псалъэм сегъэгуфӀэ.
163ПцӀыр слъагъу хъуркъым, зыщызодзей;
Уэ уи хабзэр сэ фӀыуэ солъагъу.
164Уи щыпкъагъэм и хьэкумхэм папщӀэ
махуэм блэнейрэ щӀыхь пхузощӀ Уэ.
165Гупсэхуныгъэшхуэ ягъуэт
Уэ уи хабзэр фӀыуэ зылъагъухэм,
ахэр зэтезубыдэн щыӀэкъым.
166Сыпщогугъ сыкъебгъэлынкӀэ,
Зиусхьэн,
согъэзащӀэ уи унафэхэри[+].
167Уи псалъэ гъуазэхэм я гъуэгу сигукӀэ сытетщ,
ахэр фӀы дыдэу солъагъу.
168Пщэрылъ къытхуэпщӀахэри
уи псалъэ гъуазэхэри согъэзащӀэ;
сыту жыпӀэмэ уи пащхьэщ
сэ си гъуэгухэр[+].
169Си гуӀэ макъыр къыплъреӀэс, Зиусхьэн;
Сыкъызэрыбгъэгугъауэ, акъыл сэгъэгъуэт.
170Уи пащхьэ кърехьэ си тхьэлъэӀур;
сызэрыбгъэгугъам тету сыхэшыж.
171Уэ хабзэу бгъэувахэр сыбогъащӀэри,
щӀыхь пхуэсщӀынщ.
172Уэ уи псалъэм уэрэд хужысӀэнщ си бзэкӀэ;
сыту жыпӀэмэ уи унафэ псори захуэщ.
173Уи Ӏэр дэӀэпыкъуэгъуу среӀэ –
пщэрылъ къытхуэпщӀахэм срикӀуэну.
174СымыкӀуэду сыкъебгъэлыным
сыхуопӀащӀэ, Зиусхьэн,
уи хабзэм сегъэгуфӀэ.
175Си псэр ирепсэу; щӀыхьи пхурещӀ,
уи хьэкумхэри дэӀэпыкъуэгъу къысхурехъу.
176Мэл щхьэрыуауэ сыгъуэщащ сэ:
сэ, уи ӀурыщӀэр, сыкъэгъуэтыж;
сыту жыпӀэмэ сщыгъупщакъым сэ
уи унафэхэр[+].

#### 119-нэ Уэрэд


Шынагъуэм хэтым и тхьэлъэӀу


УдэкӀуеиным и уэрэд

1Си гухэщӀым сыхэту, Зиусхьэным
селъэӀуати,
Абы сызэхихащ.
2«Уэ, Зиусхьэн! ПцӀыупсхэм я псалъэм
хьилэшыхэм я бзэм сыщыхъумэ».
3Бзэгу хьилэм сыт къыпхуищӀынур,
сыт абы фӀыуэ къыпхуихьынур?
4ДзэлӀым и шабзэшэ папцӀэхэм
исурэ мафӀэ дэпым хуэдэщ бзэгур[+].
5Сымыгъуэщ сэ, Мэшэх[*] деж
сыщыӀэщи,
кедар[*] цӀыхухэм я псэупӀэм ситщи[+].
6Мамырыгъэр зылъагъу мыхъухэм
куэдыщэрэ садэпсэуащ.
7Сэ сымамырщ;
ауэ «мамырыгъэ» зэрыжысӀэу,
абыхэм зауэ къаӀэт.

#### 120-нэ Уэрэд


Зиусхьэну ди хъумакӀуэр


УдэкӀуеиным и уэрэд

1Ӏуащхьэхэм я дежкӀэ
си нэплъэгъуэр согъазэ.
Дэнэ къикӀыну си дэӀэпыкъуэгъур[+]?
2Зиусхьэным деж къокӀ
си дэӀэпыкъуэгъур –
уафэмрэ щӀылъэмрэ къэзыгъэщӀам деж[+].
3Уигъэлъэпэрэпэнукъым Абы,
щхьэукъуэнукъым укъэзыхъумэр.
4Щыпкъэщ, щхьэукъуэркъым, хэжаеркъым
Израилым и хъумакӀуэр.
5Зиусхьэныр уи хъумакӀуэщ;
Зиусхьэныр уи жьауэщ,
уи Ӏэ ижьым щыт уи жьаущ[+].
6Махуэм и ягъэ къуигъэкӀынкъым дыгъэм,
жэщым и ягъэ – мазэм.
7Зиусхьэным ущихъумэнщ сыт хуэдэ
бзаджагъэми;
уи псэр къихъумэнщ Зиусхьэным.
8ЗекӀуэ укӀуами,
къэбгъэзэжами,
иджы щегъэжьауэ игъащӀэкӀэ
укъихъумэнщ Зиусхьэным.

#### 121-нэ Уэрэд


Ерусалим папщӀэ тхьэлъэӀу


УдэкӀуеиным и уэрэд. Даут и уэрэд

1«Зиусхьэным и унэшхуэм дывгъакӀуэ»
къыщызжаӀэм, сыгуфӀащ сэ[+].
2Мис ди лъакъуэхэр, Ерусалим,
уи куэбжэхэм Ӏутщ.
3Ерусалим къалэр ухуащ,
зыуэ зэхэщӀыхьа хуэдэ.
4Лъакъуэхэр дохьэ абы –
Зиусхьэным и лӀакъуэхэр:
Израилым хуагъэува хабзэмкӀэ
Абы и цӀэм шӀыхь хуащӀыну[+].
5Хьэкум щащӀыну тахътэхэр
щагъэуващ абы,
Даут и лӀакъуэ тахътэхэр.
6Ерусалим и мамырыгъэкӀэ фыхуэлъаӀуэ:
«Уэ фӀыуэ укъэзылъагъухэр фӀыуэ ирепсэу.
7Уи дэпкъ кӀуэцӀым – мамырыгъэ,
уи пщы сэрейхэм шынагъуэншагъэ щреӀэ».
8Си къуэшхэм, си благъэ цӀыхухэм я хьэтыркӀэ
Ерусалим жызоӀэ: «Мамырыгъэ угъуэт!»
9Зиусхьэным, ди Тхьэм и унэшхуэм и хьэтыркӀэ
сыпхуолъаӀуэ фӀы къыбдэхъуну.

#### 122-нэ Уэрэд


ГущӀэгъум папщӀэ Уэрэд


УдэкӀуеиным и уэрэд

1Уэ, уафэм щыпсэу,
си нэплъэгъуэр нызогъазэ уи деж[+].
2УнэӀутхэм я нэплъэгъуэр я зиусхьэнхэм
я Ӏэм зэрыхуэгъэзам хуэдэу,
унэӀут бзылъхугъэр и гуащэм и Ӏэм
зэреплъым хуэдэу,
дэ ди нэхэр Зиусхьэну ди Тхьэм хуэгъэзащ,
Абы гущӀэгъу къытхуищӀыху къэс.
3ГущӀэгъу къытхуэщӀ, Зиусхьэн,
уи гущӀэгъум дыхыумын,
сыту жыпӀэмэ ирикъункӀэ
Ӏумпэм дапщӀащ дэ.
4Езыр-езыру зыхуэарэзыхэр къызэрытщыдыхьэшхым,
пагэхэм нэмыплъ къызэрыдатым
ирикъункӀэ драгъэшащ.

#### 123-нэ Уэрэд


Тхьэуэ Израилым и КъегъэлакӀуэр


УдэкӀуеиным и уэрэд. Даут и уэрэд

1Зиусхьэныр армыратэмэ къытщӀыгъур, –
жреӀэ Израил, –[+]
2Зиусхьэныр армыратэмэ къытщӀыгъур,
цӀыхухэм зыкъыщытпаӀэтым,
3абыхэм я губжьыр къыщытхузэщӀэнэм,
драгъэлъэтэхынти дызэрыпсэууэ;[+]
4псыхэм драгъэтхьэлэнти,
псыдзэр ди гущӀыӀу щыжэнти,[+]
5псы уэрышхуэхэм датхьэлэнт.
6Абыхэм дезымыгъэшха Зиусхьэным
щӀыхьыр хуэфащэщ.
7Бзуубыдхэм я хьэшым бзур
зэрикӀыжым хуэдэу, ди псэр къелащ;
хьэшыр зэфӀэтхъри, дыкъикӀыжащ[+].
8Уафэр, щӀылъэр къэзыгъэщӀа
Зиусхьэныр арщ
дэ дэӀэпыкъуэгъу къытхуэхъур[+].

#### 124-нэ Уэрэд


Зиусхьэныр Израил и хъумакӀуэщ


УдэкӀуеиным и уэрэд

1Зиусхьэным щыгугъыр Цион Ӏуащхьэу,
и пӀэ имыкӀыу,
игъащӀэкӀэ итынум хуэдэщ[+].
2Ерусалим лъэныкъуэ псомкӀи
Ӏуащхьэхэм къызэраухъуреижым хуэдэу,
Зиусхьэныр и цӀыху лъэпкъым,
иджы щегъэжьагъэу игъащӀэкӀэ,
лъэныкъуэ псомкӀи къыбгъэдэтынущ.
3Сыту жыпӀэмэ цӀыху бзаджэхэм я тепщэныгъэ
башыр
щыпкъагъэ зиӀэ цӀыхухэм я хэкум ищхьэкӀэ
Зиусхьэным иригъэтынукъым,
щыпкъагъэ зиӀэхэм я Ӏэхэр
мыхъумыщӀагъэхэм
хуамышиин щхьэкӀэ.
4ФӀы яхуэщӀэ, Зиусхьэн, зигу фӀыуэ,
зигу щыпкъэу щытхэм.
5Ауэ зи гъуэгу ӀуантӀэшантӀэм,
бзаджагъэ зылэжьхэм ящӀыгъуу,
яхуэфащэ Ӏыхьэ ялъигъэсынущ;
мамырыгъэ иреӀэ Израилым[+].

#### 125-нэ Уэрэд


ГъэрыпӀэм къикӀыжахэм я уэрэд


УдэкӀуеиным и уэрэд

1Зиусхьэным гъэрыпӀэм дыкъришыжу,
Цион къалэм дишэ щыхъум,
пщӀыхьым хэтым дыхуэдащ дэ[+].
2Ди гум гуфӀэгъуэр изт абы щыгъуэ,
ди бзэр бзэрабзэрт.
Хамэ лъэпкъхэм къытхужаӀэрт абы щыгъуэ:
«Зиусхьэынм абыхэм гъэщӀэгъуэн дыдэхэр
къахуищӀащ!»
3ГъэщӀэгъуэн дыдэхэр къытхуищӀащ
Зиусхьэным.
Ди гум гуфӀэгъуэр изщ.
4ГъэрыпӀэм къишыжи, Зиусхьэн,
къегъэгъэзэж ди цӀыхухэм –
псыхъуэ нэщӀхэм
псыр къызэрыдэпшэжым хуэдэу.
5Я нэпсхэр къыщӀэжурэ жылэ зысэхэм
Ӏурехыж гуфӀэгъуэм хэту.
6Жылэр гъыурэ зыпхъэхэм
бганэхэр яӀыгъыу
гуфӀэгъуэкӀэ кърырегъэзэж[+].

#### 126-нэ Уэрэд


Зиусхьэным унэр имыщӀмэ


УдэкӀуеиным и уэрэд. Сэлмэн и уэрэд

1Зиусхьэным унэр имыщӀмэ,
ар зыщӀхэм пщӀэншэу Ӏуэху ящӀэ;
Зиусхьэным къимыхъумэмэ къалэр,
къэрэгъулыр сакъыу зэрымыжейр пщӀэншэщ[+].
2Жьыуэ фыкъызэрытэджри,
кӀасэу фызэрыгъуэлъыжри,
гузэвэгъуэкӀэ щӀакхъуэ
зэрыфшхри – пщӀэншэщ.
Зиусхьэным Езым фӀыуэ илъагъухэм
щыжейкӀэ зыхуэныкъуэр
яретыж[+].
3Мыращ Зиусхьэным и тыгъэр –
сабийхэрщ;
Абы и фӀыщӀэ тыныр –
ныбэм къикӀ сабийр арщ[+].
4ГуащӀэшхуэм иӀыгъ шабзэшэм хуэдэщ
уи щӀалэгъум къыпхуэхъуа уи къуэхэр.
5Зи шабзалъэр абыхэмкӀэ
зыгъэнщӀа цӀыхур насыпыфӀэщ.
Къалэ куэбжэм Ӏут и бийхэм
епсалъэ щыхъукӀэ,
и нэхэр упӀэрэпӀэнкъым.

#### 127-нэ Уэрэд


ЦӀыху насыпыфӀэр


УдэкӀуеиным и уэрэд

1НасыпыфӀэщ Зиусхьэным фӀэлӀыкӀ хузиӀэу
Абы и гъуэгум ирикӀуэр[+].
2Уи Ӏэм къалэжыр пшхыжынщ;
унасыпыфӀэщ, фӀыгъуэр ууейщ уэ![+]
3Уи фыз, бжьалэу зыпызым хуэдэу,
уи унэ исынщ;
зейтун къудамэ хуэдэ,
уи къуэхэр уи Ӏэнэм пэрысынщ[+].
4Апхуэдэу гъуэгу махуэ теувэнщ
Зиусхьэным фӀэлӀыкӀ хузиӀэр!
5Цион къалэм щыӀэу,
Зиусхьэным и нэфӀ къыпщыхуэнщ,
Махуэ къэси, упсэуху,
Ерусалим и щыӀэкӀэ тхъэгъуэ урелъагъу[+].
6Уи къуэхэм я къуэхэр плъагъун урехъу.
Мамырыгъэр иреӀэ Израил![+]

#### 128-нэ Уэрэд


Зиусхьэным щхьэхуитыныгъэ къет


УдэкӀуэеным и уэрэд

1Израил цӀыхухэм жреӀэ:
«Израил икъежьапӀэ зэрызэфӀэувэ лъандэрэ
куэдрэ дыкърахуэкӀащ,[+]
2Израилыр зэрызэфӀэувэ лъандэрэ
куэдрэ дыкърахуэкӀащ,
ау къытпэлъэщын ялъэкӀакъым.
3Си тхым шыващ вакӀуэхэр,
си тхыцӀэм щыпхашащ
вагъэбзумэ кӀыхьхэр».
4Ауэ захуэщ Зиусхьаныр;
цӀыху бзаджэхэм сакъиӀэщӀихащ.
5Цион зылъагъу мыхъу псори
я напэр текӀауэ лъэныкъуэ иригъэзащ[+].
6КъэмыкӀыурэ унащхьэм щыгъужа удзым
хуэдэ ирехъу;
7мэшыхым и Ӏэгум из хуремыхъу,
Бганэпхыр – Ӏэпхъуамбэ хуэдиз;
8блэкӀхэм жаӀэнкъым:
«Зиусхьэным и нэфӀ къыфщрехуэ».
«Зиусхьэным и нэфӀ къыфщрехуэ!» –
жаӀэнкъым мэшыхэм[+].

#### 129-нэ Уэрэд


ГуэныхьыщӀэ цӀыхум и тхьэлъэӀу

1Гукъеуэм я кууупӀэм сыхэту,
Уэ сыноджэ, Зиусхьэн[+].
2Зиусхьэн! Къызэхэх си макъыр.
Си лъэӀу псалъэхэм я макъым
уи тхьэкӀумэхэр къыхуресакъ.
3Уэ, Зиусхьэн, бзаджагъэхэр плъытэмэ,
хэт, Зиусхьэн, умыгъэкъуаншэу къэнэнур?
4Ауэ Уэ яхубогъэгъу,
фӀэлӀыкӀ къыпхуаӀэн папщӀэ.
5Зиусхьэным сыхуэзэшу сожьэ,
си гугъапӀэщ Абы и псалъэр;
6Къэрэгъулыр пщэджыжьым зэрыпэплъэм
нэхърэ,
нэхъ сожьэ Зиусхьэным,
пэжщ, къэрэгъулыр пщэджыжьым зэрыпэплъэм
нэхърэ.
7Щрегугъ Израилыр Зиусхьэным;
лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжыр Зиусхьэным ейщи,
Абы гуащӀэшхуэ иӀэщ ухишыжыну[+].
8Езыращ мыхъумыщӀагъэу иӀэ псоми
Израилыр къаӀэщӀэзыхыжынур[+].

#### 130-нэ Уэрэд


Гупсэхуныгъэм и щэху


УдэкӀуеиным и уэрэд. Даут и уэрэд

1СигукӀэ зыкъысфӀэщӀыжыркъым, Зиусхьэн,
си нэхэми укӀытэ илъщ,
Ӏуэхушхуэ щӀагъуэу схуэмыугуэщӀынум
сыхуежьэркъым[+].
2Ауэ анэ бгъафэм къыщӀача сабийм
хуэдэу,
си гур згъэӀэсащ, згъэсабыращ,
анэ быдзышэм хуэмыныкъуэж сабийм хуэдэу,
сигукӀэ сыхъуащ иджы.
3Иджы щегъэжьауэ игъащӀэкӀэ
Израилыр щрегугъ Зиусхьэным[+].

#### 131-нэ Уэрэд


Тхьэм и унэшхуэм и щӀыхь. УдэкӀуеиным и уэрэд

1Уигу игъэлъ, Зиусхьэн,
Даут къину илъэгъуа псор;[+]
2уигу къэгъэкӀыж
Зиусхьэным тхьэлъану хуищӀар,
Екъуб и Тхьэ лъэщым
псалъэ зэрыритар;
3«СыщӀыхьэнкъым си унэ шэтырым,
си гъуэлъыжыпӀэм секӀуэлӀэжынкъым;[+]
4си нэм жей естынкъым;
си напӀэхэр къезгъэхуэхынкъым,
5Зиусхьэным естыху щӀыпӀэ,
Екъуб и Тхьэ лъэщым – псэупӀэ».
6Тхьэм и цӀыхухэм ярищӀылӀа
зэгурыӀуэныгъэр зыдэлъ пхъуантэм
и хъыбар Евфрат[*] щызэхэтхащ,
ЯӀар[*] и губгъуэхэм къыщыдгъуэтащ ар.
7«И псэупӀэ дыкӀуэнщи,
и лъакъуэ зытетым деж щхьэщэ хуэтщӀынщ»[+].
8Уи гупсэхупӀэ унэшхуэм кӀуэ, Зиусхьэн –
Уэри зэгурыӀуэныгъэм и пхъуантэу
уи лъэкӀыныгъэшхуэр къэзыгъэлъагъуэри[+].
9Дин пашэу уиӀэхэм щыпкъагъэр
я фащэ ирехъу,
уи цӀыху лъапӀэхэри
макъышхуэкӀэ ирегуфӀэ.
10Даут, уи ӀурыщӀэм, и хьэтыркӀэ,
пащтыхьыну къыхэпхам нэмыплъ йомыт.
11Зиусхьэным щыпкъагъэкӀэ
Даут псалъэ быдэ иритыгъащ,
и псалъэм епцӀыжынукъым ар;
«Уэ къыпхуэхъуну къуэхэм ящыщ
уи тахътэ тезгъэтӀысхьэнщ,[+]
12зэгурыӀуэныгъэ ядэсщӀми,
унафэ яхуэсщӀми,
уи къуэхэр абыхэм яхуэщыпкъэмэ,
абыхэм я къуэхэри
уи тахътэм игъащӀэм тесынщ абы щыгъуэм».
13Сыту жыпӀэмэ Зиусхьэным Цион къалэр къыхихащ;
ар псэупӀэ зыхуищӀыну
фӀэигъуэ хъуащ[+].
14«Мыр игъащӀэкӀэ си гупсэхупӀэщ,
мыбы цӀыхухэр щызгъэӀурыщӀэнщ;
сыту жыпӀэмэ апхуэдэу хъумэ, сфӀэигъуащ.
15Цион къалэр зыхущыщӀэ псори
ирикъуу езгъэгъуэтынщ,
тхьэмыщкӀэу дэсхэр згъэшхэнщ
щӀакхъуэкӀэ[+].
16И дин пашэхэм япкъ къикӀыу,
цӀыхухэр мыкӀуэду къезгъэлынщ.
Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэр
макъышхуэкӀэ къэгуфӀэнщ.
17Даут къытехъукӀынухэм ящыщ
пащтыхьышхуэ щысщӀынщ,
хэсха пащтыхьыр, уэздыгъэм хуэдэу,
Цион къалэм къыщызэщӀэзгъэнэнщ,
и тепщэныгъэ лъызгъэкӀуэтэнщ[+].
18Абы и бийхэм я напэр трезгъэхынщ,
абы езым и дыщэ тажыр
лыдыжу щхьэрыгъынщ».

#### 132-нэ Уэрэд


Зэкъушыныгъэ


УдэкӀуеиным и уэрэд. Даут и уэрэд

1Сыту дэгъуэ, сыту гуапэ
зэшхэр зэдэпсэуныр![+]
2Ар дагъэ лъапӀэу щхьэм хэлъу,
жьакӀэм къыхэлъадэм хуэдэщ,
Хьэрун и жьакӀэм,
и щыгъын пакӀэм
къытелъадэм хуэдэщ;
3Хьэрмон къущхьэм и уэсэпсу
Цион Ӏуащхьэм къытехэм хуэдэщ.
Сыту жыпӀэмэ Абы и нэфӀ
игъащӀэкӀэ къащыхуэнуи
мыкӀуэдыжын гъащӀэ щаригъэгъуэтынуи
Зиусхьэным и цӀыхухэр щигъэгугъащи, арщ.

#### 133-нэ Уэрэд


Тхьэм щӀыхь хуэфщӀ


УдэкӀуеиным и уэрэд

1Зиусхьэным и ӀурыщӀэу,
жэщым Абы и унэшхуэм щӀэт псори,
фынакӀуэ,
Зиусхьэным щӀыхь хуэдвгъэщӀ иджы![+]
2Фи Ӏэхэр унэшхуэ лъапӀэм хуэфӀэти,
хуэфщӀ Зиусхьэным щӀыхьыр[+].
3Уафэмрэ щӀылъэмрэ къэзыгъэщӀа
Зиусхьэным,
Цион щыӀэу
и нэфӀ фэ къыфщихуэнщ[+].

#### 134-нэ Уэрэд


ЩӀыхь уэрэд


Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ

1Зиусхьэным и цӀэм щӀыхь хуэфщӀ,
щӀыхь хуэфщӀ Зиусхьэным и ӀурыщӀэу,
2Зиусхьэным и унэ ӀуэхущӀэхэм,
ди Тхьэм и унэшхуэм и пщӀантӀэм дэтхэм[+].
3Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ,
Зиусхьэныр – фӀыщ;
уэрэд хужыфӀэ и цӀэм;
сыту жыпӀэмэ ар тхъэгъуэ дыдэщ[*].
4Сыту жыпӀэмэ Екъуб зыхухихащ
Зиусхьэным,
Езы еину къыхихащ Израил лъэпкъыр.
5Сэ сощӀэ Зиусхьэныр
зэрыин дыдэр,
ди Зиусхьэныр
тхьэ псоми нэхърэ зэрынэхъ лъагэр[+].
6Уафэми, щӀылъэми,
хыхэми, хыхэм я кууупӀэхэми
Зиусхьэным щегъэпс зыхуей псори;[+]
7щӀым и гъунэм къыщыдрешей
уафапшэхэр,
уэшх къешх щыхъукӀэ,
уафэр къегъэхъуэпскӀ,
Езым и хэщӀапӀэм жьыбгъэр къреш.
8Абы игъэкӀуэдащ
Мысырым и щыпэлъхухэр –
цӀыхум къыщыщӀидзэу
былымхэм нэсу[+].
9Абы и нэщэнэхэр, и телъыджэхэр
Мысырым щаригъэлъэгъуащ,
фирхьэунми абы и цӀыхухэми.
10ЦӀыху лъэпкъыбэхэр игъэкӀуэдащ,
иукӀащ пащтыхь лъэщхэри:[+]
11эмор пащтыхьу Сихон,
башан пащтыхьу Ог,
ханаанхэм я пащтыхь псори;
12я щӀыгури Ӏыхьэу итащ,
Ӏыхьэ хуэхъуну Израил и цӀыху лъэпкъым[+].
13Зиусхьэн! ИгъащӀэкӀэ щыӀэнщ
уи цӀэр,
щӀэблэ зэкӀэлъыкӀуэхэм
ягу уилъынщ[+].
14Сыту жыпӀэмэ Зиусхьэным и цӀыху лъэпкъым
и хьэкум Ӏуэхум хейуэ хигъэкӀынщ,
и ӀурыщӀэхэм
гущӀэгъу хуищӀынщ.
15Хамэ лъэпкъхэм я тхьэ нэпцӀхэр –
дыжьынщ, дыщэщ –
цӀыху ӀэщӀагъэщ ахэр[+].
16Ӏупэ яӀэщ, ауэ псэлъэфхэркъым;
нэ яӀэщ, ауэ зыри ялъагъуркъым;
17тхьэкӀумэ яӀэщ, ауэ зэхахыркъым,
я жьэхэм жьы къашэркъым.
18Абыхэм хуэдэ ирехъу
ахэр зыщӀхэр,
абыхэм ящыгугъхэр.
19Израилым и лъэпкъым
щӀыхь хуэфщӀ Зиусхьэным!
Хьэрунхэм я дин пашэхэм
Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ.
20Лэуихэм я унэ!
Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ.
Зиусхьэным фӀэлӀыкӀ хузиӀэхэм
Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ[+].
21Ерусалим зи псэупӀэ Зиусхьэным
Цион къалэм фыдэту
щӀыхьышхуэ хуэфщӀ.
Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ[+].

#### 135-нэ Уэрэд


Тхьэм щӀыхьыр хуэфащэщ

1Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ, Ар фӀыщ,
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр[+].
2Тхьэхэм я Тхьэжым щӀыхь хуэфщӀ,
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр.
3Зиусхьэнхэм я Зиусхьэныжым щӀыхь хуэфщӀ,
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
4Зи закъуэу Ӏуэхушхуэ щӀагъуэхэр
зэфӀэзыхын зылъэкӀым –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;[+]
5акъылыфӀагъэкӀэ уафэхэр къэзыгъэщӀам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
6щӀыгур псыхэм тезыгъэувам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
7къэзыгъэнэху ин дыдэхэр къэзыгъэщӀам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;[+]
8дыгъэр – махуэр зэригъэкӀуэну,
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
9мазэр, вагъуэхэр зэрагъэкӀуэну, жэщыр –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
10мысыр щыпэлъхухэр игъэкӀуэду –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;[+]
11израил лъэпкъыр Мысырым къизышыжам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
12Ӏэ быдэкӀэ, Ӏэ лъэщкӀэ ар зыщӀам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
13Хы Плъыжьыр зэгуэзыгъэкӀам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;[+]
14Израил абы пхрызышам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
15Хы Плъыжьым фирхьэунри
абы и дзэри хэзыдзам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
16и цӀыху лъэпкъыр губгъуэ нэщӀым
пхрызышам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
17пащтыхьышхуэхэр зыгъэкӀуэдам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;[+]
18зыукӀам пащтыхь цӀэрыӀуэхэр –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
19эморхэм я пащтыхь Сихон зыукӀам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
20башанхэм я пащтыхьу Ог зи цӀэр зыукӀам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
21абыхэм я щӀыгур Ӏыхьэу зытам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
22израил цӀыхухэу и ӀурыщӀэхэм
Ӏыхьэ яхуэзыщӀам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
23щхьэкӀуэ къыдах щыхъум
дэ зигу дыкъэкӀыжам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;
24ди бийхэм дакъыӀэщӀэзыхам –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;[+]
25пкъынэ-лынэу щыӀэр зыгъашхэм –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр;[+]
26щӀыхь хуэфщӀ уафэхэм я Тхьэм –
мыкӀуэдыжынщ Абы и лъагъуныгъэр.

#### 136-нэ Уэрэд


Хамэ хэку кърахуам и уэрэд


Даут и уэрэд

1Бавилэн хэкум и псы Ӏуфэхэм,
Цион къалэр дигу къыщыкӀыжым,
дыщыгъуащ дэ, абдеж дыщысу.
2Абдеж къыщыкӀ пхъэщабэхэм
дэ фӀэддзащ ди пшынэ дыкъуакъуэхэр.
3Гъэр дызыщӀахэм – уэрэд яжетӀэну,
егъэзыгъэу дызыгъэпсэухэр
дгъэгуфӀэнхэу къыджаӀащ:
«КъыджефӀэ Цион уэрэдхэм щыщ».
4Зиусхьэным и уэрэд хамэ щӀыгум
сыт щхьэкӀэ дэ щыжытӀэну?
5Ерусалим, усщыгъупщэмэ,
си Ӏэ ижьыр прегъукӀ.
6Си бзэгур си джийм иреубыд,
сигу уимылъынумэ,
Ерусалим я нэхъ гуфӀэгъуэу сымылъытэнумэ.
7Ерусалим щаубыда махуэм
эдом цӀыхухэм абы иращӀар
уигу игъэлъ, Зиусхьэн.
«Зэхэвгъэщащэ, зэхэфкъутэ
лъабжьэм нэсу» жаӀэурэ.
8Бабилэн зыхъунщӀа![*]
Уэ къыдэпщӀам хуэфащэр
уэзыгъэпшыныжынур насыпыфӀэщ![+]
9НасыпыфӀэщ, уэ уи сабийхэр ищтэу,
зыукӀынухэр, мывэм ириудэкӀыурэ!

#### 137-нэ Уэрэд


Тхьэм арэзыныгъэ хууиӀэным и уэрэд


Даут и уэрэд

1Сигу псомкӀи щӀыхь пхузощӀ
тхьэхэм я пащхьэм уэрэд щыпхужызоӀэ;[+]
2Уи унэшхуэ лъапӀэм зыхуэзгъэзауэ,
щхьэщэ пхузощӀ,
мыкӀуэдыжын лъагъуныгъэу пхэлъымрэ
уи щыпкъагъэмрэ папщӀэ
уи цӀэм щӀыхь хузощӀ:
сыту жыпӀэмэ щыӀэ псоми нэхърэ
Уэ уи цӀэрэ уи псалъэрэ
нэхъ лъагэу къэпӀэтащ[+].
3Сыныщоджэ махуэм
Уэ сыкъыхэпхащ
си гуащӀэм хэбгъэхъуащ.
4Уи псалъэхэр щызэхахкӀэ, Зиусхьэн,
щӀым тет пащтыхь псоми
Уэ щӀыхь къыпхуащӀынщ,
5уэрэд хужаӀэнщ Зиусхьэным и гъуэгухэми,
Зиусхьэным и щӀыхьыр ин дыдэщ.
6Зиусхьэныр лъагэщ,
цӀыху къызэрыгуэкӀми хуэгумащӀэщ,
пагэри жыжьэ ещӀ.
7Къиныгъэм сыкъаухъуреихьмэ,
си псэр къэпхъумэнщ,
си бийхэм я губжьым уи Ӏэр тепшиенщ,
сэ Уэ Ӏэ ижьым къиныпӀэм сыкърешыж[+].
8Зиусхьэным гухэлъу къысхуиӀэр
къысхуищӀэнщ,
мыкӀуэдыжын уи лъагъуныгъэр щыӀэнщ
игъащӀэкӀэ, Зиусхьэн,
Уэ къэбгъэхъуа лъэпкъыр гум иумыгъэху[+].

#### 138-нэ Уэрэд


Тхьэм имыщӀэ щыӀэкъым


УэрэдыӀуэхэм я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

1Зиусхьэн! Уэ сыбгъэунэхуащ, сыкъыбощӀэ.
2СызыщытӀысри сыкъыщытэджыжри
Уэ уощӀэ.
Си гупсысэхэр жыжьэу къыбощӀэ.
3СызекӀуэми, зызгъэпсэхуми,
Уэ къыздыбощӀэ сэ.
Си гъуэгу псоми уащыгъуазэщ Уэ[+].
4Си бзэгупэм къэмыса псалъэр
Уэ, Зиусхьэн, ӀупщӀ дыдэу зэхыбощӀыкӀ.
5Сыкъэбухъуреихьауэ си ужькӀи сяпэкӀи,
уи ӀэкӀэ сыкъыбохъумэ.
6СфӀэгъэщӀэгъуэн дыдэщ Уэ зэхэщӀыкӀыу
къысхууиӀэр –
куущ, сылъэӀэсын слъэкӀыркъым[+].
7Уи пащхьэ сикӀыу, дэнэ сыкӀуэн,
уи нэгу сыщӀэкӀыу, дэнэ сыжэн?
8Уафэм сыдэкӀуейми, абы ущыӀэщ;
хьэдрыхэ сихьэми, абыи ущыӀэщ.
9Нэхущым и дамэхэр къэсщтауэ,
хым и гъунэм сыщетӀысэхми,
10абыи уи Ӏэм сыкъыщришэкӀынущ,
уи Ӏэ ижьым сыкъыщиӀыгъынущ.
11«КӀыфӀым срегъэпщкӀу,
кӀыфӀ ирехъу нэхунэу сызыхэтыр»,
жысӀэми,
12кӀыфӀым сыпфӀигъэпщкӀун лъэкӀынукъым,
махуэм хуэдэу, жэщри нэхунущ.
КӀыфӀри нэхунэм хуэдэщ УэркӀэ.
13Сыту жыпӀэмэ Уэ бгъэпсащ си кӀуэцӀ илъхэр,
си анэ и ныбэ силъурэ сыбгъэпсащ.
14ЩӀыхь пхузощӀ, сыту жыпӀэмэ
щӀагъуэ дыдэу сыбгъэпсащ.
ЩӀагъуэ дыдэщ уи ӀуэхущӀагъэхэр,
ирикъуу сызэхыбощӀыкӀ.
15СыкъэбгъэщӀ щыхъум,
Уэ ныбэ кӀуэцӀым сыщрищӀэм
щэхуу сыщызэхэплъхьэ щыхъум,
си Ӏэпкълъэпкъыр УэркӀэ Ӏэрыхуащ.
16ГъэпсыкӀэ зимыӀэ си Ӏэпкълъэпкъыр
Уэ уи нэхэм ялъэгъуащ,
сэр папщӀэ бгъэнэхуа махуэ псори,
абыхэм ящыщ щымыӀэххами,
Уэ уи тхылъым иптхакӀэт[+].
17Сыту хэӀэтыкӀа, ди Тхьэ,
уи гухэлъхэр,
абыхэм я бжьыгъэри сыту куэд хъурэ![+]
18Ахэр къэслъытэну сыхуежьэмэ,
пшахъуэм нэхърэ нэхъыбэщ;
сыкъэушыжми[*],
Уэ сыпщӀыгъущ.
19ЦӀыху бзаджэхэр бгъэкӀуэдатэмэ,
Уэ, ди Тхьэ!
Лъым щӀэнэцӀхэм
спэжыжьэ защӀэтэми![+]
20БзаджагъэкӀэ Уэ къыппегъуэкӀыу
мэпсалъэ ахэр;
гухэлъ Ӏей яӀэу,
зыкъаӀэт уи бийхэм.[*]
21Зиусхьэн, Уэ укъэзылъагъу мыхъухэр
жагъуэгъу сщӀакъэ!
ЗыкъыппэзыӀэтхэм нэмыплъ естыркъэ[+]?
22ЛъэкӀыныгъэу сиӀэмкӀэ согъэжэгъуэгъу,
си бийщ ахэр.
23Сыгъэунэху, Зиусхьэн,
сигу зытет зэгъащӀэ;
къызэплъакӀуи,
си гупсысэхэр зэгъащӀэ[+].
24Гъуэгу шынагъуэ сытетмэ, къеплъи,
мыкӀуэдыжын гъуэгу сытегъэхьэ.

#### 139-нэ Уэрэд


Тхьэм укъихъумэным и тхьэлъэӀу


УэрэдыӀуэхэм я пашэм папщӀэ. Даут и уэрэд

1ЦӀыху бзаджэхэм сащыхъумэ, Зиусхьэн;
сащыхъумэ залымыгъэ зезыхьэ цӀыхухэм.
2Абыхэм ягукӀэ бзаджагъэ къагупсыс;
махуэ къэс зэщыхьэнхэу,
цӀыхухэр зэщӀагъаплъэ.
3Я бзэгур ягъэжан, блэ хуэдэ;
блэм и щхъухьыр я бзэгум хэлъщ[+].
4СаӀэщӀумыгъахуэ, Зиусхьэн, бзаджащӀэхэм,
залымыгъэ зезыхьэу,
сыщагъэуэн зигу илъхэм сащыхъумэ[+].
5ЗыкъызыфӀэщӀыжхэм убыдыпӀэхэр
схуагъэпщкӀуащ,
хъыхэр къысхуагъэӀэгъуащ,
гъуэгу Ӏуфэхэм лъэхъу щрадзащ абыхэм.
6Зиусхьэным жесӀащ сэ: «Уэ узи-Тхьэщ»;
къызэхэх, Зиусхьэн, си тхьэлъэӀу макъ!
7Зиусхьэн, си Зиусхьэн, си хъумакӀуэ лъэщ!
Тажым хуэдэу,
сыкъэпхъумащ зауэм щыгъуэ.
8ЗыщӀэхъуэпсыр йомыт цӀыху бзаджэм,
Зиусхьэн;
гухэлъ бзаджэу ищӀар къыдумыгъэхъу,
зыкъыфӀэщӀыжынущи.
9Сыкъэзыувыхьахэм я щхьэ къаӀэтащи,
я бзэгум и Ӏеягъэр езыхэм ятрехуэж.
10Ятрехуэ абыхэм мафӀэ дэпхэр,
мафӀэм хрехуэ,
щыхупӀэ куухэм ирехуэх,
къыдэмыкӀыжынхэу[+].
11Бзэгузехьэм и Ӏуэху
щӀыгум къыщыдремыхъу;
залымыгъэ зезыхьэр
и бзаджагъэм трекӀуэдэж.
12СощӀэ, хэутэн ящӀахэр
Зиусхьэным и хьэкум иухеинщ,
тхьэмыщкӀэхэм папщӀэ захуагъэр
Абы игъэпсынщ[+].
13Щрет апхуэдэу!
Щыпкъагъэ зигу илъхэм
щӀыхь хуащӀынщ уи цӀэм;
гупцӀанэхэр щыпсэунщ уи пащхьэ.

#### 140-нэ Уэрэд


Пщыхьэщхьэ тхьэлъэӀу


Даут и уэрэд

1Зиусхьэн! Сыноджэ уэ, къыздэӀэпыкъу;
щӀэхыу къэс си деж, си тхьэлъэӀу къызэхэх,
сыноджэ щыхъукӀэ.
2Жьэрымэ гурыхьым хуэдэу
уи пащхьэ ирехьэ си тхьэлъэӀур;
си Ӏэр къызэрыпхуэсӀэтыр
си пщыхьэщхьэ къурмэн хуэдэ ирехъу[+].
3Зиусхьэн, си бзэм ӀункӀыбзэ ети,
си Ӏупэр быдэу убыд;[+]
4ЩӀэпхъаджагъэ зезыхьэ цӀыхухэм сащӀыгъуу
бзаджагъэ щӀэным зестыну
си гур думыгъэхьэх,
абыхэм я ефэ-ешхэшхуэм щыщ
Ӏыхьэ къысӀуумыгъахуэ.
5Срегъэпшынэж щыпкъагъэ зиӀэ цӀыхум:
ар гущӀэгъущ,
къыщӀрегъэщ абы си къуаншагъэ;
ар си щхьэм къемыгуэуэн дагъэ дэгъуэщ;
ауэ си лъэӀухэр
абыхэм я бзаджагъэм поув.
6Абыхэм я пашэхэр
бгы задэм кърадзыхауэ,
зэтеджэлауэ зэхэлъщ,
ялъагъу си псалъэхэр зэрыщыпкъэр.
7ЩӀыгур зэгуаупщӀыкӀыурэ,
дызэхагъэщащэм хуэдэщ;
ди къупщхьэхэр хьэдрыхэ
жьэпкъым жьэдолъалъэ.
8Ауэ уи деж, Зиусхьэн,
Зиусхьэн, сыноплъэ;
щхьэегъэзыпӀэу уи деж сынокӀуэ,
утыкум си закъуэу сыкъыумынэ[+].
9Сэр папщӀэ ягъэува лъахъэм сыщыхъумэ,
бзаджащӀэхэм я лъэхъум[+].
10БзаджащӀэхэр зырызыххэурэ
ирехуэж я хъым,
сэ сщхьэщыкӀыурэ[+].

#### 141-нэ Уэрэд


Уэращ си щхьэегъэзыпӀэр


Даут бгъуэнщӀагъым щыжиӀа тхьэлъэӀу

1МакъышхуэкӀэ зыхузогъазэ сэ Зиусхьэным,
си макъкӀэ солъэӀу Абы;[+]
2къыщысӀуэтащ Абы и пащхьэ си тхьэусыхафэр;
нахуэ хуэсщӀащ си гухэщӀыр[+].
3Си псэм хулъэмыкӀыж щыхъукӀэ,
уи нэӀэ си гъуэгум къытетщ Уэ.
Абыхэм щэхуу
си гъуэгум хъы къытрагъэуващ[+].
4Ижьырабгъу лъэныкъуэмкӀэ соплъэ,
ауэ зыми гу къыслъитэркъым сэ;
щхьэегъэзыпӀэ сиӀэжкъым,
зы цӀыхуми сыкъридзэжыркъым.
5Сыноджэ Уэ, Зиусхьэн,
жызоӀэ: «СэркӀэ щхьэегъэзыпӀэу,
псэ зыӀутым я дунейм сытетыху,
Уэращ сызыхуэныкъуэр»[+].
6Си гухэщӀ макъым къедэӀу,
гуащӀаджэ сыхъуащ;
сащыхъумэ сыкъезыхуэкӀхэм –
сэр нэхърэ нэхъ гуащӀэшхуэщ ахэр[+].
7Уи цӀэм щӀыхь хуэсщӀын папщӀэ,
сыкъишыж хьэпсым.
Щыпкъагъэ зиӀэхэр,
фӀыгъуэу къысхуэпщӀам щхьэкӀэ,
къыщызэруугъуеинущ си деж.

#### 142-нэ Уэрэд


Тхьэм и дэӀэпыкъуэгъум папщӀэ тхьэлъэӀу


Даут и уэрэд

1Зиусхьэн, си тхьэлъэӀу къызэхэх;
уи щыпкъагъэкӀэ къедэӀу си лъэӀум;
щыпкъэу уиӀэмкӀэ зыкъысхуэгъазэ,
2срыуиӀурыщӀэщи,
хьэкум къыстумыщӀыхь,
сыту жыпӀэмэ псэухэм ящыщ
Уэ уи пащхьэ хей щыхъунукъым[+].
3Бийр си ужь итщ,
си гъащӀэр щӀым хиутащ;
куэд щӀауэ лӀахэм яхуэдэу
кӀыфӀым сыщыпсэуну сищӀащ;[+]
4Аращ, гукӀуэдыгъуэ щӀыпӀэ ситщ,
гууэ сиӀэри, щтэм къыхэкӀыу, бзагуэ хъуащ.
5Сигу къокӀыж пасэрей махуэхэр,
согупсыс уи ӀуэхущӀагъэ псоми,
уэ уи ӀэкӀэ блэжьа Ӏуэхухэр
сигукӀэ зэхызоху сэ[+].
6Си Ӏэхэр ныпхузоший Уэ;
псы хуэлӀа щӀыгум хуэдэу,
си псэр къыпщӀохъуэпс[+].
7ЩӀэхыу зыкъысхуэгъазэ, Зиусхьэн;
си гум хулъэкӀыжыркъым;
хьэдрыхэ кӀуэжхэм хуэдэ
сымыхъун щхьэкӀэ,
уи нэгу сщумыгъэпщкӀу[+].
8Уи лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым и хъыбар
пщэдджыжьым зэхэзгъэх,
сыту жыпӀэмэ сыпщогугъ.
СызэрыкӀуэн хуей гъуэгур сыгъащӀэ,
сыту жыпӀэмэ си гур Уэ пхузэӀузох[+].
9Си бийхэм саӀэщӀэх, Зиусхьэн;
щхьэегъэзыпӀэу уи деж сынокӀуэ.
10ПфӀэигъуэр згъэзэщӀэну сыгъасэ,
Уэращ си Тхьэр;
Уэ уи Псэ ЛъапӀэм и фӀыгъэкӀэ
гъуэгу занщӀэ-захуэм сришэ.
11Уи цӀэм и хьэтыркӀэ, Зиусхьэн, сыкъегъэл;
щыпкъагъэу зепхьэмкӀэ
къиныпӀэм сыкъишыж.
12МыкӀуэдыж лъагъуныгъэу пхэлъымкӀэ
си бийхэр зэтеукӀэ,
къыспэув псори гъэкӀуэд,
сэ срыуиӀурыщӀэри[+].

#### 143-нэ Уэрэд


Пащтыхьым и тхьэлъэӀу

1Сыкъэзыхъумэ абрэмывэу Зиусхьэным
щӀыхь хузощӀ,
си Ӏэхэр – зауэм,
си Ӏэпхъуамбэхэр – бэнэныгъэм
хуэзыгъасэм;[+]
2Езыращ лъагъуныгъэ мыкӀуэдыж
къысхуэзыщӀыр,
быдапӀэу икӀи хъумапӀэу сиӀэр,
сыхэзышыжыр, мэӀу къысхуэхъур,
щхьэегъэзыпӀэу сиӀэр;
цӀыху лъэпкъхэр схуэӀурыщӀэну
Абы си Ӏэ кърелъхьэ[+].
3Зиусхьэн! Сыт лӀэужьыгъуэ цӀыхур –
Уэ уи нэӀэ абы тебгъэтыну,
цӀыхум и къуэри –
Уэ абы уегупсысыну[+]?
4ЦӀыхур жьы мащӀэм ещхьщ,
абы и махуэхэр
ныбжь кӀуэдыжым хуэдэщ[+].
5Зиусхьэн! Уи уафэхэр къэӀуби, къех!
ЯтеӀэби къущхьэхэм,
ахэр зэщӀищтэнщ Ӏугъуэм;[+]
6уафэхъуэпскӀыр къэгъэлыди,
уи бийхэр зэбгрыху;
уи шабзэшэхэр утӀыпщи,
ахэр зэбгрыху[+].
7Уи Ӏэр лъагапӀэм къешиехи,
сыкъегъэл, псыбэм сыхэшыжи;
хамэ цӀыхухэм саӀэщӀэхыж,[+]
8мыхъумыщӀэхэр зи жьэм къыжьэдэкӀхэу,
тхьэлъанэ ящӀми, пцӀы зыупсхэм[+].
9Ди Тхьэ, пхужысӀэнщ уэрэдыщӀэ,
бзэпсипщ зэрылъ пшынэ дыкъуакъуэмкӀэ
сэ уэрэд пхужезгъэӀэнщ[+].
10Уэ, пащтыхьхэм текӀуэныгъэр езытым,
уи ӀурыщӀэ Даут къезыгъэлам;[+]
11джатэ залымым сыщыхъуми,
хамэ цӀыхухэм саӀэпыхыж,
мыхъумыщӀэхэр зи жьэм къыжьэдэкӀхэу,
тхьэлъанэ ящӀми, пцӀы зыупсхэм.
12КъэкӀыгъэхэр я хэхъуэгъуэ пӀалъэм
зэрызэхэкӀыжым хуэдэу
ди къуэхэр ирехъу,
ди пхъухэр – пщы сэрейхэм щӀэт
пкъо ишахэм хуэдэ[+].
13Гъавэр ярыз ди гуэнхэр
ирехъу, гъэнщӀауэ;
ди мэлхэр щэрэ мину иребагъуэ;
ди хъупӀэхэм минипщӀхэу иребэгъухь.
14Дивхэр земыкӀуэжыфу пшэр ирехъу;
ди уэрамхэм хъунщӀи, дыгъуи,
гухэщӀ макъи дремыт.
15НасыпыфӀэщ зи Ӏуэхур абы тет лъэпкъыр.
НасыпыфӀэщ цӀыху лъэпкъыу
Зиусхьэныр Тхьэуэ зиӀэр[+].

#### 144-нэ Уэрэд


ЩӀыхь Уэрэд


Даут и щӀыхь уэрэд

1Сэ уи щӀыхь сӀуэтэнщ,
си Тхьэу си пащтыхь,
лӀэщӀыгъуэм лӀэщыгъуэр кӀэлъыкӀуэу,
уи цӀэм щӀыхь хуэсщӀынщ.
2Сыт хуэдэ махуи щӀыхь пхуэсщӀынщ,
лӀэщӀыгъуэм лӀэщӀыгъуэр кӀэлъыкӀуэу,
уи цӀэм щӀыхь хуэсщӀынщ.
3Ин дыдэщ Зиусхьэныр,
щӀыхьышхуэри хуэфащэщ;
Абы и инагъыр зыхуэдизыр
къызыфӀэбгъэщӀын плъэкӀынукъым[+].
4Зы щӀэблэм адрей щӀэблэм хуиӀуэтэжынщ
Уэ уи ӀэщӀагъэхэм я щӀыхьыр;
уи Ӏуэхушхуэ гъэщӀэгъуэнхэм я хъыбар
зэлъащӀысынщ.
5Сэ уи инагъым и щӀыхь лъагэмрэ
уи Ӏуэху щӀагъуэхэмрэ сегупсысынщ.
6Ӏуэху шынагъуэу Уэ зэфӀэпхахэм
я лъэкӀыныгъэшхуэм и хъыбар
яӀуэтэнщ цӀыхухэм,
сэри Уэ уи инагъым и хъыбар
зэлъезгъэщӀысынщ[+].
7Уэ зыхуэдэ щымыӀэу пхэлъ фӀыгъэшхуэр
цӀыхухэм ягъэӀунщ,
Уэ щыпкъагъэу пхэлъри
уэрэду жаӀэнщ.
8Хьэлэлщ, гущӀэгъущӀщ Зиусхьэныр,
щӀэх мыгубжьу,
лъагъуныгъэ мыкӀуэдыж хэлъщ Абы[+].
9Псоми яхуэфӀщ Зиусхьэныр,
Абы къигъэщӀа псоми
яхуещӀ гущӀэгъу.
10КъэбгъэщӀауэ псэ зыӀут псоми
щӀыхь къыпхуащӀынщ, Зиусхьэн,
уи цӀыху лъапӀэхэм я жьэм
уи щӀыхь жьэдэлъынщ.
11Уи тепщэныгъэшхуэм и щӀыхьым
и хъыбар яӀуэтэнщ,
лъэкӀыныгъэ ину пхэлъыр
яӀуэтэнщ,
12лъэкӀыныгъэ ин зыхэлъ уи ӀэщӀагъэхэри
щӀыхь зыпылъу,
уи тепщэныгъэшхуэр зэрыинри
цӀыхум и къуэхэм ящӀэн папщӀэ.
13Уэ уи тепщэныгъэшхуэр мыкӀуэдыжын
тепщэныгъэшхуэщ.
Уэ тепщэныгъэшхуэм лӀэужь псори
зэлъищӀысынщ.
Зиусхьэныр и псалъэ псоми хуэщыпкъэщ,
и ӀуэхущӀагъэ псоми фӀыгъэшхуэ хэлъщ[+].
14ЕщӀа псоми Зиусхьэным защӀегъакӀуэ,
гугъуехьым иухуа псори
Абы зыпкъ ирегъэувэж[+].
15Къыпщыгугъыу къоплъ псори
шхын ябот абыхэм игъуэм[+].
16Уи Ӏэр къызэӀыбохри,
псэ зыпыт псоми
зыхуэныкъуэр ябогъэгъуэт[+].
17Зиусхьэныр, захуагъэ хэлъу,
и гъуэгу псоми тетщ,
Абы и Ӏуэху псоми
фӀыгъуэ яхэлъщ.
18Зыхуэзыгъазэхэм, щыпкъагъэ
хуизыӀэхэм,
гупцӀанагъэкӀэ къеджэхэм
псоми япэблагъэщ Зиусхьэныр.
19ФӀэлӀыкӀ хуизыӀэхэм зыхуэныкъуэр
яхуещӀэ,
я гухэщӀ макъ зэхех,
кърегъэл ахэр.
20Зиусхьэныр фӀыуэ зылъагъу псори
къехъумэ Абы,
цӀыху бзаджэ псори
лъапсэкӀуэд ищӀынущ Абы.
21Си жьэм жиӀэнщ
Зиусхьэным и щӀыхь,
сыт пкъынэ-лыни игъащӀэкӀэ
щӀыхь хурещӀ
Абы и цӀэ лъапӀэм.

#### 145-нэ Уэрэд


Тхьэр захуэщ

1Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ.
Зиусхьэным, сигу, щӀыхь хуэщӀ[+].
2Сыпсэуху, щӀыхь хуэсщӀынщ Зиусхьэным;
сэ сыпсэуху,
Зиусхьэным щӀыхь уэрэд хужысӀэнщ[+].
3Тепщэныгъэ зиӀэхэм фащымыгугъ,
цӀыхум и къуэхэу дэӀэпыкъуэгъу хъун
зылъэмыкӀынухэм[+].
4И псэр хокӀри,
абы и щӀыгу егъэзэж;
и гухэлъхэр мэкӀуэдыж а махуэм[+].
5НасыпыфӀэщ Екъуб и Тхьэр
зи дэӀэпыкъуэгъур,
Зиусхьэну и Тхьэм щыгугъыр,
6уафэр, щӀылъэр, хыр –
а псоми щыӀэр къэзыгъэщӀауэ,
щыпкъэныгъэр игъащӀэкӀэ зыхэлъыр,
7яужьыгуахэм я хьэкъ
езыгъэгъуэту,
мэжэщӀалӀэхэм щӀакхъуэ езытыр.
Хьэпсым исхэр щхьэхуит
ещӀыж Зиусхьэным;[+]
8нэфхэр къегъэплъэж Зиусхьэным,
къиным иухуахэр
зыпкъ ирегъэувэж Зиусхьэным;
къыхуэщыпкъэхэр фӀыуэ елъагъу Абы[+].
9Яхуосакъ хэхэсхэм Зиусхьэныр,
фызабэм, зеиншэм доӀэпыкъу;
ауэ цӀыху бзаджэхэм я гъуэгу кӀуэдыпӀэм хуегъазэ.
10Уэ, Цион къалэ, Зиусхьэным, уи Тхьэм,
иӀыгъынщ тепщэныгъэр игъащӀэкӀэ –
щӀэблэм щӀэблэр кӀэлъыкӀуэу.
ЩӀыхьыр ейщ Зиусхьэным![+]

#### 146-нэ Уэрэд


ЛъэкӀыныгъэ псори зиӀэ Тхьэм деж щӀыхьыр

1Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ,
фӀыщ ди Тхьэм уэрэд хужытӀэныр,
сыту жыпӀэмэ ар гуапэщ –
Абы хуэфащэ щӀыхьыр тӀуэтэныр[+].
2Зиусхьэным Ерусалим егъэувыж,
еугъуеиж Израил ирахуахэр[+].
3Зигу кӀуэдахэр Абы егъэхъуж,
абыхэм я гухэщӀ-гукъеуэхэм йоӀэзэ.
4Вагъуэхэм я бжыгъэр къигъэнэхуащ;
цӀэ яфӀищащ абыхэм.
5Ди Зиусхьэныр ин дыдэщ,
ин дыдэщ Абы и гуащӀэри,
Абы и акъылри гъунэншэщ.
6ЛъэгущӀэт ящӀа цӀыхухэр
лъагэу еӀэт Зиусхьэным,
цӀыху бзаджэхэр щӀым хегуэ.
7Зиусхьэным щӀыхь уэрэдыр хужыфӀэ;
пшынэ дыкъуакъуэкӀэ фыдежьу ди Тхьэм.
8Уафэм пшэ къытрегъэхьэ Абы,
уэшхыр щӀым щхьэкӀэ къегъэхьэзыр,
Ӏуащхьэхэм удз къыщегъэкӀ;
9Былымхэм удз ярет,
къуалэжьым и шырхэри егъашхэ.
10Шым и къарукъым
Абы игу ирихьыр;
зэрыарэзыр цӀыхум и лъэм
и псынщӀагъыркъым;[+]
11Зиусхьэным игу ирихьыр
Абы фӀэлӀыкӀ хузиӀэхэу
и лъагъуныгъэ мыкӀуэдыжым щыгугъхэращ[+].

#### 147-нэ Уэрэд


КъигъэщӀа псоми щӀыхь хуащӀ Зиусхьэным

1Зиусхьэным щӀыхь хуэщӀ, Ерусалим;
щӀыхь хуэщӀ, Цион, уи Тхьэм.
2Сыту жыпӀэмэ уи куэбжьэ блыпкъхэр
Абы егъэбыдэ,
и нэфӀ къащохуэ уи къуэ къыбдэпсэухэм;
3уи псэупӀэм мамырыгъэр щегъэбыдэ;
гуэдзыфӀкӀэ уегъашхэ,[+]
4и унафэ щӀылъэм къытреутӀыпщхьэ;
псынщӀэу зеубгъу Абы и псалъэм.
5Цы увым хуэдэу уэсыр къет;
жэпыр яжьэу кърепхъых.
6Тыкъыр-тыкъыру уэр кърепхъых;
Абы къищӀ щӀыӀэр
хэт зыхуэшэчынур?
7И псалъэ къиутӀыпщынщи,
псори къэвыжынщ;
жьыр къригъэпщэнщи,
псыхэр къежэхэнщ.
8Абы и псалъэ Екъуб къыжреӀэ,
игъэува хабзэхэр, и хьэкумхэр –
Израил.
9Апхуэдэ хуищӀакъым Абы
нэгъуэщӀ цӀыху лъэпкъ гуэрым.
Абы и хьэкумхэри – ящӀэркъым абыхэм.
ЩӀыхьыр ейщ Зиусхьэным!

#### 148-нэ Уэрэд


Тхьэм къигъэщӀа псоми щӀыхь хурещӀ Абы!


Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ

1Уафэхэм щыӀэхэ,
щӀыхь хуэфщӀ Зиусхьэным,
лъагапӀэхэм щыпсэухэ,
Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ[+].
2Зиусхьэным и мелыӀыч псоми
щӀыхь хуэфщӀ Абы.
Зиусхьэным и уафэдзэ псоми
щӀыхь хуэфщӀ Абы[+].
3Дыгъэми мазэми щӀыхь хуэфщӀ Абы,
лыдырэ вагъуэ псоми
щӀыхь хуэфщӀ Абы.
4Я нэхъ уафэ лъагэхэми
щӀыхь хуэфщӀ Абы,
псыхэу уафэм я нэхъ лъагэхэми.[*][+]
5ЩӀыхь хурещӀ Зиусхьэным и цӀэм;
Абы унафэ ищӀри,
ахэр къигъэщӀащ;[+]
6игъащӀэкӀэ игъэуващ ахэр,
мыкъутэжын унафэр къаритащ[+].
7ЩӀыгум тетхэм щӀыхь хуэфщӀ Зиусхьэным,
бдзэжьеишхуэхэм, кууупӀэ псоми,[+]
8мафӀэу, уэфу, уэсу, пшагъуэу, жьыбгъэшхуэу,
Абы и унафэ зыгъэзащӀэхэм,
щӀыхь хуэфщӀ!
9Къущхьэу щыӀэхэм, Ӏуащхьэ псоми,
пхъэщхьэмыщхьэ жыгхэм,
мэз псоми!
10ХьэкӀэкхъуэкӀэхэм, былым псоми,
хьэпщхупщхэм, къэзылъэтыхь псоми!
11ЩӀыгу пащтыхьхэм, цӀыху лъэпкъ псоми,
пщыхэм, щӀылъэм тепщэныгъэ щызиӀэхэм!
12ЩӀалэ ныбжьыщӀэхэм, пщащэ цӀыкӀухэм,
лӀыжьхэм, щауэ щӀалэхэм!
13Зиусхьэным и цӀэм щӀыхь хурещӀ;
сыту жыпӀэмэ Абы и цӀэр
псом нэхърэ нэхъ лъагэу Ӏэтащ.
Абы щӀыхьу иӀэр
щӀылъэми уафэми щыӀэ псоми
я нэхъ инщ[+].
14И лъэпкъым гуащӀэ хилъхьащ Абы,
и лъэпкъым щӀыхь хуищӀын папщӀэ,
израил лъэпкъыу Езым игу пэблагъэм
Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ!

#### 149-нэ Уэрэд


ЩӀыхь уэрэд

1УэрэдыщӀэ хужыфӀэ Зиусхьэным:
Абы хуэщыпкъэхэм я зэӀущӀэм
Абы щӀыхь щыхурещӀ[+].
2Израил ирегуфӀэ ар къэзыгъэщӀам
и хьэтыркӀэ;
Цион и къуэхэр я Пащтыхьым хурегуфӀэ.
3Абы щӀыхь хуэфщӀын папщӀэ
фыкъафэ;
уэрэд хужыфӀэ
тимпанрэ пшынэдыкъуэкъуэкӀэ.
4Сыту жыпӀэмэ Зиусхьэныр
и цӀыху лъэпкъым къыхуогуфӀэ,
пагагъэ зигу имылъхэм
текӀуэныгъэр къарегъэхь.
5Абы хуэщыпкъэхэм ирегъэмэхуэшхуэ,
текӀуэныгъэр къыдахауэ, гуфӀэурэ,
уэрэд жреӀэ, я тӀысыпӀэм щысу[+].
6Тхьэм хуащӀ щӀыхьышхуэр
я бзэгу трырелъ абыхэм,
иреӀыгъ джатэ дзитӀыр,
7Тхьэм цӀыху лъэпкъым ятрищӀыхьа
хьэкумыр ягъэзэщӀэну,
ягъэпшынэну лъэпкъ цӀыкӀухэр,
8абыхэм я пащтыхьхэм пщэхъу иралъхьэну,
я цӀыху цӀэрыӀуэхэм
гъущӀ Ӏэхъулъэхъу иралъхьэну,
9Тхьэм къарипэса хьэкумыр хуащӀыну.
Мы щӀыхьыр –
Абы хуэщыпкъэ псоми ейщ.
Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ.

#### 150-нэ Уэрэд


Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ

1Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ.
И унэшхуэ лъапӀэм щӀыхь щыхуэфщӀ
Тхьэм;
и уафэ лъащӀэм щыӀэу щӀыхь хуэфщӀ Абы[+].
2И Ӏуэхушхуэ гъэщӀэгъуэнхэм папщӀэ
щӀыхь хуэфщӀ,
щыӀэ псоми зэранэхъ иным папщӀэ
щӀыхь хуэфщӀ.
3Бжьамий макъыфӀэхэм фепщэурэ,
Ӏэпэпшынэрэ пшынэ дыкъуакъуэрэкӀэ
фыдежьууэ, щӀыхь хуэфӀэт[+].
4ЩэнтӀырыпӀым фытеуэурэ, фыкъафэурэ,
бзэпсрэ сыринэкӀэ щӀыхь хуэфщӀ.
5ЩӀыхь хуэфщӀ пхъэцӀыч жьгъырухэмкӀэ,
пхъэцӀыч макъыфӀэхэмкӀэ щӀыхь хуэфщӀ.
6ЖьыкӀэ бауэ псоми
Зиусхьэным щӀыхь хурещӀ!
Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀ!

## ХъыбарыфӀыр

### ХъыбарыфӀыр

ХъыбарыфӀыр


Маттэ

Марк

Лука

Иуан

Апостолхэм

Екъуб

1 Петр

2 Петр

1 Иуан

2 Иуан

3 Иуан

Иудэ

Рим

1 Коринф

2 Коринф

Галатие

Ефес

Филиппи

Колоссэ

1 Фессалоникэ

2 Фессалоникэ

1 Тимофей

2 Тимофей

Тит

Филимон

Еврейхэм

Апокалипсис


### Маттэ

#### Маттэ

Маттэ


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ХЪЫБАРЫФӀЫР[*] МАТТЭ КЪЫЗЭРИӀУЭТАР


Хьисэ къызыхэкӀа лъэпкъыр


(Лука 3:23-38)

1[•]Даут и къуэмрэ Ибрэхьим и къуэмрэ[*] къызыхэкӀа лъэпкъым щыщ Хьисэ[*] Мэссихь и хъыбарщ мыр[+].

2Ибрэхьим Исхьэкъ къыхуалъхуащ; Исхьэкъ Екъуб къыхуалъхуащ; абы Иудэрэ и къуэшхэмрэ къыхуалъхуащ;[+] 3Иудэ Фаресрэ Зарэрэ[*] къыхуалъхуащ; а тӀум я анэм и цӀэр Тамэрэщ; Фарес Есром къыхуалъхуащ; Есром Арам къыхуалъхуащ;[+] 4Арам Аминадав къыхуалъхуащ; Аминадав Наасон къыхуалъхуащ; Наасон Салмон къыхуалъхуащ; 5Салмон Вооз къыхуалъхуащ; Вооз и анэм и цӀэр Рахавщ; Вооз Овид къыхуалъхуащ; Овид и анэм и цӀэр Рутщ; Овид Иессе къыхуалъхуащ; 6Иессе Даут пащтыхьыр къыхуалъхуащ.

Даут пащтыхьым Сэлмэн къыхуалъхуащ; Сэлмэн и анэр Урие зи цӀэм и фызу[*] щытащ. 7Сэлмэн Ровоам къыхуалъхуащ; Ровоам Авие къыхуалъхуащ; Авие Асэ къыхуалъхуащ; 8Асэ Иосафат къыхуалъхуащ; Иосафат Иорам къыхуалъхуащ; Иорам Озие къыхуалъхуащ; 9Озие Иоафам къыхуалъхуащ; Иоафам Ахаз къыхуалъхуащ; Ахаз Езекие къыхуалъхуащ; 10Езекие Манассие къыхуалъхуащ; Манассие Амон къыхуалъхуащ; Амон Иосие къыхуалъхуащ; 11Иосие Иоаким къыхуалъхуащ. Израил цӀыхухэр Бабилэн къалэшхуэм залымыгъэкӀэ щагъэӀэпхъуа лъэхьэнэм[*] Иоаким Иехониерэ Иехоние и къуэшхэмрэ къыхуалъхуащ.

12Израил цӀыхухэр Бабилэн ягъэӀэпхъуа нэужь,[*] Иехоние Салафиил къыхуалъхуащ; Салафиил Зоровавел къыхуалъхуащ; 13Зоровавел Авиуд къыхуалъхуащ; Авиуд Елиаким къыхуалъхуащ; Елиаким Азор къыхуалъхуащ; 14Азор Садок къыхуалъхуащ; Садок Ахим къыхуалъхуащ; Ахим Елиуд къыхуалъхуащ; 15Елиуд Елеазар къыхуалъхуащ; Елеазар Матфан къыхуалъхуащ; Матфан Екъуб къыхуалъхуащ; 16Екъуб Исуф къыхуалъхуащ. Ар МэссихькӀэ* зэджэ Хьисэ къэзылъхуа Мэрием и щхьэгъусэщ[+].

17Аращи, Ибрэхьим бегъымбарым деж къыщыщӀэдзауэ Даут пащтыхьым деж къэсыху щӀэблэ[*] пщыкӀуплӀ мэхъу; Даут пащтыхьым деж къыщыщӀэдзауэ израил цӀыхухэр Бабилэн къалэшхуэм залымыгъэкӀэ щагъэӀэпхъуам нэс щӀэблэ пщыкӀуплӀ мэхъу; израил цӀыхухэр Бабилэн щагъэӀэпхъуам къыщыщӀэдзауэ Мэссихь[*] деж къэсыху щӀэблэ пщыкӀуплӀ мэхъу.


Хьисэ къызэралъхуар


(Лука 2:1-7)

18[•]Хьисэ Мэссихь къызэралъхуар мыпхуэдэущ: Исуф Хьисэ и анэ Мэрием къишэну къыхихат,[*] ауэ ахэр зэрымышэ щӀыкӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и ӀэмыркӀэ Мэрием уэндэгъуу къыщӀэкӀащ[+]. 19Мэрием илӀ Исуф щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхути, Мэрием и напэр цӀыхухэм я пащхьэм щытримыхын щхьэкӀэ, ар щэхуу иригъэкӀыжын мурад ищӀащ.

20Исуф а Ӏуэхум пыхьауэ, Зиусхьэным и мелыӀычыр абы пщӀыхьэпӀэу къыхуэкӀуащ.

– Даут и къуэ Исуф, – къыжиӀащ абы, – Мэрием къэпшэну умышынэ; абы къилъхуну сабийр къызыхэкӀыр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр арщ. 21Мэрием къуэ къыхуэхъунущ икӀи абы цӀэуэ фӀэпщынур Хьисэщ,* абы и лъэпкъым я гуэныхьхэр ящхьэщихынурэ, мыкӀуэду къригъэлынущи[+].

22А псор апхуэдэу щӀэхъуар Зиусхьэным[*] бегъымбарым игу кърилъхьэу жригъэӀа псалъэхэр пэж хъун щхьэкӀэщ:[+]

23«Хъыджэбзыр лъэщыджэ хъунущ,
къуэи къилъхунущ.
Абы цӀэуэ фӀащынур Еммануилщ.
„Тхьэр ди гъусэщ“,
аращ а цӀэм къикӀыр».

24Исуф къэушри, Зиусхьэным и мелыӀычым къызэрыжриӀам тету зекӀуащ икӀи Мэрием къишащ. 25Ауэ ар къишэн ипэ, Мэрием и япэ къуэр къилъхуащ. Исуф абы цӀэуэ фӀищар Хьисэщ.

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэгурымагъуэхэр[*] дыгъэ къуэкӀыпӀэмкӀэ къызэрикӀар

1Ирод пащтыхьым[*] и тетыгъуэм Иудей хэкум[*] щыщ Бэтлэхьэм къалэм[*] Хьисэ къыщалъхуа нэужь, тхьэгурымагъуэхэр къуэкӀыпӀэмкӀэ къикӀри, Ерусалим къэкӀуащ[+].

2– Дэнэ щыӀэ журтхэм къыхуалъхуа я пащтыхьыр? – жаӀащ абыхэм. – Абы и вагъуэр къуэкӀыпӀэмкӀэ щытлъагъури, ар дгъэлъэпӀэн щхьэкӀэ дыкъэкӀуащи.

3Ар щызэхихым, Ирод пащтыхьыр гузэващ, абы дэгузэващ Ерусалим дэс цӀыху псори. 4Арати, цӀыхухэм я дин пашэшхуэ[*] псори, я торэт егъэджакӀуэ пашэ[*] псори зэхуишэсри, Ирод еупщӀащ:

– Мэссихьыр[*] къыщалъхун хуейр дэнэ?

5– Иудей хэкум щыщ Бэтлэхьэмщ, – къыжраӀащ абыхэм, – бегъымбарым мыпхуэдэу итхащи:[*]

6«Уэ, Иудей хэкум щыщ Бэтлэхьэм,
Иудэ лъэпкъым и пашэхэм нэхърэ
зыкӀи унэхъ цӀыкӀукъым;
зы пашэ уэ къыпхэкӀынущи.
Мэлыхъуэр мэлхэм зэракӀэлъыплъым хуэдэу,
а пашэр си Израил лъэпкъым
кӀэлъыплъынущ».

7Тхьэгурымагъуэхэр щэхуу къриджэри, Ирод вагъуэр къыщыщӀэкӀа зэман дыдэр зригъэщӀащ абы и ужькӀэ. 8Ахэр Бэтлэхьэм щигъакӀуэм, яжриӀащ:

– ФыкӀуи, сабийм и хъыбарыр фӀыуэ зэвгъащӀэ. Ар къэвгъуэтмэ, хъыбар къызэвгъэщӀэж, ар згъэлъэпӀэн щхьэкӀэ, сэри сыкӀуэнущи.

9Пащтыхьым къажриӀам едаӀуэри, тхьэгурымагъуэхэр ежьащ. КъуэкӀыпӀэмкӀэ щалъэгъуа вагъуэр абыхэм я пэ иту ядэкӀуэурэ, сабийр здэщыӀэ щӀыпӀэм щынэсым, абы къыщхьэщыуващ. 10Вагъуэр щалъагъум, хуабжьу гуфӀащ ахэр. 11Унэм щыщӀыхьэм, сабийри абы и анэ Мэриемри ялъэгъуащ. Щалъагъум, сабийм и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу зыщрадзыхри, ягъэлъэпӀащ. Я пхъуантэхэр зэтрахри, дыщэ, ладан,[*] смирнэ[*] тыгъэу иратащ[+]. 12Ирод деж ямыгъэзэжыну Тхьэм пщӀыхьэпӀэкӀэ къагуригъэӀуати, я къэралым нэгъуэщӀ гъуэгукӀэ кӀуэжащ[+].


Исуфрэ Мэриемрэ сабийр я гъусэу Мысырым зэрыкӀуар

13Тхьэгурымагъуэхэр кӀуэжа нэужь, Зиусхьэным и мелыӀычыр пщӀыхьэпӀэм хэту Исуф къыхуэкӀуащ.

– Къэтэдж, – жиӀащ мелыӀычым, – сабиймрэ абы и анэмрэ здэши, Мысырым кӀуэ. Хъыбар уэзгъэщӀэху, абы щыӀэ, сабийр иукӀын щхьэкӀэ, Ирод къилъыхъуэнущи.

14Арати, Исуф къэтэджщ, сабийри абы и анэри зыщӀигъури, Мысырым жэщу кӀуащ. 15Ирод лӀэху, Исуф абы щыпсэуащ. Апхуэдэу щӀэхъуар Зиусхьэным бегъымбарым игу ирилъхьэу жригъэӀа псалъэхэр[*] пэж хъун щхьэкӀэщ: «Мысырым къикӀыжыну си Къуэр къезджэжащ»[+].


Ирод и зауэлӀхэм сабийхэр зэраригъэукӀар

16Тхьэгурымагъуэхэм къызэрагъэпцӀар щилъагъум, Ирод икъукӀэ губжьащ. Тхьэгурымагъуэхэм къаригъэӀуэта зэманым икӀуэцӀкӀэ, Бэтлэхьэм абы и Ӏэхэлъахэ псоми щыщ къыщалъхуа сабий псори, илъэситӀ зи ныбжьым нэс, яукӀын щхьэкӀэ Ирод и зауэлӀхэр иутӀыпщащ.

17Иеремие бегъымбарым жиӀэгъа мы псалъэхэр[*] пэж хъуащ абы щыгъуэ:[+]

18«Рамэ жылэм[*] гъы, гузасэ макъымрэ
гъыбзэмрэ зэщӀащтащ.
Рахил, зыхуэмыубыдыжыну хуэмейуэ,
и сабийхэр егъей,
ахэр иӀэжкъыми».


Сабийр я гъусэу Исуфрэ Мэриемрэ Мысырым къызэрикӀыжар

19Ирод лӀа нэужь, Зиусхьэным и мелыӀычыр пщӀыхьэпӀэу Мысырым къыщыхуэкӀуэри, 20Исуф къыжриӀащ:

– Зыужь, сабийри абы и анэри зыщӀыгъуи, Израил къэралым кӀуэж, сабийм и псэм къещахэр псэужкъыми.

21Арати, Исуф зиужьщ, сабийри абы и анэри зыщӀигъури, Израил къэралым кӀуэжащ. 22Ауэ Ирод и пӀэкӀэ абы и къуэ Архелай[*] Иудей хэкум и пащтыхь хъуауэ хъыбар щызэхихым, Исуф абы ихьэжын шынащ. Тхьэм пщӀыхьэпӀэкӀэ къыгуригъэӀуа нэужь, Галилей хэкум[*] кӀуэри, 23НазареткӀэ зэджэ къалэм[*] дэтӀысхьащ. Апхуэдэу щӀэхъуар бегъымбархэм Хьисэ теухуауэ жаӀа мы псалъэхэр, пэж хъун щхьэкӀэщ: «Назарет щыщкӀэ еджэнущ абы»[+].

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


УмэхъакӀуэ Иуан и уазыр


(Марк 1:1-8; Лука 3:1-9, 15-17; Иуан 1:19-28)

1[•]А махуэхэм къэкӀуауэ, Иудей хэкум и губгъуэ нэщӀым цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм щригъэдаӀуэурэ,[+] 2умэхъакӀуэ Иуан[*] жиӀэрт:

– Фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэж, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр[*] къэблэгъащи[+].

3Иуанщ Ешайа бегъымбарым мыр жиӀэу зытепсэлъыхьар:[*]

«Губгъуэ нэщӀым джэ макъ къыщоӀу:
Зиусхьэным гъуэгур хуэвгъэпси,
и лъагъуэхэр захуэ хуэфщӀ».

4Иуан махъшэцым къыхэщӀыкӀа щыгъын щыгът, и бгым фэ бгырыпх щӀэлът, и шхыныгъуэри мацӀэрэ губгъуэ форэт. 5Ерусалим дэс цӀыхухэри, Иудей хэку псом ис цӀыхухэри, Иордан псым и Ӏэхэлъахэм зэкӀэ щыпсэу цӀыхухэри Иуан деж кӀуащ абы щыгъуэ. 6Гуэныхьу ялэжьамкӀэ заумысыжри, Иордан псым Иуан зыщрагъэумэхъащ абыхэм[+].

7Фарисейхэмрэ[*] саддукейхэмрэ[*] ящыщ куэд зрагъэумэхъын щхьэкӀэ къэкӀуауэ щилъагъум, Иуан яжриӀащ:

– Фэ, блэ щылъхухэ![*] Тхьэм и губжьу къэкӀуэнум фыӀэщӀэкӀын гугъэ хэт фэзыгъэщӀар[+]? 8Фи гуэныхьхэм фыхущӀегъуэжи, абы хуэфащэ ӀуэхуфӀхэр влэжь. 9«Ибрэхьимщ дэ ди адэр» жывмыӀэххэ! Сэ нывжызоӀэ, Тхьэм хузэфӀэкӀынущ мы мывэхэми Ибрэхьим щхьэкӀэ бын къахухигъэхъукӀыну[+]. 10Джыдэр жыг лъабжьэхэм трашэщӀакӀэщ. Аращи фӀыгъуэ къызыпымыкӀ дэтхэнэ жыгри къраупщӀыкӀыжынурэ, мафӀэм пэрадзэнущ[+].

11– Фи гуэныхьхэм фызэрыхущӀегъуэжар нахуэ фшӀын щхьэкӀэ, сэ фызоумэхъ, ауэ си ужькӀэ къэкӀуэнум сэр нэхърэ нэхъ лъэкӀыныгъэшхуэ иӀэнущ. Абы и вакъэзехьэу сыхуэхъунуи схуэфащэкъым сэ. Абы Тхьэм и Псэ ЛъапӀэкӀи мафӀэкӀи фиумэхъынущ фэ[+]. 12Абы и хьэнцэр и Ӏэм ӀэщӀэлъщ, и хьэмыр игъэкъэбзэжынурэ, и гуэдзыр гуэнхэм ирикӀутэжынущ, ауэ хьэуазэр мыункӀыфӀыж мафӀэ лыгъейкӀэ игъэсынущ[+].


Иуан Хьисэ зэриумэхъар


(Марк 1:9-11; Лука 3:21-22)

13[•]Галилей хэкум къикӀри, абы щыгъуэ Хьисэ Иордан псым и Ӏуфэм къэкӀуащ, Иуан зригъэумэхъын щхьэкӀэ. 14Ар имыдэу, Иуан Хьисэ мыпхуэдэу жриӀащ:

– Уэ сэ езыр сыбумэхъын хуейщ. Зызбгъэумэхъын щхьэкӀэ укъысхуэкӀуауэ ара уэ?

15– ИджыкӀэ апхуэдэу ирехъу, – жэуап иритыжащ абы Хьисэ, – апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ захуагъэ длэжьауэ мэхъури.

Ар къыщыжриӀэм, арэзы хъури, Иуан Хьисэ иумэхъащ.

16Иуан зригъэумэхъри, Хьисэ псым къыхэкӀыжащ. Псым къыщыхэкӀыжым, уафэр зэӀукӀри, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр, тхьэрыкъуэ теплъэ иӀэу, къызэрыхуехар Хьисэ илъэгъуащ[+]. 17Уафэм макъ къиӀукӀащ итӀанэ:

– Мыращ сэ фӀыуэ слъагъу си Къуэ щӀасэу си гум ирихьыр.[*][+]

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Гуэныхь иригъэлэжьын папщӀэ, щейтӀаныр Хьисэ и ужь зэритар


(Марк 1:12-13; Лука 4:1-13)

1[•]Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Хьисэ губгъуэ нэщӀым ишащ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Хьисэ абы щӀишар гуэныхь иригъэлэжьын папщӀэ шейтӀаныр абы и ужь итын щхьэкӀэщ. 2Махуэ плӀыщӀрэ жэщ плӀыщӀрэ нэщӀа нэужь, Хьисэ къэмэжэлӀащ[+]. 3ЦӀыхухэм гуэныхь езыгъэлэжь шейтӀаныр къыбгъэдыхьэри Хьисэ къыжриӀащ:

– Уэ Тхьэм ури-Къуэмэ, щӀакхъуэ хъуну мы мывэхэм унафэ хуэщӀ[+].

4– Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ,[*] – жиӀащ Хьисэ, –
«ЩӀакхъуэ къудейкъым цӀыхур зэрыпсэунур,
атӀэ дэтхэнэ псалъэу Тхьэм къыбгъэдэкӀырщ».

5ШейтӀаным Хьисэ къалэ лъапӀэм ишэщ, Тхьэм и унэшхуэм и нэхъ лъагапӀэ дыдэм тригъэувэри, 6къыжриӀащ абы и ужькӀэ:

– Уэ Тхьэм ури-Къуэмэ, мыбдеж зыщедзых; Тхьэм и псалъэу тхахэм мыпхуэдэу хэтщи:[*]

«Тхьэм и мелыӀычхэм уэ птеухуауэ
унафэ къахуищӀынущ,
мывэм уи лъакъуэхэмкӀэ
ужьэхэмэуэн щхьэкӀэ,
я ӀэхэмкӀэ узэрахьэнущ»[+].

7– Тхьэм и псалъэу тхахэм мыпхуэдэу хэтщ,[*] – жиӀащ Хьисэ, – «Зиусхьэну уи Тхьэр умыгъэунэху».

8Хьисэ бгы лъагэ дыдэ гуэрым дишщ, дунейм тет къэралыгъуэ псори абыхэм ябгъэдэлъ щытхъури къригъэлъагъури, 9къыжриӀащ итӀанэ:

– ЩӀым зыхэпӀубэрэ сэ сыбгъалъапӀэмэ, а псори уэ уэстынущ.

10– Си ужь икӀ, шейтӀан! – жриӀащ абы Хьисэ. – Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ:[*] «Зиусхьэну уи Тхьэр бгъэлъапӀэурэ, узыхуэлэжьэн хуейр абы и закъуэщ»[+].

11ШейтӀаныр абы и ужь икӀыжащ итӀанэ; мелыӀычхэр къыхуехри, Хьисэ Ӏуэхутхьэбзэ къыхуащӀэ хъуащ[+].


Хьисэ и лэжьыгъэр Галилей хэкум зэрыщиублар


(Марк 1:14-15; Лука 4:14-15)

12[•]Иуан лъэхъуэщым щӀадзауэ[*] хъыбар щызэхихым, Хьисэ Галилей хэкум кӀуащ[+]. 13Назарет къалэм дэкӀыжщ, Завулон, Неффалим хэкухэм[*] ящыщу псы Ӏуфэм Ӏут Капернаум къалэм кӀуэри дэтӀысхьащ ар[+]. 14Хьисэ апхуэдэу щӀищӀар Ешайа бегъымбарым къыжиӀа мы псалъэхэр[*] пэж хъун щхьэкӀэщ:[+]

15«Завулон, Неффалим хэкухэр,
псы Ӏуфэм Ӏус хэкур,
Иордан псым и адрыщӀым щыӀэ хэкур,
хамэ лъэпкъхэм я хэку Галилей!»
(Абыхэм тепсэлъыхьу, бегъымбарым мыпхуэдэу жиӀащ:)
16«КӀыфӀыгъэм хэт цӀыхухэм нэхугъэшхуэ ялъэгъуащ;
лӀэныгъэм и шынагъуэ зыщхьэщыт
хэку кӀыфӀым ис цӀыхухэм нэху къатридзащ».

17А зэманым къыщыщӀэдзауэ Хьисэ Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр иригъэдаӀуэ хъуащ:

– Фи гуэныхьхэм фыхущӀегъуэж, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр[*] къэблэгъащи.


И гъуэгу ирикӀуэн щхьэкӀэ Хьисэ бдзэжьеящиплӀыр къызэрыхуриджар


(Марк 1:16-20; Лука 5:1-11)

18[•]Галилей гуэлым[*] и Ӏуфэм Ӏуту кӀуэурэ, зэшитӀ ирихьэлӀащ Хьисэ. ПетркӀэ зэджэ Симонрэ абы и къуэш Индрисрэт ахэр. Абыхэм хъыр гуэлым хадзэрт, бдзэжьеящэти[+]. 19Хьисэ абыхэм яжриӀащ:

– Си ужь фыкъиувэ. Бдзэжьей къэвубыдын папщӀэ, я ужь фызэритам ещхьу, си гъуэгу къытевгъэхьэн щхьэкӀэ, цӀыхухэм яужь фызэрихьэнур фэзгъэщӀэнущ[+].

20Яхъхэр а сыхьэтым къагъанэри, Хьисэ и ужь иуващ ахэр[+].

21АдэкӀэ кӀуэурэ, нэгъуэщӀ зэшитӀи, Зеведей и къуэхэу Екъубрэ Иуанрэ, ирихьэлӀащ Хьисэ. Абыхэм, я адэ Зеведей я гъусэу, кхъуафэжьейм ису, яхъхэр ягъэхьэзырырт. Хьисэ ахэри къриджащ. 22Я къуафэжьейри я адэри къагъанэри, ахэр Хьисэ и ужь иуващ асыхьэтым.


Хьисэ Галилей хэкум цӀыху гупышхуэр Тхьэм и псалъэхэм щригъэдаӀуэу икӀи щигъэхъужу зэрыщытар


(Лука 6:17-19)

23[•]Галилей хэкур зэрыщыту къызэхикӀухьурэ, Хьисэ Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм синэгуэгухэм[*] щаригъащӀэрт, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм теухуа хъыбарыфӀым ахэр щригъэдаӀуэрт, дэтхэнэ сымаджагъэрэ узрэ зиӀэри игъэхъужырт[+]. 24Арати, Хьисэ теухуа хъыбарыр Сирие хэку[*] псом щызэлъащӀысащ. Узыфэ зэмылӀэужьыгъуэхэр къызэфыкӀ сымаджэ псори цӀыхухэм къыхуашэрт абы; жин бзаджэм иӀыгъхэри, къэмэххэри, пкъыуэ хъуахэри игъэхъужырт[+]. 25Галилей хэкуми, КъалипщӀ[*] зи цӀэ хэкуми, Ерусалими, Иудей хэкуми, Иордан псым и адрыщӀым щыщхэри Хьисэ и ужь гупышхуэу иуващ[+].

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Ӏуащхьэм тету, Хьисэ цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм иригъэдаӀуэу зэрыщытар


(Маттэ 5–7)

1ЦӀыху гупышхуэхэр щилъагъум, Ӏуащхьэм дэкӀуейри, Хьисэ етӀысэхащ. ЩетӀысэхым, и гъуэгу ирикӀуэхэр абы къыбгъэдыхьащ. 2Тхьэм и псалъэхэр абыхэм яригъащӀэу щӀидзащ Хьисэ:


Гъуэгу махуэ теувахэр


(Лука 6:20-23)

3[•]– Гъуэгу махуэ теуващ гурэ псэкӀэ тхьэмыщкӀэхэр,[*]
ахэр Тхьэуэ уафэм щыӀэм
и Тепщэныгъэшхуэм[*] щӀэтщи.
4Гъуэгу махуэ теуващ гукъеуэ зиӀэхэр,
абыхэм я гукъеуэр
Тхьэм ящхьэщихыжынущи[+].
5Гъуэгу махуэ теуващ зигу пагагъэ имылъхэр,
абыхэм ӀыхьэфӀу къалъысынур щӀылъэращи[+].
6Гъуэгу махуэ теуващ щыпкъагъэм хуэзэшхэр икӀи хуэлӀэхэр,
абыхэм яхурикъун щыпкъагъэ ягъуэтынущи[+].
7Гъуэгу махуэ теуващ гущӀэгъу зиӀэхэр,
абыхэм гущӀэгъу ягъуэтынущи[+].
8Гъуэгу махуэ теуващ зигу къабзэхэр,
абыхэм Тхьэр ялъагъунущи[+].
9Гъуэгу махуэ теуващ цӀыхухэр зэзыгъэкӀужхэр,
абыхэм «Тхьэм ибынкӀэ» еджэнущи[+].
10Гъуэгу махуэ теуващ
щыпкъагъэм щхьэкӀэ цӀыхухэм гугъуехь зрагъэшэчхэр,
ахэр Тхьэуэ уафэм щыӀэм
и Тепщэныгъэшхуэм щӀэтщи.

11– Гъуэгу махуэ фытеуващ сэ си гъуэгу фызэрырикӀуэм щхьэкӀэ цӀыхухэр къыфхуэхъущӀэмэ, гугъуехь фагъэшэчмэ, къыфхуэмыфащэ Ӏей псори къыфхужаӀэмэ[+]. 12Фытхъэ, хуабжьу фыгуфӀэ, Тхьэм уафэм ӀыхьэфӀу къыщыфхуигъэфэщэнур инщи. Фэ фяпэкӀэ бегъымбархэми гугъуехь ирагъэшэчу щытащ апхуэдэу[+].


Шыгъумрэ нэхумрэ


(Марк 9:50; Лука 14:34-35)

13[•]– ЩӀылъэм и шыгъур фэращ. АтӀэ шыгъум и шыугъэр хэкӀмэ, абы и шыугъэр дауэ зэрыхэплъхьэжынур? ЗыкӀи и сэбэп хъужынукъым итӀанэ. Ар иракӀутыжынурэ, цӀыхухэм лъэгукӀэ яутэнущ.

14– Дунейм и нэхур фэращ. Бгыщхьэм тет къалэр пхущӀэуфэн[+]? 15Уэздыгъэ пигъанэмэ, ар пэгун щӀагъым щӀигъэувэркъым зыми, атӀэ тегъэувапӀэ лъагэм трегъэувэ. Унэм щӀэс псоми я деж нэхур нос итӀанэ[+]. 16Аращи, цӀыхухэм я пащхьэм фи нэхур щреблэ, фи фӀыщӀагъэхэр ялъагъуу, фи Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэм щӀыхь хуащӀын щхьэкӀэ[+].


Торэт хабзэм теухуауэ

17– Мусэ и Торэт хабзэм[*] итхэмрэ бегъымбархэм ятха тхылъхэм[*] ярытхэмрэ згъэкӀуэдыну сыкъэкӀуауэ фи мыгугъэ. Ахэр згъэкӀуэдын щхьэкӀэкъым сыкъыщӀэкӀуар, атӀэ и кӀэм нэзгъэсыну аращ[+]. 18Пэжыр нывжызоӀэ, уафэмрэ щӀылъэмрэ щыӀэху, Мусэ и Торэт хабзэм ит хьэрфхэм я нэхъ цӀыкӀууи зы хьэдзэ хэкӀуэдыкӀынукъым, абы ит псори къэхъуху[+]. 19Мы унафэхэм я нэхъ цӀыкӀухэм ящыщ гуэрми емыдаӀуэ цӀыхуу адрей цӀыхухэри а унафэм емыдэӀуэну зыгъэӀущым Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀэт цӀыхухэм я нэхъ цӀыкӀу дыдэкӀэ еджэнущ. Ауэ мы унафэхэр зыгъэзащӀэу, цӀыхухэр абыхэм хуезыджэхэм Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀэт цӀыху инхэм ящыщкӀэ еджэнущ[+]. 20Пэжыр нывжызоӀэ, фэ фи щыпкъагъэр торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ[*] фарисейхэмрэ[*] я щыпкъагъэм нэхърэ нэхъ ин мыхъумэ, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм фыщӀыхьэнукъым[+].


Губжьым теухуауэ

21– Пасэрей цӀыхухэм зэрыжраӀар[*] фэ зэхэфхащ: «ЦӀыху умыукӀ. ЦӀыху зыукӀыр хеящӀэм[*] и пащхьэм ирашэнущ». 22Ауэ сэ нывжызоӀэ, и къуэшым[*] хуэгубжь дэтхэнэри хеящӀэм и пащхьэм ирашэнущ. И къуэшым «Уэ уи щхьэр нэщӀщ!» жезыӀэр Тхьэмадэ Хасэшхуэм[*] и пащхьэм ирашэнущ. И къуэшым «Уэ уакъылыншэщ!» жезыӀэр жыхьэнмэ мафӀэм хыхьэнущ[+].

23– Аращи, Тхьэм хуэпщӀ тыхьыр къурмэнщӀыпӀэм щыпхькӀэ, уи къуэшым гукъеуэ гуэр къыпхуиӀэу уи гум къэкӀыжмэ, 24уи тыхьыр къурмэнщӀыпӀэм деж къыщынэ, япэ щӀыкӀэ кӀуэи, уи къуэшым екӀуж. ИтӀанэ тегъази, уи тыхь щӀы!

25– Уи дауэгъум псынщӀэу екӀуж, абы и гъусэу гъуэгум утетыхукӀэ. Армырамэ, хеящӀэм и пащхьэм уришэнущ. ХеящӀэми и ӀуэхутхьэбзащӀэм уӀэщӀилъхьэнурэ, лъэхъуэщым ущӀадзэнущ[+]. 26Пэжыр сэ ныбжызоӀэ, зы хъурыщи* къыпхуэмынэжыху щӀумытауэ, лъэхъуэщым укъыщӀэкӀыжыфынукъым.


Зинэ щӀэным теухуауэ

27– ЗэрыжаӀар[*] зэхэфхащ: «Зинэ умыщӀэ». 28Ауэ сэ нывжызоӀэ, цӀыхубз гуэрым хъуэпсэнэгуу еплъ дэтхэнэми игукӀэ зинэ ищӀакӀэщ. 29Аращи, гуэныхь пщӀэну удригъэхьэхмэ, уи нэ ижьыр къитхъыжи, хыфӀэдзэ. Уэ уипкъ псори жыхьэнмэм хадзэ нэхърэ, уи Ӏэпкълъэпкъым щыщ зы пфӀэкӀуэдмэ, уи дежкӀэ нэхъыфӀщ. 30Уи Ӏэ ижьым гуэныхь пщӀэну удригъэхьэхмэ, пыупщӀи, хыфӀэдзэ. Уэ уипкъ псори жыхьэнмэм кӀуэ нэхърэ, уи Ӏэпкълъэпкъым щыщ зы пфӀэкӀуэдмэ, уи дежкӀэ нэхъыфӀщ[+].


Фыз игъэкӀыжыным теухуауэ


(Маттэ 19:9; Марк 10:1-12; Лука 16:18)

31[•]– Пасэрейм мыри жаӀащ:[*] «Зи фыз изыгъэкӀыжым зэрыригъэкӀыж тхылъ ирырет». 32Ауэ сэ нывжызоӀэ, и фыз, зинэ имыщӀауэ изыгъэкӀыж дэтхэнэми фызым зинэ иригъэщӀауэ мэхъу (фызыр аргуэру дэкӀуэжмэ). Абы ещхьу, лӀы гуэрым иригъэкӀыжа фыз къэзышэжми зинэ ищӀауэ мэхъу[+].


Тхьэ Ӏуэным теухуауэ

33– Пасэрей цӀыхухэ мыри зэрыжраӀар[*] зэхэфхащ: «ПцӀыкӀэ зэи тхьэ умыӀуэ, ауэ Зиусхьэным хуэпщӀа тхьэрыӀуэхэр бгъэщыпкъэжын хуейщ». 34Сэ нывжызоӀэ, фэ тхьэ зэи фӀуэ хъунукъым, уафэмкӀи тхьэ фымыӀуэ, ар Тхьэм и тахътэщи[+]. 35ЩӀылъэмкӀи тхьэ фымыӀуэ, ар Тхьэм и лъэр зытет лъэгущӀэтын лъапӀэщи. ЕрусалимкӀи тхьэ фымыӀуэ, ар пащтыхьышхуэм и къалэщи[+]. 36Уи щхьэмкӀи тхьэ умыӀуэ, уэ зы щхьэц налъэ фӀыцӀи хужьи пщӀын плъэкӀынукъыми. 37Ауэ «Аращ» жыфӀэу псалъэ жыфӀэмэ, абы фытет, «Хьэуэ, аракъым» жыфӀэмэ, абыи фытемыкӀ. Абы къемызэгъыр шейтӀаным и Ӏуэхум щыщщ[+].


ЦӀыху бзаджэм фыпэмыув


(Лука 6:29-30)

38[•]– Мыри зэрыжаӀар[*] зэхэфхащ: «Уи нэм къеӀэм и нэм еӀэж, уи дзэм къеуэм и дзэм еуэж», 39ауэ сэ нывжызоӀэ, цӀыху бзаджэм фыпэмыув. АтӀэ уи нэкӀу ижьым къеуэ дэтхэнэми, адрей уи нэкӀури хуэгъазэ[+]. 40Уи джанэр птрихын щхьэкӀэ, зыгуэр къодауэмэ, уи щыгъын щӀыӀутелъри къыхуэгъанэ абы. 41Лъэбакъуэ минкӀэ удэкӀуэтэну ухэзыгъэзыхьым лъэбакъуэ минитӀкӀэ дэкӀуатэ. 42ЗыгуэркӀэ къолъэӀум ет икӀи щӀыхуэ пӀызыхыну хуейм уи щӀыб хуумыгъазэ.


Фи бийхэр фӀыуэ флъагъу


(Лука 6:27-28, 32-36)

43– ЗэрыжаӀар[*] зэхэфхащ: «Уи гъунэгъур фӀыуэ лъагъу, уи бийр плъагъу мыхъуу щыт». 44Ауэ сэ нывжызоӀэ, фи бийхэр фӀыуэ флъагъу, гугъуехь фэзыгъэшэч цӀыхухэм Тхьэм фӀыкӀэ фахуелъэӀу,[+] 45фи Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэм и бын фыхъун щхьэкӀэ. Абы и дыгъэр цӀыху бзаджэхэми цӀыхуфӀхэми къахукъуегъэкӀ, щыпкъагъэ зигу илъхэми имылъхэми уэшх къахурегъэшх[+]. 46ФӀыуэ фыкъэзылъагъухэм фӀэкӀа фӀыуэ фымылъагъужмэ, сыт хуэдэ ӀыхьэфӀ фызыщыгугъыр? Хьэкътын ахъшэр[*] хэзыххэм ар дыдэр ящӀэркъэ? 47Фэ фи къуэшхэм фӀэкӀа зыми и Ӏэр фымыубыдмэ, егъэлеяуэ сыт фӀыгъэ фщӀэр? Хамэ лъэпкъхэми апхуэдэу ящӀэркъэ? 48Аращи, фи Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэм и щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, ар нэгъэсауэ зэрыщытым хуэдэу, фи щыпкъагъэми щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, фэ цӀыху нэгъэсауэ фыщытын хуейщ[+].

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Псапэ тыхьым теухуауэ

1– Псапэ щыфщӀэкӀэ, цӀыхухэм евгъэгъэщӀэгъуэн мурадкӀэ абыхэм ялъагъуу зэрывмыщӀэным фыхуэсакъ. Армыхъумэ, фи Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэм ӀыхьэфӀыр къыфхуигъэфэщэнукъым[+].

2– Аращи, псапэ тыхь щыпткӀэ, цӀыхухэм хъыбар йомыгъащӀэ, синэгуэгухэм[*] щӀэс икӀи уэрамхэм тет бзитӀщхьитӀхэм фӀыщӀэ лей къахьын мурадкӀэ зэрызагъэнаӀуэм ещхьу. Пэжыр нывжызоӀэ, апхуэдэу зыщӀхэм я ӀыхьэфӀыр ягъуэтакӀэщ[+]. 3Ауэ уэ псапэ тыхь щыпткӀэ, уи Ӏэ ижьым илэжь Ӏуэхур уи Ӏэ сэмэгум иремыщӀэ, 4уэ пта псапэ тыхьыр щэхуу къэнэн щхьэкӀэ. Уи Адэ лъапӀэу цӀыхухэм щэхуу ящӀэр зылъагъум уи ӀыхьэфӀыр къыуитынущ итӀанэ.


Тхьэм елъэӀуным теухуауэ


(Лука 11:2-4)

5[•]– Тхьэм фыщелъэӀукӀэ, бзитӀщхьитӀхэм зэращӀым хуэдэу фымыщӀ. ЦӀыхухэм зыкърагъэлъагъун щхьэкӀэ, Тхьэм елъэӀуурэ, синэгуэгухэми уэрамыщхьэхэми зыщаӀэжьэну яфӀэфӀщ абыхэм. Пэжыр нывжызоӀэ, абыхэм я Ӏыхьэр ягъуэтакӀэщ[+]. 6Ауэ уэ Тхьэм ущелъэӀукӀэ, уи пэшым щӀыхьэж, бжэр къэгъэбыди, цӀыхухэм я дежкӀэ нэрымылъагъу уи Адэ лъапӀэм елъэӀу. ЦӀыхухэм щэхуу ящӀэр зылъагъу уи Адэ лъапӀэм уи ӀыхьэфӀыр къыуитынущ итӀанэ. 7Тхьэм фыщелъэӀукӀэ, куэдыщэ жывмыӀэ, хамэ лъэпкъхэм зэращӀым хуэдэу; куэд жаӀэмэ, зыщӀэлъэӀухэм Тхьэр едэӀуэну щогугъ ахэр. 8Аращи, абыхэм зэращӀым хуэдэу фымыщӀэ; фэ фелъэӀун и пэкӀэ, фызыхуэныкъуэр фи Адэ лъапӀэм ещӀэри.

9– Тхьэм мыпхуэдэу фелъэӀу:

«Уэ ди Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэ!
Уи цӀэр цӀыхухэм ирегъэлъапӀэ.
10Уи Тепщэныгъэшхуэр* кърекӀуэ.
Уэ узыхуейр уафэм зэрыщыхъум хуэдэу,
щӀылъэми щрехъу[+].
11ЩӀакхъуэу дызыхуэныкъуэр нобэ къыдэт.
12Мыхъуну тщӀар къытхуэгъэгъу,
мыхъун къыдэзыщӀахэм дэ зэрахуэдгъэгъум хуэдэу.
13ШейтӀаным гуэныхь дигъэлэжьыну хуит умыщӀ,
икӀи абы дыщыхъумэ.
МыкӀуэдыжын тепщэныгъэшхуэр, лъэкӀыныгъэшхуэр,
щӀыхьышхуэр ууейщ. Ӏэмин»[+].

14– ЦӀыхухэм мыхъумыщӀагъэу ящӀар щахуэвгъэгъукӀэ, фи Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэм фэри мыхъумыщӀагъэу фщӀар къыфхуигъэгъунущ, – къыщӀигъужащ Хьисэ[+]. 15– Ауэ цӀыхухэм мыхъумыщӀагъэу ящӀар яхуэвмыгъэгъумэ, фи Адэ лъапӀэми фэ мыхъумыщӀагъэу фщӀар къыфхуигъэгъунукъым[+].


НэщӀыным теухуауэ

16– ФынэщӀын щыхъукӀэ, цӀыху фэрыщӀхэм ещхьу нэщхъеифэ зытевмыгъауэ; зэрынэщӀыр цӀыхухэм ирагъэлъагъун щхьэкӀэ, абыхэм я нэщхъыр зэхалъхьэ. Пэжыр нывжызоӀэ, абыхэм я Ӏыхьэр ягъуэтакӀэщ. 17-18Ауэ уэ унэщӀ щыхъукӀэ, цӀыхухэм гу лъремытэ узэрынэщӀым, уи Адэ лъапӀэу цӀыхухэм я дежкӀэ нэрымылъагъум фӀэкӀ нэгъуэщӀым гу лъимытэн щхьэкӀэ, уи щхьэм дагъэ лъапӀэ щыхуэ, уи напэри тхьэщӀ. ЦӀыхухэм щэхуу ящӀэр зылъагъу уи Адэ лъапӀэм уи ӀыхьэфӀыр къыуитынущ итӀанэ.


Уафэм мылъкушхуэ хузэхуэфхьэс


(Лука 12:33-34)

19[•]– ЩӀылъэм мылъкушхуэ щызэхуэвмыхьэс, щӀылъэм щыӀэр е хъуным яшх е улъийурэ мэкӀуэдыж, дыгъуакӀуэхэм яхъунщӀэ икӀи ядыгъури[+]. 20Ауэ уафэм мылъкушхуэ хузэхуэфхьэс. Хъуным абы зыри щишхыркъым, зыри щыулъийркъым, дыгъуакӀуэхэри щыӀэбэркъым икӀи щыдыгъуэркъым[+]. 21Уи мылъкушхуэр здэщыӀэм уигури щыӀэнущ.


Пкъым и уэздыгъэр


(Лука 11:33-36)

22– Пкъым и уэздыгъэр нэращ. Аращи, уи нэр сэкъатыншэмэ, уипкъ псори нэхунущ. 23Ауэ уи нэр мыщӀагъуэмэ, уипкъ псори кӀыфӀынущ. Аращи, нэхуу пхэлъыр кӀыфӀыгъэу къыщӀэкӀмэ, ар куэду кӀыфӀыгъэшхуэ мэхъу.


Тхьэмрэ ахъшэмрэ


(Лука 16:13)

24– ЗиусхьэнитӀым хуэлэжьэн зыми лъэкӀынукъым, е зым жагъуэгъу хуэхъунурэ, адрейр фӀыуэ илъагъунущ, е зым пэжу хущытынурэ, адрейм нэмыплъ иритынущ. Тхьэми ахъшэми фахуэлэжьэн флъэкӀынукъым фэ[+].


Гузэвэгъуэм теухуауэ


(Лука 12:22-34)

25– Аращи, нывжызоӀэ, «Сыт тшхыну, сыт дефэну?» жыфӀэу фи гъащӀэм щхьэкӀэ фымыгузавэ. «Сыт щыттӀэгъэну?» жыфӀэу Ӏэпкълъэпкъым щхьэкӀи фымыгузавэ. Шхыным нэхърэ гъащӀэр нэхъ лъапӀэкъэ, щыгъыным нэхърэ Ӏэпкълъэпкъыр нэхъ лъапӀэкъэ[+]? 26Уэгум щызелъатэ бзухэм феплъыт: абыхэм жылэ ясэркъым икӀи гъавэ къахыжыркъым, гуэнхэми иракӀутэркъым, апхуэдэу щыт пэтми, фи Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэм ахэр егъашхэ. Фэ абыхэм нэхърэ куэдкӀэ фынэхъ лъапӀэкъэ[+]? 27Гузавэ пэтми, хэт фэ фщыщу зы сыхьэт закъуэ и гъащӀэм пызыщэн зылъэкӀынур?

28– Фэ щыфтӀэгъэным щхьэкӀэ щхьэ фыгузавэрэ? Губгъуэ удз гъагъэхэр къызэрыкӀым феплъыт. Ахэр лажьэркъым, цы яджыркъым, 29ауэ нывжызоӀэ, егъэлеяуэ зызыгъэщӀэращӀэу щыта езы Сэлмэн пащтыхь[*] дыдэри абыхэм ящыщ зым ещхьу хуэпауэ щытакъым. 30Губгъуэм нобэ щыгъагъэу пщэдей хьэкум ирадзэжыну удзыр Тхьэм апхуэдизу егъэлеяуэ щигъэщӀэращӀэкӀэ, абы нэхърэ куэдкӀэ нэхъыбэкӀэ фэ фигъэщӀэрэщӀэнукъэ фэ, фӀэщхъуныгъэ зимащӀэхэр[+]? 31Аращи, «Сыт дэ тшхыну?», е «Сыт дефэну?», е «Сыт щыттӀэгъэну?» жыфӀэу фымыгузавэ. 32Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ апхуэдэ Ӏуэху псорищ дунейм тет лъэпкъхэм къалъыхъуэр. А псоми фэ фызэрыхуэныкъуэр фи Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэм ищӀэркъэ? 33Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм* и Ӏуэхугъуэхэмрэ Тхьэм и щыпкъагъэмрэ я ужь фит япэ щӀыкӀэ, а Ӏуэхугъуэ псори къыфӀэщӀыхьэнущ итӀанэ[+]. 34Аращи, пщэдейрей махуэм щхьэкӀэ фымыгузавэ. Пщэдей къакӀуэр езым и щхьэм щхьэкӀэ гузэвэжынущ, дэтхэнэ махуэми езыр зытегузэвыхьын хурикъуу иӀэжщи.

#### 7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьэкум зыми тевмыщӀыхь


(Лука 6:37-38, 41-42)

1[•]– Хьэкум[*] зыми тевмыщӀыхь, Тхьэм хьэкум фэ къыфтримыщӀыхьын щхьэкӀэ[+]. 2ЦӀыхухэм фэ хьэкум зэратефщӀыхьым хуэдэу, Тхьэм фэри хьэкум къыфтрищӀыхьынущ икӀи фэ зэрыфпщ пщалъэм хуэдэ дыдэкӀэ Тхьэм фэ къыфхуипщыжынущ[+].

3– Уэ уи нэм щӀэлъ бжэгъум гу лъумытэу, уи къуэшым[*] и нэм щӀэлъ пхъэласкӀэр щӀэплъагъур сыт? 4Уи нэм бжэгъу щӀэлъ пэтрэ, уи къуэшым дауэ жепӀэфрэ: «Уи нэм щӀэлъ пхъэласкӀэр къыщӀэзгъэх», жыпӀэу? 5Уэ, бзитӀщхьитӀ, уи нэм щӀэлъ бжэгъур къыщӀэхыж япэ щӀыкӀэ, уи къуэшым и нэм щӀэлъ пхъэласкӀэр къызэрыщӀэпхынур ӀупщӀ хъунщ итӀанэ.

6– Фэ фигукӀэ вгъэлъапӀэ Ӏуэхугъуэхэр хьэхэм евмыт. Налкъутналмэсхэр кхъуэхэм я пащхьэм щивмыкъухь. Апхуэдэу фщӀымэ, абыхэм ахэр яутэнущ, къагъэзэжынурэ, фэри фызэпкъратхъынущ[+].


Тхьэм фелъэӀу, фылъыхъуэ, куэбжэм фытеуӀуэ


(Лука 11:9-13)

7[•]– ФелъэӀуи, Тхьэм къывитынущ; фылъыхъуи, къэвгъуэтынущ; куэбжэм фытеуӀуи, Тхьэм къыфхуӀуихынущ; 8Тхьэм хэт елъэӀуми, зыщӀэлъэӀур иӀэ хъунущ, хэт сыт къилъыхъуэми, зылъыхъуэр къигъуэтынущ; куэбжэм теуӀуэми Тхьэм къыхуӀуихынущ[+].

9– Фэ цӀыху къыфхэт, и къуэр щӀакхъуэ щхьэкӀэ къелъэӀумэ, мывэ иритыну, 10е бдзэжьей щхьэкӀэ къелъэӀумэ, блэ иритыну? 11Аращи, фэ фыбзаджэ пэтми, фи бынхэм фӀыгъуэ зэрефтынур фощӀэ. АтӀэ абы нэхърэ ӀэджэкӀэ нэхъыбэу фи Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэм елъэӀухэм фӀыгъуэ яхуищӀэнукъэ[+]? 12Аращи, цӀыхухэр фэ къыфхущытыну фызэрыхуейм хуэдэу, фэри абыхэм фахущыт сыт щӀыгъуи. Аращ Торэт хабзэми бегъымбархэм ятхахэми къарыкӀыр узыхуаущийр[+].


Куэбжэ зэвыр


(Лука 13:24)

13[•]– Куэбжэ зэвымкӀэ фыдыхьэ; кӀуэдыпӀэм и куэбжэр бгъуфӀэщ, абы кӀуэ гъуэгури гъуэгушхуэщ. А гъуэгум ирикӀуэхэр куэд мэхъу. 14Ауэ гъащӀэм и куэбжэр зэвщ, абы ухуэзышэ гъуэгури бгъузэщ. Ар къэзыгъуэтыр мащӀэщ[+].


Жыгыр зыхуэдэр къыпыкӀэмкӀэ пщӀэнущ


(Лука 6:43-44)

15[•]– Бегъымбар нэпцӀхэм фахуэсакъ. Абыхэм мэл Ӏэсафэ зытрагъауэ, ауэ ягукӀэ дыгъужь хъунщӀакӀуэхэм хуэдэу фи деж къокӀуэ[+]. 16Жыгыр зыхуэдэр къыпыкӀэмкӀэ зэрыпщӀэм хуэдэу, а цӀыхухэр зыхуэдэр ялэжь ӀуэхухэмкӀэ къэфщӀэнущ. Пыжьейм жызум, е кхъуэбанэм ахъуо къыпыкӀэрэ[+]? 17Дэтхэнэ зы жыгыфӀми фӀы къыпокӀэ, ауэ жыг Ӏейм Ӏейщ къыпыкӀэр[+]. 18ЖыгыфӀым Ӏей къыпыкӀэнукъым, жыг Ӏейми фӀы къыпыкӀэнукъым. 19ФӀы къызыпымыкӀэ дэтхэнэ зы жыгри ираупщӀыкӀыжынурэ, мафӀэм пэрадзэнущ[+]. 20Аращи, а цӀыхухэр зыхуэдэр ялэжь ӀуэхумкӀэ къэфщӀэнущ.


ИгъащӀэм фысцӀыхуакъым сэ фэ


(Лука 13:25-27)

21– «Зиусхьэн! Зиусхьэн!» жиӀэу сигъэлъапӀэу къызжезыӀэ цӀыхуракъым Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм[*] щӀыхьэнур, атӀэ си Адэу уафэм щыӀэр зыхуейр зыгъэзащӀэр арщ. 22ЦӀыху куэдым мыпхуэдэу къызжаӀэнущ а махуэм: «Зиусхьэн! Зиусхьэн! Тхьэм езым и псалъэу ди гум кърилъхьар уэ уи цӀэкӀэ жытӀэу щытакъэ, уэ уи цӀэкӀи жин бзаджэхэр цӀыхухэм яхэтхужу щытакъэ, Ӏуэху телъыджэ куэд уэ уи цӀэкӀэ тщӀэуэ щытакъэ?»[+] 23Ауэ сэ абыхэм занщӀэу яжесӀэнущ: «Сэ зэи фысцӀыхуакъым. Си пащхьэм фикӀ фэ бзаджащӀэхэр»[+].


УхуакӀуэ губзыгъэмрэ ухуакӀуэ акъылъыншэмрэ


(Лука 6:47-49)

24[•]– Аращи, си псалъэхэр зэхихэу ахэр зыгъэзащӀэ дэтхэнэри зыхуэдэр зи унэр мывэ быдэм тезыщӀыхьа цӀыху губзыгъэрщ. 25Уэшх къешхащ, псыхэри къиуащ, жьыри къепщэурэ а унэм жьэхэуащ, ауэ а унэр къызэтеуакъым, мывэм тращӀыхьати. 26Си псалъэхэр зэхихыу ахэр зымыгъэзащӀэ дэтхэнэри зыхуэдэр зи унэр пшахъуэм тезыщӀыхьа лӀы акъылыншэрщ. 27Уэшх къешхащ, псыхэр къиуащ, жьыри къепщэурэ а унэм жьэхэуащ. А унэр къызэтещэхащ икӀи къисэхэжащ.

28Хьисэ а псалъэхэр жиӀа нэужь, цӀыху куэдым Ӏуэхухэр зэраригъащӀэу щыта щӀыкӀэр ягъэщӀэгъуащ, 29торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ фарисейхэмрэ яхуэмыдэу, тепщэныгъэшхуэ иӀэу цӀыхухэм Тхьэм и гъуэгур яригъащӀэрти.[*][+]

#### 8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Уэшын уз зыпкърыт лӀы гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Марк 1:40-45; Лука 5:12-16)

1[•]Ӏуащхьэм къыщехыжым, Хьисэ и ужь цӀыху гупышхуэ куэд итт. 2Уэшын уз зыпкърыт лӀы гуэр Хьисэ къыбгъэдыхьэщ, и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу къитӀысхьэри, жиӀащ:

– Зи щӀыхь ин, ухуеймэ, сыбгъэхъужыфынущ[+].

3И Ӏэр ишийщ, абы теӀэбэри,[*] Хьисэ жиӀащ:

– Сыхуейщ, узыншэ ухъуж.

Уэшын уз щхьэщыкӀри, лӀыр узыншэ хъужащ а сыхьэтым. 4ЛӀым Хьисэ жриӀащ:

– Сакъ, мыр зыми хуумыӀуэтэж, ауэ дин пашэм деж кӀуэи, зыкъегъэлъагъу. Мусэ бегъымбарым и унафэм тету, къурмэн щӀы итӀанэ. УзэрыхъужамкӀэ цӀыхухэм я пащхьэм щыхьэт щыхъунущ ар[+].


Дзэ пашэм и унэӀутыр Хьисэ зэригъэхъужар


(Лука 7:1-10; Иуан 4:43-54)

5[•]Хьисэ Капернаум къалэм[*] дыхьащ итӀанэ. Щыдыхьэм, дзэ пашэ гуэр къыбгъэдыхьэри къелъэӀуащ:

6– Уа зи щӀыхь ин, пкъыуэ хъуауэ, гугъуехьышхуэ телъу си унэӀутыр унэм щӀэлъщ.

7– Сэ сынэкӀуэнщи, згъэхъужынщ, – жриӀащ Хьисэ абы.

8– Зи щӀыхь ин, си унэм уэ уныщӀыхьэну схуэфащэкъым, – къыжриӀащ дзэ пашэм, – ауэ зы псалъэ закъуэ жыӀэ, унафэ щӀыи, си унэӀутыр хъужынщ[+]. 9Сэри цӀыху гуэрым и унафэм сыщӀэтщ, си унафэми зауэлӀхэр щӀэтщ. Зыгуэрым «КӀуэ» жесӀэмэ, кӀуэнущ. Адрейм «КъакӀуэ» жесӀэмэ, къэкӀуэнущ. «Мыр щӀэ» си унэӀутми жесӀэмэ, ищӀэнущ.

10Ар щызэхихым, игъэщӀагъуэри, Хьисэ и ужь ит цӀыхухэм яжриӀащ:

– Пэжыр нывжызоӀэ, мыпхуэдэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ зы цӀыху закъуи Израил къэралым изгъуэтакъым сэ[+]. 11Ауэ сэ нывжызоӀэ, къуэкӀыпӀэмкӀи къухьэпӀэмкӀи цӀыху куэд къикӀынурэ, Ибрэхьим, Исхьэкъ, Екъуб сымэ я гъусэу Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм и гухэхъуэ Ӏэнэм щхьэж и тӀысыпӀэ щиубыдынущ[+]. 12Ауэ мы къэралым и цӀыхухэр кӀыфӀыгъэм и кууупӀэм хадзэнущ. Абы гъы макърэ дзэ зэрыгъэшх макърэ къыщыӀунущ[+].

13Хьисэ дзэ пашэм жриӀащ итӀанэ:

– КӀуэ, уэ уи фӀэщ зэрыхъуам хуэдэу, къыбдрехъу.

Дзэ пашэм и унэӀутыр хъужащ а сыхьэт дэдэм[+].


Хьисэ цӀыху куэд зэригъэхъужар


(Марк 1:29-34; Лука 4:38-41)

14[•]Хьисэ Петр и унэм щыщӀыхьэм, абы и щыкъу анэр пӀэм плъыржьэру хэлъу ирихьэлӀащ[+]. 15Хьисэ сымаджэм и Ӏэм еӀусэри, абы плъыржьэрыр щхьэщыкӀащ. Петр и щыкъу анэр къэтэджыжри, Хьисэ хьэщӀагъэ кърихащ[+].

16Пщыхьэщхьэ щыхъум, жин бзаджэм иӀыгъ цӀыху куэд Хьисэ деж къашащ. Жин бзаджэхэр цӀыхухэм зы псалъэкӀэ яхихуащ, Хьисэ сымаджэ псори игъэхъужащ. 17Апхуэдэу щӀэхъуар Ешайа бегъымбарым жиӀа мы псалъэхэр[*] пэж хъун щхьэкӀэщ:

«Дэ ди сымэджагъэхэр тщхьэщихри,
ди узхэр езым зытрилъхьащ».


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэным гугъуехьу хэлъыр


(Лука 9:57-62)

18[•]ЦӀыху куэд къеувэкӀауэ щилъагъум, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ:

– ФынакӀуэ, гуэлым дызэпрывгъэкӀ[+].

19Торэт егъэджакӀуэ пашэ[*] гуэр къыбгъэдыхьэри, Хьисэ къыжриӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, уэ дэнэ укӀуэми, уи ужь сиувэнущ.

20– Бажэхэм зэрысын гъуэ яӀэщ, къуалэбзухэми абгъуэ яӀэщ, ауэ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм[*] и щхьэр зрихьэлӀэн хэщӀапӀэ иӀэкъым, – жриӀащ абы Хьисэ.

21И гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ нэгъуэщӀ гуэрми Хьисэ къыжриӀащ:

– Зи щӀыхь ин, сыкӀуэу, си адэр щӀэслъхьэжыну хуит сыщӀ япэщӀыкӀэ.

22– ЛӀахэм езыхэм я лӀахэм я хьэдэхэр щӀрыралъхьэж, ауэ уэ си ужь къиувэ, – жриӀащ Хьисэ.


Хьисэ борэнышхуэр зэригъэувыӀар


(Марк 4:35-41; Лука 8:22-25)

23[•]Хьисэ кхъуафэжьейм итӀысхьащ, и гъуэгу ирикӀуэхэри итӀысхьащ кхъуафэжьейм. 24НапӀэзыпӀэм гуэлым борэнышхуэ къыщыхъейри, толъкъунхэр кхъуафэжьейм къиуэу щӀидзащ. Ауэ Хьисэ жейрт. 25Апхуэдэу щыхъум, ахэр Хьисэ къыбгъэдыхьэщ, къагъэушри, жраӀащ:

– Зиусхьэн, докӀуэд, дыкъегъэл.

26– Сыт апхуэдизу фыщӀэшынэр фӀэщхъуныгъэ зи мащӀэхэр? – яжриӀащ абыхэм Хьисэ. ИтӀанэ къызэфӀэувэщ, борэнышхуэми псыми егийри, дунейр щым дыдэ хъужащ[+].

27– Хэт мы жьыри псыри зыгъэдаӀуэр? – жаӀащ цӀыхухэм, ягъэщӀагъуэу.


Жин бзаджэм иӀыгъ цӀыхуитӀ Хьисэ зэригъэхъужар


(Марк 5:1-20; Лука 8:26-39)

28[•]Гуэлым и адрыщӀым ит хэкуу Гергесэ къалэр зэрытым щынэсым, жин бзаджэм иӀыгъ цӀыхуитӀ кхъэлэгъунэхэмкӀэ къикӀри, Хьисэ къыпежьащ. АбыкӀэ зыри бламыгъэкӀыу, цӀыху Ӏэлт ахэр.

29– Тхьэм и Къуэ, сыт уи Ӏуэхуу къытхэлъыр? ПӀалъэр къэмыс щӀыкӀэ, гугъу дебгъэхьыну укъэкӀуа? – жаӀэурэ къэгуоуащ ахэр[+].

30Абыхэм япэжыжьэу, кхъуэ хъушэшхуэ щыхъуакӀуэрт. 31Арати, жин бзаджэхэр Хьисэ къелъэӀуащ:

– Мы цӀыхухэм дащыхэпхукӀэ, мо кхъуэ хъушэшхуэм дыгъакӀуи, кхъуэхэм япкъхэм дахэгъэхьэ.

32– ФыкӀуэ! – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. Ар щыжиӀэм, жин бзаджэхэр лӀыхэм яхэкӀыжри, кхъуэхэм япкъхэм хыхьащ. Кхъуэхэм япкъхэм щыхыхьэм, кхъуэ хъушэшхуэр зэрыщыту Ӏуащхьэ нэпкъым къежэхщ, гуэлым хэлъадэри, псым итхьэлащ. 33Ауэ кхъуахъуэхэр щӀэпхъуэжщ, къалэм дэлъэдэжри, къэхъуа псори жин бзаджэм иӀыгъ лӀитӀым къащыщӀари яӀуэтэжащ. 34Арати, къалэм дэс псори Хьисэ къыпежьащ. Хьисэ щалъагъум, я хэкур ибгынэну къелъэӀуащ ахэр[+].

#### 9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Пкъыуэ хъуа лӀы гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Марк 2:1-12; Лука 5:17-26)

1[•]Кхъуафэжьейм итӀысхьэщ, гуэлым къызэпрыкӀыжри, и къалэм къэкӀуэжащ Хьисэ[+]. 2Пкъыуэ хъуа лӀы гуэр, алэрыбгъум телъу, Хьисэ деж къахьащ. Абыхэм я фӀэщхъуныгъэр щилъагъум, Хьисэ пкъыуэ хъуа лӀым жриӀащ:

– Умыдзыхэ, си щӀалэ! Уи гуэныхьхэр къыпхуэгъуащ[+].

3Ар Хьисэ щыжиӀэм, торэт егъэджакӀуэ пашэхэм ящыщ гуэрхэм ягукӀэ жаӀащ:

– Мы лӀым Тхьэр егъэпцӀ[+].

4Хьисэ абыхэм я гум илъыр ищӀэрти, жиӀащ:

– Фи гум апхуэдэ гукъэкӀ бзаджэхэр щӀилъыр сыт? 5Сытыра нэхъ тыншыр «Уи гуэныхьхэр къыпхуэгъуащ» жыпӀэныра, хьэмэрэ «Къэтэджи, ежьэж» жыпӀэныр ара? 6Ауэ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм[*] гуэныхьхэр игъэгъуну дунейм тепщэныгъэ зэрыщиӀэр къэфщӀэн щхьэкӀэ, – жери, Хьисэ пкъыуэ хъуа лӀым жриӀащ:

– КъызэфӀэувэ, уи алэрыбгъур къащти, уи унэ кӀуэж.

7А лӀыр къэтэджри, и унэм кӀуэжащ. 8ЦӀыху гупышхуэм ар щалъагъум, ягъэщӀэгъуащ. ЦӀыхухэм Хьисэ апхуэдэ тепщэныгъэ къезыта Тхьэм щӀыхь хуащӀащ.


И гъуэгу ирикӀуэну, Хьисэ Маттэ къызэрыхуриджар


(Марк 2:13-17; Лука 5:27-32)

9[•]АдэкӀэ кӀуэурэ, хьэкътын ахъшэр[*] щыхах унэм деж щысу Маттэ зи цӀэ лӀы гуэр илъэгъуащ Хьисэ.

– Си ужь къиувэ, – жриӀащ абы Хьисэ. Маттэ къэтэджри, Хьисэ и ужь иуващ.

10Хьисэ Маттэ и унэм щӀэсу здэшхэм, хьэкътын ахъшэр хэзыххэмрэ гуэныхь зыщӀэхэмрэ къэкӀуэурэ куэд хъуауэ, Хьисэрэ абы и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ ядэшхэрт. 11Фарисейхэм[*] ар щалъагъум, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм еупщӀащ:

– Фэ фи дин егъэджакӀуэр хьэкътын ахъшэр хэзыххэмрэ гуэныхь зыщӀэхэмрэ сыт щӀадешхэр[+]?

12Ар щызэхихым, Хьисэ жиӀащ:

– Узыншэхэракъым дохутыр хуэныкъуэр, атӀэ сымаджэ-хэращ. 13ФыкӀуи, Тхьэм жиӀа мы псалъэхэм[*] къарыкӀыр зэвгъащӀэ: «Къурмэн щӀыныракъым сызыхуейр, атӀэ гущӀэгъурщ». Щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхухэр къезджэну папщӀэкъым сыкъыщӀэкӀуар, атӀэ гуэныхь зыщӀэхэр я гуэныхьхэм хущӀегъуэжыным къыхуезджэн щхьэкӀэщ[+].


НэщӀым теухуауэ журт пашэхэр Хьисэ къызэреупщӀар


(Марк 2:18-22; Лука 5:33-39)

14[•]Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэр Хьисэ деж къакӀуэри, къыжраӀащ:

– Фарисейхэмрэ дэрэ куэдрэ донэщӀ.[*] Уэ уи гъуэгу ирикӀуэхэр щхьэ мынэщӀрэ[+]?

15– Щауэр я гъусэхукӀэ, абы и гъусэхэм щыгъуэн ялъэкӀыну? – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. – Ауэ щауэр абыхэм пэӀэщӀэ щащӀыну махуэхэр къэунэхунущ, абы щыгъуэ нэщӀ исынущ ахэр[+].

16– ЩэкӀыщӀэм щыщ щыдэжын зыми щыгъыныжьым щидэжыркъым, щыдэжыным щыгъыныжьыр зэфӀитхъынурэ, гъуанэр нэхъ ин хъунущи. 17ФадэщӀэр фэнд тӀорысэм ирагъахъуэркъым. Апхуэдэу ящӀмэ, фэндхэр къызэгуэитхъынурэ фадэр къижынущ, езы фэндхэри абы текӀуэдэнущ. ФадэщӀэр фэндыщӀэхэрщ зрагъахъуэр. ТӀури къызэтенэнущ абы щыгъуэ.


Пашэ гуэрым ипхъу лӀар Хьисэ къызэригъэтэджыжар; И щыгъын кӀапэм къеӀуса цӀыхубзыр Хьисэ зэригъэхъужар


(Марк 5:21-43; Лука 8:40-56)

18[•]Хьисэ а псалъэхэр цӀыхухэм щажриӀэм, пашэ гуэр къыбгъэдыхьэщ, абы и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу къитӀысхьэри, жиӀащ:

– Си пхъур малӀэри телъщ, ауэ унакӀуэрэ, уи Ӏэр теплъхьэмэ, ар лӀэнукъым.

19Хьисэ къэтэджщ, и гъуэгу ирикӀуэхэр зыщӀигъури, а пашэм и гъусэу кӀуащ.

20ЦӀыхубз гуэр, илъэс пщыкӀутӀ хъуауэ, лъы куэд щӀэкӀыурэ игъэгуӀэрт. Ар Хьисэ и щӀыбагъымкӀэ къыщыбгъэдыхьэри, и щыгъын кӀапэм къеӀусащ; 21игукӀэ мыпхуэдэу жиӀэри: «НэгъуэщӀ мыхъуми, Хьисэ и щыгъыным сеӀусэмэ, сыхъужынущ»[+].

22ЗэплъэкӀри, а цӀыхубзыр щилъагъум, Хьисэ жиӀащ:

– Умыдзыхэ, си хъыджэбз. Уи фӀэщхъуныгъэм уигъэхъужащ.

Абдеж дыдэм къыщыщӀэдзауэ а цӀыхубзыр хъужащ[+].

23А пашэм и унэм щӀыхьэри, бжьамияпщэхэри цӀыху гупышхуи зэрызехьэу, хьэдагъэ ящӀу щилъагъум, 24Хьисэ къыжиӀащ:

– ФыщӀэкӀ, хъыджэбз цӀыкӀур лӀакъым, ар мэжей.

Хьисэ ар щыжиӀэм, абдеж щытхэр къыщыдыхьэшхащ[+]. 25ЦӀыхухэр щӀигъэкӀа нэужь, хъыджэбз цӀыкӀум деж щӀыхьэри, Хьисэ абы и Ӏэр иубыдащ. Щиубыдым, хъыджэбз цӀыкӀур къызэфӀэуващ[+]. 26А телъыджэм и хъыбар хэку псом щызэлъащӀысащ.


Хьисэ лӀы нэфитӀ зэригъэхъужар

27А щӀыпӀэм къыщикӀыжым, Хьисэ и ужь лӀы нэфитӀ къиувауэ къыкӀэлъыджэрт:

– Даут и Къуэ,[*] гущӀэгъу къытхуэщӀ![+]

28Хьисэ унэм щӀыхьа нэужь, а лӀы нэфитӀыр къыбгъэдыхьащ. Хьисэ абыхэм еупщӀащ:

– Сэ ар сщӀэн зэрыслъэкӀынур фи фӀэщ хъурэ?

– Ди фӀэщ мэхъу, зи щӀыхь ин, – жаӀащ абыхэм.

29Абыхэм я нэхэм еӀусэри, Хьисэ жиӀащ итӀанэ:

– Фэ фи фӀэщ зэрыхъуам хуэдэу, къывдрехъу[+].

30Хьисэ апхуэдэу щыжиӀэм, абыхэм я нэхэр къэплъэжащ.

– Фысакъ, мыр зыми жевмыӀэ, – унафэ быдэ яхуищӀащ абыхэм Хьисэ[+]. 31АрщхьэкӀэ, унэм къызэрыщӀэкӀыжу, хъыбарыр яӀуэтэжу щӀадзэри, хэку псом хагъэӀуащ[+].


Жин бзаджэм иӀыгъ лӀы бзагуэр Хьисэ зэригъэхъужар

32Хьисэрэ абы и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ унэм къыщыщӀэкӀыжым, жин бзаджэм иӀыгъ лӀы бзагуэ гуэр цӀыхухэм къыхуашащ. 33Хьисэ жин бзаджэр а лӀым хихужри, бзагуэр къэпсэлъащ. Ар зылъэгъуа цӀыху псоми ягъэщӀагъуэурэ жаӀэрт:

– Израил къэралым мыпхуэдэ Ӏуэху зэи щытлъэгъуакъым!

34Ауэ фарисейхэм жаӀащ:

– Жин бзаджэхэм я пашэм и къарукӀэщ мы лӀым жин бзаджэхэр цӀыхухэм зэрахихур[+].


ЦӀыху гупышхуэм Хьисэ гущӀэгъу зэрахуищӀар

35Хьисэ къалэ псори, жылэ псори къызэхикӀухьырт. Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм щаригъащӀэрт синэгуэгухэм, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм теухуа хъыбарыфӀым щӀигъэдаӀуэрт, уз зыпкърыт дэтхэнэ цӀыхури дэтхэнэ цӀыху гукъыдэмыжри игъэхъужырт. 36Мэлыхъуэ зыбгъэдэмыт мэл хъушэм хуэдэу ешауэ, захъумэжын ялъэмыкӀыу цӀыхухэр щилъагъум, Хьисэ игу ящӀэгъуащ[+]. 37И гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ итӀанэ:

– Гъавэр куэдщ, ауэ лэжьакӀуэхэр мащӀэщ. 38Аращи, гъавэр Ӏуахыжьын щхьэкӀэ, лэжьакӀуэхэр къигъэкӀуэну гъавэр зейм фелъэӀу[+].

#### 10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Апостол пщыкӀутӀыр


(Марк 3:13-19; Лука 6:12-16)

1[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр къриджэри, жин бзаджэхэр цӀыхухэм хахуну тепщэныгъэ яритащ абыхэм икӀи уз зыпкърыт дэтхэнэ цӀыхури дэтхэнэ цӀыху гукъыдэмыжри ягъэхъужыну лъэкӀыныгъэ яритащ.

2А апостол[*] пщыкӀутӀыр мыхэращ: Япэрауэ ПетркӀэ зэджэ Симоныр; абы и къуэш Индрис; Зеведей и къуитӀу Екъубрэ Иуанрэ; 3Филипп, Варфоломей, Фомэ, хьэкътын ахъшэр хэзыхыу щыта Маттэ, Алфей и къуэ Екъуб, Фаддей; 4Симону зи къэралым гурэ псэкӀэ хуэлажьэу щытар,[*] Иудэ Искариот; а Иудэращ Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдар.


Апостол пщыкӀутӀыр Тхьэм хуэлэжьэну Хьисэ зэрыригъэжьар


(Марк 6:7-13; Лука 9:1-6)

5А апостол пщыкӀутӀыр щригъажьэм, мыпхуэдэ унафэ яхуищӀащ Хьисэ:

– Хамэ лъэпкъхэм я деж фымыкӀуэ, Самарие хэкум[*] щыщ къалэ гуэри фыдэмыхьэ. 6Абы и пӀэкӀэ, израил цӀыхухэу мэл щхьэрыуахэм ещхьхэм я деж фыкӀуэ[+]. 7ФыкӀуи, «Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр[*] къэблэгъащ», жыфӀи хъыбар евгъащӀэ[+]. 8Сымаджэхэр вгъэхъуж, лӀахэри къэвгъэтэджыж, уэшын уз зэфыкӀхэми а узыр ящхьэщыфх, жин бзаджэхэри цӀыхухэм яхэфхуж. Абы фэ пщӀэ щӀэфтакъым, фэри пщӀэ къеӀывмых[+]. 9Фи бгырыпххэм дэлъу, дыщи, дыжьыни, гъуаплъэ ахъши здэвмыщтэ. 10Гъуэгу фыщытехьэкӀэ, хъуржыни, джанэ тӀорыкӀуэгъуи, вакъи, баши здэвмыщтэ. ЛэжьакӀуэм и шхыныр игъуэтыпхъэщи[+].

11– Къалэ ирехъу, жылэ ирехъу, дэнэ фыдыхьэми, фэ фхуэфащэ гуэрым фыщӀэупщӀэ. А щӀыпӀэм фыкъикӀыжыху, апхуэдэ гуэрым деж фыщыӀэ. 12Унэ фыщыщӀыхьэкӀэ, «Тхьэм фэ, мы унэм щӀэсхэм, фигу ирезагъэ», жыфӀи, фӀэхъус ефх. 13Унэм щӀэсхэр а фӀэхъус псалъэм хуэфащэмэ, Тхьэм гузэгъэгъуэ къаритынущ, ауэ хуэмыфащэу къыщӀэкӀмэ, гузэгъэгъуэм фи деж кърырегъэзэж. 14Унэ гуэрым щӀэсхэм е къалэ гуэрым дэсхэм ящыщ зыми фримыгъэблагъэмэ, е фи псалъэхэм къемыдаӀуэмэ, а унэм фыкъыщыщӀэкӀыжкӀэ, е а къалэм фыкъыщыдэкӀыжкӀэ, фи лъакъуэхэм къакӀэрыпщӀа сабэр кӀэрывгъэщэщыж[+]. 15Пэжыр нывжызоӀэ, къемэтмахуэм а къалэм гугъуехьу ишэчынум нэхърэ, къалэхэу Содомрэ Ӏаморэрэ[*] гугъуехьу яшэчынур нэхъ мащӀэу къыщӀэкӀынущ[+].


Си гъуэгу фызэрырикӀуэм щхьэкӀэ цӀыхухэм гугъуехь фагъэшэчынущ


(Марк 13:9-13; Лука 21:12-17)

16[•]– Мэуэ фыкъэдаӀуэ, дыгъужьхэм мэл хуэдэ фахызогъыхьэ. Аращи, блэхэм хуэдэу Ӏущу фыщыт, гъэпцӀагъэ зыхэмылъ тхьэрыкъуэхэм ещхьу фыщыт[+]. 17ЦӀыхухэм фахуэсакъ, тхьэмадэ хасэхэм фрашэлӀэнущ икӀи я синэгуэгухэм щӀопщкӀэ къыщывэуэнущи. 18Сэ си гъуэгу фызэрырикӀуэм щхьэкӀэ Ӏэтащхьэхэмрэ пащтыхьхэмрэ я пащхьэм фрашэнущ. Абыхэми хамэ лъэпкъхэми я пащхьэм хъыбарыфӀым щыхьэт фыщытехъуну Ӏэмал вгъуэтынущ абы щыгъуэ[+]. 19ХеящӀэм и пащхьэм фыщрашэкӀэ, «Сыт жытӀэну?» е «Дауэ жытӀэну?» жыфӀэу фымыгузавэ; жыфӀэн хуейр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм абдеж дыдэм фи гум къыщрилъхьэнущи. 20Къэпсэлъэнур фэракъым, атӀэ фи Адэ лъапӀэм и Псэ ЛъапӀэу фи гум илъыращ.

21– ЩӀалэм и къуэшыр, адэм и быныр яригъэукӀын мурадкӀэ тепщэныгъэ зиӀэхэм яригъэубыдынущ. Бынхэри я адэ-анэхэм япэувынущ икӀи тепщэныгъэ зиӀэхэм ирагъэукӀынущ[+]. 22Си цӀэр зэрывгъэлъапӀэм щхьэкӀэ цӀыху псори жагъуэгъу къыфхуэхъунущ. Ауэ икӀэм нэсыху теубыдагъэ зиӀэр мыкӀуэду Тхьэм къригъэлынущ[+]. 23Зы къалэм гугъуехь щывагъэшэчмэ, нэгъуэщӀ къалэ фыкӀуэ. Пэжыр нывжызоӀэ, Израил къэралым и къалэхэр къэфкӀухьын фымыухыурэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр[*] къэкӀуэжынущи[+].

24– ЕджакӀуэр езыгъаджэм нэхърэ нэхъ инкъым, унэӀутри и тепщэм нэхърэ нэхъ инкъым[+]. 25ЕджакӀуэр езыгъаджэм хуэдэ хъумэ, ар хурикъунущ, унэӀутри и тепщэм хуэдэ хъумэ, ар хурикъунущ. Унэр зейм ВелзевулкӀэ[*] щеджэкӀэ, унагъуэм исхэми абы нэхъри нэхъ Ӏеиж хужаӀэнкъэ[+]?


Фызыщышынэн хуейр


(Лука 12:4-7)

26– Аращи, абыхэм фащымышынэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къыщӀэмыщыжыну щӀэхъумауэ зыри щыӀэкъым, цӀыхухэм къамыщӀэн гъэпщкӀуауэ зыри щыӀэкъым[+]. 27КӀыфӀыгъэм щывжесӀэ псори махуэ нэхум щыфӀуэтэж. Фи тхьэкӀумэхэкӀэ къиӀущащэу зэхэфхар унащхьэхэм фытету цӀыхухэм яхуэфӀуатэ. 28Псэр зыукӀын зылъэмыкӀыу, Ӏэпкълъэпкъыр зыгъэкӀуэдхэм фащымышынэ, ауэ псэри Ӏэпкълъэпкъри жыхьэнмэм хэзыгъэкӀуэдэфынум фыщышынэ[+]. 29Бзу цӀыкӀуитӀыр зы хъурыщэкӀэ ящэркъэ? Апхуэдэу щытми, фи Адэ лъапӀэр хуэмеймэ, абыхэм ящыщ зыри щӀым къытехъуэнукъым. 30Фи щхьэм тет щхьэц налъэ псори лъытащ. 31Аращи, фымышынэ. Фэ бзу цӀыкӀу куэдым нэхърэ фынэхъ лъапӀэщ[+].


Мэссихь и гъуэгу ирикӀуэхэм уазэрыщыщыр цӀыхухэм ебгъэщӀэныр


(Лука 12:8-9)

32– Си гъуэгу ирикӀуэхэм зэращыщыр цӀыхухэм я пащхьэм щыжызыӀэ дэтхэнэри си гъуэгу ирикӀуэхэм зэращыщыр си Адэу уафэм щыӀэм и пащхьэм сэри щыжысӀэнущ[+]. 33Си гъуэгу ирикӀуэхэм ящымыщу цӀыхухэм я пащхьэм щыжызыӀэ дэтхэнэри си гъуэгу ирикӀуэхэм зэращымыщыр си Адэу уафэм щыӀэм и пащхьэм сэри щыжысӀэнущ[+].


ЩӀылъэм зэгурыӀуэныгъэ къыхуэсхьын щхьэкӀэкъым сыкъыщӀэкӀуар, атӀэ джатэ къыхуэсхьын папщӀэщ


(Лука 12:51-53; 14:26-27)

34[•]– ЩӀылъэм зэгурыӀуэныгъэ къыхуэсхьын щхьэкӀэ, сыкъэ-кӀуауэ фи мыгугъэ. ЗэгурыӀуэныгъэр къэсхьын щхьэкӀэкъым сыкъыщӀэкӀуар, атӀэ джатэ къэсхьын папщӀэщ;[+] 35сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сыкъыщӀэкӀуар къуэр и адэм, пхъур и анэм, нысэр и гуащэм пэзгъэувыжын щхьэкӀэщ. 36И унагъуэм исхэращ цӀыхум и бийр.

37– Ар хэтуи щрет, сэ фӀыуэ сызэрилъагъум нэхърэ и адэр е и анэр нэхъыфӀу зылъагъур сэ къысхуэфащэкъым. Сэ сыкъы-зэрилъагъум нэхърэ и къуэр е и пхъур нэхъыфӀу зылъагъур, ар хэт щыщми, сэ къысхуэфащэкъым. 38Ар хэтуи щрет, и жорыр къищтэу си ужь къимыувэр сэ къысхуэфащэкъым[+]. 39Ар хэтуи щрет, и псэр мыкӀуэду къызэрыригъэлыным и ужь итым и псэр фӀэкӀуэдынущ, ауэ хэтми, сэр папщӀэкӀэ зи псэр зыфӀэкӀуэдым и псэр мыкӀуэду къригъэлынущ[+].


ӀыхьэфӀ бгъуэтыныр


(Марк 9:41)

40– Фэ фезыгъэблагъэм сэри сригъэблэгъауэ мэхъу икӀи сэ сезыгъэблагъэм сэ сыкъэзыгъэкӀуари иригъэблэгъауэ мэхъу[+]. 41Хэтми, бегъымбарыр зэрыбегъымбарым щхьэкӀэ езыгъэблагъэм бегъымбарым и ӀыхьэфӀыр игъуэтыжынущ. Хэтми, щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхур, абы и щыпкъагъэм щхьэкӀэ езыгъэблагъэм щыпкъагъэ зиӀэ цӀыхум и ӀыхьэфӀыр игъуэтыжынущ. 42Хэтми, мы цӀыху цӀыкӀухэм ящыщу гуэр си гъуэгу зэрырикӀуэм щхьэкӀэ зы псы щӀыӀэ фалъэ нэхъ мыхъуми езыгъафэм, пэжыр нывжызоӀэ, и ӀыхьэфӀыр фӀэкӀуэдынукъым[+].

#### 11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1[•]Хьисэ, и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым унафэ яхуищӀа нэужь, а щӀыпӀэм икӀри, журтхэм я къалэхэм цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр щаригъэщӀэну, абыхэм щригъэдэӀуэну кӀуащ.


УмэхъакӀуэ Иуан Хьисэ деж лӀыкӀуэхэр зэригъэкӀуар


(Лука 7:18-35)

2Иуан, лъэхъуэщым щӀэсу[*] Хьисэ илэжьа Ӏуэхухэм я хъыбарыр щызэхихым, абы и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ цӀыхуитӀ игъакӀуэри,[+] 3Хьисэ иригъэупщӀащ:

– Уэра къэкӀуэн хуейр, хьэмэрэ нэгъуэщӀ гуэрым дыпэплъэн хуей?

4– Вгъэзэжи, – яжриӀащ абыхэм Хьисэ, – зэхэфхымрэ флъагъумрэ Иуан хуэфӀуэтэж: 5Нэфхэр къоплъэж, лъашэхэр тэрэзу зекӀуэ, уэшын уз зэфыкӀхэр узыншэ, дэгухэм зэхах мэхъуж, лӀахэр къотэджыж, тхьэмыщкӀэхэм хъыбарыфӀыр къалъоӀэс. 6Гъуэгу махуэ теуващ зи гум мыхъун сэр щхьэкӀэ къэзымыгъэкӀыр[+].

7Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэр ежьэжа нэужь, Хьисэ цӀыху гупышхуэхэм абы теухуауэ яжриӀэу щӀидзащ:

– Губгъуэ нэщӀым фыщихьам, сыт флъагъуну фи гугъар? Жьым игъэщэнауэ къамыл флъагъун фи гугъа[+]? 8Армырамэ, сыт флъагъун фи гугъар, абы фыщихьам? Дахэу хуэпа цӀыху гуэрт? Дахэу хуэпахэр зыщӀэсыр пащтыхьхэм я унэшхуэхэрщ. 9АтӀэ сыт флъагъун фи гугъар, абы фыщихьам? Бегъымбарырат? Пэжыр нывжызоӀэ, ар бегъымбар къудейкъым, ар бегъымбарым нэхърэ нэхъ лъапӀэщ[+]. 10Ар Тхьэм и псалъэ тхахэм зи хъыбар мыпхуэдэу хэт лӀыкӀуэрщ:[*]

«Мис, си лӀыкӀуэр уяпэ къихуэу нэзгъэкӀуэнурэ,
абы уэ уи гъуэгур пхуигъэпсынущ»[+].

11– Пэжыр нывжызоӀэ, цӀыхубзхэм къалъхуам щыщу умэхъакӀуэ Иуан[*] нэхърэ нэхъ ин щыӀэкъым. Апхуэдэу щыт пэтми, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀэт цӀыхухэм ящыщу я нэхъ цӀыкӀури Иуан нэхърэ нэхъ лъапӀэщ[+]. 12УмэхъакӀуэ Иуан* и махуэхэм къыщыщӀэдзауэ нобэр къыздэсым цӀыхухэм Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀэт цӀыхухэм гугъуехь ирагъэшэчащ икӀи бзаджащӀэхэм а тепщэныгъэшхуэр залымыгъэкӀэ яубыдыну и ужь итщ;[+] 13умэхъакӀуэ Иуан и зэманым къэсыху, бегъымбар псори, Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм итхэри а тепщэныгъэшхуэр къызэрыунэхунум тепсэлъыхьэу щытащ. 14Ар къабыл фщӀыну фыхуеймэ, умэхъакӀуэ Иуан къэкӀуэну щыта Иляс бегъымбарыр[*] аращ[+]. 15ИридэӀуэну тхьэкӀумэ зиӀэр иредаӀуэ[+].

16– Иджырей цӀыхухэр сытым езгъэщхьын? Уэрамым тесу, я ныбжьэгъухэм мыпхуэдэу еджэ щӀалэхэм ещхьщ:

17«Бжьамийхэм дыфхуепща пэтми,
фэ фыкъэфакъым;
дэ гъыбзэ фхужытӀа пэтми,
фэ фыгъакъым».

18– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Иуан къэкӀуащ. Ар нэщӀ исщ, фади ефэркъым. «Ар жин бзаджэм иӀыгъщ», хужаӀэ абы[+]. 19ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр къэкӀуащ. Ар машхэ икӀи йофэ. «Ешхэн-ефэныр зи щӀасэу, хьэкътын ахъшэр[*] хэзыххэмрэ гуэныхь зыщӀэхэмрэ я ныбжьэгъущ», хужаӀэ абы. АрщхьэкӀэ Тхьэм и акъылыфӀагъэм къыхэкӀа къэхъукъащӀэхэм а акъылыфӀагъэр ягъэщыпкъэ[+].


Гъуэгу мыгъуэ утеуващ, Хоразин къалэ! Гъуэгу мыгъуэ утеуващ, Вифсайдэ къалэ!


(Лука 10:13-15)

20[•]Хьисэ и Ӏуэху телъыджэхэм я нэхъыбэр щилэжьа къалэхэм егиеу щӀидзащ, я гуэныхьхэм зэрахущӀемыгъуэжам щхьэкӀэ.

21– Гъуэгу мыгъуэ утеуващ, Хоразин къалэ! – жиӀащ абы. – Гъуэгу мыгъуэ утеуващ, Вифсайдэ къалэ! Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фи деж щызлэжьа Ӏуэху телъыджэхэр къалэхэу Тиррэ Сидонрэ[*] щызлэжьатэмэ, щыгъуэ щыгъын куэд щӀауэ ящыгърэ я нэкӀухэр фӀамыщӀкӀэ зэщӀэцӀэлауэ я гуэныхьхэм яхущӀегъуэжынт[+]. 22Ауэ сэ нывжызоӀэ, къемэтмахуэм фэ гугъуехьу фшэчынум нэхърэ Тиррэ Сидонрэ гугъуехьу яшэчынур нэхъ мащӀэу къыщӀэкӀынущ[+]. 23Уэ, Капернаум къалэ, уафэм удэкӀуеину? Хьэуэ, жыхьэнмэм и кууупӀэм нэсыху укӀуэцӀрыхунущ,[*] уи деж щызлэжьа Ӏуэхушхуэхэр Содом къалэм[*] щызлэжьатэмэ, ар иджыри къэс щытынути. 24Ауэ сэ нывжызоӀэ, къемэтмахуэм гугъуехьу уэ пшэчынум нэхърэ Содом гугъуехьу ишэчынур нэхъ мащӀэу къыщӀэкӀынущ.


Си деж фыкъакӀуи, гузэгъэгъуэ фэстынщ


(Лука 10:21-22)

25[•]И псалъэм къыпищэу, Хьисэ жиӀащ итӀанэ:

– Си Адэ, уафэмрэ щӀылъэмрэ я Зиусхьэн. Мы Ӏуэхухэр цӀыху губзыгъэхэмрэ цӀыху Ӏущхэмрэ ящыбгъэпщкӀуурэ, сабийхэм зэребгъэщӀамкӀэ фӀыщӀэ пхузощӀ. 26Си Адэ, апхуэдэущ уэ узэрыхуеяр.

27– Псори си Адэм къысӀэщӀилъхьащ. Къуэ лъапӀэр зыхуэдэр Адэ лъапӀэм фӀэкӀа, зыми ищӀэркъым. Адэ лъапӀэр зыхуэдэри Къуэ лъапӀэмрэ Къуэ лъапӀэм ар зригъэщӀэну хуей цӀыхухэмрэ фӀэкӀа, зыми ищӀэркъым[+].

28– ЦӀыху ешаелӀа, хьэлъэ уэндэгъу зытелъ псори, си деж фыкъакӀуэ, гузэгъэгъуэ фэстынущи[+]. 29Си бжьыр зытефлъхьэ, жысӀэр зэвгъащӀэ, сэ сигур щабэщ икӀи пагагъэ схэлъкъыми. ПсэмкӀэ гузэгъэгъуэ вгъуэтынущ итӀанэ; 30си бжьыр шэчыгъуафӀэщ, си хьэлъэри уэндэгъукъыми[+].

#### 12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм гуэдз щхьэмыжхэр щэбэт махуэм къызэрыпачар


(Марк 2:23-28; Лука 6:1-5)

1[•]Хьисэ гуэдз хьэсэхэм хэтурэ кӀуэрт щэбэт махуэ гуэрым. И гъуэгу ирикӀуэхэр мэжэлӀати, гуэдз щхьэмыжхэр къыпачурэ яшхыу щӀадзащ щэбэт махуэ[*] гуэрым. 2Фарисейхэм[*] ар щалъагъум, Хьисэ къыжраӀащ:

– Еплъыт, щэбэт махуэм хабзэкӀэ пщӀэ мыхъунур[*] уи гъуэгу ирикӀуэхэм ящӀэ.

3– Даутрэ Даут и гъусэхэмрэ мэжалӀэ щыхъум, абы ищӀам[*] феджакъэ? – яжриӀащ Хьисэ. 4– Ар Тхьэм и унэм щӀыхьэри, Тхьэм и пащхьэм цӀыхухэм иралъхьа щӀакхъуэр[*] езыми и гъусэхэми яшхащ. ХабзэмкӀэ дин пашэхэм фӀэкӀ нэгъуэщӀ гуэрым а щӀакхъуэр ишх мыхъуну щытащ, ауэ Даути и гъусэхэми яшхащ. 5Дин пашэхэр Тхьэм и унэшхуэм щӀэту, щэбэт махуэм лажьэурэ, а махуэр ямыгъэлъапӀэ пэтми,[*] лажьэ ямыӀэу къызэрынэр Мусэ и Торэт хабзэм зэритми феджакъэ? 6Ауэ сэ вжызоӀэ, Тхьэм и унэшхуэм нэхърэ нэхъ лъапӀэу зыгуэр къыфхэтщ[+]. 7«Къурмэн щӀыныракъым сызыхуейр, атӀэ гущӀэгъур арщ» – Тхьэм жиӀа а псалъэхэм[*] къригъэкӀыр къывгурыӀуэу щытатэмэ, лажьэ зимыӀэхэр вгъэкъуэншэнтэкъым; 8сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр[*] щэбэт махуэм и зиусхьэнщи.


Зи Ӏэ лъэныкъуэр гъуа лӀы гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Марк 3:1-6; Лука 6:6-11)

9[•]Хьисэ а щӀыпӀэм икӀри, журтхэм я синэгуэгум[*] щӀыхьащ итӀанэ. 10Зи Ӏэ лъэныкъуэр гъуа лӀы гуэр щӀэтт абы. Апхуэдэу щыхъум, Хьисэ зэрагъэкъуэншэн щхьэусыгъуэ гуэр къагъуэтын щхьэкӀэ, къеупщӀащ:

– Сымаджэр щэбэт махуэм бгъэхъужыныр хабзэм къезэгърэ, хьэмэ къемызэгърэ[+]?

11– Фэ фщыщу хэт и мэл закъуэр щэбэт махуэм мащэм ихуамэ, къизымыхыжынур? – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 12– ЦӀыхур мэлым нэхърэ куэдкӀэ нэхъ лъапӀэкъэ? Аращи, щэбэт махуэм фӀы пщӀэну хабзэм къозэгъ[+].

13Хьисэ а лӀым жриӀащ итӀанэ:

– Уи Ӏэр къэший!

ЛӀым и Ӏэр къишийри, адрей Ӏэм хуэдэу хъужащ.

14Синэгуэгум щӀэкӀыжауэ, Хьисэ ягъэкӀуэдыну мурад ящӀати, зэрагъэкӀуэдыну щӀыкӀэмкӀэ зэчэнджэщыжырт фарисейхэр абы щыгъуэ.


Тхьэм езым хуэлэжьэну къыхихар

15Абыхэм я мурадыр къыщищӀэм, Хьисэ а щӀыпӀэм икӀыжащ. Хьисэ и ужь цӀыху куэд иуващ, икӀи абыхэм яхэт сымаджэ псори игъэхъужащ. 16Ауэ Хьисэ езыр хэтми цӀыхухэм кърамыгъэщӀэну абыхэм яриухылӀащ[+]. 17Апхуэдэу щӀэхъуар Мэссихь теухуауэ Тхьэм жиӀауэ Ешайа бегъымбарым и тхылъым ит мы псалъэхэр[*] пэж хъун щхьэкӀэщ:

18«Мыращ къысхуэлэжьэну къыхэсхар.
Ар фӀыуэ солъагъу, си гум ирихьыр арщ.
Сэ си псэр абы и гум ислъхьэнурэ,
хамэ лъэпкъхэр щыпкъагъэм иригъэдэӀуэнущ абы.
19Хьэлэбэлыкъ макъ игъэӀунукъым абы икӀи гуоунукъым.
Абы и макъыр уэрамхэми зыми щызэхихынукъым.
20НыкъуэкъищӀыкӀ хъуа* къамыл кърищӀыкӀынукъым,
ерагъыу блэ уэздыгъэку[*] игъэункӀыфӀынукъым,
щыпкъагъэр тригъэкӀуэху.
21Лъэпкъхэр зыщыгугъыу зыпэплъэр Аращ».


Хьисэрэ жин бзаджэхэм я пашэ Велзевулрэ


(Марк 3:20-30; Лука 11:14-23; 12:10)

22[•]Жин бзаджэм иӀыгъ лӀы нэф икӀи бзагуэ гуэр Хьисэ деж къашащ цӀыхухэм. Хьисэ лӀым и бзэр къригъэутӀыпщыжьащ, и нэхэри къригъэплъэжащ. 23ЦӀыху гупышхуэм, хуабжьу ягъэщӀагъуэу, жаӀащ:

– Мыр Даут и Къуэу[*] Мэссихьыр[*] армырауэ пӀэрэ[+]?

24Фарисейхэм, ар щызэхахым, мыпхуэдэу жаӀащ:

– Жин бзаджэхэм я пашэ Велзевул[*] и къарукӀэщ жин бзаджэхэр цӀыхухэм абы зэрахихур[+].

25Ауэ Хьисэ, абыхэм я гум илъыр ищӀэрти, яжриӀащ:

– Дэтхэнэ къэралри, лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъумэ, зэхэкъутэнущ. Абы ещхьу, ар ирекъалэ е иреунагъуэ, лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъумэ, щыӀэжын лъэкӀынукъым. 26ШейтӀаным цӀыху гуэр зыӀыгъ шейтӀаныр абы хихумэ, езым и щхьэкӀэ лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъуауэ арщ. Апхуэдэу хъумэ, абы и тепщэныгъэр щыӀэжын дауэ лъэкӀыну? 27НтӀэ, сэ жин бзаджэхэр цӀыхухэм Велзевул и къарукӀэ щахэсхукӀэ, фэ фи цӀыхухэм жин бзаджэхэр цӀыхухэм зэрыхахужыр хэт и къарукӀэ? Аращи, фэ фи цӀыхухэрщ фызыгъэкъуэншэнур[+]. 28Ауэ сэ жин бзаджэхэр цӀыхухэм зэрахэсхур Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и ӀэмыркӀэщи, абы къикӀыр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр къыфхыхьауэ арщ.

29– Абы ещхьу, лӀы къарууфӀэ гуэрым и унэ щӀыхьэу, абы и хьэпшыпхэр къихъунщӀэн зылъэкӀынур хэт, лӀы къарууфӀэр япэщӀыкӀэ имыпхмэ? А лӀыр ипхэмэ, абы и унэр къихъунщӀэн лъэкӀынущ.

30– Сэ си мыгъусэр си пэрыуэгъущ, си гъусэу зэхуэзымыхьэсым зэбгредз[+]. 31Аращи, нывжызоӀэ, цӀыхухэм сыт хуэдэ гуэныхь ящӀами, сыт хуэдизу Тхьэр ягъэпцӀами, къахуэгъункӀэ Ӏэмал щыӀэщ, ауэ, хэту щытми, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зыгъэпцӀым къыхуэгъунукъым[+]. 32Хэту щытми, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм псалъэ Ӏей хужызыӀэм къыхуэгъункӀэ Ӏэмал щыӀэщ, ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм псалъэ Ӏей хужызыӀэм мы дунейми ахърэтым къыщыхуэгъунукъым.


Жыгыр зыхуэдэр къыпыкӀэмкӀэ пщӀэнущ


(Лука 6:43-45)

33– Жыгыр фӀымэ, къыпыкӀэри фӀынущ. Жыгыр Ӏеймэ, къыпыкӀэри Ӏеинущ; жыгыр зыхуэдэр къыпыкӀэмкӀэ къэпщӀэнущ[+]. 34Фэ, блэ щылъхухэ, апхуэдиз бзаджагъэ фхэлъу фӀы зэрыжыфӀэнур дауэ? Жьэм къыжьэдэкӀыр гум илъырщ[+]. 35ЦӀыхуфӀым игу илъ фӀым фӀыгъуэр къыдокӀуэ, цӀыху бзаджэм игу илъ бзаджагъэм бзаджагъэ къыдокӀуэ. 36Сэ нывжызоӀэ, цӀыхухэм жаӀэ дэтхэнэ зы псалъэ купщӀэншэми щхьэкӀэ къемэтмахуэм деж Тхьэм жэуап иратыжын хуей хъунущ;[+] 37уи псалъэхэм елъытауэ, Тхьэм уиухеинущ икӀи уи псалъэхэм елъытауэ Тхьэм уигъэкъуэншэнущи[+].


Уафэм нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ къахуригъэхыну фарисейхэр Хьисэ къызэрелъэӀуар


(Марк 8:11-12; Лука 11:29-32)

38[•]Торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ фарисейхэмрэ ящыщ гуэрхэм Хьисэ къыжраӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ гуэр дыбгъэ-лъагъуну дыхуейщ[+].

39– Иджырей цӀыху бзаджэу Тхьэр зымыщӀэхэр нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ хуейщ, ауэ Инус бегъымбарым[*] и нэщэнэм фӀэкӀа Тхьэм абыхэм нэщэнэ къаритынукъым;[+] 40Инус бегъымбарыр бдзэжьей иным и ныбэм жэщищ-махуищкӀэ зэрилъам ещхьу, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэри щӀылъэм и кууупӀэм жэщищ-махуищкӀэ щӀэлъынущ. 41Ниневие къалэм дэса цӀыхухэр, къемэтмахуэм къэтэджыжынурэ, иджырей цӀыхухэм къедэуэнущ икӀи ахэр къагъэкъуэншэнущ, Инус ахэр Тхьэм и псалъэхэм иригъэдаӀуэ щыхъум, ящӀа гуэныхьхэм хущӀегъуэжащи, ауэ сэ нывжызоӀэ, Инус нэхърэ нэхъ лъапӀэ гуэр къыфхэтщ[+]. 42Абы ещхьу ипщэ къэралым щыщ пащтыхь цӀыхубзыр[*], къемэтмахуэм къэтэджыжынурэ иджырей цӀыхухэм къедэуэнущ, икӀи ахэр къигъэкъуэншэнущ. А пащтыхь цӀыхубзыр Сэлмэн пащтыхьым[*] и акъылыфӀагъэм едэӀуэн щхьэкӀэ щӀылъэм и гъунэ дыдэм къикӀри, къэкӀуащи, ауэ сэ нывжызоӀэ, Сэлмэн пащтыхьым нэхърэ нэхъ лъапӀэ гуэр къыфхэтщ.


Жин бзаджэм къызэригъэзэжыр


(Лука 11:24-26)

43[•]– Жин бзаджэ гуэр, цӀыху гуэрым къыщыхэкӀыжкӀэ, псы здэщымыӀэ губгъуэ нэщӀым макӀуэри, зыщигъэпсэхун щӀыпӀэ лъыхъуэурэ къекӀухь, ауэ игъуэтыркъым. 44Зыщигъэпсэхун щӀыпӀэ щимыгъуэткӀэ, жеӀэ: «Сызыхэса цӀыхум, си унэу щытам деж, згъэзэжынщ». Абы деж къегъэзэжри, унэр нэщӀу, пхъэнкӀауэ, зэлъыӀухауэ кърохьэлӀэж. 45Апхуэдэу щыхъукӀэ, езым нэхърэ нэхъ Ӏейуэ нэгъуэщӀ жин бзаджибл здешэри, макӀуэри, унэм щӀотӀысхьэ. ИкӀэм-икӀэжым а цӀыхум и Ӏуэхур япэм нэхърэ нэхъ Ӏей мэхъу. Аращ иджырей цӀыхухэм къащыщӀынур[+].


Хьисэ и анэмрэ и къуэшхэмрэ


(Марк 3:31-35; Лука 8:19-21)

46[•]А псалъэхэр цӀыху гупышхуэм щажриӀэм, Хьисэ и анэмрэ и къуэшхэмрэ къепсэлъэну хуейуэ къэкӀуауэ пщӀантӀэм дэтт[+]. 47Хьисэ зыгуэрым къыжриӀащ:

– Мес, уи анэмрэ уи къуэшхэмрэ къэкӀуауэ, къопсэлъэну хуейуэ пщӀантӀэм дэтщ.

48– Хэт си анэри, хэт си къуэшхэри? – еупщӀащ Хьисэ ар къыжезыӀам. 49ИтӀанэ и гъуэгу ирикӀуэхэм Ӏэ яхуищӀри, жиӀащ:

– Мыхэращ сэ си анэри си къуэшхэри; 50сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ хэту щытми, си Адэу уафэм щыӀэр зыхуейр зыгъэзащӀэр арщ сэ си къуэшри, си шыпхъури, си анэри[+].

#### 13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Жылэ зысэм теухуа ущие хъыбарыр


(Марк 4:1-9; Лука 8:4-8)

1[•]Унэм щӀэкӀри, Хьисэ гуэл Ӏуфэм ӀутӀысхьащ а махуэ дыдэм. 2Абы деж къыщызэхуэса цӀыхухэр апхуэдизкӀэ куэд хъурти, езыр кхъуафэжьейм итӀысхьащ. ЦӀыху гупышхуэр псы Ӏуфэм Ӏутт. 3Ущие хъыбаркӀэ цӀыхухэм Ӏуэхугъуэ куэд яжриӀащ Хьисэ итӀанэ:

– ФыкъэдаӀуэ. Жылэ исэну лӀы гуэр дэкӀащ. 4Здисэм, жылэм щыщ гъуэгум телъэлъащ. Къуалэбзухэр къэлъатэри, ар ящыпащ. 5ЩӀыр къызэмэщӀэкӀ мывалъэм хэлъэлъащ жылэм щыщ. ЩӀыр куутэкъыми, щӀэх дыдэ къыхэжащ жылэр, 6ауэ дыгъэр къыщыдэкӀуейм, исыжащ икӀи лъабжьэ куу зэримыӀам щхьэкӀэ гъужащ. 7А жылэ дыдэм щыщ банэхэм хэлъэлъащ. Банэхэм зыкъаужьри, жылэм къикӀыкӀар ятхьэлащ. 8А жылэм щыщ щӀыгулъ фӀыцӀэми хэлъалъэщ, къэкӀри, щхьэмыжхэр къыпыкӀащ. Зы гуэдз хьэдзэр хьэдзищэ хъуащ, адрейр гуэдз хьэдзэ хыщӀ хъуащ, ещанэр хьэдзэ щэщӀ хъуащ.

9Хьисэ щӀигъужащ итӀанэ:

– ТхьэкӀумэ зиӀэр иредаӀуэ[+].


Ущие хъыбархэр Хьисэ цӀыхухэм щӀахуиӀуэтар


(Марк 4:10-12; Лука 8:9-10)

10[•]И гъуэгу ирикӀуэхэр къыбгъэдыхьэри, Хьисэ къеупщӀащ абы щыгъуэ:

– ЦӀыхухэм захуэбгъазэурэ, ущие хъыбархэр сыт щӀахуэпӀуатэр?

11– Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм и щэхухэр фщӀэну абы хуитыныгъэ къывитащ фэ, ауэ адрей цӀыхухэм къаритакъым, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм[+]. 12– Ар хэтуи ирехъу, зиӀэм нэхъыбэ къритынущ Тхьэм, къелыжу хуигъэбэгъуэнущ, ауэ зимыӀэм иӀэ тӀэкӀури Ӏихыжынущ Тхьэм[+]. 13Сэ цӀыхухэм захуэзгъазэурэ, ущие хъыбархэр щӀахуэсӀуатэр мыращ:

«Плъэ пэтми, абыхэм ялъагъуркъым,
даӀуэ пэтми, зэхахыркъым
икӀи къагурыӀуэркъым».

14– Тхьэм езым и псалъэу Ешайа бегъымбарым игу ирилъхьэу къыжригъэӀахэр[*] пэж хъуащ абыхэм къехъулӀа ӀуэхумкӀэ:

«Фэ зэхэфх зэпыту фыщытынущ,
ауэ къывгурыӀуэнукъым;
фэ флъагъу зэпыту фыщытынущ,
ауэ гу лъыфтэнукъым.
15Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы цӀыху лъэпкъыр
гулъытэншэ хъуащ.
Я тхьэкӀумэхэмкӀи ерагъыу зэхах къудейщ,
я нэхэри яуфӀыцӀащ.
Апхуэдэу щымытамэ, я нэхэмкӀи ялъагъунт,
я тхьэкӀумэхэмкӀи зэхахынт,
ягухэмкӀи зэхащӀыкӀынт,
си дежи къагъэзэжынти,
сэ ахэр згъэхъужынт итӀанэ»[+].

16– Ауэ фэ фи нэхэми фи тхьэкӀумэхэми я насыпщ, абыхэм икӀи ялъагъу, икӀи зэхах[+]. 17Пэжыр нывжызоӀэ, бегъымбар куэди щыпкъагъэ зигу илъ цӀыху куэди фэ флъагъур ялъагъуну хуеящ, ауэ ялъэгъуакъым, фэ зэхэфхри зэхахыну хуеящ, ауэ зэхахакъым[+].


Жылэ зысэм теухуа ущие хъыбарым къикӀыр


(Марк 4:13-20; Лука 8:11-15)

18[•]– Жылэ зысэм теухуа ущие хъыбарым къикӀым фыкъедаӀуэ абы щыгъуэ: 19Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм и хъыбарыр зыгуэрым зэхихрэ, ар къыгурымыӀуэмэ, шейтӀаныр къокӀуэри, а цӀыхум игу илъ жылэфӀыр ирехыж. Мыр гъуэгум телъэлъа жылэм хуэдэщ. 20Адрей цӀыхури щӀы мывалъэм хэлъэлъа жылэм хуэдэщ. А цӀыхуращ Тхьэм и псалъэхэр зэрызэхихыу, щыгуфӀыкӀыурэ зыщтэр. 21Ауэ абы игукӀэ лъабжьэ зэримыӀэм щхьэкӀэ, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум куэдрэ теткъым. Тхьэм и псалъэхэм щхьэкӀэ гузэвэгъуэ зэрыхэхуэу, е цӀыхухэм абы гугъуехь ирагъэшэчу зэрыщӀадзэу, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум токӀыж ар[+]. 22НэгъуэщӀ цӀыху гуэр банэхэм хэлъэлъа жылэм хуэдэщ. Тхьэм и псалъэхэр зэхех апхуэдэм, ауэ мы дунейм щызекӀуэ гугъуехьхэмрэ беягъэм и пцӀымрэ Тхьэм и псалъэу и гум илъхэр ятхьэлэри, абы фӀыгъуэ къыпыкӀыркъым[+]. 23НэгъуэщӀ зыри щӀыгулъ фӀыцӀэм хэлъэлъа жылэм хуэдэщ. А цӀыхуращ Тхьэм и псалъэхэр зэхихыу зэхэзыщӀыкӀыр. Абы фӀыгъуэ къыпокӀ, – е хуэдищэ, е хуэдэ хыщӀ, е хуэдэ щэщӀ[+].


Ежьужьым теухуа ущие хъыбарым къикӀыр

24Хьисэ нэгъуэщӀ ущие хъыбари яхуиӀуэтащ абыхэм:

– Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр зыхуэдэр хьэсэм жылэфӀ хэзысарщ. 25АрщхьэкӀэ, цӀыхухэр жейм хэту, а цӀыхум и жагъуэгъур къакӀуэщ, и гуэдз хьэсэм ежьужь* къыхисэри ежьэжащ. 26А жылэр къэкӀыурэ, щхьэмыж ищӀу щыхуежьэм, абы щӀыгъуу удз ежьужьри къыхэкӀащ.

27– Хьэсэр зейм деж и лэжьакӀуэхэр кӀуэри жраӀащ: «Зи щӀыхь ин, уи хьэсэм жылэфӀ тепсатэкъэ? НтӀэ мы удз ежьужьыр дэнэ къикӀа?»

28– «Жагъуэгъу гуэрщ ар къызэзыщӀар», – яжриӀащ абы. – «Дэ дыкӀуэу ахэр къыхэтчыну ухуей?» еупщӀащ лэжьакӀуэхэр хьэсэр зейм.

29– Ауэ абы жиӀащ: «Хьэуэ, ар хъунукъым, ежьужьым щӀыгъуу гуэдзри къыхэфчынкӀэ мэхъури. 30ТӀури зэщӀыгъуу хэгъуэм нэсыху къызэдрекӀ. Къахыжын щыхъукӀэ, гъавэр къэзыххэм сэ яжесӀэнущ: Япэ щӀыкӀэ ежьужьыр зэхуэфхьэси, пхыр фщӀы, мафӀэкӀэ вгъэсын щхьэкӀэ; итӀанэ гуэдзыр зэхуэфхьэси, си гуэнхэм ифкӀутэ»[+].


Хъардэл* хьэдзэмрэ пщагъэмрэ теухуа ущие хъыбархэр


(Марк 4:30-32; Лука 13:18-21)

31[•]Абыхэм нэгъуэщӀ ущие хъыбари къахуиӀуэтащ Хьисэ:

– Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр зыхуэдэр хъардэл[*] хьэдзэрщ. Ар лӀы гуэрым къищтэри, и хьэсэм щыхисащ. 32Хьэдзэ псоми нэхърэ нэхъ цӀыкӀу пэтми, ар къэкӀа нэужь, зы илъэс зи ныбжь къэкӀыгъэхэм нэхърэ нэхъ ин мэхъу. Къуалэбзухэр къэлъатэурэ и къудамэхэм къытетӀысхьэу, ахэр жьауапӀэ яхуохъу[+].

33НэгъуэщӀ ущие хъыбар яхуиӀуэтащ итӀанэ:

– Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр зыхуэдэр пщагъэрщ. ЦӀыхубз гуэрым ар къищтэщ, ӀэнлъищкӀэ хупцӀынэ ипщэри, хупцӀынэ псори игъэтэджащ[+].

34А псори Хьисэ цӀыхухэм ущие хъыбархэмкӀэ ягуригъэӀуащ. Ущие хъыбар хэмыту зыри яжриӀэртэкъым. 35Хьисэ цӀыхухэм захуигъазэурэ ущие хъыбархэр щӀахуиӀуэтар бегъымбарым жиӀа мы псалъэхэр пэж хъун щхьэкӀэщ:

«Ущие хъыбархэр Ӏуэтэным
си жьэр хузэщӀэсхынурэ,
дунейр къызэриухуэрэ гъэпщкӀуауэ щыт Ӏуэхугъуэхэм
я щэхухэр нахуэ къэсщӀынущ»[+].


Гуэдз хьэсэм жагъуэгъу гуэрым хиса ежьужьым теухуа ущие хъыбарым къикӀыр Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм къазэрыгуригъэӀуар

36Хьисэ зыхэт цӀыху гупышхуэхэм къахэкӀри, зыщӀэса унэм щӀыхьэжащ абы и ужькӀэ. И гъуэгу ирикӀуэхэр къыбгъэдыхьэри, Хьисэ къеупщӀащ:

– Хьэсэм къыхэкӀа удз ежьужьым теухуа ущие хъыбарым къикӀыр къыдгурыгъаӀуэ.

37– ЖылэфӀыр зысар ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэрщ,[*] – жиӀащ Хьисэ. 38– Хьэсэ хъужыр дунейр арщ. ЖылэфӀ хъужыр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм* щӀэт цӀыхухэр арщ. Ежьужь хъужыр шейтӀаным и цӀыхухэр арщ[+]. 39Адрейуэ, а ежьужьыр гуэдз хьэсэм щызыса жагъуэгъур шейтӀанырщ. Хэгъуэм къизгъэкӀыр мы дунейм и кӀэухырщ, гъавэр къэзыхыжхэр жыхуэсӀэр мелыӀычхэрщ[+].

40– Удз ежьужьыр, къыхачурэ, мафӀэмкӀэ зэрагъэсым хуэдэущ зэрыхъунур мы дунейм и кӀэухым деж: 41ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и мелыӀычхэр игъэкӀуэнурэ, удз ежьужьыр гъавэм къызэрыхачым хуэдэу, цӀыхухэм гуэныхь езыгъащӀэ цӀыхухэри, бзаджагъэ зыщӀэ нэгъуэщӀ цӀыхухэри Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀагъэкъэбзыкӀынущ[+]. 42МелыӀычхэм а цӀыхухэр зэхуашэсынурэ, мафӀэшхуэ зэрылъ хьэкум ирадзэнущ. Абы гъы макърэ дзэ зэрыгъэшх макърэ къыщыӀунущ[+]. 43Щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхухэр дыгъэ нэбзийхэм хуэдэу Адэ лъапӀэм и Тепщэныгъэшхуэм къыщынэхунущ абы щыгъуэ. ИридэӀуэну тхьэкӀумэ зиӀэр иредаӀуэ[+].


Ущие хъыбарищ

44– Абы нэмыщӀкӀэ, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр зыхуэдэр хьэсэм щыгъэпщкӀуауэ щыта мылъкушхуэр арщ. А мылъкушхуэр цӀыху гуэрым къыщигъуэтым, игъэпщкӀужщ, гуфӀэурэ кӀуэщ, иӀэ псори ищэжри, а хьэсэр къищэхуащ.

45– ИтӀанэ, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр зыхуэдэр налкъутналмэс дэгъуэхэр къэзылъыхъуэ сатуущӀэращ. 46Налкъутналмэс лъапӀэ къыщигъуэтым, кӀуэщ, иӀэ псори ищэжри, ар къищэхуащ.

47– ИтӀани, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр зыхуэдэр хым хадзэу бдзэжьей лъэпкъыгъуэ Ӏэджи къызэраубыда хъырщ[+]. 48Бдзэжьейр из хъуа нэужь, бдзэжьеящэхэм ар хы Ӏуфэм къытралъэфэжащ. Ахэр тӀысщ, бдзэжьей нэхъыфӀхэр пэгунхэм иралъхьэри, бдзэжьей нэхъыкӀэхэр хыфӀадзэжащ[+]. 49Апхуэдэущ зэрыхъунур мы дунейм и кӀэухым деж. МелыӀычхэр къехынурэ, щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхухэм цӀыху бзаджэхэр къыхашурэ,[+] 50мафӀэшхуэ зэрылъ хьэкум ирадзэнущ. Абы гъы макърэ дзэ зэрыгъэшх макърэ къыщыӀунущ[+].


МылъкущӀэмрэ мылъкужьымрэ

51Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм еупщӀащ абы и ужькӀэ:

– Мы Ӏуэхугъуэ псори фӀыуэ къывгурыӀуа?

– ФӀыуэ къыдгурыӀуащ, Зиусхьэн, – жэуап къатыжащ абыхэм.

52– Абы къыхэкӀкӀэ, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэ дэтхэнэ торэт егъэджакӀуэ пашэри[*] унэр зей гуэрым хуэдэщ. Абы и мылъку гъэтӀылъыпӀэм мылъкущӀи мылъкужьи кърех.


Назарет дэс цӀыхухэм Хьисэ зэрамыщтар


(Марк 6:1-6; Лука 4:16-30)

53[•]А ущие хъыбархэр щиухым, Хьисэ а щӀыпӀэм икӀыжащ. 54И анэ и къалэм къэкӀуэжри, Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм синэгуэгум щаригъащӀэу щӀидзащ. ЦӀыхухэм зэраригъащӀэ щӀыкӀэр ягъэщӀагъуэу жаӀащ:

– Мы лӀым мыпхуэдиз акъылыфӀагъэ дэнэ къриха? Мыпхуэдэ лъэкӀыныгъэшхуэ зыхэлъ телъыджэлажьэхэр дэнэ къикӀрэ[+]? 55ПхъащӀэм и къуэр аракъэ мыр? Мыбы и анэкъэ МэриемкӀэ зэджэр? Екъуб, Иосий, Симон, Иудэ сымэ мы лӀым и къуэшкъэ[+]? 56И шыпхъу псори дэ къытхэскъэ? Апхуэдэу щыщыткӀэ, мы лӀым а псори дэнэ къриха?

57Апхуэдэу щӀэупщӀэурэ, Хьисэ щхьэкӀэ я гум мыхъун кърагъэхьащ.

– Бегъымбарым щӀыхь хуэзымыщӀыр езыр щапӀа къалэм дэсхэмрэ и унагъуэм щыщхэмрэ я закъуэщ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм[+].

58Абыхэм фӀэщхъуныгъэ зэрамыӀэм щхьэкӀэ, Хьисэ Ӏуэху телъыджэ куэд абдежым щилэжьакъым.

#### 14-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


УмэхъакӀуэ Иуан и щхьэр зэрыпаупщӀар


(Марк 6:14-29; Лука 9:7-9)

1[•]Пщы Ирод,[*] Хьисэ и хъыбарыр зэхихати, 2и ӀуэхутхьэбзащӀэхэм яжриӀащ а махуэхэм:

– Ар умэхъакӀуэ Иуанырауэ къыщӀэкӀынщ. Ар лӀахэм къахэтэджыкӀыжащ, аращ апхуэдэ къару зыхэлъ телъыджэхэр щӀилэжьыр[+].

3-4Ирод ар щӀыжиӀар мыращ: ФилиппкӀэ зэджэ и къуэшыр псэу пэтми, Ирод а Филиппым и фыз Иродиадэ зи цӀэр къишэжат. Абы ар къызэришэжам щхьэкӀэ, Иуан Ирод жриӀэрт: «Уи къуэшым и фыз къэпшэжыныр хабзэм къезэгъыркъым». Иродиадэ и лъэӀукӀэ Ирод и зауэлӀхэм Иуан яригъэубыдщ, Ӏэхъулъэхъу ярыригъалъхьэри, лъэхъуэщым щӀригъэдзащ абы и ужькӀэ[+]. 5Ирод Иуан иригъэукӀыну хуейт, ауэ цӀыхухэм ящышынэрт, абыхэм Иуан бегъымбару ялъытэрти[+].

6Ирод къыщалъхуа махуэр щагъэлъапӀэм, Иродиадэ и пхъур зэхуэсахэм я пащхьэм къыщыфащ икӀи ар пщы Ирод игу ирихьащ.

7Ирод хъыджэбзыр игу ирихьати, абы тхьэ хуиӀуащ:

– Сыт ухуейми, уэстынщ.

8И анэм игъэӀущати, хъыджэбзым жиӀащ:

– УмэхъакӀуэ Иуан и щхьэр лагъэм илъу къызэт.

9Пащтыхьым ар щызэхихым, хуабжьу гущӀыхьэ щыхъуащ, арщхьэкӀэ хьэщӀэхэм я пащхьэм тхьэ щиӀуати, хъыджэбзыр зыхуейр иратыну унафэ ищӀри, 10Иуан и щхьэр лъэхъуэщым щыпиупщӀыну зауэлӀ гуэр игъэкӀуащ. 11Иуан и щхьэр лагъэм илъу къахьри, хъыджэбзым иратащ, абы ар и анэм хуихьащ. 12Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэр къакӀуэщ, Иуан и хьэдэр лъэхъуэщым къыщӀахыжри щӀалъхьэжащ итӀанэ. ЩӀалъхьэжа нэужь, кӀуэри къэхъуар Хьисэ хуаӀуэтэжащ[+].


Хьисэ цӀыху минитху зэригъэшхар


(Марк 6:30-44; Лука 9:10-17; Иуан 6:1-14)

13[•]А хъыбарыр щызэхихым, цӀыхухэм яхэкӀри, щӀыпӀэ пхыдза гуэрымкӀэ и закъуэу кхъуафэжьейкӀэ иунэтӀащ Хьисэ. Ар щызэхахым, цӀыху гупышхуэ къалэхэм къыдэкӀри, Хьисэ лъэсу кӀэлъыкӀуащ. 14Хьисэ кхъуэфэжьейм къикӀыу, цӀыху гупышхуэр щилъагъум, игу ящӀэгъури, сымаджэу яхэтыр игъэхъужащ.

15Пщыхьэщхьэр къыщысым, и гъуэгу ирикӀуэхэр къыбгъэдыхьэри, Хьисэ къыжраӀащ:

– Мы щӀыпӀэр пхыдзащ, махуэри хэкӀуэтакӀэщ. Жылэхэм кӀуэуэ гъуэмылэ къыщащэхун щхьэкӀэ, цӀыхухэр утӀыпщ.

16– Ахэр щӀэкӀуэн щыӀэкъым. Фэ вгъашхэ ахэр, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм.

17– Дэ щӀакхъуитхурэ бдзэжьеитӀрэ фӀэкӀа диӀэкъым, – къыжраӀащ адрейхэм.

18– Ахэр сэ къысхуэфхьыт, – жиӀащ Хьисэ.

19Хьисэ цӀыху гупышхуэхэм яжриӀащ удзыпцӀэм хэтӀысхьэну. ЩӀакхъуитхумрэ бдзэжьеитӀымрэ къищтэщ, уафэм дэплъейри, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀащ. ЩӀакхъуэхэр зэгуищӀыкӀыурэ, и гъуэгу ирикӀуэхэм яритащ итӀанэ; абыхэм цӀыху гупышхуэхэм хуагуэшащ. 20Арати, псори шхащ, псоми загъэнщӀащ. Къадэхуа щӀакхъуэ бзыгъэхэр зэхуахьэсыжри, матэ пщыкӀутӀым ярызу хъуащ. 21ЦӀыхубзхэмрэ сабийхэмрэ нэмыщӀ, шхахэр цӀыху минитху хуэдиз хъурт[+].


Хьисэ псы гущӀыӀум тету зэрыкӀуар


(Марк 6:45-52; Иуан 6:16-21)

22[•]Хьисэ цӀыху гупышхуэхэр иригъэжьэжыху зыпимыгъаплъэу, и гъуэгу ирикӀуэхэр кхъуафэжьейм иригъэтӀысхьащ итӀанэ, гуэлым зэпрыкӀын щхьэкӀэ. 23ЦӀыхухэр иутӀыпщыжа нэужь, Тхьэм елъэӀуну Ӏуащхьэм и закъуэ дэкӀуеящ. Пщыхьэщхьэр щыхъуам, ар и закъуэу абдеж къытенащ[+]. 24Плъэмэ, кхъуафэжьейр гуэлым и кум нэсат, ауэ жьы къепщэрти, толъкъунхэр къыжьэхэуэурэ, кхъуафэжьейр зэхэзедзэ хъуащ.

25Джэд Ӏуэгъуэм деж Хьисэ, псы щӀыӀум тету, кхъуафэжьейм исхэм я лъэныкъуэкӀэ кӀуащ. 26Псы гущӀыӀум тету Хьисэ къакӀуэу щалъагъум, и гъуэгу ирикӀуэхэм ар хьэдэджадэу къафӀэщӀри, хуабжьу шынауэ зэрыгъэкӀиящ[+]. 27Хьисэ абыхэм къажриӀащ а сыхьэтым:

– Фымыдзыхэ, сэращ ар, фымышынэ!

28– Зиусхьэн, ар уэрауэ щытмэ, псы гущӀыӀум сытету, уи деж сынэкӀуэну унафэ щӀы, – жриӀащ Петр Хьисэ.

29– КъакӀуэ! – жиӀащ Хьисэ.

Петр кхъуафэжьейм къикӀри, псы гущӀыӀум тету, Хьисэ деж кӀуэну ежьащ. 30Ауэ жьышхуэр къыщыкъуэум, гузавэри, къэшынащ. Псым щӀилъафэ щыхъум, къэгуоуащ:

– Зиусхьэн, сыкъегъэл.

31Петр ар щыжиӀэм, Хьисэ и Ӏэр хуишийщ, ар иубыдри жриӀащ:

– Уэ, фӀэщхъуныгъэ зи мащӀэ, дзыхь щхьэ къысхуумыщӀырэ[+]?

32Арати, кхъуафэжьейм исхэм тӀури яхэтӀысхьэжащ, жьапщэри увыӀэжащ. 33ЩыувыӀэжым, кхъуафэжьейм исхэр лъэгуажьэмыщхьэу Хьисэ и пащхьэм итӀысхьэри, жаӀащ:

– ИпэжыпӀэкӀэ, уэ Тхьэм ури-Къуэщ[+].


Геннисарет хэкум Хьисэ сымаджэхэр зэрыщигъэхъужар


(Марк 6:53-56)

34Гуэлым зэпрыкӀри, Геннисарет нэсащ[+]. 35А щӀыпӀэм щыпсэухэм Хьисэ къыщацӀыхужым, а хэкум дэнэкӀи ис цӀыхухэм хъыбар ирагъащӀэри, сымаджэу ис псори абы къыхуашащ. 36НэгъуэщӀ мыхъуми, Хьисэ и щыгъын кӀапэм иригъэӀусэну лъаӀуэрт сымаджэхэр, щыгъын кӀапэм еӀуса псори узыншэ хъужырт.

#### 15-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Адэжьхэм къащӀэна хабзэхэр


(Марк 7:1-23)

1[•]Ерусалим къикӀа фарисейхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ Хьисэ деж къакӀуэри, къеупщӀащ:

2– Уи гъуэгу ирикӀуэхэр ди адэжьхэм къытхуагъэна хабзэхэм сыт щӀытекӀыр? Я Ӏэхэр ямытхьэщӀэу машхэ ахэр[+].

3– Фэри фи адэжьхэм я хабзэм фытетын щхьэкӀэ, Тхьэм и унафэм сыт фыщӀытекӀыр? – яжриӀащ Хьисэ[+]. 4– Тхьэм жиӀащ:[*] «Уи адэмрэ уи анэмрэ пщӀэ яхуэщӀ!» икӀи «Зи адэ е зи анэ ӀейкӀэ тепсэлъыхьыр ирелӀэ». 5-6Ауэ фэ жывоӀэ: «Зыгуэрым и адэм е и анэм: Сэ тыгъэу фэстын слъэкӀыну щытар иджы Тхьэм тыгъэ хуэсщӀынущ, жриӀэмэ, абы щыгъуэ абыхэм пщӀэ яхуимыщӀми хъунущ». Апхуэдэу фщӀыурэ, фи адэжьхэм къыфхуагъэна хабзэхэмкӀэ Тхьэм и псалъэхэр лъэныкъуэ ивогъэз. 7БзитӀщхьитӀхэ! Ешайа бегъымбарым фэ къыфтеухуауэ пэжыр жиӀащ мыпхуэдэу:[*][+]

8«Я жьэкӀэ сагъэлъапӀэ щхьэкӀэ,
мы цӀыхухэр ягукӀэ спэжыжьэщ.
9Абыхэм цӀыхухэм Ӏуэхугъуэхэр ирагъащӀэурэ,
цӀыху хабзэр Тхьэм и унафэм
зэрыхуагъадэм щхьэкӀэ,
сэ сызэрагъэлъапӀэр пщӀэншэщ»[+].

10Хьисэ цӀыху гупышхуэр къриджэри яжриӀащ абы и ужькӀэ:

– ФыкъэдаӀуэ икӀи жысӀэр зыгурывгъаӀуэ. 11ЦӀыхур мыкъабзэ зыщӀыр и жьэм къыжьэдыхьэр аракъым, атӀэ жьэм къыжьэдэкӀырщ[+].

12И гъуэгу ирикӀуэхэр къыбгъэдыхьэри, Хьисэ еупщӀащ:

– Фарисейхэм[*] а жыпӀахэр зэхаха нэужь, я гум мыхъун къызэрырагъэхьар пщӀэрэ?

13– Си Адэу уафэм щыӀэм химыса дэтхэнэ къэкӀыгъэри лъабжьэкӀэ къыхатхъыжынущ, – яжриӀащ Хьисэ[+]. 14– Абыхэм я ужь фикӀ. Мы фарисейхэр цӀыху нэфхэм я нэф пашэхэщ. Зы нэфыр адрей нэфым гъуазэ хуэхъумэ, тӀури мащэм ихуэнущ[+].

15Ар щызэхихым, Петр Хьисэ къыжриӀащ:

– А ущие хъыбару къыджыпӀам къикӀыр къыдгурыгъаӀуэт.

16– Зыри къывгурымыӀауэ ара иджыри? – жиӀащ Хьисэ.

17– Жьэм жьэдыхьэ псори ныбэм нэсмэ, пкъым къызэрыхэкӀыжыр къывгурыӀуэркъэ? 18Ауэ жьэм къипсэлъыр гум къокӀ. Аращ цӀыхур мыкъабзэ зыщӀыр;[+] 19сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ гум къикӀыр мыращ: Гупсысэ бзаджэхэр, цӀыху укӀыныр, зинэ щӀэныр, дыгъуэныр, цӀыхухэм пцӀы ятелъхьэныр, яхуэпсэлъэныр[+]. 20Аращ цӀыхур мыкъабзэ зыщӀыр. Ахъумэ Ӏэ мытхьэщӀкӀэ шхэным цӀыхур мыкъабзэ ищӀыркъым.


Ханаан хэкум щыщ цӀыхубзым иӀа фӀэщхъуныгъэр


(Марк 7:24-30)

21[•]А щӀыпӀэм икӀри, Хьисэ къалэхэу Тиррэ Сидонрэ[*] я Ӏэхэлъахэм кӀуащ итӀанэ. 22А лъэныкъуэм къикӀа, Ханаан хэкум щыщ цӀыхубз гуэр[*] Хьисэ деж къакӀуэри, кӀий-гуоуэ жиӀащ абы щыгъуэ:

– Зиусхьэну Даут и Къуэ,[*] гущӀэгъу къысхуэщӀ. Жин бзаджэ гуэрым си пхъур хуабжьу гугъу ирегъэхь[+].

23АрщхьэкӀэ Хьисэ а цӀыхубзым зы псалъи жриӀакъым, зы жэуапи иритыжакъым. И гъуэгу ирикӀуэхэр къыбгъэдыхьэри, Хьисэ къыжраӀащ:

– Мыр кӀийуэ ди ужь йомыгъэту, утӀыпщ.

24– Израил цӀыхуу мэл щхьэрыуахэм я закъуэщ сэ Тхьэм сыкъызыхуигъэкӀуар, – жиӀащ Хьисэ[+].

25Ауэ цӀыхубзыр Хьисэ къыбгъэдыхьэщ, и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу къитӀысхьэри, жиӀащ:

– Уэ, Зиусхьэн, къыздэӀэпыкъу!

26– ЩӀакхъуэр сабийхэм къаӀэщӀэпхыу хьэхэм яхуэбдзыныр къезэгъыркъым[+].

27– Пэжщ, Зиусхьэн, – жиӀащ цӀыхубзым, – ауэ хьэхэм яшх ахэр зейхэм я Ӏэнэм къехуэха щӀакхъуэ щыкъуейхэр.

28– Уэ фӀэщхъуныгъэу уиӀэр инщ, цӀыхубз – жриӀащ Хьисэ абы. – Ауэ щыхъукӀэ, уэ узэрыхуейм хуэдэу къыбдрехъу.

ЦӀыхубзым и пхъур а зы напӀэзыпӀэм хъужащ.


Хьисэ цӀыху куэд зэригъэхъужар

29[•]Абы и ужкӀэ, а щӀыпӀэм икӀыжщ, Галилей гуэлым Ӏухьэщ, Ӏуащхьэм дэкӀуейри, Хьисэ абдежым щытӀысащ. 30Ӏэшэ, лъашэ, нэф, дэгу, нэгъуэщӀ узыфэ зиӀэхэр къыздашэурэ, цӀыху гупышхуэ Хьисэ деж къакӀуэри, сымаджэхэр абы и пащхьэм къралъхьащ. И пащхьэм къыщралъхьэм, Хьисэ ахэр игъэхъужащ. 31Бзагуэхэр псалъэу, Ӏэшэхэр Ӏэбэфу, лъашэхэр тэмэму зекӀуэу, нэфхэр къэплъэжу щалъагъум, цӀыху гупышхуэм ягъэщӀэгъуащ икӀи Израил и Тхьэм щӀыхь хуащӀащ.


Хьисэ цӀыху миниплӀ зэригъэшхар


(Марк 8:1-10)

32Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр къриджэри яжриӀащ:

– Мы цӀыхубэм сигу ящӀогъу; махуищ мэхъу зэрызигъусэри, шхын яӀухуакъым. МэжалӀэу сутӀыпщыжыну сыхуейкъым. Къарууншэ хъунурэ, гъуэгум текӀуэдэнущ ахэр[+].

33– Мыпхуэдиз цӀыхум яхурикъун щӀакхъуэ мы губгъуэ нэщӀым дэнэ щыбгъуэтын? – къыжраӀащ и гъуэгу ирикӀуэхэм Хьисэ.

34– ЩӀакхъуэ дапщэ фиӀэр? – еупщӀащ Хьисэ абыхэм.

– ЩӀакхъуиблрэ бдзэжьей тӀэкӀурэ диӀэщ, – жаӀащ абыхэм.

35Ар щыжаӀэм, Хьисэ цӀыху гупышхуэм унафэ яхуищӀащ етӀысэхыну. 36ШӀакхъуиблымрэ бдзэжьейхэмрэ къищтэри, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀащ. ЩӀакхъуэхэр зэгуищӀыкӀри, и гъуэгу ирикӀуэхэм яритащ итӀанэ. Абыхэми цӀыхухэм хуагуэшащ. 37ЦӀыху псори шхащ икӀи загъэнщӀащ. Къадэхуа щӀакхъуэ бзыгъэхэр матиблым ярызу зэхуахьэсыжащ. 38ЦӀыхубзхэмрэ сабийхэмрэ нэмыщӀ, шхахэр цӀыху миниплӀ хуэдиз хъурт[+]. 39Хьисэ цӀыху гупышхуэр иутӀыпщыжа нэужь, кхъуафэжьейм итӀысхьэри, Магадан хэкум кӀуащ итӀанэ.

#### 16-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ гуэр уафэм къахуригъэхыну фарисейхэр Хьисэ зэрелъэӀуар


(Марк 8:11-13; Лука 11:29-32)

1[•]Фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ[*] Хьисэ деж къакӀуэри, ягъэунэхун мурадкӀэ, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ гуэр уафэм къахуригъэхыну елъэӀуащ[+]. 2Хьисэ абыхэм яжриӀащ:

– Пщыхьэщхьэм мыпхуэдэу жывоӀэ: «Уафэ нэзыр пшэплъщи, пщэдей уэфӀ хъунущ». 3Пщэдджыжьым мыпхуэдэу жывоӀэ: «Уафэм пшэр тезщ икӀи пшэплъщ. Нобэ уэлбанэ хъунущ». Уафэм и теплъэм къикӀыр къывгуроӀэ, ауэ мы зэманым и нэщэнэхэм къарыкӀыр къывгурыӀуэн флъэкӀыркъым. 4Иджырей цӀыху бзаджэу Тхьэр зымыщӀэхэр нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ хуейщ, ауэ Инус бегъымбарым и нэщэнэм[*] фӀэкӀа Тхьэм абыхэм къаритынукъым.

Ар жиӀэщ, абыхэм яхэкӀри, Хьисэ ежьэжащ[+].


Фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ я пщагъэр


(Марк 8:14-21)

5[•]Гуэлым щызэпрыкӀыжым, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм щӀа-кхъуэ къыздащтэну ящыгъупщат. 6Хьисэ абыхэм яжриӀащ:

– Фысакъ! Фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ я пщагъэм зыщыфхъумэ[+].

7– ЩӀакхъуэ диӀэкъыми, аращ абы апхуэдэу щӀыжиӀэр, – тепсэлъыхьырт и гъуэгу ирикӀуэхэр а Ӏуэхум.

8Абыхэм жаӀэм гу лъитати, Хьисэ жиӀащ:

– ФӀэщхъуныгъэ зи мащӀэхэ, щӀакхъуэ зэрывимыӀэм фыщӀытепсэлъыхьыр сыт[+]? 9КъывгурымыӀуэу ара иджыри? ФщӀэжыркъэ, щӀакхъуитхур цӀыху минитхум щахузэгуэсщӀыкӀам, щӀакхъуэ бзыгъэхэр ярызу матэ дапщэ зэхуэфхьэсыжар[+]? 10Хьэмэрэ щӀакхъуиблыр цӀыху миниплӀым щахузэгуэсщӀыкӀам, щӀакхъуэ бзыгъэхэр ярызу матэ дапщэ зэхуэфхьэсыжар[+]? 11«Фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ я пщагъэм зыщыфхъумэ», щыжысӀэм, щӀакхъуэракъым сэ жыхуэсӀар, ар щхьэ къывгурымыӀуэрэ?

12Хьисэ жыхуиӀар щӀакхъуэ пщагъэр артэкъым, атӀэ фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ цӀыхухэм ирагъащӀэу щыта Ӏуэхурт. Абы зыщахъумэн зэрыхуейр Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм къагурыӀуащ абы щыгъуэ.


«Уэращ Мэссихьу Тхьэм и Къуэр», жиӀэу Петр Хьисэ зэрыжриӀар


(Марк 8:27-30; Лука 9:18-21)

13[•]Кесарфилиппие къалэм[*] и Ӏэхэлъахэм щынэсым, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм еупщӀащ:

– Сэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр, цӀыхухэм сыхэту жаӀэрэ?

14– ЦӀыхухэр зыумэхъ у-Иуану жаӀэ языныкъуэхэм, – жаӀащ абыхэм. – У-Иляс бегъымбару[*] жаӀэ нэгъуэщӀхэми. У-Иеремие бегъымбару е бегъымбархэм уащыщ гуэру жызыӀи щыӀэщ[+].

15– АтӀэ фэ сэ сыхэту жыфӀэрэ? – еупщӀащ Хьисэ абыхэм.

16– Уэращ Мэссихьу[*] гъащӀэр къызыбгъэдэкӀ Тхьэм и Къуэр, – жиӀащ Симон Петр[+].

17– Гъуэгу махуэ утеуващ, уэ Инус и къуэ Симон, – жриӀащ Хьисэ абы. – Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мыр зэхозыгъэщӀыкӀар цӀыхуракъым, атӀэ си Адэу уафэм щыӀэр арщ[+]. 18Сэ ныбжызоӀэ, уэ у-Петрщ, уэ мывэм ухуэдэщ, сэ си члисэр уэ птесщӀыхьынущ икӀи лӀэныгъэм и къарухэр а члисэм пэлъэщынукъым[+]. 19Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм[*] и ӀункӀыбзэхэр уэстынущ; щӀылъэм сыт уэ хуит щумыщӀыр уафэми хуит щыхъунукъым; щӀылъэм сыт уэ хуит щыпщӀыр уафэми хуит щыхъунущ.

20Ар зэры-Мэссихьыр зыми жрамыӀэну Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм унафэ быдэ яхуищӀащ абы щыгъуэ[+].


Езыр зэраукӀынури лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжынури Хьисэ къызэрыжиӀар


(Марк 8:31–9:1; Лука 9:22-27)

21[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ягуригъаӀуэу хуежьащ а зэманым къыщыщӀэдзауэ:

– Сэ Ерусалим сыкӀуэн хуейщ. Нэхъыжьхэми,[*] дин пашэшхуэхэми, торэт егъэджакӀуэ пашэхэми[*] гугъуехь куэд сагъэшэчын икӀи саукӀын хуейщ, ауэ лӀахэм сакъыхэтэджыкӀыжын хуейщ ещанэ махуэм[+].

22Апхуэдэу щыжиӀэм, Петр Хьисэ лъэныкъуэкӀэ Ӏуишри, жиӀар хуимыдэу щӀидзащ:

– Зиусхьэн, Тхьэм ар иремыдэ. Ар къыпщыщӀ хъунукъым.

23Хьисэ Петр зыкъыхуигъазэри жриӀащ:

– ЗбгъэдэкӀ, шейтӀан. Уэ пэрыуэгъу укъысхуохъу, уэ уи гупсысэкӀэр Тхьэм и гупсысэкӀэу щыткъым, атӀэ цӀыхум и гупсысэкӀэщи[+].

24Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ итӀанэ:

– Си ужь зыгуэр къиувэну хуеймэ, езыр зыхуей Ӏуэхугъуэхэр кърегъанэ, лӀэныгъэм и жорыр кърещти, си ужь къреувэ[+]. 25Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зи псэр мыкӀуэду къезыгъэлыну хуей дэтхэнэми и псэр фӀэкӀуэдынущ, ауэ сэр щхьэкӀэ зи псэр зыфӀэкӀуэд дэтхэнэми и псэр мыкӀуэду къелынущ[+]. 26Дуней псор зы цӀыхум ей хъууэ, езыр кӀуэдмэ, а цӀыхум фӀыуэ къыхухэкӀынур сыт? Хьэмэрэ зы цӀыхум и псэм щхьэкӀэ уасэу итыфынур сыт[+]? 27ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр, и мелыӀычхэр щӀыгъуу, и Адэм и щӀыхьышхуэм хуэдэ щӀыхьышхуэ иӀэу къэкӀуэжынущ. Хэти ищӀам хуэфащэ иригъэгъуэтыжынущ абы щыгъуэ[+]. 28Пэжыр нывжызоӀэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и Тепщэныгъэшхуэр иӀэу къакӀуэу ялъагъуху, лӀэныгъэр зылъэмыӀэсын яхэтщ мыбдежым щыт цӀыхухэм[+].

#### 17-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ и теплъэм зэрызихъуэжар


(Марк 9:2-13; Лука 9:28-36)

1[•]Махуих дэкӀа нэужь, Хьисэ Петри, Екъуби, абы и къуэш Иуани зыщӀигъури, абыхэм я закъуэ бгы лъагэ дишащ[+]. 2Абдежым Хьисэ и теплъэм зыщихъуэжащ абыхэм я пащхьэм. И напэр дыгъэм хуэдэу зэщӀэлыдащ, и щыгъынхэри уэсым хуэдэу хужьыбзэ хъуащ[+]. 3Плъэмэ, бегъымбархэу Мусэрэ Илясрэ Хьисэ къепсалъэу къахуэлъэгъуащ абы и гъуэгу ирикӀуэ цӀыхуищым.

4– Зиусхьэн, мыбдежым дызэрыщыӀэр фӀыщ, – къыжриӀащ Петр Хьисэ. – Уэ ухуеймэ, мыбдежым шэтырищ щызгъэувынщ, зыр уэр щхьэкӀэ, зыр Мусэ щхьэкӀэ, ещанэр Иляс щхьэкӀэ.

5Петр здэпсалъэм, пшэ Ӏэрамэ нэху напӀэзыпӀэм абыхэм къащхьэщыхьащ. А пшэм макъ къыхэӀукӀащ:

– Мыращ сэ фӀыуэ слъагъу си Къуэ щӀасэу си гум ирихьыр.[*] Абы жиӀэм федаӀуэ[+].

6Ар щызэхахым, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр хуабжьу къэшынэри, щӀым бгъэгукӀэ зытрадзащ. 7Хьисэ абыхэм къабгъэдыхьэри, ӀэпэкӀэ еӀусэурэ жиӀащ:

– Фыкъэтэдж, фымышынэ.

8Къыщыдэплъейм, Хьисэ фӀэкӀа зыри ялъагъужакъым.

9Бгым къыщехыжым, абыхэм унафэ яхуищӀащ Хьисэ:

– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр[*] лӀахэм къахэтэджыкӀыжыху, флъэгъуар зыми хуэвмыӀуэтэж[+].

10И гъуэгу ирикӀуэ цӀыхуищыр Хьисэ къеупщӀащ:

– НтӀэ, торэт егъэджакӀуэ пашэхэм «Иляс бегъымбарыр къэкӀуэн хуейщ япэщӀыкӀэ»[*] щӀыжаӀэр сыт?

11– Пэжщ, Иляс къакӀуэу Ӏуэху псори захуагъэм тету зэтригъэувэжын хуейщ, – яжриӀащ Хьисэ. 12– Ауэ сэ нывжызоӀэ, Иляс къэкӀуакӀэщ, ауэ ар къацӀыхужакъым, Ӏейуэ иращӀэну зыхуеяри иращӀащ. ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэми гугъуехь ирагъэшэчынущ абыхэм.

13Хьисэ жыхуиӀар умэхъакӀуэ Иуаныр зэрыарар Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм къагурыӀуащ абдежым[+].


Жин бзаджэм иӀыгъ щӀалэ гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Марк 9:14-29; Лука 9:37-43а)

14[•]Абы и ужькӀэ, Хьисэрэ и гъусищымрэ цӀыху гупышхуэм я деж къыщагъэзэжым, лӀы гуэр Хьисэ къыбгъэдыхьэщ, и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу къитӀысхьэри, 15жиӀащ:

– Зи щӀыхь ин, си къуэм гущӀэгъу къыхуэщӀ. МазэщӀэр къыщыунэхукӀэ, хьэзабышхуэ телъщ абы. МафӀэми псыми куэд дыдэри хохуэ. 16Уэ уи гъуэгу ирикӀуэхэм къахуэсшат ар, арщхьэкӀэ ягъэхъужын яхузэфӀэкӀакъым.

17– Е-ей, фӀэщхъуныгъэ зимыӀэу къуаншагъэ зылэжь иджырей цӀыхухэ, – жиӀащ Хьисэ. – Сыт хуэдизрэ сыфхэтын хуей? Сыт хуэдизрэ фысшэчын хуей? Къысхуэфшэ а щӀалэр.

18Къыщыхуашэм, Хьисэ жин бзаджэм егийри, жиныр щӀалэм хэкӀыжащ. ЩӀалэри асыхьэтым хъужащ[+].

19Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ я закъуэу къыщынэм, ахэр Хьисэ къыбгъэдыхьэри къеупщӀащ итӀанэ:

– Жин бзаджэр хэтхун дэ щхьэ тхузэфӀэмыкӀарэ?

20– Фэ фи фӀэщхъуныгъэр мащӀэти, аращ, – яжриӀащ Хьисэ. – Пэжыр нывжызоӀэ, хъардэл[*] хьэдзэм хуэдиз фӀэкӀ мыхъу фӀэщхъуныгъэ фиӀэмэ, мы Ӏуащхьэм «ӀукӀи, модэ кӀуэ!» жефӀэмэ, ӀукӀынурэ кӀуэнущ. ФхузэфӀэмыкӀыну зы Ӏуэхуи щыӀэнукъым итӀанэ[+].

21– Апхуэдэ жин лӀэужьыгъуэр Тхьэм узэрелъэӀумрэ узэрынэщӀымрэ фӀэкӀа, нэгъуэщӀкӀэ цӀыхум хэпхуфынукъым, – щӀигъужащ Хьисэ.


ЗэраукӀынури лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжынури Хьисэ етӀуанэу къызэрыжиӀар


(Марк 9:30-32; Лука 9:43-45)

22[•]Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ Галилей хэкум щыщызэхуэ-сыжам щыгъуэ, Хьисэ абыхэм яжриӀащ:

– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр цӀыхухэм яӀэщӀыхьэнурэ, 23абыхэм ар яукӀынущ, ауэ ар лӀахэм къахэтэджыкӀыжынущ ещанэ махуэм.

Хьисэ ар щажриӀэм, абыхэм зэхахар хуабжьу гущӀыхьэ ящыхъуащ[+].


Хьисэрэ Петррэ Тхьэм и унэшхуэм щхьэкӀэ хьэкътын ахъшэр зэратар

24Капернаум къалэм къыщыкӀуам щыгъуэ, Тхьэм и унэшхуэм щхьэкӀэ хьэкътын ахъшэу дидрахм зи цӀэр[*] хэзыххэр Петр деж къакӀуэри, жаӀащ:

– Хьэкътын ахъшэу дидрахмыр фи дин егъэджакӀуэм Тхьэм и унэшхуэм щхьэкӀэ итрэ[+]?

25– Ет, – жиӀащ Петр.

Петр унэм щыщӀыхьэм, езым жимыӀэӀа щӀыкӀэ, Хьисэ абы къеупщӀащ итӀанэ:

– Уэ дауэ уеплърэ, Симон? Дунейм тет пащтыхьхэм хьэпшыпхэм тралъхьэ хьэкъымрэ цӀыхухэм тралъхьэ хьэкъымрэ хэт къызыӀахыр? Езыхэм я къуэхэра, е нэгъуэщӀ цӀыхухэра?

26– НэгъуэщӀ цӀыхухэращ, – къритыжащ жэуап Петр.

– Аращи, я къуэхэм хьэкъ тралъхьэркъым, пэжкъэ? – жриӀащ Хьисэ абы. 27– Ауэ мы цӀыхухэм гукъанэ къытхуамыщӀын щхьэкӀэ, гуэлым кӀуэ, бдзэжьей къунтх хэдзи, япэ къэбубыд бдзэжьейр къапщтэрэ и жьэр зэтепхмэ, дыжьын ахъшэ къыжьэдэпхынущ. Ар къащти, хьэкътыну уэрэ сэрэ щхьэкӀэ абыхэм ет[+].

#### 18-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀэт цӀыхухэм ящыщу нэхъ ин дыдэр хэт?


(Марк 9:33-37; Лука 9:46-48)

1[•]И гъуэгу ирикӀуэхэр къыбгъэдыхьэри, Хьисэ къеупщӀащ:

– Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀэт цӀыхухэм ящыщу хэт нэхъ ин дыдэр?

2Хьисэ сабий гуэр къриджэщ, яку дигъэувэри, 3жиӀащ:

– Пэжыр нывжызоӀэ, фи гум илъыр зэфхъуэкӀыу, сабийхэм хуэдэ фымыхъумэ, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм фыщӀыхьэнукъым[+]. 4Аращи, мы сабийм хуэдэу зи щхьэр зыгъэлъахъшэ дэтхэнэри Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀэт цӀыхухэм я нэхъ ин дыдэщ. 5Мыпхуэдэ сабийр си цӀэкӀэ езыгъэблагъэ дэтхэнэми сэ сригъэблэгъауэ мэхъу[+].


ЦӀыхухэм гуэныхь ящӀэну дезыгъэхьэх Ӏуэхуэхэр


(Марк 9:42-48; Лука 17:1-2)

6– Ауэ сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ мы цӀыкӀухэм ящыщ гуэрым гуэныхь ищӀэну дезыгъэхьэх дэтхэнэми и пщэм щхьэл мывэ кӀэращӀэу, хым и кууупӀэм хадзэрэ ирагъэтхьэлатэмэ, езым дежкӀэ нэхъыфӀт. 7ЦӀыхухэм гуэныхь ящӀэну дезыгъэхьэх Ӏуэхухэм я зэранкӀэ дунейр гъуэгу мыгъуэ теуващ. Пэжщ, апхуэдэ Ӏуэхухэр къэхъун хуейщ, ауэ ахэр къызыбгъэдэкӀ цӀыхур гъуэгу мыгъуэ теуващ[+]. 8Уи Ӏэм е уи лъакъуэм гуэныхь пщӀэну удригъэхьэхмэ, пыупщӀи, хыфӀэдзэ. Уи ӀитӀыр е уи лъакъуитӀыр уиӀэу, мыункӀыфӀыжын мафӀэм ухадзэ нэхърэ, уӀэшэу е улъашэу мыкӀуэдыжын гъащӀэ бгъуэтыныр уэркӀэ нэхъыфӀщ[+]. 9Апхуэдэ дыдэу, уи нэми гуэныхь пщӀэну удригъэхьэхмэ, къитхъыжи, хыфӀэдзэ. Уи нитӀыр уиӀэу, жыхьэнмэм и мафӀэм ухадзэ нэхърэ, зы нэ лъэныкъуэм фӀэкӀа уимыӀэми, мыкӀуэдыжын гъащӀэ бгъуэтыныр уэркӀэ нэхъыфӀщ[+].

10[•]– Фысакъ, мы цӀыкӀухэм ящыщ зыри нэмыплъ евмыт; сэ нывжызоӀэ, мы цӀыкӀухэм я мелыӀыч уафэгурысхэм си Адэу уафэм щыӀэм и нэгур зэпымыууэ ялъагъури. 11ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр къыщӀэкӀуар цӀыху кӀуэдам лъыхъуэурэ, мыкӀуэду къригъэлын щхьэкӀэщ.


Мэл кӀуэдам теухуа ущие хъыбарыр


(Лука 15:3-7)

12– Фэ дауэ феплърэ? Зыгуэрым мэлищэ иӀэу жытӀэнщ. Абыхэм ящыщ зыр фӀэкӀуэдмэ, адрей бгъущӀрэ бгъур Ӏуащхьэм къытринэу, кӀуэуэ, а мэл кӀуэдам лъыхъуэнукъэ? 13Пэжыр нывжызоӀэ, а мэлыр къыщигъуэтыжкӀэ, фӀэмыкӀуэда мэл бгъущӀрэ бгъум нэхърэ а зы мэлым нэхъ щыгуфӀыкӀынущ. 14Апхуэдэу, фи Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэр мы цӀыкӀухэм ящыщ зыри кӀуэдыну хуейкъым[+].


Гуэныхь зыщӀэ къуэшыр


(Лука 17:3)

15[•]– Уи къуэшым[*] уэркӀэ гуэныхь къихьамэ, абы деж кӀуэи, ар зэрыгуэныхьыр фи закъуэу гурыгъаӀуэ. КъодаӀуэмэ, абы щыгъуэ уи къуэшыр къыпхуэнэжащ[+]. 16КъомыдаӀуэмэ, зы цӀыху е цӀыхуитӀ зыщӀыгъуи, уи къуэшым деж кӀуэ. «ЩыхьэтитӀым е щыхьэтищым жаӀэмкӀэ[*] дэтхэнэ псалъэри гъэщыпкъа хъунущ» итӀанэ[+]. 17Абыхэми едэӀуэн имыдэмэ, члисэ зэхуэсым щыщхэм я пащхьэм илъхьэ Ӏуэхур. Члисэ зэхуэсыми едэӀуэн имыдэмэ, ар хамэ лъэпкъхэм ящыщ е хьэкътын ахъшэр хэзых[*] гуэрхэм яхуэдэ ирехъу уэркӀэ[+].

18– Пэжыр нывжызоӀэ, щӀылъэм фэ хуит щывмыщӀыр, уафэми хуит щыхъунукъым; щӀылъэм фэ хуит щыфщӀыр, уафэми хуит щыхъунущ.[*]

19– Иджыри нывжызоӀэ, щӀылъэм тет фщыщ цӀыхуитӀ фызэгурыӀуэрэ сыт ищӀыскӀи фелъэӀумэ, си Адэу уафэм щыӀэм ар къыфхуищӀэнущ[+]. 20Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ си цӀэкӀэ цӀыхуитӀ е цӀыхуищ щызэхуэскӀэ, сэри абыхэм сахэтщи.


ГущӀэгъу зыхэмылъ унэӀутым теухуа ущие хъыбарыр

21Петр Хьисэ къыбгъэдыхьэри къеупщӀащ:

– Зиусхьэн, си къуэшым сэркӀэ гуэныхь къихьамэ, дапщэрэ хуэзгъэгъун хуей? Блэнейрэ хуэзгъэгъун хуейуэ ара[+]?

22– Сэ ныбжызоӀэ, блэней къудейкъым, атӀэ блыр блыщӀкӀэ гъэбэгъуауэщ.

23– Аращи, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр зэщхьыр и унэӀутхэм ятелъ щӀыхуэр илъытэну хэта пащтыхьырщ. 24Илъытэну щыщӀидзэм, талант[*] минипщӀ щӀыхуэу зытелъ гуэр къыхуашащ. 25ЩӀыхуэр зэрипшыныжын зэримыӀэм къыхэкӀкӀэ, ари, абы и фызри, и бынхэри, иӀэ псори ящэу, щӀыхуэр иригъэпшыныжыну, пащтыхьым унафэ ищӀащ.

26– Апхуэдэу щыхъум, пащтыхьым и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу итӀысхьэри, унэӀутым жиӀащ: «Сыхыумыгъэзыхь. Псори уэстыжынщ». 27Пащтыхьым а унэӀутым гущӀэгъу хуищӀщ, щӀыхуэр хуигъэгъури, иутӀыпщыжащ.

28– А унэӀутыр щӀэкӀыжри, адрей унэӀутхэм ящыщу езым и динарищэ* щӀыхуэу зытелъым щыхуэзэм, «Си щӀыхуэр къызэтыж» жиӀэщ, къиубыдри итхьэлэу хуежьащ.

29Адрей унэӀутым абы и пащхьэм зыщридзыхри, лъаӀуэу щӀидзащ: «Сыхыумыгъэзыхь, тӀэкӀу къыспэплъэ, уэстыжынущ».

30– Ауэ мыдрейм ар имыдэу, кӀуэри, ар лъэхъуэщым щӀригъэдзащ, щӀыхуэр къритыжыху. 31Адрей унэӀуту ар зылъэгъуахэм я гум икъукӀэ къеуати, пащтыхьым деж кӀуэри, къэхъуа псори хуаӀуэтэжащ.

32– Пащтыхьым а унэӀутыр къригъашэри жриӀащ: «Уэ, унэӀут бзаджэ, укъызэлъэӀуати, си щӀыхуэу птелъ псори пхуэзгъэгъуащ. 33Сэ уэ гущӀэгъу зэрыпхуэсщӀам хуэдэу, уэри адрей унэӀутым гущӀэгъу хуэпщӀын хуеякъэ?» 34Пащтыхьыр икъукӀэ къэгубжьри, и щӀыхуэу телъ псори къритыжыху яӀыгъыну, а унэӀутыр лъэхъуэщ хъумакӀуэхэм яритащ.

35(ИтӀанэ Исус щӀигъужащ:) – И къуэшым кърищӀар игукӀэ хуэзымыгъэгъу фщыщ дэтхэнэми сэ си Адэу уафэм щыӀэри апхуэдэущ къызэрыхущытынур[+].

#### 19-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Фыз игъэкӀыжыным теухуауэ


(Марк 10:1-12)

1[•]А псалъэхэр жиӀа нэужь, Галилей хэкум икӀри, Иордан псым и адрыщӀым щыӀэ Иудей хэкум кӀуащ Хьисэ. 2Абы и ужь иту цӀыху куэд кӀэлъыкӀуащ икӀи абыхэм яхэт сымаджэхэр а хэкум щигъэхъужащ.

3Фарисей гуэрхэр къыбгъэдыхьэри, щагъэуэн мурадкӀэ Хьисэ къеупщӀащ:

– ЛӀым и фызыр сыт хуэдэ щхьэусыгъуэкӀэ иригъэкӀыж хъуну?

4– Тхьэуэ дунейр къэзыгъэщӀам щӀэдзапӀэм деж цӀыхухэр «цӀыхухъурэ цӀыхубзу къигъэщӀащ», жиӀэу Тхьэм и псалъэу тхахэм хэту[*] феджакъэ? – жэуап итыжащ Хьисэ[+].

5– «Абы къыхэкӀкӀэ, лӀыр и адэ-анэм яхэкӀынурэ, и фызым щӀыгъуу, тӀури зыпкъ хъунущ», жиӀэу Тхьэм зэрыжиӀам[*] феджакъэ[+]? 6Аращи, ахэр зыпкъщ, пкъитӀ хъужыркъым. Апхуэдэу щыщыткӀэ, Тхьэм гъусэ зэхуищӀа цӀыхуитӀыр цӀыхум зэбгъэдигъэкӀыж хъунукъым[+].

7– АтӀэ, «ЛӀым зэрыригъэкӀыж тхылъ фызым иритмэ, фызыр иригъэкӀыж хъунущ» жиӀэу, Мусэ бегъымбарым сыт унафэ щӀищӀар?[*] – къыжраӀащ фарисейхэм Хьисэ.

8– Фэ фи ерыщыгъэм къыхэкӀкӀэ, фи фызхэр ивгъэкӀыжыну Мусэ бегъымбарым хуит фищӀащ, – яжриӀащ Хьисэ, – ахъумэ нэхъапӀэм апхуэдэу щытакъым. 9Ауэ сэ нывжызоӀэ, и фыз зинэ имыщӀауэ ар изыгъэкӀыжу нэгъуэщӀ фыз къэзышэж дэтхэнэми зинэ ищӀауэ мэхъу. Абы ещхьу, лӀы гуэрым иригъэкӀыжа фыз къэзышэжми зинэ ищӀауэ мэхъу[+].

10– ЛӀымрэ фызымрэ зэрызэхущытыр апхуэдэмэ, абы щыгъуэ къыумышэххэныр нэхъыфӀщ, – къыжраӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм.

11– Сэ жысӀар хэти ищтэн лъэкӀынукъым, – яжриӀащ Хьисэ. – Ар зыщтэн зылъэкӀыр Тхьэм лъэкӀыныгъэ зрита къудейрщ;[+] 12сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къашэни дэкӀуэни ялъэмыкӀыну я анэхэм къызэралъхум щхьэкӀэ, языныкъуэ цӀыхухэм къашэнукъым икӀи дэкӀуэнукъым. ЦӀыхухэм языныкъуэхэри яугуэщхъуащи, ар яхузэфӀэкӀынукъым. Языныкъуэхэми, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀэтын щхьэкӀэ, къашэнуи дэкӀуэнуи ядэркъым. Ар зыщтэн зылъэкӀынум ирещтэ.


Хьисэрэ сабийхэмрэ


(Марк 10:13-16; Лука 18:15-17)

13[•]ЦӀыхухэм сабийхэр Хьисэ къыхуашэрт, Тхьэм и нэфӀ къащыхуэн щхьэкӀэ, и Ӏэхэр ятрилъхьэну икӀи Тхьэм яхуелъэӀуну. Ауэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ар цӀыхухэм хуадэртэкъым. 14Хьисэ жиӀащ:

– Сабийхэр си деж кърекӀуэ, фапэрымыуэ, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀэтщи[+].

15Хьисэ и Ӏэхэр абыхэм ятрилъхьащ итӀанэ. А щӀыпӀэм икӀыжащ Хьисэ абы и ужькӀэ.


ЩӀалэ бейр


(Марк 10:17-31; Лука 18:18-30)

16[•]Хьисэ къыбгъэдыхьэри, щӀалэ гуэр къеупщӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, мыкӀуэдыжын гъащӀэ згъуэтын щхьэкӀэ, сыт фӀыуэ сщӀэн хуейр[+]?

17– ФӀымкӀэ щхьэ укъызэупщӀрэ? – жриӀащ Хьисэ а щӀалэм. – Тхьэм фӀэкӀа фӀы щыӀэкъым. МыкӀуэдыжын гъащӀэ бгъуэтыну ухуеймэ, Тхьэм и унафэхэр гъэзащӀэ[+].

18– А унафэхэр сыт хуэдэ?[*] – къеупщӀащ щӀалэр Хьисэ.

– «ЦӀыху умыукӀ, зинэ умыщӀэ, умыдыгъуэ, нэгъуэщӀ цӀыхухэм пцӀы ятумылъхьэ, 19уи адэмрэ уи анэмрэ пщӀэ яхуэщӀ, уи щхьэр фӀыуэ зэрыплъагъум хуэдэу, уи гъунэгъури фӀыуэ лъагъу», – жиӀащ Хьисэ.

20– Си щӀалэгъуэм щыщӀэдзауэ а псори согъэзащӀэ, – къыжриӀащ щӀалэм Хьисэ. – Сыт иджыри си щыщӀагъэр[+]?

21– Уи щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, цӀыху нэгъэса ухъуну ухуеймэ, кӀуэ, уи мылъкур щэжи, ахъшэр тхьэмыщкӀэхэм яхуэгуэш, – жриӀащ Хьисэ. – Уафэм мылъкушхуэ ущиӀэ хъунущ абы щыгъуэ. Си ужь къиувэ итӀанэ[+].

22Ар щызэхихым, игу ныкъуэу, щӀалэр ӀукӀыжащ, мылъкушхуэ иӀэти.

23– Пэжыр нывжызоӀэ, Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэныр бейм дежкӀэ гугъущ, – яжриӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм[+]. 24– Иджыри нывжызоӀэ, бейр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэн нэхърэ мастэнэм махъшэкӀэ икӀыныр нэхъ тыншщ.

25Хьисэ жиӀар и гъуэгу ирикӀуэхэм щызэхахым, ар икъукӀэ ягъэщӀагъуэри, къеупщӀащ:

– Апхуэдэу щыщыткӀэ, мыкӀуэду зыкъригъэлын зыхузэфӀэкӀынур хэт?

26Абыхэм еплъри, Хьисэ яжриӀащ:

– ЦӀыхухэм езыхэм мыкӀуэду зыкърагъэлын яхузэфӀэкӀыркъым, ауэ Тхьэм хузэфӀэмыкӀын Ӏуэху зыри щыӀэкъым[+].

27– Мис, дэ диӀа псори къэдгъанэри, уи ужь дыкъиуващ, – къыжриӀащ Петр Хьисэ. – Абы щхьэкӀэ дэ ӀыхьэфӀу къэдгъуэтынур сыт[+]?

28– Пэжыр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм, – ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм ахърэтым щӀыхьышхуэ щиӀэу и тахътэм щытетӀысхьэкӀэ, фэ, си ужь къиувахэр, тахътэ пщыкӀутӀым фытетӀысхьэнурэ, Израил и унагъуэ лъэпкъ пщыкӀутӀым хьэкум* ятефщӀыхьынущ[+]. 29ИкӀи е и унэхэр, е и къуэшхэр, е и шыпхъухэр, е и адэ, е и анэ, е и бынхэр, е и щӀапӀэр сэр щхьэкӀэ къэзыбгына дэтхэнэми хуэдищэ игъуэтыжынущ икӀи мыкӀуэдыжын гъащӀэ ӀыхьэфӀу къылъысынущ[+]. 30Ауэ я пэ итхэм ящыщ куэд я ужь къинэнущ, я ужь итхэри япэ ищынущ[+].

#### 20-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЖызумгъэкӀхэм ятеухуа ущие хъыбарыр

1– Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр[*] зыхуэдэр мыращ. Жызум хадэ зиӀэ гуэрым и жызум хадэм щигъэлэжьэн лэжьакӀуэхэр къилъыхъуэну пщэдджыжьым жьыуэ дэкӀащ. 2ЛэжьакӀуэхэр къыщигъуэтым, епсалъэщ, махуэм динар зырыз яритыну зэгурыӀуэри, и жызум хадэм игъэкӀуащ игъэлэжьэну.

3– Жызым хадэр зейр пщэдджыжьым сыхьэтыр бгъум[*] дэкӀри, нэгъуэщӀ лӀы Ӏуэхуншэхэр бэзэрым тету ирихьэлӀащ. 4ЩрихьэлӀэм, мыпхуэдэу яжриӀащ: «Фэри си жызум хадэм фыкӀуи, къэвлэжьыр фэстынущ». Ахэри кӀуащ жызум хадэм.

5– Жызум хадэр зейр шэджагъуэм дежи,[*] сыхьэтыр щым дежи,[*] аргуэру дэкӀри, нэгъуэщӀ Ӏуэхуншэ гуэрхэри хадэм игъэкӀуащ. 6ИкӀэм-икӀэжым, сыхьэтыр тхум деж[*] аргуэру дэкӀри, нэгъуэщӀхэри къыщрихьэлӀэм, абыхэми яжриӀащ: «Махуэ псом зыри фымыщӀэу мыбдежым щхьэ фыщызэхэт?»

7– «Ӏуэху дэзыгъэлэжьын дгъуэтакъым», къыжраӀащ абыхэм.

– «Фэри фыкӀуи, си жызум хадэм фыщылажьэ. Къэвлэжьыр фэстынщ», яжриӀащ абы.

8– Пщыхьэщхьэр къыщысым, жызум хадэр зейм лэжьакӀуэхэм я унафэщӀым жриӀащ: «ЛэжьакӀуэхэм къеджи, я ужькӀэ къэкӀуахэм щыщӀэдзауэ япэу къэкӀуахэм нэсыху, я махуэ лэжьапщӀэр ет».

9– Сыхьэтыр тхум Ӏуэхур зыублахэр къыщыкӀуэм, лэжьакӀуэхэм я унафэщӀым абыхэм динар зырыз яритащ. 10Ӏуэхур япэу зыублахэр къыщыкӀуэм, нэхъыбэ къратын ягугъащ, ауэ абыхэми динар зырызщ яритар. 11Ахъшэр Ӏахри, жызум хадэр зейм едауэу щӀадзащ. 12«Дэ махуэ псом хуабэвэхым дыхэту, гугъу дехьу дылэжьа пэтми, ди ужькӀэ къэкӀуауэ зы сыхьэт нэхъ мылэжьахэм дахуэбгъэдащ», жаӀащ.

13– Жызум хадэр зейм абыхэм ящыщ зым жриӀащ: «Си ныбжьэгъу, мыхъун уэсщӀэркъым. Зы динаркъэ дызэрызэгурыӀуар? 14Уи лэжьапщӀэр щтэи, кӀуэж. ИужькӀэ къэкӀуами уэ уэстам хуэдиз естыну сыхуейщ. 15Си ахъшэм сэ сызыхуейр есщӀэну сыхуитыжкъэ? Хьэмэ уэ уфыгъуэрэ сэ сызэрыхьэлэлым щхьэкӀэ?»

16(ИтӀанэ Хьисэ щӀигъужащ:) – Апхуэдэу я ужь итхэр япэ ищынущ, япэ итхэри я ужь къинэнущ; къеблэгъахэр куэдщ, ауэ хэплъыхьауэ яхэтыр мащӀэщ[+].


ЗэраукӀынури лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжынури Хьисэ ещанэу къызэрыжиӀар


(Марк 10:32-34; Лука 18:31-34)

17[•]Хьисэ ЕрусалимкӀэ дэкӀуейуэ гъуэгу здытетым, и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр я закъуэу лъэныкъуэкӀэ Ӏуишри, яжриӀащ:

18– Мис иджы дэ ЕрусалимкӀэ дыдокӀуей. ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр* дин пашэшхуэхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ ерагъэубыдынущ. Абыхэм укӀ къытралъхьэнущ, 19икӀи къыщыдыхьэшхынурэ щӀопщкӀэ къеуэнущ, жорым ираӀулӀынурэ ар хамэ лъэпкъхэм[*] ӀэщӀалъхьэнущ; ар лӀахэм къахэтэджыкӀыжынущ ещанэ махуэм[+].


Зеведей и къуэхэм я анэр Хьисэ зэрелъэӀуа Ӏуэхугъуэр


(Марк 10:35-45)

20[•]Зеведей и къуэхэм[*] я анэр, и къуэхэр и гъусэу, Хьисэ къыбгъэдыхьэри, и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу къитӀысхьащ, зыгуэркӀэ къелъэӀуну хуейти[+].

21– Сыт уэ узыхуейр? – еупщӀащ Хьисэ цӀыхубзым.

– Уи тепщэныгъэшхуэр къыщыскӀэ, мы си къуитӀым зыр уи ижьырабгъумкӀэ, адрейр уи сэмэгурабгъумкӀэ тӀысыну хуит щӀы, – къыжриӀащ цӀыхубзым[+].

22– Фэ фызыщӀэлъэӀур фщӀэркъым, – жиӀащ Хьисэ. – Сэ сызэфэну гугъуехь фалъэм итым фэ фефэн флъэкӀыну, е цӀыхухэм гугъуехькӀэ сызэраумэхъынум[*] хуэдэу, фэ абыхэм зевгъэумэхъын флъэкӀыну?

– ТлъэкӀынщ, – къыжраӀащ абыхэм[+].

23– Сэ сызэфэну гугъуехь фалъэм итым фэри фефэнущ, – яжриӀащ Хьисэ. – ЦӀыхухэм сэ гугъуехькӀэ сызэраумэхъынум хуэдэу, фэри фаумэхъынущ. Ауэ си ижьырабгъумкӀэ е си сэмэгурабгъумкӀэ фыкъэтӀысыну хуит фысщӀын слъэкӀынукъым. А тӀысыпӀэхэр си Адэм зыхуигъэхьэзыра цӀыхухэм яйщ.

24Адрей цӀыхуипщӀу Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ар щызэхахым, а зэшитӀым яхуэгубжьащ. 25Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр къриджащ:

– Фэ фощӀэ, – яжриӀащ Хьисэ, – мы дунейм тет тепщэхэр цӀыхухэм я пщэм зэрыдэсыр, пашэхэми цӀыхухэм тепщэныгъэ зэрыхуаӀэри фощӀэ. 26Ауэ апхуэдэ зэхущытыкӀэкъым фяку дэлъын хуейр фэ. Фэ фщыщ ин хъуну хуеймэ, ар ӀуэхутхьэбзащӀэ къыфхурехъу[+]. 27Фэ фщыщ япэ итыну хуеймэ, ар пщылӀ къыфхурехъу. 28ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр къыщӀэкӀуар цӀыхухэм я сэбэп зригъэкӀын щхьэкӀэкъым, атӀэ езым и сэбэп цӀыхухэм яригъэкӀын икӀи цӀыху куэдым щхьэкӀэ и псэр щхьэщэхужу итын папщӀэщ[+].


Хьисэ лӀы нэфитӀ зэригъэхъужар


(Марк 10:46-52; Лука 18:35-42)

29[•]Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ Ерихон къалэм[*] къыщыдэкӀыжым, Хьисэ и ужь цӀыху гупышхуэ къиуващ. 30ЛӀы нэфитӀ гъуэгу напщӀэм тест. Хьисэ зэрыблэкӀыр щызэхахым, макъышхуэкӀэ къаджэу щӀадзащ абыхэм:

– Зиусхьэну Даут и Къуэ,[*] гущӀэгъу къытхуэщӀ![+]

31ЦӀыху гупышхуэм ямыдэу, «Шывгъэт!» жраӀащ, арщхьэкӀэ лӀы нэфитӀыр нэхъ макъышхуэкӀэ къэджащ аргуэру:

– Зиусхьэну Даут и Къуэ, гущӀэгъу къытхуэщӀ!

32Хьисэ къэувыӀэщ, ахэр къриджэри, яжриӀащ:

– Сыт фхуэсщӀэну фызыхуейр?

33– Зиусхьэн, ди нитӀыр къытхуэбгъэплъэжынырщ дызы-хуейр, – къыжраӀащ абыхэм.

34ГущӀэгъу яхуищӀри, Хьисэ абыхэм я нэхэм еӀусащ. Абыхэм я нэхэр къэплъэжащ асыхьэтым икӀи Хьисэ и ужь иуващ[+].

#### 21-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЩӀыхьышхуэ иӀэу, Хьисэ Ерусалим зэрыдыхьар


(Марк 11:1-11; Лука 19:28-38; Иуан 12:12-19)

1[•]Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ Ерусалим пэгъунэгъу хъуащ. Елеон Ӏуащхьэм[*] и лъапэм тес Виффагие жылэм щынэсым, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ цӀыхуитӀ япэ иригъэщаш,[+] 2мыпхуэдэу яжриӀэри:

– Фяпэ ит жылэм фыдыхьэ. Фызэрыдыхьэу зы шыдыбз, и шыд шыщӀэр щӀыгъуу, епхауэ фрихьэлӀэнущ. Ар къыкӀэрыфтӀэтыкӀи, си деж къафшэ. 3Зыгуэрым зыгуэр къывжиӀэмэ, «Зиусхьэныр мыбыхэм хуейщ» жефӀи, шыдхэр къэфшэну хуит фищӀынущ асыхьэтым.

4Апхуэдэу щӀэхъуар бегъымбарым жиӀа мы псалъэхэр[*] пэж хъун щхьэкӀэщ:[+]

5«Сион къалэу[*] пхъум хуэдэм жефӀэ:
Мис, гущабагъэ иӀэу, шыдым тесу
уи пащтыхьыр къыпхуокӀуэ;
ар зытесыр шыдыбзым и шыд шыщӀэрщ».

6И гъуэгу ирикӀуэхэр кӀуэри, Хьисэ зэражриӀам тету ящӀащ. 7Шыдыбзымрэ шыд шыщӀэмрэ къашэри, я щыгъынхэр абыхэм тралъхьащ, щыгъынхэм я щӀыӀум Хьисэ тетӀысхьащ. 8ЦӀыху гупышхуэм я щыгъынхэр гъуэгум хутраубгъуэрт абы, нэгъуэщӀхэми жыгхэм къудамэ къыпаупщӀурэ гъуэгум хутралъхьэрт. 9ЦӀыху гупышхуэу Хьисэ и пэ иту кӀуэхэми и ужь иту кӀуэхэми макъышхуэкӀэ жаӀащ:[*]

– Хьусаннэ[*] Даут и Къуэм деж!
Зиусхьэным и цӀэкӀэ къакӀуэм
щӀыхьышхуэр ейщ!
Хьусаннэ! Тхьэуэ Лъагэм
щӀыхьышхуэр ейщ![+]

10Хьисэ Ерусалим щыдыхьэм, къалэ псор къызэщӀэхъеяуэ, цӀыхухэм жаӀэрт:

– Хэт мыр?

11– Ар Хьисэщ, Галилей хэкум щыщ Назарет къикӀа бегъымбарырщ, – жаӀэрт цӀыхубэм[+].


Хьисэ сатуущӀэхэр Тхьэм и унэшхуэм къызэрыщӀихуар


(Марк 11:15-19; Лука 19:45-48; Иуан 2:13-22)

12[•]Хьисэ Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэри, абы щӀэт сатуущӀэхэри[*] щэхуакӀуэхэри псори къыщӀихуу щӀидзащ абы и ужькӀэ; ахъшэ зыхъуэжхэм[*] я Ӏэнэхэмрэ тхьэрыкъуэ зыщэхэм я шэнтхэмрэ щхьэпридзащ[+]. 13Хьисэ абыхэм яжриӀащ:

– Тхьэм къызэрыжиӀэр и псалъэу тхахэм хэтщ:[*] «Сэ си унэр тхьэлъэӀупӀэу щытынущ», ауэ фэ ар «хъунщӀакӀуэ тӀысыпӀэм»[*] ещхь фощӀ.

14Хьисэ Тхьэм и унэшхуэм щӀэту, нэфхэмрэ лъашэхэмрэ къакӀуэри, абдежым щигъэхъужащ. 15Дин пашэшхуэхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ* Хьисэ илэжьа Ӏуэху телъыджэхэр щалъагъум, сабийхэр Тхьэм и унэшхуэм щӀэту, «Хьусаннэ Даут и Къуэм[*] деж!» жаӀэу къызэрыджар щызэхахым, ямыдэу[+] 16Хьисэ къыжраӀащ:

– Абыхэм жаӀэр зэхэпхрэ?

– Зэхызох, – яжриӀащ Хьисэ, – ауэ феджакъэ Даут Тхьэм мыпхуэдэу зэрыжриӀам:[*]

«Сабийхэмрэ сабий быдзафэхэмрэ

я жьэкӀэ щӀыхь зыхуебгъэщӀащ»[+]?

17Хьисэ абыхэм яхэкӀщ, къалэм дэкӀщ, Вифание жылэм[*] кӀуэри, жэщыр абы щрихащ[+].


Хьисэ ахъуо жыгым зэребгар


(Марк 11:12-14, 20-24)

18[•]Нэху щауэ, Ерусалим къыздэкӀуэжым, Хьисэ къэмэжэлӀащ[+]. 19Гъуэгубгъум зы ахъуо жыг щилъагъури, абы бгъэдыхьащ, ауэ тхьэмпэ фӀэкӀ зыри пигъуэтакъым; жыгым мыпхуэдэу жриӀащ:

– ИгъащӀэкӀэ зыри уэ къыппымыкӀэжын ирехъу!

Ар зэрыжиӀэу, ахъуо жыгыр гъуащ[+]. 20Ар щалъагъум, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ягъэщӀагъуэу жаӀащ:

– Ахъуо жыгыр дауэ апхуэдэу псынщӀэу гъужынкӀэ хъуа?

21– Пэжыр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм, – фи гум шэч къивмыгъэхьэу фӀэщхъуныгъэ фиӀэмэ, ахъуо жыгым есщӀам хуэдэ къудейкъым фщӀэн флъэкӀынур, мы Ӏуащхьэми «ЗыкъэӀэти, хым зыхэдзэ!» жефӀэмэ, зыхидзынущ[+]. 22ФӀэщхъуныгъэ фиӀэмэ, сыткӀэ фелъэӀуми, Тхьэм ар къыфхуищӀэнущ[+].


Хьисэ и тепщэныгъэр журт пашэхэр къезытамкӀэ къызэреупщӀар


(Марк 11:27-33; Лука 20:1-8)

23[•]Хьисэ Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэри, Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм яригъащӀэу щӀидзащ. ЯригъащӀэ щыхъум, дин пашэшхуэхэмрэ цӀыхухэм я нэхъыжьхэмрэ къыбгъэдыхьэри къыжраӀащ:

– Мы Ӏуэхухэр блэжьыну хуитыныгъэ дэнэ къыздипхар? Ахэр блэжьыну тепщэныгъэ хэт уэ къозытар[+]?

24– Сэри фэ зы Ӏуэхугъуэ гуэркӀэ сынывэупщӀынущ, – яжриӀащ Хьисэ. – Жэуап къызэфтыжмэ, сэри нывжесӀэнщ мы Ӏуэхухэр злэжьыну хуитыныгъэ къыздисхар. 25ЦӀыхухэр иумэхъын[*] щхьэкӀэ, Иуан хэт къэзыгъэкӀуар? ЦӀыхухэра, хьэмэрэ Тхьэра?

– «Тхьэращ Иуан къэзыгъэкӀуар» жытӀэмэ, езым къыджиӀэнщ: «НтӀэ, Иуан жиӀар сыт фи фӀэщ щӀэмыхъуар?» – зэчэнджэщыжурэ жаӀэрт абыхэм[+]. 26– «ЦӀыхухэращ Иуан къэзыгъэкӀуар», жытӀэмэ, цӀыхухэм дащышынэн хуейщ, цӀыху псоми Иуан бегъымбару ялъытэри[+]. 27Арати:

– ТщӀэркъым, – къыжраӀащ Хьисэ.

– Апхуэдэу щыщыткӀэ, сэри нывжесӀэнукъым мы Ӏуэхухэр злэжьыну хуитыныгъэ къыздисхар, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм.


КъуитӀым ятеухуа ущие хъыбарыр

Хьисэ жиӀащ итӀанэ:

28– Фэ дауэ феплърэ? ЛӀы гуэрым къуитӀ иӀэт. А лӀыр и зы къуэм бгъэдыхьэри, жриӀащ: «Си щӀалэ, кӀуэи, нобэ си жызум хадэм щылажьэ».

29– Абы жэуап къритащ: «СыкӀуэнукъым», арщхьэкӀэ иужьым щӀегъуэжри, кӀуащ.

30– Адэр адрей и къуэми бгъэдыхьэри, ар дыдэр жриӀащ. ЩӀалэм жиӀащ: «СыкӀуэнщ, ди адэ», ауэ кӀуакъым.

31– Хэт а тӀум щыщу адэр зыхуейр зыгъэзэщӀар?

– Япэр арщ, – къыжраӀащ абыхэм.

– Пэжыр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ, – хьэкътын ахъшэр хэзыххэмрэ псэжьхэмрэ фэ фяпэ щӀыхьэнущ Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм. 32Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щыпкъагъэм и гъуэгу фытригъэхьэн щхьэкӀэщ Иуан къыщӀэкӀуар, ауэ фэ абы дзыхь хуэфщӀакъым, хьэкътын ахъшэр хэзыххэмрэ псэжьхэмрэ Иуан жиӀар я фӀэщ хъуащ. Ар я фӀэщ зэрыхъуар флъэгъуа пэтми, фэ фыщӀегъуэжакъым икӀи Иуан дзыхь хуэфщӀакъым[+].


ЖызумгъэкӀ бзаджэхэм ятеухуа ущие хъыбарыр


(Марк 12:1-12; Лука 20:9-19)

33[•]– НэгъуэщӀ ущие хъыбари фыкъедаӀуэ. Унэр зей гуэрым жызум хадэ игъэтӀысащ. Хадэр мывэ сэрейкӀэ къищӀыхьщ, жызум пӀытӀалъэри ищӀри, бэтэгъей игъэуващ. ЖызумгъэкӀ гуэрхэм хадэр яӀэщӀилъхьэри, хамэ къэрал гуэрым кӀуащ езыр[+]. 34Жызум пычыжыгъуэр къыщысым, и жызум Ӏыхьэр къыӀахыну жызумгъэкӀхэм я деж унэӀутхэр игъэкӀуащ абы.

35– ЖызумгъэкӀхэм унэӀутхэр яубыдри, зыр яубэрэжьащ, адрейр яукӀащ, ещанэри яукӀащ, мывэкӀэ еуэурэ[+]. 36Хадэр зейм унэӀутхэр игъэкӀуащ аргуэру, япэу игъэкӀуахэм нэхърэ нэхъыбэжу, ауэ абыхэми ар дыдэр къращӀащ. 37ИкӀэм-икӀэжым «Си къуэм пщӀэ къыхуащӀынщ», жиӀэри, и къуэр абыхэм я деж игъэкӀуащ хадэр зейм[+].

38– ЖызумгъэкӀхэм хадэр зейм и къуэр щалъагъум, зым адрейм жриӀащ: «Жызум хадэр къызыхуэнэжынур мыращ. Ар дывгъэукӀи, хадэр дэ къытхуэнэнщ»[+]. 39Арати, ар яубыдщ, жызум хадэм ирашыжри яукӀащ[+].

40– АтӀэ, жызум хадэр зейр къакӀуэмэ, а жызумгъэкӀхэм сыт ярищӀэнур? – щӀэупщӀащ Хьисэ.

41– Абы а бзаджащӀэхэр кӀуэдыкӀейуэ игъэкӀуэдынурэ, жызум пычыжыгъуэр къыщыскӀэ, и жызум Ӏыхьэр къезытыжыну нэгъуэщӀ жызумгъэкӀхэм хадэр яӀэщӀилъхьэнущ, – къыжраӀащ абыхэм Хьисэ[+].


УхуакӀуэхэм зрамыпэсу хыфӀадзэжа мывэр

42Хьисэ яжриӀащ итӀанэ:

– Тхьэм и псалъэу тхахэм[*] мыпхуэдэу зэрыхэтым феджакъэ?

«УхуакӀуэхэм зрамыпэсу хыфӀадзэжа мывэр
унэр зытезыӀыгъ мывэ лъабжьэ хъуащ.
Мыр Зиусхьэным къыбгъэдэкӀ Ӏуэхущ,
икӀи ар дэ тфӀэтелъыджэщ»[+].

43– Аращи, нывжызоӀэ, – къыпищащ Хьисэ, – Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм[*] фыщӀыхьэнымкӀэ хуитыныгъэр фэ къыфтрихынурэ, и Тепщэныгъэшхуэм хуэфащэу фӀыгъуэр зыгъэзащӀэ нэгъуэщӀ лъэпкъ гуэрым иритынущ. 44Мы мывэм къытехуэр зэпкъриудынущ, езыр зытехуэр ипӀытӀынущ.

45Мы ущие хъыбархэр дин пашэшхуэхэмрэ фарисейхэмрэ щызэхахым, а хъыбархэр езыхэм зэратеухуар къагурыӀуати, 46Хьисэ яубыдыну хэтащ, ауэ цӀыхубэм ящышынащ, абыхэм ар бегъымбару ялъытэрти[+].

#### 22-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ХьэгъуэлӀыгъуэм теухуа ущие хъыбарыр


(Лука 14:15-24)

1[•]Хьисэ ущие хъыбархэмкӀэ цӀыхухэм аргуэру яжриӀащ:[+]

2– Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр зыхуэдэр мыращ. Пащтыхь гуэрым и къуэм къригъашэри, хьэгъуэлӀыгъуэ хуищӀащ[+]. 3Къеблэгъэнухэм я деж пащтыхьым и унэӀутхэр игъэкӀуащ, ауэ абыхэм къэкӀуэн ядакъым.

4– Пащтыхьым нэгъуэщӀ унэӀутхэр игъэкӀуащ, мыпхуэдэу яжриӀэри: «Фыкъеблагъэ зыжесӀахэм яжефӀэ: Ӏэнэр хьэзырщ, выхэри, хьэгъуэлӀыгъуэм хуэзгъэшха нышхэри фӀезгъэгъэжащ, псори хьэзырщ, хьэгъуэлӀыгъуэм фыкъеблагъэ».

5– Ауэ абыхэм унэӀутхэм нэмыплъ къратри, зыр и хьэсэм кӀуащ, адрейр и сату и ужь ихьэжащ. 6Адрейхэм пащтыхьым и унэӀутхэр яубыдщ, лей кърахри къаукӀащ[+]. 7Пащтыхьым ар щызэхихым, къэгубжьщ, и дзэр игъакӀуэщ, а лӀыукӀхэр зэтрыригъэукӀэри, я къалэри мафӀэкӀэ иригъэгъэсащ[+].

8– Пащтыхьым и унэӀутхэм яжриӀащ итӀанэ: «ХьэгъуэлӀыгъуэр хьэзыр хъуакӀэщ, ауэ къезгъэблэгъахэм ар яхуэфащэтэкъым[+]. 9Аращи, гъуэгу зэхэкӀыпӀэхэм фыкӀуи, хэт вгъуэтми, хьэгъуэлӀыгъуэм къевгъэблагъэ». 10УнэӀутхэр гъуэгухэм техьэри, ягъуэта псори, цӀыхуфӀхэри цӀыху бзаджэхэри, кърагъэблэгъащ; хьэгъуэлӀыгъуэм къекӀуэлӀар унэм щӀэз хъуащ.

11– ХьэщӀэхэр зригъэлъагъуну къыщыщӀыхьэм, хьэгъуэ-лӀыгъуэм хуэфащэ щыгъын щымыгъыу лӀы гуэр илъэгъуащ пащтыхьым. 12Щилъагъум, пащтыхьыр а лӀым еупщӀащ: «Си ныбжьэгъу, мыпхуэдэу фейцейуэ ухуэпауэ, дауэ укъеблэгъа?» Ауэ адрейм зыри жиӀакъым.

13– Пащтыхьым и унэӀутхэм яжриӀащ: «А лӀым и Ӏэхэри и лъакъуэхэри фыпхи, кӀыфӀыгъэм и кууупӀэм хэвдзэ. Абы гъы макърэ дзэ зэрыгъэшх макърэ къыщыӀунущ»[+].

14– Къеблэгъар куэдщ, ауэ хэплъыхьауэ яхэтыр мащӀэщ, – къыщӀигъужащ Хьисэ.


Хьэкътын ахъшэм теухуауэ


(Марк 12:13-17; Лука 20:20-26)

15[•]Фарисейхэр кӀуэри, Хьисэ псалъэ гуэрым зэрытраубыдэн щӀыкӀэмкӀэ зэчэнджэщыжащ абы щыгъуэ[+]. 16Арати, фарисейхэм я гъуэгу ирикӀуэхэр Хьисэ деж ягъэкӀуащ, Ирод пащтыхьым и лъэужь ирикӀуэхэр[*] я гъусэу. Абыхэм жаӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхуу узэрыщытми, щыпкъагъэм тету Тхьэм и гъуэгур цӀыхухэм зэребгъащӀэм дыщыгъуазэщ. ЦӀыхухэм жаӀэм зыкӀи уигъэгузавэркъым, цӀыхухэм я фэм уемыплъу, цӀыху псори уи зэхуэдэщи[+]. 17Аращи, къыджеӀэ: Дауэ уеплърэ? Кесарым[*] хьэкътын ахъшэр[*] етт хъуну, хьэмэ мыхъуну[+]?

18Абыхэм я бзаджагъэм гу лъитати, Хьисэ жиӀащ:

– Сыщывгъэуэну фыщӀыхэтыр сыт фэ, бзитӀщхьитӀхэ[+]? 19Хьэкътын ахъшэр* сывгъэлъагъу.

Динар ахъшэ Хьисэ къыхуахьащ абыхэм.

20– Хэт и сурэт мыбы тетыр, хэт и цӀэ мыбы тетхари? – щӀэупщӀащ Хьисэ.

21– Кесарырщ, – жаӀащ абыхэм.

– Апхуэдэу щыщыткӀэ, кесарым ейр кесарым ефтыж, Тхьэм ейри Тхьэм ефтыж, – яжриӀащ Хьисэ[+].

22Ар щызэхахым, абыхэм ягъэщӀэгъуащ икӀи Хьисэ къагъанэри, ежьэжащ.


ЛӀахэм я къэтэджыжыкӀэ хъунумкӀэ Хьисэ къызэреупщӀар


(Марк 12:18-27; Лука 20:27-40)

23[•]ЛӀахэр къызэрытэджыжынур зи фӀэщ мыхъу саддукейхэм[*] ящыщ зы гуп къыбгъэдыхьэри, Хьисэ къеупщӀащ а махуэ дыдэм:[+]

24– Дин егъэджакӀуэ, Мусэ бегъымбарым жиӀащ:[*] «ЛӀы гуэр бын имыӀэу лӀэмэ, а лӀым унагъуэ хуищӀын щхьэкӀэ, и къуэшым фызабэр къишэжын хуейщ»[+]. 25Дэ зэкъуэшибл къытхэтт. Нэхъыжьым къишауэ, дунейм ехыжащ. Бын иӀэтэкъыми, абы и фызыр и къуэшым къыхуэнащ. 26Адрейхэми – етӀуанэми, ещанэми, ебланэм нэсыху – ар къащыщӀащ. 27А псом я ужькӀэ фызри дунейм ехыжащ. 28Аращи, лӀахэр къыщытэджыжкӀэ, мы зэшиблым ящыщу хэт ар зи фызынур? Ар зэшыблыми я щхьэгъусакъэ?

29– Фыщоуэ, – жэуап яритащ Хьисэ абыхэм. – ФыщӀыщыуэр Тхьэм и псалъэу тхахэмрэ Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэмрэ зэрывмыщӀэр арщ. 30ЛӀахэр къыщытэджыжкӀэ, фыз къашэжынукъым, лӀыи дэкӀуэжынукъым, атӀэ уафэм щыӀэ мелыӀычхэм ещхьу щытынущ. 31Ауэ лӀахэр къэтэджыжыныр пэж, жыфӀэу фыщӀэупщӀэмэ, Тхьэм жиӀа мы псалъэхэм[*] феджакъэ: 32«Сэращ Ибрэхьими, Исхьэкъи, Екъуби я Тхьэр»? Тхьэр псэухэмрэ лӀауэ жыхуаӀэхэмрэ я Тхьэу зэрыщытырщ абы къикӀыр.

33ЦӀыху гупышхуэхэм ар щызэхахым, Хьисэ яригъэщӀа Ӏуэхухэр ягъэщӀэгъуащ.


Тхьэм и унафэхэм щыщу нэхъ ин дыдэр


(Марк 12:28-34; Лука 10:25-28)

34[•]Хьисэ саддукейхэм жаӀэнур ямыщӀэжу къызэригъэнар фарисейхэм щызэхахым, зэхуэсащ. 35Абыхэм ящыщ торэт егъэджакӀуэ пашэ гуэр Хьисэ, игъэунэхун щхьэкӀэ, къеупщӀащ:

36– Дин егъэджакӀуэ, Тхьэм и унафэхэм щыщу дэтхэнэра нэхъ ин дыдэр?[*]

37– «Уэ уигу псомкӀи, уи псэ псомкӀи, уи зэхэщӀыкӀ псомкӀи Зиусхьэну уи Тхьэр фӀыуэ лъагъу», – жриӀащ Хьисэ. 38– Аращ я нэхъ ин дыдэу япэрей унафэр. 39ЕтӀуанэ унафэри[*] апхуэдэщ: «Уи щхьэр фӀыуэ зэрыплъагъум хуэдэу, уи гъунэгъури фӀыуэ лъагъу»[+]. 40Мы унафитӀым къызэщӀаубыдэ Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм ит псори, адрей бегъымбархэми жаӀа псори[+].


Мэссихьыр хэт зи къуэр?


(Марк 12:35-37; Лука 20:41-44)

41[•]Фарисейхэр къызэхуэса нэужь, Хьисэ абыхэм еупщӀащ:

42– Мэссихь теухуауэ сыт жыфӀэн? Хэт ар зи къуэр?

– Даут и къуэщ ар, – жаӀащ абыхэм[+].

43– Апхуэдэу щытмэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Даут и гум кърилъхьэу, Мэссихь теухуауэ «Си Зиусхьэн» жиӀэурэ къызэрыжригъэӀар дауэ къызэрыбгурыӀуэнур? – яжриӀащ Хьисэ. – Даут мыпхуэдэу жиӀакъэ:[*]

44«Тхьэуэ Зиусхьэным
сэ си Зиусхьэным къыжриӀащ:
Уи бийхэр уи лъэгу къыщӀэзгъэувэху,
си ижьырабгъумкӀэ къызбгъэдэтӀысхьэ»[+]?

45– Езы Даут Мэссихьым «Сэ си ЗиусхьэнкӀэ» йоджэ, – къыщӀигъужащ Хьисэ. – Апхуэдэу щыщыткӀэ, Мэссихьыр Даут и къуэу дауэ зэрубжынур?

46Хьисэ зы псалъэ къыпидзыжын зыми лъэкӀакъым. Хьисэ нэгъуэщӀкӀэ еупщӀыжыну зыри тегушхуакъым а махуэм щыщӀэдзауэ[+].

#### 23-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ фарисейхэмрэ я къуаншагъэр Хьисэ къызэрыщӀигъэщар


(Марк 12:38-40; Лука 11:37-52; 20:45-47)

1[•]Хьисэ цӀыху гупышхуэхэмрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ яжриӀащ абы щыгъуэ:

2– Торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ фарисейхэмрэ Мусэ бегъымбарым и тахътэм тетӀысхьащ. 3Аращи, фщӀэн хуейуэ икӀи вгъэзэщӀэн хуейуэ абыхэм къывжаӀэ псори вгъэзащӀэ, ауэ ящӀэр фымыщӀэ, абыхэм жаӀэ фӀэкӀ, жаӀэр ягъэзащӀэркъыми[+]. 4Хьэлъэ зехьэгъуейхэр зэкӀуэцӀапхэри, цӀыхухэм я дамащхьэм тралъхьэ, ауэ цӀыхухэм ядэӀэпыкъуну езыхэм я зы Ӏэпхъуамби ягъэхъейркъым.

5– Абыхэм я ӀуэхуфӀ псори цӀыхухэм ирагъэлъагъун щхьэкӀэщ щӀащӀэр. Абыхэм я нэмэз пхъуантэ цӀыкӀуэхэр[*] нэхъ ин, я фащэ кӀыхьхэм я къуакӀэр нэхъ кӀыхь ящӀ. 6Гухэхъуэ Ӏэнэ щытрагъэувэн щыгъуи, синэгуэгухэм цӀыхухэр щыщызэхуэскӀи тхьэмадэ тӀысыпӀэхэр яубыдын яфӀэфӀщ[+]. 7ЦӀыху зэхыхьэпӀэхэм езыхэм цӀыхухэм пщӀэ лей защыхурагъэщӀынри «дин егъэджакӀуэкӀэ» зрагъэджэнри ящӀасэщ.

8– Ауэ фэ «дин егъэджакӀуэкӀэ» зэвмыгъаджэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дин егъэджакӀуэу фиӀэ закъуэр Мэссихьщ икӀи фэ псори фызэкъуэшщ[+]. 9Зыми щӀылъэм фи «адэкӀэ» фыщемыджэ, фэ адэу фиӀэ закъуэр уафэм щыӀэ фи Адэ лъапӀэрщи. 10Апхуэдэ дыдэу, «ущиякӀуэкӀи» зэвмыгъаджэ, ущиякӀуэу фиӀэ закъуэр Мэссихьщи. 11Фэ фщыщ нэхъ ин дыдэр ӀуэхутхьэбзащӀэ фэ къыфхурехъу[+]. 12Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зи щхьэ зыгъэин дэтхэнэри Тхьэм игъэлъэхъшэнущ, ауэ зи щхьэ зыгъэлъахъщэ дэтхэнэри Тхьэм игъэинынущи[+].

13– Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри фарисейхэри, бзитӀщхьитхэ! Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэм и куэбжэр цӀыхухэм я пащхьэм щывгъэбыдэ. Фэ езыхэри а тепщэныгъэшхуэм фыщӀыхьэркъым, щӀыхьэну хуейхэри хуит фщӀыркъым[+]. 14Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри фарисейхэри, бзитӀщхьитӀхэ! Фызабэхэм я унэхэр къатывох икӀи цӀыхухэм зевгъэгъэщӀэгъуэн щхьэкӀэ, фи тхьэлъэӀухэр кӀыхьлӀыхь фощӀ. Тхьэм хуабжьу фигъэпшынэнущ абы щхьэкӀэ.

15– Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри фарисейхэри, бзитӀщхьитӀхэ! Фэ щӀыми хыми къыщывокӀухь, фи диным зы цӀыху закъуэ къивгъэхьэн щхьэкӀэ. Ар къыщывэхъулӀэкӀэ, фэр нэхърэ тӀукӀэ нэхъ Ӏейуэ жыхьэнмэ бын ар фощӀ.

16– Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ фэ, пашэ нэфхэу мыпхуэдэу жызыӀэхэр: «Тхьэм и унэшхуэм и цӀэкӀэ зыгуэрым тхьэ иӀуэмэ, абы зыри къикӀыркъым, ауэ Тхьэм и унэшхуэм и дыщэм и цӀэкӀэ зыгуэрым тхьэ иӀуэмэ, тхьэрыӀуэ мэхъу»[+]. 17Фэ, акъыл зимыӀэу цӀыху нэфхэ! Дэтхэнэра нэхъ лъапӀэр: дыщэра, хьэмэрэ Тхьэм и унэшхуэу дыщэр лъапӀэ зыщӀыра? 18Мыпхуэдэуи жывоӀэ: «КъурмэнщӀыпӀэм и цӀэкӀэ зыгуэрым тхьэ иӀуэмэ, абы зыри къикӀыркъым, ауэ къурмэнщӀыпӀэм телъ къурмэныпхъэм и цӀэкӀэ зыгуэрым тхьэ иӀуэмэ, тхьэрыӀуэ мэхъу». 19Фэ, цӀыху нэфхэ! Дэтхэнэра нэхъ лъапӀэр, къурмэныпхъэра, хьэмэрэ къурмэныпхъэр лъапӀэ зыщӀ къурмэнщӀыпӀэра? 20Аращи, къурмэнщӀыпӀэм и цӀэкӀэ тхьэ зыӀуэм къурмэнщӀыпӀэм и цӀэкӀи абы телъ псом я цӀэкӀи тхьэ иӀуа мэхъу. 21Тхьэм и унэшхуэм и цӀэкӀэ тхьэ зыӀуэм Тхьэм и унэшхуэм и цӀэкӀи абы щӀэсым и цӀэкӀи тхьэ иӀуа мэхъу[+]. 22Уафэм и цӀэкӀэ тхьэ зыӀуэм Тхьэм и тахътэм и цӀэкӀи абы тесым и цӀэкӀи тхьэ иӀуа мэхъу.

23– Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ торэт егъэджакӀуэ пашэхэри фарисейхэри, бзитӀщхьитӀхэ! ХадэхэкӀ нэхъ пудхэм ящыщу пщӀанэр Тхьэм щхьэкӀэ фот, ауэ нэхъ вгъэзэщӀапхъэу Торэт хабзэм зи гугъу ищӀ захуагъэм, гущӀэгъу пхэлъыным, Тхьэм хуэщыпкъэным фыбгъэдокӀ. Ахэращ фызытекӀ мыхъунур, адрей фи фарзэхэр зыщывмыгъэгъупщэу[+]. 24Фэ, пашэ нэфхэ! Фызэфэм аргъуейр хэфхыурэ, махъшэу хэлъыр зыжьэдыволъафэ.

25– Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри фарисейхэри, бзитӀщхьитӀхэ! Фэ фи фалъэхэмрэ фи лагъэхэмрэ я щӀыфэр фогъэкъабзэ, ауэ я кӀуэцӀым нэпсеягъэмрэ зымышыӀэныгъэмрэ изщ. 26Уэ, фарисей нэф! Фалъэмрэ лагъэмрэ я кӀуэцӀыр гъэкъабзэ япэщӀыкӀэ, я щӀыфэри къабзэ хъунущ итӀанэ.

27– Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри фарисейхэри, бзитӀщхьитӀхэ! Хужьу яла кхъэ мащэхэм фахуэдэщ фэ. Ахэр дахэу къолъагъуэ, арщхьэкӀэ я кӀуэцӀыр хьэдэ къупщхьэрэ фӀей зэмылӀэужьыгъуэкӀэ кудащ[+]. 28Щыпкъагъэ зигу илъхэм фахуэдэу цӀыхухэм закъыфӀывогъэщӀ фи фэкӀэ, ауэ фигухэм бзитӀщхьитӀыгъэмрэ бзаджагъэмрэ изщ.

29– Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри фарисейхэри, бзитӀщхьитӀхэ! Бегъымбархэм щхьэкӀэ кхъэлэгъунэхэр фогъэув, щыпкъагъэ зигу илъа цӀыхухэм я сынхэри фогъэщӀэращӀэ. 30Апхуэдэу щыт пэтми, «Ди адэжьхэм я зэманым дыпсэуатэмэ, абыхэм бегъымбархэм я лъыр щагъажэм, гъусэ дахуэхъунтэкъым», жывоӀэ[+]. 31Апхуэдэу жыфӀэурэ, бегъымбархэр зыукӀахэм я щӀэблэу фызэрыщытым фэр-фэру щыхьэт фытохъуэ. 32ФеуэжьэрэкӀ-тӀэ, абы щыгъуэ фи адэжьхэм къаубла Ӏуэхур вгъэбатэ.

33– Фэ, блэхэ! Фэ, блэ щылъхухэ! Жыхьэнмэр унапӀэ фхуищӀащ Тхьэм, абы дауэ фыӀэщӀэкӀын[+]? 34Абы къыхэкӀкӀэ, бегъымбархэри, акъылыфӀагъэ зиӀэ цӀыхухэри, дин егъэджакӀуэхэри сэ ныфхузогъакӀуэ. Абыхэм ящыщ зы гупыр жорым ефӀулӀынурэ, фыукӀынущ; адрей гупми фи синэгуэгухэм щӀопщкӀэ фыщеуэнущ икӀи зы къалэм дэфхунурэ адрей къалэм фхунущ[+]. 35Аращи, дунейм щагъэжа лъы хей псори фэ къыфтехуэнущ, щыпкъагъэ зигу илъ Хэбэл бегъымбарым и лъым къыщыщӀэдзауэ Варахийм и къуэ Зэчрей бегъымбарым и лъыр къыхиубыдэу. Зэчрей бегъымбарыращ Тхьэм и унэшхуэмрэ къурмэнщӀыпӀэмрэ я зэхуакум дэвукӀыхьар[+]. 36Пэжыр нывжызоӀэ, мы Ӏуэху мыхъумыщӀэ псоми я лажьэр иджырей цӀыхухэм къатехуэнущ.


Еууей, Ерусалим!


(Лука 13:34-35)

37[•]– Еууей, Ерусалим, Ерусалим! Уи цӀыхухэм бегъымбархэр яукӀ, Тхьэм и лӀыкӀуэхэри, мывэкӀэ еуэурэ, яукӀ. Бзум и шырхэр и дамэ щӀагъым зэрыщызэхуишэсым хуэдэу, уи бынхэр сэ зэхуэсшэсыну сыт хуэдизрэ сыхуея, ауэ фэ фыхуеякъым[+]. 38АтӀэ, фи къалэм Тхьэр нэфӀкӀэ къеплъыжынукъым. 39Сэ нывжызоӀэ, «Зиусхьэным и цӀэкӀэ къакӀуэм щӀыхьышхуэр ейщ» щыжыфӀэну махуэм нэсыху, сыкъэфлъагъужынукъым[+].

#### 24-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм и унэшхуэр зэрызэтекъутэнур Хьисэ къызэрыжиӀар


(Марк 13:1-2; Лука 21:5-6)

1[•]Хьисэ Тхьэм и унэшхуэм къыщӀэкӀыжри, ежьэж щыхъум, Тхьэм и унэшхуэм хэт унэхэр ирагъэлъагъуну Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр щхьэхуэу къыбгъэдыхьащ.

2– Мы псори флагъурэ? – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. – Пэжыр нывжызоӀэ, мывитӀ къызэтемынэжу, псори зэтекъутэнущ[+].


Гугъуехь куэдым я къежьапӀэр


(Марк 13:3-13; Лука 21:7-19)

3Хьисэ Елеон Ӏуащхьэм[*] тесу, и гъуэгу ирикӀуэхэр я закъуэ къыбгъэдыхьэри къеупщӀащ абы щыгъуэ:

– КъыджеӀэт, а жыхуэпӀа Ӏуэхухэр сыт щыгъуэ къыщыхъунур, икӀи уэ дунейм укъызэрыкӀуэжынумрэ мы дунейм и кӀэухыр къызэрыкӀуэнумрэ я нэщэнэхэр сыт?

4– Зыми фыкъызэримыгъэпцӀэным фыхуэсакъ! – яжриӀащ Хьисэ[+]. 5– Си цӀэр зыфӀащурэ, «Мэссихьыр сэращ» жаӀэу, цӀыху куэд къэкӀуэнущ, цӀыху куэди къагъэпцӀэнущ. 6Гъунэгъууи жыжьэуи зауэ хъыбар щызэхэфхынущ, ауэ фыщӀэшынэн щыӀэкъым. А Ӏуэхухэр къэхъун хуейщ, ауэ дунейм и кӀэухыр иджыри къэсауэ аркъым. 7Зы лъэпкъыр адрей лъэпкъым, зы къэралри адрей къэралым езэуэну къызэщӀэтэджэнущ. Гъабли къэхъунущ, щӀыр щӀыпӀэ-щӀыпӀэхэмкӀи хуабжьу щыхъеинущ[+]. 8А Ӏуэху псори гугъуехь куэд шэчыным я къежьапӀэ къудейщ.

9– ЦӀыхухэм фэ гугъуехь фагъэшэчын щхьэкӀэ, тепщэныгъэ зиӀэхэм фырагъэубыдынурэ фрагъэукӀынущ икӀи сэ си цӀэр зэрывгъэлъапӀэм щхьэкӀэ лъэпкъ псори жагъуэгъу къыфхуэхъунущ[+]. 10ЦӀыху куэд фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум текӀынущ абы щыгъуэ; зым адрейр тепщэныгъэ зиӀэхэм яригъэубыдынущ, зым адрейр илъагъу мыхъу хъунущ[+]. 11Бегъымбар нэпцӀ куэд къежьэнущ, цӀыху куэди къагъэпцӀэнущ[+]. 12Бзаджагъэм къызэрыхэхъуэм къыхэкӀкӀэ, цӀыху куэдым я фӀылъагъуныгъэр упщӀыӀунущ. 13Ауэ икӀэм нэсыху теубыдэныгъэ зиӀэр Тхьэм мыкӀуэду къригъэлынущ[+]. 14Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм теухуа хъыбарыфӀым щӀылъэ псом тет цӀыхухэр ирагъэдэӀуэн хуейуэ щытщ, цӀыху лъэпкъ псоми я пащхьэм щыхьэт щыхъун щхьэкӀэ. Дунейм и кӀэухыр къэсынущ абы и ужькӀэ[+].


Гузэвэгъуэшхуэр


(Марк 13:14-23; Лука 21:20-24)

15[•]– Аращи, Даниил бегъымбарыр зытепсэлъыхьа «Зэхэзыкъутэ ГущыкӀыгъуэур»[*] щӀыпӀэ лъапӀэм иту щыфлъагъукӀэ (еджэм ар къыгурыреӀуэ), 16Иудей хэкум ис цӀыхухэр Ӏуащхьэхэм ирекӀуэлӀэж. 17Унащхьэм тетыр къехыжмэ, зыгуэр здищтэн щхьэкӀэ, унэм щӀремыхьэж[+]. 18Губгъуэм итми, и щыгъын щӀыӀутелъыр здищтэн щхьэкӀэ, къремыгъэзэж. 19ЦӀыхубз лъэщыджэхэмрэ сабий быдзафэ зиӀэхэмрэ гъуэгу мыгъуэ теувэнущ а махуэхэм[+]. 20Фыщежэжьэнур щӀымахуэм е щэбэт махуэм темыхуэн щхьэкӀэ, Тхьэм фелъэӀу; 21а махуэхэм гузэвэгъуэшхуэ къэхъунущи. Дунейр къыщыхъуам къыщыщӀэдзауэ иджыри къэсыху щыӀакъым дяпэкӀи щыӀэнукъым апхуэдэ гузэвэгъуэшхуэ[+]. 22А махуэхэр нэхъ мащӀэ мыхъуатэмэ, зы цӀыхуи мыкӀуэду къелынутэкъым. Езым къыхиха цӀыхухэм я хьэтыркӀэ Тхьэм а махуэхэр нэхъ мащӀэ ищӀынущ[+]. 23А махуэхэм «Мис, Мэссихь мыбы щыӀэщ», жиӀэу, е «Мэссихь модэ щыӀэщ», жиӀэу зыгуэрым къывжиӀэмэ, фи фӀэщ фымыщӀ;[+] 24Мэссихь нэпцӀхэмрэ бегъымбар нэпцӀхэмрэ къежьэнущи. Абыхэм нэщэнэ гъэщӀэгъуэнхэри Ӏуэху телъыджэхэри къагъэлъагъунущ, Тхьэм къыхиха цӀыхухэри ягъэпцӀэн мурадкӀэ, ялъэкӀмэ[+]. 25Мис, а Ӏуэхухэр къэхъун и пэкӀэ абыхэм я хъыбар нывжесӀащ[+].

26– Аращи, «Мис, Мэссихь губгъуэ нэщӀым щыӀэщ», къыщывжаӀэкӀэ, абы фымыкӀуэ «Мис, Мэссихь пэшым щӀэтщ», къыщывжаӀэкӀи фи фӀэщ фымыщӀ; 27къуэкӀыпӀэмкӀэ къыщыхъуэпскӀ уафэхъуэпскӀым къухьэпӀэм нэсыху дунейр зэригъэнэхум хуэдэу, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр къыщыкӀуэжыну махуэри хъунущи[+]. 28ФщӀэркъэ хьеуан псэхэлӀэр здэщыӀэм бгъэжьхэри зэрыщызэхуэсынур[+].


ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм дунейм къызэригъэзэжынур


(Марк 13:24-27; Лука 21:25-28)

29[•]– А гузэвэгъуэшхуэ махуэхэм я ужь дыгъэр напӀэзыпӀэм ункӀыфӀынущ, мазэри къэунэхужынукъым. Вагъуэхэри уафэм къехуэхынущ, уафэм щыӀэ къарухэри къызэщӀэхъеенущ[+]. 30ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и нэщэнэ уафэм къыщылъэгъуэнущ икӀи дунейм тет лъэпкъ псори гъыурэ я бгъэм еуэжынущ абы щыгъуэ. ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр, пшэхэм хэтрэ лъэкӀыныгъэшхуэрэ щӀыхьышхуэрэ иӀэу, къакӀуэу цӀыхухэм ялъагъунущ[+]. 31Бжьамиишхуэм и макъ жаныр къэӀунущ итӀанэ икӀи ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и мелыӀычхэр иригъэжьэнущ икӀи абыхэм дуней лъэныкъуиплӀкӀи, зы уафэ гъунэм щыщӀэдзауэ адрей уафэ гъунэм нэсыху, езым къыхиха цӀыхухэр къыхашурэ, абы къыхузэхуашэсынущ[+].


Ахъуо жыгым щыпкъагъэу къыдгуригъаӀуэр


(Марк 13:28-31; Лука 21:29-33)

32[•]– Ахъуо жыгым къыщыщӀымкӀэ зыгурывгъаӀуэ: абы и къудамэхэм псы къыщӀыхьэу, и пщӀащэхэр къыпыкӀэ щыхъукӀэ, гъэмахуэр къызэрыблэгъар къывощӀэ. 33Фэри, мы Ӏуэху псори щыфлъагъукӀэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр гъунэгъуу, куэбжэм деж зэрыщытыр зэвгъащӀэ. 34Пэжыр нывжызоӀэ, мы лъэпкъыр мыкӀуэдыж щӀыкӀэ, мы Ӏуэху псори къэхъунущ[+]. 35Уафэмрэ щӀылъэмрэ кӀуэдыжынущ, ауэ си псалъэхэр кӀуэдыжынукъым[+].


А махуэмрэ а сыхьэтымрэ къыщысынур зыми ищӀэркъым


(Марк 13:32-37; Лука 17:26-30, 34-36)

36[•]– А махуэр е а сыхьэтыр къыщысынур зыми ищӀэркъым. Уафэхэм щыӀэ мелыӀычхэми ящӀэркъым, Тхьэм и Къуэми ищӀэркъым. Адэ лъапӀэм и закъуэщ ар зыщӀэр. 37Нухь бегъымбарым и махуэхэм Ӏуэхухэр зэрыщытам хуэдэу, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр дунейм къыщыкӀуэжынум дежи Ӏуэхухэр абы тетынущ[+]. 38Псыдзэр[*] къащӀэмыуауэ, а махуэхэм цӀыхухэр шхэрт икӀи ефэрт, къашэрт икӀи дэкӀуэрт. Абы тетащ Нухь кхъухьым щитӀысхьа махуэр нэсыху. 39Къэхъунур ямыщӀэурэ, псыдзэр къащӀэуэри, ахэр псори ихьащ икӀи итхьэлащ. ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр дунейм къыщыкӀуэжынум дежи апхуэдэущ Ӏуэхухэр зэрыщытынур[+]. 40ЦӀыхуитӀ губгъуэм итынущ абы щыгъуэ, зыр мелыӀычхэм уафэм яхьынущ, адрейр къагъэнэнущ. 41ЦӀыхубзитӀ зы щхьэлым щыхьэжэнущ, зыр мелыӀычхэм уафэм яхьынущ, адрейр къагъэнэнущ.

42– Аращи, фымыжейуэ фысакъ, Зиусхьэныр дунейм къыщыкӀуэжыну махуэр фщӀэркъыми[+]. 43Ауэ мыр зэвгъащӀэ: Унэр зейм дыгъуакӀуэр къыщыкӀуэну сыхьэтыр ищӀэу щытатэмэ, жеинтэкъым икӀи и унэм щӀигъыхьэу щӀэлъыр иригъэдыгъунтэкъым[+]. 44Абы къыхэкӀкӀэ, фэри фыхьэзырын хуейщ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр фыщымыгугъэ сыхьэт гуэрым дунейм къэкӀуэжынущи[+].


Узыщыгугъ хъун унэӀут е узыщыгугъ мыхъун унэӀут


(Лука 12:41-48)

45[•]– Хэт атӀэ, зэхэщӀыкӀ иӀэрэ, зыщыгугъ хъун унэӀуту тепщэм езым и унэӀутхэм унафэщӀ яхуищӀар, шхын ичэзум къаритын щхьэкӀэ? 46А унэӀутыр гъуэгу махуэ теуващ, тепщэр къэкӀуэжрэ апхуэдэу ищӀэу кърихьэлӀэжмэ[+]. 47Пэжыр нывжызоӀэ, тепщэм и мылъку псори а унэӀутым и ӀэмыщӀэ ирилъхьэнущ. 48Ауэ а унэӀутым бзаджагъэкӀэ игукӀэ «Си тепщэр къэгувэнущ» жиӀэу[+] 49адрей унэӀутхэм яхэуэу икӀи ефакӀуэхэм ядефэу-ядешхэу щиублэкӀэ, 50а унэӀутым тепщэр къэкӀуэжыну щимыгугъэ махуэм икӀи щыпэмыплъэ сыхьэтым ар къэсынущ. 51А унэӀутыр хьэлэчу иубэрэжьынущ тепщэм икӀи бзитӀщхьитӀхэм гугъуехь щадишэчыну щӀыпӀэм игъэкӀуэнущ. Абы гъы макърэ дзэ зэрыгъэшх макърэ къыщыӀунущ[+].

#### 25-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ХъыджэбзипщӀым теухуа ущие хъыбарыр

1– Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр* а махуэм зыхуэдэу щытынур мыращ. ХъыджэбзипщӀ, я уэздыгъэхэр къыздащтэри, щауэм пежьэну дэкӀащ[+]. 2Абыхэм ящыщу тхур ахьмакът, тхур Ӏущт. 3Ахьмакъхэм я уэздыгъэхэр къыщащтэм, дагъэр къыздащтакъым. 4Ӏущхэм уэздыгъэхэри дагъэ зэрыт дагъалъэхэри къыздащтащ. 5Щауэр къыщыгувэм, псори щхьэукъуэри жеящ[+].

6– Жэщ ныкъуэм деж макъ гуэр къэӀуащ: «Мес, щауэр къокӀуэ, фыпежьэ!»

7– Ар щызэхахым, хъыджэбз псори къэтэджри, я уэздыгъэхэр ягъэхьэзыращ. 8Ахьмакъхэр Ӏущхэм елъэӀуащ: «Фи дагъэм щыщ къыдэфт, ди уэздыгъэхэр мэункӀыфӀри».

9– Хъыджэбз Ӏущхэм жэуап къратащ: «Фэри дэри ар тхурикъунукъым. Дагъэ зыщэхэм я деж фыкӀуэрэ дагъэ къэфщэхумэ, нэхъыфӀщ».

10– Ахэр дагъэ щэху кӀуауэ, щауэр къэсащ икӀи хьэзыру щыта хъыджэбзитхур зыщӀигъущ, джэгу щащӀ унэм щӀыхьэри, бжэри къагъэбыдэжащ[+].

11– Адрей хъыджэбзхэри абы и ужькӀэ къэкӀуэжри, мыпхуэдэу жаӀащ: «Зиусхьэн, Зиусхьэн, куэбжэр къытхуӀух!»[+].

12– Ауэ абы жиӀащ: «Пэжыр нывжызоӀэ, фэ хэт фыщыщми, сэ сщӀэркъым»[+].

13– Аращи, фымыжейуэ фысакъ, – къыщӀигъуащ Хьисэ, – ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр дунейм къыщыкӀуэжыну махуэри сыхьэтри фщӀэркъыми[+].


Талант зи цӀэ ахъшэхэм ятеухуа ущие хъыбарыр


(Лука 19:11-27)

14[•]– КъинэмыщӀауэ Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр къызэрыкӀуэнур зыхуэдэр мыращ. ЛӀы гуэр хамэ къэрал кӀуэн щыхъум, и унэӀутхэр къриджэри, и мылъкур яӀэщӀилъхьащ. 15Зым талантитху,[*] адрейм талантитӀ, ещанэми зы талант иритащ. Щхьэж лъэкӀыныгъэу иӀэм елъытауэ яритри, гъуэгу техьащ. 16Талантитху зритар занщӀэу кӀуэри, лажьэурэ нэгъуэщӀ талантитху къилэжьащ. 17ТалантитӀ зритами нэгъуэщӀ талантитӀ къилэжьащ. 18Ауэ тепщэм зы талант зритар кӀуэщ, щӀым щӀитӀэри, и тепщэм и ахъшэр игъэпщкӀуащ.

19– Зыкъом дэкӀауэ, а унэӀутхэм я тепщэр къэкӀуэжащ икӀи и унэӀутхэм ахъшэр къызэрагъэсэбэпамкӀэ еупщӀу щӀидзащ[+]. 20Талантитху зритар тепщэм бгъэдыхьэщ, адрей талантитху къилэжьар иритри, жиӀащ: «Зи щӀыхь ин, талантитху къысӀэщӀэплъхьащ. Мис, абыхэмкӀэ нэгъуэщӀ талантитху къэзлэжьащ».

21– Тепщэм абы жриӀащ: «ФӀыуэ пщӀащ. Уэ сызыщыгугъ хъун уунэӀутыфӀщ! Ӏуэху мащӀэкӀэ сызыщыгугъ хъун цӀыхуу узэрыщытам щхьэкӀэ, Ӏуэху куэд ныпӀэщӀэслъхьэнущ. КъакӀуи, уи тепщэм и гуфӀэгъуэм къыхыхьэ»[+].

22– ТалантитӀ зритар тепщэм бгъэдыхьэри, жиӀащ: «Зи щӀыхь ин, талантитӀ къысӀэщӀэплъхьащ. Мис, абыхэмкӀэ нэгъуэщӀ талантитӀ къэзлэжьащ».

23– Тепщэм абы жриӀащ: «ФӀыуэ пщӀащ. Уэ сызыщыгугъ хъун уунэӀутыфӀщ. Ӏуэху мащӀэкӀэ сызыщыгугъ хъун цӀыхуу узэрыщытам щхьэкӀэ, Ӏуэху куэд ныпӀэщӀэслъхьэнущ. КъакӀуи, уи тепщэм и гуфӀэгъуэм къыхыхьэ».

24– Зы талант зритами, тепщэм бгъэдыхьэри, жиӀащ: «Зи щӀыхь ин, узэрылӀы пхъашэр сщӀэрт, жылапхъэ зытумысам гъавэ къытыбохыж, зыхомыпхъами къыщызэхуохьэсыж. 25Сышынэрти, сыкӀуэри, уи талантыр щӀым щӀэзгъэпщкӀуащ. Мис, ууейр узотыж».

26– Тепщэм абы жриӀащ: «Уэ уунэӀут бзаджэщ икӀи уунэӀут щхьэхынэщ. Уэ пщӀэрт сэ жылапхъэр зытезмысам гъавэ къызэрытесхыжыр икӀи зытезмыпхъам къызэрыщызэхуэсхьэсыжыр. 27Апхуэдэу щыщыткӀэ, хагъэхъуэн щхьэкӀэ си ахъшэр сатуущӀэхэм ептын хуеякъэ? СыкъэкӀуэжа нэужь, хэхъуауэ си ахъщэр къысӀэрыхьэжынут абы щыгъуэ».

28– «Мы лӀым талантыр къеӀыфхи, талантипщӀ зиӀэм ефт. 29Ар хэти ирехъу, зиӀэм нэхъыбэ къритынущ Тхьэм икӀи къелыжу хуигъэбэгъуэнущ. Ауэ зимыӀэм иӀэ тӀэкӀури Ӏихыжынущ Тхьэм[+]. 30Мы унэӀут сэбэпыншэр кӀыфӀыгъэм и кууупӀэм хэвдзэ. Абы гъы макърэ дзэ зэрыгъэшх макърэ къыщыӀунущ».

Ар жиӀа нэужь, Хьисэ макъышхуэкӀэ къыщӀигъуащ:

– ИридэӀуэну тхьэкӀумэ зиӀэр иредаӀуэ[+].


ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм цӀыху лъэпкъхэм хьэкум зэратрищӀыхьынур

31– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм[*] щӀыхьышхуэ иӀэу, и мелыӀыч псори и гъусэу дунейм къыщыкӀуэжкӀэ, щӀыхьышхуэ зиӀэ и тахътэм тетӀысхьэнущ[+]. 32Лъэпкъ псори абы и пащхьэм къыщызэхуэсынущ икӀи мэлыхъуэм мэлхэмрэ бжэнхэмрэ зэрызэхидзым хуэдэу, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм цӀыхухэр зэхидзынущ[+]. 33Мэлхэр ижьырабгъумкӀэ, бжэнхэр сэмэгурабгъумкӀэ игъэувынущ.

34– Пащтыхьым и ижьырабгъумкӀэ щытхэм яжриӀэнущ абы щыгъуэ: «Фэ, си Адэм и нэфӀ зыщыхуахэр, фыкъакӀуи, Тхьэм дунейр къыщигъэщӀам къыщыщӀэдзауэ къыфхуигъэхьэзыра тепщэныгъэр фи ӀыхьэфӀу къыфлъосри фубыд[+]. 35Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сыщымэжалӀэм сывгъэшхащ, псы сыщыхуэлӀэм псы севгъэфащ; хамэу сыщыщытым севгъэблэгъащ;[+] 36щыстӀэгъэн щызимыӀэм сыфхуэпащ; сыщысымаджэм фыкъыскӀэлъыплъащ; лъэхъуэщым сыщыщӀэсым си деж фыкъэкӀуащ»[+].

37– Щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхухэм къыжраӀэнущ абы: «Зиусхьэн, сытым щыгъуэ дэ уэ умэжалӀэу утлъагъуу ущыдгъэшхар, е псы пхуэлӀэу псы ущедгъэфар? 38Сытым щыгъуэ уэ хамэу утлъагъуу укъыщедгъэблэгъар, е зыщыптӀэгъэн уимыӀэу ущытхуэпар? 39Уэ усымаджэу е лъэхъуэщым ущӀэсу сытым щыгъуэ утлъагъуу уи деж дыщынэкӀуар?»

40– Пащтыхьым абыхэм жэуап яритынущ: «Пэжыр нывжызоӀэ, си къуэш* я нэхъ цӀыкӀу дыдэхэм ящыщ гуэрым хуэфщӀар сэ къысхуэфщӀауэ мэхъу»[+].

41– Пащтыхьым и сэмэгурабгъумкӀэ щытхэми яжриӀэнущ: «ФызбгъэдэкӀ фэ, Тхьэм и ней зыщыхуахэр. ШейтӀанымрэ абы и мелыӀычхэмрэ Тхьэм яхуигъэхьэзыра мыункӀыфӀыжын мафӀэм фыкӀуэ[+]. 42Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сыщымэжалӀэм сывгъэшхакъым; псы сыщыхуэлӀэм севгъэфакъым; 43хамэу сыщыщытым севгъэблэгъакъым, зыщыстӀэгъэн щызимыӀэми сыфхуэпакъым; сыщысымаджэми лъэхъуэщым сыщыщӀэсми фыкъыскӀэлъыплъакъым».

44– Абыхэм пащтыхьым къыжраӀэнущ: «Зиусхьэн, уэ умэжа-лӀэу, е псы пхуэлӀэу, е ухамэу, е зыщыптӀэгъэн уимыӀэу, е усымаджэу, е лъэхъуэщым ущӀэсу утлъагъуу, ди фӀагъ уэдмыгъэкӀыу сыт щыгъуэ укъыщыдгъэнар?»

45– Пащтыхьым абыхэм жэуап яритынущ: «Пэжыр ныв-жызоӀэ, мы цӀыкӀу дыдэхэм ящыщ гуэрым хуэвмыщӀар сэ къысхуэвмыщӀауэ мэхъу»[+].

46– Мыухыжын гугъуехь щашэчыну гъуэгум техьэнущ ахэр, ауэ щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхухэр мыкӀуэдыжын гъащӀэ къащылъысыну гъуэгум техьэнущ.

#### 26-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ тхьэмадэхэм Хьисэ гъэпцӀагъэкӀэ яукӀыну мурад зэращӀар


(Марк 14:1-2; Лука 22:1-2; Иуан 11:45-53)

1[•]А псалъэ псори къиӀуэта нэужь, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ:

2– ӀутӀыж махуэшхуэр[*] къэсыным махуитӀ зэриӀэр фощӀэ. Жорым ираӀулӀын щхьэкӀэ, тепщэныгъэ зиӀэхэм яӀэщӀыхьэнущ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр.

3Дин пашэшхуэхэр,* торэт егъэджакӀуэ пашэхэр, цӀыхухэм я нэхъыжьхэр[*] абы щыгъуэ къыщызэхуэсащ Кайафэ дин пашэшхуэм[*] и унэшхуэм. 4Хьисэ гъэпцӀагъэкӀэ яубыдыну икӀи яукӀыну мурад ящӀащ абыхэм.

5– Ауэ, цӀыхухэм зыкъамыӀэтын щхьэкӀэ, ар махуэшхуэм трыремыхуэ, – жаӀащ абыхэм.


ЦӀыхубз гуэрым дагъэ лъапӀэр Хьисэ Вифание жылэм къызэрыщыщихуар.


(Марк 14:3-9; Иуан 12:1-8)

6[•]Хьисэ Вифание жылэм дыхьауэ, уэшын уз зэфыкӀ Симон и унэм щӀэст[+]. 7Хьисэ абы здыщӀэсым, цӀыхубз гуэр унэм къыщӀыхьащ. Алавастэр зи цӀэ мывэм къыхэщӀыкӀауэ зы барщыбэ иӀыгът абы. А барщыбэм мэ ӀэфӀ къызыпих дагъэ лъапӀэ итт. Хьисэ, Ӏэнэм здыпэрысым, цӀыхубзыр къыбгъэдыхьэри, абы и щхьэм дагъэр трикӀащ.

8Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ар щалъагъум, ар ягу иримыхьу, жаӀащ:

– Мы дагъэ лъапӀэр пщӀэншэу щӀигъэкӀуэдар сыт? 9Ар лъапӀэу ящатэмэ, ахъшэр тхьэмыщкӀэхэм хуагуэш хъунут.

10Абы гу лъитэри, Хьисэ яжриӀащ:

– ЦӀыхубзыр сыт щӀэвгъэукӀытэр? Сэр щхьэкӀэ псапэ ищӀащ абы. 11ТхьэмыщкӀэхэр дапщэщи къыфхэтынущ, ауэ сэ игъащӀэкӀэ сыфхэтынукъым[+]. 12А цӀыхубзым мы дагъэ лъапӀэр си пкъым къызэрытрикӀамкӀэ сызэрыщӀалъхьэжынум сыхуигъэхьэзырауэ арщ[+]. 13Пэжыр нывжызоӀэ, дуней псом хъыбарыфӀыр[*] дэнэ щыщызэлъагъэщӀыскӀи, мы цӀыхубзым ищӀар яӀуэтэнущ, а цӀыхубзыр цӀыхухэм ягу фӀыкӀэ къагъэкӀыжын щхьэкӀэ[+].


Иудэ зи цӀэм Хьисэ дин пашэшхуэхэм яригъэубыдыну зэрагурыӀуар


(Марк 14:10-11; Лука 22:3-6)

14[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым ящыщу Иудэ ИскариоткӀэ зэджэр дин пашэшхуэхэм я деж кӀуэри,[+] 15жиӀащ:

– Хьисэ фэзгъэубыдмэ, сыт къызэфтын?

Абыхэм дыжьын ахъшэ щэщӀ къратыну къагъэгугъащ. 16Абы щегъэжьауэ, Хьисэ яригъэубыдын щхьэкӀэ, игъуэ щыхъунум пэплъэу щӀидзащ Иудэ.


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэ зэрадэшхар


(Марк 14:12-21; Лука 22:7-14, 21-23; Иуан 13:21-30)

17[•]ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэм* я япэ махуэм Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр къыбгъэдыхьэри, абы къеупщӀащ:

– ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэ щыпшхын щхьэкӀэ, дэнэ щыдгъэхьэзырыну ухуей?

18– Къалэм фыдыхьэ, – жиӀащ Хьисэ. – Сэ хэсха лӀы гуэрым деж фыкӀуи, жефӀэ: «Дин егъэджакӀуэм жеӀэ: Сэ си уахътыр къэблэгъащ. Сэрэ си гъуэгу ирикӀуэхэмрэ ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэ уи унэм щытшхынущ».

19Хьисэ зэражриӀам хуэдэу, и гъуэгу ирикӀуэхэм ящӀри, ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэр ягъэхьэзыращ.

20Пщыхьэщхьэр къыщысым, и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр и гъусэу, Хьисэ Ӏэнэм пэрытӀысхьащ. 21Ахэр здэшхэм, Хьисэ жиӀащ:

– Пэжыр нывжызоӀэ, тепщэныгъэ зиӀэхэм саригъэубыдынущ фэ фщыщ гуэрым[+].

22Ахэр икъукӀэ къэнэщхъеящ икӀи Хьисэ гъуэрыгъуэурэ къеупщӀу щӀадзащ:

– Зиусхьэн, сэрмырауэ пӀэрэ а жыхуэпӀэр?

23– Си гъусэу мы лагъэм зи ӀэкӀэ щӀакхъуэр хэзыгъэпщӀарщ тепщэныгъэ зиӀэхэм сезыгъэубыдынур, – жэуап итыжащ Хьисэ. 24– Пэжщ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр дунейм ехыжынущ, абы теухуауэ Тхьэм и псалъэу тхахэм зэрыхэтым хуэдэу. Ауэ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдыр гъуэгу мыгъуэ теуващ. А цӀыхур къамылъхуауэ щытамэ, езым дежкӀэ нэхъыфӀт[+].

25Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдыну хэт Иудэ жиӀащ:

– Равви,[*] сэрмырауэ пӀэрэ жыхуэпӀэр?

– Уэращ, зэрыжыпӀэм хуэдэщ,[*] – жриӀащ абы Хьисэ.


Зиусхьэным и пщыхьэщхьэшхэр


(Марк 14:22-26; Лука 22:15-20; 1 Кор. 11:23-25)

26[•]Ахэр здэшхэм, Хьисэ щӀакхъуэр къищтэщ, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀащ, зэгуищӀыкӀщ, и гъуэгу ирикӀуэхэм яритри жиӀащ:

– Къафщти, фшхы. Мы щӀакхъуэр сэ си пкъыращ[+].

27Зы фалъэ къищтэщ, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀри, щаритым, яжриӀащ итӀанэ:

– Фэ псори мыбы итым щыщ фефэ. 28Мы санэр – Тхьэм езымрэ и цӀыхухэмрэ яку дилъхьа зэгурыӀуэныгъэр зыгъэщыпкъэ си лъыращ[*]. ЦӀыху куэдым фӀы къахудэкӀуэурэ, сэ къысщӀэкӀыну лъыращ, я гуэныхьхэр къахуэгъун щхьэкӀэ. 29Сэ нывжызоӀэ фэ, иджы къыщыщӀэдзауэ си Адэм и Тепщэныгъэшхуэр къыщыкӀуэнум нэсыху, санэ сефэжынукъым. А махуэм абы аргуэру сывдефэнущ.

30Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ тхьэщӀыхь уэрэд жаӀа нэужь, унэм щӀэкӀри, Елеон Ӏуащхьэм кӀуащ итӀанэ[+].


«Сэ сыкъыумыцӀыхуу жыпӀэнущ», жиӀэу Хьисэ Петр зэрыжриӀар


(Марк 14:27-31; Лука 22:31-34; Иуан 13:36-38)

31[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ абы щыгъуэ:

– Фэ псоми си закъуэу утыкум сыкъивнэнущ ныжэбэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм абы теухуауэ жиӀар и псалъэу тхахэм хэтщ:[*] «Сэ мэлыхъуэр сукӀынущ, мэл хъушэри зэбгрыкӀыжынущ»[+]. 32Ауэ лӀахэм сакъыхэтэджыкӀыжа нэужь, фэ фяпэ къихуэу Галилей хэкум сыкӀуэнущ[+].

33– Утыкум псоми укъранэми, сэ зэикӀ укъизнэнукъым, – къыжриӀащ Петр Хьисэ.

34– Пэжыр ныбжызоӀэ, – жриӀащ Хьисэ Петр, – ныжэбэ дыдэм адакъэ мыӀуэ щӀыкӀэ, сыкъыумыцӀыхуу щэнейрэ жыпӀэнущ.

35– Уэ сыуигъусэу сылӀэн хуей хъуми, узмыцӀыхуу жысӀэнукъым, – къыжриӀащ Петр Хьисэ. Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей лӀы псоми жаӀащ ар дыдэр[+].


Хьисэ Гефсимание жыг хадэм Тхьэм зэрыщелъэӀуар


(Марк 14:32-42; Лука 22:39-46)

36[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр и гъусэу, Гефсимание[*] зи цӀэ жыг хадэм кӀуащ абы и ужькӀэ.

– Мыбдеж фыщыс, сэ модэ сыкӀуэу, Тхьэм селъэӀуху, – яжриӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм. 37Хьисэ Петррэ Зеведей и къуитӀымрэ здишэу кӀуа нэужь, нэщхъейуэ, гузавэу щӀидзащ[+].

38Абыхэм яжриӀащ:

– СылӀэн хуэдэ, хуабжьу согузавэ. Фымыжейуэ, фысакъыу мыбы си гъусэу фыщыӀэ[+].

39Хьисэ тӀэкӀу ӀукӀуэтщ, щӀым бгъэгукӀэ зытридзэри, Тхьэм елъэӀуу жиӀащ:

– Си Адэ, хъуну щытмэ, мы гугъуехьым и фалъэр сӀых. АтӀэми сэ сызэрыхуейр мыхъуу, уэ узэрыхуейр ирехъу[+].

40Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыхуищым я деж къыщигъэзэжым, ахэр Ӏурихауэ ярихьэлӀэжащ.

– Зы сыхьэт закъуэкӀэ фызигъусэу, фымыжейуэ, фысакъын фхузэфӀэкӀакъым, аракъэ? – жриӀащ Хьисэ Петр. 41– Фымыжейуэ фысакъ, гуэныхь щӀэным фыдимыхьэхын щхьэкӀэ Тхьэм фелъэӀу. Гур мэхъуапсэ, ауэ пкъым хузэфӀэкӀыркъым[+].

42Хьисэ етӀуанэуи ӀукӀри, Тхьэм елъэӀуурэ жиӀащ:

– Си Адэ, мы гугъуехь шэчыным и фалъэр сӀыпх мыхъунумэ, уэ узэрыхуейуэ ирехъу[+].

43Хьисэ къыщигъэзэжым, а цӀыхуищыр Ӏурихауэ кърихьэлӀэжащ, я нэхэр щӀилъэфауэ. 44Ахэр аргуэру къигъанэри, ӀукӀыжащ, а псалъэ дыдэхэмкӀэ Тхьэм ещанэу елъэӀуащ.

45Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я деж къигъэзэжри, яжриӀащ:

– Зывгъэпсэхуу фыжейрэ иджыри? Мис, пӀалъэр къэблэгъащ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр гуэныхь зыщӀэхэм яӀэщӀыхьэнущ[+]. 46Фытэдж! ФынакӀуэ, абыхэм сезыгъэубыдынур къэблэгъащ.


Хьисэ зэраубыдар


(Марк 14:43-50; Лука 22:47-53; Иуан 18:3-12)

47[•]Хьисэ и псалъэр имыухауэ, и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым ящыщу Иудэу Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдыну хэтыр къэкӀуащ. Джатэхэмрэ бжэгъухэмрэ яӀыгъыу, цӀыху гупышхуэ щӀыгъут абы. Дин пашэшхуэхэмрэ цӀыхухэм я нэхъыжьхэмрэщ ахэр къэзыгъэкӀуар[+].

48– Сэ ба зыхуэсщӀынуращ жыхуэсӀэр. Ар къэвубыд, – жиӀэри Хьисэ зэраригъэубыдыну щӀыкӀэр и гъусэхэм яжриӀат Иудэ.

49Иудэ зэрынэсу, бгъэдыхьэри:

– ФӀэхъус апщи, Равви,* – жиӀэри, Хьисэ ба хуищӀащ.

50– Ныбжьэгъу, укъыщӀэкӀуар сыт? – жриӀащ абы Хьисэ.

Адрейхэр къыбгъэдыхьэри, Хьисэ яубыдащ. 51Хьисэ и гъусэхэм ящыщ зым и джатэр кърихщ, дин пашэшхуэм и унэӀутым еуэри, и тхьэкӀумэ лъэныкъуэр къыпигъэхуащ[+].

52Хьисэ абы жриӀащ:

– Уэ уи джатэр дохъутэм илъхьэж, джатэ къэзыщтэ псори джатэм ихьыжынущ[+]. 53Хьэмэрэ си Адэм семылъэӀуфын уи гугъэ? СелъэӀумэ, мелыӀыч дзэ пщыкӀутӀым нэхърэ нэхъыбэ къысхуигъэкӀуэнущ асыхьэту. 54Ауэ Тхьэм и псалъэу тхахэр дауэ пэж зэрыхъунур? Тхьэм и псалъэу тхахэм хэткъэ мыпхуэдэу зэрыхъун хуейр?

55Хьисэ а цӀыху гупышхуэм яжриӀащ асыхьэтым:

– ХъунщӀакӀуэ фубыд хуэдэу, джатэхэмрэ бжэгъухэмрэ фӀыгъыу фыкъыспежьаи? Тхьэм и унэшхуэм махуэ къэс сыщӀэту, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр езгъащӀэрт, арщхьэкӀэ сывубыдакъым[+]. 56Ауэ мы псори къыщӀэхъуар бегъымбархэм ятхар пэж хъун щхьэкӀэщ.

Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху псори, езыр утыкум къранэри, щӀэпхъуэжащ абы щӀыгъуэ[+].


Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм Хьисэ зэрырашар


(Марк 14:53-65; Лука 22:54-55, 66-71; Иуан 18:13-14, 19-24)

57[•]Яубыда нэужь, Кайафэ зи цӀэ дин пашэшхуэм деж яшащ Хьисэ. Торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ нэхъыжьхэмрэ щызэхуэсащ абы деж. 58Петр Хьисэ и ужь жыжьэу иту, дин пашэшхуэм и пщӀантӀэм нэс, кӀэлъыкӀуащ. ПщӀантӀэм дыхьэри, хъумакӀуэхэм яхэтӀысхьащ ар итӀанэ, Хьисэ и Ӏуэху зэрыхъунум еплъыну.

59Дин пашэшхуэми, нэхъыжьхэми, Тхьэмадэ Хасэшхуэм[*] щыщ адрей пашэ псоми Хьисэ укӀ тралъхьэн щхьэкӀэ, щыхьэт нэпцӀ ягъэувыну къалъыхъуэрт. 60Щыхьэт нэпцӀ куэд къэтэджри, Хьисэ Ӏэджэ тралъхьа пэтми, зыхуейр ягъуэтакъым.

ИкӀэм-икӀэжым щыхьэт нэпцӀитӀ къэтэджри,[+] 61мыпхуэдэу жаӀащ:

– Мы лӀым жиӀэгъащ: «Тхьэм мы и унэшхуэр зэхэскъутэнурэ, махуищкӀэ ар зэтезгъэувэжын слъэкӀынущ»[+].

62Дин пашэшхуэр къэтэджащ итӀанэ.

– Мы лӀыхэм уэ къыптралъхьэр сыт? Сыт зыри щӀыжумыӀэр? – къыжриӀащ абы Хьисэ[+]. 63Ауэ Хьисэ зыри жиӀакъым.

– СынолъэӀу, гъащӀэр зи ӀэрыкӀ Тхьэм и цӀэкӀэ къыджеӀэ, уэра Мэссихьу Тхьэм и Къуэр? – къеупщӀащ дин пашэшхуэр Хьисэ[+].

64– Аращ, зэрыжыпӀэм хуэдэщ,[*] – жиӀащ Хьисэ. – Ауэ сэ нывжызоӀэ, иджы къыщыщӀэдзауэ, лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэ Тхьэм и ижьырабгъумкӀэ къыщысрэ, пшэхэм яхэту къакӀуэу, флъагъунущ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр[+].

65Дин пашэшхуэм и щыгъынхэр зэфӀитхъащ[*] абдежым.

– Тхьэр игъэпцӀащ, – жиӀащ абы. – Сыт нэгъуэщӀ щыхьэт дыщӀыхуеижыр? Мис, Тхьэр зэригъэпцӀар зэхэфхащ[+]. 66Дауэ феплърэ?

– УкӀ хуэфащэщ! – жэуап къатыжащ адрейхэм.

67Хьисэ и напэм щӀэубжьытхэри, ӀэштӀымкӀэ еуащ ахэр. НэгъуэщӀхэри енэпэфауэурэ, мыпхуэдэу жаӀащ:

68– Мэссихь, убегъымбармэ, уэ къоуар хэтми къыджеӀэт.


Петр Хьисэ имыцӀыхуу зэрыжиӀар


(Марк 14:66-72; Лука 22:54-62; Иуан 18:15-18, 25-27)

69[•]Петр пщӀантӀэм дэст абы щыгъуэ. Зы унэӀут хъыджэбз, абы къыбгъэдыхьэри, къыжриӀащ:

– Галилей щыщ Хьисэ уригъусэу щытащ уэри.

70– Хьэуэ, уэ жыхуэпӀэр сщӀэркъым, – щыжиӀащ Петр псоми я пащхьэ.

71Петр куэбжэмкӀэ иунэтӀащ итӀанэ. НэгъуэщӀ унэӀут хъыджэбз гуэрми ар къилъагъури, абдеж щытхэм яжриӀащ:

– Мы лӀыри Назарет щыщ Хьисэм и гъусэу щытащ.

72Аргуэру, «Ар сцӀыхуркъым» жиӀэри, Петр тхьэ иӀуащ.

73ТӀэкӀу дэкӀа нэужь, абдежым щытхэр къыбгъэдыхьэри, Петр къыжраӀащ:

– Пэж дыдэу, уэри абыхэм уащыщщ, уи псэлъэкӀэм ар нахуэ къещӀри.

74– Тхьэр согъэпцӀ, жысӀэр мыпэжмэ, а лӀыр сцӀыхуркъым, – жиӀэри, тхьэ иӀуэу щӀидзащ Петр.

Абы ирихьэлӀэу адакъэ Ӏуащ. 75Хьисэ къыжриӀэгъауэ щыта псалъэхэр Петр игу къэкӀыжащ абдежым: «Адакъэ мыӀуэ щӀыкӀэ, сыкъыумыцӀыхуу щэнейрэ жыпӀэнущ».

Ар игу къыщыкӀыжым, пщӀантӀэм дэкӀри, игу хэщӀу гъащ Петр[+].

#### 27-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Пилат Ӏэтащхьэм и пащхьэ Хьисэ зэрырашар


(Марк 15:1-5; Лука 23:1-5; Иуан 18:28-38)

1[•]Нэху зэрыщу дин пашэшхуэ псори цӀыхухэм я нэхъыжьхэри зэчэнджэщыжри, Хьисэ укӀ тралъхьэну мурад ящӀащ. 2Хьисэ япхри, Понтий Пилат Ӏэтащхьэм[*] ӀэщӀалъхьащ[+].


Иудэ зэрылӀар


(Апостол. 1:18-19)

3[•]Хьисэ абыхэм езыгъэубыда Иудэ, Хьисэ укӀ тралъхьэу щилъагъум, щӀегъуэжщ, ирата дыжьын ахъшэ щэщӀыр дин пашэшхуэхэмрэ нэхъыжьхэмрэ яхуихьыжри, 4яжриӀащ:

– Лъы хейр зэрыфэзгъэубыдамкӀэ гуэныхь сщӀащ.

– Абы дэ ди Ӏуэху хэлъкъым, уэращ зи Ӏуэху хэлъыр, – къыжраӀащ абыхэм.

5Ар щызэхихым, Иудэ, дыжьын ахъшэхэр Тхьэм и унэшхуэм щыхыфӀипхъэри, къыщӀэкӀыжащ. ИтӀанэ кӀуэри зитхьэлэжащ. 6Дыжьын ахъшэхэр къащыпыжри, дин пашэшхуэхэм жаӀащ:

– Мыхэр Тхьэм щхьэкӀэ ахъшэр зыдэлъ пхъуантэм дэплъхьэ хъунукъым, мыхэр лъы уасэщи[+].

7Зэчэнджэщыжа нэужь, хамэхэр щыщӀалъхьэжын папщӀэ, кхъуэщыныщӀэм и хьэсэр а ахъшэмкӀэ къащэхуну зэгурыӀуащ. 8Абы къыхэкӀкӀэ а хьэсэм «Лъы уасэ ХьэсэкӀэ» йоджэ нобэр къыздэсым. 9Иеремие бегъымбарым жиӀа мы псалъэхэр[*] пэж хъуащ: «Щхьэ уасэу Израил цӀыхухэм абы щхьэкӀэ ягъэува дыжьын ахъшэ щэщӀыр къащтэри,[+] 10абыхэмкӀэ кхъуэщыныщӀэм и хьэсэр къащэхуащ, Зиусхьэным унафэ къызэрысхуищӀам тету».


Пилат Ӏэтащхьэр Хьисэ зэреупщӀар


(Марк 15:2-5; Лука 23:3-5; Иуан 18:33-38)

11[•]Пилат Ӏэтащхьэм и пащхьэм иуващ Хьисэ.

– Уэ журтхэм урапащтыхь? – еупщӀащ Ӏэтащхьэр Хьисэ.

– Аращ, зэрыжыпӀэм хуэдэщ,[*] – жиӀащ Хьисэ[+].

12Ауэ дин пашэшхуэхэмрэ нэхъыжьхэмрэ Хьисэ щагъэкъуаншэм, абы зыри жиӀакъым. 13Пилат Хьисэ къеупщӀащ:

– Къыптралъхьэр зыхуэдизыр зэхэпхыркъэ[+]?

14Хьисэ зы псалъи жиӀакъым. Зыри зэрыжимыӀар Пилат Ӏэтащхьэм хуабжьу игъэщӀэгъуащ.


Хьисэ укӀ зэрытралъхьар


(Марк 15:6-15; Лука 23:13-25; Иуан 18:39–19:16)

15[•]Лъэхъущым щӀэс гуэр утӀыж махуэшхуэ[*] къэс цӀыхухэм я лъэӀукӀэ щхьэхуиту яхуиутӀыпщыжыныр Пилат Ӏэтащхьэм и хабзэт. 16Вараввэ и цӀэу зы цӀэрыӀуэ гуэр лъэхъуэщым щӀэст а махуэхэм. 17Арати, цӀыхухэр къыщызэхуэсым, Пилат абыхэм еупщӀащ:

– Хэт къыфхуэзутӀыпщыжыну фызыхуейр? Вараввэ, хьэмэрэ МэссихькӀэ зэджэ Хьисэ?

18Пилат апхуэдэу щӀеупщӀар Хьисэ ефыгъуэу абы къызэрыӀэщӀалъхьар ищӀэрти, аращ[+].

19Тахътэм здисым, Пилат и фызым лӀыкӀуэ къыхуищӀри къыжрыригъэӀащ:

– Щыпкъагъэ зигу илъ а цӀыхум мыхъун гуэр иумыщӀэ. Ныжэбэ пщӀыхьэпӀэ Ӏей слъагъури, а лӀым щхьэкӀэ гугъу сехьащ.

20Пилат Вараввэ кърагъэутӀыпщыжыну икӀи Хьисэ ирагъэгъэкӀуэдыну дин пашэшхуэхэмрэ нэхъыжьхэмрэ цӀыху гупышхуэм жраӀащ[+].

21– Мы тӀум хэт къыфхуэзутӀыпщыжыну фызыхуейр? – Пилат Ӏэтащхьэр аргуэру цӀыхухэм еупщӀащ.

– Вараввэщ, – жаӀащ абыхэм.

22– МэссихькӀэ зэджэ Хьисэ сыт есщӀэнур? – щӀэупщӀащ Пилат.

– Жорым еӀулӀ, – жаӀащ псоми.

23– Абы сыт щӀэпхъаджагъэу ищӀар? – щӀэупщӀащ Пилат.

Ауэ ахэр нэхъ ину къызэрыгъэкӀиящ:

– Жорым еӀулӀ![+]

24Пилат, зыри хищӀыхьыжын хузэфӀэмыкӀэу, цӀыхухэм нэхъ зэрызехьэ зэрыхъуар щилъагъум, псы къищтэщ, и Ӏэхэр цӀыхухэм я пащхьэм щитхьэщӀри жиӀащ:

– Мы лӀыуэ щыпкъагъэ зигу илъым и лъыр сэ къыстехуэркъым. Абы и лъыр фэращ зытехуэр[+].

25– Абы и лъыр дэри ди бынхэми къыттрырехуэ! – жаӀащ цӀыху псоми[+].

26Пилат Вараввэ къахуиутӀыпщыжащ, зауэлӀхэр щӀопщкӀэ иригъауэри, Хьисэ жорым ираӀулӀыну яӀэщӀилъхьащ[+].


ЗауэлӀхэр Хьисэ зэрыщыдыхьэшхар


(Марк 15:16-20; Иуан 19:2-3)

27[•]Арати, Пилат Ӏэтащхьэм и зауэлӀхэм Хьисэ преторие[*] зи цӀэ унэшхуэм щӀашащ, адрей къэна зауэлӀ гупышхуэри Хьисэ ихъуреягъкӀэ щызэхуашэсащ. 28ЗауэлӀхэм Хьисэ и щыгъынхэр къыщахри, плъыжь-фӀыцӀафэу абэ кӀыхь щатӀэгъащ итӀанэ. 29Пыжь банэм къыхэщӀыкӀауэ пащтыхь таж хуащӀщ, абы щхьэратӀагъэри, и Ӏэ ижьми баш цӀыкӀу ӀэщӀалъхьащ. Абы и ужькӀэ, Хьисэ и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу щетӀысэхри, щыдыхьэшхыурэ, «Упсэу, журтхэм я пащтыхь!» жаӀэурэ щӀэнэкӀащ. 30Еубжьытххэрт, баш къащтэурэ и щхьэм еуэрт[+]. 31Ахэр Хьисэ щыдыхьэшха нэужь, абэ кӀыхьыр къыщахыжри, езым и щыгъынхэр щатӀэгъэжащ. Жорым ираӀулӀыну преторием къыщӀашыжащ итӀанэ.


Хьисэ жорым зэрыраӀулӀар


(Марк 15:21-32; Лука 23:26-43; Иуан 19:17-27)

32[•]Къалэм къыщыдэкӀым, Симон и цӀэу Кириние къалэм[*] щыщ лӀы гуэрым хуэзащ. Щыхуэзэм, Хьисэ и жорыр ихьыну Симон хагъэзыхьащ. 33Голгофэ жыхуаӀэ щӀыпӀэм нэсащ (Голгофэм къикӀыр «Щхьэ къупщхьэ щӀыпӀэ» жиӀэу аращ). 34Абы щынэсым, серчэрэ зэзыпс дыджрэ зэхэщӀауэ къратащ ирагъэфэну. Хьисэ хэӀуба фӀэкӀ, ар ирифын идакъым[+]. 35Хьисэ жорым ираӀулӀащ итӀанэ. Пхъэидзэ ящӀурэ, и щыгъынхэр зэхуагуэшыжащ заулӀхэм[+]. 36ИкӀи къетӀысэкӀащ, Хьисэ яхъумэн щхьэкӀэ.

37Жорым щӀраӀулӀар Хьисэ и щхьэкӀэ жорым пхъэбгъу кӀапэ гуэрым тетхауэ траӀулӀащ: «Мыр журтхэм я пащтыхь Хьисэ арщ». 38ХъунщӀакӀуитӀ, зыр и ижьырабгъумкӀэ, адрейр и сэмэгурабгъумкӀэ, Хьисэ щӀыгъуу жорхэм щраӀулӀащ абдеж. 39ЦӀыху блэкӀхэр Хьисэ хуэшхыдэрт, я щхьэхэр ягъэсысурэ,[+] 40мыпхуэдэу жаӀэрт:

– Уэ, Тхьэм и унэшхуэр зэхэзыкъутэу, махуищкӀэ зэтезыгъэувэжынум, умыкӀуэду зыкъегъэлыж! Уэ Тхьэм ури-Къуэу щытмэ, жорым къыфӀэкӀыж[+].

41Дин пашэшхуэхэми, торэт егъэджакӀуэ пашэхэми, нэхъыжьхэми Хьисэ щыдыхьэшхыурэ, жаӀащ:

42– НэгъуэщӀ цӀыхухэр мыкӀуэду къригъэлащ, ауэ езым зыкъригъэлыфыркъым. Ар Израил и пащтыхьыр, пэжмэ, жорым къыфӀрекӀыжи, езымкӀэ фӀэщхъуныгъэ диӀэ хъунущ[+]. 43Езыр Тхьэм щогугъ, Тхьэр абы къыхуейуэ щытмэ, мыкӀуэду кърырегъэл, «Сэ Тхьэм сри-Къуэщ» жиӀэгъащи.

44Хьисэ и гъусэу жорхэм ираӀулӀа хъунщӀакӀуэхэри къебгырт абы.


Хьисэ зэрылӀар


(Марк 15:33-41; Лука 23:44-49; Иуан 19:28-30)

45[•]Шэджагъуэм[*] къыщыщӀэдзауэ сыхьэтыр щым[*] нэсыху а къэралыр зэрыщыту кӀыфӀыгъэм щӀиуфащ. 46Сыхьэтыр щым Хьисэ макъ хэӀэтыкӀакӀэ джащ:

– Или, или, ламэ савахфани?[*] (Абы къикӀыр «Уэ си Тхьэ, уэ си Тхьэ, утыкум си закъуэу щхьэ сыкъибна?»)[+]

47Ар щызэхахым абдеж щытхэм, жаӀащ:

– Иляс бегъымбарым йоджэ ар.

48Абыхэм ящыщ гуэр бгъэдэлъадэри, щӀыфэр зэраӀуэт хъыданыр къищтащ асыхьэтым. Хъыданым серчэр фӀыуэ зыщӀригъэфри, башым фӀэлъу Хьисэ хуишиящ щӀигъэфыну[+].

49– Зэ, Иляс бегъымбарыр къакӀуэу, мыкӀуэду къригъэлынумэ, девгъэплъ, – жаӀащ адрейхэм.

50Макъ хэӀэтыкӀакӀэ аргуэру джэри, Хьисэ и псэр итащ.

51Тхьэм и унэшхуэ кӀуэцӀым фӀэлъ Ӏупхъуэр и щхьэм къы-щыщӀэдзауэ и лъабжьэм нэс тӀууэ къызэгуэтхъащ абы ирихьэлӀэу. ЩӀыри къэхъеящ. Мывэхэри зэгуэудащ. 52Кхъэлэгъунэхэр къызэӀуха хъури, Тхьэм и цӀыху лъапӀэу лӀауэ щытахэм ящыщ куэд къэтэджыжащ[+]. 53Ахэр кхъэлэгъунэхэм къыщӀэкӀыжащ икӀи Хьисэ лӀахэм къахэтэджыкӀыжа нэужь, къалэ лъапӀэу Ерусалим дыхьэри, цӀыху куэдым зыкърагъэлъэгъуащ.

54Дзэ пашэмрэ абы и гъусэу Хьисэ зыхъумэу щытахэмрэ щӀыр зэрыхъейри, мо къэхъу псори щалъагъум, хуабжьу къэшынауэ жаӀащ:

– ИпэжыпӀэкӀэ мыр Тхьэм и Къуэу щытащ.

55Абдеж, жыжьэу къаплъэу, цӀыхубз куэд щытт. Ахэр Хьисэ дэӀэпыкъуэгъу хуэхъуурэ, и гъусэу Галилейм къикӀыгъащ. 56Абыхэм яхэтт: Магдалэ жылэм[*] щыщ Мэрием, Зеведей и къуэхэм я анэ, нэгъуэщӀ Мэрием. Ар Екъубрэ Иосийрэ я анэт[+].


Хьисэ и хьэдэр кхъэлэгъунэм зэрыщӀалъхьар


(Марк 15:42-47; Лука 23:50-56; Иуан 19:38-42)

57[•]Пщыхьэщхьэр къыщысым, Исуф и цӀэу Аримафей жылэм щыщ зы лӀы бей къэкӀуащ. Ари Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу щытащ. 58Ар Пилат деж кӀуэри, Хьисэ и хьэдэр къритыжыну елъэӀуащ. Хьэдэр Исуф иратыжыну Пилат унафэ ищӀащ. 59Исуф хьэдэр къищтэщ, чэсей хужь джэбын къабзэ иришэкӀри, 60къыр мывэм езым щхьэкӀэ къыхригъэщӀыкӀа кхъэлэгъунэм щӀилъхьэжащ. Исуф кхъэлэгъунэ щӀыхьэпӀэм мывэшхуэ ӀуигъэкӀуриери ӀукӀыжащ. 61Магдалэ жылэм щыщ Мэриемрэ адрей Мэриемрэ кхъэлэгъунэм хуэзанщӀэу щыст.


Кхъэлэгъунэм и хъумакӀуэр

62Дин пашэшхуэхэмрэ фарисейхэмрэ Пилат Ӏэтащхьэм деж щызэхуэсащ етӀуанэ махуэу мэрем махуэм къыкӀэлъыкӀуэм.

63– Зиусхьэн, а пцӀыупсыр щыпсэум щыгъуэ, «Махуищ нэужьым лӀахэм сакъыхэтэджыкӀыжынущ» зэрыжиӀэгъар дигу къэкӀыжащ, – жаӀащ абыхэм[+]. 64– Аращи, ещанэ махуэм нэсыху кхъэлэгъунэр хуэсакъыурэ яхъумэну унафэ щӀы. Армыхъумэ, и гъуэгу ирикӀуэхэр къэкӀуэнурэ, и хьэдэр ядыгъужынущ икӀи цӀыхухэм жраӀэнущ: «Ар лӀахэм къахэтэджыкӀыжащ». А иужьрей пцӀыр япэрей пцӀыхэм нэхърэ нэхъ Ӏей хъунущ.

65– ХъумакӀуэхэр фызот. ФыкӀуи, кхъэлэгъунэр зэрыфлъэкӀым хуэдэу фхъумэ, – яжриӀащ Пилат.

66Ахэр кӀуэри, кхъэлэгъунэм хъумакӀуэхэр бгъэдагъэуващ, мывэми мыхъур традзащ[+].

#### 28-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжар


(Марк 16:1-8; Лука 24:1-12; Иуан 20:1-10)

1[•]Щэбэтыр блэкӀауэ, тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэм, нэху щыщым, Магдалэ щыщ Мэриемрэ адрей Мэриемрэ кхъэлэгъунэм еплъыну кӀуащ[+].

2НапӀэзыпӀэм щӀыр ин дыдэу хъеящ, Зиусхьэным и мелыӀыч уафэм къехри, кхъэлэгъунэм бгъэдыхьэщ, мывэшхуэр Ӏуигъэ-кӀуриикӀри, абы тетӀысхьати[+]. 3Абы и теплъэр уафэхъуэпскӀым хуэдэт, и щыгъынхэри уэсым хуэдэу хужьыбзэт[+]. 4ХъумакӀуэхэр апхуэдизкӀэ абы щышынати, кӀэзызу щытащ, я фэр шэхум хуэдэу пыкӀауэ[+].

5– Фымышынэ! – яжриӀащ мелыӀычым цӀыхубзхэм. – Жорым ираӀулӀа Хьисэ фызэрылъыхъуэр сощӀэ. 6Ар мыбдежым щыӀэжкъым. ЗэрыжиӀам хуэдэу, ар лӀахэм къахэтэджыкӀыжащ. Фыбгъэдыхьи, Зиусхьэныр здэщылъа щӀыпӀэм феплъ. 7ИтӀанэ псынщӀэу фыкӀуи, абы и гъуэгу ирикӀуэхэм яжефӀэ: «Хьисэ лӀахэм къахэтэджыкӀыжащ. Фэ фяпэ ар Галилейм кӀуэнущ. Абдеж ар щыфлъагъунущ». Аращ, хъыбарыр сэ вжесӀащ[+].

8Арати, цӀыхубзхэр кхъэлэгъунэм бгъэдэкӀыжри, шына-гъуэмрэ гуфӀэгъуэшхуэмрэ зэщӀащтауэ, хъыбарыр хуаӀуэтэжыну, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я деж щӀэпхъуащ. 9И гъуэгу ирикӀуэхэм хъыбарыр хуаӀуэтэжыну а цӀыхубзхэр здэкӀуэм, Хьисэ абыхэм напӀэзыпӀэкӀэ къахуэзэри, къажриӀащ:

– Фыпсэу!

Ахэр Хьисэ бгъэдэлъадэщ, и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу итӀысхьэри, и лъакъуэхэр яубыдащ. Хьисэ къажриӀащ:[+]

10– Фымышынэ. ФыкӀуи, си къуэшхэм[*] Галилейм кӀуэну яжефӀэ. Абдеж сыщалъагъунущ[+].


Дин пашэшхуэхэм хъумакӀуэхэр ӀулъхьэкӀэ къызэращэхуар

11ЦӀыхубзхэр щыкӀуэм, хъумакӀуэхэм ящыщ гуэрхэр Ерусалим къалэм дыхьэщ, дин пашэшхуэхэм я деж кӀуэри, къэхъуа псори хуаӀуэтэжащ. 12Дин пашэшхуэхэр, нэхъыжьхэр я гъусэу, зэхуэсри зэчэнджэщыжащ. ХъумакӀуэхэм ахъшэ куэд иратри, 13абыхэм жраӀащ:

– «Жэщым дэ дыщыжейм, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр къакӀуэри, и хьэдэр ядыгъужащ», жыфӀэн хуейщ. 14А хъыбарыр Ӏэтащхьэм щызэхихкӀэ, дэ дгъэсабырынщ, фэри зыри къывжи-мыӀэну тщӀынщ.

15ХъумакӀуэхэм ахъшэр ящтэри, къызэрыжраӀам хуэдэу ящӀащ. А хъыбарыр журтхэм иджыри къэс яхэлъщ.


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ялэжьын хуей Ӏуэхуу я пщэ дилъхьар


(Марк 16:14-18; Лука 24:36-49; Иуан 20:19-23; Апостол. 1:6-8)

16[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀузыр абы и ужькӀэ Галилейм кӀуэри, езым жыхуиӀэгъа Ӏуащхьэм дэкӀащ. 17Хьисэ щалъагъум, и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу итӀысхьащ; ауэ ар зи фӀэщ мыхъу гуэрхэр абыхэм яхэтт[+]. 18Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ябгъэдыхьэри яжриӀащ:

– Уафэми щӀылъэми тепщэныгъэ псори щызиӀэу си ӀэмыщӀэ илъщ[+]. 19Аращи, фыкӀуи, лъэпкъ псори си гъуэгу къытевгъыхьэ. Адэ лъапӀэми, и Къуэми, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэми я цӀэкӀэ фыумэхъи,[*][+] 20унафэу нывжесӀа псори ягъэзэщӀэну яхуэвгъэув. Пэж дыдэщ ар, дунейм и кӀэухым нэсыху сыт щыгъуи сывигъусэнущ сэ. Ӏэмин[+].

### Марк

#### Марк

Марк


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ХЪЫБАРЫФӀЫР МАРК КЪЫЗЭРИӀУЭТАР


УмэхъакӀуэ Иуан и уазыр


(Маттэ 3:1-12; Лука 3:1-9, 15-17; Иуан 1:19-28)

1[•]Тхьэм и Къуэ Хьисэ Мэссихь теухуа хъыбарыфӀым мыпхуэдэу къыщӀедзэ[+].

2Тхьэм мыпхуэдэу къызэрыжиӀэр бегъымбархэм я тхылъхэм итщ:

«Мис, сэ си мелыӀыч уяпэ къихуэу нызогъакӀуэ;
абы уи гъуэгур пхуигъэпсынущ[+].
3Абы и джэ макъыращ[*]
мыпхуэдэу жиӀэурэ губгъуэ нэщӀым къыщыӀур:
Зиусхьэным гъуэгур хуэвгъэпси,
лъагъуэхэр захуэ хуэфщӀ».

4Тхьэм зэрыжиӀам тету, умэхъакӀуэ[*] Иуан, губгъуэ нэщӀым къыщыхутауэ, цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм иригъэдаӀуэурэ, мыпхуэдэу жиӀэрт:

– Фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэжи, зызвгъэумэхъ, Тхьэм ахэр къыфхуигъэгъун щхьэкӀэ[+].

5Иудей хэку псом ис цӀыхухэри Ерусалим дэс цӀыху псори Иуан деж кӀуащ. Гуэныхьу ящӀамкӀэ заумысыжурэ, Иордан псым Иуан зыщрагъэумэхъащ абыхэм[+]. 6Иуан махъшэцым къыхэщӀыкӀа щыгъын щыгът, и бгым фэ бгырыпхи щӀэлът, мацӀэрэ губгъуэ форэ ишхырт. 7Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр иригъэдаӀуэурэ, мыпхуэдэу жиӀэрт:

– Сэр нэхърэ нэхъ лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэ гуэр си ужькӀэ къэкӀуэнущ. Зезгъэзыхыу, абы и вакъэ лъэпсхэр хуэстӀэтэнуи схуэфащэкъым сэ. 8Сэ псымкӀэ фызумэхъащ, ауэ абы Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмкӀэ фиумэхъынущ.


Иуан Хьисэ зэриумэхъар


(Маттэ 3:13-17; Лука 3:21-22)

9[•]Галилей хэкум щыщ Назарет къалэм а махуэхэм къыдэкӀри, Хьисэ Иордан псым деж Иуан зыщригъэумэхъащ[+]. 10Псым къыщыхэкӀыжым, уафэр зэгуэкӀри, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр, тхьэрыкъуэ теплъэ иӀэу, къызэрыхуехар илъэгъуащ Хьисэ[+]. 11Уафэм зы макъ къиӀукӀащ:

– ФӀыуэ слъагъу си Къуэ щӀасэу си гум ирихьыр уэращ.[*][+]


Гуэныхь иригъэлэжьын щхьэкӀэ, шейтӀаныр Хьисэ и ужь зэритар


(Маттэ 4:1-11; Лука 4:1-13)

12Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Хьисэ губгъуэ нэщӀым ишащ абы и ужькӀэ. 13Хьисэ гуэныхь иригъэлэжьыну шейтаныр и ужь къитурэ, Хьисэ махуэ плӀыщӀкӀэ губгъуэ нэщӀым къыщикъухьащ. ХьэкӀэкхъуэкӀэхэм яхэтт, мелыӀычхэми Ӏуэхутхьэбзэ къыхуащӀэ хъуащ Хьисэ[+].


Хьисэ и лэжьыгъэр Галилей хэкум зэрыщиублар


(Маттэ 4:12-17; Лука 4:14-15)

14[•]ЦӀыхухэр зыумэхъ Иуан лъэхъуэщым щӀадза нэужь,[*] Галилей хэкум кӀуэри, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм теухуа хъыбарыфӀыр цӀыхухэм яхуиӀуатэу щӀидзащ Хьисэ:

15– Махуэр къэсащ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр[*] къэблэгъащ; фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэжи, хъыбарыфӀыр фи фӀэщ фщӀы, – жиӀэрт абы[+].


И гъуэгу ирикӀуэн щхьэкӀэ Хьисэ бдзэжьеящиплӀыр къызэрыхуриджар


(Маттэ 4:18-22; Лука 5:1-11)

16Галилей гуэлым и Ӏуфэм Ӏуту кӀуэурэ, Хьисэ Симонрэ абы и къуэш Индрисрэ хъыр псым хадзэу илъэгъуащ, ахэр бдзэжьеящэти[+]. 17Хьисэ абыхэм яжриӀащ:

– Си ужь фыкъиувэ. Бдзэжьей къэвубыдын папщӀэ, я ужь фызэритам ещхьу, си гъуэгу къытевгъэхьэн щхьэкӀэ, цӀыхухэм я ужь фызэрихьэнур фэзгъэщӀэнущ[+].

18Яхъхэр асыхьэтым къагъанэри, Хьисэ и ужь иуващ ахэр[+].

19Хьисэ адэкӀэ кӀуэурэ, Зеведей и къуэхэу Екъубрэ Иуанрэ, кхъуафэжьейм ису, яхъхэр ягъэхьэзыру ирихьэлӀащ. 20Хьисэ ахэри къриджащ асыхьэтым. Я адэ Зеведеймрэ абы и лэжьакӀуэхэмрэ кхъуафэжьейм къранэри, Хьисэ и ужь иуващ ахэр.


Хьисэ лӀы гуэрым жин бзаджэр зэрыхихуар


(Лука 4:31-37)

21[•]Хьисэ Капернаум къалэм дыхьащ итӀанэ. Щэбэт махуэр къыщысым, синэгуэгум щӀыхьэри, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэу щӀидзащ Хьисэ[+]. 22Хьисэ Ӏуэхугъуэхэр зэраригъащӀэу щыта щӀыкӀэр ягъэщӀэгъуащ цӀыхухэм, торэт егъэджакӀуэ пашэхэм яхуэмыдэу, тепщэныгъэшхуэ иӀэу, цӀыхухэм Тхьэм и гъуэгур яригъащӀэрти[+]. 23Жин бзаджэм иӀыгъ лӀы гуэр синэгуэгум напӀэзыпӀэм къыщыхутэри къэкӀиящ:

24– Сыт уи Ӏуэхуу дэ къытхэлъыр, Назарет щыщ Хьисэ? Дыбгъэунэхун щхьэкӀэ укъэкӀуа уэ? Уэ хэт ущыщми, сощӀэ. Тхьэм къыбгъэдэкӀа ЛъапӀэр уэращ[+].

25– Щыгъэт, мы лӀым къыхэкӀыж, – жиӀащ Хьисэ, жин бзаджэм егийри. 26Жин бзаджэм лӀыр игъэкӀэзызщ, макъышхуэкӀэ къыхэкӀийри, лӀым хэкӀыжащ[+].

27ЦӀыхухэм ар щалъагъум, псоми икъукӀэ ягъэщӀагъуэри, зэжраӀэжащ:

– Мыр сыт? ЦӀыхухэм ӀуэхущӀэхэр ярегъащӀэ. Тепщэныгъэшхуэ иӀэу, жин бзаджэхэми унафэ яхуещӀри, зрегъэдаӀуэ[+].

28Арати, Хьисэ теухуа хъыбарыр Галилей хэку псом дэнэкӀи псынщӀэу щызэлъащӀысащ.


Хьисэ цӀыху куэд зэригъэхъужар


(Маттэ 8:14-17; Лука 4:38-41)

29Синэгуэгум къызэрыщӀэкӀыжу, Екъубрэ Иуанрэ я гъусэу, ахэр Симонрэ Индрисрэ я унэм кӀуащ. 30Симон и щыкъу анэр плъыржьэру пӀэм хэлът. Ар зэрысымаджэр Хьисэ асыхьэтым къыжраӀащ[+]. 31Хьисэ абы деж кӀуэщ, и Ӏэр иубыдри къигъэтӀысащ. Плъыржьэрыр щхьэщыкӀщ, къызэфӀэувэжри, абы хьэщӀагъэ къарихащ[+].

32Пщыхьэщхьэм дыгъэр къухьа нэужь, сымаджэхэмрэ жин бзаджэм иӀыгъ цӀыху псомрэ Хьисэ къыхуашащ. 33Къалэм дэс псори бжэӀупэм къыщызэхуэсащ. 34Хьисэ узыфэ зэмылӀэужьыгъуэ куэд зэфыкӀ сымаджэ Ӏэджи игъэхъужащ абы щыгъуэ, жин бзаджэ куэди цӀыхухэм яхихуащ, ауэ жин бзаджэхэр къэпсэлъэну хуит ищӀакъым, ар зэры-Мэссихьыр ящӀэрти[+].


Галилей хэкур къызэхикӀухьурэ, Хьисэ Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр иригъэдаӀуэу зэрыщытар


(Лука 4:42-44)

35[•]Пщэдджыжьым жьыуэ къэтэджщ, къалэм дэкӀщ, щӀыпӀэ пхыдза гуэрым кӀуэри, Хьисэ Тхьэм елъэӀуащ[+]. 36Симонрэ абы и гъусэхэмрэ Хьисэ лъыхъуэну дэкӀащ. 37Къыщагъуэтыжым, жраӀащ:

– Уэ цӀыху псоми укъалъыхъуэ.

38– Гъунэгъу жылэхэми къалэхэми дывгъакӀуэ, абыхэми цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм щезгъэдэӀуэн щхьэкӀэ, – яжриӀащ Хьисэ, – аращ сэ сыкъыщӀэкӀуар.

39Галилей хэку псори къызэхикӀухьурэ, я синэгуэгухэм цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм щригъэдаӀуэрт Хьисэ, жин бзаджэхэри цӀыхухэм яхихурт.


Уэшын уз зыпкърыт лӀы гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 8:1-14; Лука 5:12-16)

40[•]Уэшын уз зыпкърыт лӀы гуэр Хьисэ къыбгъэдыхьэщ, лъэгуажьэмыщхьэу къэтӀысри къелъэӀуащ:

– Ухуеймэ, сыбгъэхъужыфынущ[+].

41Абы гущӀэгъу хуищӀу и Ӏэр ишийщ, теӀэбэри, Хьисэ жиӀащ:

– Сыхуейщ, узыншэ хъуж!

42Уэшын узыр асыхьэтым щхьэщыкӀри, лӀыр узыншэ хъужащ[+].

43Хьисэ ар щиутӀыпщыжым быдэу жриӀащ:[+]

44– Сакъ, мыр зыми хуумыӀуэтэж, ауэ дин пашэм деж кӀуэи, зыкъегъэлъагъу. Мусэ бегъымбарым и унафэм тету къурмэн щӀы узэрыхъужам щхьэкӀэ. Ар узэрыхъужамкӀэ цӀыхухэм я пащхьэм щыхьэт щыхъунущ[+].

45Ауэ а лӀыр ежьэри, къэхъуа псори жиӀэжурэ, зэрыхъужа щӀыкӀэм и хъыбарыр цӀыхухэм яхуиӀуэтэжащ. Абы къыхэкӀкӀэ, цӀыхухэм къалъагъуу Хьисэ къалэ гуэри дыхьэ хъунутэкъым, щӀыпӀэ пхыдзахэм щыӀэт. Ауэ дэни къикӀыурэ, цӀыхухэр абы деж къакӀуэрт[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Пкъыуэ хъуа лӀы гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 9:1-8; Лука 5:17-26)

1[•]Махуэ заул дэкӀауэ, Хьисэ Капернаум къалэм къыщигъэзэжым, ар унэм къызэрыкӀуэжар цӀыхухэм зэхахащ[+]. 2Щызэхахым, апхуэдизкӀэ цӀыху куэд къызэхуэсати, бжэӀупэм увыпӀэ имыӀэж хъуащ икӀи Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр иригъэдаӀуэу щӀидзащ Хьисэ. 3Абы ирихьэлӀэу, цӀыху зыбжанэ къэкӀуащ; абыхэм ящыщ цӀыхуиплӀым пкъыуэ хъуа лӀы гуэр къахьырт. 4ЦӀыхухэр апхуэдизкӀэ Ӏувти, сымаджэр Хьисэ бгъэдахьэн яхузэфӀэкӀакъым. Апхуэдэу щыхъум, унащхьэм драхьейщ, Хьисэ здэщыӀэм деж унащхьэм щыщ трахри, сымаджэр алэрыбгъум телъу ирагъэлэлэхащ[+]. 5Абыхэм я фӀэщхъуныгъэр щилъагъум, Хьисэ пкъыуэ хъуа лӀым жриӀащ:

– Си щӀалэ, уи гуэныхьхэр къыпхуэгъуащ[+].

6Торэт егъэджакӀуэ пашэхэм ящыщ гуп абдежым щысти, ягукӀэ жаӀащ:

7Мы лӀым апхуэдэу щӀыжиӀэр сыт? Абы Тхьэр игъэпцӀыркъэ? Тхьэм фӀэкӀ, гуэныхьхэр хэт игъэгъун зылъэкӀынур[+]?

8Абыхэм я гум илъыр асыхьэтым игукӀэ ищӀэрти, Хьисэ яжриӀащ:

– Сыт апхуэдэ фигукӀэ щӀыжыфӀэр фэ? 9Сытыра нэхъ тыншыр: пкъыуэ хъуа лӀым, «Уи гуэныхьхэр къыпхуэгъуащ» жепӀэныра, хьэмэрэ «Къэтэдж, уи алэрыбгъур къащти, ежьэж» жепӀэныра? 10ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм[*] гуэныхьхэр игъэгъуну дунейм тепщэныгъэ зэрыщиӀэр къэфщӀэн щхьэкӀэ, – жиӀэщ, Хьисэ пкъыуэ хъуа лӀым зыхуигъазэри, жриӀащ:

11– Сэ ныбжызоӀэ, къызэфӀэувэ, уи алэрыбгъур къащти, уи унэ кӀуэж.

12ЛӀыр асыхьэтым къэтэджщ, и алэрыбгъур асыхьэтым къищтэжри, цӀыху псоми ялъагъуу, унэм щӀэкӀыжащ. Ар псоми икъукӀэ ягъэщӀагъуэу, икӀи Тхьэм щӀыхь хуащӀу, жаӀащ:

– Мыпхуэдэ Ӏуэху зэи тлъэгъуакъым дэ!


И гъуэгу ирикӀуэну, Хьисэ Левий къызэрыхуриджар


(Маттэ 9:9-13; Лука 5:27-32)

13[•]Хьисэ Галилей гуэлым и Ӏуфэм Ӏухьэжащ аргуэру. ЦӀыху гупышхуэ къэкӀуащ, Тхьэм и псалъэхэр абыхэм яригъащӀэу щӀидзащ Хьисэ. 14ИтӀанэ адэкӀэ кӀуэурэ, Алфей и къуэ Левий хьэкътын ахъшэр[*] щыхах унэм деж щысу илъагъури жриӀащ:

– Си ужь къиувэ.

Левий къэтэджри, Хьисэ и ужь иуващ.

15ИтӀанэ Хьисэ Левий и унэм здыщӀэсым, хьэкътын ахъшэр хэзыххэмрэ гуэныхьыщӀэхэмрэ куэд хъуауэ, Хьисэрэ абы и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ ядэшхэрт. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Хьисэ и ужь иту къэкӀуахэр цӀыху куэд хъурти, аращ. 16Фарисейхэм ящыщ торэт егъэджэкӀуэ пащэхэм Хьисэ хьэкътын ахъшэр хэзыххэмрэ гуэныхьыщӀэхэмрэ ядэшхэу щалъагъум, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм жраӀащ:

– Хьэкътын ахъшэр хэзыххэмрэ гуэныхьщӀэхэмрэ сыт ар щӀадешхэр[+]?

17Ар щызэхихым, Хьисэ жиӀащ:

– Узыншэхэракъым дохутыр хуэныкъуэр, атӀэ сымаджэхэращ. Щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхухэр къезджэн папщӀэкъым сыкъыщӀэкӀуар, атӀэ гуэныхь зыщӀэхэр я гуэныхьхэм хущӀегъуэжыным къыхуезджэн щхьэкӀэщ[+].


НэщӀым теухуауэ журт пашэхэр Хьисэ къызэреупщӀар


(Маттэ 9:14-17; Лука 5:33-39)

18[•]УмэхъакӀуэ Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ фарисейхэмрэ нэщӀ ист.[*] ЦӀыху зыкъом къакӀуэри, Хьисэ къыжраӀащ:

– Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ фарисейхэм я гъуэгу ирикӀуэхэмрэ нэщӀ исщ, уэ уи гъуэгу ирикӀуэхэр щхьэ мынэщӀрэ[+]?

19– Щауэр я гъусэхукӀэ, абы и гъусэхэм нэщӀын ялъэкӀыну? Хьэуэ, щауэр я гъусэху, абыхэм нэщӀын ялъэкӀынукъым, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм[+]. 20– Ауэ щауэр абыхэм пэӀэщӀэ щащӀыну махуэхэр къэунэхунущ. Мис, а махуэм нэщӀ исынущ ахэр[+].

21– ЩэкӀыщӀэм щыщ щыдэжын зыми щыгъыныжьым щидэжыркъым. Апхуэдэу ищӀмэ, щэкӀыщӀэм щыщ щыдэжыным щыгъыныжьыр зэфӀитхъынурэ, гъуанэр нэхъ ин хъунущ. 22ФадэщӀэр зыми фэнд тӀорысэхэм иригъахъуркъым. Апхуэдэу ищӀмэ, фэндхэр зэгуитхъынурэ, фадэр къижынущ, езы фэндхэри абы текӀуэдыжынущ. ФадэщӀэр фэндыщӀэхэм ирагъахъуэн хуейщ.


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм гуэдз щхьэмыжхэр щэбэт махуэм къызэрыпачар


(Маттэ 12:1-8; Лука 6:1-5)

23Хьисэ гуэдз хьэсэхэм хэтурэ кӀуэрт щэбэт махуэ гуэрым. И гъуэгу ирикӀуэхэр хьасэм здитым, гуэдз щхьэмыжхэр къыпачу щӀадзащ. 24Фарисейхэм Хьисэ къыжраӀащ:

– Еплъыт, щэбэт махуэм хабзэкӀэ пщӀэ мыхъунур[*] мыбыхэм щхьэ ящӀэрэ?

25– Даутрэ Даут и гъусэхэмрэ мэжэлӀауэ гугъу ехь щыхъум, абы ищӀам феджакъэ? – яжриӀащ Хьисэ. 26– Авиафар зи цӀэ дин пашэшхуэм и зэманым Даут Тхьэм и унэм щӀыхьэри, Тхьэм и пащхьэм цӀыхухэм иралъхьа щӀакхъуэр ишхащ. ХабзэмкӀэ дин пашэхэм фӀэкӀ нэгъуэщӀ гуэрым а щӀакхъуэр ишх мыхъуну щытащ, ауэ Даут ишхащ, и гъусэхэми яригъэшхащ.

27Хьисэ яжриӀащ итӀанэ:

– Тхьэм щэбэт махуэр цӀыхум щхьэкӀэ игъэуващ, цӀыхур щэбэт махуэм щхьэкӀэкъым къыщӀигъэщӀар. 28Аращи, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр щэбэт махуэм и зиусхьэнщ.

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Зи Ӏэ лъэныкъуэр гъуа лӀы гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 12:9-14; Лука 6:6-11)

1[•]Хьисэ синэгуэгум аргуэру щӀыхьащ. Зи Ӏэ лъэныкъуэр гъуа лӀы гуэр абы щӀэтт[+]. 2Хьисэ а лӀыр щэбэт махуэм игъэхъужынумэ, фарисейхэр кӀэлъыплъырт, зэрагъэкъуэншэн щхьэусыгъуэ къагъуэтын щхьэкӀэ[+]. 3Хьисэ зи Ӏэ гъуа лӀым жриӀащ:

– Къэтэджи, мы утыкум къиувэ.

4Фарисейхэм яжриӀащ итӀанэ:

– Щэбэт махуэм фӀы пщӀэныра, хьэмэрэ Ӏей пщӀэныра хабзэм къезэгъыр, псэр мыкӀуэду къебгъэлыныра, хьэмэрэ бгъэкӀуэдыныра хабзэр?

Фарисейхэм заущэхужащ[+].

5Абыхэм я ерыщагъыр игу къеуэщ, губжьауэ яхэплъэри, Хьисэ лӀым жриӀащ:

– Уи Ӏэр къэший.

ЛӀым и Ӏэр къишийри, адрей Ӏэм хуэдэу хъужащ[+]. 6Синэгуэгум щӀэкӀыжауэ, абыхэмрэ пащтыхь Ирод и лъэужь ирикӀуэхэмрэ[*] Хьисэ ягъэкӀуэдыну мурад ящӀри, зэрагъэкӀуэдыну щӀыкӀэмкӀэ асыхьэтым зэчэнджэщащ фарисейхэр абы щыгъуэм.


ЦӀыху гупышхуэр Хьисэ зэрыкӀэлъыкӀуар

7Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр щӀыгъуу а щӀыпӀэм икӀыжри, Галилей гуэлым кӀуащ. Галилей хэкум щыщ цӀыху куэд Хьисэ и ужь иуващ[+]. 8Абы илэжьа Ӏуэху псори зэхахати, Иудей хэкуми, Ерусалими, Идумей хэкуми, Иордан псым и адрыщӀым щыӀэ хэкуми, къалэхэу Тиррэ Сидонрэ я лъэныкъуэкӀи цӀыху куэд къикӀри, Хьисэ деж къэкӀуащ. 9Арати, цӀыху гупышхуэр къытемызэрыгуэн щхьэкӀэ, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ зы кхъуафэжьей хьэзыр езым щхьэкӀэ гуэл Ӏуфэм щаӀыгъыну. 10Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Хьисэ цӀыху куэд игъэхъужырти, уз зыпкърыт цӀыху псоми зыкъыхуадзырт, абы къеӀусэн щхьэкӀэ[+]. 11Хьисэ щалъагъукӀэ, абы и пащхьэм зыщрадзыхырти, жин бзаджэхэри зэрыгъэкӀийрт: «Уэ Тхьэм ури-Къуэщ!» жаӀэурэ[+]. 12Езыр хэтми цӀыхухэм ирамыгъэщӀэн щхьэкӀэ, жин бзаджэхэм унафэ быдэ яхуищӀат Хьисэ[+].


И гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр Хьисэ зэригъэунэхуар


(Маттэ 10:1-4; Лука 6:12-16)

13[•]Ӏуащхьэм дэкӀуейри, Хьисэ езыр зыхуейхэр къыщриджэм, ахэр къэкӀуащ. 14ЦӀыху пщыкӀутӀ игъэуващ. Ахэр къыщӀигъэувар игъусэн икӀи цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм ирагъэдэӀуэну игъэкӀуэн щхьэкӀэщ. 15Абы нэмыщӀуи, сымаджэхэр ягъэхъужын икӀи жин бзаджэхэр цӀыхухэм хахун щхьэкӀэ тепщэныгъэ яритащ. 16Хьисэ игъэува цӀыху пщыкӀутӀыр мыхэращ: Симону Хьисэ етӀуанэ цӀэуэ Петр зыфӀищар;[+] 17Зеведей и къуитӀу Екъубрэ Иуанрэ (абыхэм Хьисэ етӀуанэ цӀэуэ Воанергес яфӀищащ; абы къикӀыр «Щыблэм и къуэхэр» жиӀэу арщ)[+]. 18Индрис, Филипп, Варфоломей, Маттэ, Фомэ, Алфей и къуэ Екъуб, Фаддей, Симону зи къэралым гурэ псэкӀэ хуэлажьэу щытар,[*][+] 19Иудэ Искариот. А Иудэращ Хьисэ къепцӀыжу тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдар[+].


Хьисэрэ жин бзаджэхэм я пашэ Велзевулрэ


(Маттэ 12:22-32; Лука 11:14-23; 12:10)

20[•]Хьисэ унэм кӀуэжащ итӀанэ. Езымрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ шхэгъуэ имыхуэурэ, цӀыху гупышхуэ къызэхуэсащ аргуэру[+]. 21Хьисэ къызэригъэзэжар и унэкъуэшхэм щызэхахым, «Абы зищӀэжыркъым», жаӀэри, къашэжыну дэкӀащ[+].

22Ерусалим къикӀа торэт егъэджакӀуэ пашэхэм Хьисэ теухуауэ жаӀэрт:

– Велзевул[*] иӀыгъщ ар икӀи жин бзаджэхэм я пашэ а Велзевул и къарукӀэщ жин бзаджэхэр цӀыхухэм абы зэрахихур[+].

23Арати, Хьисэ ахэр къриджэри, ущие хъыбархэмкӀэ яжриӀащ:

– ШейтӀаным дауэ шейтӀаныр цӀыху гуэрым зэрыхихужыфынур? 24Зы къэралыр лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъумэ, ар щыӀэжын лъэкӀынукъым. 25Абы ещхьу, зы унэри лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъумэ, ар щыӀэжын лъэкӀынукъым. 26ШейтӀанри къэтэджу, езым и щхьэ пэувыжрэ, лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъумэ, абы кӀэ иӀэщ, и кӀуэдыжыгъуэри къэсащ. 27ЛӀы къарууфӀэ гуэрым и унэм щӀыхьэу, абы и хьэпшыпхэр къихъунщӀэн зыми лъэкӀынукъым, а лӀы къарууфӀэр япэщӀыкӀэ имыпхэмэ. А лӀыр ипхмэ, и унэр къихъунщӀэн лъэкӀынущ. 28Пэжыр нывжызоӀэ, цӀыхухэм я гуэныхь псори къахуэгъункӀэ Ӏэмал щыӀэщ, Тхьэр сыт хуэдизкӀэ ягъэпцӀми. 29Ауэ, ар хэту щытми, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зыгъэпцӀым игъащӀэкӀэ къыхуэгъунукъым, ар мыгъужын гуэныхькӀэ къуаншэ мэхъу[+].

30Хьисэ «Жин бзаджэм ар иӀыгъщ» жаӀэу абыхэм езым теухуауэ къызэрыжаӀарщ абы а псалъэр щӀыжиӀар.


Хьисэ и анэмрэ и къуэшхэмрэ


(Маттэ 12:46-50; Лука 8:19-21)

31[•]Абы ирихьэлӀэу, Хьисэ и анэмрэ и къуэшхэмрэ къэкӀуащ. ПщӀантӀэм ахэр здыдэтым, Хьисэ ирагъэджащ[+]. 32Хьисэ къыбгъэдэс цӀыхубэм къыжраӀащ:

– Мес, уи анэри, уи къуэшхэри, уи шыпхъухэри къэкӀуауэ пщӀантӀэм дэтщи, къыпщӀоупщӀэ.

33– Хэт си анэри си къуэшхэри? – еупщӀащ Хьисэ абыхэм.

34ИтӀанэ къыбгъэдэсхэм яхэплъэри жиӀащ итӀанэ:

– Мыхэращ сэ си анэри си къуэшхэри. 35Хэтми, Тхьэр зыхуейр зыгъэзащӀэр арщ сэ си къуэшри, си шыпхъури, си анэри[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Жылэ зысэм теухуа ущие хъыбарыр


(Маттэ 13:1-9; Лука 8:4-8)

1[•]Хьисэ Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм псы Ӏуфэм щаригъащӀэу щӀидзащ аргуэру. Абы деж къыщызэхуэса цӀыхухэр апхуэдизкӀэ куэд хъурти, псым тет кхъуафэжьейм итӀысхьащ. ЦӀыхухэр, гупышхуэ зэрыгъэхъуауэ, псы Ӏуфэм Ӏутт. 2ЦӀыхухэм Ӏуэхугъуэ куэд ущие хъыбырхэмкӀэ яригъащӀэрт Хьисэ. Ахэр яригъащӀэурэ, мыпхуэдэу яжриӀащ цӀыхухэм:

3ФыкъэдаӀуэ. Жылэ исэну лӀы гуэр дэкӀащ. 4Здисэм, жылэм щыщ гъуэгум телъэлъащ. Къуалэбзухэр къэлъатэри, ар ящыпащ. 5ЩӀыр къызэмэщӀэкӀ мывалъэм хэлъэлъащ жылэм щыщ. ЩӀыр куутэкъыми, щӀэх дыдэу къыхэжащ жылэр, 6ауэ дыгъэр къыщыдэкӀуейм, къыхэпсар исыжащ икӀи лъабжьэ куу зэримыӀам щхьэкӀэ гъужащ. 7А жылэ дыдэм щыщ банэхэм хэлъэлъащ. Банэхэм зыкъаужьщ, жылэм къикӀыкӀар ятхьэлэри, зыри къыпагъэкӀакъым. 8А жылэм щыщ щӀыгулъ фӀыцӀэми хэлъэлъащ. Ахэр къэкӀым, хэхъуэурэ, щхьэмыжхэр къапыкӀащ. Зы гуэдз хьэдзэр хьэдзэ щэщӀ хъуащ, адрей гуэдз хьэдзэр хьэдзэ хыщӀ, адрейри хьэдзищэ хъуащ.

9Хьисэ жиӀам мыри щӀигъужащ:

– ИридэӀуэну тхьэкӀумэ зиӀэр иредаӀуэ[+].


Ущие хъыбархэр Хьисэ цӀыхухэм щӀахуиӀуэтар


(Маттэ 13:10-17; Лука 8:9-10)

10[•]ЦӀыхухэр зэбгрыкӀыжу, Хьисэ и закъуэу къыщынэм, и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀымрэ и гъусэхэмрэ ущие хъыбархэм я мыхьэнэм теухуауэ къеупщӀащ.

11– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм и щэхухэр фщӀэну абы хуитыныгъэ къывитащ, – яжриӀащ Хьисэ, – ауэ адрей цӀыхухэм ущие хъыбархэмкӀэ Ӏуэхугъуэ псори ялъоӀэс[+]. 12Аращи,[*]

«абыхэм я нэхэмкӀэ еплъ пэтми,
зыри ялъагъунукъым,
я тхьэкӀумэхэмкӀэ даӀуэ пэтми,
зыри къагурыӀуэнукъым.
Апхуэдэу щымытамэ,
Тхьэм деж къагъэзэжынт,
Тхьэм абыхэм я гуэныхьхэр яхуигъэгъунт»[+].


Жылэ зысэм теухуа ущие хъыбарым къикӀыр


(Маттэ 13:18-23; Лука 8:11-15)

13Хьисэ абыхэм яжриӀащ и ужькӀэ:

– Мы ущие хъыбарыр къывгурымыӀуэу, адрей ущие хъыбар псори дауэ къызэрывгурыӀуэнур? 14Жылэ зысэм Тхьэм и псалъэхэр есэ[+]. 15ЦӀыхухэм ящыщу зы гупыр гъуэгум телъэлъа жылэм хуэдэщ. Абыхэм Тхьэм и псалъэхэр зэрызэхахыу, шейтӀаныр къокӀуэри, я гум илъ хъуа псалъэр ирехыж.

16– Адрей цӀыху гупыр щӀы мывалъэм хэлъэлъа жылэм хуэдэщ. Тхьэм и псалъэхэр зэрызэхахыу, щыгуфӀыкӀыурэ ящтэ абыхэм. 17Ауэ абыхэм ягукӀэ лъабжьэ зэрамыӀэм щхьэкӀэ, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгу куэдрэ теткъым. Тхьэм и псалъэхэм щхьэкӀэ е гузэвэгъуэ зэрыхэхуэу, е цӀыхухэм абыхэм гугъуехь ирагъэшэчу зэрыщӀадзэу, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум токӀыж ахэр[+]. 18НэгъуэщӀ цӀыху гупыр банэхэм хэлъэлъа жылэм хуэдэщ. Абыхэм Тхьэм и псалъэхэр зэхах, 19ауэ мы дунейм щызекӀуэ гугъуехьхэри, беягъэм и пцӀымрэ, нэгъуэщӀ Ӏуэху мыхъумыщӀэхэм щӀэхъуэпсынри я гум хыхьэурэ, Тхьэм и псалъэу я гум илъхэр ятхьэлэурэ, а цӀыхухэми фӀыгъуэ къапыкӀыркъым[+]. 20НэгъуэщӀ цӀыху гупыр щӀыгулъ фӀыцӀэм хэлъэлъа жылэм хуэдэщ. Абыхэм Тхьэм и псалъэхэр зэхах, ящтэ икӀи фӀыгъуэ къадокӀуэ, – е хуэдэ щэщӀ, е хуэдэ хыщӀ, е хуэдищэ[+].


Пэгун щӀагъым щӀэт уэздыгъэр


(Лука 8:16-18)

21[•]Хьисэ абыхэм яжриӀащ и ужькӀэ:

– Уэздыгъэр къыщӀахьыр пэгун щӀагъым е гъуэлъыпӀэ щӀагъым щӀагъэувэн щхьэкӀэкъым, атӀэ уэздыгъэ тегъэувапӀэ лъагэм трагъэувэн щхьэкӀэкъэ[+]? 22Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сыт бгъэпщкӀуми къыщӀэщыжынущ, сыт щӀэпхъумэми, нахуэ хъужынущ[+]. 23ИридэӀуэну тхьэкӀумэ зиӀэр иредаӀуэ[+].

24Хьисэ абыхэм яжриӀащ итӀанэ:

– Зэхэфхыр фи гум ивубыдэ. Фэ зэрыфпщ пщалъэм хуэдэ дыдэкӀэ Тхьэм къыфхуипщыжынущ, нэхъыби къыфхухигъэхъуэнущ[+]. 25Ар хэти ирехъу, зиӀэм нэхъыбэ къритынущ Тхьэм, ауэ зимыӀэм иӀэ тӀэкӀури Ӏихыжынущ абы.


Жылэ къэкӀым теухуа ущие хъыбарыр

26– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр зыхуэдэр мыращ, – къыщӀигъужащ Хьисэ. – ЛӀы гуэрым жылэ есэ. 27Жэщым мэжей, махуэм къоуш, жылэр къокӀ, хохъуэ, ауэ ар зэрыхъур а лӀым ищӀэркъым. 28ЩӀым япэщӀыкӀэ пкъыр езыр-езыру къыхокӀ, итӀанэ щхьэмыж къещӀ, абы и ужькӀэ щхьэмыжым хьэдзэ ирещӀэ. 29Щхьэмыжхэр зэрыхъун хъуа нэужь, хьэцэпэцэр къахыж[+].


Хъардэл хьэдзэм теухуа ущие хъыбарыр


(Маттэ 13:31-32; Лука 13:18-19)

30[•]– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр сытым едгъэщхьын? – жиӀащ Хьисэ. – Хьэмэрэ сыт хуэдэ ущие хъыбаркӀэ къэдгъэнэхуэн ар зыхуэдэр? 31Ар зыхуэдэр хъардэл[*] хьэдзэрщ. Хаса нэуж, ар хьэдзэ псоми я нэхъ цӀыкӀу дыдэщ[+]. 32Ауэ щӀым хаса нэужь, къокӀри, зы илъэс зи ныбжь къэкӀыгъэ псоми нэхърэ нэхъ ин мэхъу. И жьауэм къуалэбзухэм зыщахъумэн ялъэкӀыну, къудамэ инхэри къыпокӀэ абы.

33Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм яжриӀащ Хьисэ апхуэдэ ущие хъыбар куэдкӀэ, зэхащӀыкӀын зэралъэкӀынум хуэдэу. 34Ущие хъыбар хэмыту, абыхэм епсалъэртэкъым Хьисэ. Ауэ и гъуэгу ирикӀуэхэр я закъуэу къыщынэкӀэ, псори къагуригъаӀуэрт.


Хьисэ борэнышхуэр зэригъэувыӀар


(Маттэ 8:23-27; Лука 8:22-25)

35[•]А махуэ дыдэм и пщыхьэщхьэр къыщысым, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ:

– ФынакӀуэ, гуэлым дызэпрывгъэкӀ[+].

36Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр цӀыхухэм къахэкӀщ, ар зэрыс кхъуафэжьейм итӀысхьэри дежьащ. НэгъуэщӀ кхъуафэжьейхэри ящӀыгъут. 37Борэнышхуэ къэхъури, толъкъунхэр къеуэурэ, кхъуафэжьейм псыр из хъууэ щӀидзащ[+]. 38Ауэ Хьисэ, щхьэнтэ зыщӀидзауэ, къуафэжьейм и гупкӀэм щыжейрт. Ар къагъэушри, жраӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, дызэрыкӀуэдыр къыпфӀэӀуэхуркъэ?

39Хьисэ къэтэджщ, борэнышхуэм егийри, псыми жриӀащ:

– Сабырыж, увыӀэ!

Жьыр увыӀэжри, дунейр щым дыдэ хъужащ[+]. 40Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ итӀанэ:

– Щхьэ фышынэрэ апхуэдизу? ФӀэщхъуныгъэ фимыӀэу ара иджыри?

41– Хэт мы жьыри псыри зыгъэдаӀуэр? – шынэурэ жаӀащ абыхэм.

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Жин бзаджэм иӀыгъ лӀы гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 8:28-34; Лука 8:26-39)

1[•]Галилей гуэлым и адрыщӀым щыӀэ хэкуу Гадарэ къалэм зэрытым нэсащ итӀанэ. 2Хьисэ кхъуафэжьейм къызэрикӀыу, жин бзаджэм иӀыгъ лӀы гуэр кхъэлэгъунэхэм я лъэныкъуэкӀэ къикӀри, къыпежьащ. 3А лӀыр кхъэлэгъунэхэм хэст. Ар гъущӀ ӀэхъулъэхъукӀэ зыми ипхын лъэкӀыртэкъым. 4Абы Ӏэхъурэ лъэхъурэ куэдрэ иралъхьат, ауэ Ӏэхъур зэпичырт, лъэхъури зэпиудырт. Арати, а лӀыр игъэувыӀэн зыми хузэфӀэкӀыртэкъым. 5Жэщми махуэми кхъэлэгъунэхэмрэ Ӏуащхьэхэмрэ зэпымыууэ къызэхикӀухь зэпытт абы, мывэкӀэ зэуэжырт кӀийурэ.

6Хьисэ жыжьэу щилъагъум, жэри абы и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу итӀысхьащ а лӀыр. 7МакъышхуэкӀэ джэри, жиӀащ:

– Тхьэ нэхъ Лъагэм и Къуэ Хьисэ сыт уи Ӏуэхуу къысхэлъыр? Тхьэм и цӀэкӀэ сынолъэӀу, гугъу сумыгъэхь![+]

8А лӀым апхуэдэу щӀыжиӀар Хьисэ ар зыӀыгъ жин бзаджэм «Уэ, жин бзаджэ, мы лӀым хэкӀыж!» жриӀати, аращ.

9Уи цӀэр сыт? – еупщӀащ Хьисэ а лӀым.

– Си цӀэр дзэщ, – жэуап итыжащ абы, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дэ куэд дохъу.

10А хэкум иримыхуну, жин бзаджэхэр хуабжьу къелъэӀуащ Хьисэ.

11А щӀыпӀэ дыдэм кхъуэ хъушэшхуэ Ӏуащхьэ джабэм щыхъуакӀуэрт. 12Арати, жин бзаджэхэр Хьисэ къелъэӀуащ:

– Кхъуэхэм я деж дыгъакӀуи, абыхэм я пкъыхэм дахыгъыхьэ.

13Хьисэ ахэр хуит ищӀащ. Жин бзаджэхэр лӀым хэкӀыжри, кхъуэхэм я пкъыхэм хыхьащ. Кхъуэ хъушэшхуэр Ӏуащхьэ джабэм къежэхщ, гуэлым хэлъадэри, псым итхьэлащ. Хъушэр кхъуэ минитӀ хуэдиз хъурт.

14Кхъуахъуэхэр щӀэпхъуэжри, къэхъуар къалэми жылэми щаӀуэтэжащ, къэхъуар зрагъэлъагъуну цӀыхухэр къэкӀуащ. 15Ахэр Хьисэ деж къыщыкӀуэм, жин бзаджэхэр зыхэкӀыжа лӀыр хуэпауэ, и акъыл къихьэжауэ абдежым щысу ялъэгъуащ. Ар щалъагъум, къэшынащ. 16Арати, къэхъуар зылъэгъуа цӀыхухэм жин бзаджэхэм яӀыгъа лӀымрэ кхъуэхэмрэ къехъулӀар адрей цӀыхухэм хуаӀуэтэжащ. 17ЦӀыхухэм ар щызэхахым, я хэкур ибгынэну Хьисэ къелъэӀуащ[+].

18Хьисэ кхъуафэжьейм щитӀысхьэжым, жин бзаджэхэр къызыхэкӀыжа лӀыр абы къелъэӀуащ:

– Уи гъусэу сыздэшэ.

19– Уэ уи бынхэм я деж уи унэ кӀуэжи, Зиусхьэным фӀыгъуэшхуэ къызэрыуигъэуэлӀамрэ гущӀэгъу къызэрыпхуищӀамрэ яжеӀэ, – жиӀащ Хьисэ, ар хуимыдэу[+]. 20Арати, лӀыр ежьэри, Хьисэ къыхуищӀа фӀыгъуэр КъалипщӀ[*] хэкум щиӀуэтэжу щӀидзащ икӀи зэхахар псоми ягъэщӀэгъуащ[+].


Иаир ипхъу лӀар къызэригъэтэджыжар; И щыгъыным къеӀуса цӀыхубзыр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 9:18-26; Лука 8:40-56)

21[•]Хьисэ Галилей гуэлым кхъуафэжьеймкӀэ зэпрыкӀыжа нэужь, цӀыху гупышхуэ абы деж къыщызэхуэсащ. Хьисэ псы Ӏуфэм здыӀутым, 22Иаир зи цӀэ синэгуэгу пашэ гуэр къэкӀуащ. Хьисэ щилъагъум, и лъабжьэм зыщӀидзэри,[+] 23быдэу къелъэӀуащ ар:

– Сипхъу цӀыкӀур малӀэри телъщ. Къэхъужын икӀи псэууэ къелын щхьэкӀэ, накӀуи, уи Ӏэхэр телъхьэ!

24Арати, Хьисэ абы и гъусэу кӀуащ. ЦӀыху гупышхуэ Хьисэ къыеувэкӀыурэ, Хьисэ щӀыгъуу кӀуэрт. 25Абыхэм цӀыхубз гуэр яхэтт. Илъэс пщыкӀутӀ хъуауэ, абы лъы куэдрэ щӀэкӀыурэ игъэгуӀэрт. 26Ӏэзэ куэди еплъащ, гугъуи куэдрэ ирагъэхьащ. ЦӀыхубзым иӀэ псори Ӏэзэхэм ятригъэкӀуэдащ, ауэ нэхъыкӀэ хъуа мыхъумэ, нэхъыфӀ хъуакъым. 27Абы Хьисэ и хъыбар зэхихати, цӀыхухэм яхэту, Хьисэ и щӀыбагъымкӀэ къыбгъэдыхьэри, и щыгъыным къеӀусащ; 28игукӀэ мыпхуэдэу жиӀэри: «НэгъуэщӀ мыхъуми, Хьисэ и щыгъыным сеӀусэмэ, сыхъужынущ!»[+] 29Хьисэ зэреӀусэу, цӀыхубзым лъы щӀэкӀыныр увыӀащ икӀи зэрыхъужар езым и ӀэпкълъэпкъымкӀэ зыхищӀащ.

30Къару зэрыхэкӀар Хьисэ игукӀэ занщӀэу зыхищӀащ. ЦӀыху гупышхуэм здахэтым, зыкъригъэзэкӀри яжриӀащ:

– Хэт си щыгъыным къеӀусар[+]?

31– ЦӀыхухэр къызэрыптезэрыгуар плъагъу пэтрэ, «Хэт къызэӀусар?» жыпӀэу сыт ущӀыщӀэупщӀэр? – къыжраӀащ и гъуэгу ирикӀуэхэм.

32Хьисэ къеусар зрилъагъун щхьэкӀэ, зиплъыхьырт.

33ЦӀыхубзым къыщыщӀар ищӀэжырти, къэщтарэ кӀэзызу къыбгъэдыхьэщ, Хьисэ и лъабжьэм зыщӀидзэри, пэжыгъэ псори хуиӀуэтэжащ.

34– Си хъыджэбз! – жриӀащ абы Хьисэ. – Уи фӀэщхъуныгъэм уигъэхъужащ. Гъуэгу махуэ, уигу ирезагъэ, уи узыфэр Тхьэм пщхьэщихауэ узыншэу упсэу![+]

35Хьисэ здэпсалъэм, лӀы гуп синэгуэгу пашэм и унэм къыщӀэкӀауэ къакӀуэрти, Иаир къыжраӀащ:

– Уи пхъур дунейм ехыжащ. Дин егъэджакӀуэр сыт щхьэкӀэ гугъу ебгъэхьыжрэ?

36Абыхэм жаӀар зэрызэхихыу, Хьисэ синэгуэгу пашэм жриӀащ:

– Умышынэ, фӀэщхъуныгъэ зигъыӀэ къудей.

37Петр, Екъуб, абы и къуэш Иуан сымэ фӀэкӀа зыри зыщӀимыгъуу, Хьисэ гъуэгу техьащ[+]. 38Синэгуэгу пашэм и унэм щынэсым, цӀыхухэр зэрызехьэу, хьэдагъэ ящӀу, пыхьэу илъэгъуащ Хьисэ. 39Унэм щыщӀыхьэм, яжриӀащ:

– ФыщӀызэрызехьэр, хьэдагъэ щӀэфщӀыр сыт? Хъыджэбз цӀыкӀур лӀакъым, ар мэжей[+].

40Ар щыжиӀэм, Хьисэ къыщыдыхьэшхащ. Ауэ унэм псори къыщӀигъэкӀщ, хъыджэбз цӀыкӀум и адэ-анэри езым и гъусищри зыщӀигъури, хъыджэбзыр зыщӀэлъ пэшым щӀыхьащ Хьисэ. 41Хъыджэбз цӀыкӀум и Ӏэр иубыдри, жриӀащ:

– Талифэ кум! (Абы къикӀыр: «Си хъыджэбз, сэ ныбжызоӀэ, къызэфӀэувэ!»)[+]

42Ар зэрыжиӀэу, хъыджэбз цӀыкӀур къызэфӀэувэри, къикӀухьу щӀидзащ. Хъыджэбз цӀыкӀур илъэс пщыкӀутӀым итт. Ар щалъагъум, хуабжьу ягъэщӀэгъуащ. 43Ялъэгъуар зыми хуамыӀуэтэжыну, Хьисэ унафэ быдэ яхуищӀащ абыхэм. ИтӀанэ яжриӀащ хъыджэбз цӀыкӀур ягъэшхэну[+].

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Назарет дэс цӀыхухэм Хьисэ зэрамыщтар


(Маттэ 13:53-58; Лука 4:16-30)

1[•]А щӀыпӀэм икӀыжри, и анэм и къалэм кӀуэжащ Хьисэ, и гъуэгу ирикӀуэхэр и гъусэу[+]. 2Щэбэт махуэр къыщысым, синэгуэгум кӀуэри, Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм яригъащӀэу щӀидзащ. Абы едэӀуа цӀыху куэдым ягъэщӀагъуэу жаӀащ:

– Мы лӀым жиӀэхэр дэнэ къыздрихар? Сыту акъылыфӀагъэ кърита абы Тхьэм! Сыту Ӏуэху телъыджэ абы и Ӏэм илэжьрэ![+] 3Мэрием и къуэ пхъащӀэр аракъэ мыр – Екъуб, Иосий, Иудэ, Симон сымэ я къуэшыр? Абы и шыпхъухэри къытхэскъэ?

Ар жаӀэурэ, Хьисэ щхьэкӀэ мыхъун я гум кърагъэхьащ[+].

4– Бегъымбарым щӀыхь хуэзымыщӀыр езыр щапӀа къалэм дэсхэм, и благъэхэм, и унагъуэм щыщхэм язакъуэщ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм[+].

5Хьисэ и Ӏэхэр сымаджэ гуэрхэм ятрилъхьэурэ зэригъэхъужам фӀэкӀа, а щӀыпӀэм Ӏуэху телъыджэ лъэпкъ щилэжьакъым. 6Абыхэм я фӀэщмыхъуныгъэр игъэщӀэгъуащ Хьисэ.


И гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр Тхьэм хуэлэжьэну Хьисэ зэрыригъэжьар


(Маттэ 10:1, 5-15; Лука 9:1-6)

Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм яригъащӀэурэ, Хьисэ жылэ гъунэгъухэр къызэхикӀухьырт. 7[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр къриджэри, тӀурытӀурэ иригъажьэу щӀидзащ. Жин бзаджэхэр цӀыхухэм хахуну тепщэныгъэ яритащ[+]. 8Унафи яхуищӀащ:

– Гъуэгум фыщытехьэкӀэ, зы баш фӀэкӀ зыри здэвмыщтэ. ЩӀакхъуи, хъуржыни, фи бгырыпхым щӀэлъу ахъши здэвмыщтэ. 9Вакъэ къызэрыгуэкӀхэр зылъыфтӀагъэ, ауэ джанэ тӀурытӀ зыщывмытӀагъэ.

10– Унэ гуэрым хьащӀэу феблагъэмэ, а щӀыпӀэм фыкъикӀыжыху, а унэм фис, – къыщӀигъужащ Хьисэ. 11– ЩӀыпӀэ гуэрым фыщрамыгъэблагъэмэ е къыщывэмыдаӀуэмэ, а щӀыпӀэм фыкъыщикӀыжкӀэ, мыхъумыщӀагъэ зэращӀамкӀэ абыхэм я пащхьэм щыхьэт щыхъун папщӀэ, фи лъакъуэхэм къакӀэрыпщӀа сабэр кӀэрывгъэлъэщэщыж. Пэжыр нывжызоӀэ, къемэтмахуэм а къалэм гугъуехьу ишэчынум нэхърэ, къалэхэу Содомрэ Ӏаморэрэ яшэчыну гугъуехьыр нэхъ мащӀэу къыщӀэкӀынущ[+].

12Арати, а цӀыху пщыкӀутӀыр гъуэгу техьэри, «Фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэж», жраӀэурэ, цӀыхухэм яхэпсэлъыхьу щӀадзащ[+]. 13Жин бзаджэ куэд цӀыхухэм хахурт икӀи сымаджэ куэд дагъэ щахуэурэ ягъэхъужырт абыхэм[+].


УмэхъакӀуэ Иуан и щхьэр зэрыпаупщӀар


(Маттэ 14:1-12; Лука 9:7-9)

14[•]Хьисэ цӀэрыӀуэ хъуати, и хъыбар Ирод пащтыхьым[*] зэхихащ. Щызэхихым, мыпхуэдэу жиӀащ:

– Ар умэхъакӀуэ Иуанырауэ къыщӀэкӀынщ. Ар лӀахэм къахэтэджыкӀыжащ, аращ апхуэдэ къару зыхэлъ Ӏуэху телъыджэхэр щӀилэжьыр[+].

15– Ар Иляс бегъымбарырщ,[*] – жаӀэрт нэгъуэщӀ цӀыхухэми.

– Ар бегъымбар гуэрщ, пасэрей бегъымбархэм яхуэдэу, – жаӀэрт нэгъуэщӀхэми[+].

16Ар щызэхихым, Ирод жиӀащ:

– Зи щхьэр пезгъэупщӀа Иуаныр лӀахэм къахэтэджыкӀыжащ.

17Ирод ар щӀыжиӀар мыращ: ФилиппкӀэ зэджэ езым и къуэшыр псэу пэтми, Ирод а Филиппым и фыз Иродиадэ зи цӀэр къишэжат[+]. 18Абы ар къызэришэжам щхьэкӀэ Иуан Ирод жриӀэрт: «Уи къуэшым и фыз къэпшэжыныр хабзэм къезэгъыркъым». 19Абы щхьэкӀэ Иродиадэ Иуан гужьгъэжь къыхуиӀэ хъуащ. Иродиадэ и лъэӀукӀэ Ирод и зауэлӀхэм Иуан яригъэубыдри, лъэхъуэщым щӀригъэдзащ. Иродиадэ Иуан иригъэукӀыну хуейт, ауэ хузэфӀэкӀыртэкъым. 20Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Иуан щыпкъагъэ зигу илъ цӀыху лъапӀэу зэрыщытыр Ирод ищӀэрти, абы щышынэрт икӀи хуэсакъырт. Иуан жиӀэхэм щедаӀуэкӀэ, хуабжьу гузавэрт, итӀани и гуапэу едаӀуэрт.

21Иродиадэ зыщӀэхъуэпсар махуэ гуэрым къехъулӀащ. Къыщалъхъуа махуэр игъэлъэпӀэну, Ирод и къулыкъущӀэхэр, и дзэпщхэр, Галилей хэкум и пашэхэр, ефэ-ешхэшхуэ яхуищӀри, къригъэблэгъащ[+]. 22Иродиадэ и пхъур унэм къыщӀыхьэри, абыхэм я пащхьэ къыщыфащ. Иродрэ и хьэщӀэхэмрэ хъыджэбзыр ягу ирихьащ.

– УзыхуеймкӀэ къызэлъэӀуи, узыщӀэлъэӀур пхуэсщӀэнщ, – жриӀащ пащтыхьым хъыджэбзым. 23ИкӀи тхьэ хуиӀуащ:

– Сыт ухуейми уэстынщ, си къэралым и ныкъуэм нэсыху.

24Хъыджэбзыр унэм щӀэкӀри, и анэм еупщӀащ:

– СыткӀэ селъэӀун?

– УмэхъакӀуэ Иуан и щхьэр къыуитыну елъэӀу.

25Арати, хъыджэбзыр унэм къыщӀэлъэдэжри, пащтыхьым жриӀащ:

– УмэхъакӀуэ Иуан и щхьэр лагъэм илъу къызэт иджыпсту.

26Ар щызэхихым, пащтыхьыр хуабжьу къэнэщхъеящ, арщхьэкӀэ хьэщӀэхэм я пащхьэм тхьэ щиӀуати, и псалъэм текӀ хъужынутэкъым. 27Арати, Иуан и щхьэр къихьыну унафэ хуищӀри, зауэлӀ гуэр игъэкӀуащ асыхьэт дыдэм. 28Ар кӀуэщ, Иуан и щхьэр лъэхъуэщым щыпиупщӀщ, щхьэр лагъэм илъу къихьри, хъыджэбзым къритащ, хъыджэбзым ар и анэм хуихьащ. 29Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэм къэхъуар щызэхахым, къакӀуэщ, Иуан и хьэдэр яхьыжри, кхъэлэгъунэм щӀалъхьэжащ[+].


Хьисэ цӀыху минитху зэригъэшхар


(Маттэ 14:13-21; Лука 9:10-17; Иуан 6:1-14)

30[•]Апостолхэр[*] Хьисэ деж къыщызэхуэсыжащ икӀи ялэжьа псори цӀыхухэм ирагъэщӀа псори хуаӀуэтэжащ[+]. 31ЦӀыху къакӀуэ-накӀуэр апхуэдизкӀэ куэд хъуати, Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ шхэгъуи ихуэжыртэкъым. Арати, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ:

– ЩӀыпӀэ пхыдза гуэрым ди закъуэу зыщывгъэпсэхужыну дывгъакӀуэ[+].

32Арати, кхъуафэжьейм итӀысхьэри, щӀыпӀэ пхыдза гуэрымкӀэ яунэтӀащ я закъуэу. 33Ахэр кхъуафэжьейм ису зэрыӀукӀыр ялъагъуащ цӀыхухэм, куэдми къацӀыхужащ. Къалэ псоми дэс цӀыхухэр лъэсу къыдэжщ, Хьисэрэ абы и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ кхъуафэжьейкӀэ здэкӀуэ щӀыпӀэм нэмыс щӀыкӀэ, езыхэр нэсри щызэхуэсащ. 34Хьисэ кхъуафэжьейм къикӀыу, цӀыху гупышхуэр щилъагъум, а цӀыхухэр мэлыхъуэ зыпэрымыт мэл хъушэм хуэдэти, игу ящӀэгъуащ икӀи Ӏуэхугъуэ куэд яригъащӀэу щӀидзащ[+].

35Махуэр щыхэкӀуатэм, и гъуэгу ирикӀуэхэр къыбгъэдыхьэри, Хьисэ къыжраӀащ:

– Мы щӀыпӀэр пхыдзащ, махуэри хэкӀуэтащ. 36Къуажэ-жылэ гъунэгъухэм кӀуэуэ, гъуэмылэ къыщащэхун щхьэкӀэ цӀыхухэр утӀыпщ, яшхын яӀэкъыми.

37– Фэ вгъашхэ ахэр, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм.

– ДыкӀуэу, динар[*] щитӀым и уасэ щӀакхъуэ къэтщэхун, мы цӀыхухэм едгъэшхын щхьэкӀэ? – къеупщӀащ адрейхэр.

38– ЩӀакхъуэ дапщэ фэ фиӀэр? ФыкӀуи, феплъыт, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм.

ЯӀэм еплъри, жаӀащ:

– ЩӀакхъуитхурэ бдзэжьеитӀрэ диӀэщ.

39Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм унафэ яхуищӀащ цӀыху псори удзыпцӀэм хагъэтӀысхьэну. 40Арати, цӀыхухэр гуп-гупу тӀысащ, зы гупыр щэ, зы гупыр щэ ныкъуэ хъууэ. 41Хьисэ щӀакхъуитхумрэ бдзэжьеитӀымрэ къищтэщ, уафэм дэплъейри, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀащ. ЩӀакхъуэхэр зэгуищӀыкӀыурэ, цӀыхухэм хуагуэшын щхьэкӀэ, и гъуэгу ирикӀуэхэм яритащ итӀанэ. БдзэжьеитӀри цӀыху псоми яхуигуэшащ. 42ЦӀыху псори шхащ, псоми загъэнщӀащ. 43Къадэхуа щӀакхъуэ бзыгъэхэри бдзэжьей ныкъуэшххэри зэхуахьэсыжри, матэ пщыкӀутӀым ярыз хъуащ. 44Шхахэр лӀы минитху хъурт.


Хьисэ псы гущӀыӀум тету зэрыкӀуар


(Маттэ 14:22-33; Иуан 6:16-21)

45[•]Хьисэ цӀыху гупышхуэр иригъэжьэжыху зыпимыгъаплъэу, и гъуэгу ирикӀуэхэр кхъуафэжьейм иригъэтӀысхьащ, гуэл адрыщӀым щыӀэ Вифсайдэ къалэм кӀуэн щхьэкӀэ[+]. 46Хьисэ цӀыхухэр иутӀыпщыжа нэужь, Ӏуащхьэм дэкӀуеящ, Тхьэм елъэӀуну[+].

47Пщыхьэщхьэ щыхъуам, кхъуафэжьейр гуэлым и кум нэсат, Хьисэ и закъуэу щӀым къытенат. 48Кхъуафэжьейм исхэм жьыр къажэхэуэрти, псыр хьэнцэхэмкӀэ гугъу ехьу зэрыщӀатхъур илъэгъуащ Хьисэ. Джэд Ӏуэгъуэм деж Хьисэ, псы гущӀыӀум тету, кхъуафэжьейм исхэм я лъэныкъуэкӀэ кӀуащ. Абыхэм яблэкӀ хэтащ. 49Псы гущӀыӀум тету Хьисэ къакӀуэу щалъагъум, хьэдэджадэу къафӀэщӀри, зэрыгъэкӀиящ,[+] 50ар зылъэгъуа псори хуабжьу шынати.

Хьисэ къэпсалъэри, абыхэм къажриӀащ асыхьэтым:

– Фымыдзыхэ, сэращ ар, фымышынэ!

51Кхъуафэжьейм яхэтӀысхьэри, жьапщэшхуэри увыӀэжащ итӀанэ. Абыхэм ар нэхьри ягъэщӀэгъуащ, 52сыту жыпӀэмэ ерыщ екӀуати, Хьисэ Ӏуэху телъыджэу щӀакхъуэхэмкӀэ илэжьар къагурыӀуэн ялъэкӀатэкъыми[+].


Геннисарет хэкум Хьисэ сымаджэхэр зэрыщигъэхъужар


(Маттэ 14:34-36)

53Ахэр гуэлым зэпрыкӀа нэужь, Геннисарет хэкум нэсри, хъурзэр[*] ирадзыхащ[+]. 54Ахэр кхъуафэжьейм къызэрикӀыу, Хьисэ цӀыхухэм къацӀыхужащ. 55ЦӀыхухэм а Ӏэхэлъахэр къызэхакӀухьу, Хьисэ здэщыӀэу жыхуаӀа щӀыпӀэм сымаджэхэр алэрыбгъухэм телъу къахьу щӀадзащ[+]. 56Къуажи, къали, жыли, зэрыжаӀэу, Хьисэ дэнэ кӀуэми, цӀыхухэм я сымаджэхэр зэхуэсыпӀэхэм щагъэгъуэлъырти, нэгъуэщӀ мыхъуми Хьисэ и щыгъын кӀапэм иригъэӀусэну лъаӀуэрт икӀи щыгъын кӀапэм еӀуса псори узыншэ хъужырт[+].

#### 7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Адэжьхэм къащӀэна хабзэхэр


(Маттэ 15:1-20)

1[•]Фарисейхэри Ерусалим къикӀа торэт егъэджакӀуэ пашэхэм ящыщхэри Хьисэ деж къыщызэхуэсащ.

2Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ гуэрхэр Ӏэ фӀейкӀэ, нэгъуэщӀу жыпӀэмэ я Ӏэхэр ямытхьэщӀэу, шхэуэ ялъэгъуащ абыхэм. 3Ар ягъэщӀэгъуащ, фарисейхэри адрей журт псори, я адэжьхэм къащӀэна хабзэмкӀэ, я Ӏэхэр ямытхьэщӀауэ шхэркъыми[+]. 4Бэзэрым къикӀыжмэ, замыгъэкъэбзауэ шхэркъым. А хабзэм нэмыщӀ, я адэжьхэм къащӀэна хабзэ куэд зэрахьэ абыхэм, псалъэм папщӀэ, фалъэхэр, къубгъанхэр, лэгъупхэр ятхьэщӀыныр[+].

5Арати, фарисейхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ Хьисэ къеупщӀащ:

– Уэ уи гъуэгу ирикӀуэхэр, адэжьхэм къытхуагъэна хабзэхэм темыту, Ӏэ фӀейкӀэ сыт щӀэшхэр[+]?

6Ешайа бегъымбарым фэ бзитӀщхьитӀхэм къыфтеухуауэ пэжыр жиӀэгъащ, – къаритащ жэуап Хьисэ. – Мыпхуэдэу итщ абы и тхылъым:[*]

«Я жьэкӀэ сагъэлъапӀэ пэтми,
мы цӀыхухэр ягукӀэ спэжыжьэщ[+].
7Абыхэм цӀыхухэм Ӏуэхугъуэхэр ирагъащӀэурэ,
цӀыху хабзэр Тхьэм и унафэм
зэрыхуагъадэм щхьэкӀэ,
сэ сызэрагъэлъапӀэр пщӀэншэщ»[+].

8Тхьэм и унафэр къэвгъэнауэ, цӀыхухэм къащӀэна хабзэхэм фытетщ.

9Фи адэжьхэм къащӀэна хабзэхэр вгъэзэщӀэн щхьэкӀэ, Тхьэм и унафэр лъэныкъуэ ивогъэз, – къыпищащ Хьисэ. 10– Мусэ бегъымбарым жиӀащ:[*] «Уи адэмрэ уи анэмрэ пщӀэ яхуэщӀ», икӀи «Зи адэ е зи анэ ӀейкӀэ тепсэлъыхьыр ирелӀэ». 11Ауэ фэ жывоӀэ: «Зыгуэрым и адэм е и анэм: Сэ тыгъэу фэ фэстын слъэкӀыну щытар иджы къурмэн сщӀынущ, жиӀэмэ, (абы къикӀыр: Тхьэм щхьэкӀэ тыгъэ сщӀынущ), 12абы щыгъуэ а цӀыхум и адэм е и анэм зыри хуимыщӀэну хуитщ». 13Абы фытетурэ, фи адэжьхэм я хабзэу фи къуэхэм къахуэвгъанэхэмкӀэ Тхьэм и псалъэхэр лъэныкъуэ ивогъэз. Апхуэдэ Ӏэджи фощӀэ фэ.

14ЦӀыху гупышхуэр аргуэру къриджэри, Хьисэ яжриӀащ:

– Фэ псори фыкъызэдаӀуэ икӀи мы жысӀэр зыгурывгъаӀуэ. 15ЦӀыхур мыкъабзэ ищӀын зылъэкӀыр абы ишх ерыскъыракъым, атӀэ цӀыхум и гум къикӀырщ[+]. 16ИридэӀуэну тхьэкӀумэ зиӀэр иредаӀуэ.

17Хьисэ цӀыхубэм хэкӀыжу, унэм щыщӀыхьэм, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр а ущие хъыбарым теухуауэ къеупщӀащ.

18– Фэри зыри къывгурымыӀуэу ара? – яжриӀащ Хьисэ. – ЦӀыхум ишх ерыскъым ар мыкъабзэ ищӀын зэрылъэмыкӀынур къывгурыӀуэркъэ? 19ЦӀыхум ишх ерыскъыр и гум ихьэркъым, и ныбэрщ зэрыхьэр, ар пкъым къыхокӀыж итӀанэ. (А псалъэхэмкӀэ Хьисэ дэтхэнэ ерыскъыри хьэлэлу къилъытащ.)[+]

20– ЦӀыхур мыкъабзэ зыщӀыр и гум къикӀыращ, – къыпищащ Хьисэ[+]. 21– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхум и кӀуэцӀымрэ и гумрэщ мыхэр къызэрыкӀыр: гупсысэ бзаджэхэр, зинэ щӀэныр, дыгъуэныр, цӀыху укӀыныр,[+] 22нэпсеягъэр, бзаджагъэр, гъэпцӀагъэр, мыхъумыщӀэ псэукӀэр, фыгъуэныр, цӀыхухэм яхуэпсэлъэныр, пагагъэр, делагъэр. 23Мы бзаджагъэ псори гум и кӀуэцӀым къокӀри, цӀыхур мыкъабзэ ящӀ.


Сирофиникие хэкум щыщ цӀыхубзым иӀа фӀэщхъуныгъэр


(Маттэ 15:21-28)

24[•]А щӀыпӀэм икӀри, Хьисэ къалэхэу Тиррэ Сидонрэ я Ӏэхэлъахэм кӀуащ итӀанэ. Унэ гуэрым щыщӀыхьэм, абдежым езыр зэрыщыӀэр зыми ищӀэну хуеятэкъым, арщхьэкӀэ ар бзыщӀа хъуакъым. 25Жин бзаджэм иӀыгъ пхъу зиӀэ цӀыхубз гуэрым Хьисэ абы зэрыщыӀэр зэрызэхихыу къакӀуэри, абы и лъабжьэм зыщӀидзащ. 26А цӀыхубзыр Сирофиникие хэкум щыщт, и бзэри алыджыбзэт.[*] Ар Хьисэ къелъэӀуащ жин бзаджэр и пхъум хихужыну[+].

27– Сабийхэм зегъэгъэнщӀ япэщӀыкӀэ, – жриӀащ Хьисэ а цӀыхубзым. – Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сабийхэм щӀакхъуэр къаӀэщӀэпхыу, хьэхэм яхуэбдзыныр къезэгъыркъым[+].

28– Пэжщ, Зиусхьэн, – къыжриӀащ цӀыхубзым, – ауэ Ӏэнэ щӀагъым щӀэс хьэхэми яшх сабийхэм къаӀэщӀэхуа щӀакхъуэ щыкъуейхэр.

29– А псалъэр зэрыжыпӀам щхьэкӀэ жин бзаджэр уи пхъум хэкӀыжащ, – жиӀащ Хьисэ. – Уи унэ кӀуэж!

30ЦӀыхубзыр унэм кӀуэжри, жин бзаджэр хэкӀыжауэ, и пхъур пӀэм хэлъу ирихьэлӀэжащ.


ЛӀы дэгу, бзагуэ гуэр Хьисэ зэригъэхъужар

31Хьисэ къалэхэу Тиррэ Сидонрэ я Ӏэхэлъахэм къикӀщ, КъалипщӀ[*] зи цӀэ хэкум къыкӀуэцӀрыкӀри, Галилей гуэлым къекӀуэлӀэжащ абы и ужькӀэ[+]. 32ЛӀы дэгу, бзагуэ гуэр цӀыхухэм къыхуашэри, и Ӏэр абы трилъхьэну, Хьисэ къелъэӀуащ.

33Хьисэ а лӀыр цӀыхухэм яхишри, я закъуэ щыхъум, и Ӏэпхъуамбэхэр лӀым и тхьэкӀумэхэм ириӀущ, убжьытхэри, лӀым и бзэгум теӀэбащ[+]. 34Уафэм дэплъейщ, куууэ хэщэтыкӀри, лӀым жриӀащ итӀанэ: «Еффатэ». (Еффатэм къикӀыр: «Уи тхьэкӀумэхэм зызэӀуахыжынущ».) 35ЛӀым и тхьэкӀумэхэм зэхах хъужащ а дакъикъэ дыдэм, и бзэри къиутӀыпщыжри, къабзэу псалъэу щӀидзэжащ.

36Хьисэ цӀыхухэм унафэ яхуищӀащ ар зыми хуамыӀуэтэжыну. Унафэ яхуищӀа пэтми, нэхъри нэхъыбэжу а хъыбарыр цӀыхухэм яхэз хъуащ[+]. 37Къэхъуар хуабжьу ягъэщӀэгъуауэ, цӀыхухэм жаӀэрт:

– Псори къохъулӀэ. Дэгухэм зэхахыу егъэхъуж, бзагуэхэри къегъэпсэлъэж.

#### 8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ цӀыху миниплӀ зэригъэшхар


(Маттэ 15:32-39)

1[•]ЦӀыху куэд аргуэру къызэхуэсащ а махуэхэм. Абыхэм яшхын яӀэтэкъыми, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр къриджэри, яжриӀащ:

2Мы цӀыхубэм сигу ящӀогъу; махуищ мэхъу зэрызигъусэри, дзэкъэгъуэ яӀухуакъым[+]. 3МэжалӀэу сутӀыпщыжмэ, гъуэгум текӀуэдэнущ, жыжьэ къикӀахэри яхэтщи.

4Абыхэм яхурикъун щӀакхъуэ мы губгъуэ нэщӀым дэнэ щыбгъуэтын? – къыжраӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм.

5ЩӀакхъуэ дапщэ фиӀэр? – еупщӀащ Хьисэ абыхэм.

– ЩӀакхъуибл диӀэщ, – къыжраӀащ абыхэм.

6Ар щыжаӀэм, Хьисэ цӀыху гупышхуэм унафэ яхуищӀащ етӀысэхыну. ЩӀакхъуиблыр къищтэри, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀащ. ЩӀакхъуэхэр зэгуищӀыкӀри, цӀыхухэм хуагуэшыну и гъуэгу ирикӀуэхэм яритащ итӀанэ. Апхуэдэуи ящӀащ. 7Бдзэжьей тӀэкӀуи яӀэт. Абыхэм щхьэкӀи Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀри, цӀыхухэм хуагуэшыну и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ. 8ЦӀыхухэр шхащ икӀи загъэнщӀащ. Къадэхуа щӀакхъуэ бзыгъэхэр зэхуахьэсыжри, матиблым ярызу хъуащ. 9Шхахэр цӀыху миниплӀ хуэдиз хъурт. Хьисэ цӀыхухэр иутӀыпщыжащ итӀанэ. 10ЦӀыхухэр иутӀыпщыжа нэужь, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр и гъусэу кхъуафэжьейм итӀысхьэри, Далмануфэ жылэм и Ӏэхэлъахэм кӀуащ.


Уафэм нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ гуэр къахуригъэхыну фарисейхэр Хьисэ къызэрелъэӀуар


(Маттэ 16:1-4; Лука 11:29-32)

11[•]Хьисэ деж къакӀуэри, къедауэу щӀадзащ фарисейхэм. Ягъэунэхун мурадкӀэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ гуэр уафэм къахуригъэхыну щӀэлъэӀуащ ахэр[+]. 12Хьисэ хьэлъэу хэщэтыкӀри, жиӀащ:

– Иджырей цӀыхухэр нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ хуей щӀэхъуар сыт? Пэжыр нывжызоӀэ, Тхьэм иджырей цӀыхухэм нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ къаритынукъым.

13Ахэр къигъанэщ, кхъуафэжьейм итӀысхьэжри, Хьисэ гуэлым зэпрыкӀыжащ абы и ужькӀэ.


Фарисейхэмрэ Ирод пащтыхьымрэ я пщагъэр


(Маттэ 16:5-12)

14[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яхурикъун щӀакхъуэ къыздащтатэкъым, ящыгъупщэри. Кхъуафэжьейм илъыр зы щӀакхъуэт, афӀэкӀа къыздащтатэкъым. 15Хьисэ абыхэм быдэу яжриӀащ:

– Фысакъ! Фарисейхэм я пщагъэмрэ Ирод пащтыхьым и пщагъэмрэ защыфхъумэ[+].

16– ЩӀакхъуэ диӀэкъыми, аращ абы апхуэдэу щӀыжиӀэр, – жаӀэурэ, тепсэлъыхьырт Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр а Ӏуэхум.

17Абыхэм жаӀэм гу лъитати, Хьисэ яжриӀащ:

– ЩӀакхъуэ зэрывимыӀэм фыщӀытепсэлъыхьыр сыт? Зыри зэхэвмыщӀыкӀыу икӀи къывгурымыӀуэу ара иджыри? Апхуэдизу щхьэ фыерыщ[+]? 18Нэ фиӀэрэ пэт, фымылъагъуу ара? ТхьэкӀумэ фиӀэрэ пэт, зэхэвмыхыу ара? 19ФщӀэжыркъэ, щӀакхъуитхур цӀыху минитхум щахузэгуэсщӀыкӀам, щӀакхъуэ бзыгъэхэр ярызу матэ дапщэ зэхуэфхьэсыжари?

– Матэ пщыкӀутӀ, – къыжраӀащ абыхэм[+].

20– ЩӀакхъуиблри цӀыху миниплӀым щахузэгуэсщӀыкӀам, щӀакхъуэ бзыгъэхэр ярызу матэ дапщэ зэхуэфхьэсыжар?

– Матибл, – къыжраӀащ абыхэм[+].

21– Зыри къывгурымыӀуэу ара иджыри? – яжриӀащ Хьисэ абыхэм.


Вифсайдэ жылэм щыщ лӀы нэф гуэр Хьисэ зэригъэхъужар

22Хьисэрэ абы и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ Вифсайдэ жылэм кӀуащ абы и ужкӀэ. ЦӀыхухэм лӀы нэф гуэр къыхуашэри, абы теӀэбэну Хьисэ елъэӀуащ[+]. 23Хьисэ нэфым и Ӏэр иубыдри, жылэм дишащ. Нэфым и нэхэм щӀэубжьытхэщ, и Ӏэхэр трилъхьэри, абы еупщӀащ Хьисэ:

– Зыгуэр плъагъурэ[+]?

24Нэфым и щхьэр къиӀэтри, жиӀащ:

– ЦӀыхухэр зекӀуэу солъагъу. Ахэр жыгхэм ещхьщ.

25Хьисэ и Ӏэхэр нэфым и нэхэм трилъхьащ аргуэру. Арати, лӀым и нэр къэплъэжащ, Ар хъужри, псори ӀупщӀу илъагъу хъужащ. 26Хьисэ а лӀым жриӀащ итӀанэ:

– Жылэм удэмыхьэж икӀи зыми зыри хуумыӀуэтэж.

ИтӀанэ и унэм кӀуэжыну иутӀыпщыжащ ар Хьисэ.


«Уэращ Мэссихьыр», жиӀэу Петр Хьисэ зэрыжриӀар


(Маттэ 16:13-20; Лука 9:18-21)

27[•]Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ Кесарфилиппие къалэм[*] и Ӏэхэлъахэм щыӀэ жылэхэмкӀэ яунэтӀащ. ЗдэкӀуэм, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм еупщӀащ:

– ЦӀыхухэм сэ сыхэту жаӀэрэ?

28– ЦӀыхухэр зыумэхъ у-Иуану жаӀэ языныкъуэхэм, – къыжраӀащ абыхэм. – У-Иляс бегъымбару[*] жаӀэ нэгъуэщӀхэми. Бегъымбархэм уащыщ гуэру жызыӀи щыӀэщ[+].

29– АтӀэ фэ сэ сыхэту жыфӀэрэ? – еупщӀащ Хьисэ абыхэм.

– Уэращ Мэссихьыр,[*] – къыжриӀащ Петр Хьисэ[+].

30Ар зыми хуамыӀуэтэжыну Хьисэ абыхэм быдэу яжриӀащ[+].


ЗэраукӀынури лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжынури Хьисэ къызэрыжиӀар


(Маттэ 16:21-28; Лука 9:22-27)

31[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм мыпхуэдэу яригъащӀэу щӀидзащ:

– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм[*] гугъуехь куэд ишэчын хуейщ. Нэхъыжьхэми, дин пашэшхуэхэми, торэт егъэджакӀуэ пашэхэми ар зыхахун икӀи яукӀын хуейщ, ауэ яукӀа нэужь, махуищ дэкӀмэ, ар лӀахэм къахэтэджыкӀыжын хуейщ[+].

32ЩӀэхъумэ лъэпкъ хэмылъу ар яхуиӀуэтащ Хьисэ. Хьисэ лъэныкъуэкӀэ Ӏуишри, абы жиӀар хуимыдэу щӀидзащ Петр[+]. 33Хьисэ зыкъригъэзэкӀри, и гъуэгу ирикӀуэхэм яхэплъэурэ, Петр егиящ:

– ЗбгъэдэкӀ, шейтӀан. Уэ уи гупсысэкӀэр Тхьэм и гупсысэкӀэу щыткъым, атӀэ цӀыхум и гупсысэкӀэщ[+].

34Хьисэ цӀыху гупышхуэмрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ къриджэри, яжриӀащ итӀанэ:

– Си ужь зыгуэр къиувэну хуеймэ, езыр зыхуей Ӏуэхугъуэхэр кърегъанэ, лӀэныгъэм и жор кърещти, си ужь къреувэ;[+] 35сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зи псэр къезыгъэлыну хуей дэтхэнэми и псэр фӀэкӀуэдынущ, ауэ сэр щхьэкӀи хъыбарыфӀым[*] щхьэкӀи зи псэр зыфӀэкӀуэд дэтхэнэми и псэр къригъэлынущ[+]. 36Дуней псор зы цӀыхум ей хъууэ, езыр кӀуэдмэ, а цӀыхум фӀыуэ къыхуэхэкӀынур сыт[+]? 37ЦӀыхум и псэм щхьэкӀэ уасэу итыфынур сыт[+]? 38Иджырей цӀыхуу Тхьэр зымыщӀэу гуэныхь зыщӀэхэм ящыщу сэрэ си псалъэхэмрэ къыттеукӀытыхь дэтхэнэми сэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр, абы сытеукӀытыхьыжынущ. МелыӀыч лъапӀэхэр си гъусэу, си Адэм и щӀыхьышхуэм хуэдэ щӀыхьышхуэ сиӀэу сыкъыщыкӀуэжкӀэ, сытеукӀытыхьыжынущ абы[+].

#### 9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1– Пэжыр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм, – Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр[*] лъэкӀыныгъэшхуэкӀэ къэкӀуауэ ялъагъуху, лӀэныгъэр зылъэмыӀэсын яхэтщ мыбдежым щыт цӀыхухэм[+].


Хьисэ и теплъэм зэрызихъуэжар


(Маттэ 17:1-13; Лука 9:28-36)

2[•]Махуих дэкӀа нэужь, Хьисэ Петр, Екъуб, Иуан сымэ зыщӀигъури, бгы лъагэм щхьэхуэу дишащ. Абыхэм я пащхьэм Хьисэ и теплъэм зыщихъуэжащ абдежым[+]. 3Дунейм тет жьыщӀакӀуэм щыгъынхэр ижьыщӀурэ хужь зэрыхъум нэхърэ нэхъ хужь хъуащ Хьисэ и щыгъынхэр. 4Бегъымбархэу Илясрэ Мусэрэ абыхэм къахуэлъэгъуэри, Хьисэ къепсэлъащ.

5Равви, мыбдежым дызэрыщыӀэр фӀыщ, – къыжриӀащ Петр Хьисэ. – Шэтырищ дгъэувынщ, зыр уэр щхьэкӀэ, зыр Мусэ щхьэкӀэ, ещанэр Иляс щхьэкӀэ.

6Петр жиӀэнур ищӀэртэкъым, ахэр шынагъуэм зэщӀиубыдати.

7Зы пшэ Ӏэрамэ къакӀуэри, абыхэм къащхьэщыхьащ абы и ужькӀэ. А пшэм зы макъ къыхэӀукӀащ:

– Мыращ сэ фӀыуэ слъагъу си Къуэ щӀасэр. Абы жиӀэм федаӀуэ.[*][+]

8Щыщаплъыхьым, напӀэзыпӀэм Хьисэ фӀэкӀ, нэгъуэщӀ зыри ялъагъуакъым абыхэм.

9Бгым къыщехыжым, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр лӀахэм къахэтэджыкӀыжыху, ялъэгъуар зыми хуамыӀуэтэжыну Хьисэ абыхэм унафэ яхуищӀащ[+]. 10А псалъэхэр я гум къинащ икӀи «ЛӀахэм къахэтэджыкӀыжыху жыхуиӀам къригъэкӀар сыту пӀэрэ Хьисэ?» жаӀэурэ зэупщӀыжащ ахэр.

11– Торэт егъэджакӀуэ пашэхэм «Иляс бегъымбарыр япэщӀыкӀэ къэкӀуэн хуейщ», щӀыжаӀэр сыт? – къеупщӀащ ахэр Хьисэ.

12– Пэжщ, Иляс бегъымбарыр япэщӀыкӀэ къэкӀуэнурэ, Ӏуэху псори захуагъам тету зэтригъэувэжын хуейщ, – яжриӀащ Хьисэ, – ауэ Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм гугъуехь куэд ишэчын икӀи ар цӀыхухэм зыхахун хуейщ. 13Сэ нывжызоӀэ, Иляс къэкӀуакӀэщ,[*] Ӏейуэ иращӀэну зыхуеяр иращӀащ, Тхьэм и псалъэ тхахэм абы теухуауэ зэрыхэтым хуэдэу[+].


Жин бзаджэм иӀыгъ щӀалэ гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 17:14-20; Лука 9:37-43а)

14[•]Хьисэрэ абы и гъусищымрэ и гъуэгу ирикӀуэ адрейхэм я деж къыщагъэзэжым, цӀыху гупышхуэм къаувыхьауэ, торэт егъэджакӀуэ пашэ гуэрхэр абыхэм къедауэу ялъэгъуащ. 15Хьисэ къызэралъагъуу, цӀыху псоми ягъэщӀэгъуащ икӀи къыбгъэдэлъадэри, фӀэхъус кърахащ.

16– Абыхэм фащӀедауэр сыт? – еупщӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм.

17ЦӀыху гупышхуэм хэт гуэр къахэпсэлъыкӀри, къыжриӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, сэ си щӀалэр бзагуэ зыщӀа жин бзаджэм иӀыгъти, къыпхуэсшащ[+]. 18Жин бзаджэр щӀалэм къыхыхьэху, абы щӀым зыхрегъадзэ. Тхъурымбэ къыжьэдэхуу, и дзэхэри зэригъэшхыу зэщӀокӀэзызэ. Уи гъуэгу ирикӀуэхэм селъэӀуащ жин бзаджэр щӀалэм къыхахуну, ауэ яхузэфӀэкӀакъым.

19– Еууей, фӀэщхъуныгъэ зимыӀэ иджырей цӀыхухэ! – яжриӀащ Хьисэ. – Сыт хуэдизрэ сыфхэтын хуей? Сыт хуэдизрэ фысшэчын хуей? Къысхуэфшэ а щӀалэр.

20ЩӀалэр Хьисэ къыхуашащ. Жин бзаджэм, Хьисэ зэрилъагъуу, щӀалэр къигъэкӀэзызащ. Тхъурымбэр къыжьэдэхуу щӀым къытеджалэри, укӀуриящ щӀалэр[+].

21– Сыт лъандэрэ щыт мыр мыпхуэдэу? – еупщӀащ Хьисэ щӀалэм и адэм.

– ЗэрыцӀыкӀу лъандэрэ, – жиӀащ щӀалэм и адэм. 22– Жин бзаджэм ар игъэкӀуэдын щхьэкӀэ, мафӀэми псыми куэдрэ хедзэ. Зыгуэр пхузэфӀэкӀынумэ, гущӀэгъу къытхуэщӀи, къыддэӀэпыкъу[+].

23– «Зыгуэр пхузэфӀэкӀынумэ», жыбоӀэ-тӀэ, – жриӀащ Хьисэ а лӀым. – ФӀэщхъуныгъэ зиӀэм хузэфӀэмыкӀын Ӏуэху зыри щыӀэкъым[+].

24ЩӀалэм и адэм макъышхуэкӀэ жиӀащ асыхьэтым:

– Си фӀэщ мэхъу. Си фӀэщмыхъуныгъэм сытекӀуэну къыздэӀэпыкъу.

25ЦӀыху гупышхуэ къызэхуэсу щилъагъум, Хьисэ жин бзаджэм егийри, жриӀащ:

– Уэ, цӀыхухэр бзагуэ икӀи дэгу зыщӀ жин бзаджэ, унафэ ныпхузощӀ, мы щӀалэм хэкӀыжи, зэи ухэмыхьэж.

26Жин бзаджэр ину къэкӀийщ, щӀалэр хуабжьу игъэкӀэзызри, абы хэкӀыжащ. ЩӀалэр хьэдэм хуэдэ хъуати, цӀыхухэм ящыщ куэдым «Ар лӀащ», жаӀэрт[+]. 27Ауэ Хьисэ щӀалэм и Ӏэр иубыдащ, и лъэр къыщӀэувэжри, щӀалэр къэтэджыжащ[+].

28Хьисэ унэ гуэрым щыщӀыхьэм, и гъуэгу ирикӀуэхэр я закъуэу къэнати, къеущӀащ абы и ужькӀэ:

– Жин бзаджэр хэтхун дэ щхьэ тхузэфӀэмыкӀарэ?

29– Мыпхуэдэ лӀэужьыгъуэр Тхьэм узэрелъэӀумрэ узэрынэщӀымрэкӀэ фӀэкӀ, нэгъуэщӀкӀэ цӀыхум хэпхуфынукъым.


ЗэраукӀынури лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжынури Хьисэ етӀуанэу къызэрыжиӀар


(Маттэ 17:22-23; Лука 9:43-45)

30[•]Хьисэрэ абы и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ а щӀыпӀэм икӀыжри, Галилей хэкум кӀуэцӀрыкӀащ. Ахэр здэщыӀэр зыми къищӀэну Хьисэ хуейтэкъым, 31и гъуэгу ирикӀуэхэм Ӏуэхугъуэхэр яригъащӀэрти. Мыпхуэдэу яжриӀащ абыхэм:

– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр цӀыхухэм яӀэщӀыхьэнурэ, абыхэм ар яукӀынущ, ауэ яукӀа нэужь, махуищ дэкӀауэ, ар лӀахэм къахэтэджыкӀыжынущ[+].

32Абы и гъуэгу ирикӀуэхэм а псалъэхэр къагурыӀуакъым, аргуэру къеупщӀыжынуи шынащ[+].


Нэхъ ин дыдэр хэт?


(Маттэ 18:1-5; Лука 9:46-48)

33[•]Хьисэ Капернаум къалэм къэкӀуэжащ. Унэм щӀыхьэжа нэужь, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм еупщӀащ:

– Гъуэгум фыщытетым, сыт фэ фызытепсэлъыхьар[+]?

34Абыхэм зыри жаӀакъым, гъуэгу щытетым, «Дэ тщыщу хэт нэхъ ин дыдэр?» жаӀэурэ ахэр зэдэуати. 35Хьисэ тӀысщ, и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр къриджэри, яжриӀащ:

– Зыгуэр я пэ итыну хуеймэ, ар я ужь дыдэ итын икӀи псоми ӀуэхутхьэбзащӀэ яхуэхъун хуейщ[+].

36ЩӀалэ цӀыкӀу гуэрым и Ӏэр иубыдщ, яку дигъэувэри, ӀэплӀэ иришэкӀыурэ яжриӀащ итӀанэ:[+]

37– Мыпхуэдэ сабийр си цӀэкӀэ езыгъэблагъэ дэтхэнэми сэ сригъэблэгъауэ мэхъу; сэ сезыгъэблагъэ дэтхэнэми иригъэблагъэр си закъуэкъым, сыкъэзыгъэкӀуари иригъэблэгъауэ мэхъу[+].


Къыфпэмыувыр фи гъусэщ


(Лука 9:49-50)

38– Дин егъэджакӀуэ, лӀы гуэрым уэ уи цӀэкӀэ жин бзаджэхэр цӀыхухэм яхихуу тлъэгъуащ, – къыжриӀащ Иуан Хьисэ. – Ар дэ зэрытщымыщым щхьэкӀэ дгъэувыӀэну дыхэтащ[+].

39– ФымыгъэувыӀэ ар, – жиӀащ Хьисэ, – сэ си цӀэкӀэ Ӏуэху телъыджэ зыщӀэр и ужькӀэ ӀейкӀэ къысхуэпсэлъэн лъэкӀынукъыми. 40Фэ къыфпэмыувыр фи гъусэщ[+]. 41Пэжыр нывжызоӀэ, Мэссихь и гъуэгу фызэрырикӀуэм щхьэкӀэ, хэту щытми, псы фалъэ фезыгъафэм и ӀыхьэфӀ фӀэкӀуэдынукъым[+].


Гуэныхь ящӀэну цӀыхухэр дезыгъэхьэх Ӏуэхухэр


(Маттэ 18:6-9; Лука 17:1-2)

42– Мы цӀыкӀухэм ящыщу сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэм гуэныхь ищӀэну дезыгъэхьэх дэтхэнэми и пщэм щхьэл мывэ кӀэращӀэу, хым хадзатэмэ, абы дежкӀэ нэхъыфӀт[+]. 43-44Уи Ӏэм гуэныхь пщӀэну удригъэхьэхмэ, пыупщӀыж. Уи ӀитӀыр уиӀэу, цӀыхул зышх хьэпщхупщ ажалыншэхэмрэ мафӀэ мыункӀыфӀыжымрэ[*] здэщыӀэ жыхьэнмэм укӀуэ нэхърэ, уӀэшэу мыкӀуэдыжын гъащӀэ бгъуэтыныр уэркӀэ нэхъыфӀщ[+]. 45-46Апхуэдэ дыдэу, уи лъакъуэм гуэныхь пщӀэну удригъэхьэхмэ, пыупщӀыж. Уи лъакъуитӀыр уиӀэу, цӀыхул зышх хьэпщхупщ ажалыншэхэмрэ мафӀэ мыӀункӀыфӀыжымрэ здэщыӀэ жыхьэнмэм ухадзэ нэхърэ, улъашэу мыкӀуэдыжын гъащӀэ бгъуэтыныр уэркӀэ нэхъыфӀщ. 47-48Апхуэдэ дыдэу, уи нэми гуэныхь пщӀэну удригъэхьэхмэ, къитхъыж. Уи нитӀыр уиӀэу, цӀыхул зышх хьэпщхупщ ажалыншэхэмрэ мафӀэ мыункӀыфӀыжымрэ здэщыӀэ жыхьэнмэм ухадзэ нэхърэ, зы нэ лъэныкъуэм фӀэкӀа уимыӀэми, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм ущӀыхьэныр уэркӀэ нэхъыфӀщ. 49Дэтхэнэ цӀыхури мафӀэкӀэ шыуа хъунущ, икӀи дэтхэнэ къурмэныпхъэри шыгъукӀэ яшыунущ.

50– Шыгъур фӀыщ, атӀэ шыгъум и гуащӀэр хэкӀмэ, абы ар дауэ зэрыхэфлъхьэжынур? Шыгъум и гуащӀэр зивгъыӀэ, фызэгурыӀуэу фызэдэпсэу[+].

#### 10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Фыз игъэкӀыжыным теухуауэ


(Маттэ 19:1-12)

1[•]А лъэныкъуэм икӀыжри, Иордан псым и адрыщӀым щыӀэ Иудей хэкум кӀуащ Хьисэ. ЦӀыху гупышхуэхэр абы и деж къыщызэхуэсащ аргуэру икӀи, зэрихабзэу, Хьисэ абыхэм Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэу щӀидзащ.

2Фарисей гуэрхэр къыбгъэдыхьэри, щагъэуэн мурадкӀэ Хьисэ къеупщӀащ:

– ЛӀым и фызыр хабзэкӀэ иригъэкӀыж хъуну?

3Мусэ бегъымбарым сыт унафэу къыфхуищӀар? – еупщӀащ Хьисэ абыхэм.

4ЛӀы гуэрым и фызыр зэрыригъэкӀыж тхылъ итхмэ, фызыр иригъэкӀыжыну Мусэ бегъымбарым хуит ищӀащ,[*] – жаӀащ абыхэм.

5Мусэ бегъымбарым а унафэр къыфхуитхащ фызэрыерыщым щхьэкӀэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 6– ЩӀэдзапӀэм деж Тхьэм дунейр щиухуэм, цӀыхухэр «цӀыхухъурэ цӀыхубзу къигъэщӀащ».[*][+] 7«Абы къыхэкӀкӀэ,[*] лӀыр и адэ-анэм яхэкӀынурэ, и фызым щӀыгъуу[+] 8тӀури зыпкъ хъунущ». Аращи, ахэр зыпкъщ, пкъитӀ хъужыркъым. 9Апхуэдэу щыщыткӀэ, Тхьэм гъусэ зэхуищӀа цӀыхуитӀыр цӀыхум зэбгъэдигъэкӀыж хъунукъым[+].

10Унэм здыщӀэсым, и гъуэгу ирикӀуэхэр а ӀуэхумкӀэ аргуэру къеупщӀащ Хьисэ. 11Хьисэ яжриӀащ:

– Зи фыз изыгъэкӀыжу нэгъуэщӀ фыз къэзышэж дэтхэнэми япэрей фызымкӀэ зинэ ищӀауэ мэхъу. 12Фызри и лӀым бгъэдэкӀыжу нэгъуэщӀ лӀым дэкӀуэжмэ, абыи зинэ ищӀауэ мэхъу[+].


Хьисэрэ сабийхэмрэ


(Маттэ 19:13-15; Лука 18:15-17)

13[•]ЦӀыхухэм я сабийхэр Хьисэ къыхуашэрт трагъэӀэбэну, Тхьэм и нэфӀ къащыхуэн щхьэкӀэ. Ауэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ар цӀыхухэм хуадакъым. 14Ар щилъагъум, губгъэн хэлъу, Хьисэ абыхэм яжриӀащ:

– Сабийхэр си деж кърекӀуэ, фапэрымыуэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ахэр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀэтщи. 15Пэжыр нывжызоӀэ, сабийм Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр къызэрищтэм хуэдэу къэзымыщтэ дэтхэнэри а тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэнукъым[+].

16Сабийхэм ӀэплӀэ ярищэкӀым, и Ӏэхэр ятрилъхьэурэ, Тхьэм и нэфӀ къащыхуэну елъэӀурт Хьисэ[+].


ЛӀы бейр


(Маттэ 19:16-30; Лука 18:18-30)

17[•]Хьисэ гъуэгум щытехьэжым, лӀы гуэр къыбгъэдэлъадэщ, абы и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу къитӀысхьэри, къеупщӀащ:

– Дин егъэджакӀуэфӀ, мыкӀуэдыжын гъащӀэ ӀыхьэфӀ къыслъысын щхьэкӀэ, сыт сщӀэн хуейр[+]?

18– ФӀыкӀэ сыт укъыщӀызэджэр? – жриӀащ Хьисэ а лӀым. – Тхьэм фӀэкӀа, зыри фӀы щыӀэкъым[+]. 19Тхьэм и унафэхэр[*] уощӀэ: «ЦӀыху умыукӀ, зинэ умыщӀэ, умыдыгъуэ, нэгъуэщӀ цӀыхухэм пцӀы ятумылъхьэ, цӀыхухэм яӀэр гъэпцӀагъэкӀэ къатумых, уи адэмрэ уи анэмрэ пщӀэ яхуэщӀ»[+].

20– Дин егъэджакӀуэ, – къыжриӀащ а лӀым Хьисэ, – а псори си щӀалэгъуэм къыщыщӀэдзауэ согъэзащӀэ[+].

21Ар щыжиӀэм, Хьисэ а лӀым еплъщ, игу ирихьри, жриӀащ:

– Зыщ уи щыщӀагъэр. КӀуэ, уиӀэ псори щэжи, ахъшэр тхьэмыщкӀэхэм яхуэгуэш. Уафэм мылъкушхуэ ущиӀэ хъунущ абы щыгъуэ. Жорыр къащтэ, къакӀуи, си ужь къиувэ итӀанэ[+].

22Хьисэ ар щыжиӀэм, лӀым и нэгур къызэхэуэри, игу хэщӀауэ ӀукӀыжащ, мылъкушхуэ иӀэти.

23Хьисэ зиплъыхьри, и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ:

– Мылъкушхуэ зиӀэхэм я дежкӀэ Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэныр икъукӀэ гугъущ![+]

24Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм а псалъэхэр щызэхахым, хуабжьу ягъэщӀэгъуащ. Ауэ Хьисэ аргуэру яжриӀащ:

– Си ныбжьэгъухэ, мылъкум щыгугъхэм я дежкӀэ Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэныр куэду гугъущ! 25Бейр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэн нэхърэ мастэнэм махъшэкӀэ икӀыныр нэхъ тыншщ.

26Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ари икъукӀэ ягъэщӀагъуэри, зэупщӀыжащ:

– Апхуэдэу щыщыткӀэ, мыкӀуэду зыкъригъэлын зыхузэфӀэкӀынур хэт?

27Абыхэм еплъри, Хьисэ жиӀащ:

– ЦӀыхухэм езыхэм мыкӀуэду зыкърагъэлын яхузэфӀэкӀыркъым, ар зыхузэфӀэкӀыр Тхьэращ; Тхьэм хузэфӀэмыкӀын Ӏуэху зыри щыӀэкъыми[+].

28– Мис, дэ диӀа псори къэдгъанэри, уэ уи ужь дыкъиуващ, – жриӀащ Петр Хьисэ[+].

29-30– Пэжыр нывжызоӀэ, – жиӀащ Хьисэ, – сэр щхьэкӀи хъыбырыфӀым[*] щхьэкӀи е и унэр, е и къуэшхэр, е и шыпхъухэр, е и адэр, е и анэр, е и фызыр, е и бынхэр, е и щӀапӀэри къэзыбгына дэтхэнэми иджы мы дунейм унэхэри, къуэшхэри, шыпхъухэри, анэхэри, бынхэри, щӀыгухэри хуэдищэу щигъуэтыжынущ икӀи а цӀыхум гугъуехь куэд ирагъэшэчынущ. Ахърэтми мыкӀуэдыжын гъащӀэ щиӀэ хъунущ[+][+]. 31Ауэ япэ итхэм ящыщ куэд я ужь къинэнущ, я ужь итхэри япэ ищынущ[+].


ЗэраукӀынури лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжынури Хьисэ ещанэу къызэрыжиӀар


(Маттэ 20:17-19; Лука 18:31-34)

32[•]ЕрусалимкӀэ дэкӀуейуэ, гъуэгу щытетым, и гъуэгу ирикӀуэхэм я пэ иту кӀуэрт Хьисэ. ЯгъэщӀагъуэу, ягури къигузэвэкӀыу ахэр абы и ужь итт. Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр лъэныкъуэкӀэ аргуэру Ӏуишри, езым къыщыщӀынур яжриӀэу щӀидзащ.

33– Мис, дэ ЕрусалимкӀэ дыдокӀуей иджы, – жиӀащ абы. – ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр[*] дин пашэшхуэхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ щаӀэщӀыхьэнущ абы. Абыхэм укӀ къытралъхьэнущ икӀи хамэ лъэпкъхэм[*] ӀэщӀалъхьэнущ ар. 34Ахэр абы къыщыдыхьэшхынущ, къеубжьытхынущ, щӀопщкӀэ къеуэнущ икӀи яукӀынущ. ЯукӀа нэужь, махуищ дэкӀауэ, ар лӀахэм къахэтэджыкӀыжынущ[+].


Екъубрэ Иуанрэ Хьисэ зэрелъэӀуа Ӏуэхугъуэр


(Маттэ 20:20-28)

35[•]Зеведей и къуэхэу Екъубрэ Иуанрэ къыбгъэдыхьэри, Хьисэ къыжраӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, дэ дызэрынолъэӀунур къытхуэпщӀэну дыхуейщ[+].

36– Сыт фхуэсщӀэну фызыхуейр? – щӀэупщӀащ Хьисэ.

37– Уи щӀыхьышхуэр къыщыскӀэ, зыр уи ижьырабгъумкӀэ, адрейр уи сэмэгурабгъумкӀэ дытӀысыну хуит дыщӀ, – къыжраӀащ абыхэм[+].

38– Фэ фызыщӀэлъэӀур фщӀэркъым, – яжриӀащ Хьисэ. – Сэ сызэфэну гугъуехь фалъэм итым фэ фефэн флъэкӀыну, хьэмэ цӀыхухэм гугъуехькӀэ сызэраумэхъынум хуэдэу, фэ абыхэм зевгъэумэхъын флъэкӀыну[+]?

39– ТлъэкӀынщ, – къыжраӀащ абыхэм.

– Сэ сызэфэну гугъуехь фалъэм итым фэри фефэнущ, – яжриӀащ Хьисэ. – ЦӀыхухэм сэ гугъуехькӀэ сызэраумэхъынум хуэдэу, фэри фаумэхъынущ[+]. 40Ауэ си ижьырабгъумкӀэ е си сэмэгурабгъумкӀэ фытӀысыну хуит фысщӀын слъэкӀынукъым. А тӀысыпӀэхэр Тхьэм зыхуигъэхьэзыра цӀыхухэм яйщ.

41Адрей цӀыхуипщӀу Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ар щызэхахым, Екъубрэ Иуанрэ хуэгубжьащ. 42Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр къриджащ итӀанэ.

– Фэ фощӀэ, – яжриӀащ Хьисэ, – мы дунейм тепщэкӀэ щызэджэжхэр цӀыхухэм я пщэм зэрыдэсыр, пашэхэми цӀыхухэм тепщэныгъэ зэрыхуаӀэри фощӀэ. 43Ауэ апхуэдэ зэхущытыкӀэкъым фэ фяку дэлъын хуейр. Фэ фщыщ ин хъуну хуеймэ, ар ӀуэхутхьэбзащӀэ къыфхурехъу[+]. 44Фэ фщыщ япэ итыну хуеймэ, ар псоми пщылӀ яхурехъу. 45Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр[*] къыщӀэкӀуар цӀыхухэм я сэбэп зригъэкӀын щхьэкӀэкъым, атӀэ езым и сэбэп цӀыхухэм яригъэкӀын икӀи цӀыху куэдым щхьэкӀэ и псэр щхьэщэхужу итын папщӀэщ[+].


Вартимей зи цӀэ нэфыр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 20:29-34; Лука 18:35-43)

46[•]Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ Ерихон къалэм кӀуащ. ЦӀыху гупышхуэ абыхэм я гъусэу къалэм щыдэкӀыжым Тимей и къуэ Вартимей зи цӀэ нэф гуэр факъырэӀус щӀэлъэӀуу гъуэгу напцӀэм тест. 47Назарет щыщ Хьисэ зэрыблэкӀыр щызэхихым, ар макъышхуэкӀэ къэджащ:

– Даут и Къуэ[*] Хьисэ, гущӀэгъу къысхуэщӀ![+]

48ЦӀыху куэдым ямыдэу, «Щыгъэт!» жраӀащ, арщхьэкӀэ ар нэхъ макъышхуэкӀэ къэджащ аргуэру:

– Даут и Къуэ, гущӀэгъу къысхуэщӀ!

49Хьисэ къэувыӀэри, жиӀащ:

– Моуэ къысхуевджэт ар.

– Умыдзыхэ, къэтэдж, езыр къоджэ, – жаӀэри нэфыр къраджащ. 50Нэфым и щыгъын щӀыӀутелъыр зыщидзщ, къыщылъэтри, Хьисэ къыбгъэдыхьащ.

51– Сыт пхуэсщӀэну узыхуейр? – еупщӀащ Хьисэ а лӀым.

– Равви, си нитӀыр къысхуэгъэплъэж, – къыжриӀащ нэфым.

52– КӀуэж, – жриӀащ Хьисэ. – Уи фӀэщхъуныгъэм уигъэхъужащ.

Нэфым и нэхэр асыхьэтым къэплъэжри, Хьисэ и ужь иту гъуэгум техьащ[+].

#### 11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЩӀыхьышхуэ иӀэу, Хьисэ Ерусалим зэрыдыхьар


(Маттэ 21:1-11; Лука 19:28-40; Иуан 12:12-19)

1[•]Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ Ерусалим пэгъунэгъу хъуащ. Елеон Ӏуащхьэм и лъапэм тес жылэхэу Виффагиерэ Вифаниерэ щынэсым, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу цӀыхуитӀ япэ иригъэщащ,[+] 2мыпхуэдэу яжриӀэри:

– Фяпэ ит жылэм фыдыхьэ. Фызэрыдыхьэу, цӀыху зэи зытемытӀысхьа шыд шыщӀэ епхауэ фрихьэлӀэнущ. Ар къыкӀэрыфтӀэтыкӀи, къафшэ. 3«Сыт фщӀэр?» жиӀэу зыгуэрым къывжиӀэмэ, «Зиусхьэныр абы хуейщ», жефӀи, ар къэфшэну хуит фищӀынущ асыхьэту.

4Ахэр кӀуэри, куэбжэм епхауэ, шыд шыщӀэ уэрамым щрихьэлӀэри, къыкӀэратӀэтыкӀащ. 5Абдежым щытхэм ящыщ гуэрхэм жаӀащ:

– Сыт шыд шыщӀэр къыщӀыкӀэрыфтӀэтыкӀыр?

6Хьисэ зэрыжиӀам тету жэуап щратыжым, шыд шыщӀэр къашэну хуит ящӀащ. 7Шыд шыщӀэр Хьисэ деж къашэри, я щыгъынхэр тралъхьащ. Хьисэ шыд шыщӀэм шэсащ. 8ЦӀыху куэдым я щыгъынхэр Хьисэ гъуэгум хутраубгъуэрт, хадэхэм ит жыгхэм къудамэхэр къыпаупщӀурэ гъуэгум хутралъхьэрт нэгъуэщӀхэми. 9Хьисэ и пэ иту кӀуэхэми, и ужь иту кӀуэхэми макъышхуэкӀэ жаӀащ:

Хьусаннэ![*] Зиусхьэным и цӀэкӀэ къакӀуэм
щӀыхьышхуэр ейщ!
10Ди адэшхуэу Даут и тепщэныгъэу къакӀуэм
щӀыхьышхуэр ейщ!
Хьусаннэ! Тхьэу Лъагэм щӀыхьышхуэр ейщ![*][+]

11Хьисэ Ерусалим дыхьэри, Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьащ итӀанэ. Псори къызэпиплъыхьа нэужь, махуэр хэкӀуэтати, къалэм дэкӀри, и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр и гъусэу, Вифание жылэм кӀуащ.


Хьисэ ахъуо жыгым зэребгар


(Маттэ 21:18-19)

12[•]ЕтӀуанэ махуэм ахэр Вифанием щыдэкӀыжым, Хьисэ къэмэжэлӀащ[+]. 13ПщӀащэ зыпыт зы ахъуо жыг жыжьэу щилъагъум, пшхы хъун къыпыкӀамэ еплъыну кӀуащ. Жыгым щынэсым, тхьэмпэ фӀэкӀ зыри пигъуэтакъым, ахъуом и хъугъуэтэкъыми[+]. 14Апхуэдэу щыхъум, Хьисэ жыгым жриӀащ:

– Нобэ щыщӀэдзауэ уэ къыппыкӀауэ зыри зыми игъащӀэкӀэ иремышх.

И гъуэгу ирикӀуэхэм ар зэхахащ.


Хьисэ сатуущӀэхэр Тхьэм и унэшхуэм къызэрыщӀихуар


(Маттэ 21:12-17; Лука 19:45-48; Иуан 2:13-22)

15[•]Ерусалим нэсащ. Хьисэ Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэри, сатуущӀэхэри щэхуакӀуэхэри къыщӀихуу щӀидзащ. Ахъшэ зыхъуэжхэм я Ӏэнэхэмрэ тхьэрыкъуэ зыщэхэм я шэнтхэмрэ щхьэпридзащ[+]. 16Тхьэм и унэшхуэм хьэпшып гуэри зыми щызэрихьэну идакъым Хьисэ. 17ЦӀыхухэм Ӏуэхугъуэхэр яригъащӀэурэ, мыпхуэдэу яжриӀащ:

– Тхьэм къызэрыжиӀэр и псалъэ тхахэм хэткъэ:[*] «Сэ си унэр лъэпкъ псоми тхьэлъэӀупӀэ яхуэхъунущ»? Ауэ фэ ар «хъунщӀакӀуэ тӀысыпӀэм»[*] ещхь фщӀащ.

18Дин пашэшхуэхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ Хьисэ жиӀар щызэхахым, ар зэрагъэкӀуэдыну щӀыкӀэм егупсысу щӀадзащ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Хьисэ яригъащӀэу щыта Ӏуэхухэр цӀыху куэдым яфӀэтелъыджэти, дин пашэшхуэхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ Хьисэ щышынэрт[+].

19Пщыхьэщхьэр щыхъум, Хьисэрэ абы и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ къалэм дэкӀыжащ[+].


Ахъуо жыг гъуар


(Маттэ 21:20-22)

20[•]Пщэдджыжьым ахъуо жыгым къыщыблэкӀыжым, и лъабжьэм нэсу ар зэрыгъуар ялъэгъуащ. 21Хьисэ и псалъэр игу къэкӀыжри, Петр абы къыжриӀащ:

– Равви,[*] еплъ, узэбга ахъуо жыгыр гъуащ.

22– ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ фи гум ивгъэлъ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 23Пэжыр нывжызоӀэ, зыгуэрым и гум шэч къримыгъыхьэу, жиӀэр къэхъункӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэу, мы Ӏуащхьэм «ЗыкъэӀэти, хым зыхэдзэ!» жриӀэмэ, ар къехъулӀэнущ[+]. 24Абы къыхэкӀкӀэ вжызоӀэ, Тхьэм сыт ищӀыскӀи фыщелъэӀукӀэ, Тхьэм ар къызэрыфхуищӀэнумкӀэ фи гум фӀэщхъуныгъэ ивгъэлъи, къыфхуищӀэнущ[+]. 25Тхьэм фыщелъэӀукӀэ, фигу зыгуэрым ебгъамэ, хуэвгъэгъу, фи Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэм фэ мыхъумыщӀагъэу фщӀар къыфхуигъэгъун щхьэкӀэ[+]. 26Ауэ фэ абы хуэвмыгъэгъумэ, фи Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэм фэри мыхъумыщӀагъэу фщӀар къыфхуигъэгъунукъым.


Хьисэ и тепщэныгъэр къезытамкӀэ журт пашэхэр къызэреупщӀар


(Маттэ 21:23-27; Лука 20:1-8)

27[•]Хьисэрэ абы и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ Ерусалим къэкӀуэжащ. Хьисэ Тхьэм и унэшхуэм здыщӀэтым, дин пашэшхуэхэр, торэт егъэджакӀуэ пашэхэр, нэхъыжьхэр абы къыбгъэдыхьэри, 28къеупщӀащ:

– Мы Ӏуэхухэр блэжьыну хуитыныгъэ дэнэ къыздипхар, хьэмэрэ ахэр блэжьыну тепщэныгъэ хэт уэ къозытар[+]?

29– Сэри фэ Ӏуэхугъуэ гуэркӀэ сынывэупщӀынущ, – яжриӀащ Хьисэ. – Жэуап къызэфтыжмэ, сэри нывжесӀэнщ мы Ӏуэхухэр злэжьыну хуитыныгъэ къыздисхар. 30Иуан цӀыхухэр иумэхъын щхьэкӀэ хэт къэзыгъэкӀуар? ЦӀыхухэра, хьэмэрэ Тхьэра? КъызжефӀэт[+].

31– «Тхьэращ Иуан къэзыгъэкӀуар», жытӀэмэ, «НтӀэ, Иуан жиӀахэр сыт фи фӀэщ щӀэмыхъуар?» жиӀэнущ, – зэчэнджэщыжурэ, жаӀэрт абыхэм[+]. 32– Хьэмэ «ЦӀыхухэращ Иуан къэзыгъэкӀуар», жетӀэн? – Ахэр цӀыхухэм ящышынэрт; цӀыху псоми Иуан пэжу бегъымбару ялъытэрти[+]. 33Арати:

– ТщӀэркъым, – къыжраӀащ Хьисэ.

– Апхуэдэу щыщыткӀэ, сэри нывжесӀэнукъым мы Ӏуэхухэр злэжьыну хуитыныгъэ къыздисхар, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм.

#### 12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЖызумгъэкӀ бзаджэхэм ятеухуа ущие хъыбарыр


(Маттэ 21:33-46; Лука 20:9-19)

1[•]Хьисэ ущие хъыбархэмкӀэ цӀыхухэм епсалъэу щӀидзащ:

– ЛӀы гуэрым жызум хадэ игъэтӀысащ. Мывэ сэрейкӀэ къищӀыхьщ, жызум пӀытӀалъэри ищӀри, бэтэгъей игъэуващ. ЖызумгъэкӀ гуэрхэм хадэр яӀэщӀилъхьэри, хамэ къэрал гуэрым кӀуащ езыр[+]. 2Жызум пычыжыгъуэр къыщысым, и жызум Ӏыхьэр къаӀихыну жызумгъэкӀхэм я деж унэӀут гуэр игъэкӀуащ абы. 3Ауэ абыхэм унэӀутыр яубыдщ, яубэрэжьри, ӀэнэщӀу къаутӀыпщыжащ. 4Апхуэдэу щыхъум, хадэр зейм нэгъуэщӀ унэӀут гуэр абыхэм я деж игъэкӀуащ. Абы и щхьэр мывэкӀэ къызэгуаудщ, лей кърахри кърахужьэжащ. 5НэгъуэщӀ унэӀут гуэр игъэкӀуащ аргуэру; ар къаукӀащ; нэгъуэщӀ унэӀут куэди игъэкӀуащ; языныыкъуэхэр яубэрэжьащ, языныкъуэхэр яукӀыпащ[+].

6ФӀыуэ илъагъу и къуэ закъуэрт къэнэжар. «Си къуэм пщӀэ къыхуащӀынщ», жиӀэри, ари абыхэм я деж игъэкӀуащ иужь дыдэу[+].

7Ауэ жызумгъэкӀхэм жаӀащ: «Жызум хадэр къызыхуэнэжынур мыращ. Ар дывгъэукӀи, хадэр дэ къытхуэнэнщ»[+]. 8Арати, ар къаубыдщ, яукӀри, жызум хадэм кърадзыжащ[+].

9Жызум хадэр зейм сыт ищӀэнур? – къыщӀигъужащ Хьисэ. – Ар кӀуэнурэ, жызумгъэкӀхэр игъэкӀуэдынущ, хадэри нэгъуэщӀхэм яӀэщӀилъхьэнущ[+]. 10Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэм[*] феджакъэ:

«УхуакӀуэхэм зрамыпэсу хыфӀадзэжа мывэр
унэр зэтезыӀыгъ мывэ лъабжьэ хъуащ.
11Мыр Зиусхьэным къыбгъэдэкӀ Ӏуэхущ,
икӀи ар дэ тфӀэтелъыджэщ»[+]?

12Мы ущие хъыбарыр Торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ дин пашэшхуэхэмрэ езыхэм ятеухуауэ Хьисэ къызэрыжиӀар къагурыӀуати, Хьисэ яубыдыну хэтащ ахэр, ауэ цӀыхубэм ящышынэрти, абы и ужь икӀри ежьэжащ[+].


Хьэкътын ахъшэм теухуауэ


(Маттэ 22:15-22; Лука 20:20-26)

13[•]Торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ дин пашэхэмрэ Хьисэ псалъэ гуэрым траубыдэн щхьэкӀэ, фарисейхэм ящыщи Ирод пащтыхьым и лъэужь ирикӀуэхэм ящыщи Хьисэ деж ягъэкӀуащ абы и ужькӀэ[+]. 14Ахэр Хьисэ деж нэсри, жраӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхуу узэрыщытми, цӀыхухэм жаӀэм зыкӀи узэримыгъэгузавэми дыщыгъуазэщ, цӀыхухэм я фэм уемыплъу, цӀыху псори уи зэхуэдэщи, икӀи щыпкъагъэм тету, Тхьэм и гъуэгур цӀыхухэм ябогъащӀэ. Кесарым[*] хьэкътын ахъшэ[*] етт хъуну, хьэмэ мыхъуну? Еттыну хьэмэрэ едмытыну[+]?

15Ауэ Хьисэ ахэр зэрыфитӀнэр ищӀэрти, яжриӀащ:

– Сыт сыщывгъэуэну фыщӀыхэтыр? Зы динар[*] къысхуэфхьи, сывгъэлъагъу![+]

16Динар къыхуахьащ абыхэм.

– Хэт и сурэт мыбы тетыр, хэт и цӀэ мыбы тетхари? – щӀэупщӀащ Хьисэ.

– Кесарырщ, – жаӀащ абыхэм.

17– Апхуэдэу щыщыткӀэ, кесарым ейр кесарым ефтыж, Тхьэм ейри Тхьэм ефтыж, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм.

Хьисэ хуабжьу ягъэщӀэгъуащ абыхэм[+].


ЛӀахэм я къэтэджыжыкӀэ хъунумкӀэ саддукейхэр Хьисэ къызэреупщӀар


(Маттэ 22:23-33; Лука 20:27-40)

18[•]ЛӀахэр къызэрытэджыжынур зи фӀэщ мыхъу саддукейхэм[*] ящыщ гуп Хьисэ деж къакӀуэри, къеупщӀащ:[+]

19– Дин егъэджакӀуэ, Мусэ бегъымбарым мыпхуэдэу къытхуитхащ:[*] «ЛӀы гуэрым и къуэш лӀэрэ, бын имыӀэу фыз къыщӀэнмэ, и къуэшым унагъуэ хуищӀын щхьэкӀэ, а лӀым фызабэр къишэжын хуейщ»[+]. 20Зэшибл псэуащ. Абыхэм янэхъыжьым фыз къишащ, ауэ бын къыщӀэмыну дунейм ехыжащ. 21Абы къыкӀэлъыкӀуэм а фызыр къишэжащ. Бын къыщӀэмыну, ари дунейм ехыжащ, ещанэри апхуэдэщ. 22Блыми а фызыр я щхьэгъусащ, ауэ бын къащӀэнакъым. Псом я ужькӀэ фызри дунейм ехыжащ. 23ЛӀахэр къыщытэджыжкӀэ, хэт ар иджы зи фызынур? Блыми я щхьэгъусакъэ ар?

24– Тхьэм и псалъэ тхахэмрэ Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэмрэ зэрывмыщӀэракъэ фыщӀыщыуэр? – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 25– ЛӀахэр къыщытэджыжкӀэ, фыз къашэжынукъым, лӀыи дэкӀуэжынукъым, атӀэ уафэм щыӀэ мелыӀычхэм ещхьу щытынущ. 26ЛӀахэм я къэтэджыжыкӀэ хъунур Мусэ бегъымбарым и тхылъым иту феджакъэ? Пыжь банэм и хъыбарыр здитым деж итщ Тхьэр Мусэ бегъымбарым къепсалъэу мыпхуэдэу къызэрыжриӀар:[*] «Сэращ Ибрэхьими, Исхьэкъи, Екъуби я Тхьэр». 27Абы къикӀыр Тхьэр псэухэмрэ лӀауэ жыхуаӀэхэмрэ я Тхьэуэ зэрыщытырщ. Аращи, фэ икъукӀэ фыщоуэ.


Тхьэм и унафэхэм ящыщу нэхъ ин дыдэр


(Маттэ 22:34-40; Лука 10:25-28)

28[•]Торэт егъэджакӀуэ пашэхэм ящыщ гуэрым Хьисэрэ саддукейхэмрэ зэрызэдауэр зэхихащ икӀи Хьисэ жэуап тэмэм къазэрыритар илъэгъуати, къыбгъэдыхьэри, къеупщӀащ:

– Тхьэм и унафэ псоми ящыщу дэтхэнэра нэхъ ин дыдэр?

29– Абыхэм ящыщу нэхъ ин дыдэр[*] мыращ: «ФыкъэдаӀуэ, израил цӀыхухэр, Зиусхьэну ди Тхьэращ зи закъуэу Зиусхьэныр; 30уэ уигу псомкӀи, уи псэ псомкӀи, уи зэхэщӀыкӀ псомкӀи, уи къару псомкӀи Зиусхьэну уи Тхьэр фӀыуэ лъагъу». 31ЕтӀуанэ унафэр[*] мыращ: «Уи щхьэр фӀыуэ зэрыплъагъум хуэдэу, уи гъунэгъури фӀыуэ лъагъу». Мы унафитӀым нэхърэ нэхъ унафэ ин щыӀэкъым[+].

32– Дэгъуэщ, дин егъэджакӀуэ, – къыжриӀащ торэт егъэджакӀуэ пашэм Хьисэ, – Тхьэр зэрызакъуэр, абы фӀэкӀа Тхьэ зэрыщымыӀэр пэжу жыпӀащ. 33Ар уигу псомкӀи, уи псэ псомкӀи, уи зэхэщӀыкӀ псомкӀи, уи къару псомкӀи фӀыуэ плъагъуныр, икӀи уи щхьэр фӀыуэ зэрыплъагъум хуэдэу, уи гъунэгъури фӀыуэ плъагъуныр Тхьэм папщӀэ ягъэс къурмэныпхъэ псомри тыгъэ псомри нэхърэ куэдкӀэ нэхъ лъапӀэщ.

34Торэт егъэджакӀуэ пашэм губзыгъэу жэуап къызэритар щилъагъум, Хьисэ абы жриӀащ:

– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм ущӀыхьэным упэжыжьэкъым уэ.

Абы щыщӀэдзауэ, Хьисэ нэгъуэщӀкӀэ еупщӀыжыну зыри тегушхуакъым[+].


Даут хэт зи къуэр?


(Маттэ 22:41-46; Лука 20:41-44)

35[•]Тхьэм и унэшхуэм здыщӀэтым, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэурэ, Хьисэ жиӀащ:

– Торэт егъэджакӀуэ пашэхэм Мэссихь Даут и къуэу дауэ жаӀэнкӀэ хъуа[+]? 36Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм езы Даут и гум кърилъхьэри, мыпхуэдэу къыжригъэӀакъэ:[*]

«Тхьэуэ Зиусхьэным
сэ си Зиусхьэным къыжриӀащ:
Уи бийхэр уи лъэгу къыщӀэзгъэувэху,
си ижьырабгъумкӀэ къызбгъэдэтӀысхьэ»[+]?

37– Езы Даут Мэссихьым «Си ЗиусхьэнкӀэ» йоджэ, – къыщӀигъужащ Хьисэ. – Апхуэдэу щыщыткӀэ, Мэссихьыр Даут и Къуэу дауэ зэрубжынур?

ЦӀыху куэд я гуапэу едаӀуэрт Хьисэ[+].


Торэт егъэджакӀуэ пашэхэм я къуаншагъэр Хьисэ къызэрыщӀигъэщар


(Маттэ 23:1-36; Лука 20:45-47)

38[•]ЦӀыхухэм Ӏуэхухэр яригъащӀэурэ, Хьисэ жиӀащ:

– Торэт егъэджакӀуэ пашэхэм фахуэсакъ! Абыхэм фащэ кӀыхьхэр ящыгъыу къакӀухьын я щӀасэщ. ЦӀыху зэхыхьэпӀэхэм езыхэм цӀыхухэм пщӀэ лей защыхурагъэщӀынри, 39синэгуэгухэм цӀыхухэр щыщызэхуэскӀи, гухэхъуэ Ӏэнэ щытрагъэувэн щыгъуи тхьэмадэ тӀысыпӀэхэр яубыдынри яфӀэфӀщ[+]. 40Фызабэхэм я унэхэр къытрах. ЦӀыхухэр зыщагъэтхъун щхьэкӀэ, я тхьэлъэӀухэр кӀыхь ящӀ. Ахэр хуабжьу игъэпшынэнущ Тхьэм.


Фызабэм Тхьэм щхьэкӀэ ита ахъшэр


(Лука 21:1-4)

41[•]ЦӀыхухэм Тхьэм тыгъэ хуащӀ ахъшэхэр зыдалъхьэ пхъуантэхэм хуэзанщӀэу тӀысауэ, цӀыхухэм ахъшэхэр пхъуантэхэм зэрыдалъхьэм еплъырт Хьисэ. ЦӀыху къулейхэм ахъшэ куэд далъхьэрт пхъуантэм[+]. 42Фызабэ тхьэмыщкӀэ гуэр къакӀуэри, гъуаплъэ ахъшэ жьгъеитӀ дилъхьащ пхъуантэм. Ар зы хъурыщэ хуэдизт зэрыхъур.

43И гъуэгу ирикӀуэхэр къриджэри, яжриӀащ Хьисэ:

– Пэжыр нывжызоӀэ, мы фызабэ тхьэмыщкӀэм и закъуэ адрей цӀыху псоми нэхърэ нэхъыбэ дилъхьащ пхъуантэм; 44сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а цӀыху псоми къелыжа ахъшэм щыщщ пхъуантэм далъхьар, фызабэм иӀэ псори дилъхьащ пхъуантэм – зэрыпсэуну иӀэ мащӀэ тӀэкӀур зэрыщыту[+].

#### 13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм и унэшхуэр зэрызэтекъутэнур Хьисэ къызэрыжиӀар


(Маттэ 24:1-2; Лука 21:5-6)

1[•]Тхьэм и унэшхуэм къыщӀэкӀыжрэ пэт, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ гуэрым къыжриӀащ:

– Еплъыт, дин егъэджакӀуэ! Мыхэр сыту мывэ ин! Мыхэр сыту унэ гъэщӀэгъуэн!

2Мы унэшхуэхэр плъагъурэ? – жриӀащ Хьисэ абы. – МывитӀ къызэтемынэжу, псори зэтекъутэнущ[+].


Гугъуехь куэдым я къежьапӀэр


(Маттэ 24:3-14; Лука 21:7-19)

3Хьисэ, Тхьэм и унэшхуэм хуэзанщӀэу, Елеон Ӏуащхьэм тесу, Петр, Екъуб, Иуан, Индрис сымэ фӀэкӀа щӀымыгъуу къыщынэм, ахэр къеупщӀащ:

4КъыджеӀэт, а жыхуэпӀа Ӏуэхухэр сыт щыгъуэ къыщыхъунур? А псори къызэрыхъунум я нэщэнэхэр сыт?

5Зыми фыкъызэримыгъэпцӀэным фыхуэсакъ! – яжриӀащ абыхэм Хьисэ[+]. 6– Си цӀэр зыфӀащурэ, «Мэссихьыр сэращ», жаӀэу цӀыху куэд къэкӀуэнущ, цӀыху куэди къагъэпцӀэнущ. 7Гъунэгъууи жыжьэуи, зауэ хъыбар щызэхэфхкӀэ, фымышынэ. А Ӏуэхухэр къэхъун хуейщ, ауэ дунейм и кӀэухыр иджыри къэсауэ аркъым. 8Зы лъэпкъыр адрей лъэпкъым, зы къэралри адрей къэралым езэуэну къызэщӀэтэджэнущ. ЩӀыр щӀыпӀэ-щӀыпӀэхэми хуабжьу щыхъеинущ, гъабли щыхъунущ. А Ӏуэхухэр гугъуехь куэдым я къежьапӀэщ[+].

9Ауэ фэ фызыхуэсакъыж. Тхьэмадэ хасэхэм фрашэлӀэнущ, синэгуэгухэми щӀопщкӀэ къыщывэуэнущ. Си гъуэгу фызэрырикӀуэм щхьэкӀэ, Ӏэтащхьэхэмрэ пащтыхьхэмрэ я пащхьэм, хъыбарыфӀым[*] щыхьэт фытехъуэн щхьэкӀэ фиувэнущ[+]. 10ХъыбарыфӀыр лъэпкъ псоми хуаӀуэтэн хуейщ япэщӀыкӀэ[+]. 11ХеящӀэм[*] и пащхьэм фрашэну фыщаубыдкӀэ, «Сыт жытӀэну?» жыфӀэу нэхъапэ щӀыкӀэ фымыгузавэ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм фи гум асыхьэтым кърилъхьэ псалъэхэр жыфӀэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэракъым псэлъэнур, атӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэрщ[+].

12– ЩӀалэм и къуэшыр, адэм и быныр тепщэныгъэ зиӀэхэм яригъэукӀын мурадкӀэ яригъэубыдынущ. Бынхэри я адэ-анэхэм япэувынущ икӀи тепщэныгъэ зиӀэхэм ирагъэукӀынущ[+]. 13Си цӀэр зэрывгъэлъапӀэм щхьэкӀэ, цӀыху псори жагъуэгъу къыфхуэхъунущ фэри, ауэ икӀэм нэсыху теубыдагъэ зиӀэр Тхьэм мыкӀуэду къригъэлынущ[+].


Гузэвэгъуэшхуэр


(Маттэ 24:15-28; Лука 21:20-24)

14[•]– Ауэ Даниил бегъымбарыр зытепсэлъыхьа «Зэхэзыкъутэ ГущыкӀыгъуэр»[*] здэщыт мыхъун щӀыпӀэм щыту щыфлъагъукӀэ, (еджэм ар къыгурыреӀуэ), Иудей хэкум ис цӀыхухэр Ӏуащхьэхэм ирекӀуэлӀэж. 15Унащхьэм тетыр къехыжмэ, зыгуэр здищтэн щхьэкӀэ унэм щӀремыхьэж[+]. 16Губгъуэм итми и щыгъын щӀыӀутелъ здихьын щхьэкӀэ къремыгъэзэж. 17ЦӀыхубз лъэщыджэхэмрэ сабий быдзафэ зиӀэхэмрэ гъуэгу мыгъуэ теувэнущ а махуэхэм[+]. 18ФыщыщӀэпхъуэжынур щӀымахуэм темыхуэн щхьэкӀэ Тхьэм фелъэӀу; 19а махуэхэм дунейм гузэвэгъуэшхуэ къыщыхъунущи. Тхьэм дунейр къыщигъэщӀам къыщыщӀэдзауэ нобэр къыздэсым щыӀакъым апхуэдэ гузэвэгъуэшхуэ, дяпэкӀи щыӀэнукъым[+]. 20Зиусхьэным а махуэхэр нэхъ мащӀэ имыщӀатэмэ, зы цӀыхуи мыкӀуэду къелынутэкъым. Езым къыхиха цӀыхухэм я хьэтыркӀэ Зиусхьэным а махуэхэр нэхъ мащӀэ ищӀащ[+]. 21А махуэхэм, «Мис, Мэссихь мыбы щыӀэщ», жиӀэу, е «Мэссихь модэ щыӀэщ», жиӀэу зыгуэрым къывжиӀэмэ, фи фӀэщ фымыщӀ[+]. 22Мэссихь нэпцӀхэмрэ бегъымбар нэпцӀхэмрэ къежьэнущ. Абыхэм нэщэнэ гъэщӀэгъуэнхэри Ӏуэху телъыджэхэри къагъэлъагъунущ, Тхьэм къыхиха цӀыхухэр ягъэпцӀэн мурадкӀэ, ялъэкӀмэ[+]. 23Ауэ фэ фызыхуэсакъыж, а Ӏуэху псори къэхъун и пэкӀэ, абыхэм я гугъу фхуэсщӀащ[+].


ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм дунейм къызэригъэзэжынур


(Маттэ 24:29-31; Лука 21:25-28)

24[•]– А махуэхэм, гузэвэгъуэшхуэм и ужькӀэ, дыгъэр ункӀыфӀынущ, мазэри къэунэхужынукъым. 25Вагъуэхэр уафэм къехуэ-хынущ, уафэм щыӀэ къарухэри къызэщӀэхъеенущ[+]. 26ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр пшэхэм хэтрэ, лъэкӀыныгъэшхуэрэ щӀыхьышхуэрэ иӀэу, къакӀуэу цӀыхухэм ялъагъунущ абы щыгъуэ[+]. 27ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и мелыӀычхэр иригъэжьэнущ икӀи абыхэм дунейм и лъэныкъуиплӀыкӀи, зы уафэ гъунэм щыщӀэдзауэ адрей уафэ гъунэм нэсыху, езым къыхиха цӀыхухэр къыхашурэ, абы къыхузэхуашэсынущ[+].


Ахъуо жыгым щыпкъагъэу къыдгуригъаӀуэр


(Маттэ 24:32-35; Лука 21:29-33)

28[•]– Ахъуо жыгым къыщыщӀымкӀэ зыгурывгъаӀуэ: абы и къудамэхэм псы къыщӀыхьэу, пщӀащэр къыпыкӀэ щыхъукӀэ, гъэмахуэр къызэрыблэгъар къывощӀэ. 29Фэри, мы Ӏуэхухэр къэхъуауэ щыфлъагъукӀэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр гъунэгъуу, куэбжэм деж зэрыщытыр зэвгъащӀэ. 30Пэжыр нывжызоӀэ, мы лъэпкъыр мыкӀуэдыж щӀыкӀэ, мы Ӏуэху псори къэхъунущ[+]. 31Уафэмрэ щӀылъэмрэ кӀуэдыжынущ, ауэ си псалъэхэр кӀуэдыжынукъым[+].


А махуэмрэ а сыхьэтымрэ къыщысынур зыми ищӀэркъым


(Маттэ 24:36-44)

32[•]– А махуэр е а сыхьэтыр къыщысынур зыми ищӀэркъым. Уафэм щыӀэ мелыӀычхэми ящӀэркъым, Тхьэм и Къуэми ищӀэркъым. Адэ лъапӀэм и закъуэщ ар зыщӀэр. 33Фызыхуэсакъыж! Фымыжейуэ фысакъ, Тхьэми фелъэӀу; а сыхьэтыр къыщысынур фщӀэркъыми[+]. 34Ар зыхуэдэр мыращ: ЛӀы гуэр жыжьэ кӀуэну, унэм щӀокӀ. Езым и Ӏуэху ищӀэну, и унэр унэӀутхэм яӀэщӀелъхьэ хэти, куэбжэм Ӏут хъумакӀуэми мыжейуэ сакъыну унафэ хуещӀ[+]. 35Аращи, фэри фымыжейуэ фысакъ; пщыхьэщхьэрами, жэщ ныкъуэрами, джэд Ӏуэгъуэрами, нэху щыгъуэрами, унэр зейр къыщыкӀуэжынур фщӀэркъыми[+]. 36Уащхъуэдэмыщхъуэу абы къыщигъэзэжым деж фыжейуэ, фыпэмыплъэу къревмыгъэхьэлӀэж[+]. 37Фэ нывжесӀэр псоми яжызоӀэ: фымыжейуэ фысакъ!

#### 14-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ тхьэмадэхэм Хьисэ гъэпцӀагъэкӀэ яукӀыну мурад зэращӀар


(Маттэ 26:1-5; Лука 22:1-2; Иуан 11:45-53)

1[•]ӀутӀыж махуэшхуэмрэ ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэмрэ[*] къэсыным махуитӀ къэнэжат. Дин пашэшхуэхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ Хьисэ яукӀын щхьэкӀэ, гъэпцӀагъэкӀэ зэраубыдыну щӀыкӀэм егупсысырт[+]. 2Абыхэм жаӀащ:

– ЦӀыхухэм зыкъамыӀэтын щхьэкӀэ, ар махуэшхуэм трыремыхуэ.


ЦӀыхубз гуэрым Вифание жылэм Хьисэ дагъэ лъапӀэ къызэрыщыщихуар


(Маттэ 26:6-13; Иуан 12:1-8)

3[•]Уэшын уз зэфыкӀ Симон и унэм щӀэсу, и Ӏэнэм пэрысу, Хьисэ Вифание жылэм щышхэрт. Здэшхэм, цӀыхубз гуэр унэм къыщӀыхьащ. Алавастэр зи цӀэ мывэм къыхэщӀыкӀауэ, абы зы барщыбэ иӀыгът. НардкӀэ зэджэ къэкӀыгъэм и дагъэ къабзэу икӀи лъапӀэу мэ ӀэфӀ къызыпихыр итт а барщыбэм. ЦӀыхубзым барщыбэр икъутэри, Хьисэ и щхьэм дагъэ трикӀащ[+].

4Ар щалъагъум, зыкъомым губжьауэ жаӀащ:

– Мы дагъэ лъапӀэр пщӀэншэу щӀигъэкӀуэдар сыт? 5А дагъэр ящатэмэ, динар щищ нэхърэ нэхъыбэ къыщӀэкӀынут, тхьэмыщкӀэхэми хуагуэш хъунут.

Апхуэдэу жаӀэурэ, а цӀыхубзым щыхьащ.

6И ужь фикӀ! – жиӀащ Хьисэ. – Сыт ар щӀэвгъэукӀытэр? Сэр щхьэкӀэ псапэ ищӀащ абы. 7ТхьэмыщкӀэхэр дапщэщи къыфхэтынущ, фыщыхуейм деж фӀы яхуэфщӀэфынущ, ауэ сэ игъащэкӀэ сыфхэтынукъым[+]. 8Мы цӀыхубзым лъэкӀыр ищӀащ. Абы си пкъым дагъэ къыщихуэри, сызэрыщӀалъхьэжынум сыхуигъэхьэзыращ[+]. 9Пэжыр нывжызоӀэ, дуней псом хъыбарыфӀыр[*] щыщызэлъагъэщӀыскӀэ, мы цӀыхубзым ищӀари яӀуэтэнущ, а цӀыхубзыр цӀыхухэм я гум фӀыкӀэ къагъэкӀыжын щхьэкӀэ[+].


Иудэ зи цӀэм Хьисэ дин пашэшхуэхэм яригъэубыдыну зэрагурыӀуар


(Маттэ 26:14-16; Лука 22:3-6)

10[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым ящыщу Иудэ Искариот зи цӀэр дин пашэшхуэхэм я деж кӀуащ, Хьисэ яригъэубыдын щхьэкӀэ[+]. 11Ар щызэхахым, ахэр къэгуфӀащ икӀи Иудэ ахъшэ къратыну къагъэгугъащ. Хьисэ абыхэм яригъэубыдын щхьэкӀэ игъуэ щыхъунум пэплъэу щӀидзащ Иудэ.


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэ зэрадэшхар


(Маттэ 26:17-25; Лука 22:7-14, 21-23; Иуан 13:21-30)

12[•]ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэм ящыщу япэрей махуэм, ӀутӀыж щынэр щыфӀагъэжу щытам, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм къыжраӀащ:

– ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэр щыпшхын щхьэкӀэ, дэнэ щыпхуэдгъэхьэзырыну ухуей[+]?

13Ар щыжаӀэм, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ цӀыхуитӀ къалэм игъэкӀуащ, мыпхуэдэу яжриӀэри:

– Къалэм фыдыхьи, лӀы гуэрым псы кхъуэщын иӀыгъыу къыфхуэзэнущ. А лӀым и ужь фиту фыкӀуэ. 14А лӀыр зыщӀыхьэ унэр зейм жефӀэ: «Дин егъэджакӀуэм жеӀэ: Сэрэ си гъуэгу ирикӀуэхэмрэ ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэр щытшхыну пэшыр дэнэ щыӀэ?» 15АбыкӀэ феупщӀа нэужь, гъэщӀэрэщӀауэ, а Ӏуэхум тегъэпсыхьауэ, пэшышхуэ лъагэ гуэр фигъэлъагъунущ. Псори абы щытхуэвгъэхьэзыр.

16Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр ежьэри къалэм дыхьащ. Хьисэ зэражриӀам тету псори ирахьэлӀэри, ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэр ягъэхьэзыращ.

17Пщыхьэщхьэ щыхъум, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр и гъусэу кӀуащ. 18Ахэр Ӏэнэм пэрысу здэшхэм, Хьисэ жиӀащ:

– Пэжыр нывжызоӀэ, сэ къыздэшхэхэм фщыщ гуэрым тепщэныгъэ зиӀэхэм саригъэубыдынущ[+].

19Ахэр къэнэщхъеящ икӀи Хьисэ гъуэрыгъуэу къеупщӀу щӀадзащ:

– Сэмырауэ пӀэрэ а жыхуэпӀэр?

20– Фэ цӀыху пщыкӀутӀым щыщу си гъусэу лагъэм щӀакхъуэ хэзыгъапщӀэращ тепщэныгъэ зиӀэхэм сезыгъэубыдынур, – яжриӀащ Хьисэ. 21– Пэжщ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр дунейм ехыжынущ, абы теухуауэ Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу. Ауэ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдыр гъуэгу мыгъуэ теуващ! А цӀыхур къамылъхуауэ щытамэ, езым дежкӀэ нэхъыфӀт[+].


Зиусхьэным и пщыхьэщхьэшхэр


(Маттэ 26:26-30; Лука 22:15-20; 1 Кор. 11:23-25)

22[•]Ахэр здэшхэм, Хьисэ щӀакхъуэр къищтэщ, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀрэ, зэгуищӀыкӀщ, абыхэм яритри жиӀащ:

– Къафщти, фшхы. Мы щӀакхъуэр сэ си пкъыращ[+].

23Зы фалъэ къищтэщ, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀри яритащ итӀанэ. Абы итым щыщ ефащ псори.

24– Мы санэр сэ си лъыуэ Тхьэм езымрэ и цӀыхухэмрэ яку дилъхьа зэгурыӀуэныгъэр зыгъэщыпкъэр[*] арщ, – яжриӀащ Хьисэ. – ЦӀыху куэдым фӀы къахудэкӀуэн щхьэкӀэ, сэ къысщӀэкӀыну лъыращ. 25Пэжыр нывжызоӀэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр къыщыкӀуэнум нэсыху, санэ сефэжынукъым. А махуэм абы аргуэру сефэнущ.

26Хьисэрэ абы и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ тхьэщӀыхь уэрэд жаӀа нэужь, унэм щӀэкӀри, Елеон Ӏуащхьэм кӀуащ[+].


«Сэ сыкъыумыцӀыхуу жыпӀэнущ», жиӀэу Хьисэ Петр зэрыжриӀар


(Маттэ 26:31-35; Лука 22:31-34; Иуан 13:36-38)

27[•]– Утыкум си закъуэу сыкъивнэнущ фэ псоми, – яжриӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм абы теухуауэ жиӀар и псалъэ тхахэм хэтщ:[*] «Сэ мэлыхъуэр сыукӀынущ, мэлхэри зэбгрыкӀыжынущ»[+]. 28Ауэ лӀахэм сакъыщыхэтэджыкӀыжкӀэ, фяпэ къихуэу, Галилей хэкум сыкӀуэнущ[+].

29– Утыкум псоми укъранэми, сэ укъизнэнукъым, – къыжриӀащ Петр Хьисэ.

30– Пэжыр ныбжызоӀэ, – жриӀащ Хьисэ Петр, – ныжэбэ дыдэм адакъэ тӀэу мыӀуэ щӀыкӀэ, сэ сыкъыумыцӀыхуу щэнейрэ жыпӀэнущ.

31– Уэ сыуигъусэу сылӀэн хуей хъуми, узмыцӀыхуу жысӀэнукъым, – нэхъ трикъузэу жиӀащ Петр. Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей лӀы псоми жаӀащ ар дыдэр.


Гефсимание жыг хадэм Хьисэ Тхьэм зэрыщелъэӀуар


(Маттэ 26:36-46; Лука 22:39-46)

32[•]Гефсимание[*] зи цӀэ щӀыпӀэм нэсащ ахэр абы и ужькӀэ.

– Мыбдеж фыщыс, сэ Тхьэм селъэӀуху, – яжриӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм. 33Петр, Екъуб, Иуан сымэ здишэу кӀуа нэужь, Хьисэ нэщхъей хъури, гузавэу щӀидзащ[+].

34– СылӀэн хуэдэ, хуабжьу согузавэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. – Фымыжейуэ, фысакъыу мыбдежым фыщыӀэ[+].

35ИтӀанэ тӀэкӀу ӀукӀуэтщ, щӀым зридзыхри, хъуну щытмэ, гугъуехьым и пӀалъэр блигъэкӀыну Тхьэм елъэӀуащ[+].

36– Аббэ,[*] си Адэ. Уэ пхузэфӀэмыкӀын Ӏуэху зыри щыӀэкъым, – жиӀащ Хьисэ. – Мы гугъуехьым и фалъэр сӀых. ИтӀани сэ сызыхуейр мыхъуу, уэ узыхуейр ирехъу[+].

37Абы и ужькӀэ, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыхуищым я деж къыщигъэзэжым, ахэр Ӏурихауэ ярихьэлӀэжащ.

– Симон, ужейрэ? – еупщӀащ Хьисэ Петр. – Зы сыхьэт закъуэкӀэ умыжейуэ усакъын пхузэфӀэкӀакъым, аракъэ? 38Фымыжейуэ фысакъ, гуэныхь щӀэным фыдимыхьэхын щхьэкӀэ Тхьэм фелъэӀу. Гур мэхъуапсэ, ауэ пкъым хузэфӀэкӀыркъым[+].

39Хьисэ ӀукӀыжри, а псалъэ дыдэхэмкӀэ Тхьэм елъэӀуащ. 40Аргуэру къыщигъэзэжым, а цӀыхуищыр Ӏурихауэ кърихьэлӀэжащ, я нэхэр щӀилъэфауэ. Абыхэм Хьисэ къыжраӀэнур ящӀэртэкъым.

41Ещанэу къыщигъэзэжым, Хьисэ абыхэм яжриӀащ:

– Зывгъэпсэхуу фыжейрэ иджыри? Ирикъунщ фызэрыжеяр. ПӀалъэр къэсащ. ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр гуэныхь зыщӀэхэм яӀэщӀыхьэнущ[+]. 42Фытэдж! ФынакӀуэ, абыхэм сезыгъэубыдынур къэблэгъащ.


Хьисэ зэраубыдар


(Маттэ 26:47-56; Лука 22:47-53; Иуан 18:3-12)

43[•]А дакъикъэ дыдэм, Хьисэ и псалъэр имыухауэ, и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым ящыщу Иудэ, Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдыну хэтыр, къэкӀуащ. Джатэхэмрэ бжэгъухэмрэ яӀыгъыу, цӀыху гупышхуэ щӀыгъут абы. Дин пашэшхуэхэрт, торэт егъэджакӀуэ пашэхэрт, нэхъыжьхэрт ахэр къэзыгъэкӀуар[+].

44– Сэ ба зыхуэсщӀынуращ жыхуэсӀэр. Ар фубыди, фыхуэсакъыурэ Ӏуфш, – жиӀэри, Хьисэ зэраригъэубыдыну щӀыкӀэр и гъусэхэм яжриӀат Иудэ.

45Иудэ къыщысым, Хьисэ къыбгъэдыхьэщ, «Равви»,[*] жиӀэри ба къыхуищӀащ. 46Хьисэ яубыдащ. 47Абдежым щытхэм ящыщ зым и джатэр кърихщ, дин пашэшхуэм и унэӀутым еуэри, абы и тхьэкӀумэ лъэныкъуэр къыпигъэлъэтащ[+].

48– ХъунщӀакӀуэ фубыд хуэдэ, джатэхэмрэ бжэгъухэмрэ фӀыгъыу фыкъыспежьаи? – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 49– Тхьэм и унэшхуэм сыщӀэту, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр езгъащӀэурэ, сыфхэтащ махуэ къэс, ауэ сывубыдакъым. Мы псори къыщӀэхъуар Тхьэм и псалъэ тхахэр пэж хъун щхьэкӀэщ[+].

50Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху псори, езыр утыкум къранэри, щӀэпхъуэжащ абдежым[+].


ЩӀалэ щӀэпхъуэжар

51ЩӀалэ гуэр, чэсей хужь ешэкӀауэ, Хьисэ и гъусэхэм яхэтт. А щӀалэр яубыдыну пыхьащ, 52ауэ щӀалэм чэсей хужьыр зауэлӀхэм къаӀэщӀинэщ, яӀэщӀэкӀри, пцӀанэу щӀэпхъуэжащ.


Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм Хьисэ зэрырашар


(Маттэ 26:57-68; Лука 22:54-55, 63-71; Иуан 18:13-14, 19-24)

53[•]Хьисэ дин пашэшхуэм деж яшащ икӀи адрей дин пашэшхуэ псори, нэхъыжь псори, торэт егъэджакӀуэ пашэ псори абдежым къыщызэхуэсащ. 54Петр Хьисэ и ужь жыжьэу иту, дин пашэшхуэм и пщӀантӀэм нэс кӀэлъыкӀуащ. МафӀэм зригъэууэ, Петр хъумакӀуэхэм яхэст.

55Дин пашэшхуэмрэ Тхьэмадэ Хасэшхуэм[*] щыщ адрей тхьэмадэ псомрэ Хьисэ укӀ тралъхьэн щхьэкӀэ, щыхьэт къалъыхъуэрт, ауэ ягъуэтыртэкъым. 56Щыхьэт нэпцӀ куэдым Хьисэ пцӀы Ӏэджи тралъхьэрт, ауэ жаӀахэр зэтехуэртэкъым[+].

57Апхуэдэу щыхъум, щыхьэт нэпцӀ гуэрхэр къэтэджри, Хьисэ мыр хужаӀащ:

58– Мы лӀым жиӀэу дэ зэхэтхащ: «Тхьэм мы и унэшхуэу цӀыхухэм я ӀэкӀэ ящӀар сэ зэхэскъутэнурэ, цӀыхухэм я ӀэкӀэ ямыщӀауэ нэгъуэщӀ унэшхуэ махуищкӀэ зэтезгъэувэнущ»[+].

59Ауэ а щыхьэтхэми Хьисэ хужаӀэр зэтехуэртэкъым.

60Дин пашэшхуэр къэтэджри, утыкум къиуващ.

– Мы лӀыхэм уэ къыптралъхьэр сыт? – еупщӀащ ар Хьисэ. – Сыт зыри щӀыжумыӀэр[+]?

61Хьисэ, зиущэхуауэ, зыри жиӀэртэкъым.

– Уэра Мэссихьу щӀыхьышхуэ зиӀэ Тхьэм и Къуэр? – аргуэру еупщӀащ дин пашэшхуэр Хьисэ[+].

62– Сэращ, – жиӀащ Хьисэ, – лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэ Тхьэм и ижьырабгъумкӀэ къыщысрэ пшэхэм хэту къакӀуэу флъагъунущ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр[+].

63Дин пашэшхуэм и щыгъынхэр зэфӀитхъащ[*] абдежым.

– Сыт нэгъуэщӀ щыхьэт дыщӀыхуеижыр? – жиӀащ абы[+]. 64– Тхьэр зэригъэпцӀар зэхэфхащ. Дауэ феплърэ?

Хьисэ укӀ хуэфащэу жаӀащ абыхэм псоми[+]. 65Языныкъуэхэм Хьисэ еубжьытхыу щӀадзащ. И нэр щапхэри, ӀэштӀымкӀэ еуащ.

– Убегъымбармэ, къоуар хэтми къыджеӀэт! – жраӀащ. ХъумакӀуэхэри Хьисэ енэпэфауэрт[+].


Петр Хьисэ имыцӀыхуу зэрыжиӀар


(Маттэ 26:69-75; Лука 22:56-62; Иуан 18:15-18, 25-27)

66[•]Петр ищхъэрэ пщӀантӀэм дэту, дин пашэшхуэм и унэӀут хъыджэбзхэм ящыщ къэкӀуащ. 67Петр мафӀэм зригъэууэ щилъагъум, еплъри къыжриӀащ:

– Назарет щыщ Хьисэ уригъусэу щытащ уэри.

68– Хьэуэ, уэ жыхуэпӀэр сэ сщӀэркъым икӀи къызгурыӀуэркъым, – жиӀащ Петр. Ар пщӀантӀэм дэкӀри, куэбжэпэм къыщувыӀащ итӀанэ. Адакъэ Ӏуащ. 69Петр абдежым щыту щилъагъум, абдеж щызэхэтхэм аргуэру яжриӀащ унэӀут хъыджэбзым:

– Мыр абыхэм ящыщщ.

70– Хьэуэ, сэ абыхэм сащыщкъым, – жиӀащ Петр аргуэру.

ТӀэкӀу дэкӀа нэужь, абдежым щытхэм Петр къыжраӀащ:

– ИпэжыпӀэкӀэ, уэ абыхэм уащыщщ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Галилей хэкум ущыщкъэ? Абыхэм я псэлъэкӀэу уопсалъэ.

71– Тхьэр согъэпцӀ, жысӀэр мыпэжмэ, а фэ жыхуэфӀэ лӀыр сэ сцӀыхуркъым, – жиӀэри, тхьэ иӀуэу щӀидзащ Петр.

72Абы ирихьэлӀэу адакъэ етӀуанэу Ӏуащ. Хьисэ къыжриӀауэ щыта псалъэхэр Петр игу къэкӀыжащ абдежым: «Адакъэ тӀэу мыӀуэ щӀыкӀэ, сэ сыкъыумыцӀыхуу щэнейрэ жыпӀэнущ». Ар игу къыщыкӀыжым, Петр къэгъащ[+].

#### 15-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Пилат Ӏэтащхьэм и пащхьэ Хьисэ зэрырашар


(Маттэ 27:1-2, 11-14; Лука 23:1-5; Иуан 18:28-38)

1[•]Нэху зэрыщу, нэхъыжьхэри, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри, Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ адрей тхьэмадэхэри хэту, дин пашэшхуэхэм хасэ ящӀащ. Хьисэ япхщ, яшэри, Пилат[*] ӀэщӀалъхьащ[+].

2– Уэ журтхэм урапащтыхь? – еупщӀащ Пилат Хьисэ.

– Аращ, зэрыжыпӀэм хуэдэщ,[*] – жиӀащ Хьисэ[+].

3Дин пашэшхуэхэм Хьисэ ӀэджэкӀэ ягъэкъуаншэрт. 4Пилат аргуэру еупщӀащ Хьисэ:

– Сыт зыри щӀыжумыӀэр? Къыптралъхьэр зыхуэдизыр плъагъуркъэ[+]?

5Ауэ Хьисэ зыри жиӀакъым. Зыри зэрыжимыӀар Пилат игъэщӀэгъуащ.


Хьисэ укӀ зэрытралъхьар


(Маттэ 27:15-26; Лука 23:13-25; Иуан 18:39–19:16)

6[•]Лъэхъуэщым щӀэс гуэр ӀутӀыж махуэшхуэ къэс цӀыхухэм я лъэӀукӀэ щхьэхуиту яхуиутӀыпщыжыныр Пилат и хабзэт. 7А махуэхэм лъэхъуэщым щӀэст Вараввэ зи цӀэ лӀы гуэр, абы щӀыгъут зэрыхьзэриишхуэм цӀыху щызыукӀа и дэрэгъухэр. 8ЦӀыхубэр кӀийуэ, Пилат елъэӀуу щӀадзащ зэрихабзэм хуэдэу къахуищӀэну.

9Журтхэм я пащтыхьыр щхьэхуиту къыфхуэзутӀыпщыжыну фыхуей? – еупщӀащ абыхэм Пилат. 10Пилат апхуэдэу щӀеупщӀар дин пашэшхуэхэм Хьисэ ефыгъуэу абы къызэрыӀэщӀалъхьар ищӀэрти, аращ[+]. 11Пилат Вараввэ кърагъэутӀыпщыжын щхьэкӀэ, дин пашэшхуэхэм цӀыхухэр къызэщӀагъэплъащ[+].

12– АтӀэ, журтхэм я пащтыхь жыхуэфӀэм сыт есщӀэнур? – аргуэру еупщӀащ Пилат цӀыхухэм.

13– Жорым еӀулӀ! – къэгуоуащ ахэр.

14– Абы сыт щӀэпхъаджагъэу ищӀар? – еупщӀащ Пилат абыхэм.

Ауэ ахэр нэхъ ину къызэрыгъэгуоуащ:

– Жорым еӀулӀ![+]

15Апхуэдэу щыхъум, цӀыхухэм я гуапэ ищӀыну хуейти, Вараввэ къахуиутӀыпщыжащ Пилат, зауэлӀхэр Хьисэ щӀопщкӀэ иригъауэри, жорым ираӀулӀыну яӀэщӀилъхьащ[+].


ЗауэлӀхэр Хьисэ зэрыщыдыхьэшхар


(Маттэ 27:27-31; Иуан 19:2-3)

16[•]ЗауэлӀхэм Хьисэ преториекӀэ[*] зэджэ унэшхуэм щӀашащ, адрей зауэлӀ гупышхуэри абы щызэхуашэсащ. 17Абэ плъыжь-фӀыцӀафэ кӀыхь щатӀагъэщ, пыжь банэм къыхэщӀыкӀауэ пащтыхь таж хуащӀри, Хьисэ щхьэратӀэгъащ. 18Щхьэщэ хуащӀу щӀадзэри, жаӀащ: «Упсэу, журтхэм я пащтыхь!» 19И щхьэм башкӀэ еуэу, еубжьытхыу, ягъэлъапӀэ хуэдэу защӀурэ, абы и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу итӀысхьэу щӀадзащ[+].

20ЩыдыхьэшхынкӀэ ирикъуа нэужь, абэ плъыжь-фӀыцӀафэр Хьисэ къыщахыжри, езым и щыгъынхэр щатӀэгъэжащ. Жорым ираӀулӀын щхьэкӀэ преторием къыщӀашыжащ итӀанэ.


Хьисэ жорым зэрыраӀулӀар


(Маттэ 27:32-44; Лука 23:26-43; Иуан 19:17-27)

21[•]Кириние къалэм щыщу, Симон и цӀэу лӀы гуэр щыӀащ. Ар Александррэ Руфрэ я адэт. Ар губгъуэм къикӀыжу блэкӀ пэтрэ, хуэзэхэри, Хьисэ и жорыр ихьыну хагъэзыхьащ[+]. 22Голгофэ жыхуаӀэ щӀыпӀэм яшащ Хьисэ. (Голгофэм къикӀыр «Щхьэ Къупщхьэ ЩӀыпӀэ» жиӀэу аращ.) 23Абы щынэсым, муркӀэ зэджэ мыстхъу[*] зыхэлъ санэ Хьисэ хуашиящ, ауэ яӀихакъым. 24Хьисэ жорым ираӀулӀащ итӀанэ. Пхъэидзэ ящӀурэ, Хьисэ и щыгъынхэр зэхуагуэшыжащ зауэлӀхэм, щхьэж къылъысыр и Ӏыхьэу[+].

25Хьисэ жорым щраӀулӀар пщэдджыжьым сыхьэтыр бгъум дежт. 26Хьисэ жорым щӀраӀулӀар пхъэбгъу кӀапэ гуэрым мыпхуэдэу тратхащ: «Журтхэм я пащтыхь». 27ХъунщӀакӀуитӀ, зыр ижьырабгъумкӀэ, адрейр и сэмэгурабгъумкӀэ, Хьисэ щӀыгъуу жорхэм щраӀулӀащ абдеж. 28Арати, Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр[*] пэж хъуащ: «Хабзэм текӀахэм халъытащ». 29БлэкӀхэр Хьисэ хуэшхыдэрт, я щхьэхэр ягъэсысурэ жаӀэрт:

– Уэра Тхьэм и унэшхуэр зэхэзыкъутэу, махуищкӀэ зэтезыгъэувэжынур![+] 30УмыкӀуэду зыкъегъэлыжи, жорым къыфӀэкӀыж уэ!

31Дин пашэшхуэхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ дыхьэшхыурэ жаӀащ:

– НэгъуэщӀхэр мыкӀуэду къригъэлащ, ауэ езым зыкъригъэлыжыфыркъым[+]. 32Мэссихьу Израилым и пащтыхьыр жорым къыфӀрекӀыж. Ар тлъагъумэ, фӀэщхъуныгъэ диӀэ хъунущ.

И гъусэу жорхэм ираӀулӀахэри къебгырт Хьисэ[+].


Хьисэ зэрылӀар


(Маттэ 27:45-56; Лука 23:44-49; Иуан 19:28-30)

33[•]Шэджагъуэм[*] къыщыщӀэдзауэ сыхьэтыр щым[*] нэсыху, а къэралыр зэрыщыту кӀыфӀыгъэм щӀиуфащ. 34Сыхьэтыр щым Хьисэ макъ хэӀэтыкӀакӀэ джащ:

– Элой, элой, лама савахфани?[*] (Абы къикӀыр, «Уэ си Тхьэ, уэ си Тхьэ, утыкум си закъуэу щхьэ сыкъибна?»)[+]

35Ар щызэхахым, абдеж щытхэм жаӀащ:

– ФедаӀуэт, Иляс бегъымбарым йоджэ ар.

36Зыгуэр Ӏулъадэщ, щӀыфэр зэраӀуэт хъыданым серчэ быдэу зыщӀригъэфщ, баш гуэрым пилъхьэри, Хьисэ хуишиящ щӀигъэфыну. ИтӀанэ жиӀащ:

– Иляс бегъымбарыр къакӀуэу къыфӀихыжмэ, девгъэплъ[+].

37Макъ хэӀэтыкӀакӀэ джэри, Хьисэ и псэр итащ.

38Тхьэм и унэшхуэ кӀуэцӀым фӀэлъ Ӏупхъуэр и щхьэм къы-щыщӀэдзауэ и лъабжьэм нэс тӀууэ къызэгуэтхъащ абы ирихьэлӀэу.

39ЗауэлӀхэм я пашэу Хьисэ къыхуэзанщӀэу щытым, Хьисэ и лӀэкӀэ хъуар щилъагъум, жиӀащ:

– ИпэжыпӀэкӀэ, мы лӀыр Тхьэм и Къуэу щытащ.

40Абдеж, жыжьэу къаплъэу, цӀыхубзхэри щытт. Абыхэм яхэтт мыхэр: Магдалэ жылэм щыщ Мэрием, Саломие, Мэрием зи цӀэ нэгъуэщӀ зыи. Ар Екъуб нэхъыщӀэмрэ абы и къуэш Иосийрэ я анэт[+]. 41Хьисэ Галилей хэкум щыщыӀэм, ахэр и гъусат, дэӀэпыкъуэгъуи къыхуэхъуат. Абыхэм нэмыщӀуи, Хьисэ и гъусэу Ерусалим къэкӀуауэ, цӀыхубз Ӏэджи щызэхэтт.


Хьисэ и хьэдэр кхъэлэгъунэм зэрыщӀалъхьар


(Маттэ 27:57-61; Лука 23:50-56; Иуан 19:38-42)

42[•]Щэбэтым и пэ къихуэ мэрем махуэт. Пщыхьэщхьэпэ хъуати, 43Аримафей жылэм щыщ Исуф къэкӀуащ. А Исуфыр Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщу, щӀыхь зыхуэфащэ тхьэмадэу щытащ. Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр къэсыным пэплъэрт ар. Тегушхуэщ, Пилат деж кӀуэри, Хьисэ и хьэдэр къритыжыну елъэӀуащ абы. 44Хьисэ зэрылӀар Пилат игъэщӀэгъуащ. ЗауэлӀхэм я пашэр къриджэри, «Хьисэ зэрылӀэрэ куэд щӀа?» жиӀэри еупщӀащ. 45ЗауэлӀхэм я пашэм Хьисэ зэрылӀар Пилат щыжриӀэм, Хьисэ и хьэдэр ихьыжыну Исуф хуит ищӀащ Пилат. 46Исуф чэсей хужь джэбын къищэхущ, хьэдэр жорым къыкӀэрихщ, чэсей джэбыныр иришэкӀри, къыр мывэм къыхащӀыкӀа кхъэлэгъунэм щӀилъхьащ. Кхъэлэгъунэ щӀыхьэпӀэм мывэшхуэ ӀуигъэукӀуриежащ. 47Магдалэ жылэм щыщ Мэриемрэ Иосий и анэ Мэриемрэ Исуф хьэдэр зыщӀилъхьар ялъэгъуащ.

#### 16-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжар


(Маттэ 28:1-8; Лука 24:1-12; Иуан 20:1-10)

1[•]Щэбэтыр блэкӀауэ, Магдалэ жылэм щыщ Мэрием, Саломие, Екъуб[*] и анэ Мэрием сымэ мэ ӀэфӀ къызыпих дагъэ лъапӀэхэр къащэхуащ, кхъэлэгъунэм кӀуэуэ, Хьисэ и хьэдэм щахуэн щхьэкӀэ[+]. 2Тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэм[*] жьы дыдэу, дыгъэр къыщӀэкӀа къудейуэ, кхъэлэгъунэмкӀэ яунэтӀащ. 3Абыхэм жаӀащ:

– Кхъэлэгъунэ щӀыхьэпӀэм Ӏулъ мывэшхуэр хэт къытхуӀуигъэукӀуриикӀын[+]?

4Плъэмэ, мывэшхуэр – ар мывэ ин дыдэт – ӀугъэукӀуриикӀауэ ялъэгъуащ. 5Кхъэлэгъунэм щыщӀыхьэм, щыгъын хужь кӀыхькӀэ хуэпауэ, ижьырабгъу лъэныкъуэмкӀэ къыщысу, зы щӀалэ ялъагъури, къэскӀащ.

6– Фымыгузавэ, – къажриӀащ щӀалэм абыхэм. – Назарет щыщ Хьисэу жорым ираӀулӀам фызэрылъыхъуэр сощӀэ. Ар мыбдежым щыӀэжкъым. Ар лӀахэм къахэтэджыкӀыжащ! Мыращ зыщӀалъхьэжауэ щыта щӀыпӀэр.

7Ауэ фэ фыкӀуи, Петррэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей цӀыхухэмрэ яжефӀэ: «Фэ фяпэ ар Галилейм кӀуэнущ. КъызэрывжиӀам тетуи, ар абы щыфлъагъунущ»[+].

8ЦӀыхубзхэм я гур апхуэдизкӀэ хэщӀати, кхъэлэгъунэм кӀэзызу къыщӀэкӀыжри, ежэжьащ. Зыми зыри жраӀакъым, хуабжьу шынати.


Хьисэ Магдалэ жылэм щыщ Мэрием зыкъызэрыригъэлъэгъуар


(Маттэ 28:9-10; Иуан 20:11-18)

9[•]Тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэм, жьыуэ, Хьисэ лӀахэм къащыхэтэджыкӀыжым, Магдалэ жылэм щыщ Мэрием япэу зыкъригъэлъэгъуащ. А Мэриемырат Хьисэ жин бзаджибл зыхихужыгъар[+]. 10Хьисэ и гъусэу щытауэ, иджы щыгъуэрэ гъыуэ къызэхэнахэм я деж кӀуэри, къэхъуар Мэрием яхуиӀуэтащ. 11Хьисэ зэрыпсэур икӀи Мэрием ар зэрилъэгъуар щызэхахым, я фӀэщ хъуакъым[+].


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ цӀыхуитӀым закъызэрыригъэлъэгъуар


(Лука 24:13-35)

12И гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу цӀыхуитӀ губгъуэмкӀэ кӀуэ пэтрэ, нэгъуэщӀ теплъэ иӀэу, Хьисэ закъригъэлъэгъуащ итӀанэ. 13Абыхэм ягъэзэжри, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей цӀыхухэм хъыбарыр хуаӀуэтэжащ, ауэ абыхэм я фӀэщ хъуакъым.


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ялэжьын хуей Ӏуэхуу я пщэм дилъхьар


(Маттэ 28:16-20; Лука 24:36-49; Иуан 20:19-23; Апостол. 1:6-8)

14Абы и ужькӀэ, и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀузыр шхэуэ здэщысым, Хьисэ закъригъэлъэгъуащ. Абыхэм я фӀэщ мыхъуныгъэмрэ я ерыщыгъэмрэ щхьэкӀи, Хьисэ лӀахэм къахэтэджыкӀыжауэ зылъэгъуахэм яӀуэтэжар я фӀэщ зэрымыхъуам щхьэкӀи, Хьисэ абыхэм егиящ.

15– Дуней псор къэфкӀухьурэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм, – цӀыху псори хъыбарыфӀым* евгъэдаӀуэ[+]. 16Ар зи фӀэщ хъууэ зезыгъэумэхъыр[*] Тхьэм мыкӀуэду къригъэлынущ, ауэ зи фӀэщ мыхъур Тхьэм игъэкъуэншэнущ[+]. 17Мы нэщэнэхэр фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм ядэфлъагъунущ: Сэ си цӀэкӀэ цӀыхухэм жин бзаджэхэр къыхахунущ; ямыщӀэ бзэхэмкӀи псэлъэнущ;[+] 18я ӀэхэмкӀи блэхэр къаубыдынущ; ажал къызыхэкӀын гуэр ефэкӀи, зыри къащыщӀынукъым; абыхэм я Ӏэхэр зытралъхьэ сымаджэхэр хъужынущ[+].


Хьисэ уафэм зэрыдэкӀуеижар


(Лука 24:50-53; Апостол. 1:9-11)

19Зиусхьэн Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм епсэлъа нэужь, Тхьэм ар уафэм дрихьеижащ икӀи и ижьырабгъумкӀэ щысыну зыбгъэдигъэтӀысхьащ[+]. 20Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр ежьауэ, Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр дэнэкӀи щрагъэдаӀуэрт. Абыхэм къадэӀэпыкъуурэ, нэщэнэ гъэщӀэгъуэну езым и псалъэхэм дыщӀигъуу щытахэмкӀэ Зиусхьэным а псалъэхэр игъэщыпкъащ. Ӏэмин[+].

### Лука

#### Лука

Лука


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ХЪЫБАРЫФӀЫР ЛУКА КЪЫЗЭРИӀУЭТАР


Мы тхылъыр щӀэстхар

1Ди пащхьэм щекӀуэкӀа Ӏуэхухэм я хъыбар ятхыжыным цӀыху куэд хэтащ. 2Абыхэм ятхар а Ӏуэхухэм щӀэдзапӀэм къыщегъэжьауэ зи нэкӀэ зылъэгъуахэмрэ Тхьэм и псалъэхэм хуэлажьэхэмрэ къызэрытхуаӀуэтэжам тетщ. 3Аращи, сэри мы къэхъукъащӀэ Ӏуэху псори я щӀэдзапӀэм къыщегъэжьауэ сыхуэсакъыурэ згъэунэхуа нэужь, уэ, щӀыхь зыхуэфащэ Феофил,[*] зэкӀэлъыкӀуэу пхуэстхын мурад сщӀащ,[+] 4уэ узыхурагъэджа Ӏуэхухэм япэжыгъэр пщӀэн щхьэкӀэ.


ЦӀыхухэр зыумэхъ Иуан къызэралъхунур ДжэбрэӀил мелыӀычым зэрыжиӀар

5Иудей хэкум[*] и пащтыхь Ирод[*] и тетыгъуэм Зэчрей зи цӀэ дин пашэ гуэр щыӀащ. Ар АвиекӀэ зэджэ дин пашэ гупым яхэтт. И щхьэгъусэ Елизавет Хьэрун къытехъукӀахэм ящыщащ[+]. 6Тхьэуэ Зиусхьэным дежкӀэ щыпкъагъэ ягу илъу, абы и унафэхэмрэ и хабзэхэмрэ тету, щӀагъэкъуэншэн лъэпкъ ямылэжьу псэурт тӀури[+]. 7Бын яӀакъым, Елизавет фыз мылъхуэт, тӀури ныбжькӀэ хэкӀуэтати.

8Зэчрей зыхэт дин пашэ гупыр Тхьэм и унэшхуэм щылэжьэну пӀалъэр къыщысым, Зэчрей Тхьэм и пащхьэм дин пашэу Ӏуэху щищӀэрт. 9Дин пашэхэм я хабзэм тету пхъэидзэ щащӀым, Зиусхьэным и унэшхуэм щӀыхьэу, мэ ӀэфӀ къызыпих удзыр Тхьэм щхьэкӀэ игъэсыну Зэчрейм къылъысащ. 10Удзыр щагъэсын хуей сыхьэтыр къыщысым, Зэчрейм удзыр игъэсыху, Тхьэм и унэшхуэм и пщӀантӀэм Тхьэ щелъэӀуащ цӀыху псори[+].

11Удз гъэсыпӀэм ижьырабгъумкӀэ Зиусхьэным и мелыӀыч гуэр Зэчрейм къыщыхуэхутащ. 12Ар щилъагъум, Зэчрей къащтэри, шынагъуэшхуэм зэщӀиубыдащ. 13МелыӀычым абы къыжриӀащ:

– Умышынэ, Зэчрей. Уи лъэӀур Тхьэм зэхихащ. Уи щхьэгъусэ Елизавет къуэ къыпхуилъхунущ, абы цӀэуэ Иуан фӀэпщынущ[+]. 14Абы гуфӀэгъуэшхуэрэ насыпышхуэрэ къыпхудэкӀуэнущ, ар къызэралъхуам щхьэкӀэ цӀыху куэд гуфӀэнущ. 15Тхьэуэ Зиусхьэным дежкӀэ ар цӀыхушхуэ хъунущ, санэрэ зыгъэудэфэн фадэрэ ефэнукъым икӀи и анэм и ныбэм щилъам щыщӀэдзауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр и гум куууэ хыхьэнущ[+]. 16Израил цӀыху куэд Зиусхьэну я Тхьэм и гъуэгу къытригъэхьэжынущ. 17Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр Иляс бегъымбарым[*] игу зэрилъам хуэдэу, абыи игу илъу, Иляс лъэкӀыныгъэ зэриӀам хуэдэу лъэкӀыныгъэ иӀэу, Зиусхьэныр къэкӀуэн и пэкӀэ ар къэкӀуэнущ. Адэхэмрэ къуэхэмрэ ягухэр фӀы зэхуищӀыжынущ, Тхьэм емыдаӀуэхэри щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхухэм я гъуэгу тригъэхьэнущ. Зиусхьэным хуэфащэ лъэпкъ хъун щхьэкӀэ, абы Израил лъэпкъыр игъэхьэзырынущ[+].

18– Ар зэрыпэжыр дауэ къызэрысщӀэнур? – еупщӀащ Зэчрей мелыӀычым. – Сэ лӀыжь сыхъуащ, си щхьэгъусэм и ныбжьри хэкӀуэтащ[+].

19– Тхьэм и пащхьэм ит ДжэбрэӀил мелыӀычыр сэращ, – къыжриӀащ мелыӀычым. – Мы хъыбарыфӀыр ныбжесӀэн щхьэкӀэ, сынопсэлъэну Тхьэм сыкъигъэкӀуащ. 20Аращи, си псалъэхэр уи фӀэщ зэрымыхъуам щхьэкӀэ, а бжесӀа Ӏуэхухэр къэхъуху, умыпсэлъэфу, бзагуэу ущытынущ. ПӀалъэр къыщыскӀэ, ахэр къэхъун хуейщ.

21Зэчрей Тхьэм и унэшхуэм къызэрыщӀэмыкӀыжыр ягъэщӀагъуэу, цӀыхухэр абы пэплъащ апщӀондэху. 22Зэчрей Тхьэм и унэшхуэм къыщыщӀэкӀыжым, цӀыхухэм епсэлъэн хузэфӀэкӀакъым. Тхьэм и унэшхуэм зыгуэр абы къызэрыщыхуэлъэгъуар къагурыӀуащ цӀыхухэм. Зыхуейр ӀэпэтэрмэшкӀэ къагуригъаӀуэу, Зэчрей бзагуэ хъуащ. 23Тхьэм и унэшхуэм Ӏуэху щищӀэн щыхуей махуэхэр блэкӀа нэужь, Зэчрей и унэм игъэзэжащ. 24И щхьэгъусэ Елизавет лъэщыджэ хъуащ куэд мыщӀэу, цӀыхухэм мазитхукӀи къахыхьакъым. 25«Зиусхьэным мыр сэ къысхуищӀащ», жиӀащ абы. «Мы махуэхэм абы и нэфӀ къысщыхуэри, си мыгъуагъэр цӀыхухэм я пащхьэм щыстрихащ»[+].


Хьисэ къызэралъхунур ДжэбрэӀил мелыӀычым Мэрием къызэрыжриӀар

26Елизавет мазихкӀэ лъэщыджауэ, Тхьэм и мелыӀыч ДжэбрэӀил Галилей хэкум[*] щыщ Назарет къалэм[*] къигъэкӀуащ[+]. 27Ар къызыхуигъэкӀуар Мэрием зи цӀэ хъыджэбз гуэрщ. Исуф зи цӀэу Даут пащтыхьым къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщ лӀым а Мэрием къишэну къыхихауэ щытащ. 28Мэрием здэщыӀэм къакӀуэри, мелыӀычым жиӀащ:

– ГуфӀэ уэ, Тхьэм и нэфӀ зыщыхуар. Зиусхьэныр уи гъусэщ.

29МелыӀычым жиӀам Мэрием хуабжьу къигъэгузэващ икӀи а фӀэхъус псалъэу къыжриӀам къикӀым егупсысащ.

30– Умышынэ, Мэрием, – къыжриӀащ мелыӀычым абы, – Тхьэм и нэфӀ къыпщыхуащ. 31Уэ лъэщыджэ ухъунурэ къуэ къэплъхунущ. Абы цӀэуэ фӀэпщынур Хьисэщ[+]. 32Ар цӀыхушхуэ хъунущ, Тхьэуэ Лъагэм и КъуэкӀэ еджэнущ. И адэшхуэ Даут и тахътэр Зиусхьэну Тхьэм абы къритынущ[+]. 33МыкӀуэдыжын тепщэныгъэ Екъуб и лъэпкъым хуиӀэнущ абы. И тепщэныгъэшхуэм зэи кӀэ иӀэнукъым[+].

34– Ар дауэ зэрыхъунур? – еупщӀащ Мэрием мэлэӀычым. – Сэ сыхъыджэбздэсщ.

35– Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къыпхуехынущ, Тхьэуэ Лъагэм и лъэкӀыныгъэри уи гъусэнущ, – къыжриӀащ мелыӀычым абы. – Аращи, щӀалэ лъапӀэу къалъхунум Тхьэм и КъуэкӀэ еджэнущ[+]. 36Мис, уи благъэ Елизавету фызмылъхуэщ жыхуаӀэу щытар и жьыщхьэ лъэщыджэ хъуащ икӀи мазэ еханэм итщ; 37Тхьэм хузэфӀэмыкӀын Ӏуэху зыри щыӀэкъым[+].

38– Мис, сэ Зиусхьэным сриӀуэхутхьэбзащӀэщ, – жиӀащ Мэрием. – Уэ зэрыжыпӀам тету къыздрехъу.

Мэрием къигъанэри, мелыӀычыр ежьэжащ итӀанэ.


Мэрием Елизавет деж зэрыкӀуар

39А махуэхэм Мэрием зигъэхьэзырри, Ӏуащхьэлъэ хэкум щыщу ИудэкӀэ зэджэ унагъуэ лъэпкъыр зыдэс жылэ гуэрым пӀащӀэу кӀуащ. 40А жылэм щынэсым, Зэчрей и унэм щӀыхьэри, Мэрием Елизавет фӀэхъус ирихащ. 41Елизавет Мэрием и фӀэхъус псалъэр щызэхихым, и ныбэм илъ сабийр хъеящ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр Елизавет игу куууэ хыхьэри, 42Елизавет макъ лъагэкӀэ жиӀащ:

– ЦӀыхубз псоми нэхърэ Тхьэм и нэфӀ уэ нэхъ къыпщыхуащ, уи пкъым къыхэкӀыну сабийми Тхьэм и нэфӀ къыщыхуащ. 43Сэ сыхэт, си Зиусхьэным и анэр си деж къэкӀуэну? 44Уи фӀэхъус псалъэр щызэхэсхым, си ныбэм илъ сабийм гуфӀэгъуэшхуэкӀэ зыкъигъэхъеящ. 45Зиусхьэным къыжриӀар къехъулӀэнкӀэ зи фӀэщ хъуар гъуэгу махуэ теуващ!


Мэрием Зиусхьэным фӀыщӀэшхуэ зэрыхуищӀар

46Мэрием жиӀащ итӀанэ:

«Зиусхьэным и инагъым гурэ псэкӀэ
фӀыщӀэшхуэ хузощӀ.
47СымыкӀуэду сыкъезыгъэл Тхьэм ину
сыщогуфӀыкӀ,[+]
48и пщылӀ тхьэмыщкӀэм
Зиусхьэныр нэфӀкӀэ къеплъащ.
Мис, нобэ щыщӀэдзауэ лъэхъэнэ псоми
я цӀыхухэм сэ гъуэгу махуэ сытеувауэ жаӀэнущ,[+]
49сыту жыпӀэмэ ЛъэкӀыныгъэшхуэ
ЗиӀэм Ӏуэху телъыджэхэр къысхуищӀащ.
Абы и цӀэращ лъапӀэр[+].
50Тхьэм езым и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъ
цӀыхухэм гущӀэгъу яхуещӀ,
адэм къыщыщӀэдзауэ и къуэм нэсу.
51Ӏуэху телъыджэхэр и ӀэкӀэ зэфӀигъэкӀащ.
Зи гум пагагъэ илъхэр зэбгрихуащ.
52Тепщэныгъэ зиӀэхэр я тахътэхэм къридзыхащ,
зи гум пагагъэ имылъхэр къиӀэтащ[+].
53ХуэмыщӀахэм тыгъэфӀхэр яритащ,
ауэ бейхэр ӀэнэщӀу къигъэнащ[+].
54-55Езым и пщылӀ Израил лъэпкъым кӀэлъоплъ.
Ди адэшхуэхэр зэригъэгугъам тету,
Ибрэхьимрэ абы къытехъукӀа цӀыхухэмрэ
гущӀэгъу яхуищӀыну игу илъ зэпытщ»[+].

56Елизавет деж мазищкӀэ щыӀа нэужь, Мэрием и унэм игъэзэжащ.


УмэхъакӀуэ Иуан къызэралъхуар

57И лъхуэгъуэ махуэр къэсри, Елизавет къуэ къыхуэхъуащ. 58Елизавет Зиусхьэным гущӀэгъушхуэ къызэрыхуищӀар щызэхахым, абы и гъунэгъухэмрэ и благъэхэмрэ дэгуфӀащ.

59Сабийр сунэт* ящӀыну цӀыхухэр еянэ махуэм щызэхуэсым, абы и адэ Зэчрей и цӀэр фӀащыжын я гугъащ[+]. 60Ауэ сабийм и анэм яхуидакъым.

– Хьэуэ, Иуанщ абы фӀэтщынур, – жиӀащ.

61– Апхуэдэ цӀэ зиӀэ уэ уи благъэхэм зыри яхэткъым, – къыжраӀащ абыхэм.

62Сабийм и адэм ӀэпэтэрмэшкӀэ еупщӀащ абы цӀэуэ фӀищыну зыхуеймкӀэ. 63Зытетхыхьын гуэр къахьыну ягуригъэӀуащ адэм. Ар къахьа нэужь, тритхащ: «Абы цӀэуэ иӀэнур Иуанщ».

Ар псоми ягъэщӀэгъуащ. 64Арыххэу, Зэчрей и бзэгур хъейщ, и бзэр къиутӀыпщыжри, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀурэ псалъэу щӀидзащ. 65Ӏэгъуэблагъэм щыпсэу псори шынагъуэшхуэм хэхуащ икӀи Иудей Ӏуащхьэлъэ хэкум дэнэкӀи мы Ӏуэху псори щызэлъащӀысащ. 66А Ӏуэхухэр зэхэзыха псоми я гум ахэр ираубыдауэ жаӀэрт: «Мы сабийр сыт зэрыхъунур?» Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным и нэфӀ абы къыщыхуат.


Тхьэм Зэчрей игу кърилъхьа псалъэхэр къызэрыжиӀар

67Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр а сабийм и адэ Зэчрей игу кууэу хыхьэри, мы псалъэхэр къыжригъэӀащ:

68«Зиусхьэну Израил и Тхьэм
щӀыхьышхуэр ейщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ
езым и лъэпкъ Израил нэфӀкӀэ къеплъри,
щхьэхуитыныгъэ къритащ[+].
69Тхьэм и ӀуэхутхьэбзащӀэ Даут пащтыхьым
къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщу
лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэу, дымыкӀуэду
дыкъезыгъэлынур къытхуигъэкӀуащ,[+]
70пасэрей зэманым къыщыщӀэдзауэ абы и бегъымбар
лъапӀэхэм ягу кърилъхьэу,
зэрыжригъэӀауэ щытам тету.
71Абы ди бийхэм дащихъумэурэ,
дымыкӀуэду дыкъригъэлынущ,
ди жагъуэгъухэми дакъыӀэщӀихыжынущ[+].
72Апхуэдэу Тхьэм ди адэшхуэхэм
гущӀэгъушхуэ къахуещӀ,
зэгурыӀуэныгъэ лъапӀэу езымрэ
ди адэшхуэу Ибрэхьимрэ я зэхуакум
псалъэ быдэкӀэ къыдилъхьари егъэзащӀэ[+].
73А псалъэ быдэр мыращ:[+]
74Дэ ди бийхэм дакъыӀэщӀихыжынущ икӀи
шынагъуэ дигу имылъу езым дыхуэлэжьэн
тлъигъэкӀынущ,
75езым и пащхьэм
гукъабзагъэрэ щыпкъагъэрэ игъащӀэкӀэ щыдиӀэу».
76ИтӀанэ Зэчрей къыпищащ:
«Уэ, си щӀалэ, Тхьэуэ Лъагэм и бегъымбаркӀэ
къоджэнущ,
Зиусхьэным и гъуэгу хуэбгъэпсыну
езым и пэ къихуэу укӀуэнущи[+].
77Уэ Зиусхьэным и лъэпкъым ебгъэщӀэнущ
я гуэныхьхэр зэрахуигъэгъумкӀэ
ахэр мыкӀуэду къызэрыригъэлыр[+].
78Ди Тхьэм и гущӀэгъур инщ.
Дыгъэ къыкъуэкӀым хуэдэу,
ар уафэм къикӀынурэ къытхуэкӀуэнущ,[+]
79лӀэныгъэм и шынагъуэм хэтхэмрэ
кӀыфӀыгъэм хэтхэмрэ ятепсэн икӀи
мамырыгъэ гъуэгум дытригъэхьэн щхьэкӀэ»[+].

80Сабийр къэхъури, игукӀи и псэкӀи зиужьащ. Израил цӀыхухэм я пащхьэм къыщихьэну махуэм нэсыху, губгъуэ нэщӀым исащ ар[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ къызэралъхуар


(Маттэ 1:18-25)

1[•]А махуэхэм Рим къэралышхуэ псом ис цӀыху псори ябжыну икӀи я цӀэхэр ятхыну Август кесарым[*] унафэ ищӀащ[+]. 2Мыбы щыгъуэщ цӀыхухэр япэ дыдэ щабжар. Ар къыщыхъуар Сирие хэкум[*] и Ӏэтащхьэу Квириние зи цӀэм и зэманыращ. 3Арати, и цӀэр яригъэтхын щхьэкӀэ, щхьэж и адэ-анэр зыщыщ къалэм кӀуэжащ.

4Апхуэдэу щыхъум, Исуф, Даут пащтыхьым къытехъукӀа цӀыхухэм зэращыщым щхьэкӀэ, Галилей хэкум ит Назарет къалэм икӀри, Иудей хэкум ит Даут и къалэ Бэтлэхьэм[*] кӀуащ[+]. 5Исуф абы щӀэкӀуар лъыхъуа Мэрием и гъусэу и цӀэр яригъэтхын щхьэкӀэщ. Мэрием лъэщыджэт, 6икӀи абы здэщыӀэм и лъхуэгъуэ махуэр къэсащ. 7Арати, Мэрием и къуэу и щыпэлъху быныр къилъхуащ икӀи хъыданым кӀуэцӀищыхьащ. Абыхэм хьэщӀэщым пэш нэщӀ зэрыщамыгъуэтам къыхэкӀкӀэ, Ӏуэм ит шхалъэм сабийр дилъхьащ.


МелыӀычыр мэлыхъуэхэм къазэрыхуэкӀуар

8Мэлхэр жэщым яхъумэу, а Ӏэхэлъахэм мэлыхъуэ гуп итт. 9Тхьэм и мелыӀыч къахуэкӀуащ абыхэм напӀэзыпӀэм. Зиусхьэным и нэху гъэщӀэгъуэныщэм къыщиухъуреихьым, мэлыхъуэхэр хуабжьу къэщтащ[+]. 10Ауэ мелыӀычым къажриӀащ:

– Фымышынэ, ауэ фыкъэдаӀуэ! Фи лъэпкъ псом щхьэкӀэ хъыбар гуфӀэгъуэшхуэ къыфхуэсӀуэтэнущ: 11ФымыкӀуэду фыкъезыгъэлынур Даут и къалэм[*] нобэ къыщалъхуащ, ар Зиусхьэну Мэссихьыр аращ[+]. 12Ар зэрыщыпкъэр фэзыгъэщӀэнур мыращ: Сабий гуэр хъыданым кӀуэцӀышыхьауэ, шхалъэм дэлъу къэвгъуэтынущ.

13Уафэм щыщ мелыӀыч гупышхуэ къыщыхутащ а мелыӀычым деж напӀэзыпӀэм. Тхьэм фӀыщӀэшхуэ хуащӀурэ, мыпхуэдэу жаӀащ абыхэм:[+]

14«ЩӀыхьышхуэр уафэмкӀэ зейр Тхьэращ.
ЩӀылъэмкӀи Тхьэр арэзы зыхуэхъу
цӀыхухэм гузэгъэгъуэр яйщ»[+].

15МелыӀычхэр ӀукӀыжу, уафэм дэкӀуеижа нэужь, мэлыхъуэхэм жаӀащ:

«Зиусхьэным зи гугъу къытхуищӀа къэхъуакъэщӀар тлъагъуну Бэтлэхьэм дывгъакӀуэ».

16Арати, Бэтлэхьэм пӀащэу кӀуэри, Мэриемри, Исуфри, шхалъэм дэлъ сабийри къагъуэтащ. 17Ахэр щалъагъум, мелыӀычым сабийм теухуауэ къажриӀар абыхэм яӀуэтэжащ. 18Мэлыхъуэхэм яӀуэтэжар зэхэзыха цӀыху псоми ягъэщӀэгъуащ. 19Ауэ Мэрием мы Ӏуэхугъуэ псори игу ириубыдэри егупсысащ[+]. 20Мэлыхъуэхэм зэхаха икӀи ялъэгъуа псом щхьэкӀэ Тхьэр ягъэлъапӀэу, фӀыщӀэшхуи хуащӀу ягъэзэжащ. А Ӏуэхухэр зэрекӀуэкӀар мелыӀычым абыхэм къазэрыжриӀэгъам тетущ.


Исуфрэ Мэриемрэ Зиусхьэным и пащхьэм Хьисэ сабийуэ зэрырахьар

21Махуий дэкӀыу сабийр сунэт ящӀын хуей щыхъум, Мэрием лъэщыджэ хъун и пэкӀэ мелыӀычым къызэрыжриӀэгъам тету цӀэуэ Хьисэ фӀащащ абы[+].

22Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм и унафэм тету,[*] Исуфрэ Мэриемрэ я зыгъэкъэбзэжыгъуэ махуэхэр блэкӀа нэужь, сабийр Зиусхьэным и пащхьэм ирахьэн щхьэкӀэ, Ерусалим здахьащ, 23мы унафэу Зиусхьэным и хабзэм щыщым тету:[*] «Дэтхэнэ зы хъулъхугъэ щыпэлъхури Зиусхьэным ейуэ щытын хуейщ». 24Адрейуэ ахэр Ерусалим щӀэкӀуар Зиусхьэным игъэува хабзэм зэрыжиӀэм тету,[*] езыхэм загъэкъэбзэжын щхьэкӀэ, «губгъуэ тхьэрыкъуэ цӀыкӀуитӀ е тхьэрыкъуэ шыр цӀыкӀуитӀ» къурмэныпхъэу яхьын хуейти, арщ.

25СимеонкӀэ зэджэ лӀы гуэр Ерусалим дэсащ абы щыгъуэ. Ар щыпкъагъэри Тхьэм и фӀэлӀыкӀыри зигу илъ цӀыхут. Израил и гукъеуэр Тхьэм ящхьэщихыным пэплъэрт ар. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэри и гум илът абы. 26Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Симеон зэхригъэщӀыкӀащ Зиусхьэным деж къикӀыну Мэссихьыр[*] имылъэгъуауэ зэрымылӀэнур. 27Арати, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Симеон Тхьэм и унэшхуэм щӀигъэхьащ. Торэт хабзэм и унафэм тету, сабийр Тхьэм и пащхьэ ирахьэн щхьэкӀэ, и анэмрэ и адэмрэ ар, Хьисэ, Тхьэм и унэшхуэм къыщыщӀахьэм, 28Симеон, сабийр ӀэплӀэкӀэ къищтэри, мы псалъэхэр жиӀэурэ, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀащ:

29«Зиусхьэн, сызэрыбгъэгугъам тету
сэ, уи ӀуэхутхьэбзащӀэр, сигу зэгъауэ,
дунейм срехыж иджы;
30-31цӀыху лъэпкъ псоми я пащхьэм
уэ щыбгъэхьэзырауэ,
цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлынур
си нэхэмкӀэ слъэгъуащи[+].
32Ар хамэ лъэпкъхэм[*] щыпкъагъэ
езыгъащӀэ нэхурщ,
Израил уи лъэпкъыр
щӀыхьышхуэ иӀэу зыщӀынури арщ».

33Симеон сабийм теухуауэ жиӀа псалъэхэр Исуфрэ сабийм и анэмрэ ягъэщӀэгъуащ. 34И нэфӀ абыхэм къащыхуэну Симеон Тхьэм елъэӀури, сабийм и анэ Мэрием жриӀащ:

– Израил щыщ цӀыху куэд мы сабийм текӀуэдэн, цӀыху куэди мыкӀуэду къригъэлын, икӀи цӀыхухэр зыпэувын нэщэнэу къэнэхуэн щхьэкӀэ, Тхьэм ар къигъэкӀуащ. 35ЦӀыху куэдым ягу илъхэр нахуэ къэхъунущ апхуэдэу. ИкӀи уэ уигури, джатэм хуэдэу, гукъеуэшхуэм къиуӀэнущ[+].

36АсиркӀэ зэджэ унагъуэ лъэпкъым щыщрэ Фануил ипхъуу Аннэ зи цӀэ бегъымбар цӀыхубз гуэр щыӀэт. Абы и ныбжьыр хуабжьу хэкӀуэтауэ щытащ. ДэкӀуэри, и лӀым илъэсиблкӀэ дэпсэугъащ. 37И лӀыр лӀэри, и ныбжьыр илъэс ищӀрэ плӀым нэсыху фызабэу щытащ ар. Тхьэм и унэшхуэм къыщӀэмыкӀыу, нэщӀ ису, Тхьэ елъэӀуу, жэщи махуи Тхьэм хуэлажьэу щытащ[+]. 38Мис а фызабэр асыхьэт дыдэм Мэриемрэ Исуфрэ къабгъэдыхьэщ, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀри, Тхьэм Ерусалим щхьэхуитыныгъэ къызэрыритынум пэплъэу щыта цӀыху псоми сабийм и хъыбар зэпымыууэ яхуиӀуэтащ.

39Зиусхьэным и хабзэм и унафэм тету псори ягъэзэщӀа нэужь, Галилей хэкум щыщ я къалэ Назарет ягъэзэжащ Мэриемрэ Исуфрэ[+]. 40Сабийр хэхъуащ, гукӀи псэкӀи зиужьащ, зэхэщӀыкӀышхуи иӀэ хъури, Тхьэм и нэфӀи къыщыхуащ.


Тхьэм и унэшхуэм Хьисэ щӀалэр зэрыкӀуар

41Хьисэ и адэ-анэр Ерусалим гъэ къэс кӀуэрт, ӀутӀыж махуэшхуэр[*] ягъэлъэпӀэну. 42ЩӀалэм и ныбжьыр илъэс пщыкӀутӀ щыхъум, хабзэм тету, ӀутӀыж махуэшхуэм щхьэкӀэ Ерусалим кӀуащ. 43Махуэшхуэхэр блэкӀа нэужь, и адэ-анэм я къалэм къагъэзэжын щыхъум, Хьисэ щӀалэр Ерусалим къыдэнащ абыхэм ямыщӀэу. 44Я гъусэхэм хэт я гугъэу, и анэмрэ и адэмрэ гъуэгу зы махуэкӀэ тетащ. Я благъэхэмрэ я ныбжьэгъухэмрэ я деж щӀалэр къыщалъыхъуэу щӀадзащ итӀанэ. 45Щамыгъуэтыжым, щӀалэм лъыхъуэурэ, Ерусалим ягъэзэжащ. 46Махуищ дэкӀа нэужь, Тхьэм и унэшхуэм щӀэсрэ дин егъэджакӀуэхэм яхэсу, абыхэм жаӀэм едаӀуэу икӀи еупщӀу къагъуэтыжащ щӀалэр. 47ЩӀалэм жиӀэм едаӀуэу щыс псоми абы и губзыгъагъэмрэ и жэуапхэмрэ ягъэщӀагъуэрт. 48ЩӀалэр щалъагъум, анэмрэ адэмрэ ягъэщӀэгъуащ.

– Си щӀалэ! Сыт уэ къыдэпщӀар? – къыжриӀащ и анэм. – Мис, уи адэмрэ сэрэ гузэвэгъуэм дыхэту дыплъохъу.

49– Сыт сыкъыщӀэфлъыхъур? – яжриӀащ абы. – Си Адэм и унэшхуэм сыщӀэсын зэрыхуейр фщӀэркъэ?

50Ауэ абыхэм щӀалэм яжриӀа псалъэр къагурыӀуакъым[+].

51И анэмрэ и адэмрэ я гъусэу Хьисэ Назарет кӀуэжащ итӀанэ, яхуэӀурыщӀащ. Хьисэ и анэм игу ириубыдащ мы Ӏуэху псори[+]. 52Хьисэ хэхъуэм, и зэхэщӀыкӀми зиужьурэ, Тхьэми цӀыхухэми ягу ирихьащ.

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


УмэхъакӀуэ Иуан и уазыр


(Маттэ 3:1-12; Марк 1:1-8; Иуан 1:19-28)

1[•]Тиверий[*] кесарым и тетыгъуэм и епщыкӀутхуанэ илъэст; Понтий Пилат[*] зи цӀэр Иудей хэкум и Ӏэтащхьэт абы щыгъуэ. Ироди[*] Галилей хэкум ипщт; Ирод и къуэш Филипп[*] Итурей, Трахонит хэкухэм япщт; Лисаний зи цӀэр Авилиней хэкум ипщт[+]. 2Аннэрэ Кайафэрэ[*] дин пашэшхуэт[*]. А махуэхэращ Зэчрей и къуэ Иуану губгъуэ нэщӀым щыпсэууэ щытам Тхьэм и псалъэхэр къыщыхуехар[+]. 3Иуан, Иорданыпсым и Ӏэхэлъахэ псори къызэхикӀухьым, цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм иригъэдаӀуэурэ, мыпхуэдэу жиӀэрт:

– Фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэжи, зызвгъэумэхъ,[*] Тхьэм ахэр къыфхуигъэгъун щхьэкӀэ.

4Мы Ӏуэху псори къэхъуащ Ешайа бегъымбарым и псалъэхэр зэрыт тхылъым зэритым хуэдэу,[*]

«Губгъуэ нэщӀым джэ макъ гуэр къыщоӀу:
Зиусхьэным и гъуэгур хуэвгъэпси,
и лъагъуэхэр захуэ хуэфщӀ.
5Дэтхэнэ къуэладжэри исеинущ,
дэтхэнэ бгыри Ӏуащхьэри
лъахъшэ хъунущ.
Гъуэгу нэшэкъашэхэр захуэ хъунущ,
гъуэгу къургъакъхэр джафэ хъунущ.
6ЦӀыхухэр мыкӀуэду Тхьэм
къызэрыригъэлынур цӀыху псоми
ялъагъунущ».

7Иуан зезыгъэумэхъыну къежьа цӀыху куэдым яжриӀащ:

– Фэ, блэ щылъхухэ![*] Тхьэм и губжьу къэкӀуэнум фыӀэщӀэкӀын гугъэ хэт фэзыгъэщӀар[+]? 8Фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэжи, абы хуэфащэ ӀуэхуфӀхэр влэжь. «Ибрэхьимщ дэ ди адэр», жывмыӀэххэ. Сэ нывжызоӀэ, Тхьэм хузэфӀэкӀынущ мы мывэхэм Ибрэхьим щхьэкӀэ бын къахухигъэхъукӀыну[+]. 9Джыдэр жыг лъабжьэхэм трашэщӀакӀэщ. Аращи, фӀыгъуэ къызыпымыкӀ дэтхэнэ жыгри къраупщӀыкӀыжынурэ, мафӀэм пэрадзэнущ[+].

10ЦӀыхубэр Иуан къеупщӀащ:

– Сыт атӀэ дэ тщӀэн хуейр[+]?

11– ДжанитӀ зиӀэм я зыр зимыӀэм ирырет! – яжриӀащ абыхэм. – Шхын зиӀэми шхын зимыӀэм ирырет![+]

12Хьэкътын ахъшэр[*] хэзых цӀыхухэр, зрагъэумэхъын щхьэкӀэ, Иуан деж къакӀуэри къеупщӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, дэ сыт тщӀэн хуейр?

13– ЦӀыхухэм къеӀыфхын хуейм нэхъыбэ къеӀывмых, – яжриӀащ абыхэм.

14– Дэри сыт тщӀэн хуейр? – къеупщӀащ зауэлӀхэри Иуан.

– Зыми и ахъшэ лъэщыгъэкӀэ къытевмых, зыми пцӀы тевмылъхьэ, лэжьапщӀэу къыват ахъшэмкӀэ арэзы фыхъу, – яжриӀащ абыхэм[+].

15– Мы Иуаныр Мэссихьу[*] жыхуаӀэр армырауэ пӀэрэ? – жаӀэурэ гугъэ ящӀу, цӀыху псори ягукӀэ зэупщӀыжырт[+].

16– Сэ псымкӀэ фызоумэхъ, ауэ сэр нэхърэ нэхъ лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэ гуэр си ужькӀэ къэкӀуэнущ, – яжриӀащ Иуан псоми. – Абы и вакъэ лъэпсхэр хуэстӀэтэнуи сэ схуэфащэкъым. Абы Тхьэм и Псэ ЛъапӀэкӀи мафӀэкӀи фэ фиумэхъынущ. 17Абы и хьэнцэр и Ӏэм ӀэщӀэлъщ, и хьэмыр игъэкъэбзэжынурэ, и гуэдзыр гуэнхэм ирикӀутэжынущ абы, ауэ хьэуазэр мыункӀыфӀыж мафӀэ лыгъейкӀэ игъэсынущ[+].

18Апхуэдэу, Иуан цӀыхухэм нэгъуэщӀ Ӏуэху куэди яригъащӀэурэ, хъыбарыфӀыр яхуиӀуатэрт.

19Езым и къуэшыр[*] псэу пэтми, абы и фыз Иродиадэ къызэришэжам щхьэкӀи нэгъуэщӀ мыхъумыщӀагъэу илэжьа псом щхьэкӀи Иуан пщы Ирод егиящ. 20Ирод а мыхъумыщӀагъэу илэжьа псоми хигъахъуэурэ, и зауэлӀхэм Иуан лъэхъуэщым щӀрыригъэдзащ[+].


Иуан Хьисэ зэриумэхъар


(Маттэ 3:13-17; Марк 1:9-11)

21[•]Иуан, цӀыху псори иумэхъа нэужь, Хьиси иумэхъащ. Хьисэ Тхьэм щелъэӀум, уафэр зэӀукӀри,[+] 22тхьэрыкъуэм и пкъым хуэдэ пкъы иӀэу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр Хьисэ къыхуехащ. Уафэм зы макъ къиӀукӀащ:

– Уэращ сэ фӀыуэ слъагъу си Къуэ щӀасэр. Сигу урихьащ уэ.[*][+]


Хьисэ къызыхэкӀа лъэпкъыр


(Маттэ 1:1-17)

23[•]И лэжьыгъэм щыщӀидзам, Хьисэ илъэс щэщӀым итт. ЦӀыхухэм зэрагугъамкӀэ, ар Исуф и къуэщ. Исуф Илий и къуэщ. 24Илий Матфат и къуэщ. Матфат Левий и къуэщ. Левий Мелхий и къуэщ. Мелхий Ианнай и къуэщ. Ианнай Исуф и къуэщ. 25Исуф Маттафий и къуэщ. Маттафий Амос и къуэщ. Амос Наум и къуэщ. Наум Еслим и къуэщ. Еслим Наггей и къуэщ. 26Наггей Мааф и къуэщ. Мааф Маттафий и къуэщ. Маттафий Семей и къуэщ. Семей Исуф и къуэщ. Исуф Иудэ и къуэщ. 27Иудэ Иоаннан и къуэщ. Иоаннан Решай и къуэщ. Решай Зоровавел и къуэщ. Зоровавел Салафиил и къуэщ. Салафиил Нирий и къуэщ. 28Нирий Мелхий и къуэщ. Мелхий Аддий и къуэщ. Аддий Косам и къуэщ. Косам Елмодам и къуэщ. Елмодам Ир и къуэщ. 29Ир Иосие и къуэщ. Иосие Елиезер и къуэщ. Елиезер Иорим и къуэщ. Иорим Матфат и къуэщ. Матфат Левий и къуэщ. 30Левий Симеон и къуэщ. Симеон Иудэ и къуэщ. Иудэ Исуф и къуэщ. Исуф Ионан и къуэщ. Ионан Елиаким и къуэщ. 31Елиаким Мелеай и къуэщ. Мелеай Майнан и къуэщ. Майнан Маттафай и къуэщ. Маттафай Нафан и къуэщ. Нафан Даут и къуэщ. 32Даут Иессе и къуэщ. Иессе Овид и къуэщ. Овид БоӀаз и къуэщ. БоӀаз Салмон и къуэщ. Салмон Наасон и къуэщ. 33Наасон Аминадав и къуэщ. Аминадав Арам и къуэщ. Арам Есром и къуэщ. Есром Фарес и къуэщ. Фарес Иудэ и къуэщ[+]. 34Иудэ Екъуб и къуэщ. Екъуб Исхьэкъ и къуэщ. Исхьэкъ Ибрэхьим и къуэщ. Ибрахьим Тэрахъ и къуэщ. Тэрахъ Нахъор и къуэщ. 35Нахъор Серух и къуэщ. Серух Рагав и къуэщ. Рагав Фалек и къуэщ. Фалек Евер и къуэщ. Евер Салэ и къуэщ. 36Салэ Кайнан и къуэщ. Кайнан Арфаксад и къуэщ. Арфаксад Щэм и къуэщ. Щэм Нухь и къуэщ. Нухь Ламех и къуэщ. 37Ламех Мафусал и къуэщ. Мафусал Енох и къуэщ. Енох Иаред и къуэщ. Иаред Малелеил и къуэщ. Малалеил Кайнан и къуэщ. 38Кайнан Енощ и къуэщ. Енощ Щэт и къуэщ. Щэт Адэм и къуэщ. Адэм Тхьэм ейщ[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Гуэныхь иригъэлэжьын щхьэкӀэ, шейтӀаныр Хьисэ и ужь зэритар


(Маттэ 4:1-11; Марк 1:12-13)

1[•]Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр и гум куууэ хыхьауэ, Хьисэ Иорданыпсым къыӀукӀыжащ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм ар губгъуэ нэщӀым ишащ. 2Гуэныхь иригъэлэжьын щхьэкӀэ шейтӀаныр а щӀыпӀэм Хьисэ и ужь махуэ плӀыщӀкӀэ къыщитащ. А махуэхэм Хьисэ зыри ишхакъым, махуэ плӀыщӀ нэужьым ар къэмэжэлӀащ[+].

3ШейтӀаным Хьисэ къыжриӀащ итӀанэ:

– Уэ Тхьэм ури-Къуэмэ, щӀакхъуэ хъуну мы мывэм унафэ хуэщӀ.

4Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ,[*] – жриӀащ Хьисэ шейтӀаным, – «ЩӀакхъуэ къудейкъым цӀыхур зэрыпсэунур, атӀэ дэтхэнэ псалъэу Тхьэм къыбгъэдэкӀырщ».

5Хьисэ бгы лъагэ гуэрым дишщ, дунейм тет къэралыгъуэ псори зы нэпӀэзыпӀэм къригъэлъагъури, 6шейтаным къыжриӀащ итӀанэ:

– Мы къэралыгъуэхэм я тепщэныгъэ псори щӀыхьышхуэу яӀэри сэ уэ уэстынущ, ахэр си ӀэмыщӀэм илъщ икӀи сэ сызыхуейм естыну сыхуитщи[+]. 7Аращи, лъэгуажьэмыщхьэу ууву сэ сыбгъэлъапӀэмэ, мы псори ууей хъунущ.

8Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ,[*] – жриӀэжащ Хьисэ, – «Зиусхьэну уи Тхьэр бгъэлъапӀэурэ, узыхуэлэжьэн хуейр абы и закъуэщ».

9Абы и ужькӀэ шейтӀаным Хьисэ Ерусалим ишэщ, Тхьэм и унэшхуэм и нэхъ лъагапӀэ дыдэм тригъэувэри, къыжриӀащ абы и ужькӀэ:

– Уэ Тхьэм ури-Къуэмэ, мыбдеж зыщедзых; 10-11Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщи:[*]

«Тхьэм и мелыӀычхэм укъахъумэну
унафэ къахуищӀынущ,
мывэм уи лъакъуэхэмкӀэ
ужьэхэмыуэн щхьэкӀэ,
я ӀэхэмкӀэ узэрахьэнущ»[+].

12– Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ,[*] – жэуап иритыжащ Хьисэ абы, – «Зиусхьэну уи Тхьэр умыгъэунэху!»

13Хьисэ гуэныхь зэрыригъэлэжьын Ӏэмал псори щиухым, и пӀалъэр къэсмэ, къигъэзэжыну ӀукӀыжащ шейтӀаныр.


Хьисэ и лэжьыгъэр Галилей хэкум зэрыщиублар


(Маттэ 4:12-17; Марк 1:14-15)

14[•]Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ Хьисэ Галилей хэкум игъэзэжащ итӀанэ. Хьисэ теухуа хъыбарыр а хэку псом щызэлъащӀысащ. 15ЦӀыху псоми щӀыхь къыхуащӀурэ, Хьисэ абыхэм я синэгуэгухэм[*] Тхьэм и псалъэхэр щаригъащӀэрт[+].


Назарет дэс цӀыхухэм Хьисэ зэрамыдар


(Маттэ 13:53-58; Марк 6:1-6)

16Хьисэ щапӀа Назарет къалэм[*] кӀуащ. И хабзэм тету, щэбэт махуэм[*] синэгуэгум щӀыхьащ. Тхьэм и псалъэу тхахэм щыщ къахуеджэну, абы щӀэсхэм я пащхьэм иуващ[+]. 17Ешайа бегъымбарым и тхылъыр къратащ. Тхылъыр зэгуихри, мыпхуэдэу здит щӀыпӀэр[*] къигъуэтащ:

18«Зиусхьэным и Псэ ЛъапӀэр сигу илъ хъуащ;
Тхьэм дагъэ лъапӀэр къысщихуащи.
КъыщӀысщихуар тхьэмыщкӀэхэм хъыбарыфӀыр
яхуэсӀуэтэн папщӀэкӀэщ.
Зи гур кӀуэдахэм ягу къызэфӀэзгъэувэжыну,
щхьэхуит зэрыхъужынум и хъыбар
лъэхъуэщым щӀэсхэм езгъэщӀэну,
нэфхэр къэзгъэплъэжынуи,
гугъуехь зытелъхэр щхьэхуит сщӀыжынуи
Тхьэм сыкъигъэкӀуащ.
19Зиусхьэным и нэфӀ цӀыхухэм къащыщыхуэну
илъэсыр къызэрысам и хъыбар
езгъэщӀэнуи сыкъигъэкӀуащ».

20Хьисэ, тхылъыр зэтрипӀэжщ, синэгуэгу ӀуэхутхьэбзащӀэм иритри, тӀысащ. Синэгуэгум щӀэс цӀыху псоми я нэхэр абы траубыдащ. 21Хьисэ абыхэм яжриӀэу щӀидзащ:

– ФедаӀуэурэ, Тхьэм и псалъэу тхахэм хэт мы псалъэхэр нобэ пэж хъуащ.

22ЦӀыхухэм хуабжьу ягу ирихьащ Хьисэ, абы и псалъэ дахэхэри ягъэщӀэгъуащ.

– Исуф и къуэр аракъэ мыр? – жаӀащ.

23– Щэч хэмылъу мы псэлъэжьыр къызжефэнщ: «Дохутыр, уэ зыгъэхъуж». ИтӀанэ къызжефэнщ: «Капернаум къалэм щыблэжьауэ зэхэтхам хуэдэ Ӏуэхухэр мы ущапӀа къалэм щылэжь», – яжриӀащ абыхэм Хьисэ[+].

24Ар жиӀэри, Хьисэ къыщӀигъужащ:

– Пэжыр нывжызоӀэ, зы бегъымбари езыр щалъхуа къалэм щадэркъым[+]. 25Ауэ пэжыр нывжызоӀэ, Иляс бегъымбарым[*] и зэманым уафэм илъэсищрэ мазихкӀэ зызэхуищӀу, уэшх къемышхыу щыхъум, зэрыкъэралу гъаблэшхуэм щыхэхуам, Израил къэралым фызабэ куэд ису щытащ[+]. 26Апхуэдэу щыта пэтми, абыхэм ящыщ гуэрым деж Тхьэм Иляс игъэкӀуакъым, ауэ Сидон къалэм и Ӏэхэлъахэм ит Сарептэ жылэм дэс фызабэ гуэрым деж игъэкӀуащ. 27Елисей бегъымбарым[*] и зэманми уэшын узыфэ зэфыкӀ цӀыху куэд Израил ису щытащ, ауэ Елисей абыхэм ящыщ зыри игъэхъужакъым, Сирие хэкум щыщ Нееман зи цӀэ закъуэм фӀэкӀ.

28Ар щызэхахым, синэгуэгум щӀэс цӀыху псори хуабжьу къэгубжьащ. 29Ахэр къэтэджри, Хьисэ къалэм къыдахуащ икӀи къалэр зытет бгым щадзыну драшеящ. 30Ауэ Хьисэ абыхэм я зэхуаку дэкӀри ежьэжащ[+].


Хьисэ лӀы гуэрым жин бзаджэр зэрыхихуар


(Марк 1:21-28)

31[•]Хьисэ Галилей хэкум щыщ Капернаум къалэм[*] къехри, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэу щэбэт махуэм щӀидзащ итӀанэ[+]. 32Тхьэм и псалъэхэр Хьисэ зэраригъащӀэ щӀыкӀэр икъукӀэ ягъэщӀэгъуащ цӀыхухэм, тепщэныгъэшхуэ иӀэу абыхэм епсалъэрти[+].

33Жин бзаджэм иӀыгъ лӀы гуэр щӀэтт синэгуэгум. Ар макъышхуэкӀэ къахэкӀиящ:

34– Къэгъанэ! Сыт уи Ӏуэхуу дэ къытхэлъыр, Назарет щыщ Хьисэ? Дыбгъэунэхъуну укъэкӀуа? Уэ хэт ущыщми, сощӀэ: Тхьэм къыбгъэдэкӀа ЛъапӀэр уэращ[+].

35– Щыгъэти, мы лӀым къыхэкӀыж! – жиӀащ Хьисэ, жин бзаджэм егийри. ЦӀыху псоми я пащхьэм лӀыр щриудри, зыри иримыщӀэу, жин бзаджэр абы хэкӀыжащ[+].

36ЦӀыху псоми ар хуабжьу ягъэщӀагъуэурэ, зыр адрейм еупщӀырт:

– Ар сыт! ГъэщӀэгъуэн! Тепщэныгъэшхуэрэ лъэкӀыныгъэшхуэрэ иӀэу, жин бзаджэхэм унафэ яхуищӀурэ, цӀыхухэм яхеху.

37Аращи, Хьисэ теухуа хъыбарыр хэкум дэнэкӀи щызэлъащӀысащ.


Хьисэ цӀыху куэд зэригъэхъужар


(Маттэ 8:14-17; Марк 1:29-34)

38[•]Синэгуэгум къыщӀэкӀыжри, Хьисэ Симон и унэм щӀыхьащ. Симон и щыкъу анэр плъыржьэр гуащӀэм хуабжьу хигъэзыхьауэ пӀэм хэлът. Ар игъэхъужыну Хьисэ елъэӀуащ[+]. 39Хьисэ сымаджэм щхьэщыувэщ, плъыржьэрым егийри, хихуащ. ЗанщӀэу къызэфӀэувэри, абыхэм хьэщӀагъэ къарихащ цӀыхубзым.

40Дыгъэр щыкъухьэм, узыфэ зэмылӀэужьыгъуэхэр зиӀэ сымаджэ псори Хьисэ къыхуашэу щӀадзащ псоми. Абыхэм ящыщ дэтхэнэри, и Ӏэр трилъхьэурэ, игъэхъужырт. 41Жин бзаджэхэри, «Уэращ Мэссихьу Тхьэм и Къуэр», жаӀэу къэгуоурэ, цӀыху куэдым къахэкӀыжырт. Ар зэры-Мэссихьыр ящӀэрти, егийри, псэлъэну хуит ищӀакъым Хьисэ[+].


Галилей хэкур къызэхикӀухьурэ, Хьисэ Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр иригъэдаӀуэу зэрыщытар


(Марк 1:35-39)

42[•]Нэху зэрыщу, къалэм дэкӀри, Хьисэ щӀыпӀэ пхыдза гуэрым кӀуащ. ЦӀыху гупышхуэ лъыхъуэрт абы икӀи къыщагъуэтым, я деж къагъэнэну хэтащ[+].

43Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм[*] теухуа хъыбарыфӀыр цӀыхухэм нэгъуэщӀ къалэхэми щахуэсӀуэтэн хуейщ. Аращ Тхьэм сыкъыщӀигъэкӀуар, – яжриӀащ абыхэм Хьисэ.

44Галилей хэкум ит синэгуэгухэм цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм щригъэдэӀуащ апхуэдэу.

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


И гъуэгу ирикӀуэн щхьэкӀэ, Хьисэ япэ цӀыхуищыр къызэрыхуриджар


(Маттэ 4:18-22; Марк 1:16-20)

1[•]Зэгуэрым, Геннисарет гуэлым[*] и Ӏуфэм Ӏуту, Тхьэм и псалъэхэм едэӀуэн щхьэкӀэ, цӀыху гупышхуэ зэхуэсри, Хьисэ къыжьэхэзэрыхьащ[+]. 2Псы Ӏуфэм кхъуафэжьеитӀ Ӏуту Хьисэ илъэгъуащ абдежым. Абыхэм къикӀауэ, бдзэжьеящэхэм яхъхэр ягъэкъэбзэжырт. 3А кхъуафэжьейхэм языхэзым, Симон ейм, итӀысхьэри, Ӏуфэм тӀэкӀу ӀукӀуэтыну Хьисэ Симон елъэӀуащ. ИтӀанэ кхъуафэжьейм ису, Тхьэм и псалъэхэр цӀыху гупышхуэм яригъащӀэу щӀидзащ.

4ЦӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр яригъэщӀа нэужь, Хьисэ Симон жриӀащ:

– КууупӀэм хыхьи, бдзэжьей къэвубыдын щхьэкӀэ, фихъхэр хэвдзэ[+].

5Гъуазэ, дэ жэщ псом гугъу дехьу дылэжьащ, зыри къэдубыдыфакъым, – жиӀащ Симон, – ауэ уэ зэрыжыпӀэм тету хъыхэр хэздзэнщ.

6Хъыхэр щыхадзэм, апхуэдизкӀэ бдзэжьей куэд къаубыдати, яхъхэм зэфӀэтхъыу щӀадзащ. 7Адрей кхъуафэжьейм ис я ныбжэгъухэм Ӏэ хуащӀащ къакӀуэу къадэӀэпыкъуну. Ахэр къакӀуэри, кхъуафэжьеитӀыр щӀилъэфэным нэсыху, бдзэжьейр из ящӀащ.

8Ар щилъагъум, Хьисэ и лъабжьэм зыщӀидзэри, Симон Петр жиӀащ:

– ЗбгъэдэкӀ, Зиусхьэн, сэ сыцӀыху гуэныхьщӀакӀуэщ.

9Апхуэдэу щӀыжиӀар апхуэдизкӀэ бдзэжьей куэд къаубыдат, езыри адрей и гъусэхэри гужьеигъуэм хэхуати, аращ. 10Ещхьыркъабзэу, Зеведей и къуитӀри, Екъубрэ Иуанрэ, Симон дэлажьэу щытахэр, къэуӀэбжьащ.

– Умышынэ! – жриӀащ Хьисэ Симон. – Бдзэжьей къэвубыдын щхьэкӀэ, абы и ужь узэритам ещхьу, нобэ щыщӀэдзауэ цӀыхухэр сэ си гъуэгу къытебгъэхьэнущ[+].

11Я кхъуафэжьейхэр псы уфэм къралъэфэлӀэжа нэужь, псори къагъанэри, Хьисэ и ужь иуващ ахэр.


Уэшын уз зыпкърыт лӀы гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 8:1-4; Марк 1:40-45)

12[•]Хьисэ къалэ гуэрым щыӀэу, уэшын уз зыпкърыт зылӀ къыхуэкӀуащ. Хьисэ зэрилъагъуу, щӀым бгъэгукӀэ зытридзэри, ар къелъэӀуащ:

– Зи щӀыхь ин, ухуеймэ, сыбгъэхъужыфынущ[+].

13И Ӏэр ишийщ, абы теӀэбэри,[*] Хьисэ жиӀащ:

– Сыхуейщ, узыншэ хъуж!

Уэшын узыр а лӀым щхьэщыкӀащ асыхьэтым. 14Хьисэ абы ириухылӀащ:

– Мыр зыми хуумыӀуэтэж, ауэ дин пашэм деж кӀуэи, зыкъегъэлъагъу. Мусэ бегъымбарым и унафэм тету къурмэн щӀы узэрыхъужам щхьэкӀэ. УзэрыхъужамкӀэ цӀыхухэм я пащхьэм щыхьэт щыхъунущ ар[+].

15Апхуэдэу щыт пэтми, Хьисэ и хъыбар нэхъапэм нэхърэ нэхъыбэу цӀыхухэм ялъэӀэс хъуащ. Хьисэ жиӀэхэм едэӀуэну, я узыфэхэри ирагъэгъэхъужыну цӀыху гупышхуэхэр абы деж къакӀуэрт. 16Ауэ цӀыхухэм яхэкӀыурэ, Тхьэм щелъэӀуну щӀыпӀэ пхыдзахэм кӀуэныр и хабзэу щытащ Хьисэ[+].


Пкъыуэ хъуа лӀы гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 9:1-8; Марк 2:1-12)

17[•]Хьисэ цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэрт махуэ гуэрым. Галилей, Иудей хэкухэм щыщ жылагъуэ псоми, Ерусалими къикӀа фарисейхэри[*] торэт егъэджакӀуэ пашэхэри[*] Хьисэ къедаӀуэ цӀыхухэм яхэст. Сымаджэхэр игъэхъужыну Зиусхьэным и къарур хэлът Хьисэ[+]. 18Пкъыуэ хъуа лӀы гуэр, алэрыбгъум телъу, лӀы зыбжанэм къахьырт, унэм щӀахьэу Хьисэ и пащхьэм иралъхьэну. 19Ауэ цӀыхур апхуэдизкӀэ увти, сымаджэр унэм щӀахьэн яхузэфӀэкӀакъым. Апхуэдэу щыхъум, унащхьэм дэкӀуейщ, унащхьэм щыщ трахри, сымаджэр, алэрыбгъум зэрытелъу, цӀыху псоми ялъагъуу, Хьисэ и пащхьэм деж щрагъэлэлэхащ.

20Абыхэм я фӀэщхъуныгъэр щилъагъум, Хьисэ жиӀащ:

– Уи гуэныхьхэр къыпхуэгъуащ[+].

21Ар щыжиӀэм, торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ фарисейхэмрэ ягукӀэ жаӀащ:

– Хэт мыр? Тхьэр игъэпцӀыркъэ? Тхьэм фӀэкӀ, хэт гуэныхьхэр игъэгъун зылъэкӀынур[+]?

22Абыхэм ягукӀэ жаӀэр ищӀэрти, Хьисэ яжриӀащ:

– Сыт фэ фигукӀэ апхуэдэ щӀыжыфӀэр? 23Сытыра нэхъ тыншыр: «Уи гуэныхьхэр къыпхуэгъуащ» жыпӀэныра, хьэмэрэ «Къэтэджи, ежьэж» жыпӀэныра? 24ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм[*] гуэныхьхэр игъэгъуну дунейм тепщэныгъэ зэрыщиӀэр фщӀэн щхьэкӀэ, – жиӀэщ, Хьисэ пкъыуэ хъуа лӀым зыхуигъазэри жриӀащ:

– Уэ ныбжызоӀэ, къэтэдж, уи алэрыбгъур къащти, уи унэ кӀуэж.

25Асыхьэтым абыхэм я пащхьэм лӀыр къыщытэджщ, алэрыбгъу зытелъар къищтэри, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀурэ, и унэм кӀуэжащ. 26ЦӀыху псоми я гур щӀэхуауэ Тхьэм фӀыщӀэ хуащӀащ. Зэрыгъэщтэжауэ жаӀащ абыхэм:

– Сыту телъыджэ нобэ дэ тлъэгъуар!


И гъуэгу ирикӀуэну, Хьисэ Левий къызэрыхуриджар


(Маттэ 9:9-13; Марк 2:13-17)

27[•]Абы и ужькӀэ ежьауэ, хьэкътын ахъшэ щыхах унэм деж щысу, хьэкътын ахъшэр хэзых лӀы гуэр, Левий зи цӀэр, илъэгъуащ Хьисэ.

– Си ужь къиувэ! – жриӀащ абы Хьисэ. 28Левий къэтэджщ, псори къигъанэри, Хьисэ и ужь иуващ.

29Левий и унэм гухэхъуэ Ӏэнэ Хьисэ щыхутригъэуващ итӀанэ. Хьэкътын ахъшэр хэзыххэри нэгъуэщӀ хьэщӀэ куэди Ӏэнэм пэрыст[+]. 30Ар щалъагъум, фарисейхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм губгъэн хэлъу жраӀащ:

– Хьэкътын ахъшэр хэзыххэмрэ гуэныхь зыщӀэхэмрэ сыт фащӀыдэшхэ-фащӀыдефэр[+]?

31– Узыншэхэракъым дохутыр хуэныкъуэр, атӀэ сымаджэхэращ, – яжриӀащ Хьисэ. 32– Щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхухэр къезджэн папщӀэкъым сыкъыщӀэкӀуар, атӀэ гуэныхь зыщӀэхэр я гуэныхьхэм хущӀегъуэжыным къыхуезджэн щхьэкӀэщ[+].


НэщӀым теухуауэ журт пашэхэр Хьисэ къызэреупщӀар


(Маттэ 9:14-17; Марк 2:18-22)

33[•]Фарисейхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ Хьисэ къыжраӀащ:

– Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэр нэщӀ[*] исырейщ икӀи Тхьэм йолъэӀу, фарисейхэм я гъуэгу ирикӀуэхэри аращ, ауэ уэ уи гъуэгу ирикӀуэхэр машхэ икӀи йофэ[+].

34– Щауэр я гъусэхукӀэ щауэм и гъусэхэр нэщӀ ивгъэсыну? – яжриӀащ Хьисэ абыхэм[+]. 35– Ауэ щауэр абыхэм пэӀэщӀэ щащӀыну махуэхэр къэунэхунущ. Мис а махуэхэм нэщӀ исынущ ахэр[+].

36Зы ущие хъыбар яжриӀащ итӀанэ:

– ЩыгъыныщӀэм щыдэжын къыпитхъыурэ щыгъыныжьым щидэжыркъым зыми. Апхуэдэу ищӀмэ, щыгъыныщӀэр зэфӀэтхъынущ икӀи щыгъыныщӀэм щыщ щыдэжыныр щыгъыныжьым екӀунукъым. 37ФадэщӀэр зыми фэнд тӀорысэм иригъахъуэркъым. Апхуэдэу ищӀмэ, фадэщӀэм фэндхэр зэгуитхъынурэ, къижынущ, езы фэндхэри абы текӀуэдэнущ. 38ФадэщӀэр фэндыщӀэхэм ирагъэхъуэн хуейщ. ТӀури къызэтенэнущ абы щыгъуэ. 39ЩытынкӀэ ирикъуа фадэм ефам фадэщӀэр игу ирихьынукъым; щытынкӀэ ирикъуа фадэр нэхъыфӀщи.

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм гуэдз щхьэмыжхэр щэбэт махуэм къызэрыпачар


(Маттэ 12:1-8; Марк 2:23-28)

1[•]Хьисэ гуэдз хьэсэхэм хэтурэ кӀуэрт щэбэт махуэ гуэрым. И гъуэгу ирикӀуэхэм гуэдз щхьэмыжхэр къыпачым, я ӀэхэмкӀэ яӀуэтурэ яшхырт. 2Фарисейхэм ящыщ гуэрхэм жаӀащ:

– Щэбэт махуэм хабзэкӀэ пщӀэ мыхъунур[*] сыт щӀэфщӀэр?

3Даутрэ Даут и гъусэхэмрэ мэжалӀэ щыхъум, абы ищӀам феджакъэ? – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 4– Тхьэм и унэм щӀыхьэщ, Тхьэм и пащхьэм цӀыхухэм иралъхьа щӀакхъуэр[*] къищтэри ишхащ абы, и гъусэхэми яригъэшхащ. ХабзэмкӀэ дин пашэхэм фӀэкӀ нэгъуэщӀ гуэрым а щӀакхъуэр ишх мыхъуну щытащ.

5Хьисэ яжриӀащ итӀанэ:

– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр щэбэт махуэми и зиусхьэнщ.


Зи Ӏэ лъэныкъуэр гъуа лӀы гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 12:9-14; Марк 3:1-6)

6НэгъуэщӀ щэбэт махуэ гуэрым Хьисэ, синэгуэгум щӀыхьауэ, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэрт. Зи Ӏэ ижьыр гъуа лӀы гуэр абы щӀэтт[+]. 7Щэбэт махуэм Хьисэ а лӀыр игъэхъужынрэ имыгъэхъужынрэ, торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ фарисейхэмрэ кӀэлъыплъырт, зэрагъэкъуэншэн щхьэусыгъуэ гуэр къагъуэтын щхьэкӀэ[+]. 8Ауэ абыхэм я гум илъыр ищӀэрти, Хьисэ зи Ӏэр гъуа лӀым жриӀащ:

– Къэтэджи, мы утыкум къиувэ.

Къэтэджыри, лӀыр утыкум къиуващ. 9Хьисэ абыхэм яжриӀащ итӀанэ:

– Сэ сынывоупщӀ, щэбэт махуэм фӀы пщӀэныра хьэмэрэ Ӏей пщӀэныра хабзэм къезэгъыр, псэр мыкӀуэду къебгъэлыныра, хьэмэрэ бгъэкӀуэдыныра хабзэр[+]?

10Псоми яхэплъэри, а лӀым жриӀащ итӀанэ:

– Уи Ӏэр къэший!

ЛӀым и Ӏэр къишийри, адрей Ӏэм хуэдэу хъужащ. 11Ауэ ахэр хуабжьу губжьауэ, Хьисэ мыхъумыщӀагъэу иращӀэнумкӀэ зэчэнджэщащ.


Хьисэ апостол пщыкӀутӀыр къызэрыхихар


(Маттэ 10:1-4; Марк 3:13-19)

12[•]Тхьэм елъэӀун щхьэкӀэ, Хьисэ Ӏуащхьэм дэкӀуеящ а махуэхэм. Тхьэм елъэӀуурэ, жэщ псор абы щигъэкӀуащ. 13Нэху зэрыщу, и гъуэгу ирикӀуэхэр къриджэщ, абыхэм ящыщ цӀыху пщыкӀутӀ къыхихри, апостол[*] яфӀищащ. А апостолхэр мыхэращ: 14Симону Хьисэ етӀуанэ цӀэуэ Петр зыфӀищар; абы и къуэш Индрис; итӀанэ Екъуб, Иуан, Филипп, Варфоломей,[+] 15Маттэ, Фомэ, Алфей и къуэ Екъуб, «зи къэралым гурэ псэкӀэ хуэлажьэкӀэ» зэджэ Симон,[*][+] 16Екъуб и къуэ Иудэ, Иудэ Искариот. А Иудэ Искариотырщ иужькӀэ Хьисэ къепцӀыжу тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдар[+].


Хьисэ цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм иригъэдаӀуэу, ахэр игъэхъужу зэрыщытар


(Маттэ 4:23-25)

17[•]Абыхэм я гъусэу Ӏуащхьэм къехыжри, Хьисэ сэтейм къыщыувыӀащ. И гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу гупышхуэ абдежым щытт. Абыхэм нэмыщӀуи, цӀыху гупышхуэ Иудей хэку псоми, Ерусалими, къалэхэу Тиррэ Сидонрэ зыӀут хы Ӏуфэхэми къикӀыурэ абдежым къыщызэхуэсащ. 18Хьисэ жиӀэхэм едэӀуэну икӀи я узыфэхэр ирагъэгъэхъужыну къэкӀуат а псори. Жин бзаджэхэм гугъу ирагъэхьу щытахэри игъэхъужырт Хьисэ. 19Сымаджэ псори зыгъэхъужыф къару и пкъым къыхэкӀыу зэрыщытам щхьэкӀэ, цӀыху псори хущӀэкъурт Хьисэ зэреӀусэным[+].


Гъуэгу махуэ теувахэмрэ гъуэгу мыгъуэ теувахэмрэ


(Маттэ 5:1-12)

20И гъуэгу ирикӀуэхэм яхэплъэри, Хьисэ жиӀащ:

Фэ, тхьэмыщкӀэхэр,
гъуэгу махуэ фытеуващ,
Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм[*] фыщӀэтщи.
21Фэ, иджы мэжэщӀалахэр,
гъуэгу махуэ фытеуващ,
зывгъэнщӀыжынущи.
Фэ иджы пыхьэхэр,
гъуэгу махуэ фытеуващ,
фыгуфӀэжынущи[+].
22Гъуэгу махуэ фытеуващ,
ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм[*] и гъуэгу
фызэрырикӀуэм щхьэкӀэ
цӀыхухэр фэ жагъуэгъу къыфхуэхъумэ,
фызыхагъэкӀмэ, къыфхуэхъущӀэмэ,
икӀи фи цӀэр ягъэпудмэ[+].

23– А махуэм фыгуфӀэ, фыгуфӀэурэ фыдэпкӀей, Тхьэм уафэм къыщыфхуигъэфэщэну ӀыхьэфӀыр инщи. А цӀыхухэм я адэжьхэр бегъымбархэм апхуэдэу дызекӀуэу щытащ,[+]

24– фэ, бейхэр,
гъуэгу мыгъуэ фытеуващ,
фигухэр зыгъэзагъэ Ӏуэхугъуэхэр вгъуэтакӀэщи,[+]
25фэ иджы зызыгъэнщӀахэр,
гъуэгу мыгъуэ фытеуващ,
фымэжэлӀэжынущи.
Фэ, иджы гуфӀэхэр,
гъуэгу мыгъуэ теуващ,
фыгъыжынущ икӀи фыпыхьэжынущи.
26Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ,
цӀыху псори къыфщытхъумэ,
а цӀыхухэм я адэжьхэм бегъымбар нэпцӀхэм
апхуэдэу иращӀауэ щытащи.


Фи бийхэр фӀыуэ флъагъу


(Маттэ 5:38-48; 7:12а)

27[•]– Ауэ фэ, сэ къызэдэӀуэхэм, нывжызоӀэ: Фи бийхэр фӀыуэ флъагъу, фыкъэзылъагъу мыхъухэми фӀы яхуэфщӀэ. 28Къывэбгхэм Тхьэм и нэфӀ къащыхуэну фахуелъэӀу, лей къыфкӀэлъызезыхьэхэм Тхьэм фӀыкӀэ фахуелъэӀу[+]. 29Уи зы нэкӀум къеуэм адрей уи нэкӀури хуэгъазэ. Уи щыгъын щӀыӀутелъыр птезыхым джанэри къыхуэгъанэ[+]. 30Хэтми, зыгуэркӀэ къолъэӀум ет! Уи хьэпшыпхэр птезыхми «Къызэтыж» жумыӀэ. 31ЦӀыхухэр фэ къыфхущытыну фызэрыхуейм хуэдэу, фэри абыхэм фахущыт[+].

32– ФӀыуэ фыкъэзылъагъухэм фӀэкӀа зыри фӀыуэ фымылъагъужмэ, фэркӀэ сыт хуэдэ фӀыщӀэ абы хэлъыр? ГуэныхьщӀакӀуэхэми фӀыуэ къэзылъагъухэр ялъагъужыркъэ? 33ФӀы къыфхуэзыщӀэхэм фӀы яхуэфщӀэжкӀэ, фэркӀэ сыт хуэдэ фӀыщӀэ абы хэлъыр? ГуэныхьщӀакӀуэхэми аракъэ ящӀэр? 34КъыватыжынкӀэ фызыщыгугъхэм щӀыхуэ ефткӀэ, фэркӀэ сыт хуэдэ фӀыщӀэ абы хэлъыр? ГуэныхьщӀакӀуэхэми адрей гуэныхьщӀакӀуэхэм щӀыхуэ ират, езыхэм абыхэм иратам хуэдиз къыӀахыжынкӀэ щыгугъыу. 35Фи бийхэр фӀыуэ флъагъу, абыхэм фӀы яхуэфщӀэ, къыфхуащӀэжынкӀэ фащымыгугъыу щӀыхуэ ефт. Апхуэдэу фщӀымэ, Тхьэм къыфхуигъэфэщэну ӀыхьэфӀыр ин хъунущ, Тхьэуэ Лъагэм и бынуи фыщытынущ; фӀыр зыхуэдэр зыгурымыӀуэ цӀыхухэми, цӀыху бзаджэхэми Тхьэр фӀыуэ яхущытщи[+]. 36Фи Адэ лъапӀэм гущӀэгъу зэриӀэм хуэдэу, фэри гущӀэгъу зивгъыӀэ[+].


Хьэкум зыми тевмыщӀыхь


(Маттэ 7:1-5)

37[•]– Хьэкум[*] зыми тевмыщӀыхьи, Тхьэми хьэкум фэ къыфтрищӀыхьынукъым. Зыри фымыгъэкъуанши, Тхьэми фигъэкъуэншэнукъым. ЦӀыхухэм яхуэвгъэгъу, Тхьэм фэри къыфхуигъэгъунущ[+]. 38ЦӀыхухэм фетэмэ, Тхьэри фэ къывэтэнущ. Фи пщалъэр зэщыхъу хъуауэ, иубауэ, изу, щхьэӀум къыщхьэпрылъэлъу, Тхьэм къыфхуищӀэжынщ; фэ зэрыфпщ пщалъэм хуэдэ дыдэкӀэ Тхьэм фэ къыфхуипщыжынущи[+].

39Хьисэ псалъэжь гуэр яжриӀащ итӀанэ:

– Зы нэфым адрей нэфыр ишэн лъэкӀыну? Мащэм ихуэнукъэ тӀури[+]? 40ЕджакӀуэр езыгъаджэм нэхърэ нэхъ инкъым, ауэ псори зригъэщӀа нэужь, езыгъаджэм хуэдэ мэхъу хэти[+].

41– Уи нэм щӀэлъ бжэгъум гу лъумытэу, уи къуэшым[*] и нэм щӀэлъ пхъэласкӀэр щӀэплъагъур сыт? 42Уи нэм щӀэлъ бжэгъур умылъагъуу, уи къуэшым дауэ жепӀэфрэ, «Си къуэш, уи нэм щӀэлъ пхъэласкӀэр къыщӀэзгъэх?» жыпӀэу. Уэ, бзитӀщхьитӀ, уи нэм щӀэлъ бжэгъур къыщӀэхыж япэщӀыкӀэ, уи къуэшым и нэм щӀэлъ пхъэласкӀэр къызэрыщӀэпхынур ӀупщӀ хъунщ итӀанэ.


Жыгыр зыхуэдэр къыпыкӀэмкӀэ пщӀэнущ


(Маттэ 7:17-20; 12:34б-35)

43[•]– ЖыгыфӀым Ӏей къыпыкӀэркъым, жыг Ӏейми фӀы къыпыкӀэркъым. 44Дэтхэнэ жыгри зыхуэдэр къыпыкӀэмкӀэ къэпщӀэнущ. Пыжьей жыгым ахъуо, кхъуэбанэми жызум къыпачыркъым. 45ЦӀыхуфӀым игу илъ фӀыгъуэм фӀыгъуэр къыдокӀуэ, цӀыху бзаджэми игу илъ бзаджагъэм бзаджагъэр къыдокӀуэ; жьэм къыжьэдэкӀыр гум илъырщи[+].


УхуакӀуэ губзыгъэмрэ ухуакӀуэ акъылыншэмрэ


(Маттэ 7:24-27)

46[•]– «Зиусхьэн! Зиусхьэн!» жыфӀэурэ, сыт къыщӀызжефӀэр, сэ жысӀэр щывмыгъэзащӀэкӀэ[+]? 47Си деж къакӀуэу, си псалъэхэр зэхихыу ахэр зыгъэзащӀэ дэтхэнэри зыхуэдэр нывжесӀэнщ. 48Ар зыхуэдэр щӀыр куууэ къэзытӀу, унэ лъабжьэр мывэ быдэм тезыщӀыхьа ухуакӀуэрщ. Псышхуэр къыщиум, толъкъунхэр а унэм жьэхэуащ, ауэ а унэр быдэу ящӀати, ягъэхъеин ялъэкӀакъым. 49Си псалъэхэр зэхихыу ахэр зымыгъэзащӀэр зыхуэдэр зи унэр, лъабжьэ быдэ имыӀэу, щӀы щхьэфэм тезыщӀыхьарщ. Толъкъунхэр къызэрыжьэхэуэу а унэр къызэтещэхащ. Къызэтещахэри, къиуэжащ а унэр.

#### 7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Дзэ пашэм и унэӀутыр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 8:5-13; Иуан 4:43-54)

1[•]А псалъэ псоми цӀыхухэр иригъэдэӀуа нэужь, Хьисэ Капернаум къалэм дыхьащ. 2Дзэ пашэ гуэрым фӀыуэ илъагъу унэӀут иӀэт. А унэӀутыр лӀэн гъунэгъу хъуауэ сымаджэт. 3Дзэ пашэм, Хьисэ и хъыбарыр щызэхихым, ар къакӀуэу и унэӀутыр игъэхъужыну журтхэм я нэхъыжьхэм[*] ящыщ гуэрхэр лъэӀуакӀуэ игъэкӀуащ. 4Хьисэ деж къакӀуэри, хуабжьу къелъэӀуащ ахэр:

– Уэ ар абы хуэпщӀэну хуэфащэщ,[+] 5абы ди лъэпкъыр фӀыуэ елъагъу, ди синэгуэгури тхуиухуащи.

6Абыхэм я гъусэу кӀуащ Хьисэ.

Дзэ пашэм и унэм пэгъунэгъу щыхъум, абы и ныбжьэгъухэр къыпригъажьэри, Хьисэ къажрыригъэӀащ:

– Зи щӀыхь ин, гугъу зумыгъэхь, си унэм уэ уныщӀыхьэну сэ схуэфащэкъым. 7Ар зэрысхуэмыфащэм щхьэкӀэ, уи деж си щхьэкӀэ сынэкӀуэнуи сытегушхуакъым. Ауэ зы псалъэ закъуэ жыӀэ, унафэ щӀыи, си унэӀутыр хъужынщ[+]. 8Сэри цӀыху гуэрым и унафэм сыщӀэтщ, си унафэми зауэлӀхэр щӀэтщ. Зыгуэрым «КӀуэ» жесӀэмэ, кӀуэнущ. Адрейм «КъакӀуэ» жесӀэмэ, къэкӀуэнущ. «Мыр щӀэ» жесӀэмэ, си унэӀутми ищӀэнущ.

9Ар щызэхихым, а лӀыр игъэщӀэгъуащ Хьисэ икӀи и ужь ит цӀыху гупышхуэм захуригъэзэкӀри яжриӀащ:

– Сэ нывжызоӀэ, мыпхуэдэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыху гуэри Израил къэралым изгъуэтакъым.

10Унэм ягъэзэжри, унэӀутыр хъужауэ ирихьэлӀэжащ лӀыкӀуэхэр.


Наин къалэм щыщ фызабэм и щӀалэ лӀар Хьисэ къызэригъэтэджыжар

11Хьисэ Наин къалэм кӀуэну ежьащ абы и ужькӀэ. И гъуэгу ирикӀуэхэри цӀыху гупышхуи и гъусэт абы. 12Куэбжэм щынэсым, хьэдэ къыдахыу ӀущӀащ. Ар фызабэ гуэрым и къуэ закъуэрт. А къалэм щыщ цӀыху куэд и гъусэт фызабэм. 13Зиусхьэным фызабэр щилъагъум, игу щӀэгъури жриӀащ:

– Умыгъ, ди анэ![+]

14Пхъэмбейм бгъэдыхьэри, абы теӀэбащ итӀанэ. Хьэдэр зыхьхэр къэувыӀащ. Хьисэ жиӀащ:

– Си щӀалэ, уэ бжызоӀэ, къызэфӀэувэ[+].

15ЩӀалэ лӀар къэтэджыжри, псалъэу щӀидзащ, Хьисэи ар и анэм иритыжащ.

16ЦӀыхухэр зэрыгъэщтэжащ абдежым икӀи Тхьэм щӀыхь хуащӀу жаӀащ:

– Бегъымбарышхуэ къытхэкӀащ. Тхьэр и лъэпкъым нэфӀкӀэ къеплъащ[+].

17Аращи, Хьисэ ищӀам и хъыбарыр Иудей хэку псоми абы и Ӏэхэлъахэ псоми щызэлъащӀысащ.


УмэхъакӀуэ Иуан лӀыкӀуэхэр Хьисэ деж зэригъэкӀуар


(Маттэ 11:2-19)

18[•]Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэм а псори хуаӀуэтэжащ абы. 19Иуан абыхэм ящыщ цӀыхуитӀ къриджэри, Хьисэ деж игъэкӀуащ:

– Уэра къэкӀуэн хуейр, хьэмэрэ нэгъуэщӀ гуэрым дыпэплъэн хуей? – жаӀэу еупщӀын щхьэкӀэ[+].

20Хьисэ деж щынэсым, а тӀум жаӀащ:

– ДыноупщӀыну умэхъакӀуэ Иуан уи деж дыкъигъэкӀуащ: «Уэра къэкӀуэн хуейр, хьэмэрэ нэгъуэщӀ гуэрым дыпэплъэн хуей?» жиӀэри.

21А зэманым сымаджэ куэди, узыфэ Ӏей зэфыкӀ куэди, жин бзаджэм иӀыгъ цӀыху куэди Хьисэ игъэхъужырт. ЦӀыху нэф куэди къигъэплъэжырт.

22– Вгъэзэжи, – яжриӀащ Хьисэ лӀыкӀуэхэм, – флъэгъуамрэ зэхэфхамрэ Иуан хуэфӀуэтэж: Нэфхэр къоплъэж, лъашэхэр тэрэзу зекӀуэ, уэшын уз зыпкърытхэр узыншэ, дэгухэм зэхах мэхъуж, лӀахэр къотэджыж, тхьэмыщкӀэхэм хъыбарыфӀыр къалъоӀэс. 23Гъуэгу махуэ теуващ зи гум мыхъун сэр щхьэкӀэ къэзымыгъэкӀыр[+].

24Иуан и лӀыкӀуэхэр ежьэжа нэужь, Хьисэ цӀыху гупышхуэхэм Иуан теухуауэ яжриӀэу щӀидзащ:

– Губгъуэ нэщӀым фыщихьам, сыт флъагъуну фи гугъар? Жьым игъэщэнауэ къамыл флъагъун фи гугъа[+]? 25Армырамэ, сыт флъагъун фи гугъар, абы фыщихьам? Дахэу хуэпа цӀыху гуэрт? Дахэ дыдэу хуэпауэ, къулейуэ псэухэр зыщӀэсыр пащтыхьхэм я унэшхуэхэрщ. 26АтӀэ, сыт флъагъун фи гугъар, абы фыщихьам? Бегъымбарырат? Сэ нывжызоӀэ, ар бегъымбар къудейкъым, ар бегъымбарым нэхърэ нэхъ лъапӀэщ[+]. 27Ар Тхьэм и псалъэу тхахэм зи хъыбар[*] мыпхуэдэу яхэт лӀыкӀуэрщ:

«Мис, сэ си лӀыкӀуэр уяпэ къихуэу нэзгъэкӀуэнурэ,
абы уи гъуэгур пхуигъэпсынущ»[+].

28– Сэ нывжызоӀэ, цӀыхубзхэм къалъхуахэм щыщу умэхъакӀуэ Иуан нэхърэ нэхъ лъапӀэ щыӀэкъым. Апхуэдэу щыт пэтми, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀэт цӀыхухэм я нэхъ цӀыкӀури Иуан нэхърэ нэхъ лъапӀэщ[+].

29Хьисэ и псалъэм къедаӀуэу щыт цӀыху псоми, хьэкътын ахъшэр[*] хэзыххэри абыхэм яхэту, Тхьэм и псалъэхэр захуэу ялъытащ. Ахэращ Иуан зезыгъэумэхъар[+]. 30Ауэ фарисейхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ ящӀэн хуейуэ Тхьэм фӀэзахуэр ялэжын ядакъым. Иуан зезыгъэумэхъын зымыдар ахэращ.

31– Иджырей цӀыхухэр сытым езгъэщхьын? – жиӀащ Хьисэ. – Сыт ахэр зыхуэдэр? 32Уэрамым тесу, зыр адрейм еджэурэ, мыпхуэдэу жызыӀэ щӀалэхэм ещхьщ:

«Бжьамийхэм дыфхуепща пэтми,
фэ фыкъэфакъым;
дэ гъыбзэ уэрэд фхужытӀа пэтми,
фэ фыгъакъым».

33– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ умэхъакӀуэ Иуан къэкӀуащ. Абы щӀакхъуэ ишхыркъым, фади ефэркъым. «Ар жин бзаджэм иӀыгъщ», жывоӀэ[+]. 34ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр къэкӀуащ. Ар машхэ икӀи йофэ. «Ешхэн-ефэныр зи щӀасэу, хьэкътын ахъшэр хэзыххэмрэ гуэныхь зыщӀэхэмрэ я ныбжьэгъущ», жывоӀэ[+]. 35Тхьэм и акъылыфӀагъэр зыщта цӀыху псоми а акъылыфӀагъэр ягъэщыпкъэ.


Гуэныхь зыщӀэ цӀыхубз псэжь гуэрым и гуэныхьхэр Хьисэ зэрыхуигъэгъуар

36[•]Фарисейхэм ящыщ гуэрым Хьисэ игъэшхэну иригъэблэгъащ. Фарисейм и унэм щӀыхьэри, Хьисэ Ӏэнэм пэрытӀысхьащ. 37Къалэм щыщ гуэныхьыщӀэ цӀыхубз псэжь гуэрым Хьисэ фарисейм и унэм щышхэну зэреблэгъар къищӀащ. Алавастрэ зи цӀэ мывэм къыхэщӀыкӀауэ, зы барщыбэ, дагъэ лъапӀэ иту, къыздихьри къэкӀуащ ар. 38Хьисэ и щӀыбагъкӀэ къыщыбгъэдыхьэри, апхуэдизкӀэ хуабжьу гъати, и нэпсхэмкӀэ Хьисэ и лъакъуэхэр псыф ищӀащ. Абы и щхьэцымкӀэ Хьисэ и лъакъуэхэр илъэщӀыжащ, и лъакъуэхэм ба яхуищӀащ, дагъэ лъапӀэм щыщи щихуащ.

39Хьисэ къезыгъэблэгъа фарисейм ар щилъагъум, игукӀэ жиӀащ:

– Мыр бегъымбару щытатэмэ, мы къеӀуса цӀыхубзыр зыхуэдэр, ар гуэныхьыщӀэ цӀыхубз псэжьу зэрыщытыр къищӀэнт[+].

40– Симон, зыгуэр ныбжесӀэнщ, – жриӀащ Хьисэ а лӀым.

– КъызжеӀэ, дин егъэджакӀуэ, – жэуап иритыжащ Симон.

41– ЩӀыхуэ зыт лӀы гуэрым и щӀыхуэ цӀыхуитӀым ятелът, зым динар[*] щитху, адрейм тхущӀ, – жиӀащ Хьисэ[+]. 42– Ауэ щӀыхуэр япшыныжын щалъэмыкӀым, тӀуми яхуигъэгъуащ. АтӀэ къызжеӀэ, а тӀум ящыщу дэтхэнэра щӀыхуэ зыт лӀыр нэхъыфӀу зылъагъунур[+]?

43– СызэригугъэмкӀэ, нэхъыбэ зыхуигъэгъуаращ, – жиӀащ Симон.

– КъэпщӀащ, – жиӀащ Хьисэ.

44ЦӀыхубзым дежкӀэ зигъазэри, Хьисэ Симон жриӀащ итӀанэ:

– Мы цӀыхубзыр плъагъурэ? Уи унэм сыкъыщыщӀыхьэм, си лъакъуэхэр иристхьэщӀыну уэ псы къызэптакъым, ауэ мы цӀыхубзым и нэпсхэмкӀэ си лъакъуэхэр псыф ищӀри, и щхьэцымкӀэ илъэщӀыжащ. 45Уэ ба къысхуэпщӀакъым, сэ унэм сыкъызэрыщӀыхьэрэ мы цӀыхубзым си лъакъуэхэм зэпымыууэ ба къыхуещӀ. 46Си щхьэм дагъэ къыщыпхуакъым, мыбы си лъакъуэхэм дагъэ лъапӀэр къащихуащ[+]. 47Абы къыхэкӀкӀэ уэ ныбжызоӀэ, фӀылъагъуныгъэшхуэ игу илъщи, абы и гуэныхь куэдыр къыхуэгъуащ. Ауэ мащӀэу зыхуэгъуам игу фӀылъагъуныгъэ мащӀэщ илъыр.

48Хьисэ цӀыхубзым жриӀащ итӀанэ:

– Уи гуэныхьхэр къыпхуэгъуащ[+].

49Адрей хьэщӀэхэм ягукӀэ жаӀащ итӀанэ:

– Хэт гуэныхьхэр зыгъэгъу мы лӀыр?

50Хьисэ цӀыхубзым жриӀащ:

– Уи фӀэщхъуныгъэм умыкӀуэду укъригъэлащ. Гъуэгу махуэ. Уигу ирезагъэ[+].

#### 8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ и гъуса цӀыхубзхэр

1Абы и ужькӀэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм[*] теухуа хъыбарыфӀыр цӀыхухэм яхуиӀуатэурэ, Хьисэ къалэхэри жылэхэри къызэхикӀухьащ, и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр и гъусэу[+]. 2Жин бзаджэхэр яхихужауэ икӀи я узыр ящхьэщихауэ цӀыхубз гуэрхэри и гъусэт: Магдалэ жылэм щыщ Мэриему Хьисэ жин бзаджибл зыхихужыгъар,[+] 3пщы Ирод[*] и унэзехьэу Хузэ зи цӀэм и фыз Иуаннэ, Сусаннэ, нэгъуэщӀ куэди. А цӀыхубзхэр я мылъкумкӀэ Хьисэрэ абы и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ дэӀэпыкъуэгъу яхуэхъурт[+].


Жылэ зысэм теухуа ущие хъыбарыр


(Маттэ 13:1-9; Марк 4:1-9)

4[•]Дэтхэнэ жылэми къикӀыурэ цӀыху гупышхуэ къызэхуэсауэ, цӀыхухэр Хьисэ деж къыщекӀуалӀэм, мы ущие хъыбарыр абыхэм яхуиӀуэтащ:

5– Жылэ исэну лӀы гуэр дэкӀащ. Здисэм, жылэм щыщ гъуэгум телъэлъащ. ЦӀыхухэм ар лъэгукӀэ хаутэри, къуалэбзухэм ящыпащ. 6ЩӀы мывалъэми хэлъэлъащ жылэм щыщ. Ахэр къыщыхэкӀри, псы зэрамыгъуэтым щхьэкӀэ, гъужащ. 7А жылэ дыдэм щыщ банэхэм хэлъэлъащ. Банэхэм абыхэм щӀыгъуу зыкъаужьри, жылэм къикӀыкӀар банэхэм ятхьэлащ. 8А жылэм щыщ щӀыгулъ фӀыцӀэми хэлъэлъащ. Ахэр къэкӀри, щхьэмыжхэр къапыкӀащ, зы гуэдз хьэдзэр гуэдз хьэдзищэ хъуащ.

Ар жиӀа нэужь, макъышхуэкӀэ щӀигъужащ Хьисэ:

– ИридэӀуэну тхьэкӀумэ зиӀэр иредаӀуэ[+].


Ущие хъыбархэр Хьисэ цӀыхухэм щӀахуиӀуэтар


(Маттэ 13:10-17; Марк 4:10-12)

9[•]И гъуэгу ирикӀуэхэр къеупщӀащ Хьисэ:

– Мы ущие хъыбарым сыт къикӀыр?

10– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм и щэхухэр фщӀэну абы хуитыныгъэ къывитащ фэ, – жиӀащ Хьисэ, – ауэ нэгъуэщӀ цӀыхухэм ущие хъыбархэмкӀэ сопсалъэ. Аращи,[*]

«еплъ пэтми, абыхэм ялъагъунукъым,
даӀуэ пэтми, къагурыӀуэнукъым»[+].


Жылэр зысэм теухуа ущие хъыбарым къикӀыр


(Маттэ 13:18-23; Марк 4:13-20)

11– Ущие хъыбарым къикӀыр мыращ: Жылэр Тхьэм и псалъэрщ[+]. 12ЦӀыхухэм ящыщ зы гупыр гъуэгум телъэлъа жылэм хуэдэщ. Ахэрщ Тхьэм и псалъэхэр зэхэзыххэр, ауэ шейтӀаныр къакӀуэм, абыхэм фӀэщхъуныгъэ яримыгъэгъуэтурэ, а псалъэхэр я гум ирехыж, Тхьэм ахэр къримыгъэлын щхьэкӀэ. 13Адрей цӀыху гупыр мывалъэм хэлъэлъа жылэм хуэдэщ. Ахэрщ Тхьэм и псалъэхэр зэрызэхахыу а псалъэхэр щыгуфӀыкӀыурэ зыщтэр, ауэ абыхэм лъабжьэ яӀэкъым. ФӀэщхъуныгъэм и гъуэгу куэдрэ теткъым. Я фӀэщхъуныгъэм и щыпкъагъэр гъэунэхуа щыхъукӀэ, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгу токӀыж[+]. 14НэгъуэщӀ цӀыху гупыр банэхэм яхэлъэлъа жылэм хуэдэщ. Ахэрщ Тхьэм и псалъэхэр зэхэзыххэр, ауэ мы дунейм щызекӀуэ гугъуехьхэмкӀи, беягъэмкӀи, гъащӀэм и тхъэгъуэхэмкӀи хуэм-хуэмурэ зрагъэтхьэлэ. Абыхэми фӀыгъуэ къапыкӀыркъым[+]. 15НэгъуэщӀ цӀыху гупыр щӀыгулъ фӀыцӀэм хэлъэлъа жылэм хуэдэщ. Ахэрщ фӀыгъуэрэ щыпкъагъэрэ зи гум илъу, Тхьэм и псалъэхэр зэхэзыхыу зыубыдыр. Теубыдэныгъэ яӀэщ икӀи фӀыгъуэ къапокӀ абыхэм.

Ар жиӀа нэужь, макъышхуэкӀэ щӀигъужащ Хьисэ:

– ИридэӀуэну тхьэкӀумэ зиӀэр иредаӀуэ[+].


Пэгун щӀагъым щӀэт уэздыгъэр


(Марк 4:21-25)

16– Уэздыгъэ пигъанэу, пэгун щӀагъым е гъуэлъыпӀэ щӀагъым щӀигъэувэркъым зыми, атӀэ унэм къыщӀыхьэхэм уэздыгъэ нэхур ялъагъун щхьэкӀэ, ар тегъэувапӀэ лъагэм трегъэувэ[+]. 17Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къыщӀэмыщыну гъэпщкӀуауэ зыри щыӀэкъым, цӀыхухэм къамыщӀэну икӀи нахуэ мыхъужыну щӀэхъумауэ зыри щыӀэкъым[+]. 18Аращи, фызэрыдаӀуэ щӀыкӀэм фыкӀэлъыплъыж. Ар хэти ирехъу, зиӀэм нэхъыбэ къритынущ Тхьэм, ауэ зыри зимыӀэм иӀэу и гугъэри Ӏихыжынущ абы.


Хьисэ и анэмрэ и къуэшхэмрэ


(Маттэ 12:46-50; Марк 3:31-35)

19[•]Хьисэ и анэмрэ и къуэшхэмрэ езым деж къэкӀуащ, ауэ цӀыхур Ӏувти, къыбгъэдыхьэфакъым[+]. 20Апхуэдэу щыхъум, Хьисэ хъыбар кърагъэщӀащ:

– Уи анэмрэ уи къуэшхэмрэ укъалъагъуну хуейуэ пщӀантӀэм дэтщ, – жаӀэри.

21– Тхьэм и псалъэхэр зэхэзыхыу зыгъэзащӀэхэращ сэ си анэри си къуэшхэри, – яжриӀащ Хьисэ[+].


Хьисэ борэнышхуэр зэригъэувыӀар


(Маттэ 8:23-27; Марк 4:35-41)

22[•]Махуэ гуэрым, и гъуэгу ирикӀуэхэр и гъусэу, Хьисэ кхъуафэжьейм итӀысхьэри, яжриӀащ:

– ФынакӀуэ, гуэлым дызэпрывгъэкӀ.

Арати, ежьащ[+]. 23Кхъуафэжьейм ису здэкӀуэм, Хьисэ Ӏурихащ. Гуэлым борэнышхуэ къыщыхъейщ, кхъуафэжьейм псы из хъууэ хуежьэри, шынагъуэшхуэм хэхуащ.

24Апхуэдэу щыхъум, ахэр Хьисэ къыбгъэдыхьэщ, къагъэушри, жаӀащ:

– Гъуазэ, гъуазэ, докӀуэд.

Хьисэ къызэфӀэувэщ, борэнышхуэми толъкъунхэми егийри, зэтригъэувыӀащ, щыми хъужащ[+]. 25Абыхэм яжриӀащ итӀанэ:

– Фи фӀэщхъуныгъэр дэнэ щыӀэ?

– Хэт мыр? Жьыми псыми унафэ яхуещӀри, егъэдаӀуэ, – шынэрэ ягъэщӀагъуэу зэупщӀэжащ ахэр.


Жин бзаджэ куэдым яӀыгъ лӀы гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 8:28-34; Марк 5:1-20)

26[•]Галилей хэкум къыпэщылъ хэкуу Гадарэ зи цӀэ къалэр зэрытым кхъуафэжьеймкӀэ нэсащ ахэр. 27Кхъуафэжьейм къикӀыу, Хьисэ псы Ӏуфэм щытехьэм, къалэм щыщу, жин бзаджэхэм яӀыгъ лӀы гуэр къыпежьащ. А лӀым куэд щӀауэ щыгъын щыгъыжтэкъым, унэм щыпсэужтэкъым, атӀэ кхъэлэгъунэхэм хэст. 28Хьисэ щилъагъум, и лъабжьэм зыщӀидзэри, макъышхуэкӀэ къэгуоурэ жиӀащ абы:

– Хьисэ, Тхьэуэ Лъагэм и Къуэ, уи Ӏуэхуу сыт къысхэлъыр? СынолъэӀу, гугъу сумыгъэхь![+]

29Ар щӀыжиӀар а лӀыр зыӀыгъ жин бзаджэр хэкӀыжыну Хьисэ унафэ хуищӀати, аращ. Жин бзаджэхэм куэдрэ гугъу ирагъэхьат ар. ЦӀыхухэм а лӀым гъущӀ Ӏэхъулъэхъу иралъхьэри, яхъумэу яӀыгъат. АрщхьэкӀэ абы Ӏэхъулъэхъур зэпиудри, а лӀыр губгъуэ нэщӀым ирихуат жин бзаджэм.

30– Уи цӀэр сыт? – еупщӀащ а лӀым Хьисэ.

– Си цӀэр дзэщ, – жиӀащ абы. Ар щӀыжиӀар жин бзаджэ куэд хыхьауэ хэсти, аращ. 31Жин бзаджэхэр Хьисэ къелъэӀуащ щӀым и кууупӀэу щӀэ зимыӀэм кӀуэну унафэ яхуимыщӀыну.

32А щӀыпӀэ дыдэм кхъуэ хъушэшхуэ Ӏуащхьэ джабэм щыхъуакӀуэрт. Жин бзаджэхэр Хьисэ къелъэӀуащ а кхъуэхэм я пкъхэм хыхьэну хуит ищӀыну. Хьисэ ахэр хуит ищӀащ. 33Асыхьэтым жин бзаджэхэр лӀым хэкӀыжри, кхъуэхэм я пкъхэм хыхьащ. Кхъуэ хъушэшхуэр Ӏуащхьэ джабэм къежэхщ, гуэлым хэлъадэри, псым псори итхьэлащ.

34Кхъуахъуэхэр щӀэпхъуэжри, къэхъуар къалэми жылэхэми щаӀуэтэжащ. 35Къэхъуар зрагъэлъагъуну, цӀыхухэр дэкӀащ. Ахэр Хьисэ деж къыщыкӀуэм, жин бзаджэхэр зыхэкӀыжа лӀыр хуэпауэ, и акъыл къихьэжауэ, Хьисэ и лъапэм деж щысу ирихьэлӀащ. Ар щалъагъум, хуабжьу къэшынащ[+]. 36Къэхъуар зылъэгъуа цӀыхухэм жин бзаджэхэр зыхэса лӀыр Хьисэ зэригъэхъужар яӀуэтэжащ. 37Абдеж Гадарэ щыщ цӀыху псори Хьисэ къелъэӀуащ я хэкур ибгынэну, шынагъуэшхуэм зэщӀищтати. Арати, Хьисэ кхъуафэжьейм итӀысхьэжащ ежьэжыну[+].

38Хьисэ кхъуафэжьейм итӀысхьэжрэ пэт, жин бзаджэхэр къызыхэкӀыжа лӀыр къелъэӀуащ:

– Уи гъусэу сыздэшэ, – жиӀэри.

39– Уи унэм кӀуэжи, Тхьэм къыпхуищӀа фӀыгъуэшхуэр уи цӀыхухэм яжеӀэ, – жриӀащ Хьисэ а лӀым. ИтӀанэ иутӀыпщыжащ. ЛӀыр кӀуэжри, Хьисэ къыхуищӀа фӀыгъуэшхуэр къалэм щиӀуэтэжащ[+].


Иаир зи цӀэм ипхъу лӀар Хьисэ къызэригъэтэджыжар; и щыгъын кӀапэм къеӀуса цӀыхубзыр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 9:18-26; Марк 5:21-43)

40[•]Хьисэ къыщигъэзэжым, цӀыху гупышхуэ къыпежьащ, цӀыху псори абы пэплъэрти. 41Иаир зи цӀэ синэгуэгу пашэ гуэр къакӀуэщ, Хьисэ и лъабжьэм зыщӀидзэри къелъэӀуащ: «Си унэм накӀуэ», жиӀэри[+]. 42Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ илъэс пщыкӀутӀ хуэдиз зи ныбжь ипхъу закъуэр, и псэ пыт къудейуэ, сымаджэу хэлът.

Арати, Хьисэ Иаир и унэм щыкӀуэм, цӀыху гупышхуэр къытезэрыгуащ. 43А цӀыхухэм цӀыхубз гуэр яхэтт. Илъэс пщыкӀутӀ хъуауэ, абы лъы щӀэкӀыурэ куэдрэ игъэгуӀэрт. Мылъкуу иӀа псори дохутырхэм ятригъэкӀуэдат, ауэ зыми игъэхъужын хузэфӀэкӀатэкъым. 44А цӀыхубзыр, Хьисэ и щӀыбагъымкӀэ къыщыбгъэдыхьэри, и щыгъын кӀапэм къеӀусащ. Абы зэреӀусэу, лъы щӀэкӀыныр увыӀащ[+].

45– Хэт къызэӀусар? – жиӀащ Хьисэ.

Зыми зыщамыумысым, Петр жиӀащ:

– Гъуазэ, цӀыхухэм укъаувыхьауэ къызэрыптезэрыгуэр плъагъуркъэ?

46– Сэ зыгуэр къызэӀусащ, – жиӀащ Хьисэ. – Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къару зэрысхэкӀар зыхэсщӀащи[+].

47ЦӀыхубзыр зибзыщӀыну Ӏэмал зэримыӀэжыр къыщыгурыӀуэм, кӀэзызу къыӀухьэщ, Хьисэ и лъабжьэм зыщӀидзэри, къыщӀеӀусари асыхьэтым зэрыхъужари цӀыху псоми я пащхьэм щыжиӀащ.

48– Сипхъу, уэ уи фӀэщхъуныгъэм уигъэхъужащ. Гъуэгу махуэ. Уигу ирезагъэ[+].

49Хьисэ здэпсалъэм, синэгуэгу пашэм и унэм къыщӀэкӀа гуэр къыбгъэдыхьэри къыжриӀащ абы:

– Уи пхъур дунейм ехыжащ. Дин егъэджакӀуэр гугъу йомыгъэхь.

50Ар щызэхихым, Хьисэ Иаир жриӀащ:

– Умышынэ уэ. ФӀэщхъуныгъэ зигъыӀэ къудей. Уи пхъур къэхъужынущ.

51Иаир и унэм щынэсым, Петр, Иуан, Екъуб сымэрэ хъыджэбзым и адэ-анэмрэ фӀэкӀа Хьисэ унэм здыщӀишакъым[+]. 52ЦӀыху псоми хьэдагъэ ящӀурэ, я бгъэгухэм еуэжырт. Хьисэ жиӀащ:

– Хьэдагъэ фымыщӀ. Ар лӀакъым, мэжей[+].

53Ауэ абыхэм ар зэрылӀар ящӀэрти, Хьисэ къыщыдыхьэшхащ. 54Хьисэ хъыджэбз цӀыкӀум и Ӏэр иубыдри, жиӀащ:

– КъызэфӀэувэ, си хъыджэбз[+].

55И псэр къыхыхьэжри, хъыджэбз цӀыкӀур асыхьэтым къызэфӀэуващ. Ар ягъэшхэну яжриӀащ Хьисэ. 56Хъыджэбзым и адэ-анэм хуабжьу ягъэщӀэгъуащ, ауэ Хьисэ унафэ яхуищӀащ къэхъуар зыми хуамыӀуэтэжыну[+].

#### 9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


И гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр Тхьэм хуэлэжьэну Хьисэ зэрыригъэжьар


(Маттэ 10:5-15; Марк 6:7-13)

1[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр зэхуишэсри, цӀыхухэм жин бзаджэхэр хахужыну, я узыфэхэри ягъэхъужыну къарурэ тепщэныгъэрэ яритащ[+]. 2ЦӀыхухэр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм теухуа хъыбарыфӀым ирагъэдэӀуэну, сымаджэхэр ягъэхъужыну иригъэжьащ. 3Мыпхуэдэу яжриӀащ абыхэм:

– Гъуэгу фыщытехьэкӀэ, зыри здэвмыщтэ, баши, хъуржыни, щӀакхъуи, ахъши здэвмыщтэ. Джанэ тӀурытӀ зыщывмытӀагъэ. 4Унэ гуэрым хьэщӀэу феблэгъамэ, а щӀыпӀэм фыкъикӀыжыху, а унэм фис. 5ЦӀыхухэм фрамыгъэблагъэмэ, я къалэм фыкъыщыдэкӀыжкӀэ, мыхъумыщӀагъэу ящӀамкӀэ абыхэм я пащхьэм щыхьэт щыхъун щхьэкӀэ, фи лъакъуэхэм къакӀэрыпщӀа сабэр кӀэрывгъэщэщыж[+].

6Арати, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр ежьэри, жылагъуэхэр къызэхакӀухьурэ, хъыбарыфӀыр цӀыхухэм хуаӀуатэу, сымаджэхэр дэнэкӀи щагъэхъужу щӀадзащ[+].


Пщы Ирод зэрыгузэвар


(Маттэ 14:1-12; Марк 6:14-29)

7[•]Пщы Ирод,[*] Хьисэ илэжьа псом я хъыбар щызэхихым, гузэващ, ар зыхуихьынур имыщӀэу, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зыгуэрхэм жаӀэрт:

– Иуан бегъымбарыр лӀахэм къахэтэджыкӀыжащ[+].

8НэгъуэщӀ гуэрхэми мыпхуэдэу жаӀэрт:

– Иляс бегъымбарыр[*] къэхутащ.

– Пасэрей бегъымбархэм ящыщ гуэр къэтэджыжащ, – жаӀэрт адрейхэми. 9Ауэ Ирод жиӀащ:

– Иуан и щхьэр пезгъэупщӀащ. Апхуэдэу щыщыткӀэ, мыпхуэдэ Ӏуэхухэр зыхужаӀэ лӀыр хэт?

Ар жиӀэри, Хьисэ зригъэлъагъуным хущӀэкъу хъуащ итӀанэ[+].


Хьисэ цӀыху минитху зэригъэшхар


(Маттэ 14:13-21; Марк 6:30-44; Иуан 6:1-14)

10[•]Хьисэ деж къыщагъэзэжым, апостолхэм[*] ялэжьа Ӏуэхухэр абы хуаӀуэтэжащ. Хьисэ цӀыхухэм яхэкӀщ, апостолхэр зыщӀигъури, ВифсайдэкӀэ зэджэ къалэм[*] кӀуащ итӀанэ я закъуэу[+]. 11АрщхьэкӀэ, цӀыху гупышхуэм ар къыщащӀэм, Хьисэ кӀэлъыкӀуащ. Хьисэ абыхэм дахэкӀэ къапежьащ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм теухуауэ епсэлъащ, игъэхъужын хуейхэри игъэхъужащ.

12Махуэр хэкӀуатэу щӀидзащ. И гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр къыбгъэдыхьэри, Хьисэ къыжраӀащ:

– Къуажэ-жылэ гъунэгъухэм кӀуэуэ, жэщыр щрахынрэ гъуэмылэрэ къагъуэтыну цӀыхухэр утӀыпщыж; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы щӀыпӀэр пхыдзащ.

13– Фэ вгъашхэ ахэр, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм.

– Дэ щӀакхъуитхурэ бдзэжьеитӀрэ фӀэкӀа диӀэкъым, – жаӀащ абыхэм, – дыщимыӀэкӀэ мы цӀыху псоми шхын къахуэтщэхун щхьэкӀэ, дежьэн?

14Ахэр лӀы минитху хуэдиз хъурт.

Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ итӀанэ:

– ЦӀыхухэр щэ ныкъуэ-щэ ныкъуэурэ гупу вгъэтӀыс.

15Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм апхуэдэу ящӀри, цӀыху псори ирагъэтӀысэхащ. 16ЩӀакхъуитхумрэ бдзэжьеитӀымрэ къищтэщ, уафэм дэплъейри, абыхэм щхьэкӀэ Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀащ Хьисэ. ЩӀакхъуэхэр зэгуищӀыкӀри, цӀыхухэм хуагуэшыну Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яритащ. 17ЦӀыху псори шхащ, псоми загъэнщӀащ. Къадэхуа щӀакхъуэ бзыгъэхэр зэхуахьэсыжри, матэ пщыкӀутӀым ярыз хъуащ.


«Уэращ Тхьэм и Мэссихьыр», жиӀэу Петр Хьисэ зэрыжриӀар


(Маттэ 16:13-19; Марк 8:27-29)

18[•]Махуэ гуэрым, щӀыпӀэ пхыдза гуэрым щыӀэу, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр и гъусэу Тхьэм елъэӀуа нэужь, абыхэм еупщӀащ:

– ЦӀыхубэм сэ сыхэту жаӀэрэ?

19– Языныкъуэхэм цӀыхухэр зыумэхъ у-Иуану жаӀэ, – жэуап къыратащ абыхэм. – НэгъуэщӀхэми у-Иляс бегъымбару жаӀэ. Адрейхэми пасэрей бегъымбархэм ящыщ къэтэджыжауэ жаӀэ[+].

20– АтӀэ фэ сэ сыхэту жыфӀэрэ? – еупщӀащ Хьисэ абыхэм.

– Уэращ Тхьэм и Мэссихьыр, – къыжриӀащ Петр[+].


Езыр зэраукӀынури лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжынури Хьисэ зэрыжиӀар


(Маттэ 16:20-28; Марк 8:31–9:1)

21[•]Езыр зэры-Мэссихьыр зыми хуамыӀуэтэну Хьисэ абыхэм быдэу яжриӀащ.

22– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм гугъуехь куэд ишэчын хуейщ, – жиӀащ абы. – Нэхъыжьхэми,[*] дин пашэшхуэхэми,[*] торэт егъэджакӀуэ пашэхэми[*] ар зыхахун икӀи яукӀын хуейщ, ауэ ещанэ махуэм ар лӀахэм къахэтэджыкӀыжын хуейщ[+].

23– Си ужь зыгуэр къиувэну хуеймэ, езыр зыхуей Ӏуэхугъуэхэр кърегъанэ, лӀэныгъэм и жорыр махуэ къэс кърещти, си ужь къреувэ, – яжриӀащ Хьисэ а псоми[+]. 24– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зи псэр мыкӀуэду къезыгъэлыну хуей дэтхэнэми и псэр фӀэкӀуэ-дынущ, ауэ сэр щхьэкӀэ зи псэр зыфӀэкӀуэд дэтхэнэми и псэр мыкӀуэду къригъэлынущ. 25Дуней псор зы цӀыхум ей хъууэ, езыр кӀуэдмэ, е и псэм зэран хуэхъужмэ, а цӀыхум фӀыуэ къыхухэкӀынур сыт[+]? 26Сэрэ си псалъэхэмрэ къыттеукӀытыхь дэтхэнэми сэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр, абы сытеукӀытыхьыжынущ. Си Адэмрэ абы и мелыӀыч лъапӀэхэмрэ я щӀыхьышхуэм хуэдэ щӀыхьышхуэ сиӀэу сыкъыщыкӀуэжкӀэ сытеукӀытыхьыжынущ абы[+]. 27Пэжыр нывжызоӀэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр ялъагъуху, лӀэныгъэр зылъэмыӀэсын яхэтщ мыбдежым щыт цӀыхухэм[+].


Хьисэ и теплъэм зэрызихъуэжар


(Маттэ 17:1-8; Марк 9:2-8)

28[•]А псалъэхэр жиӀа нэужь, махуий дэкӀауэ, Петр, Иуан, Екъуб сымэ зыщӀигъури, Тхьэм елъэӀуну Хьисэ бгым дэкӀащ[+]. 29Тхьэм зделъэӀум, Хьисэ и нэкӀум и теплъэм зихъуэжащ, и щыгъынхэри хужьыбзэу лыд хъуащ. 30Плъэмэ, цӀыхуитӀ щытт Хьисэ къепсалъэу. Ахэр Мусэ бегъымбарымрэ Иляс бегъымбарымрэт. 31Ахэр, нэху гъэщӀэгъуэнышхуэм къыхэлыдыкӀыу къэунэхуауэ, Хьисэ Ерусалим дунейм зэрыщехыжын хуейм тепсэлъыхьырт. 32Петррэ адрей и гъусэхэмрэ жеят, ауэ къэушыжа нэужь, Хьисэ нэху гъэщӀэгъуэнышхуэм хэту, адрей цӀыхуитӀыр къыбгъэдэту ялъэгъуащ. 33А цӀыхуитӀыр Хьисэ щыбгъэдэкӀыжым, Петр Хьисэ къыжриӀащ:

– Гъуазэ, мыбдежым дызэрыщыӀэр фӀыщ. Шэтырищ щыдгъэувынщ, зыр уэр щхьэкӀэ, зыр Мусэ щхьэкӀэ, ещанэр Иляс щхьэкӀэ.

Петр жиӀэр имыщӀэжу апхуэдэу къипсэлъащ.

34Петр ар щыжиӀэм, пшэ Ӏэрамэ къакӀуэри, абыхэм къащхьэщыхьащ. Пшэр къащыщхьэщыхьэм, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр шынащ. 35А пшэм зы макъ къыхэӀукӀащ:

– Мыращ сэ фӀыуэ слъагъу си Къуэ щӀасэр. Абы жиӀэм федаӀуэ.[*][+]

36А макъыр къэӀуа нэужь, Хьисэ и закъуэу къэнащ. Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ялъэгъуар а махуэхэм зыми хуамыӀуатэу ябзыщӀащ.


Жин бзаджэм иӀыгъ щӀалэ гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 17:14-18; Марк 9:14-27)

37[•]ЕтӀуанэ махуэм, ахэр Ӏуащхьэм къыщехыжым, цӀыху гупышхуэ Хьисэ къыпежьащ. 38А цӀыху гупышхуэм лӀы гуэр къахэгуоукӀащ асыхьэтым:

– Дин егъэджакӀуэ, си къуэм укъысхуеплъыну сынолъэӀу, а къуэ закъуэрщ сиӀэр. 39ЩӀалэр жин бзаджэм зэщӀеубыдэри, асыхьэтым къыхегъэкӀиикӀ. ЩӀалэм и жьэм тхъурымбэр къыжьэдэхуу, ар жин бзаджэм къегъэкӀэзыз, гугъу дыдэ иримыгъэхьауэ хэкӀыжыркъым. 40Уи гъуэгу ирикӀуэхэм селъэӀуат ар хахуну, ауэ яхузэфӀэкӀакъым.

41– Е-ей, фӀэщхъуныгъэ зимыӀэу, иджырей цӀыху къуаншэхэ, – жиӀащ Хьисэ. – Сыт хуэдизрэ сыфхэтын икӀи фысшэчын хуей? Къашэ мыдэ уи щӀалэр.

42ЩӀалэр къыщыхуашэм, жин бзаджэм щӀым зыхригъадзэри, ар къигъэкӀэзызащ. Апхуэдэу щыхъум, Хьисэ жин бзаджэм егийщ, щӀалэр игъэхъужри, и адэм иритыжащ[+]. 43[•]ЦӀыху псоми Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэр хуабжьу ягъэщӀэгъуащ.


ЦӀыхухэм зэраӀэщӀыхьэнур Хьисэ етӀуанэу къызэрыжиӀар


(Маттэ 17:22-23; Марк 9:30-32)

ЦӀыху псоми Хьисэ илэжь псори ягъэщӀагъуэ щыхъум, абы и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ:

44– Мы псалъэхэр фигу ивгъэлъ: ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр цӀыхухэм яӀэщӀыхьэнущ[+].

45Ауэ а псалъэхэм къикӀыр къагурыӀуакъым. КъагурыӀуэн ялъэмыкӀыну абыхэм ящыбзыщӀат а псалъэр икӀи абыхэм теухуауэ Хьисэ еупщӀын шынэрт[+].


Нэхъ ин дыдэр хэт?


(Маттэ 18:1-5; Марк 9:33-37)

46[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм зэныкъуэкъу щӀадзащ: «Дэ тщыщу хэт нэхъ ин дыдэр?» жаӀэурэ. 47Хьисэ абыхэм я гурылъыр къищӀэщ, сабий гуэр къищтэщ, ибгъукӀэ игъэуври яжриӀащ:

48– Мы сабийр сэ си цӀэкӀэ езыгъэблагъэ дэтхэнэми сэ сригъэблэгъауэ мэхъу, сэ сезыгъэблагъэ дэтхэнэми сэ сыкъэзыгъэкӀуари иригъэблэгъауэ мэхъу, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэ фщыщу нэхъ цӀыкӀуращ нэхъ ин дыдэр[+].


Къыфпэмыувыр фи гъусэщ


(Марк 9:38-40)

49– Гъуазэ, лӀы гуэрым жин бзаджэхэр уэ уи цӀэкӀэ цӀыхухэм яхихуу тлъэгъуащ, – жиӀащ Иуан. – Ар дэ зэрытщымыщым щхьэкӀэ, дгъэувыӀэну дыхэтащ[+].

50– ФымыгъэувыӀэ ар, – къыжриӀащ Хьисэ. – Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къыфпэмыувыр фи гъусэщ[+].


Самарие хэкум щыщ жылэ гуэрым дэсхэм Хьисэ ирагъэблэгъэн зэрамыдар

51Тхьэм Хьисэ уафэм щыдришеижыну махуэр къыщыблагъэм, Хьисэ Ерусалим кӀуэну мурад ищӀащ[+]. 52ЛӀыкӀуэхэр игъэкӀуащ япэ щӀыкӀэ. Ахэр кӀуэри, Самарие хэкум[*] щыщу жылэ гуэрым дыхьащ, Хьисэ хэщӀапӀэ щыхуагъэхьэзырын щхьэкӀэ[+]. 53Ауэ Хьисэ Ерусалим зэрыкӀуэм щхьэкӀэ, а жылэм дэс цӀыхухэм ар ирагъэблэгъэн ядакъым. 54Ар щалъагъум, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу Екъубрэ Иуанрэ жаӀащ:

– Зиусхьэн, уафэм мафӀэ къехыу мы цӀыхухэр исыну жытӀэн[+]?

55Абыхэм захуигъазэри, ар яхуимыдэу, Хьисэ яжриӀащ:

– Хьэуэ, ар хъунукъым; 56ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр къыщӀэкӀуар цӀыхухэр игъэкӀуэдыну аракъым, атӀэ мыкӀуэду къригъэлыну аращ.

НэгъуэщӀ жылэ гуэрым кӀуащ итӀанэ.


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэным гугъуехьу хэлъыр


(Маттэ 8:19-22)

57[•]Ахэр гъуэгум здытетым, Хьисэ зэгуэрым къыжриӀащ:

– Уэ дэнэ укӀуэми, уи ужь сиувэнущ.

58– Бажэхэм зэрысын гъуэ яӀэщ, къуалэбзухэми абгъуэ яӀэщ, ауэ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и щхьэр зрихьэлӀэн хэщӀапӀэ иӀэкъым, – жиӀащ Хьисэ.

59– Си ужь къиувэ, – жриӀащ Хьисэ нэгъуэщӀ гуэрым.

– Зиусхьэн, – жиӀащ адрейм, – сыкӀуэу, си адэр щӀэслъхьэжыну хуит сыщӀ япэщӀыкӀэ.

60– ЛӀахэм езыхэм я лӀахэм я хьэдэхэр щӀрыралъхьэж, – жриӀащ абы Хьисэ, – ауэ уэ кӀуэи, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм теухуа хъыбарыфӀым цӀыхухэр егъэдаӀуэ.

61– Сэ уи ужь сиувэнущ, Зиусхьэн, – жиӀащ нэгъуэщӀ гуэрми, – ауэ си бынхэм я Ӏэр субыдыжыну хуит сыщӀ япэщӀыкӀэ.

62– ПхъэӀэщэкӀыр зубыдауэ щӀыбагъымкӀэ зэплъэкӀыжыр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм хуэлэжьэну хуэфащэкъым, – жриӀащ Хьисэ абы.

#### 10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху блыщӀыр Тхьэм хуэлэжьэну зэрыригъэжьар

1[•]Абы и ужькӀэ Зиусхьэным цӀыху блыщӀ къыхихри, дэтхэнэ къалэу е дэтхэнэ щӀыпӀэу езыр здэкӀуэн хуейм мыкӀуэ щӀыкӀэ тӀурытӀу игъэкӀуащ. 2Мыпхуэдэу яжриӀащ абыхэм:

– Гъавэр куэдщ, ауэ лэжьакӀуэхэр мащӀэщ. Аращи, гъавэр Ӏуахыжын щхьэкӀэ, лэжьакӀуэхэр къигъэкӀуэну гъавэр зейм фелъэӀу[+]. 3ФыкӀуэ! Дыгъужьхэм щынэ хуэдэ фахызогъыхьэ[+]. 4Бохъши, хъуржыни, вакъи здэвмыщтэ. Гъуэгум зыми фӀэхъус щевмых.

5– Унэ гуэрым хьэщӀэу фыщыщӀыхьэкӀэ, япэрауэ, «Тхьэм фэ, мы унэм щӀэсхэм, фигу ирезагъэ», жыфӀи, фӀэхъус ефх. 6Гузэгъэгъуэ зыхуэфащэ цӀыху а унэм ису къыщӀэкӀмэ, Тхьэм гузэгъэгъуэр къритынущ. Имысмэ, гузэгъэгъуэм фи деж къигъэзэжынущ 7А унэм фыкъинэ, къыватыр фшхы икӀи ифф, лэжьакӀуэм и лэжьапщӀэр игъуэтыпхъэщи. Бысым хъуэж фщӀыурэ, зы унэм фикӀыу, адрей унэм фимыхьэ[+].

8– Къалэ гуэрым фыдыхьауэ фыщрагъэблагъэкӀэ, къыватыр фшхы[+]. 9Сымаджэхэр абдежым щывгъэхъуж, мыпхуэдэуи яжефӀэ: «Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр гъунэгъу къыфхуэхъуащ»[+]. 10Ауэ къалэ гуэрым фыдыхьэрэ фыщрамыгъэблагъэмэ, абы и уэрамхэм фыдыхьи, мыпхуэдэу жыфӀэ: 11«Фэ фи къалэм и сабэу ди лъакъуэхэм къакӀэрыпщӀар фхукӀэрыдогъэщэщыж; апхуэдэу щыт пэтми, зэвгъащӀэ Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр къызэрыблэгъар»[+]. 12Сэ нывжызоӀэ, къемэтмахуэм а къалэм гугъуехьу ишэчынум нэхърэ, Содом къалэм[*] гугъуехьу ишэчынур нэхъ мащӀэу къыщӀэкӀынущ[+].


Гъуэгу мыгъуэ утеуващ, Хоразин къалэ! Гъуэгу мыгъуэ утеуващ, Вифсайдэ къалэ!


(Маттэ 11:20-24)

13[•]– Гъуэгу мыгъуэ утеуващ, Хоразин къалэ! Гъуэгу мыгъуэ утеуващ, Вифсайдэ къалэ! Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фи деж щыслэжьа Ӏуэху телъыджэхэр къалэхэу Тиррэ Сидонрэ[*] щыслэжьатэмэ, щыгъуэ щыгъын куэд щӀауэ ящыгърэ я нэкӀухэр фӀамыщӀкӀэ зэщӀэцӀэлауэ, я гуэныхьхэм яхущӀегъуэжынт[+]. 14Ауэ къемэтмахуэм фэ гугъуехьу фшэчынум елъытауэ, Тиррэ Сидонрэ гугъуехьу яшэчынур нэхъ мащӀэу къыщӀэкӀынущ. 15Уэ, Капернаум къалэ, уафэм удэкӀуеину? Хьэуэ, жыхьэнмэм и кууупӀэм нэсыху укӀуэцӀрыхунущ.[*]

16– Фэ къывэдаӀуэр сэри къызодаӀуэ. Фэ фызымыдэм сэри сидэркъым, сэ сызымыдэм сэ сыкъэзыгъэкӀуари идэркъым[+].


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху блыщӀым къызэрагъэзэжар

17Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху блыщӀым гуфӀэгъуэр яӀэу къагъэзэжри, жаӀащ:

– Зиусхьэн, уэ уи цӀэр щыжытӀэкӀэ, жин бзаджэхэри ди ӀэмыщӀэ илъ мэхъу[+].

18– Пэжщ, шейтӀаныр уафэхъуэпскӀым хуэдэу уафэм къехуэхыу слъэгъуащ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм[+]. 19– Мис, блэхэми акърэбхэми[*] фатеувэнуи, бийм и къару псоми фытекӀуэнуи тепщэныгъэ фэстащ; зым и зэрани къывэкӀынукъым[+]. 20Ауэ жин бзаджэхэр фи ӀэмыщӀэ зэрилъым щхьэкӀэ фымыгуфӀэу, фи цӀэхэр уафэм щыӀэ тхылъым зэритым щхьэкӀэ фыгуфӀэ[+].


Хьисэ зэрыгуфӀар


(Маттэ 11:25-27; 13:16-17)

21[•]Асыхьэт дыдэм Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм ину къигъэгуфӀэри, Хьисэ жиӀащ:

– Си Адэ, уафэмрэ щӀылъэмрэ я Зиусхьэн, мы Ӏуэхухэр цӀыху губзыгъэхэмрэ цӀыху Ӏущхэмрэ ящыбгъэпщкӀуурэ, сабийхэм зэребгъэщӀамкӀэ фӀыщӀэ пхузощӀ. Си Адэ, апхуэдэущ уэ узэрыхуеяр.

22Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм захуигъазэри, жиӀащ итӀанэ:

– Псори си Адэм къысӀэщӀилъхьащ. Къуэ лъапӀэр зыхуэдэр Адэ лъапӀэм фӀэкӀа зыми ищӀэркъым. Адэ лъапӀэр зыхуэдэри Къуэ лъапӀэмрэ Къуэ лъапӀэм ар зригъэщӀэну хуей цӀыхухэмрэ фӀэкӀа, зыми ищӀэркъым[+].

23Езымрэ езым и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ я закъуэу къыщынэм, абыхэм захуигъазэри, Хьисэ яжриӀащ:

– Фэ фи нэхэм ялъагъур зылъагъу нэхэм я насыпщ![+] 24Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, сэ нывжызоӀэ, бегъымбар куэди пащтыхь куэди фэ флъагъур ялъагъуну хуеящ, ауэ ялъэгъуакъым, фэ зэхэфхри зэхахыну хуеящ, ауэ зэхахакъым[+].


Самарие хэкум щыщу, гущӀэгъу зыхэлъ цӀыхур

25Торэт егъэджакӀуэ пашэ гуэр къэтэджри, Хьисэ игъэунэхун щхьэкӀэ, жиӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, мыкӀуэдыжын гъащӀэр ӀыхьэфӀу къыслъысын щхьэкӀэ, сыт сщӀэн хуейр[+]?

26– Торэт хабзэм сыт итыр? – жриӀащ абы Хьисэ. – Дауэ абы укъызэреджэр?

27– «Уэ уигу псомкӀи, уи псэ псомкӀи, уи къару псомкӀи, уи зэхэщӀыкӀ псомкӀи Зиусхьэну уи Тхьэр фӀыуэ лъагъу икӀи уи щхьэр фӀыуэ зэрыплъагъум хуэдэу, уи гъунэгъури фӀыуэ лъагъу»,[*] – жэуап къитыжащ адрейм[+].

28– Пэжыр жыпӀащ, – жриӀащ Хьисэ а лӀым. – А жыпӀар гъэзащӀи, мыкӀуэдыжын гъащӀэ бгъуэтынущ[+].

29Торэт егъэджакӀуэ пашэм зигъэхеину хуеяти, Хьисэ къыжриӀащ:

– АтӀэ, хэт сэ си гъунэгъур?

30– ЛӀы гуэр Ерусалим дэкӀауэ, Ерихон къалэм[*] здэкӀуэм, хъунщӀакӀуэхэм яӀэщӀэхуащ, – жиӀащ Хьисэ. – ХъунщӀакӀуэхэм ар яхъунщӀащ, и щыгъыныр щахщ, хуабжьу яубэрэжьауэ, ныкъуэлӀэу къагъанэри, щӀэпхъуэжащ. 31Абы ирихьэлӀэу, дин пашэ гуэр а гъуэгум кърикӀуэрт. ЛӀыр щилъагъум, адрей гъуэгубгъум зритри, ар блэкӀащ. 32Апхуэдэ дыдэу, Левий зи цӀэ унагъуэ лъэпкъым[*] щыщу дин пашэ гуэри а щӀыпӀэм нэсри, а лӀыр щилъагъум, адрей гъуэгубгъум зритри блэкӀащ. 33Самарие хэкум щыщ лӀы гуэр, а гъуэгум тетурэ, а лӀым деж нэсащ. Щилъагъум, игу щӀэгъури,[+] 34бгъэдыхьащ абы, дагъэрэ санэкӀэ еӀэзэри, и уӀэгъэр ипхащ. ИтӀанэ лӀыр къиӀэтщ, езыр зытеса шыдым трилъхьэщ, хьэщӀэщ гуэрым щӀихьэри кӀэлъыплъащ. 35И жыпым динаритӀ кърихщ, хьэщӀэщыр зейм иритри, абы етӀуанэ махуэм жиӀащ: «Уэ мы лӀым кӀэлъыплъи, сыт хуэдиз тебгъэкӀуадэми, къыщызгъэзэжкӀэ уэстыжынщ».

36– Иджы уэ дауэ узэрегупсысыр: а цӀыхуищым ящыщу хъунщӀакӀуэхэм яӀэщӀэхуа лӀым и гъунэгъум хуэдэу хэт хущытар? – къыщӀигъужащ Хьисэ.

37– ГущӀэгъу хуэзыщӀарщ, – жиӀащ торэт егъэджакӀуэ пашэм.

– Уэри кӀуэи, апхуэдэу щӀы, – жриӀащ абы Хьисэ.


Мэриемрэ Марфэрэ

38Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ адэкӀэ здэкӀуэм, жылагъуэ гуэрым дыхьащ. Марфэ зи цӀэ цӀыхубз гуэрым Хьисэ иригъэблэгъащ[+]. 39Мэрием и цӀэу шыпхъу иӀэт а цыхубзым. Ар Зиусхьэным и псалъэхэм едаӀуэу, абы и лъапэм тест[+]. 40Марфэ ахэр гъэхьэщӀэным хуабжьу егугъуащ. Арати, Хьисэ бгъэдыхьэри жриӀащ:

– Зиусхьэн, Ӏуэху псори сэ си закъуэу сщӀэну си шыпхъум сыкъызэригъэнар пфӀэемыкӀукъэ? КъыздэӀэпыкъуну жеӀэ абы.

41– Ей Марфэу, си Марфэ! – жриӀащ Зиусхьэным абы. – Куэд щхьэкӀэ зыбгъэгузавэурэ, гугъу зыбогъэхь[+]. 42Зыщ нэхъ узыхуейр. Мэрием Ӏыхьэ нэхъыфӀыр къыхихащ, а ӀыхьэфӀыр абы Ӏахыжынукъым[+].

#### 11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм елъэӀуным теухуауэ


(Маттэ 6:9-15; 7:7-11)

1[•]Тхьэм щӀыпӀэ гуэрым щелъэӀурт Хьисэ. Тхьэм елъэӀуа нэужь, и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ гуэрым абы жриӀащ:

– Зиусхьэн, цӀыхухэр зыумэхъ Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэм Тхьэм узэрелъэӀун хуей щӀыкӀэр зэраригъэщӀам хуэдэу, уэри дэ дыгъащӀэ[+].

2– Тхьэм фелъэӀу щыхъукӀэ, мыпхуэдэу жыфӀэ, – яжриӀащ Хьисэ.

– «Уэ ди Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэ!
Уи цӀэр цӀыхухэм ирегъэлъапӀэ.
Уи Тепщэныгъэшхуэр кърекӀуэ.
Уэ узыхуейр, уафэм зэрыщыхъум хуэдэу,
щӀылъэми щрехъу.
3ЩӀакхъуэу дызыхуэныкъуэр махуэ
къэс къыдэт.
4Дэ гуэныхьу тщӀахэр къытхуэгъэгъу,
сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ
мыхъун къыдэзыщӀэ дэтхэнэми дэри худогъэгъури.
ШейтӀаным гуэныхь дигъэлэжьыну
хуит умыщӀ, абы дыщыхъумэ»[+].

5– Фэ фщыщ гуэрым ныбжьэгъу иӀэу жытӀэнщ, – яжриӀащ Хьисэ. – А ныбжьэгъум и унэм жэщыбгым макӀуэри, абы жреӀэ: «Ныбжьэгъу, щӀакхъуищ щӀыхуэу къызэт, 6си ныбжьэгъу гуэр гъуэгурыкӀуэу къысхуэкӀуащи. Езгъэшхын зыри сиӀэкъым».

7– Унэм щӀэс ныбжьэгъум къыжреӀэ: «Гугъу сумыгъэхь, куэбжэр гъэбыдащ, си сабийхэри си гъусэу пӀэм дыхэлъщ. Зыри уэстыфынукъым, сыкъэтэджу».

8– Сэ нывжызоӀэ, – къыщӀигъужащ Хьисэ, – зэриныбжьэгъум щхьэкӀэ, хуэтэджу щӀакхъуэр иримытами, и ужь зэримыкӀыжым щхьэкӀэ, зыхуей псори хуищӀэнущ абы.

9– Аращи, сэ нывжызоӀэ, фелъэӀуи, Тхьэм къывитынущ; фылъыхъуи, къэвгъуэтынущ; куэбжэм фытеуӀуи, Тхьэм къыфхуӀуихынущ; 10Тхьэм хэт елъэӀуми, зыщӀэлъэӀур иӀэ хъунущ, хэт сыт къилъыхъуэми, зылъыхъуэр къигъуэтынущ; куэбжэм теуӀуэми, Тхьэм къыхуӀуихынущ[+].

11– Адэ къыфхэт, и къуэр щӀакхъуэ щхьэкӀэ къелъэӀумэ, мывэ иритыну, е бдзэжьей щхьэкӀэ къелъэӀумэ, блэ иритыну, 12е джэдыкӀэ щхьэкӀэ къелъэӀумэ, акърэб иритыну? 13Аращи, фэ фыбзаджэ пэтми, фи бынхэм фӀыгъуэ зарефтынур фощӀэ. АтӀэ, абы нэхърэ ӀэджэкӀэ нэхъыбэ яритынукъэ Адэ лъапӀэу уафэм щыӀэм и Псэ ЛъапӀэм къелъэӀухэм[+]?


Хьисэрэ жин бзаджэхэм я пашэ Велзевулрэ


(Маттэ 12:22-30; Марк 3:20-27)

14[•]Бзагуэ гуэрым и бзэр зубыда жин бзаджэр хихужат Хьисэ. Жин бзаджэр хэкӀыжа нэужь, бзагуэу щыта цӀыхур къэпсэлъэжащ. ЦӀыхухэм ягъэщӀэгъуащ ар. 15Ауэ абыхэм ящыщ гуэрхэм жаӀащ:

– Жин бзаджэхэм я пашэ Велзевул и къарукӀэщ Хьисэ жин бзаджэхэр цӀыхухэм зэрахихур[+].

16НэгъуэщӀхэри, Хьисэ ягъэунэхун щхьэкӀэ, зы нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ гуэр уафэм къахуригъэхыну щӀэлъэӀуащ[+]. 17Абыхэм ягу илъыр ищӀэрти, Хьисэ яжриӀащ:

– Дэтхэнэ къэралри лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъумэ, зэхэкъутэнущ, унагъуэ гуэри лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъумэ, къызэтещэхэнущ. 18Апхуэдэщи, шейтӀаныр лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъумэ, и тепщэныгъэр щыӀэжын дауэ лъэкӀыну? Ар щӀыжысӀэр сэ жин бзаджэхэр цӀыхухэм Велзевулым и къарукӀэ хэсхуу зэрыжыфӀэращ. 19НтӀэ, сэ цӀыхухэм жин бзаджэхэр Велзевул и къарукӀэ щахэсхукӀэ, фэ фи цӀыхухэм жин бзаджэхэр зэрыхахужыр хэт и къарукӀэ? Аращи, фэ фи цӀыхухэрщ фызыгъэкъуэншэнур[+]. 20Сэ жин бзаджэхэр цӀыхухэм зэрахэсхужыр Тхьэм и Ӏэпхъуамбэращи, абы къикӀыр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр къыфхыхьауэ арщ.

21– ЛӀы лъэщ гуэрым, ӀэщэкӀэ фӀыуэ зэгъэпэщауэ, и унэр щихъумэжкӀэ, и мылъкумкӀэ шынагъуэ щыӀэкъым. 22Ауэ абы нэхърэ нэхъ цӀыху лъэщыж къытебанэрэ къытекӀуэмэ, ар зыщыгугъ Ӏэщэхэр трихынурэ, ахэр псори хигуэшыжынущ.

23– Сэ си мыгъусэр си пэрыуэгъущ, си гъусэу зэхуэзымыхьэсым зэбгредз[+].


Жин бзаджэм къызэригъэзэжыр


(Маттэ 12:43-45)

24– Жин бзаджэ гуэр, цӀыху гуэрым къыщыхэкӀыжкӀэ, псы здэщымыӀэ губгъуэ нэщӀым макӀуэри, зыщигъэпсэхун щӀыпӀэ лъыхъуэурэ къекӀухь. Зыщигъэпсэхун щӀыпӀэ щимыгъуэткӀэ, жеӀэ: «Сызыхэса цӀыхум, си унэу щытам деж, згъэзэжынщ». 25Абы деж къегъэзэжри, унэр пхъэнкӀауэ, зэлъыӀухауэ кърохьэлӀэж. 26Апхуэдэу щыхъукӀэ, езым нэхърэ нэхъ Ӏейуэ нэгъуэщӀ жин бзаджибл здешэ, макӀуэри, унэм щӀотӀысхьэ. ИкӀэм-икӀэжым а цӀыхум и Ӏуэхур япэм нэхърэ нэхъ Ӏей мэхъу[+].

27Хьисэ а псалъэхэр щиӀуатэм, цӀыхубэм ящыщ цӀыхубз гуэрым макъышхуэкӀэ жиӀащ:

– Уэ узэрылъа ныбэри, узэфа быдзышэри махуэщ[+].

28– Пэжщ, – жиӀащ Хьисэ, – ауэ Тхьэм и псалъэхэр зэхэзыхыу ахэр зыгъэзащӀэхэр абы нэхърэ нэхъ махуэщ[+].


ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр цӀыхухэм нэщэнэ зэрахуэхъур


(Маттэ 12:38-42; Марк 8:12)

29[•]ЦӀыхубэр къыщызэхуэсым, Хьисэ абы яжриӀащ:

– Иджырей цӀыхухэр бзаджэщ. Нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ хуейщ, ауэ Инус бегъымбарым[*] и нэщэнэм фӀэкӀа, Тхьэм абыхэм нэгъуэщӀ нэщэнэ къаритынукъым. 30Инус бегъымбарыр Ниневие къалэм дэса цӀыхухэм нэщэнэ зэрахуэхъуам хуэдэу, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр иджырей цӀыхухэм нэщэнэ яхуэхъунущи. 31Ипщэ къэралым щыщ пащтыхь цӀыхубзыр,[*] къемэтмахуэм къэтэджыжынурэ, иджырей цӀыхухэм къедэуэнущ икӀи ахэр къигъэкъуэншэнущ, а пащтыхь цӀыхубзыр Сэлмэн пащтыхьым[*] и акъылыфӀагъэм едэӀуэн щхьэкӀэ щӀылъэм и гъунэ дыдэм къикӀри къэкӀуащи; ауэ сэ нывжызоӀэ, Сэлмэн нэхърэ нэхъ лъапӀэ гуэр къыфхэтщ[+]. 32Ниневие къалэм дэса цӀыхухэр, къемэтмахуэм къэтэджыжынурэ, иджырей цӀыхухэм къедэуэнущ икӀи ахэр къагъэкъуэншэнущ, Инус ахэр Тхьэм и псалъэхэм иригъэдаӀуэ щыхъум, ахэр ящӀа гуныхьхэм хущӀегъуэжащи, ауэ сэ нывжызоӀэ, Инус нэхърэ нэхъ лъапӀэ гуэр къыфхэтщ.


Пкъым и уэздыгъэр


(Маттэ 5:15; 6:22-23)

33[•]– Уэздыгъэ пигъанэу, ар плӀанэпэ пхыдза гуэрым дигъэувэркъым зыми, е пэгун щӀагъым щӀигъэувэркъым, атӀэ унэм къыщӀыхьэхэм и уэздыгъэ нэхур ялъагъун щхьэкӀэ, ар тегъэувапӀэ лъагэм трегъэувэ[+]. 34Пкъым и уэздыгъэр нэращ. Аращи, уи нэр сэкъатыншэмэ, уипкъ псори нэхунущ. Уи нэр мыщӀагъуэмэ, уипкъ псори кӀыфӀынущ. 35Аращи, нэхуу пхэлъыр кӀыфӀ зэрымыхъуным хуэсакъ. 36КӀыфӀыгъэ хэмылъу уипкъ псом нэхур щызмэ, уи пкъыр зэрыщыту нэху щытынущ, уэздыгъэ нэхум укъызэригъэнэхум хуэдэу.


Торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ фарисейхэмрэ я къуаншагъэр Хьисэ къызэрыщӀигъэщар


(Маттэ 23:1-36; Марк 12:38-40; Лука 20:45-47)

37[•]А псалъэхэр жиӀа нэужь, Хьисэ фарисей гуэрым игъэшхэну и унэ иригъэблэгъащ. Абы и унэм щӀыхьэри, Хьисэ Ӏэнэм пэрытӀысхьащ. 38Шхэн и пэкӀэ, Хьисэ и Ӏэхэр зэримытхьэщӀар щилъагъум, фарисейм игъэщӀэгъуащ[+].

39– Фэ, фарисейхэм, фи фалъэхэмрэ фи лагъэхэмрэ я щӀыфэр фогъэкъабзэ, – жриӀащ Зиусхьэным абы, – ауэ нэпсеягъэрэ бзаджагъэрэ фӀэкӀа, зыри фкӀуэцӀылъкъым. 40Акъылыншэхэ! ЩӀыфэр къэзыгъэщӀа Тхьэм кӀуэцӀри къигъэщӀакъэ? 41Фи фалъэхэмрэ фи лагъэхэмрэ я кӀуэцӀым илъыр тхьэмыщкӀэхэм ефти, псори къабзэ хъунущ фэркӀэ.

42– Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ фэ, фарисейхэр! ХадэхэкӀ нэхъ пудхэм ящыщу пщӀанэр Тхьэм щхьэкӀэ фот, ауэ захуагъэмрэ Тхьэр фӀыуэ флъагъунымрэ фыбгъэдокӀ. Аращ фызытекӀ мыхъунур, адрей фи фарзхэр зыщывмыгъэгупщэу[+].

43– Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ фэ, фарисейхэр. Синэгуэгухэм тхьэмадэ тӀысыпӀэхэр щывубыдыну, цӀыху зэхыхьэпӀэхэм цӀыхухэм пщӀэ лей защыхуевгъэщӀыну фи щӀасэщ[+].

44– Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ фэ, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри, фарисейхэри, фэ, бзитӀщхьитӀхэ, фэ кхъащхьэ хэкӀудэжахэм фахуэдэщи. ЦӀыхухэм гу лъамытэурэ, абыхэм я гущӀыӀум фрокӀуэ.

45Торэт егъэджакӀуэ пашэхэм ящыщ гуэрым Хьисэ къыжриӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, ар щыжыпӀэкӀэ дэри ди жагъуэ уощӀ.

46– Фэ, торэт егъэджакӀуэ пашэхэр, гъуэгу мыгъуэ фытеуващ, – жиӀащ Хьисэ, – цӀыхухэм хьэлъэ шэчыгъуейхэр ятыволъхьэ, ауэ абыхэм фадэӀэпыкъун щхьэкӀэ зы Ӏэпхъуамби вгъэхъейркъыми.

47– Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ! Фи адэжьхэм яукӀауэ щыта бегъымбархэм щхьэкӀэ сынхэр фогъэув. 48Апхуэдэу щыщыткӀэ, фи адэжьхэм ящӀа бзэджагъэхэр фэри зэрадэфщтэм щыхьэт фыхуохъу; ахэр фи адэжьхэм яукӀыгъащ, фэ абыхэм сынхэр яхувогъэув[+]. 49Абы къыхэкӀкӀэ Тхьэм и акъылыфӀагъэкӀэ жиӀащ: «Бегъымбархэри апостолхэри абыхэм яхуэзгъэкӀуэнущ. Абыхэм ящыщ зы гуп къаукӀынущ, адрей гупри гугъу ирагъэхьэнущ»[+]. 50-51Абы щхьэкӀэ нывжызоӀэ, Хэбэл бегъымбарым и лъым щыщӀэдзауэ Зэчрей бегъымбарым и лъыр къыхиубыдэу, бегъымбар псоми я лъы уасэр иджырей цӀыхухэм Тхьэм яригъэпшыныжынущ. Зэчрейращ къурмэнщӀыпӀэмрэ Тхьэм и унэшхуэмрэ я зэхуакум щагъэкӀуэдыгъар. Пэжыр нывжызоӀэ, дунейр къызэригъэщӀрэ а псоми я лъы уасэр иджырей цӀыхухэм Тхьэм яригъэпшыныжынущ[+].

52– Гъуэгу мыгъуэ фытеуващ фэ, торэт егъэджакӀуэ пашэхэр, щӀэныгъэм и ӀункӀыбзэр фэ фщтащи. Ауэ щӀэныгъэм и унэм фыщӀыхьакъым, щӀыхьэну хуеяхэри щӀыхьэну хуит фщӀакъым.

53-54Хьисэ абдежым щыӀукӀыжым, торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ фарисейхэмрэ ар щагъэуэну хуейуэ, Ӏуэху гуэрым траубыдэным ещэу, Ӏуэху куэдкӀэ еупщӀурэ, хагъэзыхьу щӀадзащ[+].

#### 12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


БзитӀщхьитӀыгъэм фыхуэсакъ

1Арати, увыпӀэ ямыгъуэту цӀыхур мин бжыгъэкӀэ гупышхуэурэ къыщызэхуэсым, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀэу щӀидзащ:

– Фарисейхэм я пщагъэу я бзитӀщхьитӀыгъэм фыхуэсакъ[+]. 2КъыщӀэмыщыжыну щӀэхъумауэ зыри щыӀэкъым, цӀыхухэм къамыщӀэну гъэпщкӀуауи зыри щыӀэкъым[+]. 3Апхуэдэу щыхъукӀэ, жэщ кӀыфӀым щыжыфӀар цӀыхухэм махуэ нэхум зэхахыжынущ икӀи бжэкъуагъым фыӀущащэу щыжыфӀар унащхьэхэм тету щаӀуэтэжынущ.


Фызыщышынэн хуейр


(Маттэ 10:28-31)

4[•]– Сэ нывжызоӀэ, си ныбжьэгъухэм, Ӏэпкълъэпкъыр ягъэкӀуэдын фӀэкӀ, нэгъуэщӀ зыри зыхузэфӀэмыкӀыжынухэм фащымышынэ[+]. 5Фызыщышынэн хуейр сэ вжесӀэнщ: иукӀар жыхьэнмэм хидзэжыну тепщэныгъэ зиӀэм фыщышынэ. ВжызоӀэ: аращ фызыщышынэн хуейр[+]. 6Бзу цӀыкӀуитхур хъурыщитӀкӀэ* ящэркъэ? Апхуэдэу щытми, абыхэм ящыщу зыри щымыгъупщауэ Тхьэм игу илъщ. 7Фи щхьэм тет щхьэц налъэ псори лъытащ. Аращи, фымышынэ. Бзу Ӏэджэм нэхърэ фынэхъ лъапӀэщ фэ[+].


Мэссихь и гъуэгу ирикӀуэхэм уазэрыщыщыр цӀыхухэм ебгъэщӀэныр


(Маттэ 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8– ВжызоӀэ, сэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм,[*] си гъуэгу ирикӀуэхэм зэращыщыр цӀыхухэм я пащхьэм щыжызыӀэ дэтхэнэри си гъуэгу ирикӀуэхэм зэращыщыр Тхьэм и мелыӀычхэм я пащхьэм сэри щыжысӀэнущ[+]. 9Ауэ си гъуэгу ирикӀуэхэм ящымыщу цӀыхухэм я пащхьэм щыжызыӀэ дэтхэнэри си гъуэгу ирикӀуэхэм зэращымыщыр Тхьэм и мелыӀычхэм я пащхьэм щыжысӀэнущ[+]. 10Хэту щытми, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм псалъэ Ӏей хужызыӀэм къыхуэгъункӀэ Ӏэмал щыӀэщ, ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зыгъэпцӀым къыхуэгъунукъым[+].

11– Синэгуэгухэм фыщраткӀи, хэку пашэхэми тепщэныгъэ зиӀэхэми я пащхьэм фыщрашэкӀи, «Дауэ зыдгъэхейну?» икӀи «Сыт жытӀэну?» жыфӀэу фымыгузавэ; 12жыфӀэн хуейр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм асыхьэт дыдэм фигъэщӀэнущи.


ЛӀы бей акъылыншэм теухуа ущие хъыбарыр

13[•]ЦӀыхубэм яхэту, лӀы гуэр Хьисэ къелъэӀуащ:

– Дин егъэджакӀуэ, ди адэм къыщӀэна мылъкур си къуэшым къыздегъэгуэш.

14– Фызэрызэдэгуэшэну щӀыкӀэр нывжесӀэну хэт сызыгъэувар? – жриӀащ Хьисэ. 15ИтӀанэ цӀыхухэм яжриӀащ:

– Фысакъ! Фымынэпсей, цӀыхум сыт хуэдиз мылъку иӀэми, абы и гъащӀэм къыпищэркъыми[+].

16Хьисэ ущие хъыбар яжриӀащ итӀанэ:

– ЛӀы бей гуэрым и щӀым гъавэ бэв къытекӀат. 17Арати, егупсысри, и щхьэм хужиӀэжащ: «Сыт сщӀэнур? Си гъавэр зэрыслъхьэн гуэн сиӀэкъым».

18– ИтӀанэ жиӀащ: «Мыращ сщӀэнур: си гуэнхэр къезгъэгъэуэнщ, нэхъ гуэн ин езгъэщӀынщи, си гъавэ псори си мылъкури ярыслъхьэнщ. 19СигукӀэ жысӀэнщ итӀанэ: Илъэс куэдкӀэ схурикъун фӀыгъуэ Ӏэджи сиӀэщ. Зыгъэпсэху, шхэ, ефэ, зыгъэтхъэж».

20– Ауэ Тхьэм абы къыжриӀащ: «Уэ уцӀыху акъылыншэщ! Мы жэщ дыдэм уи псэр хэсхынущ. Мы бгъэтӀылъахэр хэт къызыхуэнэжынур?»[+]

21– Зи щхьэм мылъкушхуэ хузэхуэзыхьэсу, Тхьэм дежкӀэ мылъкушхуэ зимыӀэм аращ къыщыщӀынур[+].


Гузэвэгъуэм теухуауэ


(Маттэ 6:19-21, 25-34)

22– Аращи, нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм, – «Сыт тшхыну?» жыфӀэу фи гъащӀэм щхьэкӀэ фымыгузавэ. «Сыт щыттӀэгъэну?» жыфӀэу фи Ӏэпкълъэпкъым щхьэкӀи фымыгузавэ[+]. 23Шхыным нэхърэ гъащӀэр нэхъ лъапӀэщ, щыгъыным нэхърэ Ӏэпкълъэпкъыр нэхъ лъапӀэщ. 24Къуаргъхэм феплъыт. Абыхэм жылэ ясэркъым, гъави къахыжыркъым, гуэни гъэтӀылъыпӀи яӀэкъым, ауэ Тхьэм ахэр егъашхэ. Фэ бзухэм нэхърэ куэдкӀэ фынэхъ лъапӀэкъэ![+] 25ЩӀэкъу пэтми, хэт фэ фщыщу, зы Ӏэбжьэ нэхъ мыхъуми, и кӀыхьагъым хигъэхъуэн зылъэкӀынур? 26Апхуэдэ мащӀэ тӀэкӀур щыфхузэфӀэмыкӀкӀэ, адрей къэна псом щхьэкӀэ сыт фыщӀэгузавэр?

27– Удз гъагъэхэм къызэрыкӀым феплъыт: Ахэр лажьэркъым, цыи яджыркъым, ауэ сэ нывжызоӀэ, ягъэлеяуэ зызыгъэщӀэращӀэу щыта езы Сэлмэн пащтыхь[*] дыдэри абыхэм ящыщ зым ещхьу хуэпауэ щытакъым. 28Нобэ губгъуэм щыгъагъэу, пщэдей хьэкум ирадзэжыну удзыр Тхьэм апхуэдизу егъэлеяуэ щигъэщӀэращӀэкӀэ, абы нэхърэ куэдкӀэ нэхъыбэу фигъэщӀэрэщӀэнукъэ фэ, фӀэщхъуныгъэ зи мащӀэхэр[+]? 29Фэри фшхынумрэ фызэфэнумрэ я ужь фимыт икӀи абыхэм фримыгумэщӀ. 30Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ апхуэдэ Ӏуэху псори аращ дунейм тет лъэпкъхэм къалъыхъуэр. Фэ абы фызэрыхуэныкъуэр фи Адэ лъапӀэм ищӀэркъэ? 31Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм и Ӏуэхугъуэхэм я ужь фит япэщӀыкӀэ, адрейуэ къэна Ӏуэхугъуэхэр псори къыфӀэщӀыхьэнущ итӀанэ[+].

32– Фымышынэ фэ гуп мащӀэр, фи Адэ лъапӀэм и Тепщэныгъэшхуэр къыщыскӀэ тепщэныгъэр къывитыну хуейщи[+]. 33Фи хьэпшыпхэр фщэжи, ахъшэр тхьэмыщкӀэхэм яхуэвгуэш. ТӀорысэ мыхъужын бохъшэхэр вгъэхьэзыр, зыхэмыщӀын мылъку уафэм щызэвгъэгъуэт. ДыгъуакӀуэ лъэпкъ а мылъкушхуэм екӀуэлӀэфынукъым итӀанэ, хъунми яшхынукъым[+]. 34Фи мылъкушхуэр здэщыӀэм фигухэри щыӀэнущ.


Фымыжейуэ, фысакъ


(Маттэ 24:45-51)

35[•]– Фи цеикӀэхэр дэупщӀауэ, фи уэздыгъэхэр щӀэгъэнауэ, хьэзыру фыщыт. 36Зи тепщэр хьэгъуэлӀыгъуэм къикӀыжыным пэплъэрэ бжэм къызэрытеуӀуэу хуӀузыхыну хьэзыру щытхэм хуэдэу фыщыт[+]. 37Тепщэм къигъэзэжа нэужь, мыжейуэ икӀи сакъыу къызрихьэлӀэж унэӀутхэр гъуэгу махуэ теуващ. Пэжыр нывжызоӀэ, абы и цеикӀэр диупщӀэнущ, Ӏэнэм пэригъэтӀысхьэнущ икӀи езыр къэкӀуэнурэ къащхьэщытынущ. 38Жэщ ныкъуэм е джэд Ӏуэгъуэм деж тепщэр къэкӀуэжауэ, мыжейуэ икӀи сакъыу а унэӀутхэм кърихьэлӀэжмэ, ахэр гъуэгу махуэ теуващ. 39Ауэ мыр зэвгъащӀэ: Унэр зейм дыгъуакӀуэр къыщыкӀуэну сыхьэтыр ищӀэу щытамэ, жеинтэкъым, езым и унэми щӀигъыхьэу, щӀэлъыр иригъэдыгъунтэкъым[+]. 40Фэри фыхьэзырын хуейщ, фыщимыгугъэ сыхьэт гуэрым ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр дунейм къэкӀуэжынущи.

41– Зиусхьэн, – жиӀащ Петр, – мы ущие хъыбарыр дэр щхьэкӀэ жыпӀэрэ хьэмэрэ псом щхьэкӀи жыпӀэрэ?

42– Хэт атӀэ акъылыфӀагъэ иӀэрэ зыщыгугъ хъун унэзехьэу тепщэм езым и ӀуэхутхьэбзащӀэхэм унафэщӀ яхуищӀынур, шхын и чэзум къаритын щхьэкӀэ? – жиӀащ Зиусхьэным. 43– А унэӀутыр гъуэгу махуэ теуващ, тепщэр къэкӀуэжрэ апхуэдэу ищӀэу кърихьэлӀэжмэ[+]. 44Пэжыр нывжызоӀэ, тепщэм и мылъку псори а унэӀутым и ӀэмыщӀэ ирилъхьэнущ. 45Ауэ а унэӀутым игукӀэ «Си тепщэр къэгувэнущ» жиӀэу адрей унэӀут цӀыхубзхэми цӀыхухъухэми яхэуэу икӀи ефэ-ешхэурэ удафэу щиублэкӀэ,[+] 46а унэӀутым тепщэр къэкӀуэжыну щимыгугъэ махуэм икӀи щыпэмыплъэ сыхьэтым ар къэсынущ. А унэӀутыр хьэлэчу иубэрэжьынущ тепщэм икӀи фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэм гугъуехь щадишэчыну щӀыпӀэм игъэкӀуэнущ.

47– И тепщэр зыхуейр ищӀэу щыта пэтми, зызымыгъэхьэзыра е тепщэр зыхуейр зымыгъэзэщӀа унэӀутым удын куэд къытехуэнущ. 48И тепщэр зыхуейр имыщӀэу, тезыр зыхуэфащэ Ӏуэхухэр зылэжьам нэхъ удын мащӀэщ къытехуэнур. Куэд зритам куэд къитыжынкӀэ щыгугъынущ Тхьэр, зи ӀэмыщӀэ куэд ирилъхьам нэхъ куэдыжкӀэ щыгугъынущ.


Зы унэм зэдыщӀэсхэр зэрызэгурымыӀуэнур


(Маттэ 10:34-36)

49[•]– ЩӀым мафӀэ ездзын щхьэкӀэ, сыкъэкӀуащ икӀи ар щӀэнамэ, сыту си гуапэ хъунут! 50ЦӀыхухэм гугъуехькӀэ саумэхъын[*] хуейщ, ар къысэхъулӀэху Ӏейуэ согузавэ[+]. 51ЩӀылъэм зэгурыӀуэныгъэ къыхуэсхьын щхьэкӀэ сыкъэкӀуауэ фи гугъэ? Хьэуэ, сэ нывжызоӀэ, аракъым сыкъыщӀэкӀуар, атӀэ зэгурымыӀуэныгъэ фхэслъхьэн щхьэкӀэщ,[+] 52сыту жыпӀэмэ иджы щыщӀэдзауэ зы унэм зэдыщӀэс цӀыхуитхур лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъунущ: щыр тӀум пэувынущ, тӀури щым пэувынущ; 53лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъунурэ, адэр къуэм, къуэр адэм пэувынущ; анэр пхъум, пхъур анэм пэувынущ; гуащэр нысэм, нысэр гуащэм пэувынущ.


Мы зэманым и нэщэнэхэм къарыкӀыр зыгурывгъаӀуэ


(Маттэ 16:2-3)

54[•]– КъухьэпӀэмкӀэ пшэ къытрихьэу флъагъумэ, «Уэшх къешхынущ» асыхьэтым жывоӀэ, апхуэдэуи мэхъу, – яжриӀащ Хьисэ цӀыхубэм. 55– Адрейуэ, ипщэ лъэныкъуэмкӀэ къикӀ жьыр къыщепщэкӀэ, «Хуабэ дыдэ хъунущ» жывоӀэ, апхудэуи мэхъу. 56Фэ, бзитӀщхьитӀхэ! ЩӀылъэмрэ уафэмрэ я теплъэм къикӀыр къывгуроӀэ, мы зэманым и нэщэнэхэм къикӀыр къыщӀывгурымыӀуэр сыт?


Уи дауэгъум узэрекӀужыным и ужь ит


(Маттэ 5:25-26)

57– Фэ фщӀэн хуейр фэр-фэру сыт къыщӀывгурымыӀуэр? 58Псалъэм щхьэкӀэ, уи дауэгъум уригъусэу хеящӀэм[*] деж ущыкӀуэкӀэ, гъуэгум фытетыху, узэрекӀужыным и ужь ит. Армырамэ, уи дауэгъум хеящӀэм* и пащхьэм уришэнущ, абы лъэхъуэщ хъумакӀуэм уӀэщӀилъхьэнущ, лъэхъуэщ хъумакӀуэм лъэхъуэщым ущӀидзэнущ. 59Сэ бжызоӀэ, зы хъурыщи къыпхуэмынэжыху щӀумытауэ, уэ лъэхъуэщым укъыщӀэкӀыжынукъым.

#### 13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Гуэныхьу пщӀахэм хущӀегъуэж, армырамэ, уэр-уэру зыбгъэкӀуэдыжауэ арщ

1ЦӀыху гуэрхэр Хьисэ деж къакӀуэри, Пилат Ӏэтащхьэм[*] Галилейм щригъэукӀахэм я хъыбар къыхуахьащ а зэманым. А цӀыхухэм я лъымрэ я къурмэныпхъэм и лъымрэ зэхэлъадэу, Пилат и цӀыхухэм яригъэукӀыгъащ[+]. 2Хьисэ деж къэкӀуахэм яжриӀащ:

– Ахэр апхуэдэу зэрыкӀуэдам щхьэкӀэ, Галилей щыщ адрей цӀыху псоми нэхърэ ахэр нэхъ гуэныхьыщӀэу фи гугъэ? 3Хьэуэ, сэ нывжызоӀэ, ар пэжкъым. Ауэ фэ фщӀа гуэныхьхэм фахущӀемыгъуэжмэ, псори апхуэдабзэу фыкӀуэдынущ. 4Е Силоам зи цӀэ щӀыпӀэм ит бэтэгъейр къызэтеуэу щӀипӀытӀа цӀыху пщыкӀуийр Ерусалим дэс цӀыху псоми нэхърэ нэхъ къуаншэу фи гугъэ[+]? 5Хьэуэ, сэ нывжызоӀэ, ар пэжкъым. Ауэ фэ къэфхьа гуэныхьхэм фахущӀемыгъуэжмэ, апхуэдабзэу фыкӀуэдынущ псори.


Ахъуо жыг гъуам теухуа ущие хъыбарыр

6Хьисэ мы ущие хъыбарыр яжриӀащ итӀанэ:

– Зыгуэрым и хадэм ахъуо жыг итт. Абы къыпыкӀаӀамэ, еплъыну къыщыкӀуэм, къыпыкӀаӀауэ зыри игъуэтакъым[+]. 7Арати, хэдэзехьэм жриӀащ: «Мис, илъэсищ хъуауэ, мы жыгым зыгуэр къыпыкӀэмэ, сеплъыну сыкъокӀуэ, ауэ къыпыкӀаӀауэ згъуэтыркъым. Ауэ щыхъукӀэ, къиупщӀыкӀыж, сыт щӀыр щӀигъэхьэулеин хуейр мыбы?»[+]

8– Хэдэзехьэм къыжриӀащ: «Зи щӀыхь ин, зы илъэс игъэт иджыри. Жыгыр ихъуреягъкӀэ къэстӀыхьынурэ, вэнывей тӀэкӀу щӀэскӀутэнущ. 9Гъэ къакӀуэ къыпыкӀэнкӀэ хъунщ. КъыпымыкӀэмэ, къибупщӀыкӀыжынщ».


Зиузэхун лъэмыкӀыу, зи тхыр ухуауэ щыт цӀыхубз гуэр Хьисэ щэбэт махуэм зэригъэхъужар

10Хьисэ синэгуэгу гуэрым цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр щаригъащӀэрт щэбэт махуэм[+]. 11Илъэс пщыкӀуий лъандэрэ сымаджэ цӀыхубз гуэр жин бзаджэм иӀыгъыу абдежым щӀэтт. Зиузэхун лъэмыкӀыу, и тхыр ухуат абы. 12Хьисэ ар щилъагъум, къриджэри жриӀащ:

– ЦӀыхубз, уи узыр иджы щыщӀэдзауэ пщхьэщыкӀащ.

13И Ӏэхэр а цӀыхубзым трилъхьэри, абы занщӀэу зиузэхужащ, Тхьэми щӀыхь хуищӀащ[+].

14Хьисэ сымаджэр щэбэт махуэм зэригъэхъужам щхьэкӀэ, синэгуэгу пашэр губжьри, цӀыхухэм яжриӀащ:

– Щылэжэн хуей махуих яӀэщ цӀыхум. ЗэвгъэӀэзэнумэ, а махуихым фыкъакӀуэ, щэбэт махуэм фыкъэмыкӀуэ[+].

15– Фэ, бзитӀщхьитӀхэ! – жриӀащ Зиусхьэным а пашэм. – Зи выр е зи шыдыр къыкӀэритӀэтыкӀыу щэбэт махуэми псы езымыгъафэ къыфхэт[+]? 16Апхуэдэу щыщыткӀэ, Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщу илъэс пщыкӀуий лъандэрэ шейтӀаным иӀыгъ мы цӀыхубзыр щэбэт махуэм щхьэхуит сщӀыуэ згъэхъужын хуеякъэ?

17Хьисэ ар щыжиӀэм, къыпэувауэ щыт цӀыху псори укӀытэжащ, ауэ адрейхэр Хьисэ илэжьа Ӏуэху телъыджэ псоми щыгуфӀыкӀащ[+].


Хъардэл хьэдзэмрэ пщагъэмрэ теухуа ущие хъыбарыр


(Маттэ 13:31-33; Марк 4:30-32)

18[•]– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр[*] зыхуэдэр сыт? – жиӀащ Хьисэ. – Ар сытым езгъэщхьын? 19Ар зыхуэдэр хъардэл[*] хьэдзэрщ. Ар лӀы гуэрым къищтэри, и хадэм хисащ. Хьардэлыр къэкӀри, и къудамэхэм къуалэбзухэр къытетӀысхьэу, жьауапӀэ яхуэхъуащ[+].

20– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр сытым хуэзгъэдэн? – аргуэру жиӀащ Хьисэ. 21– Ар зыхуэдэр пщагъэрщ. ЦӀыхубз гуэрым ар къищтэщ, ӀэнлъищкӀэ хупцӀынэ ипщри, псори игъэтэджащ[+].


Куэбжэ зэвыр


(Маттэ 7:13-14, 21-23)

22[•]Къалэхэмрэ къуажэхэмрэ къызэхикӀухьым, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэурэ, Хьисэ ЕрусалимкӀэ кӀуэну иунэтӀащ. 23Зыгуэр къеупщӀащ абы:

– Зи щӀыхь ин, мыкӀуэду Тхьэм къригъэлыну цӀыхухэр мащӀэ дыдэ?

24– Куэбжэ зэвымкӀэ фызэрыдыхьэным Ӏэмал зэриӀэкӀэ и ужь фит, – жэуап яритыжащ Хьисэ абыхэм, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, сэ нывжызоӀэ, цӀыху куэд куэбжэмкӀэ дыхьэну и ужь итынущ, ауэ яхузэфӀэкӀынукъым. 25Бысымыр къэтэджу куэбжэр хуищӀыжа нэужь, «Зиусхьэн, Зиусхьэн, куэбжэр къытхуӀух», жыфӀэурэ уэрамым фыдэту куэбжэм фытеуӀуэнущ.

– Абы къывжиӀэнущ: «Фэ хэт фыщыщми, сэ сщӀэркъым»[+].

26– Абы щыгъуэ жефӀэу щӀэвдзэнущ: «Уи гъусэу дешхат икӀи дефат; ди къалэм и уэрамхэм Тхьэм и псалъэхэр щыдбгъэщӀауэ щытат».

27– Абы къывжиӀэнущ: «Фэ хэт фыщыщми, сэ сщӀэркъым. ФызбгъэдэкӀ, фэ бзаджащӀэ псори!»[+]

28– Ибрэхьими, Исхьэкъи, Екъуби, адрей бегъымбар псори Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀыхьауэ, ауэ фэ а Тепщэныгъэшхуэм фыкъыщӀахуауэ щыфлъагъукӀэ, гъы макърэ дзэ зэрыгъэшх макърэ къыщыӀунущ абы[+]. 29КъуэкӀыпӀэмкӀи къухьэпӀэмкӀи, ищхъэрэкӀи ипщэкӀи къикӀынурэ, я тӀысыпӀэхэр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм и гухэхъуэ Ӏэнэм щаубыдынущ цӀыхухэм[+]. 30Я ужь итхэм ящыщхэр япэ ищынущ, япэ итхэм ящыщхэри я ужь къинэнущ абы щыгъуэ[+].


Еууей, Ерусалим! Ерусалим!


(Маттэ 23:37-39)

31[•]Фарисейхэм* ящыщ гуэрхэр абы ирихьэлӀэу къакӀуэри, Хьисэ къыжраӀащ:

– Мы щӀыпӀэр къэбгынэ, Ирод пщым и цӀыхухэм уаригъэукӀынущи[+].

32– ФыкӀуи, – яжриӀащ Хьисэ, – а бажэм жефӀэ: «Сэ жин бзаджэхэр цӀыхухэм нобэрэ пщэдейрэ яхэсхунущ, сымаджэхэми сеӀэзэнущ, си Ӏуэхур ещанэ махуэм сыухынущ». 33Апхуэдэу щыт пэтми, ноби, пщэдеи, пщэдеймыщкӀи си гъуэгу срикӀуэн хуейщ, бегъымбарыр Ерусалим фӀэкӀа нэгъуэщӀ щӀыпӀэ щылӀэ хъунукъыми.

34– Еууей, Ерусалим, Ерусалим! Уи цӀыхухэм бегъымбархэр яукӀ, Тхьэм и лӀыкӀуэхэри, мывэкӀэ еуэурэ, яукӀ. Бзум и шырхэр и дамэ щӀагъым зэрыщызэхуишэсым хуэдэу, уи бынхэр зэхуэсшэсыну сыт хуэдизрэ сыхуея, ауэ фэ фыхуеякъым[+]. 35АтӀэ фи къалэм Тхьэр нэфӀкӀэ къеплъыжынукъым. Сэ нывжызоӀэ, «Зиусхьэным и цӀэкӀэ къакӀуэм щӀыхьышхуэр ейщ» щыжыфӀэну махуэм нэсыху сыкъэфлъагъужынукъым[+].

#### 14-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЛӀы зэщӀэбэгар Хьисэ щэбэт махуэм зэригъэхъужар

1Фарисей пашэхэм ящыщ гуэрым и унэм щышхэну щэбэт махуэ гуэрым Хьисэ щригъэблэгъам, цӀыхухэр Хьисэ кӀэлъыплъырт[+]. 2ЛӀы гуэр зэщӀэбэгауэ Хьисэ и пащхьэм къиуващ асыхьэтым. 3Хьисэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ фарисейхэмрэ яжриӀащ:

– Сымаджэр щэбэт махуэм бгъэхъужыныр хабзэм къезэгърэ хьэмэрэ къемызэгърэ[+]?

4Абыхэм зыри жаӀакъым. Хьисэ сымаджэм теӀэбэщ, игъэхъужри иутӀыпщыжащ.

5Хьисэ абыхэм еупщӀащ итӀанэ:

– Фэ фщыщ гуэрым и шыдыр е и выр щэбэт махуэм псыкъуий мащэм ихуэмэ, занщӀэу кърихыжынукъэ[+]?

6Абыхэм жэуап къратыфакъым.


ХьэщӀэхэмрэ бысымымрэ зэрагъэщӀэн хуей Ӏуэхухэр

7ХьэщӀэхэм тхьэмадэ тӀысыпӀэхэр яубыду гу щылъитэм, мы ущие хъыбарыр Хьисэ яжриӀащ:[+]

8– Зыгуэрым гухэхъуэ Ӏэнэм уригъэблагъэмэ, тхьэмадэ тӀысыпӀэм умытӀыс, абы къригъэблэгъахэм уэр нэхърэ нэхъыжь гуэр яхэтынкӀэ хъунущи. 9Уэри ари фезыгъэблэгъа бысымым уэ къыббгъэдыхьэнурэ, абы щыгъуэ къыбжиӀэнущ: «Мы цӀыхум уи тӀысыпӀэр ет!» Апхуэдэу хъумэ, уукӀытэжауэ, нэхъ тӀысыпӀэ икӀэ дыдэм утӀысын хуей хъунущ уэ. 10УщрагъэблагъэкӀэ, тӀысыпӀэ икӀэ дыдэм тӀыс. Бысымым, уэ къыббгъэдыхьэнурэ, къыбжиӀэнущ абы щыгъуэ: «Си ныбжьэгъу, тӀэкӀу къыдэкӀуэтей!» Абы адрей хьэщӀэ псоми я пащхьэм ущигъэлъэпӀэнущ; 11зи щхьэ зыгъэин дэтхэнэри Тхьэм игъэлъэхъшэнущ, зи щхьэр зыгъэлъахъшэр Тхьэм игъэинынущи[+].

12Хьисэ и бысымым жриӀащ итӀанэ:

– Уэ шэджагъуашхэ е пщыхьэщхьэшхэ щыпщӀкӀэ, уи ныбжьэгъухэри, уи къуэшхэри, уи благъэхэри, уи гъунэгъу бейхэри къыумыгъэблагъэ. Ахэр къебгъэблагъэмэ, яхуэпщӀар къыпхуащӀэжын папщӀэ урагъэблэгъэжынкӀэ хъунущ. 13Ауэ гухэхъуэ Ӏэнэ щытебгъэувэкӀэ, тхьэмыщкӀэхэр, ныкъуэдыкъуэхэр, лъашэхэр, нэфхэр къегъэблагъэ. 14ЯхуэпщӀар абыхэм къызэрыпхуамыщӀэжыфынум щхьэкӀэ, гъуэгу махуэ утеуващ. Щыпкъагъэ зиӀэ цӀыхухэр къыщытэджыжкӀэ, яхуэпщӀар Тхьэм къыпхуищӀэжынущ[+].


Гухэхъуэ Ӏэнэм теухуа ущие хъыбарыр


(Маттэ 22:1-10)

15[•]Хьисэ щӀыгъуу Ӏэнэм бгъэдэса гуэрым ар щызэхихым, жиӀащ:

– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр къыщыскӀэ, адрей хьэщӀэхэм я гъусэу Ӏэнэм бгъэдэсынур гъуэгу махуэ теуващ[+].

16– ЛӀы гуэрым гухэхъуэ Ӏэнэ тригъэуващ, – жриӀащ Хьисэ а лӀым, – цӀыху куэди къригъэблэгъащ. 17Гухэхъуэ Ӏэнэр щытраувэну сыхьэтыр къыщысым, къеблэгъэнухэм я деж унэӀут гуэр игъэкӀуащ, мыпхуэдэу яжриӀэну: «Иджы фыкъеблагъэ, псори хьэзырщ».

18– Ауэ псоми, зэрыгъэӀуща нэхъей, щхьэусыгъуэхэр ящӀу щӀадзащ. Япэрейм унэӀутым къыжриӀащ: «Сэ щӀы къэсщэхуащи, сыкӀуэу абы семыплъмэ, хъунукъым. ЕмыкӀу сыкъыумыщӀ».

19– НэгъуэщӀ зыгуэрми жиӀащ: «ВипщӀ къэсщэхуащи, я щытыкӀэм сеплъыну сокӀуэ. ЕмыкӀу сыкъыумыщӀ».

20– Ещанэми жиӀащ: «Сэ фыз къэсшащи, сынэкӀуэфынукъым».

21– УнэӀутым къигъэзэжри, Ӏуэхур зэрыхъуар и тепщэм къыжриӀэжащ. Апхуэдэу щыхъум, бысымыр къэгубжьри, унэӀутым жриӀащ: «Къалэм и уэрамышхуэхэми и уэрам цӀыкӀухэми псынщӀэу дыхьи, тхьэмыщкӀэхэр, ныкъуэдыкъуэхэр, нэфхэр, лъашэхэр мыбы къашэ».

22– УнэӀутым къыщигъэзэжым, жиӀащ: «Зи щӀыхь ин, уи унафэр згъэзэщӀащ, ауэ тӀысыпӀэ нэщӀхэр щыӀэщ иджыри».

23– Тепщэм унэӀутым жриӀащ итӀанэ: «Гъуэгухэмрэ лъагъуэхэмрэ техьи, си унэм щӀэз хъун щхьэкӀэ, къэкӀуэну цӀыхухэм яжеӀэ. 24Сэ нывжызоӀэ, къезгъэблэгъахэм ящыщ зыри си ерыскъым къыхэӀэбэнукъым».

– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къеблэгъахэр куэдщ, ауэ хэплъыхьауэ яхэтыр мащӀэщ, – къыщӀигъужащ Хьисэ.


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэным хэлъ гугъехьыр


(Маттэ 10:37-38)

25[•]Хьисэ щӀыгъуу цӀыху гупышхуэ гъуэгу тетт. Абыхэм захуигъазэри, Хьисэ яжриӀащ:

26– Ар хэтуи щрет, гъусэ зыкъысхуэзыщӀауэ, и анэр, и фызыр, и бынхэр, и къуэшхэр, и шыпхъухэр фӀыуэ зэрилъагъум, и псэри фӀыуэ зэрилъагъум нэхърэ сэ нэхъыфӀу сызымылъагъур си гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ хъуфынукъым[+]. 27Ар хэтуи щрет, и жорыр зыхьу сэ си ужь къимыувэм си гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ хъун лъэкӀынукъым[+].

28– Фщыщ гуэрым бэтэгъей ищӀын хуей хъумэ, япэщӀыкӀэ тӀысрэ, зыхуеину псор къилъытэу, бэтэгъейр зэрыригъэухуэн ахъшэ иӀэрэ имыӀэрэ зригъэщӀэн хуейкъэ? 29Армыхъумэ, лъабжьэр игъэувауэ, унэр нигъэсын щылъэмыкӀкӀэ, ар къэзылъагъу цӀыху псори къыщыдыхьэшхыурэ, 30мыпхуэдэу жаӀэнущ: «Мы лӀым унэ ищӀыну къригъэжьат, арщхьэкӀэ икӀэм хунигъэсакъым».

31– Апхуэдэуи, зы пащтыхь гуэрым нэгъуэщӀ пащтыхьым зауэ ирищӀылӀэну игу илъмэ, япэщӀыкӀэ тӀысу, цӀыху мин тӀощӀ зиӀэ бий къыхуэкӀуэмэ, езым и цӀыху минипщӀымкӀэ пэувын лъэкӀынрэ лъэмыкӀынрэ егупсысын хуейкъэ? 32Пэмыувыфынумэ, бийр къэмыс щӀыкӀэ лӀыкӀуэхэр хуигъэкӀуэнурэ, зэкӀужыну иригъэлъэӀунущ. 33Абы ещхьу, фэ фщыщу, хэтуи щрети, иӀэ псори ӀэщӀыб зымыщӀым си гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ хъун лъэкӀынукъым.


Шыугъэ зыхэмылъ шыгъур


(Маттэ 5:13; Марк 9:50)

34– Шыгъур фӀыщ. Ауэ шыгъум и шыугъэр хэкӀмэ, абы и шыугъэр дауэ зэрыхэплъхьэжынур[+]? 35ЩӀымкӀи вэнывеймкӀи ар сэбэп хъужынукъым. Апхуэдэр хыфӀадзэж.

– ИридэӀуэну тхьэкӀумэ зиӀэр иредаӀуэ[+].

#### 15-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мэл кӀуэдам теухуа ущие хъыбарыр


(Маттэ 18:12-14)

1[•]Хьэкътын ахъшэр хэзыххэри гуэныхь зытелъхэри, къанэ щымыӀэу, Хьисэ едэӀуэну къекӀуэлӀащ. 2Ауэ фарисейхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ я мыгуапэу жаӀащ:

– Мы лӀым гуэныхь зыщӀэхэр зригъэгъусэщ икӀи абыхэм ядошхэ[+].

3Хьисэ мы ущие хъыбарыр абыхэм яжриӀащ абы щыгъуэ:

4– Фэ фщыщ гуэрым мэлищэ иӀэу жытӀэнщ. Абыхэм ящыщ зы фӀэкӀуэдмэ, адрей бгъущӀрэ бгъур губгъуэм къринэу, фӀэкӀуэдар къигъуэтыжыхукӀэ лъыхъуэнукъэ? 5Ар къыщигъуэтыжкӀэ, гуфӀэу къеӀэтри, и дамэм трелъхьэ. 6Унэм къыщыкӀуэжкӀэ, и ныбжьэгъухэмрэ и гъунэгъухэмрэ къреджэри, яжреӀэ: «ФыкъыздэгуфӀэ, сфӀэкӀуэда мэлыр къэзгъуэтыжащ»[+]. 7Сэ нывжызоӀэ, абы ещхьыркъабзэу, гуэныхь хущӀегъуэжыным хуэмыныкъуэ, щыпкъагъэ зигу илъ цӀыху бгъущӀрэ бгъум папщӀэ уафэм щыӀэну гуфӀэгъуэм нэхърэ зи гуэныхьхэм хущӀегъуэж гуэныхьыщӀэ закъуэм щхьэкӀэ уафэм нэхъ гуфӀэгъуэшхуэ щыӀэнущ[+].


Дыжьын ахъшэ кӀуэдам теухуа ущие хъыбарыр

8– Абы ещхьу, цӀыхубз гуэрым дыжьын ахъшипщӀ иӀэу жытӀэнщ. Абыхэм ящыщ зыр фӀэкӀуэдмэ, уэздыгъэ щӀигъанэу ахъшэр къигъуэтыжыхукӀэ, хуэсакъыпэу лъыхъуэурэ, унэ псор щӀищыкӀыркъэ? 9Ар къыщигъуэтыжкӀэ, и ныбжьэгъухэмрэ и гъунэгъухэмрэ къреджэри, яжреӀэ: «ФыкъыздэгуфӀэ, ахъшэ сфӀэкӀуэдар къэзгъуэтыжащ». 10Сэ нывжызоӀэ, абы ещхьыркъабзэу, гуэныхь зыщӀауэ щӀегъуэж цӀыхум Тхьэм и мелыӀычхэр хуэгуфӀэнущ.


Къуэ кӀуэдам теухуа ущие хъыбарыр

11– ЛӀы гуэрым къуитӀ иӀэт, – жиӀащ Хьисэ. 12– Къуэ нэхъыщӀэм и адэм жриӀащ: «Си адэ, мылъкум щыщу къыслъысыну Ӏыхьэр къызэт». Арати, адэм мылъкур яхуигуэшащ.

13– Зыкъом дэкӀа нэужь, къуэ нэхъыщӀэм иӀэ псори зэщӀикъуэри, хамэ къэрал гуэрым кӀуащ. И мылъкур а къэралъым щхьэпсыншагъэкӀэ щигъэкӀуэдащ. 14Псори фӀэкӀуэдауэ, а къэралым гъаблэшхуэ къыщыхъури, щӀалэр тхьэмыщкӀэ дыдэ хъуащ. 15Апхуэдэу щыхъум, а къэралым щыпсэу лӀы гуэрым деж кӀуэри, хуэлӀыщӀэну гурыӀуащ. А лӀым ар игъэкӀуащ и кхъуэхэр губгъуэм щригъэгъэхъуну. 16Кхъуэхэм я Ӏусым щыщ и ныбэ из ищӀыну ехъуапсэрт лӀыщӀэм, ауэ а Ӏусым щыщ зыми къритакъым.

17– ЩӀалэм и тхьэмыщкӀагъэр къыщыгурыӀуэжым, и щхьэ хужиӀащ: «Си адэм и лӀыщӀэхэр сыт хуэдиз хъуми, абыхэм яшхын яхурикъуни къелыжыни яӀэщ, ауэ сэ мэжалӀэм сиукӀыу, мыбы сыщыӀэщ. 18Си адэм деж сыкӀуэжынщи, жесӀэнщ: Си адэ, уафэмкӀи уэркӀи гуэныхь злэжьащ. 19Уэ узикъуэщ къызжепӀэну сэ схуэфащэкъым. Уи лӀыщӀэхэм ящыщ зы хуэдэу сэри сыщтэ». 20ИтӀанэ зиӀэтыжри, и адэм деж кӀуэжыну ежьэжащ итӀанэ.

– Адэм и къуэр къэкӀуэжу жыжьэу къыщилъагъум, игу щӀэгъущ, жэри, Ӏэплъэ иришэкӀыу, ба хуищӀу щӀидзащ.

21– ЩӀалэм и адэм къыжриӀащ: «Си адэ, уафэмкӀи уэркӀи гуэныхь злэжьащ. Уэ узикъуэщ къызжепӀэну схуэфащэкъым».

22– Адэм и унэӀутхэм яжриӀащ: «Щыгъынхэм я нэхъыфӀыр къыхуэфхьи, фхуапэ, зы Ӏэлъыни Ӏэрыфлъхьэ, вакъи лъыфтӀагъэ. 23Танэ гъэшхар къафши, фӀэвгъэж. Дывгъашхэ-девгъафэ икӀи дывгъэгуфӀэ. 24Мы си къуэр лӀауэ щытащ, ауэ къэхъужащ, кӀуэдауэ щытащ, ауэ къэдгъуэтыжащ». Ар жиӀэри, гухэхъуэ Ӏэнэр трагъэуващ[+].

25– Адэм и къуэ нэхъыжьыр губгъуэм итти, къэкӀуэжурэ унэм и гъунэгъу къыщыхъужым, уэрэд макърэ Ӏэгуауэ макърэ зэхихащ. 26УнэӀутхэм ящыщ гуэр къриджащ, «Сыт къэхъуар?» жиӀэри щӀэупщӀащ. 27УнэӀутым къыжриӀащ: «Уи къуэш нэхъыщӀэр къэкӀуэжащ. Уи адэм, ар узыншэу къызэригъуэтыжам щхьэкӀэ, танэ гъэшхар фӀригъэгъэжащ».

28– Къуэ нэхъыжьым ар щызэхихым, къэгубжьри, унэм щӀыхьэжын идакъым. И адэр къыщӀэкӀри, щӀыхьэжыну къелъэӀуащ. 29Ауэ абы и адэм жриӀащ: «Мис, сэ илъэс дапщэ хъуауэ сыпхуэлажьэрэ, уи унафэхэми зэи сытекӀакъым. Си ныбжьэгъухэм гухэхъуэ Ӏэнэ яхутезгъэувэн щхьэкӀэ, зэи зы чыцӀи къызэптакъым. 30Ауэ къуэ зыхужыпӀэу уи мылъкур цӀыхубз псэжьхэм ятезыгъэкӀуэдар къэкӀуэжати, танэ гъэшхар хуфӀебгъэгъэжащ».

31– Апхуэдэу щыхъум, адэм къыжриӀащ: «Си къуэ! Уэ сытым щыгъуи узигъусэщ, сиӀэ псори ууейщ. 32Ауэ иджыпсту дэ дыгуфӀэн икӀи дытхъэн хуейкъэ? Уи къуэш нэхъыщӀэр лӀауэ щытащ, ауэ къэхъужащ, кӀуэдауэ щытащ, ауэ къэдгъуэтыжащ».

#### 16-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЛӀы бейм и унэзехьэ хьилэшым теухуа ущие хъыбарыр

1– ЛӀы бей гуэрым унэзехьэ гуэр иӀащ, – яжриӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм. – «Мы лӀым уи мылъкур пфӀегъэкӀуэд», жраӀащ цӀыхухэм лӀы бейм. 2Арати, лӀы бейм и унэзехьэр къриджэри, жриӀащ: «Уэр щхьэкӀэ жаӀэр пэж? Си мылъкур зэрызепхьэ щӀыкӀэр сыгъэлъагъу. Си мылъкур дяпэкӀэ уэ зепхьэ хъужынукъым».

3– «Сыт сщӀэнур?» – жиӀащ игукӀэ унэзехьэм. «Си тепщэм си ӀэнатӀэр сӀехыж. ЩӀы къэстӀыну къару схурикъун сиӀэкъым, сылъэӀуэнуи соукӀытэ. 4Си ӀэнатӀэр сӀихыжмэ, сщӀэнур иджы къэсщӀащ, цӀыхухэм я унэхэм срагъэблэгъэн щхьэкӀэ».

5– Арати, тепщэм и щӀыхуэ зытелъу хъуар унэзехьэм зырызурэ къриджэри, абыхэм ящыщ зым еупщӀащ: «Си тепщэм и щӀыхуэу сыт хуэдиз птелъыр?»

6– «Дагъэ фэндырищэ стелъщ», жиӀащ щӀыхуэ зытелъ лӀым.

– «Мис, уи щӀыхуэ тхылъыр къэщтэж, тӀыси, псынщӀэу щэ ныкъуэ итхэ», жриӀэжащ абы.

7Унэзехьэм нэгъуэщӀ гуэрми жриӀащ: «Уэ сыт хуэдиз щӀыхуэу птелъыр?»

– «Гуэдз къэпищэ стелъщ», жиӀащ абы.

– «Уи щӀыхуэ тхылъыр къэщтэжи, пщӀей итхэ», жриӀащ абы.

8– Апхуэдэу щыхъум, тепщэр и унэзехьэ хьилэщым щытхъуащ, зэрыӀущым щхьэкӀэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы дунейм тет цӀыхухэр зэрызэхущытымкӀэ нэху щыпкъым щызекӀуэ цӀыхухэм нэхърэ нэхъ Ӏущщ[+]. 9ИкӀи сэ нывжызоӀэ, дунейм щывиӀэ мылъкумкӀэ ныбжьэгъухэр зэвгъэгъуэт, а мылъкур фуха нэужь, мыкӀуэдыжын псэупӀэм абыхэм фрагъэблэгъэн щхьэкӀэ.

10– Ӏуэху мащӀэкӀэ узыщыгугъ хъун цӀыхум Ӏуэху куэдкӀи ущыгугъ хъунущ, Ӏуэху мащӀэкӀэ узыщыгугъ мыхъун цӀыхум Ӏуэху куэдкӀи ущыгугъ хъунукъым[+]. 11Апхуэдэу щыщыткӀэ, дуней мылъкур зефхьэну узыщыгугъ хъун цӀыхуу фыщымытамэ, мылъку пэжыр фэ фи ӀэмыщӀэ хэтыт къизылъхьэнур? 12НэгъуэщӀхэм я мылъкур зрахьэнкӀэ узыщыгугъ хъун цӀыхуу фыщымытамэ, фэ фи мылъкур зефхьэну хэтыт къывэзытынур?

13– Зы унэӀутым зиусхьэнитӀым хуэлэжьэн лъэкӀынукъым; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ е зым жагъуэгъу хуэхъунурэ, адрейр фӀыуэ илъагъунущ, е зым пэжу хущытынурэ, адрейм нэмыплъ иритынущ. Тхьэми ахъшэми фахуэлэжьэн флъэкӀынукъым фэ[+].


Торэт хабзэмрэ Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэмрэ


(Маттэ 11:12-13)

14[•]Ахъшэр фӀы дыдэу зылъагъу фарисейхэм а псор щызэхахым, Хьисэ щыдыхьэшхащ[+]. 15Хьисэ абыхэм яжриӀащ:

– Фэ цӀыхухэм я пащхьэм щыпкъагъэ фигу илъ хуэдэу фэ зыщытывогъауэ, ауэ фэ фи гум илъыр Тхьэм ещӀэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхухэм ягъэлъапӀэ Ӏуэхугъуэхэр Тхьэм дежкӀэ пуд дыдэщ.

16– Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм итхэмрэ бегъымбархэм ятхахэм итхэмрэ Тхьэм хуэлажьэ цӀыхухэм адрей цӀыхухэр ирагъэдаӀуэу щытащ, умэхъакӀуэ Иуан и махуэхэм нэсыху. Абы къыщыщӀэдзауэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм теухуа хъыбарыфӀыр цӀыхухэм хуаӀуатэ икӀи хэти а Тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэну пӀэщӀэгъуэкӀэ щӀокъу[+]. 17Ауэ Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм ит хьэрфхэм я нэхъ цӀыкӀур хэкӀуэдыкӀыным нэхърэ уафэмрэ щӀылъэмрэ нэхъ кӀуэдыжыгъуафӀэщ[+].


Фыз игъэкӀыжыным теухуауэ


(Маттэ 5:32; 19:9; Марк 10:11-12)

18– И фызыр изыгъэкӀыжу, нэгъуэщӀ цӀыхубз къэзышэж дэтхэнэми зинэ ищӀауэ мэхъу. Апхуэдэу, лӀы гуэрым иригъэкӀыжа фызыр къэзышэжми зинэ ищӀауэ мэхъу[+].


ЛӀы беймрэ Лазаррэ

19– ЛӀы бей гуэр щыӀащ. Щыгъыным я нэхъ лъапӀэмкӀэ зихуапэрт абы, махуэ къэси ефэ-ешхэшхуэ ищӀырт. 20ЛӀы бейм и куэбжэм деж лӀы тхьэмыщкӀэ гуэр, Лазар зи цӀэр, и щӀыфэр бэгум зэщӀищтауэ щылът. 21А тхьэмыщкӀэр и мэжалӀэ иригъэкӀыну хэтт лӀы бейм и Ӏэнэм къехуэхымкӀэ. Хьэхэри къекӀуалӀэурэ, абы и бэгухэм къебзейрт.

22– ЛӀы тхьэмыщкӀэр дунейм ехыжащ, мелыӀычхэм ар Ибрэхьим бегъымбарым деж яхьащ. ЛӀы бейри дунейм ехыжри щӀалъхьэжащ[+]. 23А лӀы бейм, лӀахэм я лъахэм хьэзэб щытелъу и нэхэр къиӀэтри, Ибрэхьим жыжьэу къилъэгъуащ, Лазари бгъэдэсу[+]. 24Ар щилъагъум, джащ: «Ди адэ Ибрэхьим, гущӀэгъу къысхуэщӀ, Лазар къысхуэгъакӀуи, абы и Ӏэпэр псым хищӀэм, си бзэгум къытрилъхьэурэ ирегъэупщӀыӀу, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы мафӀэм сыхэтщи, хьэзаб стелъщ»[+].

25– «Си щӀалэ», жиӀащ Ибрэхьим, «уигу къэгъэкӀыж дунейм ущытетым уэ абы ӀыхьэфӀыр щыбгъуэтрэ, Лазар гугъу щехьу зэрыщытар. Ауэ абы игу зыгъэзагъэ фӀыгъуэхэр егъуэт иджы, уэ гугъу уохь. 26Абы нэмыщӀ, фэрэ дэрэ ди зэхуакум къуэ куу дэтщ, мыбы никӀыу фи деж нэкӀуэну хуейхэр нэмыкӀуэфын щхьэкӀэ. Апхуэдэу, фи деж къикӀыу ди деж къэкӀуэни ялъэкӀынукъым».

27– «АтӀэ, ди адэ», жиӀащ лӀы бейм, «сынолъэӀу, си адэм и унэм Лазар гъакӀуэ, 28сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къуэшитху сиӀэщ. Мы гугъуехь шэчыпӀэм ахэри къэмыкӀуэн щхьэкӀэ, зыхуэсакъыжыну ягурырегъаӀуэ».

29– «Абыхэм Мусэ бегъымбарым итхахэмрэ адрей бегъымбархэм ятхахэмрэ яӀэщ, а тыгъэхэм ирырегъуазэ», къыжриӀащ Ибрэхьим лӀы бейм[+].

30– «Хьэуэ, ди адэ Ибрэхьим», жиӀащ лӀым, «лӀахэм зыгуэр къахэтэджыкӀыжрэ игъэзэжмэ, ахэр я гуэныхьхэм хущӀегъуэжынущ».

31– «Мусэ бегъымбарымрэ адрей бегъымбархэмрэ емыдаӀуэмэ, лӀахэм зыгуэр къахэтэджыкӀыжми, я фӀэщ хъунукъым», къыжриӀащ Ибрэхьим[+].

#### 17-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЦӀыхухэм гуэныхь ящӀэну дезыгъэхьэх Ӏуэхухэм, гуэныхь гъэгъуным, фӀэщхъуныгъэм, жыӀэщӀэным теухуауэ


(Маттэ 18:6-7, 21-22; Марк 9:42)

1[•]– ЦӀыхухэм гуэныхь ящӀэну дезыгъэхьэх Ӏуэхугъуэхэр къэхъун хуейщ, ауэ ахэр къызыпкърыкӀ цӀыхур гъуэгу мыгъуэ теуващ, – яжриӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм[+]. 2– Абы мы цӀыкӀухэм ящыщ гуэрым гуэныхь ищӀэну дригъэхьэх нэхърэ, щхьэл мывэ и пщэм кӀэращӀэу хым хадзатэмэ, езым дежкӀэ нэхъыфӀт[+]. 3Аращи, фызыхуэсакъыж!

– Уи къуэшым[*] гуэныхь ищӀэмэ, ар зэрыгуэныхьыр жеӀэ икӀи ар щӀегъуэжмэ, хуэгъэгъу[+]. 4Зы махуэм и кӀуэцӀкӀэ уэркӀэ блэнейра гуэныхь ищӀэмэ, къигъэзэжу, «СыщӀегъуэжащ», жиӀэмэ, хуэгъэгъу[+].

5– ФӀэщхъуныгъэу диӀэм къытхухэгъахъуэ, – къыжраӀащ апостолхэм[*] Зиусхьэным[+].

6– Хъардэл[*] хьэдзэм хуэдиз фӀэщхъуныгъэ фиӀэу, мы ахъуо жыгым «Зыкъыхэтхъыжи, хым зыщыхэсэж», жефӀэмэ, къывэдэӀуэнущ, – жиӀащ Зиусхьэным[+].

7– Фщыщ гуэрым унэӀуту иӀэр вэуэ е мэлхэр игъэхъуу жытӀэнщ. А унэӀутыр губгъуэм къыщикӀыжкӀэ, «ПсынщӀэу къакӀуи, Ӏэнэм къыбгъэдэтӀысхьэ», жриӀэну пӀэрэ абы? 8Хьэуэ, жриӀэнукъым. ЖриӀэнур мыращ: «Пщыхьэщхьэшхэ къысхуэгъэхьэзыр, уи цеикӀэр дэупщӀи, сэ сышхэху икӀи сефэху къысщхьэщыт. Абы и ужькӀэ ушхэну икӀи уефэну ухуитщ». 9А унэӀутым хуэпщӀа унафэр зэригъэзэщӀам щхьэкӀэ фӀыщӀэ хуэпщӀыну? Си гугъэкъым. 10Апхуэдэу, фэри, Тхьэм къыфхуищӀа унафэр вгъэзэщӀа нэужь, мыпхуэдэу жыфӀэн хуейщ: «Дэ пщӀэ зимыӀэ дыунэӀутщ. Дэ тщӀар тщӀэн хуеиуэ щытар тщӀауэ».


Уэшын уз зыпкърыт цӀыхуипщӀыр Хьисэ зэригъэхъужар

11Хьисэ Ерусалим кӀуэуэ, Самарие, Галилей хэкухэм кӀуэцӀрыкӀырт. 12Жылэ гуэрым дыхьэ пэтрэ, уэшын уз зыпкърыт лӀипщӀ къыӀущӀащ. Жыжьэу къэуври,[+] 13макъышхуэкӀэ къэджащ ахэр:

– Хьисэ, гъуазэ, гущӀэгъу къытхуэщӀ!

14Ахэр щилъагъум, Хьисэ жиӀащ:

– ФыкӀуи, дин пашэхэм закъевгъэлъагъу.

Ахэр гъуэгум здрикӀуэм, къабзэ хъуурэ, я узыр якӀэрыхужащ[+].

15Абыхэм ящыщ зым зэрыхъужар щилъагъум, Тхьэм макъышхуэкӀэ фӀыщӀэ хуищӀурэ къигъэзэжащ. 16Хьисэ и лъабжьэм бгъэгукӀэ зыщӀидзэри, фӀыщӀэ хуищӀащ. А лӀыр Самарие хэкум[*] щыщт[+].

17– ЛӀипщӀыр къабзэ хъужакъэ? – жиӀащ Хьисэ. – Адрей лӀибгъур дэнэ щыӀэ? 18Мы лӀы хамэ закъуэм фӀэкӀа, къигъэзэжу Тхьэм фӀыщӀэ хуэзыщӀын зыри къахэмыкӀауэ аракъэ?

19Хьисэ а лӀым жриӀащ итӀанэ:

– Къэтэджи, кӀуэж. Уи фӀэщхъуныгъэм уигъэхъужащ[+].


Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр къызэрыкӀуэнур


(Маттэ 24:23-28, 37-41)

20[•]– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр сыт щыгъуэ къэкӀуэну? – жаӀэу фарисейхэр Хьисэ щеупщӀым, абыхэм яжриӀащ:

– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр нэрылъагъуу къэкӀуэнукъым,[+] 21икӀи цӀыхухэм, «Мис, ар мыдэ щыӀэщ», е «Мес, модэ щыӀэщ», жаӀэнукъым. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр фэ къыфхэтщ.[*]

22Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ итӀанэ:

– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и махуэхэм щыщу зы махуэ закъуэ нэхъ мыхъуми флъагъуну фыщыхуей зэман къэунэхунущ, ауэ фэ флъагъунукъым[+]. 23«Мис, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр мыдэ щыӀэщ», е «Мес, модэ щыӀэщ», къывжаӀэнущ, ауэ абы фымыкӀуэ икӀи а цӀыхухэм факӀэлъымыжэ;[+] 24сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зы уафэ гъунэм къыщыщӀэдзауэ адрей гъунэм нэсыху уафэхъуэпскӀым дунейр зэригъэнэхум хуэдэу, къыщыкӀуэжыну махуэм деж ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр къэлъэгъуэжынущ. 25Ауэ абы гугъуехь куэд ишэчын икӀи иджырей цӀыхухэм ар зыхагъэкӀын хуейщ япэщӀыкӀэ[+].

26– Нухь бегъымбарым и махуэхэм Ӏуэхухэр зэрыщытам хуэдэу, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр дунейм къыщыкӀуэжынум и пэ къихуэ махуэхэм Ӏуэхухэр абы тетынущ[+]. 27ЦӀыхухэр шхэрт, икӀи ефэрт, къашэрт икӀи дэкӀуэрт абы щыгъуэ, Нухь кхъухьым щитӀысхьэну махуэм нэсыху. ИтӀанэ псыдзэр[*] къащӀэуэри, абы псори хэкӀуэдащ[+].

28– ЛутӀ бегъымбарым[*] и махуэхэм Ӏуэхухэр апхуэдэу щытащ: ЦӀыхухэр шхэрт икӀи ефэрт, зыгуэрхэр къащэхурт икӀи ящэрт, жылэ ясэрт, унэхэри ящӀырт. 29Ауэ ЛутӀ Содом къалэм щыдэкӀа махуэм мафӀэрэ тхъуэбзащхъуэрэ зэщӀэлъу уафэм къещэщэхри, ахэр псори хэкӀуэдащ[+].

30– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр къыщылъэгъуэжыну махуэм дежи Ӏуэхухэр апхуэдабзэу щытынущ. 31А махуэм унащхьэм тетыр унэм щӀэлъ и хьэпшыпхэр здищтэну щӀремыхьэж. Губгъуэм итми унэм къремыгъэзэж[+]. 32ЛутӀ и фызым[*] къыщыщӀар фигу къэвгъэкӀыж[+]. 33Зи псэр мыкӀуэду къезыгъэлыну и ужь ит дэтхэнэми и псэр фӀэкӀуэдынущ, ауэ зи псэр зыфӀэкӀуэд дэтхэнэми и псэр мыкӀуэду къригъэлынущ[+]. 34Сэ нывжызоӀэ, зы пӀэм цӀыхуитӀ хэлъынущ а жэщым, зыр мелыӀычхэм уафэм яхьынущ, адрейр къагъэнэнущ. 35ЦӀыхубзитӀым гуэдз зэдахьэжынущ, зыр мелыӀычхэм уафэм яхьынущ, адрейр къагъэнэнущ. 36Губгъуэм цӀыхуитӀ итынущ, зыр мелыӀычхэм уафэм яхьынущ, адрейр къагъэнэнущ.

37– Дэнэ ар къыщыхъунур, Зиусхьэн? – еупщӀащ ахэр Хьисэ.

– Псэущхьэ лӀа здэщыӀэм бгъэжьхэр щызэхуэсынущ, – яжриӀащ Хьисэ.

#### 18-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Фызабэмрэ щыпкъагъэ зигу имылъ хеящӀэмрэ ятеухуа ущие хъыбарыр

1Ягу ямыгъэкӀуэду зэпымыууэ Тхьэм елъэӀун щхьэкӀэ, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм зы ущие хъыбар яхуиӀуэтащ[+]. 2Мыращ яхуиӀуэтар:

– Тхьэми щымышынэу, цӀыхухэми ящымыукӀытэу, къалэ гуэрым зы хеящӀэ[*] гуэрым дэст. 3А къалэ дыдэм зы фызаби щыпсэурт. «Си дауэгъум схуэфащэр къызегъэт», жриӀэурэ, хеящӀэм деж къакӀуэ зэпытт ар.

4– Ауэ фызабэр зыщӀэлъэӀур хуимыщӀэурэ, зэманыфӀ екӀуэкӀащ. ИтӀанэ игукӀэ жиӀащ: «Сэ Тхьэм сыщымышынэми, цӀыхухэм сащымыукӀытэми, 5мы фызабэм си щхьэр игъэуз зэпыту щымытын щхьэкӀэ, хуэфащэр езгъэгъуэтынщ. Апхуэдэу сымыщӀмэ, къысхуэжэ зэпытурэ сигъэтыншынукъым».

6Зиусхьэным жиӀащ итӀанэ:

– Щыпкъагъэ зигу имылъ хеящӀэм жиӀэм федаӀуэт. 7Тхьэм езым къыхиха, жэщи махуи хуабжьу къелъэӀу цӀыхухэм яхуэфащэр ялъигъэсынукъэ? Яхуэфащэр ялъигъэсыным пэплъэу куэдрэ щигъэтыну[+]? 8Сэ нывжызоӀэ, яхуэфащэр псынщӀэу ялъигъэсынущ. Ауэ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр мы дунейм къыщыкӀуэжкӀэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ щигъуэтыну[+]?


Фарисеймрэ хьэкътын ахъшэр хэзыхымрэ ятеухуа ущие хъыбарыр

9Езыхэм ягу щыпкъагъэ илъу залъытэжу, ауэ нэгъуэщӀхэр зэзымыпэс цӀыху гупым мы ущие хъыбарыр яхуиӀуэтащ Хьисэ:[+]

10– Тхьэм елъэӀун щхьэкӀэ, Тхьэм и унэшхуэм цӀыхуитӀ кӀуащ, зыр фарисейт, адрейр хьэкътын ахъшэр хэзыххэм* ящыщт[+]. 11Фарисейр абдежым здэщытым, Тхьэм мыпхуэдэу елъэӀурт игукӀэ: «Адрей цӀыху хъунщӀакӀуэхэми, бзаджащӀэхэми, зинэ зыщӀэхэми, мобдеж щыт хьэкътын ахъшэр хэзыхми яхуэдэу сызэрыщымытым щхьэкӀэ, фӀыщӀэ пхузощӀ, си Тхьэ[+]. 12Сэ тхьэмахуэ къэс махуитӀ сонэщӀ,[*] къысхэхъуэм и пщӀанэр Тхьэм щхьэкӀэ сот»[+].

13– Ауэ хьэкътын ахъшэр хэзыхыр жыжьэу увауэ, и нэхэмкӀэ уафэм дэплъеин къудей темыгушхуэу, и бгъэгум еуэу, Тхьэм елъэӀурт: «Си Тхьэ, сэ, цӀыху гуэныхьыщӀэм, гущӀэгъу къысхуэщӀ»[+].

14– Сэ нывжызоӀэ, япэ лӀым хуэмыдэу, мы лӀыр Тхьэм дежкӀэ щыпкъагъэ игу илъу унэм кӀуэжащ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зи щхьэ зыгъэин дэтхэнэри Тхьэм игъэлъэхъшэнущ, зи щхьэр зыгъэлъахъшэр Тхьэм игъэинынущ[+].


Хьисэрэ сабийхэмрэ


(Маттэ 19:13-15; Марк 10:13-16)

15[•]ЦӀыхухэм сабийхэр Хьисэ къыхуашэрт, Тхьэм и нэфӀ къащыхуэн щхьэкӀэ, трагъэӀэбэну. Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ар щалъагъум, цӀыхухэм ядакъым. 16Ауэ Хьисэ сабийхэр къриджэри, жиӀащ:

– Сабийхэр си деж кърекӀуэ, фапэрымыуэ, апхуэдэхэр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀэтщи. 17Пэжыр нывжызоӀэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр сабийм къызэрищтэм хуэдэу къэзымыщтэр а тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэнукъым[+].


Пашэ бейр


(Маттэ 19:16-30; Марк 10:17-31)

18[•]Хьисэ пашэ гуэр къеупщӀащ:

– Дин егъэджакӀуэфӀ, мыкӀуэдыжын гъащӀэ ӀыхьэфӀ къыслъысын щхьэкӀэ, сыт сщӀэн хуейр[+]?

19– ФӀыкӀэ сыт укъыщӀызэджэр? – жриӀащ Хьисэ а лӀым. – Тхьэм фӀэкӀа, фӀы зыри щыӀэкъым[+]. 20Тхьэм и унафэхэр[*] уощӀэ: «Зинэ умыщӀэ, цӀыху умыукӀ, умыдыгъуэ, цӀыхухэм пцӀы ятумылъхьэ, уи адэмрэ уи анэмрэ пщӀэ яхуэщӀ».

21– Си щӀалэгъуэм къыщыщӀэдзауэ согъэзащӀэ а псори, – жиӀащ адрейм[+].

22Ар щызэхихым, Хьисэ абы жриӀащ:

– Иджыри зы уи щыщӀагъэщ. УиӀэ псори щэжи, ахъшэр тхьэмыщкӀэхэм яхуэгуэш. Уафэм мылъкушхуэ ущиӀэ хъунущ абы щыгъуэ. Си ужь къиувэ итӀанэ[+].

23Ар щызэхихым, адрейм игу щӀыхьащ, мылъкушхуэ иӀэти. 24Игу зэрыщӀыхьар щилъагъум, Хьисэ жиӀащ:

– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэныр икъукӀэ гугъущ мылъкушхуэ зиӀэхэм я дежкӀэ[+]. 25Бейр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэн нэхърэ, махъшэкӀэ мастэнэм икӀыныр нэхъ тыншщ.

26Ар зэхэзыха цӀыхухэм жаӀащ:

– Апхуэдэу щыщыткӀэ, мыкӀуэду зыкъригъэлын зыхузэфӀэкӀынур хэт?

27– ЦӀыхухэм яхузэфӀэмыкӀыр Тхьэм хузэфӀокӀ, – жиӀащ Хьисэ[+].

28– Мис, дэ диӀа псори къэдгъанэри, уэ уи ужь дыкъиуващ, – жиӀащ Петр[+].

29– Пэжыр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ, – хэту щытми, е и унэ, е и адэ-анэр, е и къуэшхэр, е и шыпхъухэр, е и фызыр, е и бынхэр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щхьэкӀэ къибгынамэ,[+] 30иӀам нэхърэ куэдкӀэ нэхъыбэ мы дунейм щызымыгъуэтыжын цӀыху зыри щыӀэкъым, икӀи апхуэдэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ щиӀэ хъунущ ахърэтым.


ЗэраукӀынури лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжынури Хьисэ ещанэу къызэрыжиӀар


(Маттэ 20:17-19; Марк 10:32-34)

31[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀыр лъэныкъуэкӀэ Ӏуишри, яжриӀащ:

– Мис, ЕрусалимкӀэ дыдокӀуей. ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм теухуауэ бегъымбархэм ятха псори абы къыщыщӀынурэ, пэж хъунущ. 32Абы къикӀыр езыр хамэ лъэпкъхэм[*] зэраӀэщӀыхьэнурщ. Ахэр абы къыщыдыхьэшхынущ, къыхущӀэджэнущ икӀи къеубжьытхынущ. ИтӀанэ щӀопщкӀэ къеуэнущ икӀи яукӀынущ, 33ещанэ махуэм лӀахэм къахэтэджыкӀыжынущ ар[+].

34АрщхьэкӀэ Хьисэ яжриӀа псалъэхэм щыщу зыри къагурыӀуакъым и гъуэгу ирикӀуэхэм. А псалъэхэм къарыкӀыр ящыбзыщӀауэ щытащ, Хьисэ абыхэм къригъэкӀари зэхащӀыкӀакъым[+].


ЛъэӀуакӀуэ нэф гуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 20:29-34; Марк 10:46-52)

35[•]Хьисэ Ерихон къалэм[*] здэкӀуэм, къалэм и гъунэгъу хъуауэ, лӀы нэф гуэр факъырэӀус щӀэлъэӀуу гъуэгу напцӀэм тест. 36ЦӀыху гупышхуэ блэкӀыу щызэхихым, нэфыр щӀэупщӀащ:

– Сыт мыр?

37– Назарет щыщ Хьисэ мыбыкӀэ блокӀ, – къыжраӀащ цӀыхухэм.

38Ар къыщыжраӀэм, нэфыр макъышхуэкӀэ къэджащ:

– Даут и Къуэ[*] Хьисэ, гущӀэгъу къысхуэщӀ![+]

39Япэ ит цӀыхухэм ямыдэу, «Щыгъэт», къыжраӀащ, арщхьэкӀэ нэфыр нэхъ макъ лъагэжкӀэ къэджащ аргуэру:

– Даут и Къуэ, гущӀэгъу къысхуэщӀ!

40Хьисэ къэувыӀэри, нэфыр къыбгъэдашэну яжриӀащ. Нэфыр къыщыбгъэдыхьэм, еупщӀащ:

41– Сыт пхуэсщӀэну узыхуейр?

– Зиусхьэн, си нитӀыр къысхуэгъэплъэж, – жиӀащ нэфым.

42– Уи нэхэр къэплъэжынущ, – жриӀащ Хьисэ абы. – Уи фӀэщхъуныгъэм уигъэхъужащ[+].

43Нэфым и нэхэр къэплъэжащ асыхьэтым, Тхьэм щӀыхь хуищӀу, Хьисэ и ужь иуващ ар. Ар щалъагъум, цӀыху псоми Тхьэм щытхъу хуаӀэтащ.

#### 19-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэрэ Закхейрэ

1Абы и ужькӀэ Хьисэ Ерихон къалэм дыхьэри, зэхикӀухьащ. 2Закхей зи цӀэ гуэр дэст абы. Ар хьэкътын ахъшэ хэзыххэм я пашэхэм щыщт, бейт. 3Хьисэ и щыфэлӀыфэ зригъэлъагъуну хуеят ар, арщхьэкӀэ езыр лӀы лъахъшэ цӀыкӀути, цӀыху гупышхуэм яхэту зыри илъагъун лъэкӀакъым. 4Арати, цӀыхухэм япэ ищри, ахъуо жыгым дэпщеящ, Хьисэ зригъэлъагъун папщӀэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Хьисэ а гъуэгумкӀэ блэкӀын хуейт.

5Хьисэ а щӀыпӀэм щынэсым, дэплъейри, Закхейм жриӀащ:

– Закхей, псынщӀэу къех, уи унэм сынеблэгъэн хуейщ нобэ.

6Закхей псынщӀэу къехыжри, и гуапэ хъуауэ, и унэм Хьисэ иригъэблэгъащ. 7Ар щалъагъум, цӀыхухэм мыарызыуэ жаӀащ:

– Гуэныхь зыщӀэ цӀыхум и унэ хьэщӀэу ихьащ[+].

8Закхей къэтэджри, Зиусхьэн Хьисэ къыжриӀащ:

– Зиусхьэн! Мис, си мылъкум и ныкъуэр тхьэмыщкӀэхэм яхуэзгуэшынущ. ЦӀыху гуэр къэзгъэпцӀаӀамэ, хуэдиплӀ естыжынущ[+].

9КъегъэлакӀуэр мы унагъуэм нобэ къэкӀуащ, – жриӀащ Хьисэ Закхей. – Мы лӀыри Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщщ[+]. 10ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр къыщӀэкӀуар кӀуэдыпӀэ ихуа цӀыхухэр къилъыхъуэурэ, мыкӀуэду къригъэлыну аращ.


МинэкӀэ зэджэ ахъшэхэм ятеухуа ущие хъыбарыр


(Маттэ 25:14-30)

11[•]Хьисэ жиӀэхэм цӀыхухэр едаӀуэ щыхъум, мы ущие хъыбарри къыпищащ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Хьисэ Ерусалим и гъунэгъуу щытт икӀи Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр асыхьэтым къэлъэгъуэну цӀыхухэр гугъэрти[+]. 12Апхуэдэу щыхъум, Хьисэ жиӀащ:

– Къэрал жыжьэ гуэрым кӀуэну мурад ищӀащ пщы гуэрым, езым и къэралым щхьэкӀэ а пащтыхьыгъуэр къиубыду къигъэзэжын гугъэр иӀэу. 13Ежьэн и пэкӀэ, и унэӀутхэм ящыщ цӀыхуипщӀ къриджэщ, минэ[*] зырыз яритри, яжриӀащ: «Къэзгъэзэжыху, мы ахъшэр вгъэбагъуэ».

14Ауэ мы пщыр и къэралым ис цӀыхухэм фӀыуэ къалъагъуртэкъыми, «Мы лӀыр пащтыхь къытхуэхъуну дыхуейкъым», жрагъэӀэну, лӀыкӀуэхэр пщым и ужь иту а къэралым ягъэкӀуащ[+].

15АрщхьэкӀэ а пщыр пащтыхьу ягъэуващ. Пщым къыщигъэзэжым, ахъшэхэр зрита унэӀутхэр къриджащ. Абыхэм ящыщу дэтхэнэми щэн-къэщэхун ӀуэхукӀэ къилэжьар зригъэщӀэну хуейт ар.

16Япэрей унэӀутыр къакӀуэри, жиӀащ: «Зи щӀыхь ин, къызэпта минэмкӀэ хуэдипщӀ къэзлэжьащ».

17Пщым абы жриӀащ: «ФӀыуэ пщӀащ, си унэӀутыфӀ. Ӏуэху мащӀэмкӀэ сызыщыгугъ хъун цӀыхуу узэрыщытам щхьэкӀэ, къалипщӀ уэ пӀэщӀэслъхьэнущ»[+].

18ЕтӀуанэ унэӀутри къакӀуэри, жиӀащ: «Зи щӀыхь ин, къызэпта минэмкӀэ хуэдитху къэзлэжьащ».

19Пщым абы жриӀащ: «Къалитху уэ пӀэщӀэслъхьэнущ».

20Ещанэ унэӀутри къакӀуэри, жиӀащ: «Зи щӀыхь ин, мис уи минэр. Ар хъыданым кӀуэцӀыслъхьэри щызгъэлъащ. 21УзэрылӀы пхъашэм щхьэкӀэ сыпщышынащ. Уэ умыгъэтӀылъар къыбощтэж, тумысари къытыбохыж».

22Пщым абы жриӀащ: «Уэ уи псалъэхэмкӀэ узгъэкъуэншэжынщ, унэӀут бзаджэ. Уэ пщӀэрт сэ сызэрылӀы пхъашэри, сымыгъэтӀылъар къызэрысщтэжри, тезмысар къызэрытесхыжри. 23АтӀэ сыт си ахъшэм хагъэхъуэн щхьэкӀэ, сатуущӀэхэм щӀумытар? Апхуэдэу пщӀамэ, сэ сыкъэкӀуэжа нэужь, си ахъшэм хэхъуауэ къызэптыжынт».

24Пщым къыбгъэдэтхэм яжриӀащ итӀанэ: «Мы лӀым минэр къеӀыфхи, минэу пщӀы зиӀэм ефт».

25«Зи щӀыхь ин, абы минэу пщӀы иӀэкъэ?» къыжраӀащ абыхэм.

26«Сэ нывжызоӀэ, ар хэти ирехъу, зиӀэм нэхъыбэ къритынущ Тхьэм, ауэ зыри зимыӀэм иӀэ тӀэкӀури Ӏихыжынущ Тхьэм», жиӀащ пщым[+]. 27«Сэ пащтыхь сахуэхъуну хуэмея си бийхэр къафши, си пащхьэм деж щывукӀ иджы»[+].


ЩӀыхьышхуэ иӀэу, Хьисэ Ерусалим зэрыдыхьар


(Маттэ 21:1-11; Марк 11:1-11; Иуан 12:12-19)

28[•]А псалъэхэр жиӀа нэужь, Ерусалим кӀуэну, Хьисэ и гъуэгу техьэжащ. 29Елеон зи цӀэ Ӏуащхьэм и лъапэм тес жылитӀым Виффагиерэ Вифаниерэ щынэблагъэм, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ цӀыхуитӀ япэ иригъэщащ,[+] 30мыпхуэдэу яжриӀэри:

– Фяпэ ит жылэм фыдыхьэ. Фызэрыдыхьэу, цӀыху зэи зытемытӀысхьа шыд шыщӀэ епхауэ фрихьэлӀэнущ. Ар къыкӀэрыфтӀэтыкӀи, къафшэ. 31«Сыт къыщӀыкӀэрыфтӀэтыкӀыр?» жиӀэу зыгуэр къывэупщӀмэ, мыпхуэдэу жефӀэ: «Зиусхьэныр хуейщ абы».

32А лӀыкӀуитӀыр кӀуэри, Хьисэ зэражриӀам хуэдэу, шыдыр епхауэ къагъуэтащ. 33Шыд шыщӀэр къыщыкӀэратӀэтыкӀым, ар зейхэм къыжраӀащ:

– Сыт шыд шыщӀэр къыщӀыкӀэрыфтӀэтыкӀыр?

34– Зиусхьэныр хуейщ абы, – жаӀащ лӀыкӀуэхэм.

35Шыд шыщӀэр Хьисэ деж къашэщ, я щыгъынхэр тралъхьэри, Хьисэ ягъэшэсащ. 36Хьисэ шыд шыщӀэм тесу здэкӀуэм, цӀыхухэм я щыгъынхэр зыщахыурэ гъуэгум хутраубгъуэрт.

37Ерусалим и гъунэгъуу, гъуэгур Елеон Ӏуащхьэм къыщех щӀыпӀэм Хьисэ щынэсым, ялъэгъуа Ӏуэху телъыджэ псом щхьэкӀэ гуфӀэрэ макъышхуэкӀэ Тхьэм щӀыхьышхуэ хуащӀу, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ гуп псоми мыпхуэдэу жаӀэу щӀадзащ:

38«Зиусхьэным и цӀэкӀэ къакӀуэ
пащтыхьым щӀыхьышхуэр ейщ!
Уафэм мамырыгъэ щыӀэщ!
Тхьэуэ Лъагэм щӀыхьышхуэр ейщ».[*][+]

39ЦӀыху гупышхуэм яхэт фарисейхэм ящыщ гуэрхэм Хьисэ къыжраӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, уи гъуэгу ирикӀуэхэм щагъэтыну яжеӀэ[+].

40– Сэ нывжызоӀэ, – жиӀащ Хьисэ, – абыхэм щагъэтмэ, мывэхэр къэгуоунущ.

41Ерусалим пэгъунэгъу хъууэ, къалэр щилъагъум, абы хуэгъыурэ, Хьисэ жиӀащ:[+]

42– Мамырыгъэ къыпхуэзыхьыну Ӏуэхугъуэхэр нобэ уэри пщӀэуэ щытыгъатэмэ, сыгуфӀэнт, ауэ уи нэхэм ахэр ящыбзыщӀауэ щытщ зэкӀэ;[+] 43сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ уи бийхэм быдапӀэхэмкӀэ укъыщыщаувыхьын махуэхэр къыпхуэкӀуэнущ. Абыхэм укъаухъуреихьынущ, дэнэ лъэныкъуэкӀи къыщыптеуэнущ. 44Уэри уи быну къалэм дэсхэри уи бийхэм фагъэкӀуэдынущ, мывитӀ зэтелъу къагъэнэнукъым, Тхьэм умыкӀуэду укъыщригъэлыну зэманыр къэсауэ къызэрыбгурымыӀуам щхьэкӀэ[+].


Хьисэ сатуущӀэхэр Тхьэм и унэшхуэм къызэрыщӀихуар


(Маттэ 21:12-17; Марк 11:15-19; Иуан 2:13-22)

45[•]Абы и ужькӀэ Хьисэ Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэри, сатуущӀэхэр[*] къыщӀихуу щӀидзащ. 46Абыхэм яжриӀащ:

– Тхьэм къызэрыжиӀар и псалъэу тхахэм хэтщ:[*] «Сэ си унэр тхьэлъэӀупӀэу щытынущ». АрщхьэкӀэ фэ ар «хъунщӀакӀуэ тӀысыпӀэм»[*] ещхь фщӀащ.

47Тхьэм и унэшхуэм щӀэту, Тхьэм и псалъэхэр махуэ къэс яригъащӀэрт Хьисэ цӀыхухэм. Дин пашэшхуэхэри, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри, цӀыхухэм яӀэ адрей пашэхэми Хьисэ зэрагъэкӀуэдыну щӀыкӀэм егупсысу щӀадзащ, 48ауэ цӀыху псори я гуапэу Хьисэ едаӀуэу щытти, иращӀэн мыхъумыщӀагъэ лъэпкъ ягъуэтакъым.

#### 20-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ и тепщэныгъэр къезытамкӀэ журт пашэхэр къызэреупщӀар


(Маттэ 21:23-27; Марк 11:27-33)

1[•]Махуэ гуэрым, Тхьэм и унэшхуэм щӀэту, Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэурэ, Хьисэ хъыбарыфӀыр яхуиӀуатэрт цӀыхухэм. Апхуэдэу щыхъум, дин пашэшхуэхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ, нэхъыжьхэр я гъусэу, къыбгъэдыхьэри къеупщӀащ:

2– КъыджеӀэт, мы Ӏуэхухэр блэжьыну хуитыныгъэ дэнэ къыздипхари, ахэр блэжьыну тепщэныгъэ хэт уэ къозытари[+]?

3– Сэри фэ Ӏуэхугъуэ гуэркӀэ сынывэупщӀынущ, – яжриӀащ Хьисэ. – Жэуап къызэфт: 4ЦӀыхухэр иумэхъын щхьэкӀэ Иуан хэт къэзыгъэкӀуар? ЦӀыхухэра, хьэмэрэ Тхьэра[+]?

5– «Тхьэращ Иуан къэзыгъэкӀуар» жытӀэмэ, «НтӀэ, Иуан жиӀахэр сыт фи фӀэщ щӀэмыхъуар?» жиӀэнущ, – зэчэнджэщыжурэ жаӀэрт абыхэм[+]. 6– Ауэ «ЦӀыхухэращ Иуан къэзыгъэкӀуар», жытӀэмэ, цӀыху псори мывэкӀэ къыдэуэурэ, даукӀынущ, Иуан зэрыбегъымбарыр я фӀэщ мэхъури[+].

7Арати,

– Иуан къэзыгъэкӀуар тщӀэркъым, – жэуап ятыжащ абыхэм.

8– Апхуэдэу щыщыткӀэ, сэри нывжесӀэнукъым мы Ӏуэхугъуэхэр злэжьыну хуитыныгъэ къыздисхар, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм.


ЖызумгъэкӀ бзаджэхэм ятеухуа ущие хъыбарыр


(Маттэ 21:33-46; Марк 12:1-12)

9[•]Мы ущие хъыбарыр цӀыхухэм яхуиӀуатэу щӀидзащ Хьисэ итӀанэ:

– ЛӀы гуэрым жызум хадэ игъэтӀысри, жызумгъэкӀ* гуэрхэм яӀэщӀилъхьащ. Абы и ужькӀэ а лӀыр хамэ къэрал гуэрым куэдрэ къэтыну кӀуащ[+]. 10Жызум пычыжыгъуэр къыщысым, и жызум Ӏыхьэр къаӀихыну жызумгъэкӀхэм я деж унэӀут гуэр игъэкӀуащ абы. Ауэ жызумгъэкӀхэм унэӀутыр яубэрэжьри, ӀэнэщӀу къаутӀыпщыжащ. 11Хадэр зейм унэӀут гуэр игъэкӀуащ аргуэру, ауэ ари яубэрэжьри, лей кърахауэ, ӀэнэщӀу къаутӀыпщыжащ. 12Ещанэуи унэӀут гуэр игъэкӀуащ. Ари къауӀэри кърахужьэжащ[+].

13– Апхуэдэу щыхъум, жызум хадэр зейм жиӀащ: «Сыт сщӀэн? Сэ фӀыуэ слъагъу си къуэ щӀасэр згъэкӀуэнщ. Абы щӀыхь къыхуащӀынкӀи мэхъу»[+].

14– Ауэ жызумгъэкӀхэм хадэр зейм и къуэр щалъагъум, зэчэнджэщыжри жаӀащ: «Жызум хадэр къызыхуэнэжынур мыращ. Ар дывгъэукӀи, хадэр дэ къытхуэнэнщ»[+]. 15Арати, жызум хадэм ирахужри, яукӀащ ар.

– Жызум хадэр зейм сыт абыхэм ярищӀэнур? – къыщӀигъужащ Хьисэ[+].

16– Ар къэкӀуэнущ, а жызумгъэкӀхэр игъэкӀуэдынурэ, хадэр нэгъуэщӀхэм яӀэщӀилъхьэнущ.

– Ар къэхъуну Тхьэм жимыӀэкӀэ, – жаӀащ цӀыхухэм ар щызэхахым[+].

17Абыхэм еплъри, Хьисэ жиӀащ:

– Тхьэм мы и псалъэу тхахэм[*] сыт къикӀыр атӀэ:

«УхуакӀуэхэм зрамыпэсу хыфӀадзэжа мывэр
унэр зэтезыӀыгъ мывэ лъабжьэ хъуащ»[+]?

18– А мывэм къытехуэр къызэпкъриудынущ, езыр зытехуэри щӀипӀытӀынущ.

19[•]Хьисэ мы ущие хъыбарыр езыхэм ятеухуауэ зэрыжиӀар торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ дин пашэшхуэхэмрэ къагурыӀуати, ар занщӀэу яубыдыну хэтащ, ауэ цӀыхухэм ящышынэрт.


Хьэкътын ахъшэм теухуауэ


(Маттэ 22:15-22; Марк 12:13-17)

20Арати, торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ дин пашэшхуэхэмрэ Хьисэ кӀэлъызеплъэ зэпытт, икӀи ӀулъхьэкӀэ ящэхуауэ, щыпкъагъэ ягу илъ хуэдэу фэ зытезыгъауэ цӀыху фэрыщӀ гуп хуагъэкӀуащ абы. Хэкум ипщу тепщэныгъэ зиӀэм ӀэщӀагъэхуэн щхьэкӀэ, Хьисэ псалъэ гуэркӀэ къаубыдэну гугъэрт[+]. 21Ахэр Хьисэ еупщӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, уэ щыпкъагъэр зэрыжыпӀэми цӀыхухэм щыпкъагъэр зэребгъащӀэми дыщыгъуазэщ. ЦӀыхухэм я фэм уемыплъу, цӀыху псори уи зэхуэдэу щытщ, щыпкъагъэм тетуи Тхьэм и гъуэгур цӀыхухэм ябогъащӀэ. 22Кесарым[*] хьэкътын ахъшэр[*] етт хъуну, хьэмэ мыхъуну[+]?

23Абыхэм я хьилагъэм гу лъитати, Хьисэ яжриӀащ:

– Сыт сыщывгъэуэну фыщӀыхэтыр[+]? 24Зы динар[*] сывгъэлъагъу. Хэт и сурэт мыбы тетыр, хэт и цӀэ мыбы тетхари?

– Кесарырщ, – жаӀащ абыхэм.

25– Апхуэдэу щыщыткӀэ, кесарым ейр кесарым ефтыж, Тхьэм ейри Тхьэм ефтыж, – яжриӀащ Хьисэ[+].

26Арати, цӀыхухэм я пащхьэм псалъэ гуэркӀэ къыщаубыдэфакъым, Хьисэ ярита жэуапри ягъэщӀагъуэурэ заущэхужащ.


ЛӀахэм я къэтэджыжыкӀэ хъунумкӀэ саддукейхэр Хьисэ къызэреупщӀар


(Маттэ 22:23-33; Марк 12:18-27)

27[•]ЛӀахэр къызэрытэджыжынур зи фӀэщ мыхъу саддукейхэм[*] ящыщ гуп Хьисэ къыбгъэдыхьэри къеупщӀащ:[+]

28– Дин егъэджакӀуэ, Мусэ бегъымбарым мыпхуэдэу къытхуитхащ:[*] «ЛӀы гуэрым и къуэш лӀэрэ, бын имыӀэу фыз къыщӀэнмэ, и къуэшым унагъуэ хуищӀын щхьэкӀэ, а лӀым фызабэр къишэжын хуейщ». 29Зэшибл псэуащ. Абыхэм я нэхъыжьым фыз къишащ, ауэ бын къыщӀэмыну дунейм ехыжащ. 30КъыкӀэлъыкӀуэм а фызыр къишэжри, бын къыщӀэмыну, ари дунейм ехыжащ. 31Ещанэми а фызыр къишэжащ. Апхуэдэурэ ебланэм нэсыху, бын къащӀэмыну псори дунейм ехыжащ. 32Фызри дунейм ехыжащ псом я ужь дыдэ. 33Аращи, лӀахэр къыщытэджыжкӀэ, хэт ар иджы зи фызынур? Блыми я щхьэгъусакъэ ар?

34– Иджырей цӀыхухэм фыз къашэ, лӀыи докӀуэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 35– Ауэ лӀахэм къахэтэджыкӀыжу, ахърэтым щыпсэуну зыхуэфащэхэм фыз къашэжынукъым, лӀыи дэкӀуэжынукъым[+]. 36Ахэр мелыӀычхэм ещхьщ, я псэ пытынущ, лӀахэм къахэтэджыкӀыжащи, Тхьэм и быну щытщ. 37ЛӀахэм я къэтэджыжыкӀэ хъунур Мусэ бегъымбарми нахуэу къигъэлъэгъуащ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ пыжь банэм и хъыбарыр[*] Торэт хабзэм здитым деж итщ Мусэ бегъымбарыр Тхьэуэ Зиусхьэным «Ибрэхьими, Исхьэкъи, Екъуби я ТхьэкӀэ» зэреджэр. 38Абы къикӀыр Тхьэр псэухэмрэ лӀауэ жыхуаӀэхэмрэ я Тхьэу зэрыщытырщ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы дежкӀэ псори псэууэ щытщи.

39Хьисэ ар щыжиӀэм, торэт егъэджакӀуэ пашэхэм ящыщ гуэрхэм жаӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, хъарзынэу жыпӀащ.

40Хьисэ нэгъуэщӀкӀэ еупщӀыжыну зыри тегушхуакъым итӀанэ[+].


Мэссихь хэт зи къуэр?


(Маттэ 22:41-46; Марк 12:35-37)

41[•]Хьисэ абыхэм яжриӀащ абдежым:

– Мэссихь[*] Даут и къуэу дауэ жаӀэнкӀэ хъуа[+]? 42-43Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ езы Даут мыпхуэдэу зэрыжиӀар Сабурым иткъэ:[*]

«Сэ си Зиусхьэным къыжриӀащ Тхьэуэ Зиусхьаным:
Уи бийхэр лъэгущӀэтын пхуэсщӀыху,
си ижьырабгъумкӀэ къызбгъэдэтӀысхьэ»[+]?

44– Езы Даут Мэссихьым «Си ЗиусхьэнкӀэ» йоджэ, – къыщӀигъужащ Хьисэ. – Апхуэдэу щыщыткӀэ, Мэссихьыр Даут и Къуэу дауэ зэрубжынур?


Торэт егъэджакӀуэ пашэхэм я къуаншагъэр Хьисэ къызэрыщӀигъэщар


(Маттэ 23:1-36; Марк 12:38-40; Лука 11:37-54)

45ЦӀыху псори едаӀуэ щыхъум, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ:

46– Торэт егъэджакӀуэ пашэхэм фахуэсакъ! Абыхэм фащэ кӀыхьхэр ящыгъыу къакӀухьын я щӀасэщ. ЦӀыху зэхыхьэпӀэхэм езыхэм цӀыхухэм пщӀэ лей защыхурагъэщӀын яфӀэфӀщ. Синэгуэгухэм цӀыхухэр щыщызэхуэскӀи гухэхъуэ Ӏэнэ щытрагъэувэ щыгъуи тхьэмадэ тӀысыпӀэхэр щаубыдыныр я щӀасэщ[+]. 47Фызабэхэм я унэхэр къытрах. ЦӀыхухэм зыщагъэтхъун щхьэкӀэ, я тхьэлъэӀухэр кӀыхь ящӀ. Ахэр хуабжьу игъэпшынэнущ Тхьэм.

#### 21-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Фызабэм Тхьэм щхьэкӀэ ита ахъшэр


(Марк 12:41-44)

1[•]Тхьэм и унэшхуэм щӀэту щыплъэм, Тхьэм тыгъэ хуащӀ ахъшэхэр цӀыху бейхэм пхъуантэхэм далъхьэу илъэгъуащ Хьисэ[+]. 2ЯкӀэлъыплъурэ фызабэ тхьэмыщкӀэ гуэрми гъуаплъэ ахъшэ жьгъеитӀ пхъуантэм дилъхьэу илъэгъуащ.

3– Пэжыр нывжызоӀэ, – жиӀащ Хьисэ, – мы фызабэ тхьэмыщкӀэм адрей цӀыху псоми нэхърэ нэхъыбэ дилъхьащ пхъуантэм; 4мобыхэм къелыжа ахъшэм щыщщ пхъуантэм далъхьар, а фызабэм зэрыпсэуну иӀэ мащӀэ тӀэкӀур зэрыщыту дилъхьащ пхъуантэм[+].


Тхьэм и унэшхуэр зэрызэтекъутэнур Хьисэ къызэрыжиӀар


(Маттэ 24:1-2; Марк 13:1-2)

5[•]Мывэ дахэхэмкӀэ икӀи тыгъэу цӀыхухэм Тхьэм хуащӀамкӀэ Тхьэм и унэшхуэр екӀуу гъэщӀэрэщӀауэ зэрыщытым цӀыху гуэрхэр щытепсэлъыхьым, Хьисэ жиӀащ:

6– Мыбдежым щыфлъагъуращ: мывитӀ къызэтемынэжу, псори къыщызэтекъутэну махуэхэр къэсынущ[+].

7– Дин егъэджакӀуэ, уэ а жыхуэпӀэ Ӏуэхухэр сыт щыгъуэ къыщыхъунур икӀи ахэр къызэрыхъунум и нэщэнэхэр сыт? – къеупщӀащ ахэр.


Нэщэнэхэмрэ гугъуехь куэдымрэ


(Маттэ 24:3-14; Марк 13:3-13)

8– ЦӀыхухэм фыкъызэрамыгъэпцӀэным фыхуэсакъ, – жиӀащ Хьисэ. – Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ си цӀэр зыфӀащурэ, «Мэссихьыр сэращ», икӀи «Махуэр къэблэгъащ», жаӀэу цӀыху куэд къэкӀуэнущ. Абыхэм я ужь фымыувэ[+]. 9Зауэхэм я хъыбархэмрэ цӀыхухэм къэралхэм я гъэпсыкӀэр якъутэжыну къызэрызэщӀэтаджэм и хъыбархэмрэ щызэхэфхкӀэ, фымышынэ. А Ӏуэхухэр къэхъун хуейщ, ауэ дунейм и кӀэухыр иджыри къэсауэ аркъым.

10– Зы лъэпкъыр адрей лъэпкъым, зы къэралри адрей къэралым езэуэну къызэщӀэтэджэнущ, – яжриӀащ Хьисэ[+]. 11– ЩӀыр щӀыпӀэ-щӀыпӀэхэмкӀи хуабжьу щыхъеинущ икӀи уз зэрыцӀалэхэмрэ гъаблэхэмрэ къэхъунущ. УафэмкӀи шынагъуэшхуэ нэщэнэхэр къикӀынущ[+].

12– Ауэ мы Ӏуэху псори къэхъун и пэкӀэ, си цӀэр зэрывгъэлъапӀэм щхьэкӀэ, цӀыхухэм фаубыдынущ икӀи гугъуехь фагъэшэчынущ. Синэгуэгухэм фратынущ, лъэхъуэщым фыщӀадзэнущ икӀи пащтыхьхэмрэ Ӏэтащхьэхэмрэ я пащхьэм фрашэнущ[+]. 13Апхуэдэу щыхъукӀэ, абыхэм я пащхьэм хъыбарыфӀым щыхьэт фыщытехъунущ. 14Ауэ мыр фигу ифлъхьэ: Зывгъэхеин щхьэкӀэ, нэхъапэ щӀыкӀэкӀэ вгъэхьэзырыным фыпымылъ; 15сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къывэныкъуэкъухэр къыфпэувыжынуи къыфпэпсэлъэжынуи ялъэмыкӀын щхьэкӀэ, псалъэ Ӏущхэр фӀурыслъхьэнущ, акъылыфӀагъи фэстынущ[+]. 16Фэ фи адэ-анэхэми, фи къуэшхэми, фи благъэхэми, фи ныбжьэгъухэми тепщэныгъэ зиӀэхэм фрагъэубыдынущ, фщыщ гуэрхэри яукӀынущ. 17Фэ си цӀэр зэрывгъэлъапӀэм щхьэкӀэ, цӀыху псори жагъуэгъу къыфхуэхъунущ. 18Ауэ зы щхьэц налъи фи щхьэцым хэкӀуэдыкӀынукъым[+]. 19Теубыдагъэ фиӀэмэ, фи псэр мыкӀуэду къевгъэлынущ.


Ерусалим зэракъутэнур Хьисэ къызэрыжиӀар


(Маттэ 24:15-21; Марк 13:14-19)

20[•]– Ерусалим дзэхэм къаувыхьауэ щыфлъагъукӀэ, абы и къутэжыгъуэр къызэрыблэгъар къэфщӀэнущ. 21Иудей хэкум ис цӀыхухэр Ӏуащхьэхэм ирекӀуэлӀэж абы щыгъуэ, къалэм дэсхэри абы дрекӀыж, губгъуэм итхэри къалэм дремыхьэж. 22Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэу тхахэм хэт псори, пэж хъун щхьэкӀэ, цӀыхухэм мыхъумыщӀагъэу ящӀахэр Тхьэм щаригъэпшыныжын махуэщ ахэр. 23ЦӀыхубз лъэщыджэхэмрэ сабий быдзафэ зиӀэхэмрэ гъуэгу мыгъуэ теувэнущ а махуэхэм. Мы къэралым и цӀыхухэр гугъуехьышхуэ хэхуэнущ, Тхьэри мы лъэпкъым ину къыхуэгубжьынущ[+]. 24Абыхэм ящыщ куэд джатэкӀэ яукӀынущ, адрейхэри гъэру яубыдурэ хамэ лъэпкъхэм я деж яшэнущ. Я тетыгъуэ лъэхъэнэр иухыху, Ерусалим лъэгукӀэ хаутэнущ хамэ лъэпкъхэм[+].


ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр дунейм къызэрыкӀуэжынур


(Маттэ 24:29-31; Марк 13:24-27)

25[•]– Нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр дыгъэми, мазэми, вагъуэхэми къыщылъэгъуэнущ. ЩӀым тет лъэпкъхэм ящӀэнур ямыщӀэурэ ягухэр кӀуэдынущ. Хыри ину къэукъубеинурэ, и макъ шынагъуэр къэӀунущ. 26Дунейм къыщыхъунум пэплъэрэ, шынагъуэм зэщӀищтауэ цӀыхухэр зэтемэхынущ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ уафэм щыӀэ къарухэр къызэщӀэхъеенущ. 27ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр пшэм хэтрэ, лъэкӀыныгъэшхуэ, щӀыхьышхуэ иӀэу, къакӀуэу цӀыхухэм ялъагъунущ абы щыгъуэ. 28А Ӏуэхухэм къэхъуу щыщӀадзэкӀэ, фытэджи, фи щхьэр къэфӀэт, Тхьэм гугъуехьыр щыфщхьэщихыжыну махуэр къэблэгъащи.


Ахъуо жыгым щыпкъагъэу къыдгуригъаӀуэр


(Маттэ 24:32-35; Марк 13:28-31)

29[•]Хьисэ ущие хъыбар гуэр яжриӀащ итӀанэ:

– Ахъуо жыгымрэ адрей жыг псомрэ феплъ. 30Жыгхэм къэтӀэпӀу щыщӀадзэкӀэ, зыми къывжимыӀэми, гъэмахуэр къызэрыблэгъар къывощӀэ. 31Апхуэдэу, мы Ӏуэхухэр къэхъуу щыфлъагъукӀэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр благъэ къызэрыхъуар зэвгъащӀэ.

32– Пэжыр нывжызоӀэ, мы лъэпкъыр мыкӀуэдыж щӀыкӀэ, а Ӏуэху псори къэхъунущ[+]. 33Уафэмрэ щӀылъэмрэ кӀуэдыжынущ, ауэ си псалъэхэр кӀуэдыжынукъым[+].


Сыт щыгъуи фысакъ!

34– Ефэ-ешхэнымкӀи, удэфэнымкӀи, мы дунейм и гугъуехьхэмкӀи фи щхьэр зэрызэӀывмыгъэхьэнми фыхуэсакъ. Ар мыхъумэ, а махуэр фымыщӀэххэу къыфепсыхэнущ. 35Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а махуэр щӀы гущӀыӀум щыпсэу цӀыху псоми хъым хуэдэу къащхьэрипхъуэнущ. 36Сыт щыгъуи фысакъ икӀи къэхъуну псоми фахэкӀын щхьэкӀэ, къару къэвгъуэтурэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и пащхьэм фызэриувэфынкӀэ Тхьэм фелъэӀу зэпыт[+].

37Тхьэм и унэшхуэм щӀэту, Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм махуэ къэс яригъащӀэрт Хьисэ, ауэ жэщ къэскӀэ къалэм дэкӀырти, Елеон Ӏуащхьэм жэщыр щигъакӀуэрт[+]. 38Жьыуэ, пщэдджыжь къэс, Хьисэ едэӀуэну цӀыху псори, Тхьэм и унэшхуэм кӀуэрт.

#### 22-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ тхьэмадэхэм Хьисэ гъэпцӀагъэкӀэ яукӀыну мурад зэращӀар


(Маттэ 26:1-5, 14-16; Марк 14:1-2, 10-11; Иуан 11:45-53)

1[•]ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх ӀутӀыжкӀэ зэджэ махуэшхуэхэр[*] къэблэгъащ. 2Дин пашэшхуэхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ, цӀыхухэм щабзыщӀурэ, Хьисэ зэрагъэкӀуэдыну щӀыкӀэм егупсысырт, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ахэр цӀыхухэм ящышынэрт. 3Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым ящыщу ИскариоткӀэ зэджэ Иудэм и гур шейтӀаным иубыдащ[+]. 4Иудэ дин пашэшхуэхэмрэ Тхьэм и унэшхуэм и хъумакӀуэхэм я пашэхэмрэ я деж кӀуэри, Хьисэ зэраригъэубыдыну щӀыкӀэмкӀэ епсэлъащ. 5Ахэр гуфӀащ, ахъши къратыну къагъэгугъащ. 6Арати, Иудэ абыхэм я мурадыр ядищтэри, цӀыху гупышхуэм ямыщӀэу Хьисэ яригъэубыдын щхьэкӀэ, игъуэ щыхъунум пэплъэу щӀидзащ[+].


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэр зэрагъэхьэзырар


(Маттэ 26:17-25; Марк 14:12-21; Иуан 13:21-30)

7[•]ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэм ящыщу ӀутӀыж щынэр щыфӀагъэжын хуей махуэр къэсащ[+]. 8Арати, Хьисэ Петррэ Иуанрэ я пщэ ирилъхьащ, мыпхуэдэу яжриӀэри:

– ФыкӀуи, ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэр тшхын щхьэкӀэ, вгъэхьэзыр.

9Дэнэ щыдгъэхьэзырыну ухуей? – къеупщӀащ ахэр.

10– ФыкъэдаӀуэ! – яжриӀащ Хьисэ. – Къалэм фызэрыдыхьэу, лӀы гуэр, псы кхъуэщын ихьу, къыфхуэзэнущ. А лӀым и ужь фиту, ар зыщӀыхьэ унэм фэри фыщӀыхьэ. 11Унэр зейм жефӀэ: «Дин егъэджакӀуэм къыбжеӀэ: Сэрэ си гъуэгу ирикӀуэхэмрэ ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэр щытшхыну пэшыр дэнэ щыӀэ?» 12ГъэщӀэрэщӀауэ пэшышхуэ лъагэ гуэр фигъэлъагъунущ абы щыгъуэ. Абдежым псори щывгъэхьэзыр.

13Ахэр кӀуэщ, Хьисэ зэражриӀам хуэдэу псори ирахьэлӀэри, ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэр ягъэхьэзыращ.


Зиусхьэным и пщыхьэщхьэшхэр


(Маттэ 26:26-30; Марк 14:22-26; 1 Кор. 11:23-25)

14[•]ПӀалъэр къыщысым, апостол пщыкӀутӀыр и гъусэу, Хьисэ Ӏэнэм пэрытӀысхьащ.

15– Гугъуехь сшэчынум и пэ къихуэу мы ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэр фи гъусэу сшхыну гукъыдэжышхуэ сиӀащ, – яжриӀащ абыхэм. 16– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, сэ нывжызоӀэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр къэсу, ӀутӀыж махуэшхуэм къикӀыр зэщӀэхукӀэ, ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэ сэ сшхыжынукъым[+].

17Зы фалъэ къищтэщ, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀри, Хьисэ жиӀащ:

– Мыр къафщти, мыбы итым щыщ фыкъыздефэ; 18сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, сэ нывжызоӀэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр къэсыхукӀэ, санэ сефэжынукъым.

19Хьисэ щӀакхъуэр къищтэщ, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀщ, зэгуищӀыкӀщ, абыхэм яритри жиӀащ итӀанэ:

– Мы щӀакхъуэр, фи фӀагъ къыхэкӀын щхьэкӀэ, стыну си пкъыращ. Фи гум сыкъэвгъэкӀыжын щхьэкӀэ, мыр фшхы[+].

20Пщыхьэщхьэшхэ нэужьым, фалъэр къищтэри, Хьисэ жиӀащ:

– Мы фалъэм санэу итым къикӀыр зэгурыӀуэныгъэщӀэу Тхьэм езымрэ фэрэ фяку къыдилъхьэр аращ. ФӀы къыфхуэдэкӀуэн щхьэкӀэ а зэгурыӀуэныгъэщӀэр зыгъэщыпкъэр, сэ къысщӀэкӀыну лъыращ.[*] 21Ауэ тепщэныгъэ зиӀэхэм сезыгъэубыдынур си гъусэу мы Ӏэнэм бгъэдэсщ[+]. 22ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр,[*] Тхьэм зэриухам тету, дунейм ехыжынущ. Ар тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдыр гъуэгу мыгъуэ теуващ[+].

23Хьисэ ар щыжиӀэм, и гъуэгу ирикӀуэхэм зэупщӀыжу щӀадзащ:

– Дэ тщыщу хэт ар зыщӀэну зи гум илъыр?


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу нэхъ ин дыдэу ялъытэн хуеймкӀэ зэрызэдэуахэр

24[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу нэхъ ин дыдэу ялъытэн хуеймкӀэ зэдауэу щӀадзащ.

25– Дунейм тет пащтыхьхэр цӀыхухэм я пщэм дэсщ, – яжриӀащ Хьисэ. – Тепщэныгъэ зиӀэхэм цӀыхухэр фӀы зыщӀэкӀэ зрагъаджэ. 26Ауэ апхуэдэ зэхущытыкӀэкъым фэ фи зэхуаку дэлъын хуейр, атӀэ нэхъ ин дыдэу фхэтыр нэхъ цӀыкӀум хуэдэ ирехъу, тхьэмадэри щхьэгъэрытым хуэдэ ирехъу[+]. 27Хэт нэхъ иныр: Ӏэнэм бгъэдэсыра, хьэмэрэ щхьэгъэрытыра? Ӏэнэм бгъэдэсыракъэ? Ауэ сэ щхьэгъэрытым хуэдэу сыфхэтщ[+]. 28Гугъуехь сшэчу щыщытам си гъусар фэращ[+]. 29Сэ тепщэныгъэ сиӀэну си Адэм къызэрызитам хуэдэу, фэри тепщэныгъэ фиӀэну фызот[+]. 30Си Тепщэныгъэшхуэр къыщыскӀэ, си Ӏэнэм фыбгъэдэсу фышхэнущ икӀи фефэнущ, Израил и унагъуэ лъэпкъ пщыкӀутӀым хьэкум[*] ятефщӀыхьынуи тахътэхэм фытетӀысхьэнущ[+].


«Сэ сыкъыумыцӀыхуу жыпӀэнущ», жиӀэу Хьисэ Петр зэрыжриӀар


(Маттэ 26:31-35; Марк 14:27-31; Иуан 13:36-38)

31[•]– Симон, Симон, къэдаӀуэ. МэкъумэшыщӀэм гуэдзымрэ хьэуазэмрэ зэрызэхигъэкӀым хуэдэу, фигъэунэхун щхьэкӀэ, шейтӀаным Тхьэм хуитыныгъэ къыӀихащ. 32Ауэ фӀэщхъуныгъэм и гъуэгу утемыкӀыну сэ Тхьэм сыпхуелъэӀуащ. Уэ си деж къыщыбгъэзэжкӀэ, уи къуэшхэр[*] гъэгушхуэ[+].

33– Зиусхьэн, сэ уи гъусэу лъэхъуэщым сыкӀуэнуи лӀэныгъэм сыӀущӀэнуи сыхуэхьэзырщ, – къыжриӀащ Симон Хьисэ[+].

34– Петр, сэ ныбжызоӀэ, нобэ адакъэ мыӀуэ щӀыкӀэ, сыкъыумыцӀыхуу щэнейрэ жыпӀэнущ, – жиӀащ Хьисэ.


Бохъшэр, хъуржыныр, джатэр

35– Бохъши хъуржыни фымыӀыгъыу, вакъи флъымыгъыу фыщыдэзгъэкӀым,[*] зыгуэрым фыхуэныкъуа? – яжриӀащ Хьисэ.

– Хьэуэ, зыми дыхуэныкъуакъым, – жаӀащ абыхэм[+].

36– Ауэ иджы бохъши хъуржыни зиӀэм здрещтэ, – яжриӀащ Хьисэ. – Джатэ зимыӀэм и щыгъын щӀыӀутелъыр ирещи, джатэ кърещэху. 37Сэ нывжызоӀэ, Тхьэм и псалъэу тхахэр[*] сэ къысщыщӀурэ пэж хъун хуейщ: «Хабзэм текӀахэм ящыщу ялъытащ». Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ къыстеухуауэ Тхьэм и псалъэу тхахэр къохъу.

38– Зиусхьэн, мис, джатитӀ диӀэщ, – жаӀащ абыхэм.

– Ар ирикъунущ, – яжриӀащ Хьисэ.


Елеон Ӏуащхьэм Хьисэ Тхьэм зэрыщелъэӀуар


(Маттэ 26:36-46; Марк 14:32-42)

39[•]Ерусалим дэкӀри, зэрихабзэу, Хьисэ Елеон Ӏуащхьэм дэкӀуащ. И гъуэгу ирикӀуэхэри щӀыгъут. 40ЗдэкӀуэну щӀыпӀэм нэса нэужь, яжриӀащ:

– Гуэныхь щӀэным фыдимыхьэхыну Тхьэм фелъэӀу[+].

41Мывэ дзыгъуэ хуэдизкӀэ абыхэм ябгъэдэкӀщ, лъэгуажьэмыщхьэу тӀысри, Хьисэ Тхьэм елъэӀуащ:

42– Си Адэ, ухуейуэ щытмэ, мы гугъуехьым и фалъэр сӀых. АтӀэми сэ сызыхуейр мыхъуу, уэ узыхуейр ирехъу[+]. 43Абы ирихьэлӀэу зы мелыӀыч уафэм къехри, къару къритыну и пащхьэм къихутащ[+]. 44Хьисэ гузэвэгъуэм зэщӀиубыдауэ, нэхъ хуабжьу Тхьэм елъэӀуащ. Абы и пщӀэнтӀэпсхэр лъы ткӀуэпсхэм хуэдэу щӀым теткӀуэрт.

45Тхьэм елъэӀуа нэужь, къэтэджыжри, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я деж щыкӀуэм, ахэр гузэвэгъуэшхуэм хэтурэ Ӏурихауэ ярихьэлӀащ.

46– Сыт фыщӀэжейр? – яжриӀащ абыхэм. – Фыкъэтэджи, гуэныхь щӀэным фыдимыхьэхыну Тхьэм фелъэӀу.


Хьисэ зэраубыдар


(Маттэ 26:47-56; Марк 14:43-50; Иуан 18:3-12)

47[•]Хьисэ и псалъэр имыухауэ, абы и гъуэгу ирикӀуэ пщыкӀутӀым ящыщу Иудэ зи цӀэр япэ иту цӀыху гуп къэкӀуащ. Ба хуищӀыну Иудэ Хьисэ къыбгъэдыхьащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Иудэ Хьисэ зэраригъэубыдыну щӀыкӀэр и гъусэхэм яжриӀат: «Сэ ба зыхуэсщӀынуращ жыхуэсӀэр»[+].

48– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм ба зэрыхуэпщӀым къикӀыр ар тепщэныгъэ зиӀэхэм ебгъэубыдэу ара? – еупщӀащ Хьисэ абы.

49Къэхъунум гу щылъатэм, Хьисэ и гъусэхэм жаӀащ:

– Зиусхьэн, джатэхэмкӀэ дахэуэн[+]?

50Хьисэ и гъусэхэм ящыщ зыр дин пашэшхуэм и унэӀутым еуэри, и тхьэкӀумэ ижьыр къыпигъэхуащ.

51– Щывгъэт! И ужь икӀ! – жиӀащ Хьисэ. А унэӀутым и тхьэкӀумэм теӀэбэри игъэхъужащ итӀанэ.

52Зубыдыну къэкӀуа дин пашэшхуэхэм, Тхьэм и унэшхуэм и хъумакӀуэхэм я пашэхэм, нэхъыжьхэм Хьисэ яжриӀащ итӀанэ:

– ХъунщӀакӀуэ фубыд хуэдэу, джатэхэмрэ бжэгъухэмрэ фӀыгъыу фыкъыспежьаи? 53Тхьэм и унэшхуэм сывигъусэу махуэ къэс сыщӀэтт, ауэ сывубыдакъым. Фи пӀалъэр къэсащ иджы икӀи мы сыхьэтым кӀыфӀыгъэ бзаджэм тепщэныгъэр ӀэщӀыхьащ[+].


Петр Хьисэ имыцӀыхуу зэрыжиӀар


(Маттэ 26:57-58, 69-75; Марк 14:53-54, 66-72; Иуан 18:15-18, 25-27)

54[•]Хьисэ яубыдщ, Ӏуашри, дин пашэшхуэм и унэм щӀашащ. Петр жыжьэу якӀэлъыкӀуэтащ. 55ПщӀантӀэ кӀуэцӀым мафӀэ щащӀу щызэхэтӀысхьэжым, Петри абыхэм яхэтӀысхьащ. 56УнэӀут хъыджэбз гуэрым Петр мафӀэм бгъэдэсу къилъагъури, набдзэгубдзаплъэу къеплъыри, жиӀащ:

– Мыри Хьисэ и гъусэу щытащ.

57– Хьэуэ, хъыджэбз, – жиӀащ Петр, – ар сэ сцӀыхуркъым.

58ТӀэкӀу дэкӀауэ, нэгъуэщӀ гуэрым Петр къилъагъури жиӀащ:

– Уэри абыхэм уащыщщ.

– Хьэуэ, щӀалэ, сэ абыхэм сащыщкъым, – жриӀащ Петр а лӀым.

59Зы сыхьэт хуэдиз дэкӀауэ, нэгъуэщӀ гуэрми жиӀэрт щӀимычэу:

– Шэч хэмылъу, мы лӀыри абы и гъусэу щытащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар Галилейм щыщщ.

60– Хьэуэ, уэ жыхуэпӀэр сэ сщӀэркъым, – жриӀащ Петр а лӀым. Асыхьэтым, Петр и псалъэр имыух щӀыкӀэ, адакъэ Ӏуащ. 61Зиусхьэным зыкъригъэзэкӀри, Петр къеплъащ. Зиусхьэным къыжриӀэгъа псалъэхэр Петр игу къэкӀыжащ: «Нобэ, адакъэ мыӀуэ щӀыкӀэ, сыкъыумыцӀыхуу щэнейрэ жыпӀэнущ»[+].

62Ар игу къыщыкӀыжым, Петр пщӀантӀэм дэкӀри, игу хэщӀу гъащ.


ХъумакӀуэхэр Хьисэ зэрыщыдыхьэшхар


(Маттэ 26:67-68; Марк 14:65)

63[•]Хьисэ зыхъумэхэр къыщыдыхьэшхырт икӀи къаубэрэжьырт. 64И нэхэр щапхэри, енэпэфауэурэ къеупщӀащ:

– Убегъымбармэ, уэ къоуар хэтми къыджеӀэт.

65КъыхущӀэджэурэ, нэгъуэщӀ Ӏэджи къыжраӀащ.


Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм Хьисэ зэрырашар


(Маттэ 26:59-66; Марк 14:55-64; Иуан 18:19-24)

66[•]Нэху щыщым, цӀыхухэм я нэхъыжьхэри, дин пашэшхуэхэри, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри къызэхуэсри, Тхьэмадэ Хасэшхуэм[*] и пащхьэм Хьисэ ирашащ.

67– Мэссихьыр уэрамэ, къыджеӀэ, – къыжраӀащ.

– Сэ вжесӀэми, ар фэ фи фӀэщ хъунукъым, – яжриӀащ Хьисэ.

68– Сэри сынывэупщӀмэ, жэуап къызэфтынукъым икӀи сывутӀыпщыжынукъым. 69Ауэ иджы къыщыщӀэдзауэ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэ Тхьэм и ижьырабгъумкӀэ щысынущ[+].

70– АтӀэ, Тхьэм ури-Къуэщ, ара? – къеупщӀащ псори.

– Фэ зэрыжыфӀэм сыхуэдэщ, –[*] яжриӀащ Хьисэ.

71– Сыт нэгъуэщӀ щыхьэт дэ дыщӀыхуеижыр? – жаӀащ абыхэм. – Езым и жьэкӀэ жиӀэу зэхэтхакъэ[+]?

#### 23-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Пилат Ӏэтащхьэм и пащхьэ Хьисэ зэрырашар


(Маттэ 27:1-2, 11-14; Марк 15:1-5; Иуан 18:28-38)

1[•]Хасэм хэта псори къэтэджыжри, Пилат Ӏэтащхьэм[*] деж Хьисэ яшащ[+]. 2Хьисэ ягъэкъуаншэу щӀадзэри, мыпхуэдэу жаӀащ:

– Мы лӀым ди лъэпкъыр зэӀищӀэу, кесарым хьэкътын ахъшэр ярыримыгъэту, езым Мэссихь[*] пащтыхь зыхужиӀэжу дубыдащ[+].

3– Уэ журтхэм урапащтыхь? – еупщӀащ Пилат Хьисэ.

– Аращ, зэрыжыпӀэм хуэдэщ, –[*] жэуап иритыжащ Хьисэ[+].

4Пилат дин пашэшхуэхэмрэ цӀыху гупышхуэмрэ яжриӀащ итӀанэ:

– Мы лӀым зэрызгъэкъуэншэн лъэпкъ езгъуэтылӀэркъым[+].

5Галилей хэкум къыщыщӀэдзауэ мыбы къэс, Иудей хэку псор, дэнэ кӀуэми, цӀыхухэм яригъащӀэ ӀуэхухэмкӀэ зэӀещӀэ, – трагъэчыныхьырт мыдрейхэм.


Хьисэ Ирод пщым и пащхьэм зэрырашар

6Галилей псалъэр щызэхихым, Пилат щӀэупщӀащ:

– Мы лӀыр Галилей щыщ?

7Ирод[*] зипщ хэкум Хьисэ зэрыщыщыр къыщищӀэм, Пилат Ирод деж Хьисэ иригъэшащ, а махуэ дыдэхэм Ирод пщыр Ерусалим къэкӀуауэ щыӀэти[+].

8Хьисэ щилъагъум, Ирод икъукӀэ гуфӀащ, Хьисэ и хъыбар зэхихати, зригъэлъагъумэ, куэд щӀауэ фӀэфӀти. Хьисэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ гуэр къригъэлъагъункӀэ гугъэрт ар[+]. 9Ирод Хьисэ куэдкӀэ къеупщӀащ, ауэ Хьисэ абы зы жэуапи иритыжакъым. 10Абдежым щыт дин пашэшхуэхэмрэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ Хьисэ хуабжьу ягъэкъуаншэрт. 11Иродрэ и зауэлӀхэмрэ Хьисэ ягъэпудырт икӀи къыщыдыхьэшхырт. ИтӀанэ Ирод и зауэлӀхэм Хьисэ пащтыхьым хуэдэу щыгъын хужькӀэ иригъэхуапэри, Пилат деж иригъэшэжащ. 12Пилатрэ Иродрэ ныбжьэгъу зэхуэхъуащ а махуэ дыдэм. Абы и пэкӀэ зэбийуэ щытащ.


Хьисэ укӀ зэрытралъхьар


(Маттэ 27:15-26; Марк 15:6-15; Иуан 18:39–19:16)

13[•]Пилат Ӏэтащхьэм дин пашэшхуэхэри, адрей тхьэмадэхэу Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэри, цӀыхухэри зэхуишэсри, 14яжриӀащ:

– Мы лӀым цӀыхухэр зэӀищӀэу жыфӀэри, къысхуэфшащ. Фи пащхьэм абы сыщеупщӀащ, ауэ зэрывгъэкъуаншэмкӀэ лажьэ иӀэу езгъуэтылӀакъым. 15Ирод пщыми къуаншэу илъытакъым ар, аращ къыщӀытхуригъэшэжар. Фэ зэрыфлъагъущи, укӀ щӀытеплъхьэн Ӏуэху лъэпкъ мы лӀым ищӀакъым. 16Аращи, щӀопщкӀэ езгъэуэнурэ, сутӀыпщыжынущ.

17Лъэхъуэщым щӀэсхэм ящыщ ӀутӀыж махуэшхуэм и хьэтыркӀэ Пилат цӀыхухэм къахуиутӀыпщыжын хуейуэ хабзэу щытащ. 18ЦӀыхухэм зэрыгъэгуоууэ щӀадзащ:

– Ар укӀыпхъэщ! Вараввэ къытхуэутӀыпщыж.

19А Вараввэ зи цӀэр, къалэм дэсхэр къызэрызэщӀиӀэтам икӀи цӀыху гуэр зэриукӀам щхьэкӀэ, лъэхъуэщым щӀадзауэ щытащ.

20Пилат Ӏэтащхьэм Хьисэ къиутӀыпщыжыну хуейти, аргуэру цӀыхухэм захуигъэзэри къепсэлъащ. 21Ауэ ахэр зэрыгъэгуоурт:

– Жорым еӀулӀ! Жорым еӀулӀ! – жаӀэурэ.

22– Мы лӀым сыт щӀэпхъаджагъэу ищӀар? УкӀ щӀытеплъхьэн Ӏуэху лъэпкъ ищӀауэ езгъуэтылӀакъым. Аращи, щӀопщкӀэ езгъэуэнщи, сутӀыпщыжынщ, – ещанэу яжриӀащ Пилат Ӏэтащхьэм абыхэм.

23– Жорым еӀулӀ! – жаӀэурэ цӀыхухэр, зыпамыгъэууэ, макъ лъагэкӀэ кӀийрт, я кӀий макъымкӀи зыхуейр зрагъэхъулӀащ. 24Арати, цӀыхухэр зыхуейр Пилат яхуищӀэну триубыдащ. 25ЦӀыхухэр къызэрызэщӀиӀэтам икӀи цӀыху гуэр зэриукӀам щхьэкӀэ лъэхъуэщым щӀадза Вараввэу цӀыхухэр къызыщӀэлъэӀуар яхуиутӀыпщыжащ. Езыхэр зыхуейр иращӀэну хуиту, Хьисэ абыхэм яӀэщӀилъхьащ.


Хьисэ жорым зэрыраӀулӀар


(Маттэ 27:32-44; Марк 15:21-32; Иуан 19:17-27)

26[•]Хьисэ жорым ираӀулӀыну преторием щрашым, Кириние къалэм[*] щыщ лӀы гуэр, Симон и цӀэу, губгъуэм къикӀыжу хуэзащ. Ар къаубыдщ, жорыр и дамэм тралъхьэри, Хьисэ и ужь иту жорыр ихьыну хагъэзыхьащ. 27ЦӀыху гупышхуэ Хьисэ кӀэлъыкӀуэрт. Я бгъэгум еуэжурэ, Хьисэ зыгъей цӀыхубзхэри яхэтт. 28Абыхэм захуигъазэри, Хьисэ яжриӀащ:

– Ерусалим цӀыхубзхэ! Сэр щхьэкӀэ фымыгъ, ауэ фи щхьэмрэ фи бынхэмрэ щхьэкӀэ фыгъ; 29сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, «ЦӀыхубзу бын къызыщӀэмыхъуахэри, иджыри мылъхуахэри, быдз езымыгъэфахэри гъуэгу махуэ теуващ» щыжаӀэну махуэхэр къэсынущ[+]. 30Абы щыгъуэ бгыхэм: «ЗыкъыттефӀубэ!»[*] Ӏуащхьэхэми: «Дыкъэфхъумэ!» жраӀэнущ[+]. 31Жыгыр щхъуантӀэу щытыху, цӀыхухэм мыпхуэдэ Ӏуэхухэр щащӀэфкӀэ, жыгыр гъужа нэужь, нэхъыкӀэжыр яхуэщӀэнукъэ?

32Хьисэ щӀыгъуу жорхэм ираӀулӀыну бзэджащӀитӀ дашащ. 33«Щхьэ къупщхьэ» жыхуаӀэ щӀыпӀэм щынэсым, Хьисэ жорым щраӀулӀащ абдеж. БзаджащӀитӀри, зыр ижьырабгъумкӀэ, адрейр и сэмэгурабгъумкӀэ, Хьисэ щӀыгъуу жорхэм ираӀулӀащ.

34– Си Адэ, къахуэгъэгъу абыхэм, – жиӀащ Хьисэ, – ялэжьыр зи щӀысыр къагурыӀуэркъым.

Пхъэидзэ ящӀурэ, Хьисэ и щыгъынхэр зауэлӀхэм зэхуагуэшыжащ[+]. 35Абдежым щыта цӀыхухэм ялъэгъуащ а псор. Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ тхьэмадэхэм дыхьэшхыурэ мыпхуэдэу жаӀащ:

– НэгъуэщӀ цӀыхухэр мыкӀуэду къригъэлащ. Езыр Тхьэм къыхиха Мессихьырамэ, мыкӀуэду зыкърырегъэлыж[+].

36ЗауэлӀхэми, Хьисэ щыдыхьэшхыурэ къыбгъэдыхьэри, серчэ къыхуашийурэ, 37къыжраӀащ:

– Уэ журтхэм урапэщтыхьыр пэжмэ, умыкӀуэду зыкъегъэлыж.

38АлыджыбзэкӀи,[*] латиныбзэкӀи, журтыбзэкӀи тетхауэ Хьисэ и щхьэмкӀэ жорым пхъэбгъу кӀапэ траӀулӀащ: «Мыр журтхэм я пащтыхьщ» псалъэхэр тету.

39Абдежым щраӀулӀа бзэджащӀитӀым я зым, Хьисэ къыщӀэнакӀэри, жиӀащ:

– Уэракъэ Мэссихьыр? Уэри дэри дымыкӀуэду дыкъегъэл!

40Адрей лӀыр абы егиящ:

– Уэ Тхьэм ущышынэркъэ? Мы лӀым тращӀыхьа хьэкумыр уэри къыптращӀыхьакъэ? 41Дэ тхуэфащэщи, дагъэпшыныж. ЩӀэпхъаджагъэу тщӀахэм яхуэфащэр дагъэгъуэтыж. Ауэ мы лӀым мыхъуну зыри ищӀакъым[+].

42ИтӀанэ жиӀащ:

– Хьисэ, уи Тепщэныгъэшхуэр къыщыскӀэ, уигу сыкъэгъэкӀыж.

43– Пэжыр ныбжызоӀэ, жэнэтым ущызигъусэнущ нобэ, – жриӀащ Хьисэ а лӀым.


Хьисэ зэрылӀар


(Маттэ 27:45-56; Марк 15:33-41; Иуан 19:28-30)

44[•]Шэджагъуэ[*] хъуащ икӀи сыхьэтыр щым[*] нэсыху а къэралыр зэрыщыту кӀыфӀыгъэм щӀиуфащ, 45дыгъэр ункӀыфӀати. Тхьэм и унэшхуэ кӀуэцӀым фӀэлъ Ӏупхъуэр тӀууэ къызэгуэтхъащ.

46– Си Адэ, си псэр уи ӀэмыщӀэ изолъхьэ, –[*] макъ хэӀэтыкӀакӀэ жиӀащ Хьисэ. А псалъэхэр жиӀэри, и псэр итащ[+].

47ЗауэлӀхэм я пашэм, къэхъуар щилъагъум, Тхьэм щӀыхь хуищӀри жиӀащ:

– ИпэжыпӀэкӀэ, мы лӀыр щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхуу щытащ.

48А псом еплъыну къызэхуэса цӀыху гупышхуэр, къэхъуар ялъэгъуа нэужь, я бгъэм еуэжурэ, я унэхэм кӀуэжащ[+]. 49Хьисэ и ныбжьэгъу псори, езым и гъусэу Галилейм къикӀа цӀыхубзхэри абыхэм яхэту, жыжьэу къыщыту къэхъуам еплъырт[+].


Хьисэ и хьэдэр кхъэлэгъунэм зэрыщӀалъхьар


(Маттэ 27:57-61; Марк 15:42-47; Иуан 19:38-42)

50[•]Исуф зи цӀэ лӀы гуэр Тхьэмадэ Хасэшхуэм[*] и тхьэмадэхэм яхэтт. Ар щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхуфӀт. 51Тхьэмадэ Хасэшхуэм и тхьэмадэхэм я унафэр абы ядищтэгъакъым. А Исуфыр Иудей хэкум хыхьэ Аримафей жылэм щыщт. Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр къэсыным пэплъэу щытащ. 52Ар Пилат Ӏэтащхьэм деж кӀуэри, Хьисэ и хьэдэр къритыжыну елъэӀуащ. 53ИтӀанэ хьэдэр жорым къыкӀэрихщ, чэсей хужь джэбын иришэкӀри, къыр мывэм къыхащӀыкӀа кхъэлэгъунэу зэи зыри зыщӀамылъхьам щӀилъхьэжащ. 54А махуэр мэрем махуэт, щэбэт махуэри къэблэгъащ.[*]

55Хьисэ и гъусэу Галилейм къикӀыгъа цӀыхубзхэм, Исуф щӀыгуу кӀуэри, кхъэлэгъунэри хьэдэр абы зэрыщӀилъхьэжари ялъэгъуащ. 56ИтӀанэ унэм кӀуэжри, мэ ӀэфӀ къызыпих дагъэхэмрэ дагъэ лъапӀэхэмрэ ягъэхьэзыращ хьэдэм щахуэну. Хабзэм тету, щэбэт махуэм загъэпсэхужащ абыхэм.

#### 24-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжар


(Маттэ 28:1-10; Марк 16:1-8; Иуан 20:1-10)

1[•]Тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэм нэху щыщым, цӀыхубзхэм хьэдэм щахуэн щхьэкӀэ, мэ ӀэфӀ къызыпих дагъэ лъапӀэу ягъэхьэзырар здахьри, кхъэлэгъунэм кӀуащ, нэгъуэщӀ гуэрхэри я гъусэу. 2Кхъэлэгъунэм и щӀыхьэпӀэм Ӏулъа мывэшхуэр ӀугъэкӀуриикӀауэ ӀущӀащ абы кӀуахэр. 3Кхъэлэгъунэм щыщӀыхьэм, Зиусхьэну Хьисэ и хьэдэр щагъуэтакъым. 4Ар зыхуахьынур ямыщӀэу здэщытым, щыгъын хужьыбзэкӀэ хуэпауэ лӀитӀ, ямыщӀэххэу, я пащхьэм къихутащ[+]. 5ЦӀыхубзхэм, къэщтауэ, я щхьэхэр щыщӀагуэм, а лӀитӀым къыжраӀащ:

– Псэур лӀахэм я деж сыт къыщӀыщыфлъыхъуэр? 6Ар мыбдежым щыӀэжкъым, лӀахэм къахэтэджыкӀыжащ. Галилей хэкум щыщыӀам, абы мыпхуэдэу къызэрывжиӀэгъар фигу къэвгъэкӀыж: 7«ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр[*] гуэныхь зыщӀэхэм яӀэщӀыхьэн хуейщ, жорми ираӀулӀынущ, ауэ ар ещанэ махуэм лӀахэм къахэтэджыкӀыжын хуейщ»[+].

8Апхуэдэу щыжаӀэм, Хьисэ и псалъэхэр ягу къэкӀыжащ[+].

9ЦӀыхубзхэр кхъэлэгъунэм къыщӀэкӀыжри, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀузымрэ адрей я гъуса псомрэ а Ӏуэхугъуэ псори хуаӀуэтэжащ. 10Апостолхэм[*] ар яжезыӀэжар мы цӀыхубзхэрщ: Магдалэ жылэм щыщ Мэрием, Иуаннэ, Екъуб и анэ Мэрием, абыхэм я гъуса адрей цӀыхубзхэр[+]. 11ЦӀыхубзхэм жаӀам къимыкӀауэ апостолхэм ялъытащ, я фӀэщи хъуакъым[+]. 12Петр тэджри, кхъэлэгъунэм жащ. Зригъэзыхыу, кхъэлэгъунэм щыщӀэплъэм, чэсей хужь джэбынхэм фӀэкӀа зыри илъэгъуакъым. А къэхъуар игъэщӀагъуэу, и унэм игъэзэжащ.


Эммаус жылэм кӀуэ гъуэгур


(Марк 16:12-13)

13[•]Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ цӀыхуитӀ километр пщыкӀузкӀэ Ерусалим пэжыжьэ Эммаус жылэм кӀуэрт а махуэ дыдэм. 14ЗдэкӀуэм, къэхъуа псоми тепсэлъыхьырт. 15Ахэр зэпсалъэу, зэчэнджэщу гъуэгу здытетым, Хьисэ къабгъурыувэри, я гъусэу ядэкӀуащ. 16Ауэ абыхэм я нэхэр къыщипхъуати, ар зэры-Хьисэр яцӀыхужакъым[+].

17– Гъуэгум фытету сыт фызытепсэлъыхьыр? ФыщӀэнэщхъейри сыт? – яжриӀащ Хьисэ.

18Ерусалим дэсхэм ящыщу абы мы махуэхэм къыщыхъуар зымыщӀэр уэ зы закъуэрауэ къыщӀэкӀынущ, – жиӀэри абыхэм ящыщ зым, Клеопэ зи цӀэм, Хьисэ къыжриӀащ[+].

19– Сыт къыщыхъуауэ жыхуэфӀэ Ӏуэхухэр? – щӀэупщӀащ ар.

– Назарет щыщ Хьисэ къыщыщӀарщ зи гугъу тщӀыр, – къыжраӀащ абыхэм. – Тхьэми цӀыху псоми я дежкӀэ ар и псалъэхэмкӀи илэжьа ӀуэхухэмкӀи лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэ бегъымбару щытащ. 20Дин пашэшхуэхэмрэ Тхьэмадэ Хасэшхуэм и тхьэмадэхэмрэ укӀ трырагъэлъхьэн щхьэкӀэ, ар Пилат Ӏэтащхьэм ӀэщӀагъыхьэри, жорым ирырагъэӀулӀащ[+]. 21Израил лъэпкъым щхьэхуитыныгъэ къритынкӀэ дыщыгугъырт абы. 22А псори къызэрыхъурэ нобэ махуэ ещанэщ, ди цӀыхубзхэм ящыщ гуэрхэми хъыбар гъэщӀэгъуэн къытхуаӀуэтащ. Ахэр пщэдджыжьым жьыуэ кхъэлэгъунэм кӀуат, 23ауэ Хьисэ и хьэдэр ягъуэтыжакъым. Къыщагъэзэжым, мелыӀычитӀ къахуэкӀуэри, абыхэм Хьисэ псэууэ къыжраӀауэ къыджаӀэжащ. 24Дэ тщыщ гуэрхэр кхъэлэгъунэм кӀуати, цӀыхубзхэм зэрыжаӀам хуэдэу ирахьэлӀащ, ауэ езы Хьисэ ялъэгъуакъым.

25– Сыту фызэхэщӀыкӀыншэ, бегъымбархэм жаӀэгъа псори фи фӀэщ хъун щхьэкӀэ, сыту гугъу фехьрэ! – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 26– И щӀыхьышхуэр иӀэ хъун папщӀэ, абы нэсыху, мы гугъуехьхэр ишэчын хуеякъэ Мэссихь[+]?

27Муси адрей бегъымбар псоми я деж къыщыщӀэдзауэ Тхьэм и псалъэу тхахэм езым теухуауэ хэтхэр ягуригъэӀуащ Хьисэ[+].

28ЗдэкӀуэ жылэм гъунэгъу щыхуэхъум, Хьисэ къэмыувыӀэу абы блэкӀыну фэ тетт. 29Ауэ абыхэм ар ямыгъакӀуэу къагъэувыӀэри, къыжраӀащ:

– Махуэр хэкӀуэтащ, пщыхьэщхьэм нэблэгъакӀэщи, ди гъусэу къанэ.

Ар щыжаӀэм, Хьисэ арэзы хъури, я гъусэу къэнащ.

30Абыхэм я гъусэу шхэну Ӏэнэм пэрытӀысхьэри, Хьисэ щӀакхъуэр къищтащ. Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀщ, зэгуищӀыкӀри яритащ[+]. 31Абы ирихьэлӀэу я нэхэр къэплъэжри, зэры-Хьисэр къацӀыхужащ. КъацӀыхужа нэужь, Хьисэ бзэхыжри, ялъагъужакъым.

32– Гъуэгум дыщытетым, Хьисэ къыдэпсалъэурэ Тхьэм и псалъэу тхахэр къыдгуригъаӀуэ щыхъум, и псалъэхэмкӀэ дигъэгуфӀэрэ дигухэр мафӀэм хуэдэу къызэщӀигъэнауэ щытакъэ? – жаӀащ абыхэм.

33Асыхьэтым ахэр къэтэджыжри, ЕрусалимкӀэ ягъэзэжащ. Апостол пщыкӀузымрэ я гъусэхэмрэ зэхуэсыжауэ ӀущӀэжащ.

34– Зиусхьэныр лӀахэм къахэтэджыкӀыжащ, ар щыпкъэщ, Симони зыкъригъэлъэгъуащ, – жаӀащ абыхэм[+]. 35Езыхэм гъуэгум къащыщыщӀари, щӀакхъуэр щызэгуищӀыкӀым, Хьисэ къызэрацӀыхужари къаӀуэтэжащ.


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм закъызэрыригъэлъэгъуар


(Маттэ 28:16-20; Марк 16:14-18; Иуан 20:19-23; Апостол. 1:6-8)

36[•]Ахэр мы Ӏуэхухэм щытепсэлъыхьым, езы Хьисэ яхэувэри, яжриӀащ:

– Фигу ирезагъэ.

37АпхуэдизкӀэ шынэрти, ягухэр щӀэхуащ, хьэдрыхэпсэ ялъагъуу къафӀэщӀащ[+].

38– Сыт фыщӀэгузавэр? – яжриӀащ Хьисэ. – Сыт фи гум шэч къыщӀихьэр? 39Си Ӏэхэми си лъакъуэхэми фыкъеплъ. Сэр дыдэращ мыр. ФыкъыстеӀэби, феплъ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ хьэдрыхэпсэм фэи, лыи, къупщхьи иӀэкъым, сэ сиӀэу зэрыфлъагъум хуэдэу[+].

40Ар жиӀэри, и Ӏэхэмрэ и лъакъуэхэмрэ яригъэлъэгъуащ. 41ГуфӀэгъуэшхуэм къыхэкӀыу я фӀэщ мыхъуу ягъэщӀагъуэ щыхъум, яжриӀащ:

– Мыбдежым шхын гуэр щывиӀэу пӀэрэ[+]?

42Ар щыжиӀэм, бдзэжьей гъэжьа ныкъуэ къратащ. 43Ар къаӀихри, я пащхьэм щишхащ.

44– Сыщывигъусам нывжесӀауэ щытар мыращ: Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэми, адрей бегъымбархэм я тхылъхэми, Сабурми сэ къыстеухуауэ ит псори къысщыщӀурэ пэж хъун хуейщ, – къажриӀащ Хьисэ абыхэм.

45ИтӀанэ Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтхэр ягуригъаӀуэурэ,[+] 46къажриӀащ:

– Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ: Мэссихь гугъуехь ишэчын, лӀэуэ ещанэ махуэм лӀахэм къахэтэджыкӀыжын хуейщ[+]. 47Ерусалим къыщыщӀэдзауэ дунейм тет лъэпкъ псори хиубыдэу, сэ, Мэссихьым, си цӀэкӀэ цӀыхухэр мы хъыбарым щрагъэдэӀуэнущ: Фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэжи, Тхьэм ахэр къыфхуигъэгъунущ. 48Фэ а Ӏуэху псоми фрищыхьэтщ[+]. 49ФыкъэдаӀуэ, си Адэм фыкъызэригъэгугъар[*] къыфхуезгъэхынущ. Ауэ уафэм къикӀыу къару къыфхуехыху, Ерусалим къалэм фыкъыдэнэ[+].


Хьисэ уафэм зэрыдэкӀуеижар


(Марк 16:19-20; Апостол. 1:9-11)

50[•]Хьисэ ахэр Ерусалим дишщ, Вифание жылэм и гъунэгъуу ишэщ, и Ӏэхэр къиӀэтри, Тхьэм и нэфӀ къащыхуэну яхуелъэӀуащ[+]. 51Тхьэм яхуелъэӀуурэ яхэкӀри, уафэм дэкӀуеижащ. 52Апхуэдэу щыхъум, Хьисэ щӀыхь хуащӀу, ахэр лъэгуажьэмыщхьэу тӀысащ. ГуфӀэгъуэшхуэр яӀэу, Ерусалим ягъэзэжащ итӀанэ[+]. 53Тхьэм щӀыхь хуащӀу, Тхьэм и унэшхуэм щӀэт зэпытащ иужькӀэ. Ӏэмин[+].

### Иуан

#### Иуан

Иуан


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ХЪЫБЫРЫФӀЫР ИУАН КЪЫЗЭРИӀУЭТАР


Псалъэр цӀыху зэрыхъуар

1ЩӀэдзапӀэм деж Псалъэр[*] щыӀащ. Ар Тхьэм деж щыӀащ, а Псалъэр Тхьэуэ аращ[+]. 2ЩӀэдзапӀэм къыщегъэжьауэ, а Псалъэр Тхьэм деж щыӀащ.

3Тхьэм а Псалъэм псори къригъэгъэщӀащ. Тхьэм къигъэщӀа псоми ящыщ а Псалъэм къримыгъэгъэщӀауэ зыри щыӀэкъым[+]. 4МыкӀуэдыжын гъащӀэ хэлъащ а Псалъэм, а гъащӀэри цӀыхухэм нэху яхуэхъуащ[+]. 5Нэхур кӀыфӀыгъэм къыщонэху, кӀыфӀыгъэр нэхум пэлъэщакъым.

6Тхьэм къигъэкӀуауэ, лӀы гуэр дунейм къытехьащ. Иуант абы и цӀэр[+]. 7Иуан нэхум щыхьэт техъуэну къэкӀуащ, цӀыху псоми а нэхумкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъун щхьэкӀэ[+]. 8Езыр нэхутэкъым, ауэ нэхум щыхьэт техъуэн щхьэкӀэ, Тхьэм къигъэкӀуащ ар. 9Нэху пэжу цӀыху псори къэзыгъэнэхур дунейм къытехьэну щытащ[+].

10А Псалъэр дунейм къытехьащ. Тхьэм а Псалъэм дуней псори къригъэгъэщӀащ, апхуэдэу щыт пэтми, дунейм и цӀыхухэм ар къацӀыхужакъым. 11Езым и къэралым къэкӀуащ, ауэ абы и цӀыхухэм[*] ар ядакъым[+]. 12Ауэ ар зыда цӀыху псоми, езымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм, Тхьэм и бын хъуну хуитыныгъэ къаритащ[+]. 13Ахэр Тхьэм и бын зэрыхъуа щӀыкӀэр бын къызэралъху щӀыкӀэм хуэдэукъым. Ахэр Тхьэм и бын зэрыхъуар цӀыхухъур цӀыхубзым зэрехъуапсэм, е лӀыр бын зэрыхуейм щхьэкӀэкъым, атӀэ Тхьэм бын хуэхъуныр къызыбгъэдэкӀар езы Тхьэр арщ[+].

14А Псалъэр цӀыху хъуащ, икӀи къытхэтащ. Абы и щӀыхьышхуэри тлъэгъуащ. Ар Адэ лъапӀэм и Къуэ закъуэм и щӀыхьышхуэр арщ. НэфӀ щыхуэныгъэрэ щыпкъагъэрэ абы игу илъу щытащ[+].

15Иуан абы щыхьэт техъуащ. Мыпхуэдэу жиӀащ макъ хэӀэтыкӀакӀэ:

– Мыращ жыхуэсӀар: «Си ужькӀэ къэкӀуэнур сэр нэхърэ нэхъ лъапӀэщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сыкъэхъун и пэкӀэ ар щыӀащ»[+].

16Езым и фӀыгъуэшхуэм щыщу зы нэфӀ щыхуэныгъэр адрей нэфӀ щыхуэныгъэм къыкӀэлъыкӀуэу къытлъигъэсащ. 17Торэт хабзэр Тхьэм и унафэкӀэ къытхуэзыгъэнар Мусэ бегъымбарыр арщ, ауэ нэфӀ щыхуэныгъэмрэ щыпкъагъэмрэ къызыбгъэдэкӀар Хьисэ Мэссихьыр арщ[+]. 18Тхьэр и нэкӀэ зыми илъэгъуакъым игъащӀэм. Къуэ закъуэу Адэ лъапӀэм деж щыӀэм Тхьэр зыхуэдэр къытхуигъэнэхуащ[+].


УмэхъакӀуэ Иуан щыхьэт зытехъуар


(Маттэ 3:1-12; Марк 1:2-8; Лука 3:15-17)

19[•]Иуан Хьисэ щыхьэт зэрытехъуар мыращ; Ерусалим щыщ журтхэм дин пашэхэри левитхэри[*] Иуан еупщӀыну ягъэкӀуащ.

– Уэ ухэт? – жаӀэу щеупщӀым, 20Иуан, пэжыр имыбзыщӀу, нахуэу жиӀащ:

– Сэракъым Мэссихьыр.[*][+]

21– АтӀэ ухэт уэ? – еупщӀащ ахэр. – Уэ у-Иляс бегъымбар?[*]

– Хьэуэ, – жиӀащ Иуан.

– Бегъымбарыр[*] уэра? – еупщӀащ ахэр.

– Хьэуэ, – жиӀащ абы[+].

22– АтӀэ ухэт уэ? – еупщӀащ Иуан. – ДыкъэзыгъэкӀуахэм еттыжыну жэуапыр къыджеӀэ. Сыт уэ уи щхьэм щхьэкӀэ къыджепӀэнур?

23– Ешайа бегъымбарым[*] «Зиусхьэным и гъуэгур занщӀэ фщӀы, жиӀэурэ губгъуэ нэщӀым джэ макъ гуэр къыщоӀу» жыхуиӀэ макъыр сэращ, – жиӀащ Иуан.

24А лӀыкӀуэхэр фарисейхэм[*] ящыщт. 25Ахэр Иуан къеупщӀащ:

– Мэссихьыр уэрмырамэ, Илясри уэрмырамэ, бегъымбарри уэрмырамэ, сыт цӀыхухэр щӀэбумэхъыр[*]?

26– Сэ цӀыхухэр соумэхъ, – яжриӀащ Иуан. – Ауэ фымыцӀыху гуэр къыфхэтщ. 27Аращ си ужькӀэ къэкӀуэнур. Ар сэр нэхърэ нэхъ лъапӀэщ. Абы и вакъэ лъэпсхэр хуэстӀэтэнуи схуэфащэкъым сэ.

28А псори къыщыхъуар Вифание жылэращ, Иорданыпсым и адрыщӀу Иуан цӀыхухэр щиумэхъыу щытарщ.


Тхьэм и къурмэныпхъэ щынэр

29Хьисэ етӀуанэ махуэм къакӀуэу щилъагъум, Иуан жиӀащ:

– Мис Тхьэм и къурмэныпхъэ щынэу дунейм и цӀыхухэм я гуэныхьхэр ятезыхыжыр[+]. 30Мыращ жыхуэсӀар: «Си ужькӀэ къэкӀуэну лӀыр сэр нэхърэ нэхъ лъапӀэщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сыкъэхъун и пэкӀэ ар щыӀащ». 31Ар сэ сцӀыхуртэкъым, ауэ сэ цӀыхухэр сыумэхъыну сыкъыщӀэкӀуар израил цӀыхухэм ар хэтми езгъэщӀэн щхьэкӀэщ.

Хьисэ щыхьэт техъуэурэ, Иуан жиӀащ итӀанэ:[+]

32– Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр тхьэрыкъуэм хуэдэу уафэм Хьисэ къыхуехауэ къызэрыщхьэщытыр слъэгъуащ[+]. 33Езыр сэ сцӀыхуртэкъым, ауэ цӀыхухэр сыумэхъыну сыкъэзыгъэкӀуам къызжиӀащ: «Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къызыхуехауэ, зыщхьэщыт цӀыхур арщ цӀыхухэр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэкӀэ зыумэхъынур»[+]. 34Апхуэдэу зэрыхъуар сэ слъэгъуащ, ар Тхьэм зэри-Къуэми щыхьэт сытохъуэ сэ.


Хьисэ и гъуэгу япэу техьа цӀыхухэр

35Иуан езым и гъуэгу ирикӀуэ лӀитӀ и гъусэу, а щӀыпӀэм деж щытащ етӀуанэ махуэми[+]. 36Хьисэ къакӀуэу щилъагъум, Иуан жиӀащ:

– Мис Тхьэм и къурмэныпхъэ щынэр[+].

37Иуан и гъуэгу ирикӀуэ лӀитӀым абы ар жиӀэу щызэхахым, Хьисэ и ужь иуващ. 38Хьисэ къызэплъэкӀри, ахэр езым и ужь иувауэ щилъагъум, яжриӀащ:

– Сыт фэ фызыхуейр?

– Равви, дэнэ ущыпсэур? – къеупщӀащ ахэр. (Раввим къикӀыр «Дин ЕгъэджакӀуэщ».)[+]

39– ФыкъакӀуи, флъагъунщ, – яжриӀащ Хьисэ.

Ахэр кӀуэщ, зыщыпсэур ялъагъури, а махуэр Хьисэ деж щагъэкӀуащ. Ар сыхьэтыр плӀым дежт.[*]

40Иуан Хьисэ теухуауэ жиӀар зэхэзыхыу, Хьисэ и ужь иува лӀитӀым я зыр Симон Петр и къуэш Индрисщ[+].

41Индрис и къуэш Симон япэщӀыкӀэ къигъуэтри жриӀащ:

– Мэссихьыр къэдгъуэтащ. (Мэссихьым къикӀыр «Христосыр» арщ.)[+]

42Индрис Хьисэ деж Симоныр къишащ. Симон щилъагъум, Хьисэ къыжриӀащ:

– Уэ у-Симону Иуан урикъуэщ. КифэкӀэ къоджэнущ. (Кифэм къикӀыр «Мывэщ».)[+]


И гъуэгу ирикӀуэну, Хьисэ Филиппрэ Нафанаилрэ къызэрыхуриджар

43Хьисэ Галилей хэкум кӀуэну триубыдащ етӀуанэ махуэм. Хьисэ Филипп хуэзри, жриӀащ итӀанэ:

– Си ужь къиувэ.

44А Филиппыр Индрисрэ Петррэ зыдэс Вифсайдэ къалэм[*] щыщт[+]. 45Филипп кӀуэщ, Нафанаил къигъуэтри, жриӀащ:

– Торэт хабзэм иту Мусэ бегъымбарми адрей бегъымбархэми зи гугъу ящӀар къэдгъуэтащ. Ар Исуф и къуэу Назарет къалэм[*] щыщ Хьисэр аращ[+].

46– Назарет фӀыгъэ зыхэлъ гуэр къыдэкӀын? – къеупщӀащ Нафанаил.

– КъакӀуи, еплъ! – жриӀащ абы Филипп.

47Нафанаил къакӀуэу щилъагъум, абы теухуауэ Хьисэ жиӀащ:

– Мис Израил щыщ цӀыху щыпкъэу гъэпцӀагъэ гуэри зыхэмылъыр[+].

48– Дэнэ сыкъыщыпцӀыхурэ? – къеупщӀащ Нафанаил Хьисэ.

– Филипп къоджэн и пэкӀэ, ахъуо жыгым и щӀагъым ущыщӀэтым, услъэгъуащ, – жиӀащ Хьисэ.

49– Равви, уэ Тхьэм ури-Къуэщ, Израилым урипащтыхьщ, – къыжриӀащ Нафанаил[+].

50– Ахъуо жыгым и щӀагъым ущӀэту услъэгъуащ зэрыбжесӀам щхьэкӀэ, уи фӀэщ хъуащ, – жиӀащ Хьисэ. – Абы нэхърэ нэхъ гъэщӀэгъуэныщи плъагъунущ.

51Хьисэ Нафанаил жриӀащ итӀанэ:

– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, уафэр зэӀухауэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм[*] деж мелыӀычхэр дэкӀуейуэ икӀи къехыу[*] флъагъунущ[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Канэ жылэм щыӀа хьэгъуэлӀыгъуэр

1Галилей хэкум[*] щыщ Канэ жылэм[*] хьэгъуэлӀыгъуэ щыӀащ ещанэ махуэм. Хьисэ и анэри абы ирихьэлӀащ[+]. 2Хьиси абы и гъуэгу ирикӀуэхэри а хьэгъуэлӀыгъуэм ирагъэблэгъауэ щытащ.

3Фадэр щаухым, анэм Хьисэ жриӀащ:

– Санэ яӀэжкъым.

4– А цӀыхубз, сыт сэ си Ӏуэхуу абы хэлъыр? Си пӀалъэр иджыри къэсакъым, – жриӀащ Хьисэ и анэм[+].

5– Хьисэ сыт къывжиӀэми, вгъэзащӀэ, – яжриӀащ Хьисэ и анэм ӀуэхутхьэбзащӀэхэм.

6Мывэм къыхэщӀыкӀауэ псылъих щытт абдежым, журтхэм я дин хабзэм тету загъэкъэбзэн щхьэкӀэ. Дэтхэнэ псылъэми литр ищӀ-щэрэ тӀощӀрэ хуэдиз ихуэрт[+].

7– Псылъэхэм псы изу ивгъахъуэ, – яжриӀащ Хьисэ ӀуэхутхьэбзащӀэхэм. Арати, изыбзэу ирагъэхъуащ. 8Хьисэ яжриӀащ итӀанэ:

– Псылъэхэм хуэм-хуэмурэ къифхи, хьэгъуэлӀыгъуэм и тхьэмадэм зэфэн хуэфхь.

Апхуэдэуи ящӀащ. 9Тхьэмадэр фадэ хъуа псым еӀубащ. Санэр къыздикӀар ищӀэртэкъым, а псыр псылъэхэм къизыха ӀуэхутхьэбзащӀэхэрт зыщӀэр. ХьэгъуэлӀыгъуэм и тхьэмадэм щауэр къриджэри, 10жриӀащ:

– СанэфӀыр Ӏэнэм япэ къытрагъэувэ. ХьэщӀэхэр куэд ефа нэужь, санэ нэхъ пудыр Ӏэнэм къытрагъэувэ, ауэ уэ фадэфӀыр иджыри къэс щыбгъэтащ.

11Хьисэ и нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэм ящыщу япэрейр аращ. А нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэр Галилей хэкум щыщ Канэ жылэм щигъэлъэгъуащ. И щӀыхьышхуэр къигъэнэхуащ апхуэдэу, и гъуэгу ирикӀуэхэми езымкӀэ фӀэщхъуныгъэу яӀэри нэхъ быдэ хъуащ.

12И анэри, и къуэшхэри, и гъуэгу ирикӀуэхэри и гъусэу, Хьисэ Капернаум къалэм[*] кӀуащ абы и ужькӀэ. Махуэ зыщыплӀкӀэ щыӀащ а къалэм[+].


Хьисэ сатуущӀэхэр Тхьэм и унэшхуэм къызэрыщӀихуар


(Маттэ 21:12-13; Марк 11:15-17; Лука 19:45-46)

13[•]Журтхэм я ӀутӀыж махуэшхуэр[*] къэблэгъащ, Хьисэ Ерусалим дэкӀуеящ[+]. 14Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьащ. ЩыщӀыхьэм, выхэр, мэлхэр, тхьэрыкъуэхэр зыщэхэри,[*] ахъшэ зыхъуэжхэри[*] Ӏэнэхэм пэрысу абы щӀилъэгъуащ. 15КӀапсэм щӀопщ къыхищӀыкӀри, еуэурэ, Тхьэм и унэшхуэм щӀэт псори, выхэри мэлхэри я гъусэу, къыщӀихуащ. Ахъшэ зыхъуэжхэми я Ӏэнэхэр щхьэпридзащ, я ахъшэхэри ирикъухьащ.

16– Мыхэр Ӏуфх. Си Адэм и унэр сатущӀыпӀэ фымыщӀ, – яжриӀащ Хьисэ тхьэрыкъуэ зыщэхэм[+].

17«Уэ уи унэм сызэрыфӀэлӀыкӀым щхьэкӀэ согузавэ» псалъэхэр Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтыр[*] Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ягу къэкӀыжащ абдежым[+].

18Журтхэм Хьисэ къыжраӀащ абы щыгъуэ:

– Мыр пщӀэну хуитыныгъэ зэрыуиӀэм и щыхьэту сыт хуэдэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ дыбгъэлъагъун[+]?

19– Мы тхьэ унэр зэхэфкъути, сэ махуищкӀэ зэтезгъэувэжынщ, – жэуап яритащ Хьисэ абыхэм[+].

20– Мы тхьэ унэр илъэс плӀыщӀрэ хыкӀэ ящӀащ, – жаӀащ журтхэм, – уэ ар махуищкӀэ зэтебгъэувэжыфынуи?

21Хьисэ тхьэ унэ жыхуиӀар езым и пкъырат. 22Хьисэ лӀахэм къахэтэджыкӀыжа нэужь, абы и гъуэгу ирикӀуэхэм а псалъэхэр ягу къэкӀыжри, Тхьэм и псалъэ тхахэмкӀи Хьисэ жиӀа псалъэхэмкӀи фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ[+].


ЦӀыху псоми ягу илъыр Хьисэ ещӀэ

23ӀутӀыж махуэшхуэм Ерусалим щыщыӀэм, Хьисэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ къигъэлъэгъуахэр я нэгу щӀэкӀати, цӀыху куэдым абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ[+]. 24Ауэ Хьисэ цӀыхухэм дзыхь яхуищӀыртэкъым, ахэр псори фӀыуэ ицӀыхурти. 25ЦӀыхум теухуауэ зыгуэр зэригъэщӀэн щхьэкӀэ цӀыху гуэр щыхьэт къытехъуэну Хьисэ хуэныкъуэтэкъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхухэм ягу илъыр езым ищӀэрти.

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЩӀэрыщӀэу фыкъалъхужын хуейщ

1Фарисейхэм ящыщ лӀы гуэр щыӀащ Никодим и цӀэу. Ар журт пашэхэм ящыщт[+]. 2Хьисэ деж жэщу къакӀуэри, абы къыжриӀащ:

– Равви,[*] уэ Тхьэм къыбгъэдэкӀа дин егъэджакӀуэу узэрыщытыр дощӀэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэр имыгъусэмэ, уэ къэбгъэлъагъуэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр къигъэлъэгъуэн зыми лъэкӀынукъым.

3– Пэж дыдэр бжызоӀэ, цӀыху гуэрми, щӀэрыщӀэу къамылъхужмэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр[*] илъагъун лъэкӀынукъым, – жиӀащ Хьисэ.

4– ЦӀыхур жьы хъумэ, дауэ къызэралъхужынур? – къеупщӀащ Никодим. – И анэм и ныбэм ихьэжу, щӀэрыщӀэу къалъхужыну?

5– Пэж дыдэр ныбжызоӀэ, – жэуап итыжащ Хьисэ, – псымрэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмрэ къахэкӀыу, щӀэрыщӀэу къамылъхужмэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэн лъэкӀынукъым цӀыхум[+]. 6ЦӀыхум къыхуэхъур цӀыхущ, ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къыхэкӀ цӀыхур Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зи гум илъ цӀыхущ. 7«ЩӀэрыщӀэу фыкъалъхужын хуейщ» жысӀэу зэрыбжесӀар умыгъэщӀагъуэ. 8Жьыр езыр здыхуеймкӀэ къопщэ. И макъри зэхыбох, ауэ къыздикӀри здэкӀуэри пщӀэркъым. Аращ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къыхэкӀа дэтхэнэ цӀыхуми и Ӏуэхур зытетыр.

9– Ар дауэ зэрыхъур? – еупщӀащ Никодим Хьисэ.

10– Уэ израил дин егъэджакӀуэхэм уащыщщ, ар умыщӀэу ара? – жэуап иритащ Хьисэ. 11– Пэж дыдэр ныбжызоӀэ, дэ тщӀэращ дызытепсэлъыхьыр, тлъэгъуаращ щыхьэт дызытехъуэри, ауэ щыхъукӀи ди щыхьэтыгъэр фэ вдэркъым. 12Мы дунейм и Ӏуэхугъуэхэм ятеухуауэ нывжесӀащ, фэ фи фӀэщ хъуркъым. Уафэм и Ӏуэхугъуэхэм ятеухуауэ нывжесӀэмэ, дауэ фи фӀэщ зэрыхъунур? 13Уафэм зы цӀыхуи дэкӀуеякъым, ауэ уафэр зи псэупӀэ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр дунейм къехащ[+]. 14Мусэ бегъымбарым[*] губгъуэ нэщӀым блэр зэрыщиӀэтыгъам хуэдэу, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэри цӀыхухэм яӀэтын хуейщ,[*][+] 15езымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэ зыми мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъун щхьэкӀэ.

16– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм дунейм и цӀыхухэр апхуэдизкӀэ фӀыуэ илъэгъуати, езым и Къуэ закъуэр итащ, Тхьэм и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэри мыкӀуэду къелын икӀи мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъун щхьэкӀэ[+]. 17Тхьэм дунейм и цӀыхухэр игъэкъуэншэну аракъым езым и Къуэр дунейм къыщӀигъэкӀуар, атӀэ и Къуэм къыпкърыкӀэу дунейм и цӀыхухэр мыкӀуэду къригъэлын щхьэкӀэщ[+]. 18Тхьэм езым и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэри игъэкъуэншэнукъым, ауэ фӀэщхъуныгъэ зимыӀэ дэтхэнэри Тхьэм игъэкъуэншакӀэщ и Къуэ закъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэ зэрымыхъуам щхьэкӀэ[+]. 19Тхьэм цӀыхухэр щӀигъэкъуаншэр мыращ: Нэхур дунейм къытехьащ, ауэ цӀыхухэм нэхум нэхърэ кӀыфӀыгъэр нэхъыфӀу ялъэгъуащ, абыхэм ялэжь Ӏуэхухэр бзаджагъэти[+]. 20Бзаджагъэ зылэжь дэтхэнэми нэхур илъагъу хъуркъым, илэжьа Ӏуэхухэри нахуэ мыхъун щхьэкӀэ, нэхум екӀуалӀэркъым[+]. 21Ауэ щыпкъагъэр зылэжь дэтхэнэри нэхум йокӀуалӀэ, Тхьэм и псэм зэрыщыщым папщӀэ а Ӏуэхухэр зэрилэжар нахуэ хъун щхьэкӀэ.


Иуан Хьисэ зэрытепсэлъыхьар

22Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ Иудей хэкум[*] кӀуащ абы и ужькӀэ. Абыхэм я гъусэу Хьисэ а щӀыпӀэм щыӀэурэ, цӀыхухэр иумэхъырт[+]. 23Салим жылэм пэгъунэгъуу Енон зи цӀэ щӀыпӀэм псы куэд щыӀэти, Иуан цӀыхухэр абы щиумэхъырт. Ахэр Иуан деж къакӀуэрти, зрагъэумэхъырт. 24А зэманым Иуан лъэхъуэщым щӀадзащӀыкӀэтэкъым.[*][+] 25Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщхэмрэ зы журт гуэррэ диным тету зызэрыбгъэкъэбзэжын ӀуэхугъуэмкӀэ зэныкъуэкъуу щӀадзащ[+]. 26И гъуэгу ирикӀуэхэр и деж къакӀуэри, Иуан къыжраӀащ:

– Равви, еплъ, Иорданыпсым и адрыщӀым уэ узигъуса икӀи щыхьэт узытехъуа лӀым цӀыхухэр щеумэхъ икӀи цӀыху псори абы и деж къокӀуэ[+].

27– Тхьэм лъимыгъэкӀмэ, зыми зыри ищӀэн лъэкӀынукъым, – жиӀащ Иуан[+]. 28– «Мэссихьыр сэракъым, ауэ Мэссихьым и пэ къихуэу Тхьэм сыкъигъэкӀуащ» зэрыжысӀамкӀэ фэ фызищыхьэтщ[+]. 29НысащӀэр зейр щауэр арщ. Ауэ щауэм и гъусэу абдежым щыту щауэм и макъыр зэхэзыхыр мэгуфӀэ. А гуфӀэгъуэ нэсыр сэри си гуфӀэгъуэщ[+]. 30Ар нэхъ ин хъун хуейщ, сэ нэхъ цӀыкӀу сыхъун хуейщ.


Уафэм къехыр

31– ИщхьэкӀэ къехыр псоми ящхьэжщ. Ауэ щӀылъэм щыщыр щӀылъэм ейщ, щӀылъэм тетхэр зэрыпсалъэм хуэдэу ари мэпсалъэ. Уафэм къехыр псоми ящхьэщ. 32Илъэгъуахэмрэ зэхихахэмрэ щыхьэт ятохъуэ ар, ауэ и щыхьэтыгъэр зыми идэркъым. 33Абы и щыхьэтыгъэр зыдам Тхьэр зэрыщыпкъэр идауэ мэхъу[+]. 34Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм къигъэкӀуам Тхьэм и псалъэхэрщ жиӀэр. А цӀыхум и гум Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэр кърилъхьэ зэпытщ. 35Адэ лъапӀэм езым и Къуэр фӀыуэ елъагъури, и ӀэмыщӀэ псори кърилъхьащ[+]. 36Тхьэм и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъуащ, Къуэм емыдаӀуэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэнукъым, Тхьэм и губжьыр къытехуэнущ абы[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Самарие щыщ цӀыхубзым Хьисэ зэрепсэлъар

1Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэм нэхърэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр нэхъыбэ хъуурэ, Хьисэ ахэр зэриумэхъым и хъыбарыр фарисейхэм зэралъэӀэсар Хьисэ къищӀащ. 2(Ахэр зыумэхъыу щытар Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр арщ, езы Хьисэкъым.)[+] 3А хъыбарыр щызэхихым, Иудей хэкум икӀри, Галилей хэкум кӀуэжащ Хьисэ[+].

4Самарие хэкум[*] кӀуэцӀрыкӀыну къыпэщытт Хьисэ[+]. 5КӀуэурэ, Самарие хэкум щыщ Сихар къалэм нэсащ; а къалэр Екъуб езым и къуэ Исуф иритыгъа щӀыгу Ӏыхьэм[*] пэгъунэгъут[+]. 6А щӀыпӀэм Екъуб и псыкъуийр итт. Гъуэгум иригъэшати, псыкъуийм деж щетӀысэхащ Хьисэ. Сыхьэтыр пщыкӀутӀым дежт ар.[*]

7Хьисэ псыкъуийм деж щысу, самарие цӀыхубз гуэр псыхьэ къэкӀуащ.

Псы тӀэкӀу сегъафэ, – жриӀащ Хьисэ. 8Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм шхын къащэхуну къалэм кӀуат абы щыгъуэ.

9Уэ ужуртщ, сэ Самарие сыщыщ цӀыхубзщ, – къыжриӀащ самарие цӀыхубзым Хьисэ. – Псы уезгъэфэну дауэ укъызэлъэӀуфрэ? – (Апхуэдэу щӀыжиӀар журтхэмрэ самарие цӀыхухэмрэ зэхыхьэу щыттэкъыми, аращ.)

10– Тхьэм и тыгъэр зыхуэдэри «Псы тӀэкӀу сегъафэ» къыбжезыӀари уэ пщӀэуэ щытатэмэ, абы уелъэӀунт, абыи гъащӀэ къозытын псы уригъэфэнт, – жриӀэжащ Хьисэ цӀыхубзым[+].

11– Зи щӀыхь ин, – къыжриӀащ цӀыхубзым, – псыкъуийр куущ, уэ псы къызэрипхын уиӀэкъым. А гъащӀэ къызэзытыну псыр дэнэ къыздипхынур? 12Ди адэшхуэ Екъубщ мы псыкъуийр къытхуэзыгъэнар. Езыри и къуэхэри мы псым щыщ ефэу, и былымхэри иригъафэу щытащ. Абы нэхърэ унэхъыщхьэ уэ?

13– Мы псым щыщ хэт ефэми, псы хуэлӀэжынущ, – жэуап иритыжащ Хьисэ. 14– Ауэ сэ ест псым ефэр игъащӀэкӀэ псы хуэлӀэжынукъым. Сэ абы естыну псыр цӀыхум игу илъу, зэи мыгъуж псынэ хуэхъунущ, мыкӀуэдыжын гъащӀи а псынэм къритынущ[+].

15– Зи щӀыхь ин, – къыжриӀащ цӀыхубзым, – псы сыхуэмылӀэжыну, псыхьи сыкъэмыкӀуэжыну а псым щыщ къызэт.

16– КӀуэи, уи щхьэгъусэм къеджи, къэкӀуэж, – жриӀащ Хьисэ.

17– Щхьэгъусэ сиӀэкъым, – къыжриӀащ цӀыхубзым.

– Щхьэгъусэ узэримыӀэр пэжу жыпӀащ, – жриӀащ Хьисэ цӀыхубзым. 18– Уэ щхьэгъуситху уиӀащ, иджы уиӀэр уи щхьэгъусэкъым. А къыжыпӀар пэжщ.

19– Зи щӀыхь ин, уэ узэрыбегъымбарыр къэсщӀащ, – къыжриӀащ цӀыхубзым[+]. 20– Ди адэжьхэр мы Ӏуащхьэм Тхьэм щелъэӀуу щытащ, ауэ фэ, журтхэм, жывоӀэ Тхьэм ущелъэӀун хуейр Ерусалим дежу[+].

21– Уэ, цӀыхубз, – жиӀащ Хьисэ, – уи фӀэщ гъэхъу, мы Ӏуащхьэми Ерусалими Адэ лъапӀэм фыщыщемылъэӀун махуэ къэсынущ. 22Фэ, самарие цӀыхухэм, фызэлъэӀу Тхьэр фщӀэркъым, ауэ дэ дызэлъэӀу Тхьэр дощӀэ, мы дунейм и цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлыр журтхэм ящыщщи[+].

23Хьисэ жиӀащ итӀанэ:

– Адэ лъапӀэм щыпкъэу елъэӀухэр гурэ псэкӀи щыпкъагъэкӀи щелъэӀун махуэр къэсынущ икӀи къэсакӀэщ. Апхуэдэу елъэӀухэращ Адэ лъапӀэм и щӀасэр[+]. 24Тхьэр псэщ, абы елъэӀухэри Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀи щыпкъагъэкӀи елъэӀун хуейщ[+].

25– ХристоскӀэ зэджэ Мэссихьыр къызэрыкӀуэнур сощӀэ, – къыжриӀащ цӀыхубзым. – Ар къакӀуэмэ, Ӏуэху псори къыдгуригъэӀуэнущ[+].

26– А жыхуэпӀэр сэращ, иджыпсту къопсалъэрщ, – жриӀащ Хьисэ абы[+]. 27Абы хэту, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр къэсыжащ. Хьисэ цӀыхубз гуэрым епсалъэу щалъагъум ягъэщӀэгъуащ, арщхьэкӀэ абыхэм ящыщ зыми зыри жиӀакъым: «Сыт къыпыпхынур?» е «Сыт ущӀепсалъэр?» жиӀэу.

28А цӀыхубзым и кхъуэщыныр къигъанэщ, къалэм дыхьэжри, цӀыхухэм яжриӀащ:

29– ФыкъакӀуи, феплъыт, лӀы гуэрым сэ сщӀа псори къызжиӀэжащ. Арауэ пӀэрэ Мэссихьыр?

30Къалэм къыдэкӀри, Хьисэ деж къэкӀуащ цӀыхухэр.

31Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр къелъэӀуащ:

– Равви, шхэ.

32Хьисэ яжриӀащ:

– Фэ фи мынэӀуасэ шхыныгъуэ сиӀэщ.

33Апхуэдэу щыжиӀэм, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр, «Зыгуэрым шхын къыхуихьауэ пӀэрэ?» жаӀэу зыр зым еупщӀыжащ.

34– Сэ си шхыныгъуэр сыкъэзыгъэкӀуар зыхуейр злэжьыну, абы и Ӏуэхур нэзгъэсыну аращ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм[+]. 35– МазиплӀ дэкӀмэ, гъавэ Ӏухыжыгъуэр къэсынущ, аракъэ фэ жыфӀэр? АтӀэ сэ нывжызоӀэ, фи напӀэр къэфӀэти, губгъуэхэм фиплъэ! Гъавэр гъуэжьыбзэ хъури, я Ӏухыжыгъуэр къэсащ[+]. 36Гъавэр иджы Ӏузыхыжым и Ӏыхьэр егъуэтыж, мыкӀуэдыжын гъащӀэм щхьэкӀэщ гъавэр щӀыӀуихыжыр. Апхуэдэу, жылэ зысэри гъавэр Ӏузыхыжри зэдэгуфӀэнущ[+]. 37«Зым жылэ есэ, адрейм гъавэр Ӏуехыж» жыхуаӀэ псалъэжьыр пэж хъуащ. 38Фэ гугъу фызыдемыхьа гъавэр Ӏуфхыжыну фызгъэкӀуащ. А гъавэм нэгъуэщӀхэр гугъу дехьащ, ауэ фэри абыхэм я Ӏуэхум фыхыхьащ.

39А къалэм дэс самарие цӀыху куэдым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ, а цӀыхубзыр Хьисэ щыхьэт къытехъуэурэ, «Сэ сщӀа псори къызжиӀащ» зэрыжиӀам щхьэкӀэ. 40Абы къыхэкӀкӀэ, самарие цӀыхухэр Хьисэ деж къыщыкӀуэм, я деж зыщиӀэжьэну къелъэӀуащ. КъыщелъэӀум, абыхэм я деж махуитӀкӀэ къэнащ. 41Хьисэ и псалъэхэр щызэхахым, абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр нэхъыбэж хъуащ.

42– Уэ жыпӀам и закъуэкъым фӀэщхъуныгъэ диӀэ зыгъэхъуар, – жраӀащ абыхэм цӀыхубзым, – атӀэ ди тхьэкӀумэкӀэ зэхэтхащ езым жиӀэр, дунейм и цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлыр пэжу арауэ зэрыщытыр къэтщӀащ[+].


Пащтыхьым хуэлажьэ Ӏэтащхьэм и къуэр Хьисэ зэригъэхъужар


(Маттэ 8:5-13; Лука 7:1-10)

43А махуитӀыр дэкӀа нэужь, Хьисэ а щӀыпӀэм икӀри, Галилей хэкум кӀуащ; 44бегъымбарым езыр щапӀа къалэм щӀыхь къызэрыщыхуамыщӀыр Хьисэ и нэгу щӀэкӀати[+]. 45Хьисэ Галилей хэкум къыщыкӀуэм, абы ис цӀыхухэм ирагъэблэгъащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ахэр махуэшхуэм Ерусалим щыӀати, а махуэхэм Хьисэ абы щилэжьа псори щалъэгъуат[+].

46Хьисэ Галилей хэкум ит Канэ жылэм кӀуэжащ аргуэру. А жылэращ псыр фадэ зыщищӀыгъар. Пащтыхьым хуэлажьэ Ӏэтащхьэ[*] гуэр Капернаум къалэм дэст. Абы и къуэр сымаджэу хэлът[+]. 47Хьисэ Иудейм къикӀыу, Галилейм къызэрыкӀуар а Ӏэтащхьэм щызэхихым, абы деж къэкӀуащ.

– КъакӀуи, си къуэ сымаджэу лӀэн гъунэгъу хъуар схуэгъэхъуж, – жиӀэри къелъэӀуащ.

48– Нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэмрэ Ӏуэху телъыджэхэмрэ фэ фымылъагъумэ, фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъунукъым, – жриӀащ абы Хьисэ[+].

49– Зи щӀыхь ин, си къуэр мылӀэ щӀыкӀэ къакӀуэ, – къыжриӀащ Хьисэ пащтыхьым хуэлажьэ Ӏэтащхьэм.

50– КӀуэж, уи къуэр псэунущ, – жиӀащ Хьисэ.

Хьисэ жриӀа псалъэхэр и фӀэщ хъури, а лӀыр кӀуэжащ. 51Ӏэтащхьэр кӀуэжу гъуэгу здытетым, абы и унэӀутхэр къыпежьэри къыжраӀащ:

– Уи къуэр псэунущ.

52– Сыхьэтыр дапщэм деж нэхъыфӀ хъууэ щыщӀидзар? – еупщӀащ абыхэм Ӏэтащхьэр.

– Дыгъуасэ шэджагъуэнэужьым сыхьэтыр зым деж[*] плъыржьэрыр щхьэщыкӀащ, – къыжраӀащ унэӀутхэм.

53Ар къыщыжраӀэм, Ӏэтащхьэм игу къэкӀыжащ и къуэм плъыржьэрыр щыщхьэщыкӀар «Уи къуэр псэунущ» жиӀэу Хьисэ къыщыжриӀэгъа сыхьэт дыдэм зэрытехуэр. Езыми езым и унагъуэми фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ абы и ужькӀэ[+].

54Иудейм къикӀыжу Галилейм къыщыкӀуам, етӀуанэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэу Хьисэ къигъэлъэгъуар аращ[+].

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ псыхъурей зыгъэпскӀыпӀэм деж лӀы гуэр зэрыщигъэхъужар

1Журт махуэшхуэ къэсащ абы и ужькӀэ икӀи Хьисэ Ерусалим къэкӀуащ. 2Мэл Куэбжэ зи цӀэм деж псыхъурей зыгъэпскӀыпӀэ, журтыбзэкӀэ ВифездэкӀэ еджэу, Ерусалим щыӀэщ. Щхьэ зытелъ сэхитху а зыгъэпскӀыпӀэм иӀэщ. 3Сымаджэ куэд щылът абдежым: нэфи, лъаши, пкъыуэ хъуаи. Ахэр псым зыкъигъэхъеиным пэплъэрт, 4сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным и мелыӀычыр а зыгъэпскӀыпӀэм зэзэмызэ къехырти, псыр игъэщэнауэрт. Псыр щэнэуа нэужь, абы япэу хыхьар, сыт хуэдэ узыфэ иӀэми, хъужырт. 5Илъэс щэщӀрэ икӀэ сымаджэу щыта лӀы гуэр сымаджэхэм яхэлът. 6Ар щилъагъум, куэд щӀауэ зэрысымаджэр ищӀэрти, Хьисэ абы еупщӀащ:

– Ухъужыну ухуей? – жери.

7– Зи щӀыхь ин, – жиӀащ сымаджэм, – псыр щыщэнауэкӀэ, зыгъэпскӀыпӀэм сыхэзышэн гъусэ сиӀэкъым. Сэ сынэмысурэ, нэгъуэщӀ гуэр сяпэ йощри, псым хохьэ.

8КъызэфӀэувэ, уи алэрыбгъур къащти, зекӀуэ, – жиӀащ Хьисэ[+].

9А лӀыр напӀэзыпӀэм хъужащ, и алэрыбгъур къищтэри къикӀухьащ.

Ар къыщыхъуар щэбэт махуэт.[*] 10Арати, журтхэм а лӀы хъужам жраӀащ:

– Нобэ щэбэт махуэщи, уи алэрыбгъур къэпщтэж хъунукъым хабзэкӀэ.

11– Сэ сызыгъэхъужам «Уи алэрыбгъур къащти, зекӀуэ» къызжиӀащ, – къажриӀэжащ а лӀым абыхэм.

12– «Уи алэрыбгъур къащти, зекӀуэ» къыбжезыӀар хэт хъуну? – жаӀэри еупщӀащ.

13ЛӀым зыгъэхъужар хэтми ищӀэртэкъым; абдежым щызэхэт цӀыху гупышхуэм яхэзэрыхьыжат Хьисэ.

14А лӀым Тхьэм и унэшхуэм щрихьэлӀэри, Хьисэ абы жриӀащ:

– Мис, уэ ухъужащ. Нэхъей къыпщымыщӀын щхьэкӀэ, гуэныхь зыхэлъ умыщӀэ дяпэкӀэ.

15А лӀыр ежьэжщ, журтхэм я деж кӀуэри, зыгъэхъужар зэры-Хьисэр яжриӀащ. 16Апхуэдэ Ӏуэхухэр щэбэт махуэм зэрищӀэм щхьэкӀэ, журтхэм Хьисэ кърахуэкӀыу щӀадзащ, яукӀынуи и ужь къихьащ[+].

17– Си Адэм иджыри къэс зэпымычу Ӏуэху елэжь, сэри Ӏуэху солэжь, – яжриӀэрт Хьисэ абыхэм.

18Арати, Хьисэ яукӀыну нэхъри нэхъ ерыщу абы и ужь ихьащ журтхэр. И ужь щӀихьар я хабзэкӀэ мыхъунур щэбэт махуэм зэрищӀам и мызакъуэу, Тхьэм зыхуигъадэурэ, «Тхьэр си Адэщ» зэрыжиӀэм щхьэкӀэт[+].


Къуэ лъапӀэм иӀэ тепщэныгъэр

19– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм, – Къуэ лъапӀэм езыр-езыру зыри хузэфӀэкӀыркъым. Адэ лъапӀэм илэжьыу илъагъум фӀэкӀа, нэгъуэщӀ зыри илэжьын хузэфӀэкӀыркъым. Адэ лъапӀэм илэжьыр абы и Къуэми елэжь. 20Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Адэ лъапӀэм езым и Къуэр фӀыуэ елъагъу. Абы илэжь псори езым и Къуэм кърегъэлъагъу, мы Ӏуэхухэм нэхърэ нэхъ Ӏуэхушхуэхэри къригъэлъагъунущ и Къуэм, флъэгъумэ фымыгъэщӀэгъуэн флъэмыкӀыну[+]. 21Адэ лъапӀэм лӀахэр къызэригъэтэджыжым икӀи къызэригъэпсэужым хуэдэу, абы и Къуэми езыр зыхуей цӀыхухэр къегъэпсэуж[+]. 22Адэ лъапӀэм зыми хьэкум[*] трищӀыхьыркъым, хьэкум Ӏуэху псори абы и Къуэм иритащ,[+] 23цӀыху псоми Адэ лъапӀэм щӀыхь зэрыхуащӀым хуэдэу, абы и Къуэми щӀыхь къыхуащӀын щхьэкӀэ. Абы и Къуэм щӀыхь къыхуэзымыщӀым ар къэзыгъэкӀуа Адэ лъапӀэми щӀыхь хуимыщӀу арщ[+].

24– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, сэ си псалъэхэм едаӀуэу, сыкъэзыгъэкӀуамкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъуащ. Тхьэм ар игъэкъуэншэнукъым, ар лӀэныгъэм ӀэщӀэкӀыжри, гъащӀэм ӀэщӀыхьащ[+]. 25Пэж дыдэр нывжызоӀэ, лӀахэм Тхьэм и Къуэм и макъыр зэхахыу, езым едаӀуэхэми гъащӀэ щагъуэтыну махуэр къэсынущ икӀи къэсакӀэщ[+]. 26Адэ лъапӀэм цӀыхухэм гъащӀэ зэрыритым хуэдэу, абы и Къуэми цӀыхухэм гъащӀэ иритыну тепщэныгъэ къритащ[+]. 27Сэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэу[*] сызэрыщытым щхьэкӀэ, цӀыхухэм хьэкум ятесщӀыхьыну Адэ лъапӀэм тепщэныгъэ къызитащ.

28– Ар фымыгъэщӀагъуэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ кхъэм щӀэлъ псоми Тхьэм и Къуэм и макъыр зэхахыу, кхъэм къыщыщӀэкӀыжыну махуэр къэсынущ[+]. 29ФӀы зыщӀахэр псэуну къэтэджыжынущ, Ӏей зыщӀахэри я къуаншагъэм хуэфащэр ягъуэтыжыну къэтэджыжынущ. 30Зыри злэжьын слъэкӀынукъым сэр-сэру, Тхьэм къыжиӀэу зэрызэхэсхым хуэдэущ, цӀыхухэм хьэкум зэратесщӀыхьыр. Сэ ятесщӀыхь хьэкумыр захуэщ, сэ сызыхуейракъым злэжьыр, сэ сыкъэзыгъэкӀуар зыхуейращ злэжьыну зи ужь ситыр[+].


Хьисэ щыхьэт техъуэхэр

31– Сэр-сэру щыхьэт сызытехъуэжмэ, си щыхьэтыгъэр ирикъунукъым,[+] 32щыхьэт къыстехъуэ нэгъуэщӀ гуэр щыӀэщ. Абы щыхьэтыгъэу къысхуиӀэр зэрыщыпкъэр сощӀэ.

33– Фэ Иуан лӀыкӀуэхэр хуэвгъэкӀуащ, езыри щыпкъагъэм щыхьэт техъуащ[+]. 34Зы цӀыху гуэри щыхьэт къыстехъуэну сэ сыхуэныкъуэкъым, ауэ фэ фымыкӀуэду Тхьэм фыкъригъэлын щхьэкӀэ, ар жызоӀэ. 35Иуан нэху идзу блэ уэздыгъэм хуэдэт. Абы и нэхум тэлайкӀэ фригуфӀэну фыхуеящ[+].

36– Иуан щыхьэтыгъэу къысхуиӀам нэхърэ нэхъ щыхьэтыгъэшхуэ сиӀэщ. Сэ злэжьын хуей Ӏуэхуу Адэ лъапӀэм си пщэм къыдилъхьар солэжь. А Ӏуэхухэращ Адэ лъапӀэм сыкъызэригъэкӀуамкӀэ щыхьэт къыстехъуэр[+]. 37Адэ лъапӀэу сэ сыкъэзыгъэкӀуар езым и щхьэкӀэ щыхьэт къыстехъуащ. Абы и макъыр фэ зэи зэхэфхакъым, езыми фытеплъакъым. 38Абы сыкъызэригъэкӀуамкӀэ фӀэщхъуныгъэ зэрывимыӀэм щхьэкӀэ, абы и псалъэхэр фигу илъ зэпыткъым. 39Тхьэм и псалъэ тхахэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ хэвгъуэтэн фи гугъэу, ар фи фӀэщу щӀыводжыкӀ. Аращ сэ щыхьэт къыстехъуэр[+]. 40Апхуэдэу щыт пэтми, а гъащӀэр фиӀэ хъун щхьэкӀэ, си деж фыкъэкӀуэну фыхуейкъым.

41– ЦӀыхухэр зыщызгъэтхъуну сыщӀэкъуркъым сэ[+]. 42Сэ фэ фызоцӀыху: Тхьэм и фӀылъагъуныгъэр фигу илъкъым. 43Сэ си Адэм и цӀэкӀэ сыкъэкӀуащ, ауэ фэ сывдэркъым; абы и цӀэкӀэ нэгъуэщӀ гуэр къакӀуэмэ, ар вдэнущ[+]. 44Тхьэ закъуэм къыбгъэдэкӀ щытхъум фымылъыхъуэу, зыр зым фыщытхъужмэ, дауэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ зэрыхъунур[+]?

45– Адэ лъапӀэм и пащхьэм сэ фыщызгъэкъуэншэну фи мыгугъэ. Фэ фызыщыгугъ Мусэ бегъымбарырщ фызыгъэкъуэншэнур. 46МусэкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀатэмэ, сэркӀи фӀэщхъуныгъэ фиӀэнт, Мусэ зи гугъу ищӀар сэращи. 47Абы итхар фи фӀэщ щымыхъукӀэ, дауэ сэ жысӀэр фи фӀэщ зэрыхъунур?

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ цӀыху минитху зэригъэшхар


(Маттэ 14:13-21; Марк 6:30-44; Лука 9:10-17)

1[•]Галилей гуэлым[*] (Тивериадэ гуэлыр арщ) Хьисэ кхъуафэжьеймкӀэ зэпрыкӀащ абы и ужькӀэ. 2Сымаджэхэр игъэхъужурэ, Хьисэ къигъэлъэгъуа нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр зэралъэгъуам щхьэкӀэ цӀыху гупышхуэ абы и ужь иту кӀуэрт. 3Хьисэ Ӏуащхьэм дэкӀащ, и гъуэгу ирикӀуэхэр и гъусэу абдежым щетӀысэхащ. 4Журтхэм я ӀутӀыж махуэшхуэр[*] къэблэгъат[+].

5Хьисэ, къаплъэри, цӀыху куэд къыкӀэлъыкӀуэу щилъагъум, и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ Филипп зи цӀэм жриӀащ:

– Мы цӀыхухэм едгъэшхын щӀакхъуэ дэнэ къыщытщэхунур[+]?

6Хьисэ ар щӀыжиӀар Филипп игъэунэхуну арат, езым ищӀэн хуейр ищӀэжырт.

7– Дэтхэнэми щӀакхъуэ бзыгъэ лъысу къэпщэхун щхьэкӀэ, динар[*] щитӀри мащӀэщ, – жэуап иритыжащ абы Филипп.

8Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу Симон Петр и къуэш Индрис жиӀащ:[+]

9– Хьэ щӀакхъуитхурэ[*] бдзэжьеитӀрэ зиӀэ щӀалэ цӀыкӀу гуэр къытхэтщ, ауэ мыпхуэдиз цӀыхум ар яхурикъун?

10– ЦӀыхухэр евгъэтӀысэх, – жиӀащ Хьисэ. А щӀыпӀэр удзыпцӀэт. Минитху хуэдиз хъу лӀыхэр етӀысэхащ. 11Хьисэ щӀакхъуэхэр къищтэщ, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀри, и гъуэгу ирикӀуэхэм яритащ. ЩӀакхъуэр цӀыхухэм хуагуэшащ абыхэм, бдзэжьейхэм щыщуи щхьэж зыхуейм хуэдиз иратащ[+].

12ЦӀыхухэм зыщагъэнщӀым, Хьисэ езым и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ:

– Зыри хэмыкӀуэдыкӀын щхьэкӀэ, къадэхуа щӀакхъуэ бзыгъэхэр зэхуэфхьэсыж.

13Арати, хьэ щӀакхъуитхум щыщу шхахэм къадэхуа щӀакхъуэ бзыгъэхэр зэхуахьэсыжри, матэ пщыкӀутӀым ярыз хъуащ.

14Хьисэ къигъэлъэгъуа нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэр щалъагъум, цӀыхухэм жаӀащ:

– ИпэжыпӀэкӀэ, дунейм къэкӀуэн хуей бегъымбарыр[*] мыращ[+].

15Ауэ цӀыхухэр къакӀуэу, езыр яубыду, лӀыгъэкӀэ пащтыхь ящӀыну ягу зэрилъыр ищӀэрти, ӀукӀыжри, Ӏуащхьэм и закъуэу дэкӀуеижащ Хьисэ.


Хьисэ псы гущӀыӀум тету зэрыкӀуар


(Маттэ 14:22-27; Марк 6:45-52)

16[•]Пщыхьэщхьэ щыхъум, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр псы Ӏуфэм Ӏухьащ. 17Абдежым кхъуафэжьейм щитӀысхьэри, гуэлым зэпрыкӀыу КапернаумкӀэ кӀуэну ежьащ. КӀыфӀ хъуат, ауэ Хьисэ абыхэм къахыхьэжакӀэтэкъым. 18Гуэлыр къигъэукъубейуэ, жьышхуэ къепщэрт. 19Стадие[*] тӀощӀрэ тхурэ-щэщӀ хуэдизкӀэ кхъуафэжьейр яхуа нэужь, псы гущӀыӀум тету Хьисэ къакӀуэурэ, кхъуафэжьейм пэгъунэгъу къэхъуауэ ялъэгъуащ. Ар щалъагъум, псори шынащ. 20Ауэ Хьисэ яжриӀащ:

– Сэращ ар, фымышынэ!

21Хьисэ кхъуафэжьейм кърагъэтӀысхьэну хуеящ ахэр, ауэ асыхьэтым кхъуафэжьейр псы Ӏуфэм есылӀащ.


ЦӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ езыт щӀакхъуэр Хьисэщ

22Гуэлым и адрыщӀкӀэ щыт цӀыху гупышхуэм Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр зэрытӀысхьэгъа кхъуафэжьейм фӀэкӀ нэгъуэщӀ кхъуэфэжьей абы зэрыӀумытам гу лъатащ етӀуанэ махуэм. Хьисэ игъуэгу ирикӀуэхэм а кхъуафэжьейм яди-мытӀысхьауэ, я закъуэу ахэр зэрыӀукӀами гу лъатащ. 23Абы хэту, Зиусхьэн Хьисэ Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀа нэужь, цӀыхухэм щӀакхъуэхэр щашха щӀыпӀэм и гъунэгъуу, Тивериадэ къалэм[*] къикӀыу нэгъуэщӀ кхъуафэжьейхэр къесылӀащ. 24А цӀыху гупышхуэм Хьисэи абы и гъуэгу ирикӀуэхэри а щӀыпӀэм щымыӀэжу щалъагъум, кхъуафэжьейхэм итӀысхьэжри, Хьисэ лъыхъуэу Капернаум къалэм[*] кӀуащ.

25Хьисэ гуэлым и адрыщӀым къыщагъуэтым, жраӀащ:

– Равви, сыт щыгъуэ уэ мыбы укъыщыкӀуар?

26– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм, – нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр зэрыфлъэгъуам щхьэкӀэкъым фыкъыщӀыслъыхъуэр, атӀэ щӀакхъуэхэм щыщ фшхыри, зывгъэнщӀащи аращ. 27Шхыныгъуэ кӀуэдыжынум и ужь фимыт, зи ужь фитын хуейр цӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ езыт шхыныгъуэрщ. А шхыныгъуэращ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм къывитынур, Тхьэуэ Адэ лъапӀэм ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр зэридэм и щыхьэт мыхъурыр абы къытригъэуащи.

28Арати, Хьисэ къеупщӀащ:

– НтӀэ, Тхьэр зыхуей Ӏуэхухэр длэжын щхьэкӀэ, сыт дэ тщӀэн хуейр?

29– Тхьэм къигъэкӀуамкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъуныращ Тхьэр зыхуей Ӏуэхур, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм[+].

30– Сыт хуэдэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ ди нэгу щӀэбгъэкӀын, ар ди нэкӀэ тлъагъуу, уэркӀэ фӀэщхъуныгъэ диӀэ хъун щхьэкӀэ? Сыт пщӀэнур? – къыжраӀащ абыхэм[+]. 31– «Уафэм къех щӀакхъуэр яшхыну Тхьэм къаритащ» жиӀэу Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*] ди адэжьхэм губгъуэ нэщӀым мэнн зи цӀэ шхыныр[*] щашхыу щытащ[+].

32– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ, – Мусэ бегъымбарыракъым уафэм къеха щӀакхъуэр къывэзытар, атӀэ си Адэр арщ уафэм къикӀ щӀакхъуэ пэжыр къывэзытыр; 33уафэм къехыу, дунейм и цӀыхухэм гъащӀэ езытыращ Тхьэм и щӀакхъуэр.

34– Зи щӀыхь ин, а щӀакхъуэр даӀимауэ къыдэт зэпыт, – къыжраӀащ абыхэм[+].

35– ЦӀыхухэм гъащӀэ езыт щӀакхъуэр сэращ, – яжриӀащ Хьисэ. – Си деж къакӀуэр мэжэлӀэжынукъым, сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэр игъащӀэкӀэ псы хуэлӀэжынукъым[+]. 36Ауэ зэрывжесӀам хуэдэу, сэ сыфлъэгъуа пэтми, итӀани фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъуркъым. 37Адэ лъапӀэм къызит цӀыху псори си деж къэкӀуэнущ, си деж хэт къакӀуэми, сэ збгъэдэзгъэкӀыжынукъым[+]. 38Сэ сызыхуейр сщӀэну аракъым уафэм сыкъыщӀехар, атӀэ сэ сыкъэзыгъэкӀуар зыхуейр сщӀэн щхьэкӀэщ[+]. 39Сэ сыкъэзыгъэкӀуа си Адэр зыхуейр абы къызита цӀыхухэм ящыщ зыри мыкӀуэдыну, къемэтмахуэми а цӀыхур сэ къэзгъэтэджыжыну арщ[+]. 40ИпэжыпӀэкӀэ, Къуэ лъапӀэр зылъагъуу, ар зи фӀэщ хъуа дэтхэнэми мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ зэрыхъунырщ си Адэр зыхуейр; а цӀыхур сэ къемэтмахуэм къэзгъэтэджыжынущ[+].

41Хьисэ «Уафэм къеха щӀакхъуэр сэращ» зэрыжиӀар ягу темыхуэу, 42журтхэм къыпадзыжащ:

– Исуф и къуэ Хьисэкъэ мыр, зи адэмрэ зи анэмрэ тцӀыхуракъэ? «Сэ уафэм сыкъехащ» щхьэ жиӀэрэ[+]?

43– ЖысӀэр фигу щӀримыхьыр сыт? – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 44– Сэ сыкъэзыгъэкӀуа Адэ лъапӀэм къысхуимышэмэ, си деж къэкӀуэн зыми лъэкӀынукъым. Си деж къакӀуэр къемэтмахуэм сэ къэзгъэтэджыжынущ[+]. 45Бегъымбархэм мыпхуэдэу ятхащ:[*] «Тхьэм абыхэм псоми щыпкъагъэр яригъэщӀэнущ». Адэ лъапӀэм жиӀэм едаӀуэу, ахэр зэзыгъащӀэ дэтхэнэри си деж къэкӀуэнущ. 46Тхьэм щыщым фӀэкӀа Адэ лъапӀэр зыми илъэгъуакъым. Аращ Адэ лъапӀэр зылъэгъуар[+]. 47Пэж дыдэр нывжызоӀэ, сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъуащ. 48ЦӀыхухэм гъащӀэ езыт щӀакхъуэр сэращ. 49Фи адэжхэм губгъуэ нэщӀым мэнн шхыныр щашхыу щытащ, итӀани лӀащ. 50Сэращ уафэм къеха щӀакхъуэр. Ар зышхыр лӀэнукъым. 51ЦӀыхухэм гъащӀэ езыт щӀакхъуэу уафэм къехар сэращ. Мы щӀакхъуэм щыщ зышхыр игъащӀэкӀэ псэунущ. Дунейм и цӀыхухэм гъащӀэ яӀэ сщӀын щхьэкӀэ, стыну щӀакхъуэр си пкъыр арщ[+].

52– Мы лӀым и пкъыр дигъэшхын зэрылъэкӀынур дауэ? – жаӀэу, журтхэм хуабжьу зэныкъуэкъуу щӀадзащ.

53– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. – ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и пкъыр фымышхыу, илъми фемыфэу, гъащӀэ фиӀэнукъым[+] 54Си пкъыр зышхыу силъми ефэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъуащ, къемэтмахуэм ар сэ къэзгъэтэджыжынущ. 55Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ си пкъыр шхыныгъуэ щыпкъэщ, силъри узэфэ хъун щыпкъэщ. 56Си пкъыр зышхыу, силъми ефэм и псэм сыт щыгъуи сыщыщщ, езыри сэ си псэм щыщщ сыт щыгъуи[+]. 57ГъащӀэ щыпкъэ къызыбгъэдэкӀ Адэ лъапӀэм сыкъыфхуигъэкӀуащи, си гъащӀэр абы къызэрыбгъэдэкӀым хуэдэу, си пкъыр зышхым и гъащӀэри сэ къызбгъэдэкӀынущ. 58Сэращ уафэм къеха щӀакхъуэр. А щӀакхъуэр фи адэжьхэм яшхыу щыта мэнн шхыныгъуэ хуэдэкъым. Ар яшхыу щыта пэтми, итӀани лӀащ ахэр, ауэ мы щӀакхъуэр зышхыр игъащӀэкӀэ псэунущ.

59Капернаум къалэм дэт синэгуэгум Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм щаригъащӀэ щыхъум, Хьисэ а псалъэхэр къыжиӀащ.


ЦӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ яӀэ зыщӀ псалъэхэр

60Хьисэ и псалъэр щызэхахым, абы и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ куэдым жаӀащ:

– Мыбы жиӀэр сыту псалъэ гугъу! Хэт абы едэӀуэфынур?

61И псалъэхэр абыхэм ягу зэрыримыхьыр ищӀэрти, Хьисэ яжриӀащ:

– ЖысӀар фигу ирихьыркъым, аракъэ? 62ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр япэм здэщыӀам дэкӀуеижу флъагъумэ, сыт жыфӀэн итӀанэ[+]? 63Тхьэм и Псэ ЛъапӀэращ цӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ къезытыр. Си пкъыр фэзгъэшхын щхьэкӀэкъым ар щӀыжысӀэр. Ар сэбэп хъужынукъым. НывжесӀа псалъэм Тхьэм и Псэ ЛъапӀэри мыкӀуэдыжын гъащӀэ фиӀэ ящӀ[+]. 64ФӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэр къыфхэтщ итӀани.

Хьисэ апхуэдэу щӀыжиӀар абыхэм ящыщу фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэри езыр тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдынури ипэ дыдэм къыщыщӀэдзауэ ищӀэрти, аращ[+]. 65Хьисэ жиӀащ:

– Мис аращ «Адэ лъапӀэм лъимыгъэкӀмэ, си деж зыри къэкӀуэфынукъым», щӀывжесӀауэ щытар.

66Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ куэд и гъуэгу текӀыжри, и гъусэн ядэжакъым абы къыщыщӀэдзауэ.

67Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым яжриӀащ:

– Фэри фызбгъэдэкӀыжыну фыхуей?

68– Зиусхьэн, хэт деж дыкӀуэн? – къыжриӀащ Симон Петр Хьисэ. – МыкӀуэдыжын гъащӀэ диӀэ зыщӀ псалъэхэр уи куэдщ. 69ГъащӀэ щыпкъэр къызыбгъэдэкӀ Тхьэм и Къуэ Мэссихьу узэрыщытыр дощӀэ, ди фӀэщ хъуащ[+].

70– Фэ цӀыху пщыкӀутӀыр си гъуэгу фрикӀуэну сэ фыкъыхэсхакъэ? Апхуэдэу щыт пэтми, фэ фщыщу зыр жин бзаджэщ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм[+]. 71Хьисэ жыхуиӀар Симон Искариот и къуэ Иудэр арщ. А Симон Искариотыр Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым ящыщ пэтми, Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм яригъэубыдыну хэтт[+].

#### 7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ и къуэшхэм я фӀэщмыхъуныгъэр

1Хьисэ Галилей хэкур къызэхикӀухьащ абы и ужькӀэ. ЯукӀыну и ужь журтхэр къитти, Хьисэ Иудей хэкур къызэхикӀухьыну хуейтэкъым[+]. 2Шэтырхэр щагъэув журт махуэшхуэхэр[*] къэблэгъащ. 3Арати, и къуэшхэм Хьисэ къыжраӀащ:

– Уэ блэжь Ӏуэху телъыджэхэр уи гъуэгу ирикӀуэхэм ялъагъун щхьэкӀэ, мыбы икӀи, Иудей хэкум кӀуэ[+]. 4ЦӀыхухэм закъезыгъэщӀэну хуейм Ӏуэху щэху илэжьыркъым. Мы телъыджэхэр пхузэфӀэкӀыр пэжмэ, дунейм и цӀыхухэм закъегъэлъагъу.

5Ар къыщӀыжраӀар езым и къуэш дыдэхэми ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэтэкъыми, арщ.

6Абы и жэуапу Хьисэ яжриӀащ:

– Сэ си пӀалъэр иджыри къэсакъым, ауэ фэркӀэ сыт щыгъуи пӀалъэщ[+]. 7Дунейм и цӀыхухэм фэ жагъуэу фалъагъуфынукъым, ауэ сэ сыкъалъагъу хъуркъым. Абыхэм ялэжь Ӏуэхухэр зэрыӀейр къыщӀызогъэщри, аращ сыкъалъагъу щӀэмыхъур[+]. 8Фэ а махуэшхуэхэм папщӀэ Ерусалим фыкӀуэ. Сэ а махуэшхуэхэм сыхэтыну зэкӀэ сыкӀуэнукъым, си пӀалъэр иджыри къэсакъыми.

9Ар яжриӀэри, Хьисэ Галилей хэкум къинащ.


Махуэшхуэхэр игъэлъэпӀэн щхьэкӀэ, Хьисэ Ерусалим зэрыкӀуар

10Хьисэ и къуэшхэр а махуэшхуэхэм хэтыну кӀуа нэужь, Хьисэи якӀэлъыкӀуащ, ауэ цӀыхухэм ямыщӀэу, къамылъагъуущ зэрыкӀуар. 11А махуэшхуэхэм хэт журтхэр Хьисэ лъыхъуэрт, «А лӀыр дэнэ щыӀэ?» жаӀэурэ.

12Абы щыӀэ цӀыху гупышхуэхэм Хьисэ теухуауэ куэд жаӀэурэ, зэӀущащэрт. Абыхэм ящыщ гуэрхэм жаӀэрт:

– Ар цӀыхуфӀщ.

– Хьэуэ, ар цӀыхуфӀкъым, цӀыхухэр гъуэгу захуэм трегъэкӀ, – жаӀэрт нэгъуэщӀхэми.

13Ауэ журтхэм щышынэрти, Хьисэ теухуауэ цӀыхухэм я пащхьэм зыми зыри щыжиӀэртэкъым[+].

14А махуэшхуэхэр и бгым нэсауэ, Хьисэ Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэри, Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм яригъащӀэу щӀидзащ.

15– Мы лӀыр емыджауэ, мыпхуэдиз щӀэныгъэ дэнэ къриха? – ягъэщӀагъуэу жаӀащ журтхэм.

16– Сэ цӀыхухэм езгъащӀэ псалъэхэр къызыбгъэдэкӀыр сэракъым, атӀэ сэ сыкъэзыгъэкӀуаращ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм[+]. 17– Тхьэр зыхуейр зылэжьыну хуейм зэхищӀыкӀынущ цӀыхухэм сэ езгъащӀэ псалъэхэр Тхьэм къыбгъэдэкӀми сэ къызбгъэдэкӀми. 18Езым и цӀэкӀэ къэпсалъэм езым и щхьэм и фейдэщ къилъыхъуэр, ауэ ар къэзыгъэкӀуам и щӀыхьыр иӀэтыну и ужь итыр щыпкъэгъэ зыхэлъ цӀыхущ, абы мыпэж лъэпкъ хэлъкъым[+]. 19Мусэ бегъымбарым Торэт хабзэр къыфхуигъэнакъэ? Апхуэдэу щытми, Торэт хабзэм итхэр зыгъэзащӀэ цӀыху къыфхэткъым. СывукӀыну си ужь фыщӀитыр сыт[+]?

20– Жин бзаджэм уиӀыгъщ уэ, – къыжраӀащ цӀыхухэм. – Хэт узукӀыну уи ужь итыр[+]?

21– Зы Ӏуэху телъыджэ закъуэ щэбэт махуэм зэрысщӀар фэ псоми фогъэщӀагъуэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 22– Мусэ бегъымбарым сунэт[*] щӀыныр хабзэу къыфхуигъэнащи (ипэжыпӀэкӀэ сунэт щӀыныр къызыбгъэдэкӀар Мусэкъым, ди адэшхуэхэр арщ), цӀыхур щэбэт махуэм сунэт фщӀыркъэ? 23Иджы, Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм ит унафэу сунэт щӀыным теухуам фемыбэкъуэн щхьэкӀэ, цӀыхур щэбэт махуэми сунэт фщӀыну фыхуиту фобж. Апхуэдэу щыхъукӀэ, цӀыху гуэр щэбэт махуэм зэрызгъэхъужам щхьэкӀэ сыт фыкъыщӀысхуэгубжьыр[+]? 24Щхьэтелъэфу хьэкум фымыщӀ, щыпкъагъэм тету[*] фщӀы хьэкум[+].


Хьисэр Мэссихьу пӀэрэ?

25Ерусалим щыщ цӀыхухэм ящыщ гуэрхэм жаӀащ абы щыгъуэ:

– Мыракъэ яукӀыну зи ужь итыр? 26ЦӀыху псоми я пащхьэм къызэрыщыпсалъэм феплъ, апхуэдэу щыт пэтми, зыри жраӀэркъым. Ар зэры-Мэссихьыр[*] ди тхьэмадэхэм фӀэщ ящыхъуауэ пӀэрэ? 27Мыр зыщыщыр дощӀэ дэ. Ауэ Мэссихь къыщыкӀуэкӀэ, зыщыщыр зыми ищӀэнукъым[+]. 28Хьисэ Тхьэм и унэшхуэм щӀэту, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэурэ, макъ хэӀэтыкӀакӀэ жиӀащ итӀанэ:

– Сэ фэ сыфцӀыхурэ, сызыщыщри фщӀэрэ? Мыбдеж сэр-сэру сыкъэкӀуакъым, сэ сыкъэзыгъэкӀуам игу щыпкъагъэ илъщ. Ар фэ фцӀыхуркъым, 29сэ соцӀыху ар, сэ абы сыщыщщ, аращ сыкъэзыгъэкӀуари[+].

30Ар щыжиӀэм, Хьисэ яубыдыну хуежьащ, ауэ ар щаубыдыну пӀалъэр иджыри къэсатэкъыми, и Ӏэр зыми хуэӀэтакъым[+]. 31Ауэ цӀыху гупышхуэм ящыщ куэдым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ щыхъуащ абдежым.

– Мэссихь къакӀумэ, мы лӀым нэхърэ нэхъыбэу нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр къигъэлъэгъуэфыну пӀэрэ? – жаӀэрт абыхэм[+].


Фарисейхэмрэ дин пашэшхуэхэмрэ Хьисэ яубыдыну ӀуэхутхьэбзащӀэхэр зэрагъэкӀуар

32ЦӀыхухэм Хьисэ теухуауэ Ӏущащэу ягъэхъыбархэр фарисейхэм[*] щызэхахым, абыхэмрэ дин пашэшхуэхэмрэ[*] Хьисэ яубыдыну ӀуэхутхьэбзащӀэхэр ягъэкӀуащ. 33Ауэ Хьисэ жиӀащ:

– Сэ мащӀэщ сызэрыфхэтынур, сыкъэзыгъэкӀуам и деж сыкӀуэжынущ итӀанэ[+]. 34Фыкъыслъыхъуэнущ, ауэ сыкъэвгъуэтынукъым, сэ сыздэщыӀэми фэ фыкӀуэфынукъым[+].

35– Дэ ар къэдгъуэтын тлъэмыкӀыну дэнэ кӀуэн и гугъэ? – жаӀащ журтхэм. – Алыджхэм[*] яхэгуэшауэ псэу ди лъэпкъэгъуэхэм я деж кӀуэуэ, абыхэм Ӏуэхухэр яригъэщӀэну пӀэрэ? 36«Фыкъыслъыхъуэнущ, ауэ сыкъэвгъуэтынукъым, сэ сыздэщыӀэми фыкӀуэфынукъым» жыхуиӀам сыту пӀэрэ абы къригъэкӀыр?


ЦӀыхухэм гъащӀэ щыпкъэр яӀэ зыщӀ псыхэр

37Махуэшхуэхэм ящыщу иужьрей я нэхъ лъапӀэ махуэм къэуври, Хьисэ макъ хэӀэтыкӀакӀэ жиӀащ:

– Псы хуэлӀэр си деж кърекӀуи, ирефэ[+]. 38Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу, «СэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэм и гум гъащӀэ щыпкъэр къызыхэкӀ псыхэр къижынущ»[+].

39Хьисэ жыхуиӀар абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм ягу Тхьэм кърилъхьэну Псэ ЛъапӀэр арщ. Абы нэсыху, Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэр фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм ягу зэкӀэ кърилъхьатэкъым, Хьисэ и щӀыхьышхуэр иджыри иӀэ хъуа щӀыкӀэтэкъыми[+].


ЦӀыхухэр Хьисэ теухуауэ зэрызэгурымыӀуар

40А псалъэхэр щызэхахым, цӀыху гуэрхэм жаӀащ:

– Пэж дыдэу бегъымбарыр мыращ[+].

41– Мыращ Мэссихьыр, – жаӀэрт нэгъуэщӀхэми. Ауэ нэгъуэщӀ гуэрхэми жаӀэрт:

– Мэссихь Галилей хэкум щыщынукъым, аракъэ? 42Тхьэм и псалъэ тхахэм хэткъэ[*] Мэссихь Даут пащтыхьым къытехъукӀа цӀыхухэм къазэрыхэкӀынури, Даут зыдэса Бэтлэхьэм къалэм[*] зэрыщыщынури[+]?

43Апхуэдэу, цӀыхухэр Хьисэ щхьэкӀэ гуп-гуп зэрыгъэхъуащ[+]. 44Абыхэм ящыщ зы гупыр Хьисэ яубыдыну хуеящ, ауэ абы зыри тегушхуакъым.


Тепщэныгъэ зиӀэхэм я фӀэщмыхъуныгъэр

45А ӀуэхутхьэбзащӀэхэр дин пашэшхуэхэмрэ фарисейхэмрэ я деж къэкӀуэжащ итӀанэ. КъыщыкӀуэжым, адрейхэр еупщӀащ:

– Сыт Хьисэ къыщӀэвмышар?

46– А лӀыр къызэрыпсалъэм хуэдэу, зы цӀыхуи игъащӀэм псэлъакъым, – жаӀащ ӀуэхутхьэбзащӀэхэм.

47– Фэри фыдихьэха абы? – жаӀащ фарисейхэм. 48– Ди тхьэмадэхэм ящыщ гуэрми фарисейхэм ящыщ гуэрми абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуа[+]? 49Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэр зымыщӀэ цӀыхухэм Тхьэм и ней къащыхуащ.

50Фарисейхэм ящыщу Никодим зи цӀэм (аращ Хьисэ деж жэщу къэкӀуэгъар) адрейхэм яжриӀащ:[+]

51– ЯпэщӀыкӀэ емыупщӀу, емыдаӀуэу, ищӀар тэмэму зэхамыгъэкӀыу, ди хабзэмкӀэ цӀыху гуэрым хьэкум тращӀыхьрэ?

52– Уэри Галилей хэкум ущымыщу пӀэрэ? – къеупщӀащ Никодим. – Тхьэм и псалъэ тхахэм хэплъи, бегъымбар гуэри Галилейм щыщу къызэрымытэджынур къэпщӀэнущ.

53Ахэр зэбгрыкӀыжри, щхьэж и унэ кӀуэжащ итӀанэ.

#### 8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Зинэ ищӀэу яубыда цӀыхубзыр

1Хьисэ Елеон Ӏуащхьэм[*] кӀуащ. 2Нэху щыщым, Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьащ аргуэру икӀи цӀыху псори абы деж къэкӀуащ. Хьисэ тӀысри, Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэу щӀидзащ. 3Абы ирихьэлӀэу, торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ[*] фарисейхэмрэ цӀыхубз гуэр, зинэ ищӀэу къаубыдар, Хьисэ къыхуашэщ, утыкум кърагъэувэри, 4къыжраӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, мы цӀыхубзым зинэ ищӀэу яубыдащ. 5Мыпхуэдэхэм мывэкӀэ деуэурэ дыукӀыну, Торэт хабзэм ипкъ иткӀэ, Мусэ бегъымбарым унафэ къытхуигъэнащ.[*] Уэ дауэ уеплърэ?

6Ар щӀыжаӀар Хьисэ щагъауэу, ар зэрагъэкъуэншэн гуэр къагъуэтыну арат.

Хьисэ зригъэзыхри, и ӀэпхъуамбэмкӀэ щӀым зыгуэр тритхэу щӀидзащ[+]. 7Зэпымыууэ къеупщӀ щыхъум, Хьисэ зыкъиӀэтыжри, яжриӀащ:

– Фэ фщыщу гуэныхь зимыӀэр япэ иреуэ цӀыхубзым мывэкӀэ[+].

8Аргуэру зригъэзыхри, щӀым тетхыхьу щӀидзэжащ.

9Ар щызэхахым, ягукӀэ загъэкъуаншэурэ, я нэхъыжьхэр япэ иту, зыр зым и ужь иту, псори ӀукӀыжащ. Хьисэ и закъуэу къэнащ, цӀыхубзри утыкум къинащ. 10Хьисэ зыкъиӀэтыжри, цӀыхубзым фӀэкӀ зыри щымыту щилъагъум, абы жриӀащ:

– ЦӀыхубз, дэнэ щыӀэ узыгъэкъуэншахэр? Зыми уигъэкъуэншэжыркъэ иджы?

11– Зыми, Зиусхьэн, – жиӀащ цӀыхубзым.

– Сэри узгъэкъуаншэркъым, – жиӀащ Хьисэ. – КӀуэж, нобэ щыщӀэдзауэ гуэныхь зыхэлъ умыщӀэ[+].


Мы дунейм и нэхур Хьисэщ

12Хьисэ цӀыхухэм аргуэру яжриӀащ:

– Дунейм и нэхур сэращ. Сэ си ужь къиувэр кӀыфӀыгъэм хэтынукъым, атӀэ гъащӀэм и нэхур игъуэтынущ[+].

13– Уэр-уэру щыхьэт узытохъуэж, – къыжраӀащ фарисейхэм. – Уи щыхьэтыгъэр ирикъунукъым[+].

14– Сэ щыхьэт сызытехъуэжми, си щыхьэтыгъэр ирикъунщ, – яжриӀащ Хьисэ. – Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сызыщыщри сыздэкӀуэри сощӀэ. Ауэ фэ сэ сызыщыщри сыздэкӀуэри фщӀэркъым[+]. 15Мы дунейм и цӀыхухэм Ӏуэхухэм хьэкум зэрытращӀыхьым хуэдэу, фэ хьэкум фощӀ. Сэ зыми хьэкум тесщӀыхьыркъым[+]. 16Зыгуэрым хьэкум тесщӀыхь хъумэ, тесщӀыхь хьэкумыр щыпкъэщ, сэ си закъуэкъым, сэ сыкъэзыгъэкӀуа Адэ лъапӀэри си гъусэщи[+]. 17ЦӀыхуитӀым я щыхьэтыгъэр зэрырикъунур фи Торэт хабзэми итщ.[*] 18Сэр-сэру щыхьэт сызытохъуэж, сэ сыкъэзыгъэкӀуа Адэ лъапӀэри щыхьэт къыстохъуэ[+].

19ИтӀанэ къеупщӀащ:

– Дэнэ щыӀэ уи Адэр?

– Сэри си Адэри фэ дыкъэфцӀыхуркъым, – жэуап итыжащ Хьисэ. – Сэ сыкъэфцӀыхуу щытатэмэ, си Адэри фцӀыхунт[+].

20Тхьэм и унэшхуэм щӀэту, цӀыхухэм Тхьэм тыгъэ хуащӀ ахъшэр зыдалъхьэ пхъуантэхэм бгъэдэту, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр щаригъащӀэм, а псалъэхэр жиӀащ Хьисэ. Ар зыми иубыдакъым, щаубыдыну пӀалъэр иджыри къэсатэкъыми[+].


Сэ сыздэкӀуэм фэ фынэкӀуэн флъэкӀынукъым

21Хьисэ абыхэм яжриӀащ аргуэру:

– Сэ сыфхэкӀыжынущ, фэри сыкъэфлъыхъуэнущ, ауэ фи гуэныхьхэр фтелъу фылӀэжынущ. Сэ сыздэкӀуэм фэ фынэкӀуэфынукъым[+].

22– ЗиукӀыжыну арауэ пӀэрэ «Сэ сыздэкӀуэм фэ фынэкӀуэфынукъым» щӀыжиӀэр? – жаӀащ журтхэм.

23– Фэ и лъабжьэм фыщыщщ, сэ и щхьэм сыщыщщ, – яжриӀащ Хьисэ. – Фэ мы дунейм фыщыщщ, сэ мы дунейм сыщыщкъым[+]. 24«Фи гуэныхьхэр фтелъу фылӀэжынущ», нывжесӀащ. Пэжщ, сэ сызыщыщыр ныщывжесӀэкӀэ, ар фэ фи фӀэщ мыхъумэ, фи гуэныхьхэр фтелъу фылӀэжынущ.

25– Хэт ущыщ атӀэ уэ? – къеупщӀащ ахэр.

– Япэм щыщӀэдзауэ сэ хэт сыщыщми зэрывжесӀам сыхуэдэщ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 26– Фэ фтеухуауэ сэ жысӀэн икӀи фызэрызгъэкъуэншэн куэд сиӀэщ, ауэ сэ сыкъэзыгъэкӀуар щыпкъэщ, абы жиӀэу зэхэсхар дунейм и цӀыхухэм яжызоӀэ[+].

27Хьисэ езым и Адэм теухуауэ къазэрепсэлъар къагурыӀуакъым. 28Арати, Хьисэ абыхэм яжриӀащ:

– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр щыфӀэткӀэ,[*] сэ хэт сыщыщми, сэр-сэру зыри зэрызмыгъэзащӀэри, си Адэм сигъащӀэ псалъэхэр къызэрыжысӀэри къэфщӀэнущ[+]. 29СыкъэзыгъэкӀуар си гъусэщ сэ, си закъуэу сыкъигъэнакъым, абы игъуэу илъытэ Ӏуэхухэр сэ сыт щыгъуи согъэзащӀэри[+].

30Хьисэ а псалъэхэр щыжиӀэм, цӀыху куэдым абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ[+].


Щыпкъагъэм щхьэхуит фищӀыжынущ

31ЕзымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуа журтхэм Хьисэ яжриӀащ:

– Си псалъэхэр фигу илъмэ, си гъуэгу пэжу ирикӀуэхэм фащыщщ. 32Абы щыгъуэ щыпкъагъэр къэфщӀэнущ, щыпкъагъэми щхьэхуит фищӀыжынущ[+].

33– Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхухэм дащыщщ дэ, игъащӀэм зэи зыми дрипщылӀакъым, – къыжраӀащ абыхэм. – «Щхьэхуит фыхъужынущ» жыхуэпӀэм сыт къибгъэкӀыр[+]?

34– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ, – гуэныхь зыщӀэ дэтхэнэри гуэныхь щӀэным и пщылӀщ[+]. 35ПщылӀыр унэм игъащӀэкӀэ исынукъым. Адэм и къуэр арщ унэм игъащӀэкӀэ исынур[+]. 36Аращи, Къуэ лъапӀэм щхьэхуит фищӀыжмэ, щхьэхуит щыпкъэ фыхъунущ. 37Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхухэм фазэрыщыщыр сощӀэ, ауэ си псалъэхэр фигу илъкъыми, сывукӀыну си ужь фитщ[+]. 38Си Адэм деж щыслъэгъуа Ӏуэхухэращ сэ жысӀэр, ауэ фэ фи адэм деж щыфлъэгъуа Ӏуэхухэращ влэжьыр.


Фи адэр шейтӀаныращ

39– Дэ ди адэр Ибрэхьимщ, – къыжраӀащ журтхэм Хьисэ.

– Ибрэхьим фрибыну щытатэмэ, Ибрэхьим и Ӏуэхухэр вгъэзэщӀэнт, – яжриӀащ Хьисэ[+]. 40– Ауэ сывукӀыну си ужь фитщ иджы. Тхьэм жиӀэу зэхэсха щыпкъагъэр нывжесӀа пэтрэ, сывукӀыну си ужь фитщ. Ибрэхьим апхуэдэ ищӀэртэкъым. 41Фэ фи адэм игъэзащӀэ Ӏуэхухэр фэри фогъэзащӀэ.

– Дэ зинэкӀэ дыкъалъхуакъым, – къыжраӀащ Хьисэ. – Адэ закъуэу диӀэр Тхьэр аращ.

42– Тхьэр фи адэу щытатэмэ, сэ фӀыуэ сыкъэфлъагъунт, – яжриӀащ Хьисэ, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ Тхьэм сыщыщу, мыбы сыкъэкӀуащ. Сэр-сэру сыкъэкӀуакъым, Тхьэм сыкъигъэкӀуащ. 43ЖысӀэр сыт къыщӀывгурымыӀуэр? Сэ жысӀэр зэхэфхыфыркъыми, аращ къыщӀывгурымыӀуэр. 44Фэ фи адэр шейтӀаныращ. Фи адэр зыхуейращ влэжьыну фызыхуейр. Япэм къыщыщӀэдзауэ ар цӀыхуукӀыу щытщ, щыпкъагъэми теткъым, езым щыпкъагъэ хэлъкъыми. Абы пцӀы щиупскӀэ, игу илъыр жеӀэ, ар пцӀыупсщ, пцӀыр къызыбгъэдэкӀыр аращи[+]. 45Ауэ сэ щыпкъагъэр зэрыжысӀэм щхьэкӀэ, жысӀэр фи фӀэщ хъуркъым. 46Сэ гуэныхь сщӀауэ фэ фщыщ гуэрым сигъэкъуэншэн лъэкӀыну? ЩӀыпкъагъэр жысӀэ пэтми, жысӀэр фи фӀэщ щӀэмыхъур сыт? 47Тхьэм и бынхэр абы и псалъэхэм йодаӀуэ, фэ Тхьэм и псалъэхэм фыщӀемыдаӀуэр Тхьэм фрибынкъыми, арщ.


Ибрэхьим къэхъун и пэкӀэ сэ сыщыӀэщ

48– Самарие цӀыхухэм[*] уащыщщ, жин бзаджэм уиӀыгъщ жыдоӀэ. ЖытӀэр пэжкъэ? – къыжраӀащ журтхэм Хьисэ[+].

49– Сэ жин бзаджэм сиӀыгъкъым, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. – Си Адэм щӀыхь хузощӀ сэ, итӀанэ фэ фыкъысхущӀоджэ[+]. 50ЩӀыхь згъуэтыным и ужь ситкъым сэ, ауэ щӀыхь къыслъигъэсыну и ужь иту, цӀыхухэм хьэкум ятезыщӀыхь щыӀэщ[+]. 51Пэж дыдэр нывжызоӀэ, сэ си псалъэхэр зыгъэзащӀэм лӀэныгъэр игъащӀэкӀэ илъагъунукъым[+].

52Хьисэ ар щыжиӀэм, журтхэм къыпадзыжащ:

– Жин бзаджэм узэриӀыгъыр къэтщӀащ иджы. Ибрэхьим лӀащ, бегъымбархэри лӀащ, ауэ уэ «Сэ жысӀэхэр зыгъэзащӀэр игъащӀэкӀэ лӀэжынукъым», жыбоӀэ. 53Ди адэшхуэ Ибрэхьим нэхърэ уэ унэхъыщхьэ? Ар лӀащ, бегъымбархэри лӀащ, ухэту зыплъытэжрэ уэ?

54– Сэ сызыщытхъужмэ, ар пщӀэншэщ, – жэуап итыжащ Хьисэ. – Ауэ сэ си щӀыхьыр зыӀэтыр си Адэу фэ фи Тхьэуэ жыхуэфӀэр арщ[+]. 55Ар фэ фщӀэркъым, сэ сощӀэ ар. Ар сымыщӀэу жысӀатэмэ, фэ фхуэдэу сэри пцӀыупс сыхъунт. Ауэ сэ ар сощӀэ, абы и псалъэхэри согъэзащӀэ[+]. 56Фи адэшхуэ Ибрэхьим си махуэр зэрилъагъуным пэплъэрт икӀи гуфӀэрт. Ар илъэгъуащ икӀи щыгуфӀыкӀащ[+].

57– Илъэс щэ ныкъуэ уи мыныбжьу, Ибрэхьим плъэгъуауэ жыбоӀэ, – къыжраӀащ журтхэм.

58– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, Ибрэхьим къэхъун и пэкӀэ сэ сыщыӀэщ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм.

59Ар щыжиӀэм, Хьисэ яукӀын щхьэкӀэ, мывэ къащтащ. Ауэ ямылъагъуу къахэкӀри, Тхьэм и унэшхуэм къыщӀэкӀыжащ Хьисэ[+].

#### 9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Къызэралъхурэ нэф зылӀ Хьисэ зэригъэхъужар

1Хьисэ зэхэзекӀуэурэ, къызэралъхурэ нэф лӀы гуэр ирихьэлӀащ. 2И гъуэгу ирикӀуэхэр Хьисэ къеупщӀащ:

– Равви, мы лӀыр нэфу къалъхун щӀэхъуар хэт зи лажьэр, езыра хьэмэ и адэ-анэра?

3– Мы лӀыми и адэ-анэми я лажьэкъым ар, ар нэфу къыщӀалъхуар мы лӀым къыщыщӀамкӀэ Тхьэм и Ӏуэхур нэрылъагъу ищӀын щхьэкӀэщ, – жэуап итыжащ Хьисэ. 4– Сэ сыкъэзыгъэкӀуам и Ӏуэхухэр злэжьын хуейщ махуэ щӀыкӀэ. Жэщ хъунущ. Жэщ щыхъукӀэ, зыми зыри ищӀэн лъэкӀынукъым[+]. 5Сэ дунейм сытетыхукӀэ, дунейм и нэхур сэращ[+].

6Ар жиӀэри, Хьисэ щӀым теубжьытхащ, ӀупсымкӀэ ятӀэ зэхищӀэри, а зэхищӀар нэфым и нэхэм щихуащ[+]. 7Нэфым жриӀащ итӀанэ:

– Силоам псыхъурей зыгъэпскӀыпӀэм кӀуэи, абы зыщытхьэщӀ. – (Силоамым къикӀыр «ЯгъэкӀуар» жиӀэу арщ.) Нэфыр кӀуащ, зитхьэщӀыжри, и нэр къэплъэжауэ къэкӀуэжащ[+].

8Гъунэгъухэми ар нэфу зэрыщытар зылъагъуахэми жаӀащ:

– ФакъырэӀус щӀэлъэӀуу щысар мыракъэ?

9Аращ, – жаӀащ языныкъуэхэм.

– Хьэуэ, абы ещхь къудейщ, – жаӀащ нэгъуэщӀхэми.

– Сэращ, – жиӀащ езы лӀым.

10– Уи нэхэр дауи къэплъэжа? – къеупщӀащ ахэр.

11– Хьисэ зи цӀэ лӀым ятӀэ зэхищӀащ, а зэхищӀар си нэхэм къыщихуэри, къызжиӀащ: «Силоам псыхъурей зыгъэпскӀыпӀэм кӀуэи, зыщытхьэщӀ». СыкӀуэри, зыщыстхьэщӀым, си нэхэр къэплъэжащ, – жиӀащ а лӀым.

12– Дэнэ щыӀэ а лӀыр? – къеупщӀащ ахэр.

– СщӀэркъым, – жиӀащ абы.


Хьисэ илэжьа Ӏуэху телъыджэр фарисейхэм зэрагъэунэхуар

13Нэфу щытар фарисейхэм я деж яшащ. 14Хьисэ ятӀэ зэхищӀэу, нэфым и нэхэр къыщигъэплъэжа махуэр щэбэт махуэт[+]. 15Арати, фарисейхэр а лӀым еупщӀащ:

– Уи нэхэр дауэ къызэрыплъэжар?

– Си нэхэм ятӀэ щихуэри, зыщыстхьэщӀыжым, слъагъу хъуащ, – жиӀащ а лӀым.

16– Мы лӀыр Тхьэм къыбгъэдэкӀакъым, – жаӀащ фарисейхэм ящыщхэм, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щэбэт махуэр игъэлъапӀэркъым.[*]

– Гуэныхь зыщӀэ лӀы гуэрым мыпхуэдэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр хузэфӀэкӀыну? – жаӀащ зыкъомым. Арати ахэр гуп-гуп зэрыгъэхъуащ[+].

17– Уэ уи нэхэращ абы къигъэплъэжар, – аргуэру еупщӀащ нэфу щытам. – А лӀым теухуауэ сыт жыпӀэн?

– Ар бегъымбарщ, – жэуап итыжащ а лӀым[+].

18Апхуэдэу щыт пэтми, зи нэхэр къэплъэжа лӀым и адэ-анэр кърагъашэу, абыхэм еупщӀыху, а лӀыр нэфу зэрыщытари и нэхэр къызэрыплъэжари журтхэм я фӀэщ хъуакъым.

19– Нэфу къалъхуауэ жыхуэфӀэ фи къуэр мыра? – еупщӀащ абыхэм. – Абы илъагъуу зэрыхъужар дауэ?

20– Мыр зэрыдикъуэри нэфу къызэралъхуари дощӀэ, – жаӀащ лӀым и адэ-анэм. 21– Ауэ иджы илъагъу зэрыхъужамрэ и нэхэр къэзыгъэплъэжамрэ тщӀэркъым. Езым феупщӀ, жэуап къывитыжыфыну и ныбжьыр ирикъуащ.

22ЛӀым и адэ-анэм ар щӀыжаӀар журтхэм ящышынэрти, аращ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Хьисэ Мэссихьу зылъытэ дэтхэнэри синэгуэгум щӀахуну[*] журтхэр зэгурыӀуат[+]. 23Аращ лӀым и адэ-анэм щӀыжаӀар: «И ныбжьыр ирикъуащ, езым феупщӀ».

24Арати, журтхэм нэфу щытар етӀуанэу къраджэри, жраӀащ:

– Тхьэм фӀыщӀэ хуэщӀ. Мы лӀыр зэрыгуэныхьыщӀэр дэ дощӀэ.

25– Ар гуэныхьыщӀэми, сэ сщӀэркъым, – жиӀащ нэфу щытам, – ауэ мы зыр сощӀэ: сэ нэфу сыщытащ, иджы слъагъу хъуащ.

26– Сыт уэ къыуищӀар? – еупщӀащ ахэр. – Уи нэхэр дауэ къызэригъэплъэжар?

27– Зэ нывжесӀакӀэщ, ауэ фыкъедэӀуакъым, сыт иджыри ар зэхэфхыну фыщӀыхуейр? – къажриӀащ нэфу щытам. – Абы и гъуэгу фрикӀуэну фыхуей фэри?

28Ар щажриӀэм, къешхыдащ:

– Уэ мы лӀым и гъуэгу ирикӀуэхэм уащыщщ, дэ Мусэ бегъымбарым и гъуэгу ирикӀуэхэм дащыщщ. 29Мусэ бегъымбарым Тхьэр къызэрепсэлъар дощӀэ, ауэ мы лӀыр къыздикӀар тщӀэркъым[+].

30– Ар къыздикӀар зэрывмыщӀэр гъэщӀэгъуэнщ, апхуэдэу щыт пэтми, си нэхэр къигъэплъэжащ, – къажриӀащ а лӀым. 31– Дэ дощӀэ Тхьэр гуэныхьыщӀэ цӀыхухэм зэремыдаӀуэр, Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зи гум илъу, Тхьэм игъуэу илъытэ Ӏуэхухэр зылэжьыращ Тхьэр зэдаӀуэр[+]. 32Нэфу къалъхуа цӀыхур зыгуэрым къигъэплъэжауэ цӀыхухэм зэикӀ зэхахакъым. 33Мы лӀыр Тхьэм къыбгъэдэкӀауэ щымытатэмэ, зыри хузэфӀэкӀынутэкъым.

34– Уэ гуэныхьыщӀэ зэфэзэщу укъалъхуащ, – жэуап къратащ абыхэм. – Уэ дэ дыбгъэсэжыну ара?

Синэгуэгум къыщӀахужащ ар итӀанэ.


Фарисейхэр щӀэнэфыр

35А лӀыр синэгуэгум къызэрыщӀахуар Хьисэ зэхихащ, абы щыӀущӀэм мыр жриӀащ:

– Тхьэм и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ уиӀэ?

36– Зи щӀыхь ин, – жэуап къритыжащ лӀым, – фӀэщхъуныгъэ сиӀэн щхьэкӀэ, а жыхуэпӀэр хэт, къызжеӀэ!

37– Ар уэ плъэгъуащ, иджыпсту къопсалъэр аращ, – жриӀащ Хьисэ[+].

38– ФӀэщхъуныгъэ сиӀэ хъуащ, Зиусхьэн, – жиӀэри, а лӀыр Хьисэ и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу иуващ.

39– Зымылъагъухэм ялъагъу хъуну, зылъагъу зи гугъхэм ямылъагъу хъун щхьэкӀэ, цӀыхухэм хьэкум ятесщӀыхьыну сэ мы дунейм сыкъытехьащ, – жиӀащ Хьисэ.

40Хьисэ и гъуса фарисейхэм а псалъэр щызэхахым, къеупщӀащ:

– Дэри дынэфу ара-тэ[+]?

41– Фэ нэфу фыщытатэмэ, гуэныхь фтелъынтэкъым, ауэ «Долъагъу» жывоӀэри, фи гуэныхьыр къыфтонэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм[+].

#### 10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


МэлыхъуэфӀыр

1Пэж дыдэр вжызоӀэ, чэтым и бжэмкӀэ щӀэмыхьэу, нэгъуэщӀ щӀыпӀэкӀэ дэпщейр дыгъуакӀуэщ икӀи хъунщӀакӀуэщ. 2ЧэтыбжэмкӀэ щӀыхьэр мэлхэр зыгъэхъур арщ. 3ХъумакӀуэм мэлыхъуэм бжэр къыхуӀуех, мэлхэри мэлыхъуэм и макъым йодаӀуэ. Мэлыхъуэр и мэлхэм я цӀэкӀэ йоджэри, къыщӀеш. 4Мэлыхъуэм и мэл псори къыщӀиша нэужь, езыр япэ иту йожьэ. Мэлхэм мэлыхъуэм и макъыр яцӀыхури, абы и ужь иту макӀуэ. 5Ауэ хамэ гуэрым и ужь иувэркъым, зэбгрож, хамэм и макъыр яцӀыхуркъыми.

6Хьисэ апхуэдэ ущие хъыбар къажриӀащ, ауэ абы къикӀыр къагурыӀуакъым[+].

7Арати, Хьисэ аргуэру жиӀащ:

– Пэж дыдэр вжызоӀэ, чэтым и бжэр сэращ. 8Сяпэ къэкӀуауэ щыта псори дыгъуакӀуэт икӀи хъунщӀакӀуэти, мэлхэр абыхэм едэӀуакъым. 9Бжэр сэращ. А бжэмкӀэ щӀыхьэр мыкӀуэду къелынущ, щӀыхьэнущ икӀи къыщӀэкӀыжынущ, хъупӀи игъуэтынущ[+]. 10ДыгъуакӀуэр къыщӀэкӀуэр дыгъуэн, цӀыхур иукӀын икӀи игъэкӀуэдын щхьэкӀэщ. Сэ сыкъыщӀэкӀуар цӀыхухэм гъащӀэр щызу естыну аращ.

11– МэлыхъуэфӀыр сэращ. МэлыхъуэфӀым и псэр мэлхэм папщӀэ ет[+]. 12Мэлхэр имейуэ пщӀэкӀэ лажьэр мэлыхъуэ хъуркъым. Дыгъужьыр къакӀуэу илъагъумэ, мэлхэр къегъанэри, ар щӀопхъуэж. Дыгъужьыр къахолъадэри, мэлхэр зэбгреху[+]. 13А лӀыр щӀыщӀэпхъуэжыр пщӀэкӀэ лажьэурэ, хамэ мэлхэр хъымпӀар ищӀыркъыми, арщ.

14-15– МэлыхъуэфӀыр сэращ. Адэ лъапӀэм сыкъицӀыхуу, сэри Адэ лъапӀэр зэрысцӀыхум хуэдэу, си мэлхэр соцӀыху, мэлхэми сыкъацӀыху. Сэ си псэр мэлхэм папщӀэ сот[+]. 16Мы мэл хъушэм щымыщу нэгъуэщӀ мэлхэри сиӀэщ. Ахэри си деж къэсшэн хуейщ, ахэри си макъым къедэӀуэнущ. Псори зы мэл хъушэрэ зы мэлыхъуэрэ хъунущ[+]. 17Си псэр зыхэзгъэхьэжыну зэрыстыр арщ Адэ лъапӀэм фӀыуэ сыкъыщӀилъагъур[+]. 18Сэ си псэр зыми стрихыркъым, сэр-сэру сот. Ар стынуи зыхэзгъэхьэжынуи лъэкӀыныгъэ сиӀэщ. Ар си Адэ къысхуищӀа и унафэщ[+].

19А псалъэхэм щхьэкӀэ журтхэр гуп-гуп зэрыгъэхъуащ аргуэру[+].

20– Ар жин бзаджэм иӀыгъщ, жиӀэр ищӀэжыркъым. Сыт абы фыщӀедаӀуэр? – жаӀэрт абыхэм ящыщ куэдым[+].

21НэгъуэщӀхэми жаӀэрт:

– А псалъэхэр жин бзаджэм иӀыгъ цӀыхум ейкъым. Жин бзаджэм нэфым и нэхэр къигъэплъэжын лъэкӀыну[+]?


Журтхэм Хьисэ зэрамыдар

22И унэшхуэр Тхьэм къызэрыратыжыгъам щхьэкӀэ[*] Ерусалим щагъэлъапӀэ мэхуэшхуэхэр къэсащ. ЩӀымахуэт. 23Хьисэи Тхьэм и унэшхуэм кӀуауэ, Сэлмэн пащтыхьым и цӀэр зезыхьэ, щхьэ зытелъ сэххэр зиӀэ пщӀантӀэм къыщикӀухьырт[+]. 24Хьисэ къаувыхьри, журтхэр къеупщӀащ:

– ӀупщӀу къыджумыӀэу, зыкъыдумыгъащӀэу куэдрэ дыпэбгъэплъэну? Мэссихьыр[*] уэрамэ, занщӀэу къыджеӀэ[+].

25– Сэ вжесӀат, ауэ фи фӀэщ хъуакъым, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. – Си Адэм и цӀэкӀэ сэ злэжь Ӏуэхухэр щыхьэт къыстохъуэж[+]. 26Ауэ фэ фи фӀэщ хъуркъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ си мэлхэм фащыщкъым, зэрывжесӀам хуэдэу. 27Си мэлхэр си макъым йодаӀуэ. Сэ ахэр соцӀыху, езыхэри си ужь иту къокӀуэ. 28Абыхэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ язот, игъащӀэкӀэ кӀуэдыжынукъым. Ахэр зыми сӀэщӀихын хузэфӀэкӀынукъым[+]. 29Ахэр къызэзыта си Адэр псом нэхърэ нэхъыщхьэщ. Ахэр си Адэм къыӀэщӀихыну зыми хузэфӀэкӀынукъым. 30Адэ лъапӀэмрэ сэрэ дызщ[+].

31Хьисэ ар щажриӀэм, журтхэм ар яукӀын щхьэкӀэ, мывэхэр къащтащ[+]. 32Ауэ Хьисэ яжриӀащ:

– Си Адэм къыбгъэдэкӀыу Ӏуэху телъыджэ Ӏэджэ фэзгъэлъэгъуащ. МывэкӀэ фыкъызэуэурэ абыхэм ящыщу дэтхэнэра сыщӀэвукӀынур?

33– Ӏуэху телъыджэ уэ зэрыблэжьам щхьэкӀэкъым мывэкӀэ дыноуэрэ удукӀыну дыщӀыхуейр, атӀэ уэ уцӀыху пэт, «Сэ сы-Тхьэщ» жыпӀэурэ, Тхьэр зэрыбгъэпцӀыращ, – къыжраӀэжащ журтхэм[+].

34– Фэ фи Торэт хабзэм иткъэ Тхьэм мыпхуэдэу зэрыжиӀар:[*] «Сэ жысӀащ фэ тхьэуэ фызэрыщытыр?» – яжриӀэжащ Хьисэ абыхэм. – Тхьэм и псалъэ тхахэри къута хъунукъым[+]. 35Апхуэдэу езым и псалъэхэр къызыхуэкӀуа цӀыхухэм «Фэ тхьэуэ фыщытщ», жиӀэри Тхьэм яжриӀащ. 36Аращи, сэ, Адэ лъапӀэм къигъэувауэ, мы дунейм къигъэкӀуам, «Сэ Тхьэм сри-Къуэщ» зэрыжысӀам щхьэкӀэ, дауэ «Уэ Тхьэр уогъэпцӀ» къызжефӀэн флъэкӀрэ[+]? 37Си Адэм и Ӏуэхухэр сымылэжьмэ, сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зивмыгъэӀэ. 38Ауэ си Адэм и Ӏуэхухэр злэжьмэ, сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ фимыӀэми, а ӀуэхухэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зивгъэӀэ. Адэ лъапӀэр си псэм зэрыщыщри, сэри Адэ лъапӀэм и псэм сызэрыщыщри къэфщӀэнущ итӀанэ икӀи къывгурыӀуэнущ[+].

39Ар щажриӀэм, Хьисэ аргуэру яубыдыну хуеящ, ауэ яӀэщӀэкӀащ[+].

40Абы и ужькӀэ Хьисэ Иорданыпсым аргуэру зэпрыкӀыжщ, Иуан цӀыхухэр щиумэхъыу щыта щӀыпӀэм кӀуэри, абы къыщынащ[+]. 41ЦӀыху куэд къэкӀуащ абы деж.

– Иуан зы нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщи къигъэлъэгъуакъым, ауэ мы лӀым теухуауэ жиӀа псори пэжщ, – жаӀащ абыхэм[+].

42ЦӀыху куэдым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ абдежым[+].

#### 11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Лазар зэрылӀар

1Лазар зи цӀэ лӀы гуэр сымаджэт. Ар Вифание жылэм[*] щыщт. Мэрием и шыпхъу Марфи а жылэм щыщу щытащ[+]. 2А Мэриемыр[*] арщ дагъэ лъапӀэр Зиусхьэным и лъакъуэхэм щызыхуэу, и щхьэцымкӀэ зылъэщӀыжар. Мэрием и дэлъху Лазарт сымаджэр[+]. 3Арати, зэшыпхъуитӀым Хьисэ лӀыкӀуэ хуагъакӀуэри жраӀащ:

– Зиусхьэн! Уэ фӀыуэ плъагъур сымаджэщ.

4Ар щызэхихым, Хьисэ жиӀащ:

– А узыр зэрылӀыкӀын узкъым, и хьэтыр атӀэ Тхьэм и щӀыхьышхуэр къыхуэзыхьын узыфэщ. А узыфэм и хьэтыркӀэ цӀыхухэм Тхьэм и Къуэм щӀыхьышхуэ хуащӀынущ.

5Хьисэ Марфи, Марфэ и шыпхъури, Лазари фӀыуэ илъагъурт. 6Лазар зэрысымаджэр щызэхихым, Хьисэ здэщыӀэ щӀыпӀэм махуитӀкӀэ зыщиӀэжьащ.

7Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ абы и ужькӀэ:

– Иудей хэкум[*] дывгъэкӀуэж.

8Равви, журтхэр мывэкӀэ къоуэурэ уаукӀыну уи ужь зэритрэ куэд щӀакъым. Уэ абы аргуэру укӀуэну ара? – къеупщӀащ и гъуэгу ирикӀуэхэр[+].

9– Махуэр сыхьэт пщыкӀутӀкъэ зэрыхъур? – жиӀащ Хьисэ. – Махуэм зекӀуэр лъэпэрапэркъым, мы дунейм и нэхур елъагъури[+]. 10Ауэ жэщу зекӀуэр мэлъэпэрапэ, нэхум хэткъыми.

11А псалъэхэр яжриӀа нэужь, щӀигъужащ:

– Ди ныбжьэгъу Лазар жеящ, ар къэзгъэушыжыну сокӀуэ[+].

12– Зиусхьэн, ар щыжеякӀэ хъужынущ, – къыжраӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм. 13Хьисэ жыхуиӀар Лазар зэрылӀарт, ауэ и гъусэхэм къазэрыгурыӀуар Хьисэ жейм тепсэлъыхьущ.

14Хьисэ щхьэихауэ яжриӀащ итӀанэ:

– Лазар лӀащ. 15Ар щылӀэм сызэрыримыхьэлӀар си гуапэщ, фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъун щхьэкӀэ. ФынакӀуэ, абы деж дывгъакӀуэ.

16Хьисэ ар щажриӀэм, Фомэ ТӀолъхуэныкъуэкӀэ зэджэм Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей лӀыхэм яжриӀащ:

– ДывгъакӀуи, дэри Хьисэ и гъусэу дывгъалӀэ[+].


ЛӀахэр къигъэтэджыжурэ, гъащӀэ езытыр Хьисэщ

17ЗдэкӀуэм щынэсым, Лазар кхъэлэгъунэм махуиплӀ хъуауэ зэрыщӀалъхьэжар къищӀащ Хьисэ. 18Вифание жылэр стадие[*] пщыкӀутхукӀэ Ерусалим пэжыжьэт. 19Лазар зэрылӀам щхьэкӀэ къахуэгузэвэну, журтхэм ящыщ куэд Марфэрэ Мэриемрэ я деж къэкӀуащ. 20Хьисэ къызэрыкӀуэр щызэхихым, Марфэ абы къыпежьащ, Мэрием унэм къыщӀэнащ.

21– Зиусхьэн, – къыжриӀащ Марфэ Хьисэ, – уэ мыбдеж ущыӀатэмэ, си дэлъхур лӀэнтэкъым. 22Тхьэм сыт ищӀыскӀэ уелъэӀуми, абы къызэрыпхуищӀэнур сощӀэ.

23– Уи дэлъхур къэтэджыжынущ, – жиӀащ Хьисэ.

24– ЛӀахэр къыщытэджыжыну иужьрей махуэм ари къызэрытэджыжынур сощӀэ, – къыжриӀащ Марфэ[+].

25– ЛӀахэр къэзыгъэтэджыжу гъащӀэ езытыр сэращ; сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэр лӀэми, псэунущ;[+] 26апхуэдэ гъащӀэ зиӀэ хъууэ, сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэри игъащӀэкӀэ лӀэнукъым. Ар уи фӀэщ хъурэ уэ? – жиӀащ Хьисэ[+].

27– Мэхъу, Зиусхьэн, – къыжриӀащ Марфэ. – Тхьэм и Къуэ Мэссихьу[*] дунейм къэкӀуэн хуеяр уэрауэ зэрыщытыр си фӀэщ мэхъу[+].

28Ар жиӀа нэужь, Марфэ игъэзэжщ, и шыпхъу Мэрием къриджэри, щэхуу жриӀащ:

– Дин егъэджакӀуэр къэкӀуауэ къоджэ.

29Ар щызэхихым, епӀэщӀэкӀыу къэтэджри, Мэрием Хьисэ деж къэкӀуащ. 30Хьисэ жылэм иджыри дыхьатэкъым, Марфэ къыщыӀущӀа щӀыпӀэм деж щытт. 31Абыхэм къахуэгузэвэну къэкӀуа журту Мэрием и гъусэу унэм щӀэсахэм Мэрием епӀэщӀэкӀыу къэтэджу, унэм щӀэкӀыу щалъагъум, кхъэлэгъунэм кӀуэуэ, и дэлъхур абы щигъеин я гугъэри, и ужь иуващ.

32Мэрием Хьисэ здэщыӀэм къакӀуэри, Хьисэ щилъагъум, и лъабжьэм зыщӀидзэри къыжриӀащ:

– Зиусхьэн, уэ мыбы ущыӀатэмэ, си дэлъхур лӀэнтэкъым.

33Мэрием гъыуэ, абы и гъусэу къэкӀуа журтхэри гъыуэ щилъагъум, игу щӀыхьэри, Хьисэ хуабжьу гузэващ.

34– Дэнэ хьэдэр щыщӀэфлъхьэжар? – щӀэупщӀащ Хьисэ.

– Зиусхьэн, кӀуэи, еплъ, – къыжраӀащ абыхэм.

35Хьисэ къэгъащ абдежым[+].

36Ар щалъагъум, журтхэм жаӀащ:

– Феплъыт абы ар фӀыуэ илъагъуу зэрыщытам.

37– А нэфым и нэхэр къэзыгъэплъэжам Лазари имыгъэлӀэн хузэфӀэкӀынтэкъэ? – жаӀащ абыхэм ящыщ гуэрхэм[+].


ЛӀахэм Лазар Хьисэ къазэрыхигъэтэджыкӀыжар

38Хьисэ, игу хэщӀу, кхъэлэгъунэмкӀэ кӀуащ. Ар бгъуэнщӀагът, абы мыви Ӏуалъхьэжат[+].

39– Мывэр Ӏуфх, – жиӀащ Хьисэ.

ЛӀам и шыпхъу Марфэ Хьисэ къыжриӀащ:

– Зиусхьэн, ар зэрылӀэрэ махуиплӀ мэхъу, мэ щоу.

40– Уэ фӀэщхъуныгъэ уиӀэмэ, Тхьэм и щӀыхьышхуэр зэрыплъагъунур бжесӀатэкъэ? – къыжриӀащ Хьисэ.

41Арати, лӀар зыщӀэлъ бгъуэнщӀагъым Ӏулъ мывэр Ӏуахащ. Уафэм дэплъейри, Хьисэ жиӀащ:

– Си Адэ, си лъэӀур зэрызэхэпщӀыкӀам щхьэкӀэ фӀыщӀэ пхузощӀ[+]. 42Си лъэӀухэм дапщэщи укъызэредаӀуэр сощӀэ, ауэ мыбдеж щыт цӀыхухэм сыкъэзэрыбгъэкӀуамкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъун щхьэкӀэщ, мы псалъэхэр щӀыжысӀар[+].

43Ар жиӀа нэужь, Хьисэ и макъым зригъэӀэтащ.

– Лазар, мыбы къыщӀэкӀыж![+]

44ЛӀар, и Ӏэхэми и лъакъуэхэми джэбынхэр къешэкӀауэ, и нэкӀуми щэкӀ хужь тепхъуауэ, кхъэлэгъунэм къыщӀэкӀыжащ.

– Джэбыныр къыкӀэрыфхыжи, вгъэкӀуэж, – яжриӀащ Хьисэ[+].


Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ тхьэмадэхэм Хьисэ гъэпцӀагъэкӀэ яукӀыну мурад зэращӀар


(Маттэ 26:1-5; Марк 14:1-2; Лука 22:1-2)

45[•]Хьисэ илэжьа Ӏуэху телъыджэр щалъагъум, Мэрием деж къэкӀуа журтхэм ящыщ куэдым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ[+]. 46Ауэ а журтхэм ящыщ гуэрхэр фарисейхэм я деж кӀуэри, Хьисэ ищӀар хуаӀуэтэжащ. 47Дин пашэшхуэхэмрэ фарисейхэмрэ къэхъуар щызэхахым, Тхьэмадэ Хасэшхуэм[*] щыщхэр зэхуашэсащ:

– Сыт тщӀэнур? – чэнджэщащ ахэр. – Мы лӀым нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ куэд къегъэлъагъуэ. 48Абы зыри едмыщӀэу апхуэдэу къэдгъанэмэ, цӀыху псоми абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъунущ. Рим къэралыгъуэшхуэм щыщу мы къэралыр зыӀэщӀэлъхэр къэкӀуэнурэ Тхьэм и унэшхуэри ттрахынущ, ди лъэпкъри ягъэкӀуэдынущ.

49Журтхэм ящыщу а гъэм дин пашэшхуэу[*] щыт Кайафэ[*] зи цӀэм адрейхэм яжриӀащ:

– Фэ зыри фщӀэркъым. 50Ди лъэпкъ псор кӀуэд нэхърэ, лъэпкъым щхьэкӀэ зы цӀыху закъуэ лӀэмэ, дэркӀэ зэрынэхъыфӀыр къывгурыӀуэркъэ[+]?

51Ар езыр-езыру къыжиӀакъым, атӀэ а гъэм дин пашэшхуэу щытти, Хьисэ и псэр журт лъэпкъым щхьэкӀэ зэритынур Тхьэм абы игу кърилъхьэри къыжригъэӀащ[+]. 52Хьисэ и псэр итыну щӀыщытар журт лъэпкъым щхьэкӀэ къудейтэкъым, атӀэ Тхьэм и быну хэгуэшахэр зы хъужыну икӀи зэхуишэсыжыну арат[+]. 53Арати, Хьисэ яукӀыну траубыдащ а махуэм щыщӀэдзауэ[+].

54Абы къыхэкӀкӀэ цӀыхухэм къалъагъуу Хьисэ журтхэм къахыхьэжакъым, а щӀыпӀэм икӀыжщ, губгъуэ нэщӀ лъэныкъуэмкӀэ ит Ефраим жылэм[*] кӀуэри, и гъуэгу ирикӀуэхэр и гъусэу а жылэм къыдэнащ.

55Журтхэм я махуэшхуэ ӀутӀыжыр къэблэгъати, диным зэрыжиӀэм тету, а махуэшхуэм и пэ къихуэу загъэкъэбзэжыну а хэкум щыщ цӀыху куэд Ерусалим кӀуащ[+]. 56Хьисэ къалъыхъуэрт абы щыгъуэ, Тхьэм и унэшхуэм щӀэту цӀыхухэр зэупщӀыжырт:

– Дауэ феплърэ? Махуэшхуэм щхьэкӀэ ар къэкӀуэну пӀэрэ?

57Хьисэ яубыдын щхьэкӀэ дин пашэшхуэхэмрэ фарисейхэмрэ унафэ къыдагъэкӀат:

– Хэтми, Хьисэ здэщыӀэм щыгъуазэм хъыбар дигъэщӀэн хуейщ, – жари[+].

#### 12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мэрием Хьисэ и лъакъуэхэм дагъэ лъапӀэ къазэрыщыщихуар


(Маттэ 26:6-13; Марк 14:3-9)

1[•]ӀутӀыж махуэшхуэр[*] къэсыным махуих иӀэжу, Хьисэ Вифание жылэм къэкӀуащ. Хьисэ лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжа Лазар абы щыпсэурт[+]. 2Хьисэ пщыхьэщхьэшхэ къыхуагъэхьэзыращ, Марфэ бысымгуащэу къащхьэщытт. Хьисэ и гъусэу Ӏэнэм пэрысхэм Лазар яхэст[+]. 3Нард зи цӀэ къэкӀыгъэм и дагъэ къабзэу икӀи лъапӀэу, мэ гуакӀуэ къызыпихым щыщ зы барщыбэ къищтэщ, Хьисэ и лъакъуэхэм щихуэри, и щхьэцымкӀэ илъэщӀыжащ Марфэ. Дагъэм и мэ гуакӀуэр унэм щӀэз хъуащ[+].

4Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ Иудэ Симон Искариот, Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдынум, жиӀащ:

5Мы дагъэ лъапӀэр динар[*] щищкӀэ тщэуэ, ахъшэр тхьэмыщкӀэхэм щӀедмытар сыт?

6Иудэ ар щӀыжиӀар тхьэмыщкӀэхэм гущӀэгъу яхуищӀу артэкъым, атӀэ езыр дыгъуакӀуэти, арт. Абы ахъщащхьэр иӀыгъти, абы иралъхьа ахъшэм хэдыгъухьырт[+].

7А цӀыхубзым и ужь икӀ, – жиӀащ Хьисэ. – Сэ сыщыщӀалъхьэжыну махуэм щхьэкӀэ мы дагъэр схуихъумащ абы. 8ТхьэмыщкӀэхэр дапщэщи къыфхэтынущ, ауэ сэ игъащӀэкӀэ сыфхэтынукъым.

9Хьисэ абы зэрыщыӀэр журтхэм ящыщ цӀыху куэдым зэхахати, къэкӀуащ, ауэ къыщӀэкӀуар Хьисэ и закъуэ къудейтэкъым, Хьисэ лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжа Лазари зрагъэлъагъуну хуейт[+]. 10Арати, дин пашэшхуэхэм Лазари яукӀыну мурад ящӀащ, 11сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ пашэхэм журт Ӏэджэ ябгъэдэкӀри, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуат Лазар и фӀыгъэкӀэ.


ЩӀыхьышхуэ иӀэу, Хьисэ Ерусалим зэрыдыхьар


(Маттэ 21:1-11; Марк 11:1-11; Лука 19:28-40)

12[•]Махуэшхуэм щхьэкӀэ къекӀуэлӀа цӀыху куэдым Хьисэ Ерусалим къызэрыкӀуэр зэхахащ етӀуанэ махуэм. 13Щызэхахым, пальмэ жыгым и къудамэхэр къащтэри, Хьисэ пежьэну дэкӀащ, макъ лъагэкӀэ мыр жаӀэурэ:

«Хьусаннэ[*]! Зиусхьэным и цӀэкӀэ
къакӀуэ Израил пащтыхьым
щӀыхьышхуэр ейщ!»[+]

14Хьисэ зы шыд шыщӀэ къигъуэтри, шэсащ итӀанэ, Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

15«Умышынэ, Сион къалэ.
Мис, уи пащтыхьыр шыд шыщӀэм
тесу къокӀуэ»[+].

16Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм а къэхъуа-къэщӀам къикӀыр къагурыӀуакъым, ауэ щӀыхьышхуэ иӀэ хъуауэ, Хьисэ уафэм дэкӀуеижа нэужь, Тхьэм и псалъэ тхахэм а псалъэхэр Хьисэ теухуауэ зэрыхэтри, а псалъэхэм тету цӀыхухэм Хьисэ зэрыдекӀуэкӀари ягу къэкӀыжащ[+].

17Хьисэ и гъуса цӀыху куэдым адрейхэм зэпымыууэ хуаӀуэтэу щытащ Хьисэ Лазар еджэу, кхъэлэгъунэм къыщӀигъэкӀыжу, лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжар. 18А нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэр къызэригъэлъэгъуар цӀыху куэдым зэхахати, Хьисэ пежьэну дэкӀащ. 19Ар щалъагъум, фарисейхэм жаӀащ:

– Абы зыри ефщӀэну зэрыфлъэмыкӀыр фолъагъу. Дунейм и цӀыху псори абы и ужь йоувэ[+].


Хьисэ езыр зэраукӀынур къызэрыжиӀар

20Махуэшхуэм щыгъуэ Тхьэм елъэӀуну къэкӀуахэм алыдж гуэрхэр яхэтт. 21Ахэр Галилей хэкум ит Вифсайдэ къалэм[*] щыщ Филипп и деж кӀуэри, елъэӀуащ:

– Зи щӀыхь ин, Хьисэ тлъагъуну дыхуейщ[+].

22Филипп кӀуэри, Индрисым жриӀащ. ИтӀанэ Филиппрэ Индрисрэ кӀуэри, Хьисэ жраӀащ.

23– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм щалъагъуну сыхьэтыр къэсащ, – яжриӀащ Хьисэ[+]. 24– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, гуэдз хьэдзэр щӀым хэхуэурэ мылӀэмэ, зэрыхьэдзэу къонэж, ауэ щӀым хэхуэурэ лӀэмэ, щӀым къыхэбэгъукӀынущ[+]. 25Зи псэр фӀыуэ зылъагъум и псэр фӀэкӀуэдынущ, ауэ зи псэр мы дунейм щызылъагъу мыхъум ар игъащӀэкӀэ щыӀэну къригъэлынущ[+]. 26Сэ къысхуэлажьэр си ужь кърыреувэ. Къысхуэлажьэр сэ сыздэщыӀэми щыӀэнущ. Къысхуэлажьэм Адэ лъапӀэм щӀыхь хуищӀынущ.

27– Иджы согузавэ. Сыт къыжысӀэнур? Си Адэ, мы гугъуехьым сыхэхыж жысӀэн? Хьэуэ, мы гугъуехьыр сшэчын щхьэкӀэщ дунейм сыкъыщӀэкӀуар[+]. 28Си Адэ, уи цӀэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм егъэлъагъу.

Хьисэ ар щыжиӀэм, уафэм макъ къиӀукӀащ:

– Си цӀэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм езгъэлъэгъуащ, дяпэкӀи езгъэлъагъунущ[+].

29Ар щызэхахым, абдеж цӀыху куэдым жаӀащ:

– Уафэр къэгъуэгъуащ.

– МелыӀыч гуэр абы къепсэлъащ, – жаӀащ нэгъуэщӀхэми[+].

30– А макъыр сэракъым, фэращ къыщӀэхуэӀуар, – жиӀащ Хьисэ[+]. 31– Иджы мы дунейм и цӀыхухэм хьэкум ятрищӀыхьынущ Тхьэм. Мы дунейм и тепщэр[*] тридзынущ абы иджы[+]. 32Ауэ цӀыхухэм сэ сыкъыщаӀэткӀэ,[*] цӀыху псори си деж къесшэлӀэнущ[+].

33Езыр зэрылӀэну щӀыкӀэр абыхэм ягуригъэӀуэн щхьэкӀэщ Хьисэ а псалъэхэр щӀыжиӀар[+].

34– Мэссихь игъащӀэкӀэ зэрыщыӀэнур Торэт хабзэм дигъэщӀащ, – къыжраӀащ цӀыхухэм. – ЦӀыхухэм ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр[*] къызэраӀэтынур жыбоӀэ, ар дауэ зэрыхъунур? ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэу жыхуэпӀэр хэт[+]?

35– Нэхур зы тэлайкӀэ къыфхэтынущ иджыри, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. – КӀыфӀыгъэм фыхимыубыдэу нэхур фыхэтыху, фызекӀуэ. КӀыфӀыгъэм хэту зекӀуэм здэкӀуэр ищӀэркъым[+]. 36Нэхум и бын фыхъун щхьэкӀэ, нэхум фщӀыгъуху, нэхумкӀэ фӀэщхъуныгъэ зивгъэӀэ.

А псалъэхэр жиӀа нэужь, абыхэм яхэкӀыжри, Хьисэ ямылъагъуж хъуащ[+].


Журтхэм я фӀэщмыхъуныгъэр

37Абыхэм я пащхьэм апхуэдиз нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр Хьисэ къыщигъэлъэгъуа пэтми, итӀани абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуакъым. 38ЩӀэмыхъуар Ешайа бегъымбарым жиӀа мы псалъэхэр[*], пэж хъун щхьэкӀэщ:

«Зиусхьэн, цӀыхухэм хъыбару едгъэщӀар
хэт зи фӀэщ хъуар?
Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэр
хэт нахуэ зыхуэхъуар?»[+]

39– А псалъэхэр пэжщ. А цӀыхухэм фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъун ялъэкӀакъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Ешайа бегъымбарым и тхылъым иту нэгъуэщӀ щӀыпӀэм деж къызэрыщыжиӀам хуэдэу:[*]

40«Тхьэм абыхэм анэхэр нэф ищӀащ,
ягухэри ерыщ иригъэкӀуащ.
Аращи, я нэхэмкӀэ ялъагъуркъым,
ягухэмкӀи зэхащӀыкӀыркъым,
Тхьэм игъэхъужын щхьэкӀи
абы деж къагъэзэжыркъым»[+].

41Хьисэ иӀэ хъуну щӀыхьышхуэр зэрилъэгъуам щхьэкӀэ, Ешайа бегъымбарым а псалъэхэр жиӀащ. Зи гугъу ищӀар Хьисэщ.

42Апхуэдэу щыт пэтми, журт пашэхэми ящыщ куэдым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ, ауэ цӀыхухэм я пащхьэм ар щыжаӀэртэкъым, «Синэгуэгум дыкъыщӀахунущ», жаӀэри, фарисейхэм ящышынэрти[+]. 43Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и щытхъум нэхърэ цӀыхухэм я щытхъур нэхъ я гуапэти[+].

44Хьисэ макъ лъагэкӀэ жиӀащ итӀанэ:

– СэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъум фӀэщхъуныгъэ зыхуиӀэр си закъуэкъым, атӀэ сэ сыкъэзыгъэкӀуамкӀи фӀэщхъуныгъэ иӀэ мэхъу[+]. 45Сэ сызылъагъум сэ сыкъэзыгъэкӀуари елъагъу[+]. 46СэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэр кӀыфӀыгъэм къыхэмынэн щхьэкӀэ, дунейм нэхуу сыкъэкӀуащ[+].

47– Си псалъэхэр зэхэзыхыу емыдаӀуэр сэ згъэкъуэншэнукъым. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дунейм и цӀыхухэр згъэкъуэншэн щхьэкӀэкъым сыкъыщӀэкӀуар, атӀэ ахэр мыкӀуэду къезгъэлын папщӀэщ[+]. 48Сэ нэмыплъ къызэзыту, си псалъэхэри зымыдэм езыр зыгъэкъуэншэн гуэр бгъэдэлъщ. Псалъэу къыжысӀаращ къемэтмахуэм а цӀыхур зыгъэкъуэншэнур. 49Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэр-сэру си псалъэхэр къыжысӀакъым, атӀэ Адэ лъапӀэу сыкъэзыгъэкӀуам жысӀэнумкӀэ унафэ къысхуищӀащ. 50Абы и унафэм цӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ яӀэ зэригъэхъур сощӀэ. Аращи, сэ къыжысӀэ псори Адэ лъапӀэм къызэрыжиӀам тету къыжызоӀэж.

#### 13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я лъакъуэхэр зэрахуитхьэщӀар

1ӀутӀыж махуэшхуэр къэблэгъат. Дунейм ехыжу, Адэ лъапӀэм и деж щигъэзэжыну пӀалъэр къызэрысар Хьисэ ищӀэрт. Езым и цӀыхуу дунейм тетхэр фӀыуэ илъагъурт, и кӀэм нэсыхуи фӀыуэ илъэгъуащ[+].

2Пщыхьэщхьэшхэ шхэрт. ШейтӀаным Симон Искариот и къуэ Иудэм игу ирилъхьакӀэт Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм яригъэубыдыну[+]. 3И ӀэмыщӀэм Адэ лъапӀэм псори къызэрырилъхьари, Тхьэм зэрыщыщри, Тхьэм деж зэригъэзэжынури ищӀэрти,[+] 4Хьисэ Ӏэнэм пэрыкӀщ, и щыгъын щӀыӀутелъыр зыщихщ, напэӀэлъэщӀ къищтэри, и бгым иришэкӀащ. 5Тасым псы иригъахъуэщ, и гъуэгу ирикӀуэхэм я лъакъуэхэр яхуитхьэщӀри, и бгым иришэкӀа напэӀэлъэщӀымкӀэ яхуилъэщӀыжу щӀидзащ итӀанэ[+]. 6Хьисэ Симон Петр щыбгъэдыхьэм, абы къыжриӀащ:

– Зиусхьэн, уэ си лъакъуэхэр птхьэщӀ хъуну?

7Сэ сщӀэр иджыпсту уэ къыбгурыӀуэркъым, ауэ итӀанэ къыбгурыӀуэнущ, – жиӀащ Хьисэ.

8Сэ си лъакъуэхэр зэи уэзгъэтхьэщӀынукъым, – къыжриӀащ Петр.

– ПхуэзмытхьэщӀмэ, си гъуэгу ирикӀуэхэм уащыщкъым, – жриӀащ абы Хьисэ[+].

9Уэ Зиусхьэн, апхуэдэу щыхъукӀэ, си лъакъуэхэм я мызакъуэу, си Ӏэхэри схуэтхьэщӀ, си щхьэри схуэхущӀ, – къыжриӀащ Симон Петр.

10– ЗызыгъэпскӀам и лъакъуэхэм фӀэкӀа итхьэщӀын хуейкъым, – жиӀащ Хьисэ, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар зэрыщыту къабзэщ. Фэри фыкъабзэщ, ауэ псори фыапхуэдэкъым[+].

11Хьисэ «псори фыапхуэдэкъым» щӀыжиӀар езыр тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдынур абыхэм зэрахэтыр ищӀэрти, аращ[+].

12Абыхэм я лъакъуэхэр яхуитхьэщӀщ, и щыгъыныр зыщитӀэгъэжри, щытӀысыжым, Хьисэ щӀэупщӀащ:

– ФхуэсщӀар къывгурыӀуэрэ? 13Фэ «Дин егъэджакӀуэкӀэ» икӀи «ЗиусхьэнкӀэ» фыкъызоджэ; жыфӀэр пэжщ, апхуэдэуи сыщытщ[+]. 14Сэ фи Зиусхьэну икӀи фи дин егъэджакӀуэу сыщыт пэтми, фи лъакъуэхэр фхуэстхьэщӀащ. Фэри зым адрейм и лъакъуэхэр хуэфтхьэщӀын хуейщ[+]. 15ФщӀэн хуейр фэзгъэлъэгъуащ, сэ фхуэсщӀам хуэдэ фэри фщӀэн щхьэкӀэ[+]. 16Пэж дыдэр нывжызоӀэ, ӀуэхутхьэбзащӀэр и тепщэм нэхърэ нэхъыщхьэкъым; апхуэдэуи, лӀыкӀуэр езыр зыгъэкӀуам нэхърэ нэхъыщхьэкъым[+]. 17Мы Ӏуэхухэр зэхэфщӀыкӀрэ вгъэзащӀэмэ, гъуэгу махуэ фытеуващ[+].

18[•]– Ауэ фэ псоми фтеухуакъым сэ жысӀэр. Сэ къыхэсхар сощӀэ, Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр[*], пэж хъун хуейщ: «Си щӀакхъуэр зышхам и лъэдакъэр къысхуигъэзэжри, бий къысхуэхъуащ»[+].

19– Ар къэхъун и пэкӀэ иджы вжызоӀэ, ар къыщыхъукӀэ, сэ сызэры-Мэссихьыр фи фӀэщ фщӀын щхьэкӀэ[+]. 20Пэж дыдэр нывжызоӀэ, сэ къэзгъакӀуэр къезыгъэблагъэм сэри сригъэблэгъауэ мэхъу, сэ сезыгъэблагъэми сэ сыкъэзыгъэкӀуари иригъэблэгъауэ мэхъу[+].


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ гуэрым ар тепщэныгъэ зиӀэхэм зэраригъэубыдынур къызэрыжиӀар


(Маттэ 26:20-25; Марк 14:17-21; Лука 22:21-23)

21Хьисэ а псалъэхэр къыжиӀа нэужь, къэгузавэри, щыхьэт техъуэурэ, жиӀащ:

– Пэж дыдэр вжызоӀэ, фэ фщыщ гуэрым тепщэныгъэ зиӀэхэм саригъэубыдынущ[+].

22Ар къыщыжиӀэм, Хьисэ зи гугъу ищӀыр ящӀэртэкъыми, абы и гъуэгу ирикӀуэхэр зыр зым еплъыжащ. 23И гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу Хьисэ нэхъ и щӀасэр езым къыбгъэдэсу Ӏэнэм пэрыст[+]. 24Симон Петр Хьисэ къыбгъэдэсым Ӏэ хуищӀащ, Хьисэ жыхуиӀамкӀэ иригъэупщӀыну.

25Хьисэ дежкӀэ зигъазэри, а лӀыр абы еупщӀащ:

– Хэт ар жыхуэпӀэр, Зиусхьэн?

26– Мы щӀакхъуэ бзыгъэр фалъэм хэзгъапщӀэу зэстынуращ жыхуэсӀэр, – жэуап итыжащ Хьисэ. ЩӀакхъуэ бзыгъэр фалъэм хигъапщӀэри, Симон Искариот и къуэ Иудэ хуишиящ. 27Иудэ а щӀакхъуэ бзыгъэр щищтэм, шейтӀаныр абы игу ихьащ.

– ПщӀэну уигу илъыр щӀэхыу щӀэ, – жриӀащ Хьисэ абы.

28Хьисэ ар абы щӀыжриӀар Ӏэнэм пэрысхэм ящыщ зыми къыгурыӀуакъым. 29Иудэ абыхэм я ахъшащхьэр зэриӀыгъым щхьэкӀэ, е «ӀутӀыж махуэшхуэм щхьэкӀэ дызыхуэныкъуэр къэщэху», е «ТхьэмыщкӀэхэм зыгуэр ет» жиӀэу, Хьисэ абы жриӀауэ я гугъащ языныкъуэхэм[+]. 30ЩӀакхъуэ бзыгъэр Хьисэ къызэрыӀихыу, Иудэ щӀэкӀащ. Жэщт.


УнафэщӀэр

31Иудэ унэм щыщӀэкӀым, Хьисэ жиӀащ:

– ЦӀыхухэм ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и щӀыхьышхуэр ялъагъунущ иджы, абыи Тхьэм и щӀыхьышхуэр яригъэлъагъунущ[+]. 32Абы Тхьэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм зэраригъэлъагъум щхьэкӀэ, езы Тхьэми ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм яригъэлъагъунущ. Тхьэм абы и щӀыхьышхуэр яригъэлъагъунущ куэд мыщӀэу[+].

33– Си бынхэ, куэдрэ сывигъусэжынукъым. Фэ фыкъыслъыхъуэнущ, ауэ «СыздэкӀуэм фэ фынэкӀуэфынукъым» жысӀэу журтхэм зэражесӀам хуэдэу, фэри вжызоӀэ иджы[+].

34– УнафэщӀэ фхузощӀ: ФӀыуэ фызэрылъагъу. Сэ фӀыуэ фызэрыслъагъум хуэдэу, фэри фӀыуэ фызэрылъагъу[+]. 35ФӀыуэ фызэрылъагъумэ, фэ си гъуэгу фызэрырикӀуэр цӀыху псоми ящӀэнущ.


«Сэ сыкъыумыцӀыхуу жыпӀэнущ» жиӀэу, Хьисэ Петр зэрыжриӀар


(Маттэ 26:31-35; Марк 14:27-31; Лука 22:31-34)

36[•]Симон Петр Хьисэ къеупщӀащ:

– Зиусхьэн, дэнэ уздэкӀуэр?

– Сэ сыздэкӀуэм уэ иджы укъыскӀэлъыкӀуэфынукъым, ауэ итӀанэ укъыскӀэлъыкӀуэнущ, – жриӀэжащ Хьисэ абы.

37– Зиусхьэн, иджы сыкъыпкӀэлъыкӀуэн сыт щӀыслъэмыкӀынур? Сэ си псэр уэр щхьэкӀэ стынущ, – жиӀащ Петр[+].

38– Уи псэр сэр щхьэкӀэ птынуи? – жэуап итыжащ Хьисэ. – Пэж дыдэр бжызоӀэ, сыкъыумыцӀыхуу щэнейрэ жыпӀэнущ адакъэ мыӀуэ щӀыкӀэ![+]

#### 14-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Адэ лъапӀэм деж кӀуэ гъуэгур Хьисэщ

1– Фымыгузавэ. ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зивгъэӀэ, сэркӀи фӀэщхъуныгъэ зивгъэӀэ[+]. 2Си Адэм и унэшхуэм унэ куэд хэтщ; апхуэдэу щымытамэ, нывжесӀэнт: «ПсэупӀэ къыфхуэзгъэхьэзырыну сыкӀуэнущ». 3СыкӀуэу, псэупӀэ къыщыфхуэзгъэхьэзыркӀэ, сыкъэкӀуэжынурэ, сэ сыздэщыӀэм фэри фыщыӀэну фыздэсшэнущ[+]. 4СыздэкӀуэм и гъуэгур фэ фощӀэ.

5Зиусхьэн, – жриӀащ Фомэ Хьисэ, – уздэкӀуэр тщӀэркъым. УздэкӀуэм и гъуэгур дауэ къэтщӀэн зэрытлъэкӀынур[+]?

6Гъуэгури, щыпкъагъэри, гъащӀэри сэращ, – жриӀащ абы Хьисэ. – Си гъуэгу иримыкӀуэмэ, Адэ лъапӀэм деж зы цӀыхуи кӀуэн лъэкӀынукъым[+]. 7Сэ сыфцӀыхумэ, си Адэри фоцӀыху. Си Адэр джы щыщӀэдзауэ фоцӀыху икӀи флъэгъуащ.

8Зиусхьэн, – жриӀащ Филипп Хьисэ. – Адэ лъапӀэр дыгъэлъагъуи, ар тхурикъунущ[+].

9– Мыпхуэдизрэ сывигъусауэ иджыри къэс сыкъыумыцӀыхуауэ ара, Филипп? – жриӀащ абы Хьисэ. – Сэ сыкъэзылъэгъуам Адэ лъапӀэри илъэгъуащ. «Адэ лъапӀэр дыгъэлъагъу» дауэ къызжепӀэфрэ итӀани[+]? 10Адэ лъапӀэр си псэм зэрыщыщри, сэ Адэ лъапӀэм и псэм сызэрыщыщри уи фӀэщ хъуркъэ? Сэ нывжесӀэ псалъэхэр сэр-сэру къыжысӀэркъым. Адэ лъапӀэу си псэм щыщым и Ӏуэхухэр елэжь[+]. 11Адэ лъапӀэр сэ си псэм зэрыщыщри, сэ Адэ лъапӀэм и псэм сызэрыщыщри щыжысӀэкӀэ, фи фӀэщ фщӀы. Ар мыхъуми, сэ злэжь Ӏуэхухэм щхьэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зивгъэӀэ[+]. 12Пэж дыдэр вжызоӀэ, сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэм сэ злэжь Ӏуэхухэр илэжьынущ, абыхэм нэхърэ нэхъ Ӏуэхушхуэжхэри илэжьынущ, сэ Адэ лъапӀэм деж сыкӀуэжынущи[+]. 13Адэ лъапӀэм си цӀэкӀэ сыткӀэ фелъэӀуми, ар сэ фхуэсщӀэнущ, Адэ лъапӀэм и щӀыхьышхуэр абы и Къуэм цӀыхухэм яригъэлъагъун щхьэкӀэ. 14Сэ си цӀэкӀэ сыткӀэ фыкъызэлъэӀуми, ар сэ фхуэсщӀэнущ[+].


Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къахуригъэхыну Хьисэ езым и гъуэгу ирикӀуэхэр зэригъэгугъар

15– Фэ сэ фӀыуэ сыфлъагъумэ, си унафэхэр вгъэзэщӀэнущ[+]. 16Сэ Адэ лъапӀэм селъэӀунурэ, фи гукъеяуэр Фщхьэщызыхыжын НэгъуэщӀ Гуэр къыфхуригъэхынущ абы. Ар игъащӀэкӀэ фи гъусэнущ[+]. 17Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу цӀыхухэм щыпкъагъэр езыгъащӀэр аращ. Дунейм и цӀыхухэм ар зэрамылъагъум икӀи зэрамыцӀыхум щхьэкӀэ, ягу ирагъэлъын яхузэфӀэкӀыркъым, ауэ фэ ар фоцӀыху, ар фи гъусэщи икӀи фи гум сыт щыгъуи илъщи[+]. 18Пэжщ, ибэу фыкъэзгъэнэнукъым; фи деж сыкъэкӀуэжынущ. 19ТӀэкӀу дэкӀмэ, дунейм и цӀыхухэм салъагъужынукъым, ауэ фэ сыфлъагъунущ, сэ сопсэу, фэри фыпсэунущи[+]. 20Адэр си псэм зэрыщыщри, фэри си псэм фызэрыщыщри, сэри фи псэм сызэрыщыщри а махуэм къэфщӀэнущ. 21Си унафэхэм едаӀуэу, ахэр зыгъэзащӀэхэращ сэ фӀыуэ сыкъэзылъагъур. Сэ фӀыуэ сыкъэзылъагъур си Адэми фӀыуэ къилъагъунущ. Сэри ар фӀыуэ слъагъунущ икӀи сызыхуэдэр езгъэлъагъунущ[+].

22Иудэ (Иудэ Искариот зи цӀэр аркъым) Хьисэ къеупщӀащ:

– Зиусхьэн, дунейм и цӀыхухэм уэ зыумыгъэлъагъуу, дэ зыкъэдбгъэлъагъуну жыбоӀэ, ар дауэ зэрыхъунур[+]?

23– Сэ фӀыуэ сыкъэзылъагъум си псалъэхэр игъэзэщӀэнущ, – жриӀащ абы Хьисэ. – Си Адэми ар фӀыуэ къилъагъунущ, а цӀыхум деж дыкъэкӀуэнурэ, абы и псэм щыщ дыхъунущ[+]. 24ФӀыуэ сыкъэзымылъагъум си псалъэхэр игъэзащӀэркъым. Сэ жысӀэу зэхэфх псалъэхэр си псалъэкъым. Адэ лъапӀэу сыкъэзыгъэкӀуам и псалъэщ.

25– Сэ сывигъусэху, мы псалъэхэр нывжесӀэ зэпытащ. 26Ауэ фэ фи гукъеяуэр Фщхьэщызыхыжыр – ар Тхьэм и Псэ ЛъапӀэрщ, – Адэ лъапӀэм си цӀэкӀэ къыфхуригъэхынущ. Абы псори фигъэщӀэнущ икӀи сэ нывжесӀа псори фигу къигъэкӀыжынущ[+]. 27Гузэгъэгъуэ къыфхузогъанэ, си гузэгъэгъуэр фызот: Гузэгъэгъуэу сэ фэстыр дунейм къывитын лъэкӀынукъым. Фымыгузавэ икӀи фымышынэ[+].

28– «СыфхэкӀыжми, фи деж сыкъэкӀуэжынущ» жысӀэу зэрывжесӀар зэхэфхащ. Сэ фӀыуэ сыкъэфлъагъуу щытатэмэ, «Адэ лъапӀэм деж сыкӀуэжынущ» зэрыжысӀам щхьэкӀэ фыгуфӀэнт, Адэ лъапӀэр сэр нэхърэ нэхъыщхьэщи[+]. 29Мы Ӏуэхур къэхъун и пэкӀэ вжесӀащ, къыщыхъукӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъун щхьэкӀэ[+]. 30Куэдрэ сынывэпсэлъэжынукъым, мы дунейм и тепщэр[*] къокӀуэри. Абы и Ӏуэху сэ къысхэлъкъым[+]. 31Ауэ Адэ лъапӀэр фӀыуэ зэрыслъагъури, унафэу къысхуищӀахэр зэрызгъэзэщӀари дунейм и цӀыхухэм ящӀэн хуейщ. Фыкъэтэджи, мыбдежым дыӀувгъэкӀыж.

#### 15-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Жызумыпкъ пэжыр Хьисэщ

1– Жызумыпкъ пэжыр сэращ, жызумгъэкӀри си Адэращ. 2Си къудамэхэм ящыщу зыри къызыпымыкӀэр пеупщӀ абы; къызыпыкӀэ къудамэ дэтхэнэри еухъуэнщӀ, нэхъыбэ къыпыкӀэн щхьэкӀэ[+]. 3Фэ фигухэр сэ вжесӀа псалъэхэмкӀэ къабзэ хъуакӀэщ[+]. 4Сэ фи псэм сыт щыгъуи сыхэвгъэлъ, фэри си псэм сыт щыгъуи фыщыщынущ. Къудамэр жызумыпкъым пымытмэ, зыри къызэрыпымыкӀэнум хуэдэу, фэри фи псэм сыт щыгъуи сыхэвмыгъэлъмэ, фӀыгъуэ къыфпыкӀынукъым[+].

5– Жызумыпкъыр сэращ, къудамэхэр фэращ. ЦӀыху гуэрым и псэм сыт щыгъуи сыщыщ хъумэ, езыри сэ си псэм сыт щыгъуи щыщ хъумэ, а цӀыхум фӀыгъуэ куэд къыпыкӀынущ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ фэ сывимыгъусэмэ, зыри фщӀэн флъэкӀынукъым[+]. 6ЦӀыху гуэрым и псэм сыт щыгъуи сыщыщ мыхъумэ, къудамэм хуэдэу ар хыфӀадзэжынурэ, гъужынущ. Апхуэдэ къудамэхэр зэхуахьэсынурэ, мафӀэм пэрадзэнурэ ягъэсынущ[+]. 7Фэ фи псэм сыт щыгъуи сыщыщ хъууэ, си псалъэхэри сыт щыгъуи фи псэм щыщ хъумэ, си Адэм фызыхуеймкӀэ фелъэӀу, фызэрелъэӀури къыфхуищӀынущ[+]. 8ЦӀыхухэм си Адэм щӀыхьышхуэ зэрыхуевгъэщӀынур фэ куэду фӀыгъуэ къызэрыфпыкӀыращ. Апхуэдэу къэвгъэлъэгъуэнущ си гъуэгу фызэрырикӀуэр.

9– Адэ лъапӀэм сэ фӀыуэ сызэрилъагъум хуэдэу, сэри фэ фӀыуэ фыслъэгъуащ. Си фӀылъагъуныгъэм зыхэвмыгъэн[+]. 10Фэ си унафэхэр щывгъэзащӀэкӀэ, сэ фэри сыт щыгъуи фӀыуэ фыслъагъунущ, си Адэм и унафэхэр зэрызгъэзэщӀам щхьэкӀэ, абы сыт щыгъуи фӀыуэ сызэрилъагъум хуэдэу. 11Мы Ӏуэхухэр щӀывжесӀар си гуфӀэгъуэр фигу илъыну, фи гуфӀэгъуэри нэсауэ щытын щхьэкӀэщ[+]. 12Мыращ си унафэр: Сэ фэ фӀыуэ фызэрыслъэгъуам хуэдэу, фэри фӀыуэ фызэрылъагъун хуейщ[+]. 13Езым и ныбжьэгъухэм папщӀэ зи псэр зыт цӀыхум и фӀылъагъуныгъэм нэхърэ нэхъ фӀылъагъуныгъэшхуэ щыӀэкъым[+]. 14Си унафэхэр вгъэзащӀэмэ, фэри фызиныбжьэгъущ[+]. 15Сэ фэ ӀуэхутхьэбзащӀэкӀэ сынывэджэжыркъым, ӀуэхутхьэбзащӀэм езым и тепщэм игу илъыр ищӀэркъыми. Сэ фэ си ныбжьэгъукӀэ сынывэджащ, си Адэм жиӀэу зэхэсха псори вжесӀэжащи[+]. 16Фэ сэ сыкъыхэфхакъым, атӀэ сэ фэ фыкъыхэсхащ. Фэ дунейм фыкӀуэу, фӀыгъуэ къыфпыкӀыну, а фӀыгъуэри мыкӀудыжыну згъэуващ. Абы щыгъуэ Адэ лъапӀэм сэ си цӀэкӀэ сыт ищӀыскӀэ фелъэӀуми, ар къыфхуищӀэнущ[+]. 17ФӀыуэ фызэрылъагъуну аращ унафэу фхуэсщӀыр[+].


Дунейм и цӀыхухэм Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр ялъагъу зэрымыхъур

18– Дунейм и цӀыхухэм фыкъалъагъу мыхъуу щытмэ, фэ фыкъалъагъу мыхъу хъун и пэкӀэ сэри сыкъалъагъу мыхъуу зэрыщытар зыщывмыгъэгъупщэ[+]. 19Фэ дунейм фыщыщу щытатэмэ, мы дунейм и цӀыхухэм езыхэм яхуэдэу фӀыуэ фыкъалъагъунт. Иджы зэрыщытымкӀэ, мы дунейм фыщыщкъым, ауэ мы дунейм фи Ӏыхьэр хэмылъыну сэ мы дунейм и цӀыхухэм фыкъыхэсхащ. Аращ мы дунейм и цӀыхухэм фыкъалъагъу щӀэмыхъур[+]. 20Сэ вжесӀа псалъэхэр фигу къэвгъэкӀыж: ӀуэхутхьэбзащӀэр и тепщэм нэхърэ нэхъыщхьэкъым. Сэ гугъуехь сагъэшэчащ, фэри гугъуехь фагъэшэчынущ. Сэ си псалъэхэм едэӀуау щытамэ, фэ фи псалъэхэми едэӀуэнущ[+]. 21Ауэ си цӀэр зэрывгъэлъапӀэм щхьэкӀэ, а бзаджагъэ псори къыващӀэнущ, сэ сыкъэзыгъэкӀуар яцӀыхуркъыми. 22Сэ сыкъакӀуэу, си псалъэхэр яжезмыӀауэ щытатэмэ, гуэныхь яӀэнутэкъым, ауэ иджы гуэныхьу ящӀахэм щхьэкӀэ щхьэусыгъуэ зыри яӀэкъым[+]. 23Сэ сыкъэзылъагъу мыхъум си Адэри илъагъу хъуркъым[+]. 24НэгъуэщӀ зыми имылэжьа Ӏуэхушхуэхэр абыхэм я пащхьэм сэ щызмылэжьатэмэ, абыхэм гуэныхь яӀэнутэкъым. Ауэ а злэжьа Ӏуэхушхуэхэр ялъэгъуа пэтми, сэри си Адэри дыкъалъагъу мыхъу хъуащ[+]. 25Апхуэдэу щӀэхъун хуейр мы псалъэу абыхэм я Торэт хабзэм итхэр[*] пэж хъун щхьэкӀэщ: «Сэ лажьэ симыӀэу щытми, сыкъалъагъу мыхъу хъуащ»[+].

26– Адэ лъапӀэм къыбгъэдэкӀыу, фи гукъеяуэр Фщхьэщызыхыжыр къыфхуезгъэхынущ. Ар Адэ лъапӀэм къыбгъэдэкӀыу, абы и Псэ ЛъапӀэу цӀыхухэм щыпкъагъэр езыгъащӀэращ. Ар къыщыкӀуэкӀэ, сэ щыхьэт къыстехъуэнущ[+]. 27Фэри щыхьэт фыкъыстехъуэнущ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щӀэдзапӀэм къыщыщӀэдзауэ фэ фызигъусэу щытащи[+].

#### 16-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1– Мы Ӏуэху псори щӀывжесӀар си гъуэгу фытемыкӀын щхьэкӀэщ. 2Синэгуэгухэми фыкъыщӀахунущ. Уеблэмэ фэ фызыукӀ дэтхэнэми Тхьэм абыкӀэ хуэлажьэу щигугъэну махуэр къэсынущ[+]. 3Адэ лъапӀэри сэри дызэрамыцӀыхум щхьэкӀэ а Ӏуэхухэр ялэжынущ[+]. 4А Ӏуэхухэр иджы щӀывжесӀэр а махуэр къэсмэ, ахэр зэрывжесӀар фигу къэвгъэкӀыжын щхьэкӀэщ. Ахэр сэ вжесӀакъым нэхъапэм, сызэрывигъусам къыхэкӀкӀэ[+].


Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм илэжь Ӏуэхухэр

5– Сэ сыкъэзыгъэкӀуам деж сыкӀуэжынущ иджы. Ауэ фэ фщыщ зыри сэ къызэупщӀыркъым: «Дэнэ уздэкӀуэр?» жиӀэу[+]. 6Мы Ӏуэхухэр сэ зэрывжесӀам щхьэкӀэ, гукъеяуэшхуэ фиӀэ хъуащ. 7Пэжыр вжызоӀэ, сэ сызэрыфхэкӀыжыр фэркӀэ нэхъыфӀщ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сыфхэмыкӀыжмэ, фэ фи гукъеяуэр Фщхьэщызыхыжыр къыфхуэкӀуэнукъым. Сэ сыщыкӀуэжкӀэ, ар къыфхуезгъэхынущ[+]. 8Фи гукъеяуэр Фщхьэщызыхыжыр къыщыкӀуэкӀэ, гуэныхь щӀэныр зыхуэдэри, щыпкъагъэр зыхуэдэри, Тхьэм мы дунейм и цӀыхухэм хьэкум[*] зэратрищӀыхьынури захригъэщӀыкӀынущ: 9сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ зэрымыхъуар зэрыгуэныхьыр абыхэм захригъэщӀыкӀынущ;[+] 10сигу щыпкъагъэ зэрилъри захригъэщӀыкӀынущ, сэ Адэ лъапӀэм деж сыдэкӀуеижынурэ, сыфлъагъужынукъыми; 11Тхьэм цӀыхухэм ятрищӀыхьыну хьэкумыр зыхуэдэри захригъэщӀыкӀынущ, Тхьэм мы дунейм и тепщэр[*] игъэкъуэншакӀэщи[+].

12– Иджыри куэд щыӀэщ вжесӀэн хуейуэ, ауэ а псор фэ фигу зэуэ ивубыдэфынукъым. 13Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу цӀыхухэм щыпкъагъэр езыгъащӀэр къыщыкӀуэкӀэ, щыпкъагъэ псори зэхывигъэщӀыкӀынущ. Езыр-езыру зыри жиӀэнукъым, Тхьэм жиӀэу зэхихыращ жиӀэнур, къэхъункъэщӀэнухэри къыфхуиӀуэтэнущ[+]. 14Абы си щӀыхьыр иӀэтынущ, фигъэщӀэну Ӏуэхухэр сэ къызбгъэдэкӀхэращи. 15Адэ лъапӀэм иӀэ псор сысейщ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу цӀыхухэм щыпкъагъэр езыгъащӀэм сэ жысӀэ Ӏуэхухэр зэрывигъэщӀэнур щӀывжесӀар аращ[+].


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я гукъеяуэм гуфӀэгъуэкӀэ зызэрихъуэкӀынущ

16– Куэд мыщӀэу сэ сыфлъагъужынукъым, итӀани куэд мыщӀэу аргуэру сыфлъагъужынущ, Адэ лъапӀэм деж сыдэкӀуеижынущи[+].

17Хьисэ ар щыжиӀэм, абы и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ гуэрхэм жаӀащ:

– «Куэд мыщӀэу сэ сыфлъагъужынукъым, итӀани куэд мыщӀэу аргуэру сыфлъагъужынущ» икӀи «Адэ лъапӀэм деж сыдэкӀуеижынущ» жыхуиӀэм сыту пӀэрэ къригъэкӀыр?

18Абыхэм жаӀэрт:

– «Куэд мыщӀэу» жыхуиӀэм къригъэкӀыр тщӀэркъым.

19Ахэр къеупщӀыну зэрыхуейр къищӀати, Хьисэ яжриӀащ:

– «Куэд мыщӀэу сыфлъагъужынукъым, итӀани куэд мыщӀэу аргуэру сыфлъагъужынущ» жысӀа псалъэхэм къикӀымкӀэ фызэупщӀыжрэ? 20Пэж дыдэр вжызоӀэ, фэ фыгъынущ икӀи фыпыхьэнущ, ауэ дунейм и цӀыхухэр гуфӀэнущ. Фэ фигу къеуэнущ, ауэ фэ фи гукъеяуэм гуфӀэгъуэкӀэ зызэблихъунущ[+]. 21ЦӀыхубзым бын щигъуэткӀэ, гугъуехь ешэч, гугъу щехьын сыхьэтыр къэсащи. Ауэ сабийр дунейм къытехьа нэужь, мэгуфӀэ, гугъуехьу ишэчар щогъупщэж, дунейм цӀыхущӀэ къытехъуащи. 22Апхуэдэу, фэри гукъеяуэ фиӀэщ иджы, ауэ сэ аргуэру фыслъагъужынущ. Абы щыгъуэ фэри фыгуфӀэжынущ, фи гуфӀэгъуэри зыми фтрихыжынукъым[+]. 23А махуэм фэ зыкӀи фыкъызэупщӀынукъым. Пэж дыдэр вжызоӀэ, Адэ лъапӀэм сэ си цӀэкӀэ сыт ищӀыскӀэ фелъэӀуми, ар къыфхуищӀэнущ[+]. 24Нобэр къэсыху, Адэм си цӀэкӀэ зыкӀи фелъэӀуакъым. ФелъэӀуи, фызэрелъэӀур къыфхуищӀэнущ, фи гуфӀэгъуэр нэгъэса хъун щхьэкӀэ[+].


Сэ дунейм сытекӀуащ

25– Ущие хъыбаркӀэ сынывэпсэлъащ иджыри къас. Ауэ ущие хъыбаркӀэ сыныщывэмыпсэлъэжыну махуэр къоблагъэ. А махуэр къыщыскӀэ, Адэ лъапӀэм теухуар нахуэу фхуэсӀуэтэнущ[+]. 26А махуэм Адэ лъапӀэм сэ си цӀэкӀэ фелъэӀунущ. Фэ фтеухуауэ Адэ лъапӀэм селъэӀуну вжесӀэркъым; 27сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэ сэ фӀыуэ сызэрыфлъэгъуам, Тхьэм сызэрыщыщымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зэрывиӀэм щхьэкӀэ, езы Адэ лъапӀэми фӀыуэ фыкъелъагъу[+]. 28Адэ лъапӀэм сыщыщу дунейм сыкъытехьащ. Дунейм аргуэру сытекӀыжынурэ, Адэ лъапӀэм деж сыдэкӀуеижынущ[+].

29– Ущие хъыбар хэмыту, нахуэу уопсалъэ иджы, – жаӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм. 30– Уэ псори зэрыпщӀэри, цӀыху гуэрым игу илъыр пщӀэн щхьэкӀэ, а цӀыхур къоупщӀыну узэрыхуэмыныкъуэри иджы долъагъу. Абы къыхэкӀкӀэ, Тхьэм уэ узэрыщыщыр ди фӀэщ мэхъу[+].

31– ФӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъуа иджы? – еупщӀащ Хьисэ абыхэм. 32– Мис, фэ фызэбгрыкӀыжу, фэ фщыщ дэтхэнэми езым и унэм щигъэзэжыну сыхьэтыр къос икӀи къэсакӀэщ. Сэ си закъуэу утыкум сыкъивнэнущ, ауэ сэ си закъуэкъым, Адэ лъапӀэр си гъусэщ[+].

33– Мы Ӏуэхухэр сэ щӀывжесӀар сэ фи псэм сызэрыщыщым папщӀэ гузэгъэгъуэ фиӀэ хъун щхьэкӀэщ. Дунейм гугъуехь щыфшэчынущ, ауэ фымыдзыхэ: сэ дунейм сытекӀуащ[+].

#### 17-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ Тхьэм зэрелъэӀуар

1А псалъэхэм я ужькӀэ, Хьисэ уафэм дэплъейри, жиӀащ:

– Си Адэ, пӀалъэр къэсащ. Уи Къуэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм егъэлъагъу, уи Къуэми уэ уи щӀыхьышхуэр цӀыхухэм яригъэлъагъун щхьэкӀэ[+]. 2Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыху псоми тепщэныгъэ яхуиӀэну уи Къуэм и ӀэмыщӀэ ахэр иплъхьащ, уэ абы и ӀэмыщӀэ иплъхьа цӀыху псоми мыкӀуэдыжын гъащӀэ яритын щхьэкӀэ[+]. 3ЦӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ яӀэ зэрыхъу гъуэгур уэ Тхьэ щыпкъэ закъуэр узэращӀэнури, уэ къэбгъэкӀуа Хьисэ Мэссихь зэращӀэнури аращ. 4Злэжьын щхьэкӀэ сипщэ къиплъхьа Ӏуэхухэр згъэзащӀэурэ, уэ уи щӀыхьышхуэр дунейм и цӀыхухэм езгъэлъэгъуащ. 5Си Адэ, дунейр къэхъун и пэкӀэ уи деж сэ щызиӀа щӀыхьышхуэм хуэдэ щӀыхьышхуэр уи деж щызиӀэ щӀы[+].

6Мы дунейм и цӀыхухэм къахэпшэу си ӀэмыщӀэ къиплъхьа цӀыхухэм уэ уезгъэцӀыхуащ. Ахэр уэ уи цӀыхуу щытащ, сэ си ӀэмыщӀэ къиплъхьащ, уэ уи псалъэхэри ягъэзэщӀащ. 7Сэ си ӀэмыщӀэ къиплъхьа псори уэ къызэрыббгъэдэкӀар абыхэм иджы ящӀэ; 8сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ уэ си ӀэмыщӀэ къиплъхьа псалъэхэр сэ абыхэм я ӀэмыщӀэ ислъхьэжащ. Абыхэми а псалъэхэр ящтащ. Сэ уэ сызэрыпщыщыр зэрыщыпкъэр зэрагъэщӀащ, уэ сыкъызэрыбгъэкӀуамкӀи фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ[+]. 9Сэ абыхэм щхьэкӀэ сынолъэӀу. Дунейм и цӀыхухэракъым сызыхуэлъаӀуэр, атӀэ уэ си ӀэмыщӀэ къиплъхьа цӀыхухэращ, ахэр ууейщи[+]. 10Сэ си ӀэмыщӀэ илъ цӀыхухэр псори ууейщ, уэ уи цӀыху псори сысейщ. Абыхэми си щӀыхьышхуэр къагъэнахуэ[+]. 11Сэ дунейм сытетыжынукъым иджы, ауэ ахэр дунейм иджыри тетщ. Сэ уи деж сынэкӀуэжынущ. Си Адэ лъапӀэ, уэ къызэпта уи цӀэм и къарукӀэ ахэр къэхъумэ, уэрэ сэрэ зыуэ дызэрыщытым хуэдэу, ахэри зы хъун щхьэкӀэ[+]. 12Сэ абыхэм сыщрагъусам, уэ къызэпта уи цӀэм и къарукӀэ ахэр схъумащ икӀи сахуэсакъащ. КӀуэдын хуей цӀыхум[*] фӀэкӀа абыхэм ящыщ зыри кӀуэдакъым, Тхьэм и псалъэхэр, пэж хъун щхьэкӀэ[+].

13– Ауэ иджы уи деж сынэкӀуэжынущ. Дунейм сытетыху, мы псалъэхэр жызоӀэ, си гуфӀэгъуэр абыхэм ягу нэгъэсауэ илъ хъун щхьэкӀэ[+]. 14Уэ уи псалъэхэр абыхэм я ӀэмыщӀэ ислъхьащ. Сэ мы дунейм сызэрыщымыщым хуэдэу, ахэри мы дунейм зэрыщымыщым щхьэкӀэ мы дунейм и цӀыхухэм ахэр ялъагъу мыхъу хъуащ[+]. 15Сэ сызэрынолъэӀур ахэр шейтӀаным щыпхъумэну аращ, ахэр дунейм тепхыжыну аркъым[+]. 16Сэ мы дунейм сызэрыщымыщым хуэдэу, ахэри мы дунейм щыщкъым. 17Абыхэм пэжыгъэкӀэ зыкъыуатын щӀы. Уэ уи псалъэхэращ щыпхъэр[+]. 18Уэ дунейм сыкъызэрыбгъэкӀуам хуэдэу, сэри ахэр дунейм згъэкӀуащ[+]. 19Сэ абыхэм я хьэтыркӀэ уэ зыныузот, абыхэми пэжу зыкъыуата хъун щхьэкӀэ.

20– Сэ сызыхуэлъаӀуэр абыхэм я закъуэкъым, абыхэм я псалъэхэмкӀэ сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуну цӀыхухэми сахуолъаӀуэ. 21А псори зы ирехъу. Уэ, си Адэ, уи псэм сыщыщу, уэри си псэм узэрыщыщым хуэдэу, дэ абыхэми я псэм дыщыщ пщӀыну сынолъэӀу. Уэ сыкъызэрыбгъэкӀуар дунейм и цӀыхухэм я фӀэщ хъунущ итӀанэ. 22Уэ сэ щӀыхьышхуэ сиӀэ зэрыпщӀам хуэдэу, сэри абыхэм щӀыхьышхуэ яӀэ сщӀащ, дэ зыуэ дызэрыщытым хуэдэу, ахэри зы хъун щхьэкӀэ:[+] 23Сэ абыхэм я псэм сыщыщу, уэри си псэм ущыщу, ахэр пэжу зы ирехъу. Уэ сыкъызэрыбгъэкӀуари, сэ фӀыуэ сызэрыплъэгъуам хуэдэу, ахэри фӀыуэ зэрыплъэгъуари дунейм и цӀыхухэм ящӀэнущ итӀанэ.

24– Си Адэ, уэ си ӀэмыщӀэ къиплъхьа цӀыхухэр сэ сыздэщыӀэм си гъусэу щыӀэну сыхуейщ, сэ сиӀэ пщӀа щӀыхьышхуэр ялъагъун щхьэкӀэ. А щӀыхьышхуэр сиӀэ щӀэпщӀар дунейр къэхъун и пэкӀэ фӀыуэ сызэрыплъэгъуарщ[+].

25– Си Адэ захуэ, дунейм и цӀыхухэм уэ уащӀэркъым, ауэ сэ узощӀэ. Си цӀыхухэм уэ сыкъызэрыбгъэкӀуар ящӀэ[+]. 26Сэ уэ абыхэм уезгъэщӀащ икӀи уезгъэщӀэнущ, уэ къысхууиӀэ фӀылъагъуныгъэр сыт щыгъуи абыхэм ягу илъын, сэри абыхэм я псэм сыщыщын щхьэкӀэ[+].

#### 18-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ зэраубыдар


(Маттэ 26:47-56; Марк 14:43-50; Лука 22:47-53)

1[•]Хьисэ а псалъэхэр жиӀа нэужь, дэкӀри, и гъуэгу ирикӀуэхэр и гъусэу, Кедрон псым зэпрыкӀащ. Абдежым жыг хадэ итт. Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ а хадэм ихьащ[+].

2Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм яригъэубыдыну Иудэм а щӀыпӀэр ицӀыхурт, Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ абы куэдрэ щызэхуэсырти[+]. 3Арати, Иудэ зауэлӀ гупрэ дин пашэшхуэхэми фарисейхэми ягъэкӀуа хъумакӀуэ гупрэ здишащ. Ахэр къэкӀуащ Ӏэдакъэ мафӀэ нэхухэри, уэздыгъэхэри, Ӏэщэхэри яӀыгъыу[+].

4Хьисэ къыщыщӀыну псори езым ищӀэжырти, япежьэри еупщӀащ:

– Хэт фызылъыхъуэр[+]?

5– Назарет щыщ Хьисэщ, – къыжраӀащ абыхэм.

– Сэращ ар, – яжриӀащ Хьисэ. Хьисэ абыхэм езыгъэубыдыну Иудэр абыхэм яхэтт.

6«Сэращ ар» жиӀэу Хьисэ щажриӀэм, ахэр икӀуэтыжри, щӀым зрадзыхащ.

7Хэт фызылъыхъуэр? – аргуэру еупщӀащ Хьисэ абыхэм.

– Назарет щыщ Хьисэщ, – къыжраӀащ абыхэм.

8– Сэращ ар, нывжесӀакъэ? – яжриӀащ Хьисэ. – Фызылъыхъуэр сэрамэ, зыри евмыщӀэу, си гъусэхэр футӀыпщыж.

9Хьисэ апхуэдэу щӀыжиӀар езым Адэ лъапӀэм жриӀа мы псалъэхэр пэж хъун щхьэкӀэщ: «Уэ сэ си ӀэмыщӀэ къиплъхьа цӀыхухэм ящыщ зыри сфӀэкӀуэдакъым»[+].

10Симон Петр джатэ иӀыгъти, ар кърихщ, дин пашэшхуэм[*] и унэӀутым еуэри, и тхьэкӀумэ ижьыр къыпигъэлъэтащ. А унэӀутым и цӀэр Малхт[+].

11– Уэ уи джатэр дохъутейм илъхьэж, – жриӀащ Хьисэ Петр.

– Адэ лъапӀэм къызита гугъуехьым и фалъэм итым сефэн хуейкъэ[+]?


Хьисэ дин пашэшхуэм и пащхьэм зэрырашар


(Маттэ 26:57-58; Марк 14:53-54; Лука 22:54)

12[•]Дзэ пашэр я гъусэу, зауэлӀ гупымрэ журт хъумакӀуэхэмрэ Хьисэ яубыдри, Ӏэхъулъэхъу иралъхьащ. 13Аннэ[*] зи цӀэм деж яшащ япэщӀыкӀэ. Аннэ а илъэсым и дин пашэшхуэу Кайафэ зи цӀэм и щыкъу адэт[+]. 14А Кайафэращ адрей журтхэм мыпхуэдэ чэнджэщ езытауэ щытар: «Дэ ди лъэпкъ псори кӀуэд нэхърэ, зы цӀыху закъуэ лӀэмэ, нэхъыфӀщ»[+].


Петр Хьисэ имыцӀыхуу зэрыжиӀар


(Маттэ 26:69-70; Марк 14:66-68; Лука 22:55-57)

15Симон Петррэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ нэгъуэщӀ гуэрымрэ Хьисэ кӀэлъыкӀуэрт. А лӀыуэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэр дин пашэшхуэм и хэгъэрейуэ щытти, дин пашэшхуэм и пщӀантӀэм дыхьащ Хьисэ щӀыгъуу. 16[•]Петр пщӀантӀэм дэмыхьэу куэбжэпэм къыӀунащ. Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ лӀыуэ дин пашэшхуэм и хэгъэрейуэ щытыр къыдэкӀыжщ, куэбжэӀут хъыджэбзым жриӀэри, Петри пщӀантӀэм дишащ абы и ужькӀэ.

17– Уэри а лӀым и гъуэгу ирикӀуэхэм уащыщкъэ? – къеупщӀащ куэбжэӀут хъыджэбзыр Петр.

– Хьэуэ, сэ абыхэм сащыщкъым, – жиӀащ Петр.

18Абдежым щӀыӀэти, унэӀутхэмрэ адрей лӀыхэмрэ фӀамыщӀ мафӀэ ящӀауэ загъэхуабэрт. Петри зигъэхуабэу абыхэм яхэтт.


Дин пашэшхуэр Хьисэ зэреупщӀар


(Маттэ 26:59-66; Марк 14:55-64; Лука 22:66-71)

19[•]Дин пашэшхуэр Хьисэ къеупщӀащ:

– Уэ уи гъуэгу ирикӀуэхэр хэт хъуну? ЦӀыхухэм уэ ебгъащӀэ Ӏуэхухэр сыт зищӀысыр?

20– СымыбзыщӀӀауэ, дунейм и цӀыхухэм сахэтащ сэ, сахэпсэлъыхьу, – жэуап иритыжащ Хьисэ. – Синэгуэгуми Тхьэм и унэшхуэми, журт псори щызэӀущӀэм, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр щезгъащӀэу щытащ дапщэщи. Щэхуу зыри жысӀакъым[+]. 21Сыт укъыщӀызэупщӀыр? Псалъэу яжесӀар зэхэзыхахэм еупщӀ. Абыхэм сэ жысӀар ящӀэркъэ?

22Хьисэ ар щыжиӀэм, хъумакӀуэхэм ящыщу нэхъ пэгъунэгъур Хьисэ енэпэфауэри, жиӀащ:

– Дин пашэшхуэм щхьэ упэпсэлъэжрэ[+]?

23– Мыхъун жысӀамэ, сызэрыщыуар къызжеӀэ – жриӀащ абы Хьисэ. – Пэжыр жысӀамэ, сыт укъыщӀызэуэр?

24Дин пашэшхуэ Кайафэ деж Аннэ Хьисэ иригъэшащ, Ӏэхъулъэхъу илъу.


Петр Хьисэ имыцӀыхуу аргуэру зэрыжиӀар


(Маттэ 26:71-75; Марк 14:69-72; Лука 22:58-62)

25Симон Петр зигъэхуабэу мафӀэм бгъэдэтащ апщӀондэху.

– Уэри а лӀым и гъуэгу ирикӀуэхэм уащыщкъэ? – къеупщӀащ адрейхэр.

– Хьэуэ, сэ абыхэм сащыщкъым, – жиӀащ Петр, зибзыщӀыри.

26Дин пашэшхуэм и унэӀутхэм ящыщу зи тхьэкӀумэ Петр къыпигъэлъэтам и благъэ гуэрым жиӀащ:

– А лӀым уригъусэу жыг хадэм ущыслъэгъуакъэ[+]?

27– Хьэуэ, ар пэжкъым, – жиӀэри Петр аргуэру идакъым. Ар зэрыжиӀэу, адакъэ Ӏуащ[+].


Пилат Ӏэтащхьэм и пащхьэ Хьисэ зэрырашар


(Маттэ 27:1-2, 11-14; Марк 15:1-5; Лука 23:1-5)

28[•]Кайафэ и унэм щӀашри, Хьисэ рим Ӏэтащхьэм и унэшхуэу преторие зи цӀэм яшащ. Нэху щат. Журтхэр преторием щӀыхьакъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэр яшхынути, зауфӀейну хуейтэкъым.[*][+] 29Арати, Пилат Ӏэтащхьэр[*] преторием щӀэкӀри, яжриӀащ:

– Мы лӀыр сыткӀэ вгъэкъуаншэрэ[+]?

30– Мы лӀым щӀэпхъаджагъэ ищӀауэ щымытамэ, уи деж къэтшэнутэкъым, – къыжраӀащ абыхэм.

31– Фшэжи, фи хабзэм тету, ищӀам хуэфащэу хьэкум[*] тефщӀыхь, – яжриӀащ Пилат.

– Дэ зыгуэрым укӀ тетлъхьэну дыхуиткъым, – къыжраӀащ журтхэм Пилат. 32Апхуэдэу щӀэхъуар Хьисэ и лӀэкӀэ хъунур[*] ягуригъэӀуэн щхьэкӀэ, жиӀауэ щыта псалъэхэр пэж хъун щхьэкӀэщ[+].

33Пилат преторием щӀыхьэжщ, Хьисэ къригъашэри еупщӀащ:

– Журтхэм урапащтыхь[+]?

34– Ар уэр-уэру жыпӀэрэ, хьэмэрэ сэ къыстеухуауэ нэгъуэщӀхэр къопсэлъа? – жиӀащ Хьисэ.

35– Сэ сыжурт-тӀэ? – жэуап къитыжащ Пилат. – Уи лъэпкъымрэ дин пашэшхуэхэмрэ укъысхуашащ. Сыт уэ пщӀар?

36– Сэ си пащтыхьыгъуэр мы дунейм щыщкъым, – жэуап къитыжащ Хьисэ. – Си пащтыхьыгъуэр мы дунейм щыщу щытатэмэ, журтхэм саӀэщӀэмыхуэн щхьэкӀэ, къысхуэлажьэхэр схуэзэуэнт. Ауэ сэ си пащтыхьыгъуэр мы дунейм щыщкъым[+].

37– АтӀэ упащтыхь? – еупщӀащ Пилат Хьисэ.

– Аращ, зэрыжыпӀэм хуэдэу, сэ сыпащтыхьщ,[*] – жиӀащ Хьисэ. – Пэжщ, сэ сыкъыщӀэхъуари мы дунейм сыкъыщӀытехьари щыпкъагъэм щыхьэт сытехъуэн щхьэкӀэщ. Щыпкъагъэм и ужь ит дэтхэнэри си макъым къедэӀуэнущ[+].

38– Щыпкъагъэу жыхуэпӀэр сыт? – щӀэупщӀащ Пилат.


Хьисэ укӀ зэрытралъхьар


(Маттэ 27:15-31; Марк 15:6-20; Лука 23:13-25)

Пилат ар жиӀэщ, журтхэм я деж щӀэкӀыжри, яжриӀащ:

– Мы лӀыр зэрызгъэкъуэншэн лъэпкъ езгъуэтылӀэркъым[+]. 39Ауэ лъэхъуэщым щӀэс гуэр Ӏутыж мэхуэшхуэ къэс къыфхуэзутӀыпщыжу фи хабзэщ. Аращи, «Журтхэм я пащтыхьу» жыхуаӀэр къыфхуэзутӀыпщыжыну фыхуей[+]?

40– Мы лӀыракъым дызыхуейр, Вараввэ къытхуэутӀыпщыж, – жаӀэри зэрыгъэкӀиящ ахэр. Вараввэ зи цӀэр хъунщӀакӀуэт.

#### 19-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1[•]Пилат зауэлӀхэм Хьисэ яригъэубыдри, щӀопщкӀэ иригъэуащ абы и ужькӀэ. 2ЗауэлӀхэм банэм къыхэщӀыкӀауэ пащтыхь таж яблэри, Хьисэ и щхьэм фӀалъхьащ. Абэ плъыжь-фӀыцӀафэ кӀыхь щатӀэгъащ. 3Къыбгъэдыхьэри къыщӀэнакӀэрт зауэлӀхэр:

– Упсэу, журтхэм я пащтыхь! – жаӀэурэ.

Ар жаӀэурэ, абы енэпэфауэрт.

4Преторием къыщӀэкӀыжри, Пилат журтхэм яжриӀащ:

– Зэрызгъэкъуэншэн зыри зэрезмыгъуэтылӀэр фщӀэн щхьэкӀэ, езыр къыфхущӀызош[+].

5Хьисэ банэ тажыр щхьэрыгъыу, абэ плъыжь-фӀыцӀафэ кӀыхьыр щыгъыу къыщӀэкӀащ. Пилат цӀыхухэм яжриӀащ:

– Мис езыр!

6Хьисэ щалъагъум, дин пэшэшхуэмрэ хъумакӀуэхэмрэ зэрыгъэкӀиящ:

– Жорым еӀулӀ! Жорым еӀулӀ!

– Ар фэ фшэи, жорым ефӀулӀ, – яжриӀащ Пилат, – сэ зэрызгъэкъуэншэн лъэпкъ езгъуэтылӀакъым.

7Дэ хабзэ диӀэщ,[*] – къыжраӀащ журтхэм. – А ди хабзэм тету лӀэн хуейщ ар, Тхьэм и Къуэу зэрызигъэӀуам щхьэкӀэ[+].

8А псалъэхэр щызэхихым, Пилат хуабжьу къэшынащ. 9Преторием щӀыхьэжри, Хьисэ жриӀащ:

– Уэ дэнэ ущыщ?

Хьисэ жэуап иритыжакъым[+].

10– Уэ укъызэпсэлъэну ухуэмейуэ, ара? – жриӀащ Пилат Хьисэ. – УзутӀыпщыжынуи жорым урезгъэӀулӀынуи лъэкӀыныгъэ зэрызиӀэр пщӀэркъэ?

11– Ди щхьэщыгу ит Тхьэм къыуимытатэмэ, къызэпщӀэнӀауэ лъэкӀыныгъэ уиӀэнтэкъым, – къыжриӀащ Хьисэ. – Апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ, уэ сыкъыпӀэщӀэзыгъыхьам гуэныхь нэхъыбэ иӀэщ[+].

12Абы къыщыщӀэдзауэ, Хьисэ зэриутӀыпщыжыным и ужь итащ Пилат. Ауэ журтхэр зэрыгъэкӀийрт:

– Ар бутӀыпщыжмэ, кесарым уриныбжьэгъукъым. Пащтыхь зыфӀэзыщ дэтхэнэри кесарым и бийщ[+].

13А псалъэхэр щызэхихым, Хьисэ къыщӀишри, Пилат хеящӀэ тӀысыпӀэм тетӀысхьащ. А тӀысыпӀэр здэщыӀэ щӀыпӀэм и цӀэр Лифостротонщ, журтыбзэкӀэ Гаввафэщ. 14А махуэр ӀутӀыж махуэшхуэм и пэ къихуэ мэрем махуэт. Сыхьэтыр пщыкӀутӀым дежт ар.[*]

– Мис фи пащтыхьыр! – яжриӀащ Пилат журтхэм.

15– Ӏуш, Ӏуш, жорым еӀулӀ ар, – зэрыгъэкӀиящ ахэр.

– Фи пащтыхьыр жорым есӀулӀынуи? – яжриӀащ Пилат.

– Кесарым фӀэкӀа, нэгъуэщӀ пащтыхь диӀэкъым, – жаӀащ дин пашэшхуэхэм[+].

16Апхуэдэу щыхъум, Пилат Хьисэ жорым ираӀулӀыну яӀэщӀилъхьащ.


Хьисэ жорым зэрыраӀулӀар


(Маттэ 27:32-44; Марк 15:21-32; Лука 23:26-43)

Хьисэ здашэри ӀукӀыжащ итӀанэ. 17[•]Хьисэ, и жорыр ихьурэ, къалэм дэкӀри, «Щхьэ къупщхьэ» жыхуаӀэ щӀыпӀэм кӀуащ. А щӀыпӀэм журтыбзэкӀэ Голгофэщ зэреджэр. 18А щӀыпӀэм Хьисэ жорым щраӀулӀащ. ЦӀыхуитӀ ибгъу зырызым къыщыту, Хьисэ я зэхуакум дэту, жорхэм ираӀулӀащ.

19Пхъуэбгъу кӀапэм «Назарет щыщ Хьисэу журтхэм я Пащтыхьыр» жиӀэу, Пилат и зауэлӀхэм трыригъатхэри, жорым трыригъэӀулӀащ. Ар журтыбзэкӀи, алыджыбзэкӀи,[*] латиныбзэкӀи тратхат. 20Хьисэ жорым щраӀулӀа щӀыпӀэр къалэм и гъунэгъути, журтхэм ящыщу а тхыгъэм еджар куэд хъурт[+]. 21Журтхэм я дин пашэшхуэхэм Пилат жраӀащ:

– «Журтхэм я пащтыхьыр» жыпӀэу томытхэ, атӀэ Хьисэ «Сэ журтхэм срапащтыхьщ» жиӀэу зэрыщытар тетхэ.

22– Сэ стхар тхауэ щрет, – жиӀащ Пилат.

23ЗауэлӀхэм Хьисэ жорым щраӀулӀым, и щыгъынхэр ящтэри, дэтхэнэ зауэлӀми зы Ӏыхьэ иратурэ, ӀыхьиплӀу ягуэшащ. Джанэри ящтащ, арщхьэкӀэ джанэр мыдауэ, пщэм къыщыщӀэдзауэ и кӀэм нэс зы щэкӀышхуэу зэӀущауэ щытт.

24– Мыр зэпыдмыгъэжу, пхъэидзэ дывгъэщӀи, зытехуэм еттынщ, – жаӀащ абыхэм.

Апхуэдэу щӀэхъуар Хьисэ теухуауэ Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр[*] пэж хъун щхьэкӀэщ:

«Си щыгъынхэр зэхуагуэшащ,
си джанэм щхьэкӀэ пхъэидзэ ящӀащ».

А псалъэхэм тетущ зауэлӀхэм Хьисэ и щыгъыныр зэрагуэшар[+].

25Хьисэ и анэри, и анэм и шыпхъури, Клеопэ зи цӀэм и щхьэгъусэ Мэриемри, Магдалэ жылэм щыщ Мэриеми Хьисэ и жорым бгъэдэтт[+]. 26Хьисэ и анэмрэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу нэхъыфӀу илъагъумрэ абдежым щыту къыщилъагъум, и анэм жриӀащ:

– Уэ, цӀыхубз, мыращ иджы уи къуэр![+]

27Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэм жриӀащ итӀанэ:

– Мыращ иджы уи анэр!

Асыхьэтым къыщыщӀэдзауэ, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу зым езым и унэм Хьисэ и анэр ишащ, ар псэупӀэ хуэхъун щхьэкӀэ.


Хьисэ зэрылӀар


(Маттэ 27:45-56; Марк 15:33-41; Лука 23:44-49)

28[•]И лэжьыгъэр зэрынигъэсар ищӀэрти, Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтхэр пэж хъун щхьэкӀэ, Хьисэ жиӀащ:

– Псы схуолӀэ[+].

29Серчэ изу фалъэ щытт абдежым. ЩӀыфэр зэраӀуэт хъыданым серчэр быдэу зыщӀрагъэфщ, хьиссопкӀэ зэджэ къамыл башым ар фӀаӀури, Хьисэ и жьэм ирахьэлӀащ. 30Серчэм щӀэфа нэужь, Хьисэ жиӀащ:

– Си лэжьыгъэр нэзгъэсащ.

И щхьэр къыфӀигъащӀэри, и псэр итащ итӀанэ.

31Мэрем махуэт. КъыкӀэлъыкӀуэ щэбэтыр махуэшхуэт. Хьэдэхэр щэбэт махуэм жорхэм памыгъэлъын щхьэкӀэ, журтхэр Пилат елъэӀуащ:

– Жорхэм ираӀулӀахэм я лъэдийхэр зэпаудурэ,[*] хьэдэхэр жорхэм къыфӀахыжыну унафэ щӀы.

32Арати, зауэлӀхэр къакӀуэри, япэрейм и лъэдийр зэпаудащ. Хьисэ и гъусэу адрей жорым еӀулӀам и лъэдийри зэпаудащ. 33Хьисэ къыбгъэдыхьэхэри, зэрылӀар щалъагъум, абы и лъэдийр зэпамыуду къагъэнащ. 34ЗауэлӀхэм ящыщ гуэр Хьисэ и джабэм бжыкӀэ епыджащ. Зэрепыджу лъырэ псырэ къыщӀэкӀащ абы[+]. 35Къэхъуар зылъэгъуар а Ӏуэхум щыхьэт техъуащ, и щыхьэтыгъэри пэжщ. Ар зэрыпэжыр езыми ещӀэ. Фэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъун щхьэкӀэщ ар щыхьэт щӀэхъур[+]. 36Мы Ӏуэху псори апхуэдэу щӀэхъуар Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр[*] пэж хъун щхьэкӀэщ: «Абы и къупщхьэхэм ящыщ зыри зэпыудынукъым»[+]. 37Абы нэмыщӀу, Тхьэм и псалъэ тхахэм мыпхуэдэу хэтщ:[*] «Зэпыджам худэплъеинущ».


Хьисэ и хьэдэр кхъэлэгъунэм зэрыщӀалъхьар


(Маттэ 27:57-61; Марк 15:42-47; Лука 23:50-56)

38[•]Аримафей жылэм[*] щыщу, Исуф зи цӀэ лӀы гуэр щыӀащ. Ар Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм щэхуу ящыщт. А Ӏуэхугъуэр щӀибзыщӀыр журтхэм ящышынэти, аращ. Ар Пилат деж кӀуэри, елъэӀуащ:

– Хьисэ и хьэдэр жорым къыфӀэсхыжыну хуит сыщӀ, – жиӀэри.

Пилат хуит щищӀым, кӀуэри, Хьисэ и хьэдэр жорым къыфӀихыжащ Исуф[+].

39Исуф и гъусэу Никодими къэкӀуащ. Никодимщ Хьисэ деж жэщым къакӀуэуэ щытар. Мэ ӀэфӀ къызыпих удзу смирнэрэ алоерэ литрищэу хуэдиз зэхищӀари къыздихьащ абы[+]. 40А тӀум Хьисэ и хьэдэр жорым къыфӀахыжри, журтхэм хьэдэр зэрыщӀалъхьэж хабзэм тету, мэ ӀэфӀ къызыпих удзхэр и гъусэу, джэбынхэр хьэдэм ирашэкӀащ[+]. 41Хьисэ жорым щраӀулӀа щӀыпӀэм жыг хадэ щыӀэт. А хадэм хьэдэ зэи зыщӀамылъхьа кхъэлэгъуныщӀэ итт. 42Журтхэм щэбэт махуэм зыщыхуагъэхьэзыр махуэт, а кхъэлэгъунэри гъунэгъути, Хьисэ и хьэдэр абы щӀалъхьащ.

#### 20-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжар


(Маттэ 28:1-10; Марк 16:1-8; Лука 24:1-12)

1[•]Тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэм[*] пщэдджыжьым жьыуэ, кӀыфӀ зэхэту, Магдалэ жылэм щыщ Мэрием кхъэлэгъунэм кӀуащ. ЩыкӀуэм, кхъэлэгъунэм мывэшхуэр ӀугъэукӀуриикӀауэ илъэгъуащ[+]. 2Мэрием, ар щилъагъум, Симон Петррэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу нэхъ и щӀасэмрэ я деж жэри, яжриӀащ:

– Зиусхьэныр кхъэлэгъунэм къыщӀахащ, здахьари тщӀэркъым[+].

3Петррэ Хьисэ и гъуэгум ирикӀуэ адрей лӀымрэ унэм щӀэкӀри, кхъэлэгъунэмкӀэ яунэтӀащ. 4А тӀур зэгъусэу щӀэпхъуат, ауэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей лӀыр Петр нэхърэ нэхъ псынщӀэу жэрти, ар кхъэлэгъунэм япэ нэсащ. 5Зригъэзыхщ, щӀэплъэри, джэбынхэр щылъу илъэгъуащ, ауэ кхъэлэгъунэм щӀыхьакъым. 6Абы и ужь иту, Симон Петр нэсри, кхъэлэгъунэм щӀыхьащ. ЩыщӀыхьэм, джэбынхэр абдежым щылъу илъэгъуащ. 7Хьисэ и щхьэм ешэкӀауэ щыта джэбыныр адрей джэбынхэм ябгъэдэмылъу, щхьэхуэу, зэкӀуэцӀышыхьауэ нэгъуэщӀ щӀыпӀэ деж щылът. 8Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей лӀыр, япэ нэсар, кхъэлэгъунэм щӀыхьащ. Абыи псори илъагъури, и фӀэщ хъуащ; 9сыту жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу, Хьисэ лӀахэм къахэтыджыкӀыжын хуейуэ зэрыщытыр абыхэм иджыри къагурыӀуатэкъым[+]. 10Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я деж ягъэзэжащ итӀанэ.


Хьисэ Магдалэ жылэм щыщ Мэрием зыкъызэрыригъэлъэгъуар


(Марк 16:9-11)

11[•]Мэрием кхъэлэгъунэм деж щыту гъырт. Гъыурэ, кхъэлэгъунэм щӀэплъэну зыщригъэзыхым, 12мелыӀычитӀ, хужькӀэ хуэпауэ, Хьисэ и хьэдэр здэщылъам деж, зыр и щхьэмкӀэ, адрейри и лъапэмкӀэ, щысу илъэгъуащ[+]. 13Щилъагъум, абыхэм Мэрием къыжраӀащ:

– ЦӀыхубз, сыт уэ ущӀэгъыр?

– Си Зиусхьэным и хьэдэр щӀахащ, здахьари сщӀэркъым, – жиӀащ Мэрием.

14Ар зэрыжиӀэу къызэплъэкӀри, Хьисэ абдежым щыту илъэгъуащ, ауэ ар зэры-Хьисэр къицӀыхужакъым[+].

15– ЦӀыхубз, сыт уэ ущӀэгъыр? – къыжриӀащ Хьисэ. – Хэт узылъыхъуэр?

Мэрием, ар жыг хадэр зыгъэкӀ лӀырауэ къыфӀэщӀри, абы жриӀащ:

– Зи щӀыхь ин, ар щӀэзыхар уэрамэ, здэпхьар къызжеӀи, сэ ар къэсхьыжынущ[+].

16– Мэрием, – жиӀащ Хьисэ.

Ар щызэхихым, Мэрием зэплъэкӀри, журтыбзэкӀэ жиӀащ:

– Раввуни! (Раввуним къикӀыр «Дин ЕгъэджакӀуэ» жиӀэу аращ.)

17– УкъызэмыӀусэ, – жиӀащ Хьисэ, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Адэ лъапӀэм деж иджыри сыдэкӀуеижакъым, си къуэшхэм[*] я деж кӀуэи, яжеӀэ: «Сэ си Адэу, фэри фи Адэу, сэ си Тхьэу, фэри фи Тхьэм деж сыдэкӀуеижынущ»[+].

18Ар къыщыжриӀэм, Магдалэ жылэм щыщ Мэрием Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я деж кӀуэри, Зиусхьэныр зэрилъэгъуари а псалъэхэр къызэрыжриӀари яхуиӀуэтэжащ.


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм закъызэрыригъэлъэгъуар


(Маттэ 28:16-20; Марк 16:14-18; Лука 24:36-49)

19[•]А махуэ дыдэм, тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэм и пщыхьэщхьэм, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр унэ гуэрым щызэӀущӀащ. Журтхэм ящышынэрти, ахэр щызэӀущӀа унэм и бжэхэр къагъэбыдэжащ. Хьисэ абыхэм я деж къакӀуэщ, жыхафэгум къытеувэри, къажриӀащ:

– Фигу ирезагъэ!

20Ар жиӀэри, и Ӏэхэри и джабэри къаригъэлъэгъуащ. Зиусхьэныр щалъагъум, абы и гъуэгу ирикӀуэхэр гуфӀащ.

21– Фигу ирезагъэ! – къажриӀащ Хьисэ аргуэру. – Адэ лъапӀэм сэ сыкъызэригъэкӀуам хуэдэу, сэри фэ фызогъакӀуэ[+].

22Ар жиӀа нэужь, и гъуэгу ирикӀуэхэм епщэри яжриӀащ:

– Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр фигу илъ ирехъу[+]. 23Гуэныхьхэр зыхуэвгъэгъум хуэгъунущ, зыхуэвмыгъэгъум хуэгъунукъым[+].


«Уэ узи-Зиусхьэнщ икӀи узи-Тхьэщ» жиӀэу Фомэ Хьисэ зэрыжриӀар

24Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым языр, Фомэ, ТӀолъхуэныкъуэкӀэ зэджэр, Хьисэ къыщыкӀуам, адрейхэм я гъусатэкъым[+]. 25Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей лӀыхэм абы къыжраӀащ:

– Зиусхьэныр тлъэгъуащ.

– ГъущӀ ӀунапӀэхэр Хьисэ и Ӏэхэм ятезмылъэгъуауэ, си Ӏэпхъуамбэри а гъущӀ ӀунапӀэхэм тезмылъхьауэ, си Ӏэри Хьисэ и джабэм тезмылъхьауэ, си фӀэщ хъунукъым, – яжриӀащ Фомэ абыхэм.

26Махуий дэкӀа нэужь, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр аргуэру унэм щызэрихьэлӀащ, Фоми я гъусэу. Бжэхэр къагъэбыдэжа пэтми, Хьисэ къакӀуэщ, я пащхьэ къиувэри, къажриӀащ:

– Фигу ирезагъэ!

27Хьисэ Фомэ къыжриӀащ:

– Уи Ӏэпхъуамбэр мэуэ къытелъхьэ, си Ӏэхэми къеплъ. Уи Ӏэри къэший, си джабэм къытелъхьэ. Шэч къытомыхьэ, фӀэщхъуныгъэ зигъэӀэ.

28– Уэ узи-Зиусхьэнщ икӀи узи-Тхьэщ, – жриӀащ Фомэ Хьисэ[+].

29– Сэ сыплъэгъуати, уи фӀэщ хъуащ, – къыжриӀащ Хьисэ. – Мы Ӏуэхухэр ямылъэгъуауэ щыт пэтми, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэр гъуэгу махуэ теуващ итӀани[+].


Мы тхылъыр щӀэттхар

30Мы нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэм нэмыщӀ, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я пащхьэм мы тхылъым имыт нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ куэди къыщигъэлъэгъуащ[+]. 31Мы Ӏуэхухэр щӀэттхар Хьисэ Мэссихь Тхьэм и Къуэу зэрыщытымкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъун папщӀэщ, Хьисэ и цӀэкӀэ мыкӀуэдыжын гъащӀэ фиӀэ хъун щхьэкӀэщ а фӀэщхъуныгъэмкӀэ[+].

#### 21-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ цӀыхуиблым закъызэрыригъэлъэгъуар

1Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм Тивериадэ гуэлым[*] деж аргуэру закъыщригъэлъэгъуащ абы и ужькӀэ. Ар зэрыхъуар мыпхуэдэущ:[+] 2Симон Петр, ТӀолъхуэныкъуэкӀэ зэджэ Фомэ, Галилей хэкум ит Канэ жылэм щыщ Нафанаил, Зеведей и къуитӀыр, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ нэгъуэщӀ лӀитӀ зэгъусэт[+].

3– Бдзэжьеящэ сыкӀуэнущ, – яжриӀащ Симон Петр адрейхэм.

– Дэри уи гъусэу дынэкӀуэнущ, – къыжраӀащ адрейхэм. ИтӀанэ ежьэщ, кхъуафэжьейм итӀысхьэри кӀуащ, ауэ а жэщым зыри къаубыдакъым.

4Нэху щыщам, Хьисэ псы Ӏуфэм Ӏуутт, ауэ ар зэры-Хьисэр и гъуэгу ирикӀуэхэм къацӀыхужакъым[+].

5– Ныбжьэгъухэ, бдзэжьей къэвубыда? – къеупщӀащ Хьисэ.

– Хьэуэ, зыри къэдубыдакъым, – къыжраӀащ абыхэм[+].

6– Кхъуафэжьейм и ижьырабгъу лъэныкъуэмкӀэ хъыр хэвдзи, къэвубыдынущ, – яжриӀащ Хьисэ. Ар щажриӀэм, хъыр хадзэри, хъым апхуэдизкӀэ бдзэжьей куэд къихьати, къыхахыжын яхузэфӀэкӀакъым[+].

7И гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу Хьисэ нэхъ и щӀасэм Петр жриӀащ:

– Мыр Зиусхьэныращ.

Ар зэры-Зиусхьэныр щызэхихым, Симон Петр и щыгъын щӀыӀутелъыр зыщихати, ар зришэкӀыжри, псым зыхидзащ[+]. 8Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей лӀыхэм бдзэжьей зэрылъ хъыр къыздалъэфурэ, кхъуэфэжьейкӀэ къэсащ. Ахэр псы Ӏуфэм пэжыжьэтэкъым, ӀэфракӀэ щитӀым хуэдиз къудейт зэрыӀукӀар. 9Псы Ӏуфэм къыщысым, фӀамыщӀ мафӀэр зэщӀэгъэнауэ, абы бдзэжьей пэрылъу, щӀакхъуи бгъэдэлъу ялъэгъуащ.

10– Къэвубыда бдзэжьейхэм ящыщ къэфхь иджы! – яжриӀащ Хьисэ. 11Симон Петр кхъуафэжьеймкӀэ кӀуэри, бдзэжьей инхэр зэрыз хъыр псы Ӏуфэм кърилъэфэлӀащ. Хъым илъа бдзэжьейхэр щэрэ тхущӀрэ щырэ хъурт. Апхуэдиз илъа пэтми, хъыр итӀани зэфӀэтхъакъым.

12– ФыкъакӀуи, пщэдджыжьышхэр фышхэ, – яжриӀащ Хьисэ.

«Уэ хэт ущыщ?» жиӀэу, и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ зыри абы еупщӀыну тегушхуакъым. Ар зэры-Зиусхьэныр къащӀат. 13Хьисэ къакӀуэщ, щӀакхъуэр къищтэри, яритащ. Бдзэжьейри яритащ. 14Хьисэ лӀахэм къахэтэджыкӀыжа нэужь, и гъуэгу ирикӀуэхэм абдеж ещанэрейуэ закъригъэлъэгъуауэ арат[+].


Хьисэ Петр зэрепсэлъар

15Шха нэужь, Хьисэ Симон Петр еупщӀащ:

– Уэ, Симон, Иуан и къуэ, мыбыхэм фӀыуэ сызэралъагъум нэхърэ нэхъыфӀыжу сыплъагъурэ?

– АтӀэ, Зиусхьэн, – къыжриӀащ Петр. – Сэ уэ фӀыуэ узэрыслъагъур уощӀэ.

– Си щынэхэр гъэхъу! – жиӀащ Хьисэ.

16– Симон, Иуан и къуэ, фӀыуэ сыплъагъурэ? – етӀуанэу еупщӀащ Хьисэ абы.

– АтӀэ, Зиусхьэн, – къыжриӀащ Петр. – ФӀыуэ узэрыслъагъур уощӀэ.

– Си мэлхэм мэлыхъуэ яхуэхъу, – жиӀащ Хьисэ[+].

17– Симон, Иуан и къуэ, фӀыуэ сыплъагъурэ? – ещанэу еупщӀащ Хьисэ Петр.

«ФӀыуэ сыплъагъурэ?» жиӀэу, Хьисэ ещанэу къызэреупщӀар Петр и жагъуэ хъуауэ, къыжриӀащ:

– Зиусхьэн, уэ псори уощӀэ. ФӀыуэ узэрыслъагъури уощӀэ.

– Си мэлхэр гъэхъу, – жиӀащ Хьисэ. 18– Пэж дыдэр бжызоӀэ, уэ уи щӀалэгъуэм щыгъуэ уи бгым бгырыпх уэр-уэру щӀэпкъузэрти, уздыхуейм укӀуэрт. Ауэ жьы ухъумэ, уи Ӏэхэр пшиинурэ, нэгъуэщӀ гуэрым бгырыпхыр уи бгым къыпхущӀикъузэнурэ, уздэкӀуэну узыхуэмейм уишэнущ.

19Хьисэ апхуэдэу щӀыжриӀар Петр и лӀэкӀэ хъунур[*], Тхьэм и щӀыхьыр зэриӀэтыну щӀыкӀэр гуригъэӀуэн щхьэкӀэщ. Ар ириӀуэкӀа нэужь:

– Сэ си ужь къиувэ, – жриӀащ абы Хьисэ[+].


Хьисэрэ езым и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу нэхъыфӀу илъэгъуамрэ

20Петр къыщызэплъэкӀым, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу Хьисэ нэхъ и щӀасэр я ужь зэритым гу лъитащ. А лӀыращ пщыхьэщхьэшхэм щыгъуэ Хьисэ бгъэдэсу Ӏэнэм здыпэрысыр къеупщӀыгъар: «Зиусхьэн, тепщэныгъэ зиӀэхэм хэт уезыгъэубыдынур?» – жиӀэу[+].

21Петр а лӀыр щилъагъум, Хьисэ еупщӀащ:

– Зиусхьэн, мы лӀыр дауэ хъуну?

22– Сэ дунейм сыкъэкӀуэжыхукӀэ, ар псэуну сыхуеймэ, сыт уи Ӏуэхуу абы хэлъыр? – жиӀащ Хьисэ. – Уэ си ужь къиувэ![+]

23Арати, «Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ а лӀыр лӀэнукъым», жаӀэри фӀэщхъуныгъэ зиӀэ къуэшхэм хъыбар ирахьэжьащ. Ауэ «Ар лӀэнукъым», жиӀэу Хьисэ Петр жриӀатэкъым. Хьисэ къыжриӀар мыращ: «Сэ сыкъэкӀуэжыхукӀэ, ар псэуну сыхуеймэ, сыт уи Ӏуэхуу абы хэлъыр?»

24Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ а лӀыращ мы Ӏуэхухэм щыхьэт ятехъуэри ахэр зытхари. Абы и щыхьэтыгъэр зэрыпэжыр дэ дощӀэ[+].

25Хьисэ нэгъуэщӀ Ӏуэху куэди ищӀащ. Сэ зэрыслъытэмкӀэ, а Ӏуэху псори зырызурэ тхылъ пщӀатэмэ, а тхылъхэр мы дунейм техуэжынтэкъым. Ӏэмин[+].

### Апостолхэм

#### Апостолхэм

Апостолхэм


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


АПОСТОЛХЭМ Я ӀУЭХУЩӀАФЭХЭР


И Псэ ЛъапӀэр къахуригъэхыну Тхьэм апостолхэр къызэригъэгугъар

1-2Феофил[*] лъапӀэ, япэ дыдэм къыщыщӀэдзауэ Тхьэм Хьисэ уафэм щыдришеижа махуэм нэсыху, Хьисэ илэжьа Ӏуэху псори икӀи цӀыхухэм яригъэщӀа Ӏуэху псори си япэ тхылъым[*] итщ. Тхьэм уафэм дришеижын и пэкӀэ Хьисэ къыхиха апостолхэм[*] Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ унафэхэр яхуищӀащ[+]. 3Гугъуехь ишэча нэужь, лӀахэм шэч хэмылъу къазэрыхэтэджыкӀыжар куэдрэ яхуигъэпэжу, Хьисэ абыхэм закъригъэлъэгъуащ. Апостолхэм куэдрэ закъригъэлъагъурт махуэ плӀыщӀым къриубыдэу икӀи Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм[*] и Ӏуэхухэм яхутепсэлъыхьырт[+]. 4Ахэр зэхуишэсри, Хьисэ унафэ яхуищӀащ:

– Ерусалим къалэм фыдэмыкӀ, ауэ зи гугъу фхуэсщӀауэ, Адэ лъапӀэм фызэригъэгугъам[*] фыпэплъэ, – жиӀэурэ[+]. 5– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Иуан цӀыхухэр псыкӀэ иумэхъыу щытащ,[*] ауэ махуэ зыбжанэ нэхъ дэмыкӀыу, Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэмкӀэ фиумэхъынущ[+].


Хьисэ уафэм зэрыдэкӀуеижар

6Щызэхуэсым, апостолхэр Хьисэ еупщӀащ:

– Зиусхьэн, мы махуэра Израилым и пащтыхьыгъуэр щызэфӀэбгъэувэжынур[+]?

7– Адэ лъапӀэм езым и тепщэныгъэкӀэ пӀалъэрэ лъэхъэнэу игъэувахэмрэ фэ фщӀэну фыхуиткъым, – яжриӀащ Хьисэ[+]. 8– Ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къыщыфхуехкӀэ, лъэкӀыныгъэ фиӀэ хъунурэ, Ерусалим къалэми, Иудей, Самарие хэкухэми зэкӀэ дунейм и кӀэм нэсыху щыхьэт фыкъыщысхуэхъунущ[+].

9А псалъэхэр жиӀа нэужь, Хьисэ абыхэм ялъагъуу, Тхьэм уафэм дришеижащ. Пшэ къытехьэри, Хьисэ ямылъагъуж хъуащ[+].

10Хьисэ уафэм щыдэкӀуеижым, я нэхэр траубыдауэ уафэм дэплъей апостолхэм я пащхьэм щыгъын хужькӀэ хуэпа лӀитӀ[*] напӀэзыпӀэм къыщыхутащ[+].

11– Фэ, Галилей хэкум щыщ цӀыхухэр, – жаӀащ а лӀитӀым, – мыбдежым фыщыту уафэм щхьэ фыдэплъейрэ? Тхьэм уафэм дришеижа Хьисэ уафэм дэкӀуеижауэ зэрыфлъэгъуам хуэдабзэу къехыжынущ[+].


Иудэ и пӀэкӀэ езыхэм ящыщ хъуну апостолхэм Матфий зэрыхахар

12Апостолхэм, Елеон Ӏуащхьэм[*] къехыжри, ЕрусалимкӀэ ягъэзэжащ абы и ужькӀэ. Елеон Ӏуащхьэр Ерусалим пэгъунэгъут, щэбэт махуэ гъуэгу[*] хуэдизкӀэ нэхъ пэмыжыжьэу. 13Къалэм дыхьэжри, ахэр зыщӀэс унэ лъагэм щӀыхьэжащ: Петр, Екъуб, Иуан, Индрис; итӀанэ Филипп, Фомэ, Варфоломей, Маттэ, Алфей и къуэ Екъуб, Симону зи къэралым гурэ псэкӀэ хуэлажьэу щытар, Екъуб и къуэ Иудэ сымэ[+]. 14А псори зэгурыӀуауэ, Тхьэм зэпымыууэ елъэӀурт, цӀыхубз гуэрхэри, Хьисэ и анэ Мэриеми, Хьисэ и къуэшхэри я гъусэу[+].

15ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ гупым, цӀыхуищэрэ тӀощӀрэ хуэдиз хъууэ, Петр къахэувэри, а махуэхэм къажриӀащ:

16– Си къуэшхэ,[*] Тхьэм и псалъэу тхахэм хэт псалъэу Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Даут пащтыхьым и гум кърилъхьэу, Иудэ зи цӀэм теухуауэ жригъэӀахэр пэж хъун хуеящ. А Иудэращ Хьисэ зыубыдахэм гъуэгур езыгъэлъэгъуар.[*][+] 17Ари дэ тщыщу щытащ, мы Ӏуэхуми ди гъусэу ирилэжьащ[+].

18ЩӀэпхъаджагъэу ищӀам пэкӀуэу ирата пщӀэмкӀэ[*] Иудэ щӀыгу къищэхуащ. А щӀыгум бгъэгукӀэ техуэщ, и ныбэр зэгуэудри, и кӀуэцӀыр зэрыщыту къиуащ. 19Ерусалим дэс цӀыху псоми Иудэ къыщыщӀар зэхахащ, а щӀыгум Акелдамэ фӀащащ я бзэкӀэ. Абы къикӀыр «Лъы уасэ щӀыгущ»[+].

20Петр къыщӀигъужащ итӀанэ:

– Уэрэд лъапӀэхэм мыпхуэдэу итщ:[*]

«И унэр нэщӀ ирехъу.
Зыри щӀремыс».

Мыпхуэдэуи итщ:

«Абы и Ӏуэхур нэгъуэщӀ гуэрым ирещти,
абы и пӀэм ирыреувэ»[+].

21-22– Аращи, Хьисэ лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжамкӀэ дэ ди гъусэ нэгъуэщӀ гуэр щыхьэт хъун хуейщ Иудэ и пӀэкӀэ. А щыхьэтыр Хьисэ къытхыхьэ-тхэкӀыжу щыщыта зэман псоми, Иуан Хьисэ щиумэхъа махуэм къыщыщӀэдзауэ ар Тхьэм уафэм щыдришеижам нэсыху, ди гъусэу щытахэм ящыщын хуейщ[+].

23Апхуэдэу лӀитӀ ягъэуващ: ВарсавэкӀэ зэджэ икӀи Иуст зыхужаӀэ Исуфрэ Матфийрэ[+].

24-25Тхьэм елъэӀуурэ жаӀащ итӀанэ:

– Зиусхьэн, уэ цӀыху псоми я гум илъыр уощӀэ. Мы лӀитӀым ящыщу, апостолым и Ӏуэхур ищӀэну къыхэпхар дыгъэлъагъу; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а Ӏуэхур къигъанэри, Иудэ езым хуэфащэ щӀыпӀэм кӀуащ[+].

26Пхъэидзэ ящӀри, Матфий и пхъэр къикӀащ. Апостол пщыкӀузым я гъусэу, Матфий апостол хъуащ апхуэдэу.

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къазэрыхуехар

1Пэнтэкост махуэшхуэр[*] къыщысым, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори зы щӀыпӀэм щызэхуэсат[+]. 2НапӀэзыпӀэм жьапщэшхуэ макъым хуэдэу зы макъ уафэм къехри, ахэр зыщӀэс унэм макъышхуэр щӀэз хъуащ. 3МафӀэм хуэдэу бзэгухэр къахуэлъэгъуащ. А бзэгухэм загуэшри, абыхэм ящыщ дэтхэнэми зы бзэгу къытенащ[+]. 4Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр а псоми я гум хуабжьу хыхьэри, хамэбзэхэмкӀэ псалъэу щӀадзащ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къызэригъэпсэлъам хуэдэу[+].

5Дунейм тет дэтхэнэ лъэпкъым щыщу Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъ журтхэр Ерусалим дэст. 6А макъышхуэр къыщыӀум, зыхуахьынур ямыщӀэу, цӀыху куэд зэхуэжэсащ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щхьэж и бзэкӀэ ахэр псалъэу дэтхэнэми зэхихырт. 7Хуабжьу ягъэщӀагъуэу жаӀащ:

– Мы къэпсалъэ цӀыху псори Галилей хэкум щыщкъэ? 8Апхуэдэу щыщыткӀэ, дэ тщыщу дэтхэнэми и бзэкӀэ ахэр къэпсалъэу зэхихын зэрыхъуар дауэ? 9Парфие, Мидие, Елам къэралхэм щыщхэми, Месопо-тамием исхэми, хэкухэу Иудейрэ Каппадокиерэ, Понтрэ Асиерэ, 10Фригиерэ Памфилиерэ исхэми, Мысырым исхэми, Ливие къэралым щыщ Кириние къалэм пэгъунэгъу лъэныкъуэм исхэми, Рим къалэшхуэм къикӀахэми, 11журтхэми, прозелитхэми,[*] Крит хытӀыгум[*] щыщхэми, хьэрыпхэми, Тхьэм илэжьа Ӏуэхушхуэхэм я хъыбарыр ди бзэхэмкӀэ къаӀуатэу дэ псоми зэхыдох[+].

12ЦӀыху псоми ягъэщӀагъуэу, зыхуахьынур ямыщӀэу, жаӀащ:

– Сыт мы къэхъуар зищӀысыр?

13– Ахэр фадэ ӀэфӀ ефэкъуащ! – абыхэм ящӀэнакӀэу жаӀащ языныкъуэхэм[+].


Петр цӀыхубэм я пащхьэм Пэнтэкост махуэшхуэм къызэрыщыпсэлъар

14Адрей апостол пщыкӀузым я гъусэу къэтэджщ, и макъым зригъэӀэтри, Петр псалъэу щӀидзащ:

– Фэ, си къуэш журтхэмрэ Ерусалим дэсхэмрэ, мыр зэвгъащӀэ, мы къыжысӀэм федаӀуэ. 15Фэ фызэригугъэм хуэдэу, мы лӀыхэр чэфкъым, сыту жыпӀэмэ пщэдджыжьыр иджыри сыхьэтибгъу[*] хъуа къудейщ. 16Мыбы къыщыхъуар Иоил бегъымбарыр мыпхуэдэу зытепсэлъыхьа Ӏуэхурщ.[*]

17«Тхьэм мыпхуэдэу жеӀэ:
Дунейм и иужьрей махуэхэм
сэ си Псэ ЛъапӀэр
цӀыху псоми къахуезгъэхынущ.
Си псалъэхэр фи къуэхэмрэ фипхъухэмрэ
я гум къислъхьэнурэ, жезгъэӀэнущ.
Фи щӀалэхэми Ӏуэхухэр къахуэзгъэлъэгъуэнущ,
фи нэхъыжьхэми пщӀыхьэпӀэхэр езгъэлъагъунущ.
18А махуэхэм си ӀурыщӀэ[*]
цӀыхухъухэми цӀыхубзхэми
си Псэ ЛъапӀэр къахуезгъэхынущ,
си псалъэхэри я гум къислъхьэнурэ,
жезгъэӀэнущ.
19Уафэм Ӏуэху телъыджэхэр
къыщызгъэлъэгъуэнущ,
щӀылъэми нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр
къыщызгъэлъэгъуэнущ:
лъы, мафӀэ, Ӏугъуэшхуэ флъагъунущ[+].
20Зиусхьэным и махуэ лъапӀэу
щӀыхьышхуэ зиӀэр къэсын и пэкӀэ
дыгъэр ункӀыфӀынущ,
мазэри лъым хуэдэ хъунущ[+].
21Абы щыгъуэ къыдэӀэпыкъункӀэ Зиусхьэным
елъэӀу дэтхэнэри мыкӀуэду къелынущ»[+].

22Петр къыщӀигъужащ абы и ужькӀэ:

– Израил цӀыхухъухэ, мы псалъэхэм фыкъедаӀуэ: Назарет щыщ Хьисэ Тхьэм зэрыщыщыр фэркӀэ къигъэщыпкъащ. Тхьэм ар къызэригъэщыпкъэжар Хьисэ лъэкӀыныгъэшхуэ зыхэлъ телъыджэхэмрэ Ӏуэху телъыджэхэмрэ фи деж зэрыщригъэлэжьамрэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр фигъэлъагъуну зэрылъигъэкӀамрэщ[+]. 23Тхьэм зэриухам тету икӀи а Ӏуэхур къэхъун и пэкӀэ ищӀэу зэрыщытам тету, Хьисэ къыфӀэщӀыхьащ. ЦӀыху бзаджэхэм ар жорым иревгъэӀулӀри евгъэукӀащ[+]. 24Ауэ Тхьэм ар лӀэныгъэм и гугъуехь шэчыным хишыжри, лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ажалыр абы пэлъэщакъым[+]. 25Хьисэ теухуауэ Даут бегъымбарым мыпхуэдэу жиӀащ:[*]

«Зиусхьэныр си пащхьэм иту
слъагъу зэпыту щытащ.
ЗыкӀи симыгъэгузэвэн щхьэкӀэ,
ар си ижьырабгъумкӀэ къыщытщ[+].
26Аращи, си гур мэгуфӀэ,
си бзэри мэубзэрабзэ.
Сипкъми гугъапӀэфӀ иӀэу зигъэпсэхужынущ.
27Сыту жыпӀэмэ си псэр
хьэдрыхэ къыщыбнэнукъым.
Уэ уи ӀурыщӀэ цӀыху лъапӀэм
и хьэдэр бгъэфынукъым[+].
28ГъащӀэм хуэкӀуэ гъуэгухэр сыбгъэщӀащ.
Сэ уи дэжи сыщыбгъэгуфӀэнущ»[+].

29– Си къуэшхэ, ди адэшхуэ Даут теухуауэ сигу зэӀухауэ сыпсэлъэну хуит сыфщӀ. Ар дунейм ехыжащ икӀи щӀалъхьэжащ, абы и кхъэлэгъунэр ди деж щыӀэщ ноби[+]. 30Даут бегъымбару щытащ, абы ищӀэрт езым къытехъукӀыну цӀыхухэм ящыщу Мэссихьыр[*] езы Даут и пащтыхь тахътэм тригъэтӀысхьэну Тхьэм псалъэ быдэкӀэ къызэригъэгугъар.[*][+] 31Аращи, Даут къэхъунур ищӀэрти, Мэссихь къытепсэлъыхьу,[*] «Тхьэм абы и хьэдэр хьэдрыхэ къыщинэнукъым» икӀи «абы и хьэдэр игъэфынукъым» щыжиӀэм, зи гугъу ищӀар Мэссихь лӀахэм къахэтэджыкӀыжыну зэрыщытарщ[+]. 32А Хьисэращ Тхьэм лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжар икӀи дэ псори а Ӏуэхум дрищыхьэтщ. 33Тхьэм Хьисэ уафэм дришеижу, и ижьырабгъумкӀэ зыбгъэдигъэтӀысхьа нэужь, Адэ лъапӀэм къызэригъэгугъа и Псэ ЛъапӀэр абы къритащ, фэ зэрыфлъагъущ, икӀи зэрызэхэфхщи, Хьисэ а Псэ ЛъапӀэр дэ къытхуригъэхащ[+]. 34Даут уафэм дэкӀуеижакъым, ауэ мыпхуэдэу жиӀащ:[*]

«Тхьэуэ Зиусхьэным си Зиусхьэным къыжриӀащ:[+]
35Уи бийхэр уи лъэгу къыщӀэзгъэувэху,
си ижьырабгъумкӀэ къызбгъэдэтӀысхьэ».

36– Аращи, Израил цӀыху псоми мыр быдэу зэвгъащӀэ: фэ жорым ефӀулӀа Хьисэ Тхьэм Зиусхьэн икӀи Мэссихь ищӀащ.

37Ар щызэхахым, цӀыхухэр къэгузэващ. Петррэ адрей апостолхэмрэ жраӀащ абыхэм:

– Ди къуэшхэ, сыт дэ тщӀэн хуейр[+]?

38– Фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэжи, Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ псоми зыдвгъэумэхъ, Тхьэм фи гуэныхьхэр къыфхуигъэгъун щхьэкӀэ, – яжриӀащ Петр. – Тхьэм и тыгъэу езым и Псэ ЛъапӀэр фи гум кърилъхьэнущ итӀанэ[+]. 39Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэр къызыхуригъэхыну игъэгугъар фэращ, фи бынхэращ, дэни щыпсэу цӀыхухэрщ – езым и бын хъуну Зиусхьэну ди Тхьэм къыхуриджа цӀыхухэрщ[+].

40НэгъуэщӀ псалъэ куэдкӀи хуабжьу тригъэчыныхьурэ Петр абыхэм елъэӀуащ:

– Мы лъэпкъ бзаджэм Тхьэм зыхевгъэшыжи, фымыкӀуэду зыкъревгъэгъэл.

41Петр и псалъэхэм еувэлӀахэм зрагъэумэхъащ. ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я бжыгъэм минищ хуэдиз хэхъуащ а махуэм. 42ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуа цӀыхухэр апостолхэм я деж емызэшу щеджэ зэпытт, зэшхэм хуэдэу зэхэтт, щӀакхъуэ зэдэзэгуащӀыкӀырт[*], икӀи Тхьэм зэпымыууэ елъэӀурт.


ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр зэшщ

43Апостолхэм Ӏуэху телъыджэ куэд ящӀэрт, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ куэди къагъэлъагъуэрти, цӀыху псоми я гум шынагъэ илъ хъуащ. 44ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори зэгъусэт, яӀэу хъуари я зэхуэдэт[+]. 45Я мылъкухэмрэ я хьэпшыпхэмрэ ящэри, къыщӀэкӀар щхьэж зэрыхуэныкъуэ елъытауэ ягуэшащ. 46Махуэ къэс зэакъылэгъуу, Тхьэм и унэшхуэм щызэхуэс зэпытт. Я унэхэми щӀакхъуэр щызэгуащӀыкӀырт, зэщыгуфӀыкӀрэ ягу зэхуэкъабзэу зэдэшхэрт. 47Тхьэм щӀыхь хуащӀырт икӀи цӀыху псоми я гум дыхьэрт. Зиусхьэным мыкӀуэду къригъэлхэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я бжыгъэм махуэ къэс хигъахъуэрт.

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Зи лъэр къыщӀэмыувэ лӀыр Петррэ Иуанрэ Тхьэм и унэшхуэм и куэбжэм деж зэрыщагъэхъужар

1Махуэ гуэрым шэджагъуэ нэужь хъуауэ, цӀыхухэр Тхьэм щелъэӀу сыхьэтищым деж[*] Петррэ Иуанрэ Тхьэм и унэшхуэм кӀуащ. 2Къызэралъху лъандэрэ зи лъэр къыщӀэмыувэ лӀы гуэр Тхьэм и унэшхуэм и куэбжэхэм ящыщу «Куэбжэ дахэ» жыхуаӀэм деж къыӀуахьащ. Ар махуэ къэс къахьырти, Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэхэм факъырэ Ӏус щелъэӀуу а куэбжэм деж щагъэтӀысырт[+]. 3Петррэ Иуанрэ Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэу щилъагъум, а лӀыр лъэӀуащ:

– Псапэ тыхь къызэфт, – жиӀэри.

4Петррэ Иуанрэ я нэхэр а лӀым траубыдэри, Петр жиӀащ:

– Моуэ зэ къыдэплъ!

5Зыгуэр къратынкӀэ ящыгугъыу, лӀыр абыхэм яхудэплъеящ.

6– Сэ дыжьыни дыщи сиӀэкъым, – жиӀащ Петр, – ауэ сиӀэр узот: Назарет щыщ Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ унафэ пхузощӀ, къэтэджи, зекӀуэ![+]

7Петр а лӀым и Ӏэ ижьыр иубыдри къызэфӀигъэуващ. ЛӀым и лъакъуэхэми къупщхьэ зэрытыпӀэхэми къару къахыхьэжащ а напӀэзыпӀэм[+]. 8Къыщылъэтщ, ежьэри, къызекӀуэу щӀидзащ абы. Петррэ Иуанрэ я гъусэу Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэри, къызекӀуэурэ, дэпкӀейурэ, Тхьэм щӀыхь хуищӀащ итӀанэ[+]. 9Тхьэм щӀыхь хуищӀурэ абы зэрызекӀуэр цӀыху псоми щалъагъум, 10Тхьэм и унэшхуэм и «Куэбжэ ДахэкӀэ» зэджэм деж факъырэ Ӏус къыхихыу щысар зэрыарар къацӀыхужащ икӀи а лӀыр зэрыхъужар ягъэщӀэгъуащ яфӀэтелъыджащэу.


ЦӀыхубэм я пащхьэм Петр къызэрыщыпсэлъар

11Зи лъэ къыщӀэувэжа лӀыр Петррэ Иуанрэ я ужь имыкӀыу здэкӀуэм, цӀыху псоми хуабжьу ягъэщӀагъуэурэ, Сэлмэн пащтыхьым и цӀэр зезыхьэ, щхьэ зытелъ сэххэр зиӀэ пщӀантӀэм деж жэхэри, абыхэм я деж цӀыхухэр щызэхуэсащ[+]. 12Ар щилъагъум, Петр цӀыхухэм яжриӀащ:

– Израил цӀыхухэ, сыт ар щӀэвгъэщӀагъуэр? Сыт апхуэдизу дэ фыкъыщӀыдэплъыр? Дэр-дэру къаруушхуэ диӀэу, е Тхьэр ину зэрыдгъэлъапӀэм щхьэкӀэ, мы лӀым и лъэр къыщӀэдгъэувэжауэ фи гугъэ? 13Мы лӀым къехъулӀамкӀэ Ибрэхьими, Исхьэкъи, Екъуби я Тхьэуэ ди адэшхуэхэм я Тхьэм и Къуэ Хьисэ и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм я пащхьэм къыщигъэлъэгъуащ. Ар фэ тепщэныгъэ зиӀэхэм евгъэубыдащ. Пилат Ӏэтащхьэм[*] ар къиутӀыпщыжыну и гугъарэ пэт, фэ абы и пащхьэм Хьисэ щызэфпэсакъым[+]. 14ЦӀыху ЛъапӀэр икӀи Захуэр зэфпэсакъым, абы и пӀэкӀэ лӀыукӀ гуэр къыфхуиутӀыпщыжыну Пилат Ӏэтащхьэм фелъэӀуащ[+]. 15ГъащӀэ пэжыр цӀыхухэм езытыр фыукӀащ, ауэ Тхьэм ар лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ. Дэ а Ӏуэхум дрищыхьэтщ. 16Мы лӀы флъагъум икӀи фцӀыхум Хьисэ и цӀэм дзыхь зэрыхуищӀам щхьэкӀэ къару иӀэ хъужащ. Хьисэ и цӀэмрэ абы и деж къикӀ фӀэщхъуныгъэмрэщ мы лӀыр фэ псоми фи пащхьэм щызыгъэхъужар.

17– Абы нэмыщӀу, си къуэшхэ, фэри фи тхьэмадэхэми Хьисэ ефщӀар фи гунэфыгъэкӀэ зэрыфщӀар сощӀэ сэ[+]. 18Тхьэм бегъымбар псоми я гум кърилъхьэри, къажригъэӀащ езым и Мэссихь гугъуехь куэд ишэчын хуейуэ зэрыщытыр, Тхьэм зэриухам хуэдэуи хъуащ. 19Аращи, Тхьэм фэ гуэныхьу фщӀахэр къыфхуигъэгъун щхьэкӀэ, абыхэм фахущӀегъуэжи, Тхьэм и гъуэгу фытехьэ. 20Фигухэм зыщагъэпсэхужын зэманхэр Зиусхьэным деж къикӀынущ итӀанэ икӀи Тхьэм Мэссихьу къыфхуигъэува Хьисэр къигъэкӀуэжынущ. 21Тхьэм псори тэмэму зэтригъэувэху, Мэссихь уафэм щыӀэн хуейщ, Тхьэм и бегъымбар лъапӀэхэм я гум кърилъхьэу къазэрыжригъэӀам тету[+]. 22Псалъэм щхьэкӀэ, Мусэ бегъымбарым жиӀащ:[*] «Зиусхьэну фи Тхьэм фи къуэшхэм ящыщу сэ схуэдэ бегъымбар гуэр къигъэкӀуэнущ. Абы къывжиӀэ псоми федэӀуэн хуейщ[+]. 23А бегъымбарым жиӀэм емыдаӀуэр лъэпкъым хэкӀуэдыкӀынущ».

24– Адрей бегъымбар псоми, Самуел бегъымбарым деж къыщыщӀэдзауэ, абы къыкӀэлъыкӀуахэри яхэту, Тхьэм и псалъэхэр зи гум кърилъхьэу зыжригъэӀа бегъымбар псоми мы махуэхэм я гугъу ящӀат. 25Бегъымбархэм я жьэкӀэ Тхьэм цӀыхухэр къызэригъэгугъа Ӏуэхухэр зыгъуэтыр фэращ, Тхьэм езымрэ фи адэшхуэхэмрэ яку дилъхьа зэгурыӀуэныгъэм и ӀыхьэфӀри зыгъуэтыр фэращ, Тхьэм Ибрэхьим бегъымбарым къызэрыжриӀам хуэдэу, «Уэ къыптехъукӀыну цӀыхум и хьэтыркӀэ дунейм тет лъэпкъ псоми си нэфӀ ящызгъэхуэнущ»[+]. 26Тхьэм езым и Къуэр къыщигъэлъагъуэм, лъэпкъхэм ящыщу япэ дыдэу къызыхуигъэкӀуар фэращ, фэ фщыщ дэтхэнэри и гъуэгу мыхъумыщӀэм трыригъэгъэкӀыу и нэфӀ къыщригъэхуэн щхьэкӀэ.

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм журт пашэхэм Петррэ Иуанрэ зэрырашар

1Петррэ Иуанрэ цӀыхухэм здепсалъэм, дин пашэхэри, Тхьэм и унэшхуэм и хъумакӀуэхэм я пашэхэри, саддукейхэри хуабжьу губжьауэ а тӀум къабгъэдыхьащ,[+] 2Петррэ Иуанрэ цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр ирагъащӀэурэ, Хьисэ лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжам хуэдэу, лӀахэр къызэрытэджыжынур хуаӀуатэрти. 3Абыхэм Петррэ Иуанрэ яубыдри, пщыхьэщхьэ хъуати, етӀуанэ махуэм нэсыху лъэхъуэщым щӀадзащ[+]. 4Петррэ Иуанрэ хъыбару яӀуатэр зэхэзыхахэм ящыщ куэдым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ. Абыхэм я бжыгъэр цӀыху минитху хуэдиз хъуащ.

5Журт пашэхэри, нэхъыжьхэри, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри етӀуанэ махуэт Ерусалим щызэӀущӀащ. 6Дин пашэшхуэ Аннэ* зи цӀэр абы щыӀэт, абы нэмыщӀкӀэ Кайафэ,[*] Иуан, Александр, дин пашэшхуэм и унагъуэм щыщу нэгъуэщӀ лӀыхэри абы щӀэст[+]. 7Абыхэм Петррэ Иуанрэ утыкум кърашэри, ахэр къеупщӀащ:

– Сыт хуэдэ къарукӀэ, е хэт и цӀэкӀэ а лӀыр зэрывгъэхъужар[+]?

8Ар щыжаӀэм, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр Петр и гум хуабжьу хыхьэри, яжриӀащ:

– Ди лъэпкъ пашэхэ, ди нэхъыжьхэ![+] 9Зи лъэр къыщӀэмыувэ лӀым фӀыуэ хуэтщӀам фыхэплъэурэ, «Ар дауэ хъужынкӀэ хъуа?» жыфӀэу нобэ фыкъыщыдэупщӀкӀэ,[+] 10фэри Израил лъэпкъми зэрыщыту мыр зэвгъащӀэ: Назарет щыщ Хьисэ Мэссихь и цӀэм и къарурщ мы цӀыхур зыгъэхъужар, абы и фӀыгъэкӀэщ ар фи пащхьэ зэритыр. Хьисэ фэ жорым ефӀулӀащ, ауэ Тхьэм ар лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ. 11Аращ

«ухуакӀуэхэм зрамыпэсу хыфӀадзэжа мывэу
унэр зэтезыӀыгъ мывэ лъабжьэ хъуар».[*][+]

12– ЦӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлыр Хьисэ и закъуэщ. Абы и цӀэм нэмыщӀ, дымыкӀуэду дыкъезыгъэлыфын Тхьэм уафэм и щӀагъым щӀэт цӀыхухэм иритауэ зыри щыӀэкъым[+].

13Журт пашэхэм Петррэ Иуанрэ яӀэ гукъыдэжыр щалъагъум, ахэр щӀэныгъэ зимыӀэ цӀыху къызэрыгуэкӀыу зэрыщытми гу щылъатэм, ягъэщӀэгъуащ, Хьисэ зэригъусари къащӀащ. 14ЛӀы ягъэхъужар абыхэм я гъусэу абдеж щыту ялъэгъуа щхьэкӀэ, жраӀэну зыри къахуэгъуэтакъым[+]. 15Апхуэдэу щыхъум, СинедрионкӀэ[*] зэджэ хасэ пэшым щӀагъэкӀри, езыхэм зэчэнджэщыжу щӀадзащ. 16Зэчэнджэщыжурэ, мыпхуэдэу жаӀащ:

– Мы лӀитӀым сыт етщӀэнур? Ерусалим дэс цӀыху псоми ящӀэ абыхэм Ӏуэху телъыджэхэр зэралэжьар. Дэ ар тхущӀэхъумэнукъым. 17Ауэ къэхъуам и хъыбарыр нэхъ куэдым яхэмыӀуэн щхьэкӀэ, «Хьисэ и цӀэкӀэ зыгуэрым фепсалъэмэ, фэдгъэпшыныжынущ», жытӀэу, мы лӀыхэр дгъэшынэн хуейщ.

18Петррэ Иуанрэ хасэ унэм къыщӀашэжри, Хьисэ и цӀэкӀэ зыри жамыӀэжыну икӀи цӀыхухэм ирамыгъэщӀэну быдэу жраӀащ. 19АрщхьэкӀэ Петррэ Иуанрэ абыхэм жраӀащ:

– Тхьэм демыдаӀуэу, фэ дывэдэӀуэныр Тхьэм дежкӀэ хъунрэ мыхъунрэ фэр-фэрурэ фегупсыс[+]. 20Дэ Ӏуэхуу тлъэгъуамрэ зэхэтхамрэ дымыӀуэтэжу хъунукъым.

21Журт пашэхэм аргуэру «ФыкъыдэмыдаӀуэмэ, фэдгъэпшыныжынущ» кӀийуэ къыжраӀэри, къаутӀыпщыжащ. Абыхэм гугъуехь щӀрагъэшэчын щхьэусыгъуэ ягъуэтакъым, а къэхъуам щхьэкӀэ цӀыху псоми Тхьэм щӀыхь хуащӀу щӀадзакӀэти[+]. 22Мы нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэмкӀэ апостолхэм ягъэхъужа лӀым и ныбжьыр илъэс плӀыщӀым щӀигъуат.


ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр Тхьэм зэрелъэӀуар

23Петррэ Иуанрэ къыщаутӀыпщыжым, я гъусэхэм деж ягъэзэжри, дин пашэшхуэхэмрэ нэхъыжьхэмрэ къыжраӀар яӀуэтэжащ. 24Ар щызэхахым, ахэр макъышхуэкӀэ зэдежьууэ Тхьэм елъэӀуащ:

– Зиусхьэн, уафэри, щӀылъэри, хыри, абыхэм щыӀэ псори къэзыгъэщӀар уэращ. 25Ди адэшхуэу Даут и жьэкӀэ уэ укъыдэпсэлъат. Ар уэ уи ӀурыщӀэ щытащ, уи Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀи мы псалъэхэр абы жебгъэӀащ:[*]

«Хамэ лъэпкъхэр сыт щӀэгубжьыр?
ЦӀыхухэми пщӀэ зимыӀэ мурадхэр сыт щӀаӀэр?
26Дунейм и пащтыхьхэм зыкъаӀэтащ,
пашэхэри зэхуэсри,
Зиусхьэну Тхьэмрэ
езым и Мэссихьу дагъэ зыщыхуамрэ
япэувынхэу зэгурыӀуащ»[+].

27– А псалъэхэр пэжщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Ирод пщымрэ[*] Ӏэтащхьэу Понтий Пилатрэ мы къалэм щызэхуэсащ, хамэ лъэпкъхэри израил цӀыхухэри я гъусэу, уэ уи Къуэ лъапӀэ Хьисэу дагъэ зыщыпхуам пэувыну[+]. 28Уэ уи лъэкӀыныгъэшхуэкӀи уи гухэлъкӀи къэхъун хуея, уэ ипэкӀэ бгъэува Ӏуэхухэр абыхэм ягъэзэщӀащ. 29Иджы, Зиусхьэн, «ФыкъыдэмыдаӀуэу щытмэ, фэдгъэпшыныжынущ», жаӀэурэ абыхэм зэрыжаӀэм еплъ, уэ уи псалъэхэр цӀыхухэм дытегушхуауэ хуэтӀуэтэну дэ, уи ӀурыщӀэхэм, къару къыдэт[+]. 30Аращи, уэ уи Къуэ лъапӀэ Хьисэ и цӀэкӀэ сымаджэхэр бгъэхъужыну, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр къэбгъэлъэгъуэну икӀи Ӏуэху телъыджэхэр блэжьыну уи Ӏэр къытхуэший!

31Тхьэм елъэӀуа нэужь, ахэр щызэхуэса щӀыпӀэм щӀыр щыхъеящ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр псоми я гум хуабжьу хыхьауэ, гушхуэныгъэшхуэ яхэлъу, Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм хуаӀуатэрт абыхэм[+].


ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я мылъкур я зэхуэдэу зэрыщытар

32ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори ягурэ я псэкӀэ зыт. Зыми и мылъкум теухуауэ «Мыр сысейщ» жиӀэртэкъым, атӀэ яӀэ псори я зэхуэдэт[+]. 33Хьисэ лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжам къарушхуэкӀэ щыхьэт техъуэрт апостолхэр икӀи Тхьэм и нэфӀыр а псоми ину къащыхуэрт. 34Абыхэм зыгуэр хуэныкъуэ цӀыху зыри яхэттэкъым; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щӀыгу е унэ зиӀэ псоми ахэр ящэжурэ, ахъшэу къыщӀэкӀар къахьурэ,[+] 35апостолхэм я пащхьэм къралъхьэрт. Ахъшэм щыщ апостолхэм щхьэж зэрыхуэныкъуэ елъытауэ цӀыхухэм хуагуэшырт.

36Кипр хытӀыгум[*] щыпсэу Левий унагъуэ лъэпкъым щыщ лӀы гуэр щыӀащ. А лӀым и цӀэр Иосийт. Апостолхэр абы ВарнавэкӀэ еджэрт (Варнавэм къикӀыр «ЦӀыхухэр Зыгъэгушхуэ» жиӀэу аращ.)[+] 37Абы иӀа щӀыгур ищэщ, ахъшэр къихьри, апостолхэм я пащхьэм кърилъхьащ.

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Ананийрэ Сапфирэрэ я хъыбар

1Ананий и цӀэу лӀы гуэр щыӀащ. Абырэ и щхьэгъусэ Сапфирэрэ я мылъкум щыщ ящащ. 2Фызым къыдищӀэу, Ананий мылъкум къыщӀаха уасэм и щхьэм папщӀэ зы тӀэкӀу къыхихщ, къэнар ихьри, апостолхэм я пащхьэм ирилъхьащ.

3Ананий, – жиӀащ Петр, – Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм пцӀы хуэбупсынуи, щӀым и уасэм щыщ уи щхьэм хухэпхынуи шейтӀаным уи гум кърилъхьэнкӀэ дауэ хъуа? 4ЩӀыр пщэн и пэкӀэ ууейуэ щытакъэ? Пща нэужь, ахъшэм узыхуейр епщӀэну ухуиттэкъэ? Мыпхуэдэу пщӀэну уи гум къихьэнкӀэ щхьэ хъуа? ПцӀы зыхуэбупсар цӀыхухэракъым, Тхьэращ.

5А псалъэхэр щызэхихым, къытехуэри, Ананий и псэр хэкӀащ. Къэхъуар зэхэзыха псори шынагъуэшхуэм зэщӀиубыдащ. 6ЩӀалэ ныбжьыщӀэ гуп къакӀуэщ, хьэдэм джэбын ирашэкӀщ, унэм щӀахри щӀалъхьэжащ.

7Сыхьэтищ хуэдиз дэкӀа нэужь, къэхъуар имыщӀэу, Ананий и щхьэгъусэр унэм щӀыхьэжащ.

8– КъызжеӀэ, – жриӀащ Петр абы, – щӀыр мыпхуэдиз ахъшэкӀэ фща?

– Пэжщ, апхуэдиз ахъшэщ зэрытщар, – жиӀащ цӀыхубзым.

9– Сыт Зиусхьэным и Псэ ЛъапӀэр вгъэунэхуну фыщӀызэгурыӀуар? – жриӀащ Петр абы. – Мис, уэ уи щхьэгъусэм и хьэдэр щӀэзылъхьэжахэр къыщӀохьэ, уэ уи хьэдэри щӀахынущ.

10Петр и лъабжьэм къыщӀэхуэри, цӀыхубзым и псэр хэкӀащ асыхьэтым. ЩӀалэ ныбжыщӀэхэр унэм къыщыщӀыхьэм, абы и хьэдэм кърихьэлӀащ. Хьэдэр унэм щӀахщ, дахри, и щхьэгъусэм бгъуралъхьэжащ.

11Члисэ зэхуэсым щыщ псори, къэхъуар зэхэзыха псори шынагъуэшхуэм зэщӀиубыдащ.


Апостолхэм нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ куэд зэрагъэлъэгъуари Ӏуэху телъыджэ куэд зэралэжьари

12ЦӀыхухэм я пащхьэм нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ куэд щагъэлъагъуэрт икӀи Ӏуэху телъыджэ куэд щалэжьырт апостолхэм. ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори зэгурыӀуауэ, Сэлмэн пащтыхьым и цӀэр зезыхьэ, щхьэ зытелъ сэххэр зиӀэ пщӀантӀэм щызэӀущӀэрт[+]. 13ЦӀыхухэр фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм яхыхьэну тегушхуэртэкъым, ауэ абыхэм пщӀэ хуащӀырт. 14ЦӀыху нэхъыбэ, цӀыхухъууи цӀыхубзуи, ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуурэ, абыхэм ягухьэ зэпытт. 15Арати, Петр щыблэкӀкӀэ, нэгъуэщӀ мыхъуми, и ныбжьыр сымаджэхэм къатридзэн щхьэкӀэ, цӀыхухэм я сымаджэхэр пӀэхэм зэрилъу, е алэрыбгъухэм телъу къахьырти, уэрамхэм къыдалъхьэрт[+]. 16Ерусалим и гъунэгъу къалэхэми цӀыху куэд къикӀырти, я сымаджэхэмрэ жин бзаджэхэм зэщӀаубыдахэмрэ къахьырт, апостолхэм а псори ягъэхъужырт.


Журт пашэхэм апостолхэр къызэрырахуэкӀар

17Дин пашэшхуэми дин пашэшхуэм и гъусэ псоми я гум фыгъуэр къихьащ итӀанэ. Дин пашэшхуэм и гъусэхэр динырылажьэ саддукей[*] гупкӀэ зэджэм ящыщт[+]. 18Апостолхэр яубыдри, къалэ лъэхъуэщым щӀадзащ[+]. 19Ауэ жэщым Зиусхьэным и мелыӀычым лъэхъуэщым и бжэхэр Ӏуихщ, ахэр къыщӀишыжри, жиӀащ:[+]

20– ФыкӀуэжи, Тхьэм и унэшхуэм фыщӀыхьэ, мы гъащӀэщӀэ лъапӀэм и хъыбар псори цӀыхухэм яхуэфӀуэтэж.

21Апостолхэр абы едаӀуэщ, нэху щыщым Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэри, а хъыбарыр цӀыхухэм хуаӀуатэу щӀадзащ.

Дин пашэшхуэмрэ абы и гъусэхэмрэ къыщыкӀуэм, Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэр (израилхэм я нэхъыжьхэращ) къызэхуашэсри, апостолхэр кърагъэшэну хъумакӀуэхэр лъэхъуэщым ягъэкӀуащ. 22ХъумакӀуэхэр лъэхъуэщым щынэсым, апостолхэр абы щӀагъуэтакъым. Арати, къагъэзэжри жаӀащ:

23– Лъэхъуэщыр быдэу гъэбыдауэ, хъумакӀуэхэри бжэхэм Ӏуту дрихьэлӀащ, ауэ бжэхэр Ӏутхыу дыщыщӀыхьэм, зыри щӀэдгъуэтакъым.

24Тхьэм и унэшхуэм и хъумакӀуэхэм я пашэхэмрэ дин пашэшхуэхэмрэ ар щызэхахым, зыхуахьынур ящӀакъым.

25Абы ирихьэлӀэу зыгуэр къакӀуэри, хъыбар къахуихьащ:

– Фэ лъэхъуэщым щӀэвдза цӀыхухэр Тхьэм и унэшхуэм щӀэтщ, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр хуаӀуатэри.

26Ар щызэхахым, хъумакӀуэхэм я пашэр, цӀыхухъухэр и гъусэу, кӀуэри, апостолхэр залымыгъэ кӀэлъызэрамыхьэу къашащ, цӀыхухэр мывэкӀэ къеуэурэ яукӀынкӀэ шынэрти[+].

27Апостолхэр къашэри, Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм ирагъэуващ. Дин пашэшхуэр еупщӀу щӀидзэри, мыпхуэдэу жиӀащ:[+]

28– «Мы лӀым и цӀэкӀэ цӀыхухэм зыри евмыгъащӀэ!» жытӀэри, унафэ быдэ фхуэтщӀатэкъэ? Ауэ фэ цӀыхухэм евгъэщӀа Ӏуэхухэр Ерусалим дэз хъуащ. Мы лӀым и лъыр къыттевгъэхуэну фигу илъщ иджы[+].

29– ЦӀыхухэм нэхърэ Тхьэм нэхъ дедэӀуэн хуейщ, – жэуап къатыжащ Петррэ адрей апостолхэмрэ[+]. 30– Ди адэжьхэм я Тхьэм Хьисэ лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ. Ар фэ пкъом ефӀулӀри вгъэлӀащ. 31Израил цӀыхухэм ятелъ гуэныхьхэмкӀэ щӀригъэгъуэжу, ахэр къахуигъэгъун щхьэкӀэ, Тхьэм Хьисэ Зиусхьэну икӀи КъегъэлакӀуэу уафэм дришеижри, езым и ижьырабгъумкӀэ зыбгъэдигъэтӀысхьащ. 32Дэри Тхьэм и Псэ ЛъапӀэри а Ӏуэху псоми дращыхьэтщ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр абы едаӀуэ цӀыхухэм я гум кърелъхьэ[+].

33Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэм ар щызэхахым, къызэщӀэплъэри, апостолхэр яукӀыну хэтащ[+]. 34Ауэ Гамалиил и цӀэу, цӀыху псоми щӀыхь зыхуащӀ фарисей икӀи торэт егъэджакӀуэ пашэ гуэр Тхьэмадэ Хасэшхуэм хэсти, къэтэджри, апостолхэр пэшым щӀашыну унафэ ищӀащ[+]. 35Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэм яжриӀащ итӀанэ:

– Израил цӀыхухэ, мы лӀыхэм ефщӀэнум фӀыуэ фегупсыс, 36сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Февдэ и цӀэу лӀы гуэр зэрыпсэурэ куэд щӀакъым. Абы цӀыху ин гуэру закъыфӀигъэщӀурэ, лӀы щиплӀ хуэдизи гъусэ къыхуэхъуащ, арщхьэкӀэ ар яукӀащ, и гъусэхэри зэбгрыкӀыжри кӀуэдыжащ. 37Абы и ужькӀэ, цӀыхухэр щабж гъэм, Галилей хэкум щыщу Иудэ зи цӀэ лӀыр къежьэри, цӀыху куэд гъусэ къыхуэхъуащ. ЦӀыхухэм ари яукӀри, и гъуса псори зэбгрыкӀыжащ[+]. 38Мыр нывжызоӀэ иджы: Мы лӀыхэм я ужь фикӀи, щхьэхуиту футӀыпщыж. Абыхэм я мурадри я Ӏуэхури къызыбгъэдэкӀыр цӀыхухэрауэ щытмэ, кӀуэдыжынущ. 39Ауэ я Ӏуэхур къызыбгъэдэкӀыр Тхьэрауэ щытмэ, ахэр къэвгъэувыӀэн флъэкӀынукъым. Фызыхуэсакъыж, Тхьэм фызэрыпэувыр къыщӀэщыжынкӀи мэхъу.

40Арати, мис а Гамалиил жиӀам едэӀуащ. Апостолхэр къраджэжри, щӀопщкӀэ еуащ итӀанэ. Хьисэ и цӀэкӀэ цӀыхухэм зыри жрамыӀэну унафэ хуащӀри, яутӀыпщыжащ абы и ужькӀэ.

41Апхуэдэу щыхъум, цӀыхухэр абыхэм Хьисэ и цӀэкӀэ къекъуэншэкӀыну Тхьэм къазэрыхуигъэхуэфэщамкӀэ гуфӀэу, апостолхэр Тхьэмадэ Хасэшхуэ унэм къыщӀэкӀыжащ[+]. 42Тхьэм и унэшхуэми я унэхэми цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр щрагъащӀэ, хъыбарыфӀу Хьисэ Мэссихьу зэрыщытыр цӀыхухэм хуаӀуатэ зэпытт махуэ къэси.

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


КъадэӀэпыкъун лӀибл апостолхэм къызэрыхахар

1ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр нэхъ куэд щыхъум, алыджыбзэкӀэ псалъэ журтхэм,[*] зи бзэкӀэ псэлъэж журтхэм[*] яхуэтхьэусыхэу, жаӀащ а махуэхэм:

– Махуэ къэс шхын щывгуэшкӀэ, ди фызабэхэм нэмыплъ ивот[+].

2Арати, апостол пщыкӀутӀым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори къраджэри, жаӀащ:

– Шхын гуэшыным щхьэкӀэ Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр едгъэдэӀуэныр зэпыдгъэу хъунукъым. 3Апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ, ди къуэшхэ, цӀыху псоми щӀыхь хуащӀу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр икъукӀэ я гум илъу, акъылыфӀагъэ зиӀэ лӀибл фэ фщыщу къыхэфх. Мы Ӏуэхур я пщэм дэтлъхьэнщ абыхэм[+]. 4Тхьэм елъэӀунми Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр щӀэгъэдэӀунми зэпымыууэ дыхэтынущ дэ.

5Абдеж кърихьэлӀа псоми ягу ирихьащ а псалъэхэр. Арати, фӀэщхъуныгъэмрэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмрэ хуабжьу зи гум илъ Стефан къыхахащ. Абы нэмыщӀ, Филипп, Прохор, Никан, Тимон, Пармен, къинэмыщӀауэ Антиохие къалэм щыщу журт хъуа Николай сымэ къыхахащ[+]. 6Апостолхэм я пащхьэм ирагъэуващ ахэр. Апостолхэр Тхьэм елъэӀури, я Ӏэхэр абыхэм я щхьэм тралъхьащ.[*][+]

7Арати, Тхьэм и псалъэхэм а лъэныкъуэмкӀэ ину зыщаубгъурт. ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я бжыгъэм Ерусалим куэд щыхэхъуащ. Дин пашэхэм ящыщ куэдми фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ[+].


Стефан зэраубыдар

8Стефан Тхьэм и нэфӀыр ину зыщыхуауэ, лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэ цӀыхуу щытащ. Абы Ӏуэху телъыджэхэр илэжьырт, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэри цӀыхухэм я пащхьэм щигъэлъагъуэрт. 9Щхьэхуитыныгъэ зиӀэ хъуауэ[*] жыхуаӀэ лӀыхэм я синэгуэгум щыщхэм (ахэр Кириние, Александрие къалэхэм, Киликие, Асие хэкухэм щыщт) Стефан еныкъуэкъуу щӀадзащ. 10Ауэ Стефан и акъылыфӀагъэм щхьэкӀи, и псалъэхэр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм зэрыжригъэӀам къыхэкӀкӀи пэлъэщын ялъэкӀытэркъым[+].

11Апхуэдэу щыхъум, абыхэм зыгуэрхэм мыпхуэдэу жрагъэӀащ:

– Мы лӀыр Мусэ бегъымбарымрэ Тхьэмрэ хущӀэджэу зэхэтхащ[+].

12Ар щызэхахым, цӀыхухэри, нэхъыжьхэри, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри а псалъэхэм къызэщӀагъэплъащ. Абыхэм яубыдри, Стефан Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм ирашащ. 13Щыхьэт нэпцӀхэри къашащ. А щыхьэт нэпцӀхэм мыпхуэдэу жаӀащ:

– Мы лӀыр мы щӀыпӀэ лъапӀэмрэ Торэт хабзэмрэ хущӀэджэ зэпытщ[+]. 14Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Назарет щыщ Хьисэ мы щӀыпӀэр зэхикъутэнущ, Мусэ бегъымбарым къытхуигъэна хабзэхэри зэрихъуэкӀынущ – аращ мы лӀым жиӀэу дэ зэхэтхар[+].

15Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ псоми я нэхэр Стефан траубыдащ. Абы и нэкӀур мелыӀыч нэкӀум хуэдэ къащыхъуащ.

#### 7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Стефан Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм къызэрыщыпсэлъар

1Дин пашэшхуэр Стефан еупщӀащ итӀанэ:

– Мы цӀыхухэм уэр щхьэкӀэ жаӀэр пэж?

2Ди къуэшхэри ди адэхэри фыкъэдаӀуэ! – жиӀащ Стефан. – Ди адэшхуэ Ибрэхьим Харан къалэм дэтӀысхьэн и пэкӀэ, щӀыхьышхуэ зиӀэ Тхьэр абы Месопотамием къыщыхуэлъэгъуащ[+]. 3Тхьэм мыпхуэдэу къыжриӀащ:[*] «Уэ уи къэралми уи благъэхэми яхэкӀи, сэ пхуэзгъэлъэгъуэну къэралым кӀуэ!»[+]

4Арати, Ибрэхьим Халдей хэкум икӀщ, Харан къалэм кӀуэри дэтӀысхьащ. И адэр лӀа нэужь, фэ фызэрыс мы къэралым Тхьэм къигъэкӀуащ[+]. 5Тхьэм Ибрэхьим мылъку зыри къыщритакъым мыбы, щӀым щыщи лъакъуапӀэ хуэдиз къритакъым. Ауэ Ибрэхьим а зэманым бын имыӀа пэтми, мы къэралыр езымрэ езым къытехъукӀыну цӀыхухэмрэ къэрал яхуэхъуну Тхьэм къигъэгугъащ[+]. 6Тхьэм мыпхуэдэу жиӀащ:[*] «Уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр хамэ къэралым илъэс щиплӀкӀэ щыпсэунущ, цӀыхухэм ахэр ягъэпщылӀурэ, хьэкӀэкхъуэкӀагъэ кърахынущ[+]. 7Ауэ ахэр зыгъэпщылӀ лъэпкъым сэ езгъэпшыныжынущ. Уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр а къэралым къикӀыжынурэ, мы щӀыпӀэм сыщагъэлъэпӀэнущ абы и ужькӀэ»[+]. 8Тхьэм езымрэ Ибрэхьимрэ яку зэгурыӀуэныгъэ зэрыдилъхьам и дамыгъэу Ибрэхьим сунэт щӀыныр къыхуигъэнащ. Ибрэхьим Исхьэкъ къыхуэхъури, ар еянэ махуэм сунэт ищӀащ. И ныбжь щынэсым Исхьэкъ къишэри, Екъуб къыхуэхъуащ. Екъуб ди адэшхуэ пщыкӀутӀым адэ яхуэхъуащ[+].

9– Ауэ ди адэшхуэхэр я къуэш Исуф ефыгъуэрти, Мысырым пщылӀу яшэну лӀы гупым иращащ. Тхьэр Исуф и гъусэти,[+] 10ар гугъуехь псоми къыхишыжащ. Тхьэм Исуф акъылыфӀагъэ къритри, Мысырым и пащтыхь Фирхьэун зи цӀэм и нэфӀ къыщригъэхуащ. Фирхьэуным Мысырри езым и сэрейри зэрихьэну Исуф ӀэщӀилъхьащ[+].

11– Гъаблэшхуэрэ гузэвэгъуэшхуэрэ Мысыр къэрал псоми Ханаан къэралми къыщыхъуащ абы и ужькӀэ. Ди адэшхуэхэм шхын ягъуэтыртэкъым. 12Мысырым гъавэ щыӀэу щызэхихым, Екъуб ди адэжьхэр абы игъэкӀуащ[+]. 13И къуэшхэр Мысырым етӀуанэу къыщыкӀуэм, Исуф закъригъэцӀыхужащ. Фирхьэунми Исуф и унагъуэр зригъэцӀыхуащ[+]. 14Исуф и къуэшхэр игъакӀуэри, и адэ Екъубым хъыбар хуригъэхьащ езы Екъуби и унэкъуэщхэри, цӀыху блыщӀрэ тхурэ хъууэ, Мысырым къэкӀуэну[+]. 15Екъуб Мысырым кӀуащ. Абы езыри ди адэжьхэри щылӀащ[+]. 16Абыхэм я хьэдэхэр Сихэм къалэм яхьыжри, Ибрэхьим дыжьын ахъшэкӀэ Хъамор и къуэхэм я деж къыщищэхуа кхъэлэгъунэм щӀалъхьэжащ[+].

17– Тхьэм Ибрэхьим къызэригъэгугъар щигъэщыпкъэжын зэманыр нэхъ къэблэгъэху, ди лъэпкъыр Мысырым зэпымыууэ нэхъыбэ щыхъурт; 18абы тетащ Исуф зымыцӀыху нэгъуэщӀ лӀы гуэр пащтыхь хъуху. 19А пащтыхьым ди цӀыхухэм хьэгъэщагъэ къакӀэлъызэрихьэрт, ди цӀыхухэм я сабийхэр имыгъэпсэун щхьэкӀэ, ахэр хыфӀригъэдзэжурэ ди адэжьхэм хьэкӀэкхъуэ-кӀагъэ къакӀэлъызэрихьэрт.

20– Мусэ бегъымбарыр къалъхуащ а зэманым. Ар Тхьэм дежкӀэ сабий дахэт. Адэм и унэм мазищкӀэ щапӀа нэужь, губгъуэм яхьри къранащ[+]. 21Губгъуэм къыщранэм, фирхьэуным и пхъум ихьри, ар и къуэ хуэдэ ипӀащ. 22Мысыр цӀыхухэм акъылыфӀагъэу яӀэу щыта псори Мусэ ирагъэщӀащ, Мусэ и псалъэкӀи илэжьа ӀуэхукӀи лъэкӀыныгъэ зиӀэ цӀыху хъуащ.

23– Мусэ и ныбжьыр илъэс плӀыщӀым щынэсым, и къуэш израил цӀыхухэр зригъэлъагъуну мурад ищӀащ. 24Мысырым щыщ лӀы гуэр израил лӀыхэм ящыщ гуэрым екъуэншэкӀыу щилъагъум, дэӀэпыкъуэгъу хуэхъущ, къуаншагъэ зыщӀар ищӀам пэкӀуэу иубэрэжьри иукӀащ. 25Мусэ и къуэшхэм зэхащӀыкӀыну и гугъат Тхьэм езым ахэр гугъуехьым къызэрыхригъэшыжынур, ауэ зэхащӀыкӀакъым. 26И къуэшхэм ящыщу цӀыхуитӀ зэзауэу Мусэ етӀуанэ махуэм щилъагъум, ахэр зэригъэкӀужын щхьэкӀэ, яжриӀащ: «Фэ лӀитӀыр фызэкъуэшщ, сыт зыр адрейм фыщӀекъуэншэкӀыр?»

27– Ауэ и къуэшым екъуэншэкӀым Мусэ къыӀуидзури, къыжриӀащ: «Хэт уэ пашэ укъытхуэхъуну икӀи хьэкум къыттепщӀыхьыну укъэзыгъэувар? 28Дыгъуасэ мысыр лӀыр зэрыбукӀам хуэдэу, сыбукӀыну ухуейуэ ара?» 29А псалъэхэр щызэхихым, щӀэпхъуэжщ, Мадиам къэралым кӀуэри, Мусэ абы щыпсэуащ. Абы къуитӀ къыщыхуэхъуащ.

30– Илъэс плӀыщӀ дэкӀа нэужь, Синай бгым деж губгъуэ нэщӀым итрэ мафӀэ зыщӀэна пыжь банэм[*] хэту, мелыӀыч гуэр Мусэ и пащхьэм къихутащ. 31Ар щилъагъум, Мусэ игъэщӀэгъуащ. Нэхъ ӀупщӀу еплъыну щекӀуалӀэм, Зиусхьэным и макъыр къэӀуащ: 32«Уэ уи адэжьхэм я Тхьэуэ Ибрэхьими, Исхьэкъи, Екъуби я Тхьэр сэращ». Шынэри, Мусэ абы еплъын тегу-шхуакъым.

33– Зиусхьэным къыжриӀащ: «Уи вакъэхэр зыщых, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ узытет щӀыгур щӀыгу лъапӀэщ. 34Сэ си лъэпкъыр Мысырым гузэвэгъуэ зэрыщыхэтыр слъэгъуащ, я гузасэ макъхэри зэхэсхащ. Ахэр гугъуехьым къыхэсшыжыну сыкъехащ сэ. Уэ Мысырым узгъэкӀуэжынущ».

35(Стефан щӀигъужащ:) – Абыхэм «Хэт уэ пашэ укъытхуэхъуну икӀи хьэкум къыттепщӀыхьыну укъэзыгъэувар?» зыжраӀэу ямыдэгъа Мусэ хъужыращ ар. А Мусэ дыдэращ абыхэм пашэ яхуэхъунуи щхьэхуит ищӀынуи Тхьэм къигъэкӀуар, пыжь банэм хэту Мусэ къыхуэлъэгъуа мелыӀычым и дэӀэпыкъуэгъукӀэ. 36Мусэщ израил цӀыхухэр Мысырым къизышыжар, Мысырми, Хы Плъыжьми, губгъуэ нэщӀми илъэс плӀыщӀкӀэ Ӏуэху телъыджэхэри щызылэжьар, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэри къыщызыгъэлъэгъуар. 37А Мусэращ израил цӀыхухэм яжезыӀар: «Фэ фи къуэшхэм ящыщу, сэ схуэдэу, бегъымбар гуэр Зиусхьэну Тхьэм къыфхуигъэкӀуэнущ»[+]. 38А Мусэрщ губгъуэ нэщӀым щызэӀущӀа ди адэжьхэм яхэтар. Мусэ Синай бгыщхьэм къыщепсэлъа мелыӀычым и гъусащ; мыкӀуэдыжын псалъэхэри, ди деж къихьэсын папщӀэ, къыӀэщӀыхьащ Мусэ.

39– Ауэ ди адэжьхэм Мусэ едэӀуэн ядакъым. Мусэ зрамыпэсу, я гур МысырымкӀэ плъэ хъуащ. 40Абыхэм Хьэрун жраӀащ:[*] «Дяпэ иту яхьыну тхьэ сурэтхэр тхуэщӀ! Мысырым дыкъизышыжа Мусэ къыщыщӀар тщӀэркъым». 41ШкӀэ теплъэ зиӀэ тхьэ нэпцӀ а махуэхэм ящӀри, абы къурмэн хуаукӀащ. Тхьэ нэпцӀ ӀэрыщӀхэм щыгуфӀыкӀыу, абыхэм ефэ-ешхэшхуэ ящӀащ. 42Ауэ Тхьэм и щӀыб абыхэм къахуигъазэри, ахэр езым и пӀэкӀэ уафэм и вагъуэхэм хуэлэжьэну къигъэнащ, бегъымбархэм я тхылъым зэритым хуэдэу:[*]

«Фэ, израил цӀыхухэр, илъэс плӀыщӀкӀэ
губгъуэ нэщӀым фыщитым,
къурмэныпхъэу фӀэвгъэжар
сэра зыхуэвукӀар[+]?
43Хьэуэ, сэракъым къурмэн зыхуэфщӀу щытар,
атӀэ фэ къыздефхьэкӀыу щытар фи тхьэ нэпцӀу
Молох[*] зи цӀэм и тхьэлъэӀупӀэ шэтырыращ,
фи тхьэ нэпцӀу Ремфан[*] и вагъуэм и сурэтырщ.
Ахэращ фызэлъэӀуну фщӀа тхьэ нэпцӀхэр.
Аращи, Бабилэн къалэшхуэм нэхърэ
нэхъ жыжьэ фи бийхэм фезгъэшэнущ».

44– Ди адэжьхэм щыхьэтыгъэм и тхьэлъэӀупӀэ шэтырыр[*] губгъуэ нэщӀым щаӀэт. А шэтырыр Тхьэм Мусэ унафэ къызэрыхуищӀам тету ящӀыгъащ, Мусэм илъэгъуа шэтырым ещхьу[+]. 45Ди адэжьхэм къащӀэна шэтырыр къыздахьащ абы и ужькӀэ. Тхьэм абыхэм я пащхьэм хамэ лъэпкъхэр ирихуурэ, Нун и къуэ Ехьошуа[*] ди адэжьхэм я пашэу, а лъэпкъхэм я къэралыр къыщытрахым, а шэтырыр къыздахьащ. Даут пащтыхьым и махуэхэм нэсыху, шэтырыр а къэралым къинащ итӀанэ. 46Тхьэм и нэфӀыр Даут къыщыхуащ. Ар Тхьэм елъэӀуащ: «Уэ Екъуб ури-Тхьэщ, унэшхуэ пхуэсщӀыну хуит сыщӀ», жиӀэурэ[+]. 47Ауэ Сэлмэн пащтыхьырщ Тхьэм унэшхуэ хуэзыщӀар.

48– Ауэ цӀыхухэм я унэ ӀэрыщӀым щӀэскъым Тхьэуэ Лъагэр. Зиусхьэным къызэрыжиӀэр бегъымбарым и тхылъым зэритым хуэдэущ:[*][+]

49«Уафэращ сэ си пащтыхь тахътэр,
щӀылъэращ си лъэгущӀэтыныр.
Сыт хуэдэ унэ схуэфщӀынур?
Дэнэ щыӀэ зыщызгъэпсэхужын щӀыпӀэр?
50Мы псори къэзыгъэщӀар сэракъэ?»

51– ЦӀыху ерыщхэ! Фэ фигухэмкӀи фи тхьэкӀумэхэмкӀи Тхьэр зымыщӀэ цӀыхухэм фахуэдэщ. Фэ, фи адэжьхэм ещхьу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм фыпэув зэпытщ. 52Фэ фи адэжьхэм кърамыхуэкӀа бегъымбар щыӀа? Щыпкъагъэ ЗиӀэр дунейм къызэрытехьэнур цӀыхухэм яхуэзыӀуатэхэри яукӀащ. Фэри тепщэныгъэ зиӀэхэм ар евгъэубыдри, евгъэукӀащ[+]. 53МелыӀычхэм Торэт хабзэр къызыӀэщӀалъхьар фэращ. Апхуэдэу щыт пэтми, Торэт хабзэм итыр фэ вгъэзащӀэркъым[+].


МывэкӀэ еуэурэ, Стефан зэраукӀар

54Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэм Стефан жиӀэм здедаӀуэм, къызэрыгъэплъурэ, я дзэхэр зэрагъэшхырт[+]. 55Ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр Стефан и гум хуабжьу хыхьэщ, ар уафэм дэплъейри, Тхьэм и щӀыхьышхуэри Тхьэм и ижьырабгъумкӀэ Хьисэ зэрыщытри къилъэгъуащ[+].

56– Феплъ, – жиӀащ Стефан, – уафэхэр зэӀухауэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр Тхьэм и ижьырабгъумкӀэ бгъэдэту солъагъу[+].

57Ар щызэхахым, абыхэм я тхьэкӀумэхэр ӀуапӀэри, зэрыгъэкӀийурэ къебгъэрыкӀуащ. 58Стефан къалэм далъэфри, мывэкӀэ еуэурэ яукӀыу щӀадзащ. Щыхьэтхэм я щыгъынхэр Щаул[*] зи цӀэ щӀалэ гуэрым и лъакъуэхэм деж щагъэтӀылъащ[+].

59ЯукӀын мурад яӀэу мывэкӀэ къеуэу щыщӀадзэм, Стефан лъэӀуащ:

– Зиусхьэн Хьисэ, си псэр сӀых![+]

60Лъэгуажьэмыщхьэу тӀысри, макъышхуэкӀэ жиӀащ итӀанэ:

– Зиусхьэн, мы гуэныхьыр мы цӀыхухэм я пщэм думылъхьэ!

Ар жиӀэри, и псэр хэкӀащ[+].

#### 8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Стефан зэраукӀар Щаул фӀэзахуэщ.


Члисэ зэхуэсым щыщхэр Щаул къызэрихуэкӀыу зэрыщытар

Члисэ зэхуэсым щыщу Ерусалим дэсхэр хуабжьу къызэрахуэкӀыу щӀадзащ цӀыхухэм а махуэ дыдэм. Апостолхэм нэмыщӀ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори Иудей, Самарие хэкухэм щызэбгрыкӀащ[+]. 2Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъ цӀыхухэм Стефан щӀалъхьэжри, хьэдагъэшхуэ хуащӀащ. 3Щаул члисэ зэхуэсым щыщхэр игъэкӀуэдыну хэтт. Зы унэм щӀэкӀмэ, адрей унэм щӀыхьэурэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыхухъухэри цӀыхубзхэри езым и цӀыхухэм лъэщыгъэкӀэ иригъэубыдурэ лъэхъуэщым щӀригъадзэрт[+].


Филипп хъыбарыфӀыр Самарие хэкум цӀыхухэм щахуиӀуатэу зэрыщытар

4ЗэбгрыкӀа цӀыхухэм къакӀухьурэ, хыбарыфӀыр яӀуатэрт[+]. 5Филипп[*] Самарие хэкум[*] щыщ къалэ гуэрым кӀуэри, абы дэс цӀыхухэм Мэссихь теухуа хъыбарыр яхуиӀуэтащ[+]. 6ЦӀыхубэр Филипп и псалъэхэм едаӀуэурэ, абы илэжьа Ӏуэху телъыджэхэр щалъагъукӀэ, и псалъэхэр я гум хыхьэрт; 7сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыху куэд зыӀыгъ жин бзаджэхэр кӀийуэ яхэкӀырт, зи пкъыуэ хъуа цӀыху куэди лъашэхэри Филипп игъэхъужырт[+]. 8А къалэр гуфӀэгъуэшхуэм зэщӀищтащ апхуэдэурэ.

9А къалэм Симон зи цӀэ гуэр дэст. Зэман зыкъомкӀэ удыгъэм хэтауэ, цӀыхушхуэу закъыфӀигъэщӀурэ, Самарие дэсхэр ихьэхуат абы.

10«Мы лӀыр Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэу „ЛъэкӀыныгъэ Ин“ жыхуаӀэращ», жаӀэрэ, цӀыху псоми, инми цӀыкӀуми, я гум хыхьауэ, Симон жиӀэхэм едаӀуэрт. 11УдыгъэкӀэ зэрыдихьэхрэ куэд щӀати, абы ахэр ягуапэу едаӀуэрт. 12Ауэ Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм* теухуа хъыбарыфӀымрэ Хьисэ Мэссихьым и цӀэм теухуа хъыбарыфӀымрэ Филипп ахэр иригъэдаӀуэурэ, фӀэщхъуныгъэ яӀэ щыхъум, цӀыхухъухэми цӀыхубзхэми Филипп зрагъэумэхъащ. 13Езы Симони ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэ хъущ, зригъэумэхъри, Филипп и ужь ит хъуащ. Филипп къигъэлъэгъуа нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэри илэжьа Ӏуэху телъыджэхэри щилъагъукӀэ, Симон игъэщӀагъуэрт[+].

14Ерусалим дэс апостолхэм Самарие цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр къабыл зэращӀар щызэхахым, Петррэ Иуанрэ абыхэм я деж ягъэкӀуащ[+]. 15Абы щынэсым, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я гум хыхьэну Петррэ Иуанрэ Тхьэм яхуелъэӀуащ;[+] 16сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр абыхэм ящыщ зыми иджыри къахуехатэкъым, Зиусхьэну Хьисэ и цӀэкӀэ Филипп ахэр иумэхъа къудейт[+]. 17Апхуэдэу щыхъум, Петррэ Иуанрэ я Ӏэхэр абыхэм тралъхьэри, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр а фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я гум илъ хъуащ[+].

18Апостолхэм я Ӏэхэр тралъхьэу, а цӀыхухэм Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр я гум илъ зэрыхъуар Симон щилъагъум, апостолхэм ахъшэ къахуихьри, мыпхуэдэу жиӀащ:

19– Си Ӏэхэр цӀыху гуэрым щытеслъхьэкӀэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр и гум хыхьэн щхьэкӀэ, сэри мы лъэкӀыныгъэр къызэфт.

20– Уэ уи ахъшэри уэри фызэдрекӀуэд Тхьэм и тыгъэр къэпщэхуфын къызэрыпфӀэщӀам щхьэкӀэ, – жриӀащ Петр. 21– Уэ уи гур Тхьэм дежкӀэ щыпкъэу зэрыщымытым къыхэкӀкӀэ, мы Ӏуэхум ущыщкъым, уи Ӏыхьи хэлъкъым. 22Аращи, бзаджагъэу блэжьам хущӀегъуэжи, Тхьэм елъэӀу. Мыхъун мураду уиӀэр Тхьэм къыпхуигъэгъункӀи хъунщ;[+] 23сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фыгъуэныр уэ уи гум хэпщӀауэ, бзаджагъэм узэщӀиубыдауэ зэрыщытыр солъагъу.

24– Фэ жыфӀам щыщ зыри къысщымыщӀыну Тхьэм фысхуелъэӀу, – жиӀащ Симон.

25Апостолхэр Зиусхьэным щыхьэт хуэхъури, абы и псалъэхэм цӀыхухэр ирагъэдэӀуа нэужь, Самарие хэкум щыщ жылагъуэ куэдым хъыбарыфӀыр цӀыхухэм щыхуаӀуатэурэ, Ерусалим ягъэзэжащ[+].


Филиппрэ Ефиопие къэралым щыщ Ӏэтащхьэмрэ

26– Тэдж, Ерусалим дэкӀи, Газэ къалэм[*] кӀуэ гъуэгум шэджагъуэм деж техьэ, – къыжриӀащ Зиусхьэным и мелыӀычым Филипп. Ар губгъуэ нэщӀым ухуэзышэ гъуэгущ[+]. 27Арати, Филипп тэджри, гъуэгу техьащ. КӀуэурэ, Ефиопие къэралым щыщ лӀы гуэр къыӀущӀащ. А лӀыр Ефиопием и пащтыхь Кандакие зи цӀэ цӀыхубзым хуэлажьэ Ӏэтащхьэхэм ящыщт. Пащтыхьым и мылъку псори абы и ӀэмыщӀэ илът. А Ӏэтащхьэр, Тхьэм елъэӀун папщӀэ, Ерусалим къэкӀуат. 28Ар и къэралым гум ису здэкӀуэжым, Ешайа бегъымбарым и тхылъым еджэрт.

29– А гум бгъурыхьи, бгъэдэтурэ кӀуэ, – къыжриӀащ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Филипп[+].

30Гум бгъурыхьэри, а лӀыр Ешайа бегъымбарым и тхылъым зэреджэр щилъагъум, Филипп жиӀащ:

– Узэджэм къикӀыр къыбгурыӀуэрэ?

31– Зыгуэрым зэхызимыгъэщӀыкӀмэ, дауэ къызэрызгурыӀуэнур? – жиӀащ Ӏэтащхьэм. Ар Филипп елъэӀуащ:

– КъыдэкӀуеи, къызбгъэдэтӀысхьэ[+].

32Тхьэм и псалъэу тхахэм щыщу Ӏэтащхьэр зэджар мы псалъэхэращ:[*]

«Мэлым хуэдэу фӀагъэжыну яшащ.
Зыщым и пащхьэм щынэр
щэху хъуауэ зэритым хуэдэу,
абыи и жьэр зэтрихакъым.
33Езыр ягъэпудащ икӀи хабзэм
къемызэгъыу хьэкум тращӀыхьащ.
А зэманым псэуа цӀыхухэм я бзаджагъэр
здынэсыр къипщын зылъэкӀынур хэт?
Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ и псэр
мы дунейм щыхахащ».

34– КъызжепӀэну сынолъэӀу: Бегъымбарыр зытепсэлъыхьыр хэт? Езыра хьэмэрэ нэгъуэщӀ гуэр? – еупщӀащ Ӏэтащхьэр Филипп.

35Апхуэдэу къыщеупщӀым, Филипп Тхьэм и псалъэу тхахэм хэт а псалъэ дыдэхэмкӀэ къыщӀидзэри, Хьисэ теухуа хъыбарыфӀыр Ӏэтащхьэм хуиӀуэтащ[+].

36Гъуэгум ирикӀуэурэ, псы гуэр деж нэсауэ, Ӏэтащхьэм жиӀащ:

– Мис псы. Сыбумэхъ[*] хъунукъэ?

37– Уигу псомкӀи фӀэщхъуныгъэ уиӀэмэ, узумэхъ хъунущ, – жриӀащ Филипп.

– Хьисэ Мэссихь Тхьэм зэри-КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ сиӀэщ, – жиӀащ Ӏэтащхьэм.

38Ӏэтащхьэм гущхьэӀыгъым къригъэгъэувыӀэщ, Ӏэтащхьэмрэ Филиппрэ псым хыхьэри, Филипп Ӏэтащхьэр иумэхъащ. 39Псым къызэрыхэкӀыжу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Филипп нэгъуэщӀ щӀыпӀэ гуэрым напӀэзыпӀэм ихьащ, Ӏэтащхьэми Филипп илъагъужакъым. ГуфӀэгъуэм хэту, Ӏэтащхьэр и гъуэгу техьэжащ. 40Филипп Азот къалэм[*] къыщыхутащ. Кесарие къалэм[*] нэсыху, хъыбарыфӀыр цӀыхухэм щахуиӀуатэурэ, къалэ псори къызэхикӀухьащ.

#### 9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ и гъуэгум Щаул зэрытехьар


(Апостол. 22:6-16; 26:12-18)

1Щаул ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр хуабжьу игъэбийуэ, «Хьисэ и гъуэгум фытемыкӀмэ, фыдукӀынущ» яжриӀэ зэпытт. Дин пашэшхуэм деж кӀуэри елъэӀуащ:[+]

2– Дамаск къалэм щыӀэ синэгуэгухэм тхылъ яхуэтхи, къызэт.

Щаул апхуэдэу щӀыжиӀар Хьисэ и гъуэгу тетхэр Дамаск къыщигъуэтмэ, цӀыхухъуми цӀыхубзми, Ӏэпхлъэпх иригъэщӀурэ Ерусалим къригъэшэну арат. 3Гъуэгум тетурэ, Дамаск гъунэгъу щыхуэхъум, уафэм нэхугъэ гуэр напӀэзыпӀэм къехри, Щаул къиухъуреихьащ[+]. 4ЩӀым теджалэри, макъ гуэрым къыжриӀэу зэхихащ Щаул:

– Щаул, Щаул, сыт гугъу сыщӀебгъэхьыр?

5– Уэ ухэт, Зиусхьэн? – жиӀащ Щаул.

– Хьисэ гугъу ебгъэхьыр сэращ, – жиӀаш абы, – выр зейм и баш кӀыхь папцӀэм выр къызэрелъэкъуауэм хуэдэу пщӀымэ, уи щхьэм лей ибохыж. 6Къэтэджи, къалэм дыхьэ. Уэ пщӀэн хуейр зыгуэрым къыщыбжиӀэнущ абдежым.

7Щаул и гъусэхэр зы псалъэ яхужымыӀэрэ я пӀэм ижыхьауэ къэнащ. Макъыр зэхахат, ауэ цӀыху зыри ялъэгъуакъым. 8Щаул къэтэджри, и нэхэр къызэтрихыжащ, ауэ абыхэм зыри ялъагъужыртэкъым. Арати, Щаул и Ӏэр яӀыгъыу Дамаск дашащ. 9Щаул махуищкӀэ зыри имылъагъужу щытащ, а зэманым къриубыдэу зыри ишхакъым, ирифакъым.

10ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм ящыщу Ананий зи цӀэ гуэр Дамаск дэст. Зиусхьэныр абы къыхуэхутэри къеджащ:

– Ананий!

– Сэращ, Зиусхьэн, – иритыжащ жэуап Ананий[+].

11– Тэджи, «Уэрам ЗанщӀэ» жыхуаӀэ уэрамым тет Иудэ и унэм кӀуэ, – къыжриӀащ Зиусхьэным Ананий. – Абы Щаул и цӀэу Тарс къалэм щыщым щыщӀэупщӀэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар Тхьэм йолъэӀу[+]. 12Абы и нэхэр къигъэплъэжын щхьэкӀэ, Ананий и цӀэу лӀы гуэр къыхуэкӀуауэ, и Ӏэхэр къытрилъхьэу илъэгъуащ.

13– Зиусхьэн, – жиӀащ Ананий, – мы лӀым уэ уи цӀыху лъапӀэу Ерусалим дэсхэм ярищӀа хьэкӀэкхъуэкӀагъэр зыхуэдизыр куэдым къызжаӀащ. 14Иджы дин пашэшхуэхэм хуит закъригъэщӀри, мыбы къэкӀуауэ уэ къолъэӀу цӀыху псоми Ӏэхъулъэхъу ярыригъэлъхьэну хэтщ.

15Зиусхьэным Ананий къыжриӀащ:

– КӀуэ! Хамэ лъэпкъхэми, пащтыхьхэми, израил цӀыхухэми си цӀэм и хъыбар ялъигъэӀэсыну а лӀыр сэ хэсхащ[+]. 16Сэ абы езгъэлъагъунущ си цӀэм щхьэкӀэ гугъуехьу ишэчын хуейр зыхуэдизыр[+].

17Арати, Ананий а унэм кӀуэри щӀыхьащ. И Ӏэхэр Щаул и щхьэм трилъхьэри, жиӀащ:

– Щаул, си къуэш, уэ мыбы укъыщыкӀуэм щыгъуэ Зиусхьэн Хьисэ и гъуэгум къыщыпхуэхутам сыкъигъэкӀуащ, уэ уи нэхэр къэплъэжын икӀи Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр уи гум кууэ хыхьэн щхьэкӀэ[+].

18Ар щыжиӀэм, бдзэжьеифэхэм хуэдэу Щаул и нэхэм зыгуэрхэр къыщӀэлъэлъащ, ялъагъууи хъужащ. Щаул къэтэджри, Ананий ар иумэхъащ. 19Абы и ужькӀэ Щаул шхащ, къаруи игъуэтыжащ.


Щаул хъыбарыфӀыр Дамаск къалэм зэрыщиӀуэтар

ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэу Дамаск дэсхэм я деж Щаул махуэ зыбжанэкӀэ щыӀащ[+]. 20ЗанщӀэуи щӀидзащ Хьисэ Тхьэм зэри-Къуэр синэгуэгухэм цӀыхухэм щахуиӀуатэу. 21Ар зэхэзыха цӀыху псоми ягъэщӀагъуэу жаӀэрт:

– Мы лӀыракъэ Хьисэ елъэӀу цӀыхухэм Ерусалим гугъуехь щезыгъэшэчу щытар? Мыбы ар къыщӀэкӀуар Хьисэ елъэӀу цӀыхухэм Ӏэхъулъэхъу иригъащӀурэ дин пашэшхуэхэм яхуишэну аракъэ[+]?

22Ауэ Щаул нэхъ лъэкӀыныгъэ иӀэ хъуащ. Хьисэ зэры-Мэссихьыр[*] игъэщыпкъэжурэ, Дамаск дэс журтхэм езым къыжраӀэнур ямыщӀэу къигъэнащ[+].


Щаул журтхэм къазэраӀэщӀэкӀар

23Махуэ зыкъом дэкӀа нэужь, Щаул яукӀыну мурад ящӀащ журтхэм[+]. 24Абыхэм я мурадыр Щаул къищӀащ. Ар яукӀын щхьэкӀэ, жэщи махуи куэбжэхэм Ӏуту пэплъэрт журтхэр. 25Ауэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм Щаул жэщу къыдашри, къалэ блыным иӀэ гъуанэмкӀэ чы матэшхуэм ису блыным кърагъэхащ[+].


ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэу Ерусалим дэсхэм я деж Щаул зэрыкӀуар

26Ерусалим щынэсым, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм яхыхьэну хэтащ Щаул, ауэ абы ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэ зэрыхъуар абыхэм я фӀэщ яхуэмыщӀурэ щышынэрт. 27Варнавэ[*] здишэри, Щаул апостолхэм я деж кӀуащ. Щаул Зиусхьэныр гъуэгум зэрыщилъэгъуари, Зиусхьэныр Щаул къызэрепсэлъари, Дамаск дэс цӀыхухэм Хьисэ и цӀэкӀэ Щаул хъыбарыфӀыр тегушхуауэ щахуиӀуатэу зэрыщытари Варнавэ абыхэм яхуиӀуэтэжащ[+]. 28Апхуэдэу щыхъум, Щаул ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм яхэкӀ-яхыхьэу Ерусалим дэсащ, тегушхуауэ цӀыхухэм хъыбарыфӀыр Зиусхьэным и цӀэкӀэ яхуиӀуатэу. 29Алыджыбзэм техьа журтхэми[*] епсалъэрт икӀи едауэрт, ауэ абыхэм ар къаукӀыну хэтащ[+]. 30Къуэшхэм[*] ар къыщащӀэм, Щаул Кесарие къалэм ирашэхри, Тарс къалэм[*] ягъэкӀуащ[+].

31Апхуэдэурэ, Иудей, Галилей, Самарие хэку псоми щыӀэ члисэ зэхуэсхэм мамырыгъэ яӀэ хъуащ. ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм гурэ псэкӀэ нэхъ къару ягъуэтурэ, Зиусхьэным и фӀэлӀыкӀыр я гум илъурэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм игъэгушхуэурэ, ахэр нэхъыбэ хъуащ.


Петр Еней зэригъэхъужар

32Петр хэкур къыщызэхикӀухьым, Тхьэм и цӀыху лъапӀэу Лиддэ къалэм[*] дэсхэм я деж кӀуащ. 33Еней зи цӀэ лӀы гуэрым щыӀущӀащ абы. Илъэсий хъуауэ пкъыуэ хъуауэ, пӀэм хэлът ар.

34– Еней, – жриӀащ Петр, – Хьисэ Мэссихь уегъэхъуж. Къэтэджи, уи пӀэр Ӏухыж.

Ар зэрыжиӀэу, Еней къэтэджащ[+]. 35Лиддэ къалэм* дэс псори, Сарон губгъуэ тафэм[*] тес псори, Еней щалъагъум, Зиусхьэным и гъуэгу техьащ.


Петр Тавифэ лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжар

36Иоппие къалэм[*] ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыхубз гуэр, Тавифэ и цӀэу, дэст. (Тавифэм къикӀыр «Мэз бжэнщ».) Абы фӀы куэд ищӀэрт, псапэ илэжь зэпытт[+]. 37А махуэхэм сымаджэ къэхъури, ар дунейм ехыжащ. И хьэдэр ягъэпскӀри, унэм и етӀуанэ къатым драхьеящ. 38Лиддэ къалэр Иоппие къалэм пэгъунэгъути, Петр абы зэрыщыӀэр ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм щызэхахым, «ЗумыӀэжьэу, ди деж къакӀуэ!» жраӀэну, лӀыкӀуитӀ Петр деж ягъэкӀуащ.

39Петр къэтэджри, абыхэм я гъусэу кӀуащ. Иоппие къалэм щынэсым, унэм и етӀуанэ къатым драшеящ. Фызабэ псоми Петр къаувыхьри, Тавифэ я гъусэу щыщытам щыгъуэ абы щыгъыну идауэ хъуар гъуэгыурэ кърагъэлъэгъуащ.

40Петр цӀыхухэр унэм щӀигъэкӀщ, лъэгуажьэмыщхьэу уври, Тхьэм елъэӀуащ. Хьэдэм зыхуигъазэри, жиӀащ итӀанэ:

– Тавифэ, къэтэдж!

Тавифэ и нэхэр къызэтрихри, Петр щилъагъум, къэтӀысащ[+]. 41Петр абы и Ӏэр иубыдри къигъэтэджыжащ. Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэмрэ фызабэхэмрэ къриджэри, Тавифэ псэууэ яритыжащ итӀанэ[+]. 42А хъыбарыр Иоппие къалэм дэс псоми зэлъащӀысащ, цӀыху куэдми ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ. 43Симон зи цӀэ фащӀэ гуэрым деж Петр махуэ куэдкӀэ Иоппие къалэм хьэщӀэу къыдэнащ абы и ужькӀэ.

#### 10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Корнелий и лӀыкӀуэхэм Петр къазэрыригъэшар

1Корнелий зи цӀэ лӀы гуэр дэсащ Кесарие къалэм. Ар Италие къэралым щыщ дзэм хэту, зауэлӀищэ хъу гупым я пашэхэм ящыщащ. 2Езыми и унагъуэ псоми Тхьэр ягъэлъапӀэрт,[*] Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр я гум илът. Журтхэм я тхьэмыщкӀэхэм псапэ тыхь куэд яритырт, Тхьэм елъэӀу зэпытт[+]. 3Шэджагъуэнэужьым сыхьэтыр щым[*] нэблэгъауэ, Тхьэм и мелыӀычыр абы къыбгъэдыхьэщ, «Корнелий!» жиӀэри и пащхьэ къихутащ[+].

4Корнелий шынауэ, и нэхэр абы триубыдэри, жриӀащ:

– Зиусхьэн, сыт узыхуейр?

– Уи тхьэлъэӀури уи псапэ тыхьхэри Тхьэм деж нэсащ, Тхьэм ахэр щымыгъупщауэ и гум илъщ, – къыжриӀащ мелыӀычым[+]. 5– ПетркӀэ зэджэ Симон къашэн щхьэкӀэ, Иоппие къалэм лӀыкӀуэхэр гъакӀуэ. 6Ар зи унэр хы Ӏуфэм Ӏут Симон фащӀэм и хьэщӀэщ[+].

7Ар къыжезыӀа мелыӀычыр бгъэдэкӀыжа нэужь, Корнелий и унэӀутхэм ящыщу цӀыхуитӀрэ и ӀуэхутхьэбзащӀэ зауэлӀхэм ящыщу Тхьэр зыгъэлъапӀэмрэ къриджэщ, 8къэхъуа псори яхуиӀуэтэжри, Иоппие къалэм игъэкӀуащ.

9ЕтӀуанэ махуэм ахэр гъуэгум тетурэ, къалэм пэгъунэгъу щыхъум, сыхьэтыр пщыкӀутӀым[*] нэблэгъауэ, Петр Тхьэм елъэӀуну унащхьэм дэкӀуеящ[+]. 10Абы тетурэ къэмэжалӀэри, шхэн хуей хъуащ. Шхыныр ягъэхьэзыр щыхъум, Петр зыгуэр къыхуэхутащ. 11Уафэр зэӀукӀри, щэкӀ хужь иным ещхь гуэр къехыу илъэгъуащ. А щэкӀыр къуапиплӀкӀи кӀэрыщӀауэ, щӀым кърагъэлэлэхам хуэдэт. 12Дэтхэнэ лъэпкъыгъуэми щыщу лъакъуиплӀкӀэ зекӀуэ псэущхьэхэр, ныбэгукӀэ къэзыпщыхь псэущхьэхэр, къуалэбзухэр а щэкӀ хужьым кӀуэцӀылът. 13Петр макъ гуэр зэхихащ:

– Петр, къэтэдж. ФӀэгъэжи, шхы!

14– Хьэуэ, Зиусхьэн, – жиӀащ Петр, – ар хъуххэнукъым. Мышхыпхъи хьэрэми зэи сшхакъым.

15А макъым Петр къыжриӀащ етӀуанэу:

– Тхьэм хьэлэлу икӀи шхыпхъэу жыхуиӀар уэ хьэрэму умылъытэ[+].

16Апхуэдэу щэнейрэ хъуащ. ЩэкӀ хужьыр уафэм дэкӀуеижащ итӀанэ.

17Къыхуэхутар зищӀысым егупсысу Петр здэщысым, Корнелий къигъэкӀуа лӀыхэр, щӀэупщӀэурэ, Симон и унэр къагъуэтауэ куэбжэм Ӏутт.

18– ПетркӀэ зэджэ Симон мы унэм щӀэс? – жаӀэри, щӀэупщӀэурэ къэджащ.

19Петр къыхуэхутам здегупсысым, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къыжриӀащ:

– Мис, лӀищ къыплъохъу[+]. 20Къэтэджи, щӀэкӀ, умычэнджащэу абыхэм ядэкӀуэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ахэр къэзыгъэкӀуар сэращ.

21Петр абыхэм ябгъэдыхьэри, яжриӀащ:

– Фэ фызылъыхъуэр сэращ. Ӏуэху гуэр фиӀэу фыкъэкӀуа?

22– Дэ дыкъэзыгъэкӀуар дзэ пашэу Корнелийщ, – жаӀащ а лӀыхэм. – Ар щыпкъагъэри Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъу, журт лъэпкъ псоми щӀыхь зыхуащӀ цӀыхущ. И лӀыкӀуэхэм езым деж уригъашэу, жыпӀэхэм едэӀуэну мелыӀыч гуэрым унафэ къыхуищӀащ абы[+].

23Апхуэдэу щыхъум, Петр ахэр къригъэблагъэри игъэхьэщӀащ. А лӀыхэм я гъусэу, Петр етӀуанэ махуэм гъуэгу техьащ. Иоппие къалэм щыщ къуэшхэри[*] и гъусэу ежьащ.

24КъыкӀэлъыкӀуэ махуэм ар Кесарие къалэм нэсащ. Корнелий и унэкъуэщхэри и благъэхэри къызэхуишэсауэ абыхэм къапэплъэрт. 25Петр унэм щыщӀыхьэм, Корнелий абы къыпежьэщ, и лъабжьэм зыкъыщӀидзэри, лъэгуажьэмыщхьэу тӀысащ[+]. 26Корнелий къигъэтэджри, Петр жиӀащ:

– Къэтэдж, сэри сыцӀыху къудейщ[+].

27Корнелий епсалъэурэ, унэм щыщӀыхьэм, цӀыху куэд къызэхуэсауэ илъэгъуащ Петр.

28– Журт гуэр хамэ лъэпкъхэм щыщхэм яхыхьэну е я унэм щӀыхьэну ди хабзэм къызэремызэгъыр фэри фощӀэ, – яжриӀащ Петр абыхэм. – Ауэ Тхьэм зэхызигъэщӀыкӀащ цӀыху гуэр е мыкъабзэу е фӀейуэ сымылъытэну[+]. 29Аращи, мы лӀыкӀуэхэм сыкъыщевгъашэм, сымычэнджащэу сыкъэкӀуащ. Иджы сынывоупщӀ: сыт хуэдэ Ӏуэху сыкъыщӀевгъэшар?

30– МахуиплӀ и пэкӀэ, мы сыхьэтым, шэджагъуэнэужьым сыхьэтыр щым, си унэм Тхьэм сыщелъэӀуащ, – жиӀащ Корнелий. – НапӀэзыпӀэм, щыгъын хужь лыдхэр щыгъыу, лӀы гуэр си пащхьэм къихутэри, 31жиӀащ: «Корнелий, Тхьэм уи тхьэлъэӀур зэхихащ, уи псапэ тыхьхэри щымыгъупщауэ и гум илъщ. 32ПетркӀэ зэджэ Симоныр къашэну Иоппие къалэм лӀыкӀуэхэр гъакӀуэ. Ар зи унэр хы Ӏуфэм Ӏут Симон фащӀэм и хьэщӀэщ. Ар къэкӀуэнурэ къопсэлъэнущ». 33Асыхьэтуи ныпкӀэлъызгъэкӀуащ. УкъызэрыкӀуар фӀыуэ пщӀащ. Зиусхьэным къыпхуищӀа унафэм дедэӀуэну псори Тхьэм и пащхьэм дитщ иджы.


Корнелий и унэм Петр хъыбарыфӀыр къызэрыщиӀуэтар

34Петр мыпхуэдэу жиӀэу щӀидзащ итӀанэ:

– Тхьэр цӀыхум и фэм емыплъу, цӀыху псори и зэхуэдэу зэрыщытыр къызгурыӀуащ[+]. 35Сыт хуэдэ лъэпкъым къыхэкӀауи щрет, Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъыр икӀи щыпкъагъэр зыгъэзащӀэ дэтхэнэри Тхьэм ещтэ[+]. 36Тхьэм израил цӀыхухэм ялъигъэӀэса хъыбарыфӀыр фэ фощӀэ. Ар мыпхуэдэу жызыӀэ хъыбарыфӀырщ: Хьисэ Мэссихьу цӀыху псоми я Зиусхьэнырщ цӀыхухэр Тхьэм езыгъэкӀужыр. 37Иуан зрагъэумэхъыну цӀыхухэм хъыбар яхуиӀуэта нэужь, Галилей хэкум къыщыщӀэдзауэ Иудей хэку псом къыщыхъуар фощӀэ[+]. 38Назарет щыщ Хьисэ и хъыбарыр фощӀэ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмрэ къаруушхуэмрэ абы къыхуригъэхащ. Тхьэр абы и гъусэу зэрыщытам щхьэкӀэ, Ӏуэху щхьэпэ ищӀэурэ, шейтӀаным и къарукӀэ хигъэзыхьа цӀыху псори игъэхъужу щытащ[+].

39– А Хьисэ журтхэм я къэралми Ерусалими щилэжьа Ӏуэху псоми дэ дращыхьэтщ. Ар пкъом ираӀулӀри яукӀащ. 40Тхьэм ар ещанэ махуэм лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжри, цӀыхухэм яригъэлъагъужащ. 41Тхьэм ар цӀыху псоми яригъэлъэгъуакъым, Тхьэм ар зригъэлъэгъуар нэхъапэм къыхиха щыхьэтхэращ. Хьисэ лӀахэм къахэтэджыкӀыжа нэужь, езым дефэу, дешхэу щытар дэрщ Тхьэм ар зригъэлъэгъуар. 42Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр едгъэдэӀуэнуи, псэухэми лӀахэми хьэкум ятезыщӀыхьыну Тхьэм къигъэувар зэры-Хьисэ щыхьэт дытехъуэну Тхьэм унафэ къытхуищӀащ[+]. 43ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэми и гуэныхьхэр Хьисэ и цӀэкӀэ къызэрыхуэгъунумкӀэ бегъымбар псори Хьисэ щыхьэт тохъуэ[+].


Хамэ лъэпкъхэм щыщхэм


Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къазэрыхуехар

44Петр мы псалъэхэр здыжиӀэм, ахэр зэхэзыха псоми Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къахуехащ. 45Петр и гъусэу къэкӀуэгъауэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыхуу сунэт ящӀахэм Тхьэм и тыгъэу езым и Псэ ЛъапӀэр хамэ лъэпкъхэм щыщхэм къазэрыхуригъэхар ягъэщӀэгъуащ; 46сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а хамэхэр езыхэм ямыщӀэ бзэхэмкӀэ псалъэурэ, Тхьэм щӀыхь хуащӀу зэхахати, аращ.

Арати, Петр жиӀащ:[+]

47– Дэ тхуэдэу Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зи гум илъ хъуа цӀыхухэр дыумэхъмэ, зымыдэн щыӀэ[+]?

48Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ ахэр яумэхъыну унафэ ищӀащ абы и ужькӀэ. Ахэр Петр елъэӀуащ махуэ зыбжанэкӀэ я деж къэнэну[+].

#### 11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Ерусалим и члисэ зэхуэсым и пащхьэм Петр къэхъуар зэрыщиӀуэтэжар

1Хамэ лъэпкъхэм щыщхэми Тхьэм и псалъэхэр зэращтар апостолхэмрэ Иудей хэкум ис къуэшхэмрэ зэхахащ. 2Апхуэдэу щыхъум, Петр Ерусалим щыкӀуам, сунэт ящӀахэм Петр илэжьар ямыдэу,[+] 3жраӀащ:

– Уэ сунэт ямыщӀахэм я деж ущӀыхьэри уадэшхащ[+].

4Петр Ӏуэхур зэрекӀуэкӀар чэзу-чэзууэ къагуригъаӀуэу щӀидзащ итӀанэ:

5– Иоппие къалэм Тхьэм сыщелъэӀурт. Тхьэм си акъылыр сщхьэщихури, щэкӀ хужь иным хуэдэу, зыгуэр уафэм къехыу къэслъэгъуащ абы щыгъуэ. Ар къуапиплӀкӀэ кӀэрыщӀауэ, уафэм кърагъэлэлэха хуэдэ, си пащхьэм ихьащ[+]. 6ЩэкӀ хужьым сыщеплъым, лъакъуиплӀкӀэ зекӀуэ Ӏэщхэр, хьэкӀэкхъуэкӀэхэр, ныбэгукӀэ къэзыпщыхь псэущхьэхэр, къуалэбзухэр слъэгъуащ. 7Макъ гуэрым «Петр, къэтэдж. ФӀэгъэжи, шхы!» къызжиӀэу зэхэсхащ.

8«Хьэуэ, Зиусхьэн, ар хъуххэнукъым, мышхыпхъи хьэрэми зэи зыӀуслъхьакъым», жысӀэри жэуап стыжащ.

9– А макъыр уафэм етӀуанэу къиӀукӀащ: «Тхьэм хьэлэлу икӀи шхыпхъэу жыхуиӀар уэ хьэрэму умылъытэ», жиӀэу[+]. 10Апхуэдэу щэнейрэ хъуащ. Уафэм псори дэкӀуеижащ итӀанэ.

11– А дакъикъэ дыдэм Кесарие къалэм кърагъэкӀыу си деж къагъэкӀуа лӀищ сэ сызыщӀэс унэм и бжэӀупэм къыӀухьащ. 12Сымычэнджащэу, абыхэм ящӀыгъуу, сыкӀуэну Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къызжиӀащ. Мы къуэшихри си гъусэу дыкӀуэри, а лӀым и унэм дыщӀыхьащ[+]. 13А лӀым къыджиӀащ и унэм мелыӀыч гуэр къыщыхутэу, мыпхуэдэу жиӀэу зэрилъэгъуар: «ПетркӀэ зэджэ Симон къашэну лӀыкӀуэхэр гъакӀуэ[+]. 14Уэрэ уи унагъуэм исхэмрэ фымыкӀуэду фыкъезыгъэлыну псалъэхэр абы къыбжиӀэнущ».

15– Сыпсэлъэну щыщӀэздзэм, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр абыхэм къахуехащ, дэри япэм къызэрытхуехыгъам хуэдэу[+]. 16Абы щыгъуэ сигу къэкӀыжащ Зиусхьэным жиӀэгъа псалъэхэр:[*] «Иуан цӀыхухэр псыкӀэ иумэхъу щытащ, ауэ Тхьэм фэ езым и Псэ ЛъапӀэмкӀэ фиумэхъынущ»[+]. 17Зиусхьэну Хьисэ МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ диӀэ щыхъум, Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэр дэ къызэрытхуригъэхыгъам хуэдэу, абыхэми къахуригъэхамэ, сэ сыхэт Тхьэм сыпэувыну[+]?

18А псалъэхэр щызэхахым, ахэр щым хъуащ. Тхьэм щӀыхь хуащӀри, жаӀащ:

– Хамэ лъэпкъхэри я гуэныхьхэм хущӀегъуэжынурэ, мыкӀуэдыжын гъащӀэ яӀэ хъуну Тхьэм игъуэу илъытащ абы щыгъуэ.


Антиохие къалэм члисэ зэхуэс щыӀэ зэрыхъуар

19Стефан мывэкӀэ еуэурэ яукӀа нэужь, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм гугъуехь куэд зэрырагъэшэчам къыхэкӀкӀэ, ахэр зэбгрыкӀащ. Хьисэ теухуа хъыбарыфӀыр журтхэм фӀэкӀа зыми хуамыӀуатэурэ, Финикие хэкуми, Кипр хытӀыгуми,[*] Антиохие къалэми[*] нэс кӀуащ ахэр[+]. 20Кипр хытӀыгум щыщ лӀы гупми, Кириние къалэм щыщ нэгъуэщӀ лӀыхэми, Антиохие къалэм* кӀуа нэужь, Зиусхьэн Хьисэ теухуа хъыбарыфӀыр алыджхэми[*] хуаӀуэтащ. 21Зиусхьэныр я гъусэт абыхэм икӀи цӀыху куэд, фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуурэ, Зиусхьэным и гъуэгу техьащ.

22Мы Ӏуэхухэм я хъыбарыр Ерусалим щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщхэм ялъэӀэсащ. ЩалъэӀэсым, Варнавэ Антиохием ягъэкӀуащ[+]. 23Варнавэ Антиохием кӀуэри, Тхьэм и нэфӀыр абыхэм къазэрыщыхуэр щилъагъум, гуфӀащ, емыщу Зиусхьэным гурэ псэкӀэ хуэпэжыну яхуигъэуващ. 24Варнавэ цӀыхуфӀу щытащ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэри фӀэщхъуныгъэри и гум ину илъащ. Апхуэдэурэ, ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я бжыгъэм куэд къыхэхъуащ[+].

25Щаул лъыхъуэну Варнавэ Тарс къалэм кӀуащ итӀанэ. Абы ар къыщигъуэтри, Антиохием здишащ[+]. 26Члисэ зэхуэсым щыщхэм я гъусэу зэхуэсурэ, цӀыху куэдым Тхьэм и псалъэхэр илъэс псокӀэ яригъэщӀащ. ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм «чыристанкӀэ» еджэ япэ дыдэ щыхъуар Антиохиерщ.

27А махуэхэм бегъымбар гуп Ерусалим къикӀри Антиохием къэкӀуащ[+]. 28Абыхэм ящыщу Агав зи цӀэр къэтэджри, дуней псом гъаблэшхуэ къызэрыщыхъунур Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм абы и гум кърилъхьэри къыжригъэӀащ. Клавдий кесарым[*] и тепщэгъуэращ ар къыщыхъуар[+]. 29ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм, щхьэж зэрылъэкӀкӀэ, Иудей хэкум ис къуэшхэм дэӀэпыкъуэгъу яхуэхъун мурад ящӀащ абы щыгъуэ. 30ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм апхуэдэу ящӀщ, абыхэм зэхуахьэса ахъшэр Варнавэрэ Щаулрэ ӀэщӀалъхьэри, члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэм[*] хуахьыну ягъэкӀуащ.

#### 12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тепщэныгъэ зиӀэхэм Екъуб зэраукӀамрэ Петр лъэхъуэщым зэрыщӀадзамрэ

1Ирод пащтыхьым[*] члисэ зэхуэсым щыщ цӀыху гуэрхэр яригъэубыдри, и заулӀхэм хьэкӀэкхъуэкӀагъэ ярыригъащӀэу щӀидзащ а махуэхэм. 2Иуан и къуэш Екъубыр[*] джатэкӀэ иригъэукӀащ[+]. 3Ар журтхэм яфӀэфӀ зэрыхъуар щилъагъум, Ирод и зауэлӀхэм Петри яригъэубыдащ. Ар къыщыхъуар ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэращ.[*] 4Петр яригъэубыдри, лъэхъуэщым щӀригъэдзащ Ирод, зауэлӀ плӀырыплӀ хъу гупиплӀым яхъумэну яӀэщӀилъхьащ ар. Ирод и мурадт ар ӀутӀыж махуэшхуэм и ужькӀэ хеящӀэм и пащхьэм иришэну[+].

5Апхуэдэу Петр лъэхъуэщым щӀагъэсащ, члисэ зэхуэсым щыщхэр еш ямыщӀэу Тхьэм хуелъэӀуащ абы апщӀондэху[+].


МелыӀычым Петр лъэхъуэщым къызэрыщӀишыжар

6Ирод пащтыхьым Петр хеящӀэ пащхьэм щришэну махуэм и пэ къихуэ жэщым ар, Ӏэхъулъэхъу тӀуащӀэ иралъхьауэ, зауэлӀитӀым яку дэлъу жейрт. ХъумакӀуэхэм, бжэм Ӏуту, лъэхъуэщыр яхъумэрт. 7Зиусхьэным и мелыӀычыр а унэм къыщӀэхутэри, унэр нэху къэхъуащ напӀэзыпӀэм. МелыӀычыр Петр и джабэм еуӀури, къигъэушащ:

– ПсынщӀэу тэдж! – жиӀащ абы. Петр и Ӏэхэм Ӏэхъулъэхъур къыфӀэхуащ[+].

8– Зыхуапэ, уи вакъэхэри зылъытӀагъэ! – жриӀащ мелыӀычым Петр. Петр апхуэдэу ищӀащ. МелыӀычым жиӀащ итӀанэ:

– Уи щыгъын щӀыӀутелъыр щытӀагъи, си ужь иту къакӀуэ!

9Петр, мелыӀычым и ужь иту, лъэхъуэщым къыщӀэкӀыжащ. Ауэ мелыӀычым илэжьар пэжрэ мыпэжрэ Петр ищӀакъым, атӀэ зыгуэр къыхуэхутауэ и гугъащ. 10Япэрей хъумакӀуэ гупми етӀуанэрей хъумакӀуэ гупми къаблэкӀри, къалэ дыхьэпӀэм хэлъ гъущӀ куэбжэм нэсащ ахэр. Куэбжэм езыр-езыру абыхэм закъызэхуӀуихащ. Куэбжэм дэкӀри, зы уэрам ирикӀуа нэужь, Петр къигъанэри, мелыӀычыр ӀукӀыжащ напӀэзыпӀэм[+].

11ЗыкъыщищӀэжым, Петр жиӀащ:

– Зиусхьэным и мелыӀычыр къигъакӀуэу, Ирод сыкъызэрыӀэщӀихари, журт цӀыхухэм къысщыщӀыну жыхуаӀэ Ӏей псори симыгъэлъагъуу, сыкъызэрыригъэлари си нэгу щӀэкӀащ иджы[+].

12Петр къехъулӀар къыщыгурыӀуэжым, МарккӀэ зэджэ Иуан и анэ Мэрием деж кӀуащ ар. Абы деж цӀыху куэд щызэхуэсауэ Тхьэм елъэӀурт[+]. 13Петр куэбжэм щытеуӀуэм, Родэ и цӀэу унэӀут хъыджэбз гуэр къэкӀуащ куэбжэр Ӏуихыну. 14Петр и макъыр къыщицӀыхужым, гуфӀэгъуэм зэщӀищтауэ, куэбжэр Ӏуимыхыу, унэм щӀэлъэдэжри, Петр куэбжэм зэрыӀутыр унэм щӀэсхэм яжриӀащ абы.

15– Уэ жыпӀэр пщӀэжыркъым, – къыжраӀащ абыхэм. Ауэ хъыджэбзыр жиӀам текӀакъым. ИтӀанэ жаӀащ:

– Ар Петр и мелыӀычырагъэнущ.[*][+]

16Петр куэбжэм теуӀуэ зэпытт. Куэбжэр Ӏуахыу, Петр щалъагъум, хуабжьу ягъэщӀэгъуащ. 17Заущэхуну Петр Ӏэ яхуищӀри, Зиусхьэным лъэхъуэщым къызэрыщӀишыжар абыхэм яхуиӀуэтащ. ИтӀанэ жиӀащ:

– Екъуби[*] адрей къуэшхэми къэхъуар евгъащӀэ.

Ар жиӀэщ, а унэм къыщӀэкӀыжри, нэгъуэщӀ щӀыпӀэ гуэрым кӀуащ[+].

18Нэху щыщым, зауэлӀхэр гузэвэгъуэшхуэм хэхуауэ зыр зым еупщӀыжырт:

– Дэнэ Петр щыбзэхар?

19ЗауэлӀхэм Петр къаригъэлъыхъуэри щамыгъуэтым, Ирод пащтыхьым хъумакӀуэхэм хьэкум ятрищӀыхьри яригъэукӀащ. Ирод пащтыхьыр Иудей хэкум икӀщ, Кесарие къалэм ехри, абы къыдэнащ.


Ирод пащтыхьыр зэрылӀар

20Ирод пащтыхьым Тир, Сидон къалэхэм дэсхэм хуабжьу гужьгъэжь яхуиӀэ хъуат. А къалэхэм дэсхэр зэгурыӀуэри, Ирод деж кӀуащ. Пащтыхьым хуэлажьэ Ӏэтащхьэу Власт зи цӀэм гурыӀуэри, пащтыхьыр къаригъэкӀужыну елъэӀуащ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ пащтыхьым и къэралым къраш гъавэрат ахэр зэрыпсэур.

21Игъэува пӀалъэм Ирод, и пащтыхь щыгъынхэр щыгъыу, пащтыхь тахътэм тетӀысхьэри, цӀыхухэм я пащхьэм къыщыпсэлъащ.

22– Мыр цӀыху макъкъым, Тхьэм и макъщ, – жаӀэурэ цӀыхухэр зэрыгъэкӀийрт. 23Ирод пащтыхьым Тхьэм щӀыхьышхуэ зэрыхуимыщӀам щхьэкӀэ, Тхьэм и мелыӀыч гуэр а дакъикъэ дыдэм къригъэуащ. ХьэпӀацӀэхэм яшхыурэ, абы и псэр хэкӀащ[+].

24Тхьэм и псалъэхэм, цӀыху нэхъыбэм ялъэӀэсурэ, заубгъурт[+].

25Варнавэрэ Щаулрэ я Ӏуэхур щаухым, Ерусалим къыдэкӀыжщ, МарккӀэ зэджэ Иуан здашэри, Антиохие къалэм ягъэзэжащ[+].

#### 13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Антиохие щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщхэм Тхьэм хуэлэжьэну Варнавэрэ Щаулрэ зэрагъэувар

1Бегъымбархэри дин егъэджакӀуэхэри Антиохие щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщхэм яхэтт: Варнавэ, «ФӀыцӀэкӀэ» зэджэ Симон, Кириние къалэм щыщ Луций, Манаил (ар Ирод пщым[*] и гъусэу япӀарщ), Щаул сымэ[+]. 2Тхьэм елъэӀуурэ, жэщи махуи нэщӀ ису щыщӀадзэм, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм абыхэм къажриӀащ:

– Варнавэрэ Щаулрэ сэ зыхуезджа Ӏуэхум щхьэкӀэ къысхуэвгъанэ[+].

3Арати, жэщи махуи нэщӀ иса нэужь, ахэр Тхьэм елъэӀуащ, я Ӏэхэр абыхэм я щхьэм тралъхьэри,[*] Тхьэм хуэлэжьэну ягъэкӀуащ.


Кипр хытӀыгум щыщ цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм апостолхэм ирагъэдаӀуэу зэрыщытар

4Варнавэрэ Щаулрэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм игъакӀуэри, Селевкие къалэм[*] нэсащ. Абдежым кхъухькӀэ щежьэхэри, Кипр хытӀыгум кӀуащ. 5Саламин къалэм нэсри, журтхэм я синэгуэгухэм* цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм щрагъэдэӀуащ. Иуан абыхэм дэӀэпыкъуэгъуу я гъусэт[+].

6ХытӀыгум и кӀыхьагъкӀэ ирикӀуэри, Паф къалэм[*] щынэсым, удыгъэ Ӏуэхум хэт журт бегъымбар нэпцӀ гуэрым ӀущӀащ. Абы и цӀэр Варисуст[+]. 7Ар хытӀыгум и Ӏэтащхьэ[*] Сергей Паул зи цӀэм и гъусэт. Сергей Паул цӀыху губзыгъэу щытащ. Тхьэм и псалъэхэм едэӀуэну фӀэфӀти, абы Варнавэрэ Щаулрэ иригъэблэгъащ. 8Ауэ удыгъэ Ӏуэхум хэт Елимэ зи цӀэр (Елимэм къикӀыр «Удыгъэ Ӏуэхум хэтырщ»), Ӏэтащхьэр фӀэщхъуныгъэм и гъуэгу тримыгъэхьэным и ужь иту, Варнавэрэ Щаулрэ япэувырт. 9Ауэ Щаулу ПаулкӀи зэджэм[*] и гум Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр хуабжьу хыхьэри, и нэхэр Елимэ триубыдауэ жиӀащ:[+]

10– Уэ шейтӀаным урикъуэщ, уэ пэжыгъэ псом урабийщ. ГъэпцӀагъэ псори бзаджагъэ псори уи гум хуэфӀу илъщ. Тхьэм и гъуэгу занщӀэхэр къуаншэ пщӀыну ухэтыныр щыбгъэтынукъэ? 11Зиусхьэным и Ӏэр къыптелъщ иджы. Дыгъэм и нэхур умылъагъуу, пӀалъэ гуэркӀэ нэф ухъунущ.

Асыхьэт дыдэм пшагъуэри кӀыфӀыгъэри Елимэ къыхуехащ. Ежьэри, къезышэкӀын гуэрым лъыхъуэу щӀидзащ итӀанэ. 12Абы къыщыщӀар щилъагъум, Ӏэтащхьэм фӀэщхъуныгъэ иӀэ хъуащ. Варнавэрэ Паулрэ Зиусхьэным теухуа хъыбару кърагъэщӀар Ӏэтащхьэм игъэщӀэгъуащ.


Писидие хэкум щыщ Антиохие къалэм Паулрэ Варнавэрэ зэрыкӀуар

13Паулрэ и гъусэхэмрэ Паф къалэм кхъухькӀэ щежьэри, Памфилие хэкум щыщ Пергие къалэм кӀуащ. Иуан ахэр абы къыщинэри, Ерусалим игъэзэжащ[+]. 14Адрей лӀитӀыр Пергие къалэм блэкӀри Писидие хэкум щыщ Антиохие къалэм нэсащ. Щэбэт махуэм* синэгуэгум щӀыхьэри тӀысащ. 15Торэт хабзэм[*] итхэмрэ бегъымбархэм ятха тхылъхэм[*] ярытхэмрэ ящыщ гуэрхэм еджа нэужь, синэгуэгу пашэхэм зыгуэр ягъакӀуэри жрагъэӀащ:

– Ди къуэшхэ, мы цӀыхухэр зэрывгъэгушхуэн псалъэхэр фщӀэмэ, жыфӀэ![+]

16Паул къэтэджщ, Ӏэ яхуищӀри, жиӀащ:

– Фэ, израил цӀыхухэри, Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъхэри, фыкъэдаӀуэ. 17Израил лъэпкъым и Тхьэм ди адэжьхэр къыхихащ. Ди лъэпкъыр Мысырым щисым, лъэпкъышхуэ ищӀри, абы къаруушхуэкӀэ къришыжащ. 18Губгъуэ нэщӀым илъэс плӀыщӀкӀэ щигъэшхащ[+]. 19Ханаан къэралым щыпсэу лъэпкъиблыр игъэкӀуэдри, абыхэм я къэралыр израил лъэпкъым и Ӏыхьэ хъуну къыхуигъэнэжащ. 20А псори илъэс щиплӀрэ щэ ныкъуэм къриубыдэу къэхъуащ.

– Абы и ужькӀэ Тхьэм хеящӀэхэр[*] абыхэм яритащ, Самуел бегъымбарым и махуэхэм нэсыху. 21Пащтыхь яхухихыну цӀыхухэр Самуел елъэӀуащ итӀанэ. Биниамин и унагъуэ лъэпкъым щыщу, Къыш и къуэ Щаул пащтыхь яхуэхъуну Тхьэм яритащ. Абы и ужькӀэ илъэс плӀыщкӀэ ар пащтыхьу щытащ. 22Тхьэм ар тригъэкӀыжри, Даут пащтыхьу игъэуващ. Тхьэм Даут мыпхуэдэу щыхьэт хуэхъуащ:[*] «Иессе и къуэу Даутыр си гум ирихь цӀыхуу къэзгъуэтащ. Сэ сызыхуей псори абы игъэзэщӀэнущ»[+]. 23А лӀым къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщу, израил цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлыр Хьисэщ; Тхьэм ар абыхэм къахуигъэкӀуащ, я адэжьхэр къызэригъэгугъам тету. 24Хьисэ къэмыкӀуэ щӀыкӀэ, Иуан «Фэ фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэжи, зызвгъэумэхъ», жиӀэурэ израил цӀыху псоми хъыбар яхуиӀуатэрт[+]. 25Иуан и лэжьыгъэр щиухкӀэ жиӀэрт:[*] «Сэ хэту сыкъэфлъытэрэ? Фэ фызыпэплъэр сэракъым. Фэ фызыпэплъэр си ужькӀэ къэкӀуэнущ, абы и вакъэ лъэпсхэр хуэстӀэтэнуи сэ схуэфащэкъым»[+].

26(Паул итӀанэ къыщӀигъужащ:)

– Ибрэхьим къытехъукӀа си къуэшхэ, фэ нэгъуэщӀ лъэпкъхэм щыщу Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъхэ, Тхьэм цӀыхухэр мыкӀуэду къызэрыригъэлым и хъыбарыр къызылъэӀэсар дэращ. 27Ерусалим дэсхэмрэ абыхэм я пашэхэмрэ цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлыр зэры-Хьисэр ящӀэжакъым. Абы укӀ тралъхьащ, бегъымбархэм я псалъэу щэбэт махуэ къэс синэгуэгухэм къыщызэджэхэр а цӀыхухэм пэж ящӀащ апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ[+]. 28Хьисэ укӀ щӀытралъхьэн щхьэусыгъуэ ямыгъуэта пэтми, Пилат Ӏэтащхьэм[*] елъэӀуащ ар иукӀыну[+]. 29Хьисэ теухуауэ Тхьэм и псалъэу тхахэм хэт псори абыхэм ягъэзэщӀа нэужь, Хьисэ и гъусэхэм абы и хьэдэр жорым къыфӀахыжри, кхъэлэгъунэм щӀалъхьэжащ[+]. 30Ауэ Тхьэм ар лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ[+]. 31Хьисэ и гъусэу Галилей хэкум къикӀыу Ерусалим къэкӀуэгъахэм махуэ куэдкӀэ закъригъэлъагъуурэ екӀуэкӀащ итӀанэ. Ахэращ дэ ди лъэпкъым и пащхьэм Хьисэ щыхьэт щыхуэхъур иджы[+].

32– Мы хъыбарыфӀыр дэ нывжыдоӀэ иджы: Тхьэм Хьисэ лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжамкӀэ ди адэжьхэр къызэригъэгугъа Ӏуэхухэр къигъэщыпкъэжурэ, дэ, абыхэм къатехъукӀа цӀыхухэм, тхуигъэзэщӀащ[+]. 33Уэрэд ЛъапӀэхэм ит етӀуанэ уэрэдым[*] Тхьэм Хьисэ къызэрыщыжриӀэм хуэдэу:

«Уэращ си Къуэр,
нобэ адэ сыпхуэхъуащ».

34Хьисэ зэи мылӀэжыну лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжар Тхьэм мы псалъэхэмкӀэ жиӀащ:[*]

«Си нэфӀ щыхуэныгъэ лъапӀэр
Ӏэмал имыӀэу ныфлъызгъэсынущ,
Даут зэрызгъэгугъэгъам тету»[+].

35Тхьэм и псалъэу тхахэм мыпхуэдэуи хэтщ:[*]

«Уэ уи ӀурыщӀэм и хьэдэр бгъэфынукъым»[+].

36– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и зэриухам тету, Даут и махуэхэм Тхьэм хуэлажьэри, дунейм ехыжащ. И адэжьхэр зыщӀэлъ кхъэлэгъунэм щӀалъхьэжри, и хьэдэр фыжащ[+]. 37Ауэ Тхьэм лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжар иужькӀэ лӀэжакъым, и хьэдэри фыжакъым. 38Аращи, си къуэшхэ, мыр зэвгъащӀэ, фэ гуэныхьу фщӀар Хьисэ къызэрыфхуигъэгъужынум и хъыбар фхудоӀуатэ[+]. 39ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэми гуэныхьу телъ псори щхьэщихынущ, ауэ Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм гуэныхьхэр фщхьэщихын лъэкӀынукъым[+]. 40Фызыхуэсакъыж, бегъымбархэм жаӀа мы псалъэхэр[*] фэ къыфлъремыс:

41«ФыкъэдаӀуэ, фэ,
Тхьэм и псалъэхэр зэзымыпэсхэ,
вгъэщӀагъуэ икӀи фыкӀуэд;
сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэ фи махуэхэм
Ӏуэхушхуэ гуэр згъэзэщӀэнущ.
А Ӏуэхушхуэм и хъыбарыр
зыгуэрым къывжиӀакӀи
фи фӀэщ хъунутэкъым».

42Паулрэ Варнавэрэ синэгуэгум къыщыщӀэкӀыжам къыкӀэлъыкӀуэ щэбэт махуэм а Ӏуэхухэм тепсэлъыхьыну цӀыхухэр къелъэӀуащ. 43ЗэӀущӀэр щызэбгрыкӀыжым, журтхэм ящыщ куэди, журт хъуа хамэхэм ящыщ куэди Паулрэ Варнавэрэ ящӀыгъут. Епсалъэурэ, а тӀум абыхэм быдэу гурагъэӀуащ Тхьэм и нэфӀыр къазэрыщыхуэнум и ужь ит зэпыту щытын зэрыхуейр[+].

44КъыкӀэлъыкӀуэ щэбэт махуэм Тхьэм и псалъэхэм едэӀуэн щхьэкӀэ, къалэм дэс цӀыху псори, къанэ щӀагъуэ щымыӀэу, зэхуэсащ. 45Ауэ журтхэм цӀыхубэр щалъагъум, фыгъуэныр я гум къихьэри, хущӀэджэурэ, Паул жиӀар ямыдэу къэуващ[+].

46Апхуэдэу щыхъум, Паулрэ Варнавэрэ тегушхуауэ жаӀащ:

– Тхьэм и псалъэхэр фэ нывжетӀэн хуеящ япэщӀыкӀэ. Ауэ фэ Тхьэм и псалъэхэм пэӀэщӀэ зывощӀэри, мыкӀуэдыжын гъащӀэ фиӀэ хъуну зыхуэвгъэфащэркъым. Мис, абы къыхэкӀкӀэ, хамэ лъэпкъ щыщхэм захудогъазэ;[+] 47сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм мыпхуэдэу унафэ къытхуищӀащ:[*]

«Хамэ лъэпкъхэм нэхугъэ уахуэхъуну узгъэуващ,
щӀым и гъунэхэм нэсыху,
цӀыхухэр мыкӀуэду
къебгъэлын щхьэкӀэ»[+].

48Хамэ лъэпкъ щыщхэм ар щызэхахым, гуфӀэри, Зиусхьэным и псалъэхэм щӀыхь хуащӀащ. ИкӀи мыкӀуэдыжын гъащӀэ зритыну Тхьэм игъэува цӀыху псоми фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ.

49Зиусхьэным и псалъэхэр а хэкум дэнэкӀи ис цӀыхухэм щалъэӀэс хъуащ. 50Ауэ пщӀэ зиӀэ цӀыхубзу Тхьэр зыгъэлъапӀэхэмрэ къалэм и пашэхэмрэ къызэщӀагъэплъащ журтхэм. Арати, цӀыхухэр Паулрэ Варнавэрэ ятезэрыгуэну зэщӀаӀэтащ, я хэкуми кърахуащ а тӀур[+]. 51Паулрэ Варнавэрэ я лъакъуэхэм къакӀэрыпщӀа сабэр цӀыхухэм ялъагъуу кӀэрагъэщэщыжри, Иконие къалэм кӀуащ[+]. 52ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм гуфӀэгъуэмрэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмрэ я гум куэду илъ хъуащ[+].

#### 14-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Иконие къалэм дэсхэр Тхьэм и псалъэхэм Паулрэ Варнавэрэ ирагъэдаӀуэу зэрыщытар

1Иконие къалэм щынэсым, я хабзэм тету, Паулрэ Варнавэрэ журтхэм я синэгуэгум щӀыхьащ. Журтхэмрэ алыджхэмрэ[*] ящыщ куэдым фӀэщхъуныгъэр яӀэ ягъэхъуурэ, епсэлъащ[+]. 2Ауэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуну зымыдэ журтхэм хамэ лъэпкъ щыщхэр зэщӀагъэплъэри, къуэшхэм къыхуагъэгубжьащ. 3Паулрэ Варнавэрэ, Зиусхьэным и хъыбарыр тегушхуауэ цӀыхухэм хуаӀуатэурэ, а къалэм куэдрэ зыщаӀэжьащ. Зиусхьэным и нэфӀ щыхуэныгъэм теухуа хъыбарыфӀым щыхьэт техъуэурэ, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэри къагъэлъэгъуэну, Ӏуэху телъыджэхэри ялэжьыну Паулрэ Варнавэрэ лъэкӀыныгъэ яритащ[+]. 4А къалэм дэс цӀыхухэр лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъуащ. Языныкъуэхэр журтхэм, адрейхэр апостолхэм ягухьащ[+]. 5Хамэ лъэпкъ щыщхэри, журтхэри, абыхэм я пашэхэри я гъусэу, зэгурыӀуэри, мурад ящӀащ Паулрэ Варнавэрэ хьэкӀэкхъуэкӀагъэ къращӀэну, мывэкӀэ къеуэури къаукӀыну. 6Паулрэ Варнавэрэ абыхэм я мурадыр къы-щащӀэм, Ликаоние хэкум щыщ къалэхэу Листрэрэ Дервиерэ, абыхэм я Ӏэхэлъахэм кӀуащ[+]. 7ЦӀыхухэр хъыбарыфӀым щрагъэдэӀуащ а щӀыпӀэхэми.


Листрэ къалэм дэсхэр Тхьэм и псалъэхэм Паулрэ Варнавэрэ ирагъэдаӀуэу зэрыщытар

8Листрэ къалэм лӀы ныкъуэдыкъуэ гуэр дэсащ. Абы и лъакъуэхэр къыщӀэувэртэкъым, къызэралъхурэ, игъащӀэм земыкӀуауэ абдежым щыст[+]. 9Паул щыпсалъэм, а лӀыр едаӀуэрт. И нэхэр лӀым триубыдэри, хъужыну абы фӀэщхъуныгъэ иӀэу щилъагъум,[+] 10Паул макъышхуэкӀэ жиӀащ:

– Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ ныбжызоӀэ: къызэфӀэувэ.

ЛӀым, къыщылъэтри, къикӀухьу щӀидзащ[+].

11Паул ищӀар цӀыхухэм щалъагъум, Ликаоние хэкум и бзэкӀэ[*] ину жаӀащ:

– Тхьэхэр, цӀыху теплъэ яӀэу, къытхуехащ[+].

12Варнавэ Зевс[*] фӀащащ, къэпсэлъар Паулти, абы ЕрмийкӀэ[*] еджэ хъуащ. 13Зевс и унэшхуэ къалэм тӀэкӀу пыӀудзауэ щытым и дин пашэм цӀыхухэм выхэр куэбжэм деж къаригъэхуащ, тажхэри къригъэхьащ, езыри цӀыху гупышхуэри Паулрэ Варнавэрэ къурмэн хуащӀыну хуейти.

14Ауэ апостолхэу Варнавэрэ Паулрэ ар щызэхахым, хуамыдэу я щыгъынхэр зэфӀатхъыжурэ, цӀыху гупышхуэм яхэлъадэри, макъышхуэкӀэ псалъэу щӀадзащ[+].

15– Фэ лӀы гупым сыт фщӀэр? Фэ фхуэдэу дэри дыцӀыхущ. Мы тхьэ нэпцӀ сэбэпыншэхэм фи щӀыбыр яхуэвгъазэу, Тхьэ пэжу псэум фи гупэ хуэвгъэзэн щхьэкӀэ, хъыбарыфӀыр фхудоӀуатэ. Тхьэращ уафэри, щӀыри, хыри, абыхэм щыпсэу псори къэзыгъэщӀар[+]. 16БлэкӀа лъэхъэнэхэм лъэпкъ псори зэрыхуейуэ я гъуэгу ирикӀуэжыну хуит ищӀащ. 17Апхуэдэу щыт пэтми, Тхьэм щыхьэтыншэ зищӀакъым: Уафэм къикӀыу уэшх къытхуригъэшхыу, и игъуэм гъавэр къытхуигъэкӀыу, шхын дыхуимыгъэныкъуэу, дигъэгуфӀэу, фӀыгъуэшхуэхэр къытхуищӀэ зэпытщ[+].

18Паулрэ Варнавэрэ къурмэн зыхурамыгъэщӀу, цӀыхухэр ерагъкӀэ ягъэувыӀащ апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ.

19Къалэхэу Антиохиерэ Икониерэ къикӀри, журт гуп къэкӀуащ абы и ужькӀэ. Тегушхуауэ апостолхэм Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр щрагъэдаӀуэм, журтхэм «Мы лӀыхэм жаӀэр пэжкъым, пцӀы яупс», жаӀэурэ цӀыхухэр апостолхэм къыбгъэдашащ.

А журтхэм цӀыхубэр зэщӀагъаплъэри, Паул мывэкӀэ къеуэурэ къаукӀыну хэтащ икӀи, лӀауэ ялъытэри, къалэм далъэфащ[+]. 20АрщхьэкӀэ и гъусэхэм къыщаувыхьым, къэтэджри, Паул къалэм къыдыхьэжащ. Варнавэ и гъусэу, Паул Дервие къалэм кӀуащ етӀуанэ махуэм.


Сирие хэкум щыщ Антиохие къалэм Паулрэ Варнавэрэ зэрагъэзэжар

21Паулрэ Варнавэрэ Дервие къалэми цӀыхухэм хъыбарыфӀыр щыхуаӀуатэурэ, цӀыхубэр Хьисэ и гъуэгу трагъэхьа нэужь, Листрэ, Иконие, Антиохие къалэхэм ягъэзэжащ. 22ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэр а къалэхэм щагъэгушхуэри, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум темыкӀыну быдэу хуагъэуващ:

– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм* гугъуехь тшэчурэ дыщӀыхьэн хуейщ, – жраӀащ абыхэм[+].

23Паулрэ Варнаварэ дэтхэнэ члисэ зэхуэсыми нэхъыжьхэр хухахри, Тхьэм елъэӀуурэ, жэщи махуи нэщӀурэ, Зиусхьэну фӀэщхъуныгъэ зыхуаӀэ хъуам и нэӀэр къатригъэтыным хуаунэтӀащ[+]. 24Писидие хэкум кӀуэцӀрыкӀри, Памфилие хэкум нэсащ абы и ужькӀэ. 25Пергие къалэм цӀыхухэр Зиусхьэным и псалъэхэм щрагъэдэӀуа нэужь, Атталие къалэм ехащ.

26А къалэм къыдэкӀри, кхъухькӀэ Антиохие къалэм кӀуащ. Антиохиеращ члисэ зэхуэсым щыщхэм Паулрэ Варнавэрэ ялэжьа Ӏуэхум щхьэкӀэ Тхьэм и нэфӀыр къащыхуэну зыщыхуагъэзар[+]. 27Паулрэ Варнавэрэ Антиохием щынэсым, члисэ зэхуэсым щыщхэр зэхуашэсри, Тхьэм абыхэм яригъэлэжьа Ӏуэху псори, хамэ лъэпкъ щыщхэм фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъун щхьэкӀэ, Тхьэм бжэр къазэрыхузэӀуихари жраӀащ. 28ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я деж куэдрэ щыӀэну къэнащ ахэр.

#### 15-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Апостолхэмрэ нэхъыжьхэмрэ Ерусалим зэӀущӀэ зэрыщащӀар

1ЛӀы гуэрхэр Иудей хэкум къикӀщ, Антиохие къакӀуэри, къуэшхэм мыпхуэдэ жраӀэу щӀадзащ:

– Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм сунэт фащӀын хуейуэ къегъэув, сунэт фамыщӀмэ, Тхьэм фымыкӀуэду фыкъригъэлынукъым.

2Паулрэ Варнавэрэ абыхэм жаӀэр ямыдэу хуабжьу едэуащ. Арати, къуэшхэм мурад ящӀащ Паулрэ Варнавэрэ, цӀыху гуп я гъусэу, Ерусалим дэс апостолхэмрэ[*] нэхъыжьхэмрэ[*] я деж мы Ӏуэхум щхьэкӀэ ягъэкӀуэну[+]. 3Члисэ зэхуэсым щыщхэр Паулрэ Варнавэрэ ядэкӀуатэри, гъуэгу трагъэхьащ. Паулрэ Варнавэрэ Финикиемрэ Самариемрэ кӀуэцӀрыкӀащ. ЩыкӀуэцӀрыкӀым, хамэ лъэпкъ щыщхэр Тхьэм и гъуэгу зэрытехьам и хъыбарыр къуэш псоми хуаӀуэтэжри, ахэр хуабжьу ягъэгуфӀащ. 4Ерусалим щынэсым, члисэ зэхуэсым щыщхэми, апостолхэми, нэхъыжьхэми ахэр ирагъэблэгъащ. Тхьэм абыхэм ящӀэну ялъигъэкӀа псори хуаӀуэтэжащ.

5Апхуэдэу щыхъум, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ фарисей[*] гупкӀэ зэджэ динырылажьэхэм щыщхэр къэтэджри, жаӀащ:

– Хамэ лъэпкъ щыщхэри сунэт фщӀын, Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм итхэри евгъэгъэзэщӀэн хуейщ.

6А Ӏуэхум тепсэлъыхьын щхьэкӀэ, апостолхэри нэхъыжьхэри зэхуэсащ. 7Куэдрэ зэдэуа нэужь, Петр къэтэджри, абыхэм яжриӀащ:

– Си къуэшхэ, фэ фщӀэркъэ, хамэ лъэпкъ щыщхэм ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъун щхьэкӀэ, хъыбарыфӀыр яхуэсӀуэтэну Тхьэм сэ псом япэ сыкъызэрыфхихар[+]. 8Езы Тхьэуэ цӀыхухэм я гум илъыр зыщӀэм и Псэ ЛъапӀэр дэ къызэрытхуригъэхам хуэдэу, хамэ лъэпкъ щыщхэми къахуригъэхыурэ, ахэри зэрищтэр къигъэлъэгъуащ[+]. 9Абыхэмрэ дэрэ дякум Тхьэм зэхэгъэж къыдилъхьакъым, абыхэм ягури фӀэщхъуныгъэмкӀэ игъэкъэбзэжащи[+]. 10Дэри ди адэжьхэми тхуэмыхьа хьэлъэр ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм ятефлъхьэу, сыт Тхьэр вгъэунэхуну и ужь фыщӀитыр[+]? 11Ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьым и нэфӀ щыхуэныгъэм и фыгъэкӀэ Тхьэм дымыкӀуэду дыкъызэрыригъэлыр ди фӀэщ мэхъу, абы и нэфӀ щыхуэныгъэм и гъуэгукӀэ хамэ лъэпкъ щыщхэри мыкӀуэду къызэрыригъэлым хуэдэу[+].

12ЦӀыху зэхуэса псори щым хъуауэ, хамэ лъэпкъхэм я деж Тхьэм Варнавэрэ Паулрэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэу щаригъэгъэлъэгъуахэри Ӏуэху телъыджэу щаригъэлэжьахэри къыщаӀуэтэжым, едаӀуэрт. 13И ужькӀэ, псэлъэн щаухым, Екъуб[*] жиӀащ:

– Си къуэшхэ, мы жысӀэм фыкъедаӀуэ![+] 14Тхьэр езым и цӀэкӀэ зэджэну лъэпкъыр къыхихын щхьэкӀэ, хамэ лъэпкъ щыщхэм япэщӀыкӀэ зэреплъар Симон зэхыдигъэщӀыкӀащ. 15Бегъымбархэм я псалъэхэр Петр жиӀам тохуэ. Тхьэм и псалъэу тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*]

16«ИтӀанэ къэзгъэзэжынурэ,

Даут пащтыхьым и унэ къызэтеуар
зэтезгъэувэжынущ,
жеӀэ Зиусхьэным.
Зэхэкъутахэри сщӀыжынурэ,
а унэр зэтезгъэувэжынущ,
17дунейм и цӀыхуу къэнахэмрэ
сэ си цӀыху хъуну къыхуезджа
хамэ лъэпкъ псомрэ
Зиусхьэным лъыхъуэн щхьэкӀэ.
18Мыпхуэдэу жызыӀар Зиусхьэну
мы Ӏуэхухэр куэд щӀауэ цӀыхухэм
езыгъэщӀар арщ».

19Екъуб мыри къыщӀигъужащ:

– Аращи, сэ сызэригугъэмкӀэ, хамэ лъэпкъ щыщу Тхьэм и гъуэгу техьэхэм гугъуехь ятелъхьэн хуейкъым. 20Ауэ цӀыхухэм тхьэ нэпцӀхэм хуащӀа къурмэныпхъэм и лым, зинэ щӀэным, ятхьэла псэущхьэхэм я лым,[*] лъым[*] пэӀэщӀэ защӀыну, езыхэм къращӀэну зыхуэмейр нэгъуэщӀхэм ирамыщӀэнуи дэ яхуэттхын хуейщ;[+] 21сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ пасэрей зэманхэм къащыщӀэдзауэ Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм итхэм къалэ псоми щезыгъэдаӀуэхэри, щэбэт махуэ къэси абы итхэм щеджэ синэгуэгухэри щыӀэщ.


Хамэ лъэпкъ щыщу фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэм апостолхэмрэ нэхъыжьхэмрэ хуатха тхылъыр

22Арати, члисэ зэхуэсым хэт псори я гъусэу, апостолхэмрэ нэхъыжьхэмрэ мурад ящӀащ езыхэм я цӀыхухэм щыщу лӀы гуэрхэр къыхахыну, Паулрэ Варнавэрэ ящӀыгъуу Антиохие ягъэкӀуэн щхьэкӀэ. Къуэшхэм я унафэщӀхэм ящыщу ВарсавэкӀэ зэджэ Иудэрэ Силэрэ хахащ[+]. 23Мыпхуэдэ тхылъ ятхри, абыхэм иратащ:

«Фи къуэшхэу апостолхэми нэхъыжьхэми, фэ хамэ лъэпкъхэм ящыщ къуэшхэу Антиохие къалэм дэсхэми, Сирие, Киликие хэкухэм исхэми фӀэхъус фыдох. 24ЦӀыху гуэрхэр дэ къытхэкӀри, „Сунэт фащӀын хуейщ икӀи Мусэ и Торэт хабзэм итхэм федэӀуэн хуейщ“, жаӀэурэ, я псалъэхэмкӀэ фызэӀащӀауэ икӀи фагъэгузэвауэ дэ зэхэтхащ, ауэ ахэр дэ нэдгъэкӀуакъым[+]. 25Аращи, дэ дызэхуэсри, цӀыху гуэрхэр хэтхыу, дэ фӀыуэ тлъагъу Варнавэрэ Паулрэ я гъусэу ныфхуэдгъэкӀуэну дызэгурыӀуащ. 26А тӀур Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и цӀэм хуолажьэ, я псэми еблэжыркъым. 27Апхуэдэу Иудэрэ Силэрэ ныфхудогъакӀуэ. Дэ ттхар абыхэм я жьэкӀэ къывгурагъэӀуэнущ. 28ФызэдэӀуэн хуей мы унафэхэм нэмыщӀ, нэгъуэщӀ хьэлъэ фтедмылъхьэну Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмкӀи дэркӀи тфӀэигъуэщ[+]. 29ЦӀыхухэм тхьэ нэпцӀхэм хуаукӀа къурмэныпхъэм и лым, лъым, ятхьэла псэущхьэхэм я лым, зинэ щӀэным пэӀэщӀэ зыфщӀ. Фэ къыващӀэну фызыхуэмейр нэгъуэщӀхэм евмыщӀэ! А Ӏуэхухэм пэӀэщӀэ зыфщӀымэ, фӀы фощӀэ. Узыншэу фыщыт!»

30А лӀыхэр гъуэгум трагъэхьащ. Ахэр Антиохие щынэсым, члисэ зэхуэсым щыщхэр зэхуашэсри, тхылъыр иратащ. 31Тхылъым щеджэм, ахэр абы ит хъыбарым игъэгушхуащ икӀи игъэгуфӀащ. 32Иудэрэ Силэрэ, бегъымбарти, къуэшхэм ягухэр псалъэ куэдкӀэ ягъэбыдэурэ ягъэгушхуащ[+]. 33Ахэр абы тӀэкӀурэ щыпсэуа нэужь, къэзыгъэкӀуахэм я деж ягъэзэжыну гъуэгу махуэкӀэ ехъуэхъури, къуэшхэм ирагъэжьэжащ. 34Ауэ Силэ Антиохие къыдэнэну триубыдащ. Иудэ Ерусалим игъэзэжащ. 35Паулрэ Варнавэрэ Антиохие къыдэнащ. НэгъуэщӀ куэдым я гъусэу, цӀыхухэм Зиусхьэным и псалъэхэр ирагъащӀэрэ, хъыбарыфӀым щӀагъэдэӀуу, ахэр Антиохие дэсащ[+].


Паулрэ Варнавэрэ зэрызэбгъэдэкӀар

36Зыкъом дэкӀа нэужь, Паул Варнавэ жриӀащ:

– Тхьэм и псалъэхэм щедгъэдаӀуэу щыта къалэ псоми дэс къуэшхэм я деж дыгъэгъэзэжи, зэрыпсэур зэдгъэгъэлъагъу.

37Варнавэ МарккӀэ зэджэ Иуан здишэну хуейт[+]. 38Ауэ Паул ар я гъусэу здашэныр игъуэу къилъытакъым; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ МарккӀэ зэджэ Иуан Памфилие хэкум щабгъэдэкӀри, абыхэм Ӏуэху ядищӀэну ядэкӀуэтэкъым[+]. 39Паулрэ Варнавэрэ апхуэдизкӀэ зэныкъуэкъуати, зэбгъэдэмыкӀыу хъуакъым. Варнавэ Марк здишэри, Кипр хытӀыгум кхъухькӀэ кӀуащ. 40Паул гъусэу Силэ къыхихащ. Къуэшхэм Тхьэм и нэфӀыр абыхэм къащыхуэну елъэӀуа нэужь, ахэр гъуэгу техьащ[+]. 41Члисэ зэхуэсхэм ящыщхэр ягъэгушхуэурэ, Сирие, Киликие хэкухэр зэхакӀухьащ абыхэм.

#### 16-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тимофей Паулрэ Силэрэ гъусэ зэрахуэхъуар

1Паул Дервие къалэм, итӀанэ Листрэ къалэм нэсащ иужькӀэ. Тимофей и цӀэу ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ лӀы гуэр абы дэсащ. Абы и анэр фӀэщхъуныгъэ зиӀэ журтт, и адэр алыджт[*][+]. 2Листрэрэ Икониерэ дэс къуэшхэм а лӀым пщӀэ хуащӀырт. 3Паул Тимофей здишэну хуейт. А лъэныкъуэм ис журтхэм щхьэкӀэ Паул зыгуэрым Тимофей сунэт иригъэщӀащ;[*] Тимофей и адэр зэрыалыджыр цӀыху псоми ящӀэрти[+]. 4Къалэхэр къызэхакӀухьурэ, Ерусалим дэс апостолхэмрэ нэхъыжьхэмрэ ягъэува унафэхэм едэӀуэн щхьэкӀэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм а унафэхэр жраӀэрт[+]. 5Апхуэдэу, члисэ зэхуэсхэм щыщхэм фӀэщхъуныгъэшхуэ яӀэ нэхъ хъуурэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я бжыгъэм махуэ къэси хэхъуэрт[+].


Троадэ къалэм Тхьэм Паул лӀы гуэр къызэрыщыхуигъэхутар

6Паулрэ и гъусэхэмрэ, Асие хэкум цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм щрагъэдэӀуэн мурадкӀэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм хуит имыщӀауэ, Фригиемрэ Галатиемрэ я хэкум зэпрыкӀащ[+]. 7Мисие хэкум щынэсым, Вифиние хэкум ихьэну хэтащ, ауэ Хьисэ и Псэ ЛъапӀэм ахэр хуит ищӀакъым[+]. 8Мисие хэкум кӀуэцӀрыкӀри, Троадэ къалэм[*] ехащ итӀанэ[+]. 9Тхьэм Паул зыгуэр къыхуигъэхутащ жэщым: Македоние хэкум[*] щыщ лӀы гуэр къэхутэри къелъэӀуащ:

– Македонием къакӀуи, дэӀэпыкъуэгъу къытхуэхъу, – жиӀэри.

10Тхьэм Паул ар къызэрыхуигъэхутэу, хъыбарыфӀыр а цӀыхухэм хуэтӀуэтэну Тхьэм дыкъызэрыхуриджам дыщыгугъыу, Македоние хэкум дыкӀуэну зыдгъэхьэзыращ.[*]


Лидие зи цӀэ цӀыхубзыр Хьисэ и гъуэгу зэрытехьар

11Апхуэдэу Троадэ къалэм кхъухькӀэ дыщежьэщ, Самофракие хытӀыгум занщӀэу дыкӀуэри, етӀуанэ махуэм Неапол къалэм дынэсащ. 12Абы дыдэкӀри, Филиппи къалэм дыкӀуащ итӀанэ. Ар Македоние хэкум хыхьэу а лъэныкъуэм щыӀэ къалэхэм я нэхъ инт. А къалэр зыухуар Рим къэралыгъуэшхуэм и цӀыхухэращ. А къалэм махуэ бжыгъэкӀэ дыщыӀащ[+].

13Къалэм щэбэт махуэм дыдэкӀри, псым дыкӀуащ. Абдежым цӀыхухэр Тхьэм щелъэӀу щӀыпӀэ къыщыдгъуэтынщ жытӀэщ, дытӀысри, къызэхуэса цӀыхубзхэм депсэлъащ. 14ЦӀыхубз гуэр, Лидие и цӀэу, яхэт абыхэм, къэдаӀуэу. Ар Фиатирэ къалэм дэс щэкӀ плъыжь-фӀыцӀафэ лъапӀэ зыщэхэм ящыщт. Тхьэр игъэлъапӀэрт абы. Паул жиӀахэм и фӀэщу едэӀуэну, Тхьэм абы и гур хузэӀуихащ[+]. 15Ари и унэм исхэри думэхъащ дэ. Арати, а цӀыхубзыр къыдэлъэӀуащ:

– ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм сащыщу флъытэмэ, си унэм фынеблагъэ.

Ар ди фӀэщ ищӀри, дригъэблэгъащ[+].


Тепщэныгъэ зиӀэхэм Паулрэ Силэрэ Филиппи къалэм лъэхъуэщым зэрыщыщӀадзар

16Тхьэм щелъэӀу щӀыпӀэм махуэ гуэрым дыздэкӀуэм, жин бзаджэм иӀыгъыу, тхьэгурымагъуэ унэӀут хъыджэбз гуэр къытӀущӀащ. КъэхъункъэщӀэн Ӏуэхухэр цӀыхухэм яжриӀэурэ, и тепщэхэм ахъшэ куэд къахуилэжьырт абы. 17А хъыджэбзым, Паулрэ дэрэ ди ужь имыкӀыу, ину псалъэурэ жиӀэрт:

– Мы лӀыхэр Тхьэуэ Лъагэм и лӀыкӀуэщ. Тхьэм фымыкӀуэду фыкъызэрыригъэлын гъуэгур абыхэм къывжаӀэ.

18Махуэ зыбжанэкӀэ апхуэдэу ищӀа нэужь, Паул губжьщ, зыкъригъэзэкӀри, хъыджэбзыр зыӀыгъ жин бзаджэм жриӀащ:

– Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ мы хъыджэбзым ухэкӀыну унафэ пхузощӀ.

Ар зэрыжиӀэу, жин бзаджэр хъыджэбзым хэкӀыжащ[+].

19Зыщыгугъ ахъшэ къэкӀуапӀэр зэрамыӀэжыр хъыджэбзым и тепщэхэм щалъагъум, Паулрэ Силэрэ яубыдри, тепщэныгъэ зиӀэхэм я пащхьэм къалэ утым щралъэфащ. 20Ӏэтащхьэхэм я пащхьэм щрашэм, абыхэм мыпхуэдэу жаӀащ:

– Мы лӀыхэр журтщ. Ди къалэм дэсхэр хуабжьу зэӀащӀэ. 21Дэ, Рим къэралышхуэм и цӀыхухэм, дымыщӀапхъэ-зедмыхьэпхъэ хабзэхэр цӀыхухэм ирагъащӀэ.

22ЦӀыхубэр, адрейхэм я гъусэу, Паулрэ Силэрэ тезэрыгуащ. Ӏэтащхьэхэм Паулрэ Силэрэ я щыгъынхэр зэфӀатхъри, щӀопщкӀэ абыхэм еуэну зауэлӀхэм унафэ хуащӀащ[+]. 23Удын куэд ираха нэужь, ахэр лъэхъуэщым щӀадзащ. Лъэхъуэщым и хъумакӀуэм ахэр сакъыу ихъумэну унафэ хуащӀащ. 24Апхуэдэ унафэ щыхуащӀым, Паулрэ Силэрэ лъэхъуэщым хэт хьэпсэм иридзэри, я лъакъуэхэр пкъом ирипхащ хъумакӀуэм[+].

25Паулрэ Силэрэ Тхьэм елъэӀуурэ, тхьэщӀыхь уэрэдхэр жаӀэу щӀадзащ жэщ ныкъуэм. Лъэхъуэщым щӀэс адрей цӀыхухэри къедаӀуэрт[+]. 26ЩӀыр напӀэзыпӀэм ин дыдэу хъейри, лъэхъуэщым и лъабжьэр къызэщӀэзджызджащ. А сыхьэт дыдэм лъэхъуэщым и бжэ псори къызэӀукӀащ, лъэхъуэщым щӀэс псоми я гъущӀ Ӏэхъулъэхъухэри къызэрылъэлъащ[+]. 27Лъэхъуэщым и хъумакӀуэр къэушри, лъэхъуэщым и бжэхэр зэӀухауэ щилъагъум, абы щӀэсахэр щӀэпхъуэжауэ къыфӀэщӀщ, и джатэр кърихри, зиукӀыжыну хуежьащ[+]. 28Ауэ Паул макъышхуэкӀэ джэри, жиӀащ:

– Лей зумыхыж! Дэ псори мыбы дыщӀэсщ!

29Лъэхъуэщым и хъумакӀуэм зыгуэрым уэздыгъэ нэху къригъэхьащ, лъэхъуэщым щӀэлъадэри, Паулрэ Силэрэ я лъабжьэм кӀэзызу зыщӀидзащ[+]. 30ИтӀанэ ахэр лъэхъуэщым къыщӀишыжри, жиӀащ:

– Зи щӀыхь инхэ, Тхьэм сымыкӀуэду сыкъригъэлын щхьэкӀэ, сыт сщӀэн хуейр[+]?

31– Зиусхьэн ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зигъэӀи, уэри уи унагъуэри Тхьэм фымыкӀуэду фыкъригъэлынущ, – жаӀащ абыхэм[+].

32Апхуэдэу щыхъум, Паулрэ Силэрэ лъэхъуэщым и хъумакӀуэми абы и унэм щӀэс псоми Зиусхьэным и псалъэхэр хуаӀуэтащ. 33А жэщым, а сыхьэт дыдэм, лъэхъуэщым и хъумакӀуэм Паулрэ Силэрэ унэ гуэрым щӀишэри, я уӀэгъэхэр яхуитхьэщӀыжащ. Абы и ужькӀэ езыми и бын псоми, пӀалъэ къыхамыгъэкӀыу, зрагъэумэхъащ[+]. 34Лъэхъуэщым и хъумакӀуэм ахэр езым и унэм щӀишэри, игъэшхэну Ӏэнэ къахуищтащ. ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ зэрыхъуам щхьэкӀэ езыри и унагъуэри гуфӀащ[+].

35Нэху щыщым, Ӏэтащхьэхэм я ӀуэхутхьэбзащӀэхэр, «Мы лӀыхэр щхьэхуит фщӀыж!» жраӀэну, лъэхъуэщым и хъумакӀуэм деж ягъэкӀуащ. 36Лъэхъуэщым и хъумакӀуэм а хъыбарыр Паул жриӀэжащ:

– Ӏэтащхьэхэм фаутӀыпщыжыну я ӀуэхутхьэбзащӀэхэр къагъэкӀуащ. Аращи, иджы фыщӀэкӀыж. Гъуэгу махуэ!

37– Рим цӀыхухэм[*] дащыщ пэтми, хьэкум къыттрамыщӀыхьу цӀыхухэм ялъагъуу щӀопщкӀэ къыдэуэри, лъэхъуэщым дыщӀадзащ, – яжриӀащ Паул. – Щэхуу даутӀыпщыжыну ара иджы? Хьэуэ, ар хъунукъым, езыхэр кърекӀуи, дыщӀрешыж![+]

38ӀуэхутхьэбзащӀэхэм а псалъэхэр Ӏэтащхьэхэм хуаӀуэтэжащ. Паулрэ Силэрэ рим цӀыхухэм зэращыщыр щызэхахым, шынащ. 39Ахэр къакӀуэри, къелъэӀуащ, «Губгъэн къэтхуэвмыщӀ», жаӀэри. Лъэхъуэщым къыщӀашыжри, къалэм дэкӀыжыну елъэӀуащ[+]. 40Паулрэ Силэрэ лъэхъуэщым къыщӀэкӀыжри, Лидие и унэм кӀуащ. Абдежым къуэшхэм щахуэзэри, ахэр ягъэгушхуащ. Къалэм дэкӀыжащ итӀанэ[+].

#### 17-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Фессалоникэ къалэм и цӀыхухэм Паулрэ и гъусэхэмрэ гугъуехь зэрырагъэшэчар

1Паулрэ и гъусэхэмрэ Амфипол, Аполлоние къалэхэм къаблэкӀри Фессалоникэ къалэм къэкӀуащ. Журтхэм абы синэгуэгу щаӀащ[+]. 2Паул, зэрихабзэу, абыхэм я синэгуэгум щӀыхьэри, Тхьэм и псалъэу тхахэм щыщ къахуеджэурэ, щэбэт махуищкӀэ абыхэм щедэуащ[+]. 3Мэссихь, гугъуехь ишэча нэужь, лӀахэм къахэтэджыкӀыжын хуейуэ зэрыщытар захригъэщӀыкӀыурэ, яхуигъэнэхуащ.

– Хьисэ зи хъыбар фхуэсӀуатэр Мэссихьыращ, – жиӀащ[+]. 4Журтхэм ящыщ зыкъомым фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъури, Паулрэ Силэрэ гъусэ зыхуащӀащ. Абыхэм нэмыщӀ, Тхьэр зыгъэлъапӀэ алыджхэм ящыщ куэдми, цӀыхубз цӀэрыӀуэхэм ящыщ куэдми фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ.

5Ауэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ мыхъуа журтхэр фыгъуэрти, цӀыху зэхуэсыпӀэм лӀы напэншэхэр къыщагъуэтщ, цӀыху гупышхуэ зэхуашэсри, абыхэм къалэм дэсхэр къызэщӀагъэстащ. Иасон и унэм ежалӀэри, Паулрэ Силэрэ къыщӀашу, цӀыхухэм я пащхьэм кърашэну мурад ящӀащ итӀанэ[+]. 6Ахэр щамыгъуэтым, Иасонрэ къуэшхэм ящыщ гуэрхэмрэ къалэ къулыкъущӀэхэм я пащхьэм иралъафэри, кӀийурэ мыпхуэдэу жаӀащ:

– Дуней псори зэӀызыщӀэ мы цӀыхухэр мыбы къэкӀуащ иджы. 7Иасон и унэм иригъэблэгъащ ахэр. «НэгъуэщӀ пащтыхь, Хьисэ зи цӀэр, щыӀэщ», жаӀэурэ кесарым и унафэхэм поув[+].

8Апхуэдэу щыжаӀэм, цӀыхубэри къалэ къулыкъущӀэхэри къагъэпӀейтеящ. 9Къалэм къулыкъущӀэхэм Иасонрэ и гъусэхэмрэ тхьэ ирагъаӀуэри, къаутӀыпщыжащ абы и ужькӀэ.


Верие къалэм дэс цӀыхухэм ящыщ куэд Хьисэ и гъуэгу зэрытехьар

10Жэщ зэрыхъуу, къуэшхэм Паулрэ Силэрэ Верие къалэм ягъэкӀуащ. Зэрынэсу, ахэр журтхэм я синэгуэгум щӀыхьащ. 11Фессалоникэ дэсхэм нэхърэ, Верие дэсхэм щыпкъагъэ нэхъ яхэлът. Тхьэм и псалъэхэм я гуапэу еувэлӀащ. Паул жиӀахэр Тхьэм и псалъэу тхахэм техуэрэ темыхуэрэ зэхагъэкӀын щхьэкӀэ, Тхьэм и псалъэу тхахэм махуэ къэси хэплъэрт. 12Журтхэм ящыщ куэдми, алыдж цӀыхубз цӀэрыӀуэхэмрэ цӀыхухъухэмрэ ящыщ зыкъомми фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ.

13Паул Верие къалэм дэс цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм иригъэдаӀуэу зэрыщытар Фессалоникэ щыщ журтхэм къыщащӀэм, Верие къакӀуэри, цӀыхубэр зэщӀагъэплъащ икӀи къагъэпӀейтеящ. 14Къуэшхэм Паул хы Ӏуфэм ягъэкӀуащ занщӀэу, Силэрэ Тимофейрэ Верие къалэм къыдэнащ. 15Паул зышэхэм ар Афинэ къалэм нагъэсащ. Силэрэ Тимофейрэ езым деж псынщӀэу къэкӀуэну Паул зышахэм унафэ яхуищӀа нэужь, абыхэм ягъэзэжащ.


Афинэ къалэм дэс цӀыхухэм я пащхьэм Паул къызэрыщыпсэлъар

16Афинэ къалэм Силэрэ Тимофейрэ щапэплъэу, тхьэ нэпцӀ сурэтхэр къалэм дэзу щилъагъум, ар Паул игу къеуащ[+]. 17Паул журтхэмрэ Тхьэр зыгъэлъапӀэхэмрэ синэгуэгум щепсалъэрт, зэхуэсыпӀэм щызэӀущӀэхэми махуэ къэси щедауэрт. 18Епикурейхэмрэ[*] стоикхэмрэ[*] ящыщ философ гуп Паул къедауэу щӀадзащ.

– Мы щхьэгъавэм сыт жиӀэну зыхуейр? – жаӀащ зыкъомым.

– Мы лӀым тхьэ хамэхэм я хъыбар къиӀуатэ хуэдэщ, – жаӀащ адрейхэм. Апхуэдэу щӀыжаӀар Паул Хьисэрэ лӀахэр къызэрытэджыжынумрэ[*] теухуа хъыбархэр цӀыхухэм яхуиӀуатэу зэрыщытарщ. 19А философхэм ареопаг[*] Ӏуащхьэм деж щызэӀущӀэ хасэм Паул здашэри къыжраӀащ итӀанэ:

– Уэ цӀыхухэм ебгъащӀэ ӀуэхущӀэхэр къыдгурыбгъэӀуэн[+]? 20Псалъэ гъэщӀэгъуэнхэр къыджыбоӀэ. Абыхэм къикӀыр тщӀэн ди гуапэщ.

21Афинэ къалэм щыщ псоми, абы дэс хамэхэми хъыбарыщӀэхэр яӀуэтэнымрэ едэӀуэнымрэ зыпащӀ щыӀэтэкъым, а Ӏуэхуми зэман куэд яфӀэфӀыпсу трагъэкӀуадэрт.

22Ареопаг Ӏуащхьэм щызэӀущӀэ хасэм и пащхьэм къиувэри, Паул жиӀащ:

– Афинэ дэс лӀыхэ! Фэ тхьэ куэдыр сыт и лъэныкъуэкӀи ину вгъэлъапӀэу солъагъу; 23сэ къэскӀухьурэ, фи тхьэлъэӀупӀэхэм сыщеплъым, мыпхуэдэу зытетха къурмэнщӀыпӀэ[*] гуэр срихьэлӀащ: «ДымыщӀэ Тхьэм щхьэкӀэ». Аращи, фэ фымыщӀэ Тхьэм и хъыбарыращ сэ фхуэсӀуатэр.

24– Тхьэуэ дунейри дунейм тетхэри къэзыгъэщӀар уафэми щӀылъэми я Зиусхьэнырщ. Ар цӀыхухэм я ӀэкӀэ ящӀа тхьэлъэӀупӀэ унэшхуэхэм щӀэскъым[+]. 25ЦӀыхухэм я ӀэкӀэ езым зыгуэр къыхуащӀын хуейкъым. Аращ псэ зыӀут псори щызыгъэӀэри, жьы къезыгъапщэри, зыхуэныкъуэ псори езыгъэгъуэтри[+]. 26Тхьэм зы цӀыху закъуэм цӀыху лъэпкъ псори къыхигъэхъукӀащ, ахэр дунейм дэнэкӀи щыпсэун щхьэкӀэ. Я тетыгъуэхэмрэ я псэупӀэхэмрэ гъунапкъэ яхуэхъунур игъэуващ[+]. 27Тхьэм цӀыхухэр къыщӀигъэщӀар ахэр езым лъыхъуэурэ икӀи Ӏэбэрабэурэ, Ӏэмал гуэркӀэ къагъуэтын щхьэкӀэщ. Апхуэдэу щыт пэтми, Тхьэр дэ тщыщ дэтхэнэми пэжыжьэкъым, 28«Езыращ дызыгъэпсэури, дызезыгъакӀуэри, дыщызыгъэӀэри», зыгуэрым зэрыжиӀам хуэдэу.[*] «Дэри дрибынщ», фэ фи тхакӀуэхэм[*] ящыщ зыкъомым зэрыжаӀам хуэдэу.

29– Аращи, Тхьэм дызэрибыным щхьэкӀэ, цӀыхухэм я ӀэпэӀэсагъэрэ акъылыфӀагъэкӀэ дыщэм, дыжьыным, мывэм къыхащӀыкӀа сурэтхэм Тхьэр яхуэдгъадэ хъунукъым. 30БлэкӀа зэманхэм, цӀыхухэм щӀэныгъэ ямыӀэу щыщытам, Тхьэр абыхэм нэ ӀейкӀэ къеплъыгъакъым, атӀэ цӀыху псоми, дэнэ щыӀэми, я гуэныхьхэм хущӀегъуэжыну унафэ къахуещӀ иджы;[+] 31сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм зы махуэ игъэуващ. Езым къигъэлъэгъуа лӀым дунейм и цӀыху псоми хьэкум захуэ ятригъэщӀыхьынущ а махуэм. Апхуэдэу зэрыхъунур Тхьэм цӀыху псоми ягуригъэӀуащ а лӀыр лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжурэ[+].

32ЛӀахэр къызэрытэджыжынум и хъыбарыр Паул жиӀэу щызэхахым, языныкъуэхэр Паул щыдыхьэшхащ, языныкъуэхэм жаӀащ:

– Уэ мы жыпӀа хъыбарым дедэӀуэну дыхуейщ дяпэкӀи.

33Апхуэдэу, Паул абыхэм яхэкӀыжащ. 34Зыкъомым Паул гъусэ зыхуащ, фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ. Ареопаг Ӏуащхьэм щызэӀущӀэ хасэм щыщ Дионисий, Дамар и цӀэу цӀыхубз гуэр, нэгъуэщӀ зыкъоми а фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэм яхэтт.

#### 18-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Коринф къалэм цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм Паул щригъэдаӀуэу зэрыщытар

1Паул Афинэ къалэм дэкӀыжри, Коринф къалэм кӀуащ абы и ужькӀэ. 2Абы Паул зы журт гуэр, Акилэ и цӀэу, Понт хэкум къыщалъхуар, къыщигъуэтри ӀущӀащ. Акилэрэ абы и щхьэгъусэ Прискиллэрэ Италие къэралым къикӀагъащӀэт; Клаудий кесарым[*] журт псоми Рим къалэшхуэр ябгынэну унафэ яхуищӀыгъати. Паул Акилэрэ Прискиллэрэ я деж кӀуащ[+]. 3Я ӀэщӀагъэр зэрызэхуэдэм щхьэкӀэ Паул абыхэм я деж щыӀэу ядэлажьэрт. Абыхэм я ӀэщӀагъэр шэтыр щӀынырт. 4Паул и псалъэхэр журтхэмрэ алыджхэмрэ фӀэщ зэращищӀыным хэту, абыхэм синэгуэгум щедауэрт щэбэт махуэ къэс[+].

5Силэрэ Тимофейрэ Македоние хэкум къыщикӀым, Паул гурэ псэкӀэ цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм иригъэдаӀуэурэ, Хьисэ зэры-Мэссихьым* журтхэм я пащхьэм щыхьэт щытехъуэрт[+]. 6Ауэ журтхэр Паул пэувыжу щыхуэхъущӀэм, и щыгъынхэр абыхэм я пащхьэм щиутхыпщӀыжри яжриӀащ:

– Къуаншэр фэращи, фи къуаншагъэм пэкӀуэр фи щхьэм лъресыж! Сэ сыкъабзэщ. Хамэ лъэпкъхэм я деж сыкӀуэнущ нобэ щыщӀэдзауэ[+].

7Арати, Паул синэгуэгум къыщӀэкӀыжри, Тхьэр зыгъэлъапӀэу Иуст зи цӀэ лӀы гуэрым и унэм кӀуащ. Абы и унэр синэгуэгум гуэтт. 8Синэгуэгум и пашэ Крисп, и унагъуэр зэрыщыту и гъусэу, ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэ хъуащ. Коринф къалэм дэс цӀыху куэди Паул едэӀуэурэ, фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъури, зрагъэумэхъащ[+].

9Жэщ гуэрым Зиусхьэныр Паул къыхуэхутэри къыжриӀащ:

– Умышынэ, ауэ зумыущэху, псалъэ зэпыт, 10сэ сыуигъусэнущ. Уэ къокъуэншэкӀыну зым и Ӏи къикӀынукъым. Си цӀыхухэм ящыщ куэд мы къалэм дэсщ.

11Паул, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэурэ, зы илъэсрэ ныкъуэкӀэ а къалэм дэсащ.

12Галлион[*] зи цӀэр Ахаие хэкум и Ӏэтащхьэ щыхъум, журтхэр зэгъусэ хъущ, Паул тезэрыгуэри, хеящӀэм и пащхьэм ирашащ.

13– Хабзэм и унафэм темыту Тхьэр зэрагъэлъапӀэ Ӏэмалхэр мы лӀым цӀыхухэм ярегъащӀэ, – жаӀащ абыхэм.

14Паул къэпсэлъэну щыхуежьэм, Галлион журтхэм яжриӀащ:

– Журтхэ, мы лӀым мыхъун гуэр е бзаджагъэ гуэр ищӀатэмэ, си гуапэу сынывэдэӀуэнт. 15Ауэ псалъэхэмкӀи, цӀэхэмкӀи, фи Торэт хабзэмкӀи иджы фыщызэныкъуэкъукӀэ, фэр-фэру мы Ӏуэхур зэхэвгъэкӀ. Мы Ӏуэхум хьэкум тесщӀыхьыну сыхуейкъым сэ[+].

16Ар къажриӀэри, Галлион ахэр хеящӀэ унэм къыщӀигъэкӀыжащ. 17А цӀыху псоми синэгуэгум и пашэ Сосфен яубыдри, хеящӀэ унэм и бжэӀупэм щакъуащ, ауэ Галлион зыри къыфӀэӀуэхуакъым.


Паул Сирие хэкум зэригъэзэжар

18Паул Коринф къалэм махуэ куэдкӀэ щыӀа нэужь, къуэшхэм я Ӏэр иубыдыжри, Прискиллэрэ Акилэрэ щӀыгъуу, Сирие хэкум кӀуэну кхъухьым итӀысхьащ. Паул и щхьэр Кенхрей къалэм[*] джафэу щригъэупсащ. ЩӀригъэупсар тхьэ иӀуати, арщ.[*][+] 19Ефес къалэм къыщысым, Паул Прискиллэрэ Акилэрэ къигъанэщ, синэгуэгум щӀыхьэри, журтхэм щеныкъуэкъуащ[+]. 20Абыхэм я деж нэхъыбэрэ щыӀэну къыщелъэӀум, Паул идакъым. 21Ауэ ежьэжыну я Ӏэхэр щиубыдыжым, жиӀащ:

– КъэкӀуэну махуэшхуэм Ерусалим сыщыӀэн хуейщ, ауэ Тхьэм жиӀэмэ, фи деж къэзгъэзэжынущ.

Ефес къалэм кхъухькӀэ щежьэжащ итӀанэ[+].

22Кесарие къалэм щыӀа нэужь, Ерусалим кӀуащ. Члисэ зэхуэсым щыщхэм фӀэхъус ярихри, Антиохие кӀуащ итӀанэ. 23Антиохие тӀэкӀурэ дэса нэужь, Паул гъуэгум техьэжри, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псоми ягухэр игъэбыдэрэ игъэгушхуэу, хэкухэу Галатиерэ Фригиерэ къызэхикӀухьащ чэзу-чэзууэ[+].


Ефес къалэм цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм Аполлос щригъэдаӀуэу зэрыщытар

24Александрие къалэм щыщу Аполлос зи цӀэ журт гуэр Ефес къэкӀуащ а махуэхэм. Ар жьакӀуэт, Тхьэм и псалъэ тхахэмкӀи щӀэныгъэшхуэ иӀэт[+]. 25Зиусхьэным и гъуэгум теухуа хъыбарым фӀыуэ щыгъуазэт. Гурэ псэкӀэ къэпсалъэурэ, пэжыгъэм тету, Хьисэ и хъыбарыр цӀыхухэм яригъащӀэрт. Апхуэдэу щыт пэтми, умэхъын хабзэу Иуан зытепсэлъыхьу щытам нэмыщӀ, нэгъуэщӀ умэхъын хабзэ[*] зэрыщыӀэр ищӀэртэкъым[+]. 26Синэгуэгум гушхуэныгъэкӀэ къыщыпсалъэу щӀидзащ абы. Прискиллэрэ Акилэрэ Аполлос къэпсалъэу щызэхахым, ар я унэ яшэри, Зиусхьэным и гъуэгум теухуа хъыбарыр нэхъыфӀу къыгурагъэӀуащ[+].

27Аполлос Ахаие хэкум кӀуэну мурад щищӀым, къуэшхэм а къалэм дэс цӀыхуу ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм тхылъ хуатхащ, «Аполлос ныщыкӀуэкӀэ, евгъэблагъэ», жиӀэу иту. Аполлос абы нэсри, Тхьэм и нэфӀыр зэращыхуам щхьэкӀэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэм куэдрэ ядэӀэпыкъуащ[+]. 28Тхьэм и псалъэу тхахэмкӀэ Хьисэ зэры-Мэссихьыр яхуигъэнахуэурэ, цӀыхухэм я пащхьэм щиӀуэта псалъэ лъэщхэмкӀэ журтхэм ятекӀуащ[+].

#### 19-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Ефес къалэм цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм Паул щригъэдаӀуэу зэрыщытар

1Аполлос Коринф къалэм щыщыӀэм, Паул ипщэ хэкухэм якӀуэцӀрыкӀри, Ефес къалэм[*] нэсащ. Абы ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыху гуэрхэр къыщигъуэтри, еупщӀащ:[+]

2ФӀэщхъуныгъэ фиӀэ щыхъум, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр фи гум илъ хъуа?

– Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр щыӀэуи зэхэтхакъым, – къыжраӀащ абыхэм.

3Умэхъын хабзэу[*] зефхьэм къикӀыр сыт? – еупщӀащ Паул абыхэм.

– Иуан зытепсэлъыхьа умэхъын хабзэрщ, – къыжаӀащ абыхэм[+].

4Иуан зи гуэныхьхэм хущӀегъуэжахэр иумэхъыу щытащ, – жиӀащ Паул. – Езым и ужькӀэ къэкӀуэну Мэссихь ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэн зэрыхуейр цӀыхухэм яжриӀащ[+].

5Ар щызэхахым, Зиусхьэн Хьисэ и цӀэкӀэ зрагъэумэхъащ[+]. 6Паул и Ӏэхэр щатрилъхьэм, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къахуехри, ямыщӀэ бзэхэмкӀэ къепсэлъащ. Тхьэм и псалъэхэр ягухэм кърилъхьэурэ, ахэр къажригъэӀащ[+]. 7ЦӀыху пщыкӀутӀ хуэдиз хъурт ахэр.

8Паул синэгуэгум щӀыхьэри, тегушхуауэ цӀыхухэм едауэурэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм* теухуа хъыбарыр я фӀэщ ищӀу мазищкӀэ яхуиӀуэтащ[+]. 9Ауэ абыхэм цӀыху ерыщ гуэрхэр яхэтащ, цӀыхухэм я пащхьэм Зиусхьэным и гъуэгум ӀейкӀэ щытепсэлъыхьрэ, фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуну ямыдэу. Ар щилъагъум, Паул абыхэм къахэкӀыжри, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр къахишащ, Тыранн зи цӀэм и еджапӀэм Тхьэм и псалъэхэм махуэ къэс щригъэдаӀуэуи щӀидзащ. 10Паул Асие хэкум ис алыдж псоми журт псоми Зиусхьэн Хьисэ теухуа хъыбарыфӀыр илъэситӀ енкӀэ яхуиӀуэтащ.


Скевэ и къуэхэр, жин бзаджэхэр цӀыхухэм хахуну зэрыщӀэкъуар

11Тхьэм Паул Ӏуэху телъыджэ дыдэхэр иригъащӀэрт. 12Паул и щӀыфэм еӀуса напэӀэлъэщӀхэри щыгъын щӀыӀутелъхэри сымаджэхэм тралъхьэрт. ЩытралъхьэкӀэ, ахэр хъужырт, ахэр зыӀыгъ жин бзаджэхэри яхэкӀыжырт[+].

13Ауэ цӀыхухэм жин бзаджэхэр хахуурэ къэзыкӀухьу щыта журт гупым Хьисэ и цӀэр жаӀэурэ, жин бзаджэхэр цӀыхухэм хахуну щӀэкъурт.

– Хьисэу зи хъыбар Паул жиӀэм и цӀэкӀэ мы цӀыхум фыхэкӀыну унафэ фхузощӀ, – жаӀэрт абыхэм[+].

14Журт дин пашэшхуэу Скевэ зи цӀэм и къуиблми апхуэдэу ящӀырт.

15– Хьисэ соцӀыху, Паул и хъыбари зэхэсхащ, ауэ фэ хэт фыщыщ? – жэуап яритыжащ жин бзаджэм[+].

16Жин бзаджэм иӀыгъ лӀыр къажьэхэлъэри, а псоми къатекӀуащ. АпхуэдизкӀэ хьэкӀэкхъуэкӀагъэ ярищӀати, пцӀанэрэ зэхэуӀауэ унэм къыщӀэжыжащ.

17Мы хъыбарыр Ефес къалэм дэс алыджхэми журтхэми щызэхахым, псори шынагъуэшхуэм хэхуащ. Апхуэдэу щыхъум, Зиусхьэн Хьисэ и цӀэм щӀыхьышхуэ хуащӀу щӀадзащ. 18ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэм ящыщ куэд къакӀуэри, ялэжьа бзаджагъэмкӀэ, цӀыхухэм зэхахыу, заумысыжащ[+]. 19Удыгъэ Ӏуэхум хэт цӀыху куэдым я тхылъхэр зэхуахьэсри, цӀыху псоми ялъагъуу ягъэсащ. А тхылъхэм я уасэхэр къыщалъытэм, дыжьын ахъшэ[*] мин щэ ныкъуэ хъуащ. 20Апхуэдэу, Зиусхьэным и псалъэхэм ину заубгъуурэ, цӀыху нэхъыбэм ялъэӀэсащ[+].


Ефес къалэм зэрыхьзэриишхуэ къызэрыщыхъуар

21Мы Ӏуэху псори къэхъуа нэужь, Паул, Македоние,[*] Ахаие[*] хэкухэм кӀуэцӀрыкӀыу, Ерусалим кӀуэну мурад ищӀащ.

– Ерусалим сынэса нэужь, Рим къалэшхуэми сыкӀуэн хуейщ, – жиӀащ[+]. 22Паул и дэӀэпыкъуэгъухэм ящыщу Тимофейрэ Ерастрэ Македоние хэкум нэхъапэ игъэкӀуащ. Езым Асие хэкум тӀэкӀурэ зыщиӀэжьащ[+].

23Зиусхьэным и гъуэгум щхьэкӀэ зэрыхьзэрий ин къэхъуащ а махуэхэм; 24сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Димитрий и цӀэу, дыщэкӀ гуэр а къалэм дэсащ. Артемидэ[*] жыхуаӀэ тхьэ гуащэ нэпцӀым и тхьэлъэӀупэ унэ цӀыкӀунитӀэр дыжьыным къыхищӀыкӀыурэ, дыщэкӀхэм а Димитрийм ахъшэ куэд къаригъэлэжьырт. 25Димитрий а дыщэкӀхэри апхуэдэ ӀэщӀагъэ зиӀэ нэгъуэщӀхэри зэхуишэсри яжриӀащ:

– Си гъусэхэ, мы Ӏуэхум ди къулеигъэр къызэрыхэкӀыр фощӀэ. 26Мы Паул зи цӀэм Ефес къалэм и мызакъуэу, Асие хэкум, зэрыщыту, къанэ щӀагъуэ щымыӀэу, «ЦӀыхухэм ящӀа тхьэ сурэтхэр тхьэ пэжу щыткъым», жиӀэм, цӀыху куэдым ар я фӀэщ ищӀурэ зэрыщигъэуар фэ фолъагъу икӀи зэхывох. 27ЦӀыхухэм ди ӀэщӀагъэр зэрамыдэжыну къудейр аракъым шынагъуэр, атӀэ Артемидэ тхьэ гуащэшхуэм и тхьэлъэӀупӀэ унэшхуэм нэмыплъ зэрыратынурщ, Асие хэку псоми дуней псоми щыдгъэлъапӀэ Артемидэ и щӀыхьышхуэр зэрыкӀуэдыжынуращ шынагъуэр.

28А псалъэхэр щызэхахым, хуабжьу губжьри, лӀы гупышхуэр зэрыгъэкӀиящ:

– Ефес къалэм и Артемидэ лъапӀэ дыдэщ!

29Къалэм зэрыхьзэриишхуэ къыщыхъуащ. Македонием щыщу Паул и гъусэ Гаийрэ Аристархрэ яубыдщ, здахури, цӀыху псори щызэхэт зэхуэсыпӀэм и утыкум ирашащ[+]. 30Паул цӀыхухэм яхыхьэну хуеящ, ауэ ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм хуадакъым. 31Асие хэкум и къулыкъущӀэхэм ящыщу Паул и благъэхэм хъыбар кърагъащӀэри къелъэӀуащ: «ЗэхуэсыпӀэм умыкӀуэ!» – жаӀэурэ.

32Зым зы, адрейхэми нэгъуэщӀ гуэр жаӀэурэ, цӀыхухэр зэрыгъэкӀийрт; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абдеж кърихьэлӀа цӀыхухэр зэрыгъэплъати. Нэхъыбэм щӀызэӀущӀар ящӀэртэкъым. 33Журтхэм Александр зи цӀэр цӀыху гупышхуэм къыхрагъэшри, цӀыхухэм я пащхьэм ирагъэуващ. Александр и Ӏэр къиӀэтри, цӀыхухэм я пащхьэм къыщыпсэлъэну хуеящ. 34Ауэ ар зэрыжуртыр къыщащӀэм, сыхьэтитӀкӀэ цӀыху псори зы макъкӀэ зэрыгъэкӀиящ:

– Ефес къалэм и Артемидэ лъапӀэ дыдэщ! – жаӀэурэ.

35ИкӀэм-икӀэжым къалэм и тхакӀуэм цӀыхухэр игъэсабырыжри жиӀащ:

– Ефес дэс лӀыхэ! Тхьэ гуащэшхуэ Артемидэрэ абы и сурэту уафэм къехамрэ я хъумакӀуэу Ефес къалэр зэрыщытыр зымыщӀэ цӀыху щыӀэ? 36Ефес къалэр абыхэм я хъумакӀуэу зэрыщытым шэч хэлъкъыми, фысабыри, Ӏуэхум щхьэпсынщӀагъэ хэвмылъхьэ. 37Мы лӀыхэр тхьэлъэӀупӀэ унэшхуэхэм емыдыгъуарэ, ди тхьэ гуащэм хуэмышхыдауэ, мыбдежым къэфшащ. 38Димитрийрэ абы щӀыгъу сурэтыщӀхэмрэ цӀыху гуэрым дауэгъу хуэхъуну хуеймэ, цӀыхухэм я дэуэн Ӏуэхухэм Ӏэтащхьэхэр щыхэплъэ махуэхэр щыӀэщ. Я зэхуакум дэуэн Ӏуэху дэлъмэ, зэрыредауэ. 39Абы нэмыщӀ фызыхуейӀамэ, къалэм дэсхэм я хасэу хабзэм тетым а Ӏуэхур зэхигъэкӀын хуейщ. 40Нобэ къэхъуа Ӏуэхухэм щхьэкӀэ, «ЗыкъывоӀэт» жаӀэу рим тепщэныгъэ зиӀэхэм дагъэкъуэншэнкӀэ шынагъуэ щыӀэщ. Мы зэрыхьзэрийр къызэрытӀэтар къытхуагъэгъуну щхьэусыгъуэ зыри диӀэкъым.

Абы а псалъэр иуха нэужь, цӀыхухэр зэбгригъэкӀыжащ.

#### 20-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Паул Македоние хэкумрэ Грецие къэралымрэ зэрыкӀуар

1Зэрыхьзэриишхуэр щыувыӀэжым, Паул ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр къригъашэри игъэгушхуащ. Я Ӏэр иубыдыжри, Македоние хэкум кӀуэну гъуэгу техьащ итӀанэ[+]. 2А лъэныкъуэхэри къызэхикӀухьым, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр псалъэ куэдкӀэ игъэгушхуэурэ, Грецием нэсащ. 3Абы мазищкӀэ щыӀащ. Сирием кхъухькӀэ кӀуэн хуей щыхъум, журтхэм щэхуу езыр яукӀыну зэрамурадыр къищӀэри, Македонием и лъэныкъуэкӀэ игъэзэжыну триубыдащ[+]. 4Паул и гъусэхэр мыхэрат: Верие къалэм щыщ Пирр и къуэ Сосипатер; Фессалоникэ къалэм щыщ Аристархрэ Секундрэ; Дервие къалэм щыщ Гай; Тимофей; Асие хэкум щыщ Тихикрэ Трофимрэ[+]. 5Ахэр дэ[*] дяпэ кӀуэри, Троадэ къалэм къыщытпэплъащ[+]. 6ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэр[*] блэкӀа нэужь, Филиппи къалэм кхъухькӀэ дыщежьащ. Троадэ къалэм щыӀэ ди гъусэхэм я деж дежьэри, махуитхукӀэ дынэсащ, абы махуиблкӀэ дыщыӀащ[+].


Паул Евтих зи цӀэр лӀахэм Троадэ къалэм къазэрыщыхигъэтэджыкӀыжар

7Тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэм[*] щӀакхъуэ зэгуэтщӀыкӀыну[*] дызэхуэсащ. Паул етӀуанэ махуэм гъуэгу техьэну мурад ищӀауэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм Тхьэм и псалъэхэр яжриӀэурэ, и псалъэр жэщ ныкъуэм нэсыху иукъуэдиящ[+]. 8Дэ дыщызэхуэс унэм и ещанэ къатым уэздыгъэ Ӏэджэ къыщыблэрт. 9Евтих и цӀэу щӀалэ гуэр щхьэгъубжэм Ӏусти, Паул псэлъэн имыух щӀыкӀэ, жей куум хилъэфащ. ӀэфӀу здэжейм, щхьэгъубжэм къыдэхущ, унэм и ещанэ къатым къехуэхри, лӀауэ къащтэжащ. 10Паул унэм щӀэкӀщ, ехщ, щӀалэм зытриубгъуэри, ӀэплӀэ иришэкӀыурэ жиӀащ:

– Фымыгузавэ! И псэр хэтщ!

11Паул къыщӀыхьэжщ, щӀакхъуэр зэгуищӀыкӀри, адрейхэм я гъусэу ишхащ. Нэху щыху абыхэм епсалъэри, гъуэгу техьэжащ. 12Ягухэр гуфӀэгъуэм къызэщӀиӀэтауэ, щӀалэр я деж псэууэ къашэжащ.


Паул Троадэ къалэм дэкӀыу Милет къалэм зэрыкӀуар

13АдэкӀэ дыкӀуэурэ, кхъухьым декӀуэлӀащ, абы дитӀысхьэри, Паул къыщидгъэтӀысхьэн хуей Асс къалэм дыкӀуэну дежьащ. Паул а къалэм нэс лъэсу кӀуэну игу илъти, дэ апхуэдэ унафэ къытхуищӀат. 14Паул Асс къалэм деж къыщытӀущӀэщ, кхъухьым къидгъэтӀысхьэри, Митилинэ къалэм дыкӀуащ. 15А къалэм дыщежьэри, Хиос хытӀыгум хуэзанщӀэу етӀуанэ махуэм дыкъыщыувыӀащ. КъыкӀэлъыкӀуэ махуэм Самос хытӀыгум дыкӀуащ. Трогилие къалэм дыкъыщыувыӀэри, етӀуанэ махуэм Милит къалэм дынэсащ. 16Асие хэкум зэманыр щимыгъэкӀуэдын щхьэкӀэ, Паул Ефес къалэм къыщымыувыӀэу блэкӀыну мурад ищӀащ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, Ӏэмал иӀэмэ, Пэнтэкост махуэшхуэр[*] къэмыс щӀыкӀэ, Ерусалим дыхьэну пӀащӀэрт[+].


Ефес къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщ нэхъыжьхэм Паул яжриӀа иужьрей хъыбарыр

17Милит къалэм дыщыдэсым Паул Ефес щыӀэ члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэр[*] къригъэшащ. 18Ахэр къыщыкӀуэм, Паул яжриӀащ:

– Япэ махуэм къыщыщӀэдзауэ Асие хэкум сыкъызэрихьэрэ, фи деж щызгъэкӀуа зэман псоми си псэукӀэр зыхуэдэу щытар фэ фощӀэ[+]. 19Пагагъэ лъэпкъ сигу имылърэ, си гур куэдрэ къигъыкӀыу, журтхэм щэхуу щӀэпхъаджагъэу къыскӀэлъызэрахьэну я гум илъу щытамкӀэ хьэзаб куэд сагъэшэчурэ, Зиусхьэным сыхуэлэжьащ. 20Зи сэбэп къывэкӀыну хъыбархэр вжесӀэным зэи пэӀэщӀэ зысмыщӀу, цӀыхухэм я пащхьэми фи унэхэми щыфхуэсӀуэтащ икӀи щывэзгъэщӀащ. 21Гуэныхьу ящӀахэм хущӀегъуэжу Тхьэм зыхуагъэзэжынуи Зиусхьэн ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зрагъэӀэнуи журтхэмрэ алыджхэмрэ быдэу яхуэзгъэуващ.

22– КъысщӀэлъыр сымыщӀэу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм седаӀуэурэ, Ерусалим сокӀуэ иджы. 23Ауэ Ӏэхъулъэхъухэри гузэвэгъуэхэри къызэрыспэщылъыр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къызигъащӀэурэ, къалэ псоми щыхьэт къыщысхутохъуэ[+]. 24Сэ си псэр сэркӀэ лъапӀэу икӀи уасэ иӀэу сыбжыркъым, ауэ Зиусхьэн Хьисэ си пщэм кърилъхьа Ӏуэхур згъэзэщӀэн хуейщ: Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэм теухуа хъыбарыфӀым цӀыхухэр езгъэдэӀуэну арщ[+].

25– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм* теухуа хъыбарым фезгъэдаӀуэурэ, фэ псоми фи деж сыщызэхэзекӀуащ. Фэ фщыщу зэи зыми си напэр зэримылъагъужынур сощӀэ. 26Аращи, зы цӀыхум илъ къызэрыстемыхуэнур нобэ шэч къытезмыхьэжу нывжызоӀэ; 27сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэр зыхуей псори фэзгъэщӀэным еш сымыщӀэу сыщӀэкъуащ сэ. 28Фызыхуэсакъыж, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм хъумакӀуэу фызыхуигъэува цӀыху гупми фахуэсакъ. Мэлыхъуэм и нэӀэр мэлхэм зэратригъэтым хуэдэу, Зиусхьэнми Тхьэми я члисэ зэхуэсым щыщу, Хьисэ и лъы уасэкӀэ къищэхуахэм фи нэӀэ ятевгъэт[+]. 29Сэ дунейм сехыжа нэужь, хъушэм щымысхьыну дыгъужь бзаджэхэр къызэрыфхыхьэнур сощӀэ[+]. 30ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ фэри къыфхэкӀынущ гъуэгу пхэнжым фытрагъэхьэн щхьэкӀэ, щыпкъагъэр зэхъуэкӀыным хэтхэр[+]. 31Аращи, фымыжей, фысакъ! Нэпс щӀэзгъэкӀыурэ жэщ, махуэ жызмыӀэу, фэ фщыщ дэтхэнэми илъэсищкӀэ зэпымыууэ къызэрыгурызгъэӀуар зыщывмыгъэгъупщэ[+].

32– Тхьэми абы и нэфӀ щыхуэныгъэм теухуа псалъэхэми фахузогъазэ иджы. А псалъэхэм гурэ псэкӀэ къару фагъэгъуэтынуи Тхьэм и цӀыхуу езым зыкъезыта псоми фрагъусэу ӀыхьэфӀ къыфлъагъэӀэсынуи ялъокӀ[+]. 33Зы цӀыхум и дыжьыни, и дыщи, и щыгъыни сенэцӀакъым сэ[+]. 34Си гъусэхэмрэ сэрэ ди дызыхуэныкъуэр си ӀэхэмкӀэ къызэрызлэжьар фощӀэ[+]. 35Апхуэдэу гугъу дехьурэ, къару зимыӀэхэм дазэрыдэӀэпыкъун хуейр сыт и лъэныкъуэкӀи фэзгъэлъэгъуащ. Езы Зиусхьэн Хьисэ жиӀа псалъэхэр зыщыдгъэгъупщэжын хуейкъым: «Къуатыным нэхърэ птыным и гъуэгур нэхъ махуэщ»[+].

36А псалъэхэр жиӀа нэужь, Паул лъэгуажьэмыщхьэу уври, псоми я гъусэу Тхьэм елъэӀуащ[+]. 37Псори ину къэгъуэгщ, Паул ӀэплӀэ ирашэкӀри, ба хуащӀащ. 38Я гур нэхъыбэу махэ зыщӀар Паул и напэр игъащӀэкӀэ ямылъагъужыну зэрыжиӀарт. Кхъухьым нэс Паул дэкӀуэтащ итӀанэ.

#### 21-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Паул Ерусалим зэрыкӀуар

1Абыхэм дакъыхэкӀыжа нэужь, кхъухьымкӀэ дежьэри, Кос къалэм дыкӀуащ занщӀэу. ЕтӀуанэ махуэм Родос къалэм дыкӀуащ, абы дыщежьэри, Патарэ къалэм дынэсащ. 2Финикие хэкум кӀуэ кхъухь къэдгъуэтщ, дитӀысхьэри дежьащ. 3Кипр хытӀыгур къыщылъагъуэм, кхъухьым и сэмэгурабгъуэкӀэ ар къыщыднэри, Сирие хэкум дыкӀуэри, Тир къалэм дыкъыщувыӀащ, кхъухьыр абы щаунэщӀын хуейти. 4ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр а къалэм къыщыдгъуэтри, махуиблкӀэ абыхэм я деж дыщыӀащ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм абыхэм захригъэщӀыкӀыурэ, Ерусалим мыкӀуэну Паул къыжраӀащ[+]. 5А къалэм дызэрыщыӀэну пӀалъэр щыдухым, абы дыдэкӀри, ди гъуэгу дытехьэжащ. ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори, цӀыхубзхэри сабийхэри я гъусэу, къалэм къыддыдэкӀащ. Хы Ӏуфэм лъэгуажьэмыщхьэу дыӀутӀысхьэри, Тхьэм делъэӀуащ итӀанэ[+]. 6ФӀэхъус зэтхыжри, кхъухьым дитӀысхьэжащ, абыхэми щхьэж и унэ ягъэзэжащ.

7Тир къалэм дыщежьэри, кхъухьымкӀэ дыкӀуэурэ, Птолемаидэ къалэм дынэсащ. Абдежым къуэшхэм фӀэхъус щетхри, зы махуэкӀэ абыхэм я деж дыщыӀащ. 8ЕтӀуанэ махуэм абы дыдэкӀыжри, Кесарие къалэм дыкӀуащ. Филипп и цӀэу Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр езыгъэдаӀуэ лӀым и унэм дыщӀыхьэри, абы деж дыкъэнащ. Ар лӀиблым[*] ящыщт[+]. 9А Филиппым дэмыкӀуауэ пхъуибл иӀэт. Тхьэм и псалъэхэр абыхэм я гум кърилъхьэурэ, мыдрейхэм къажригъэӀэрт[+].

10Махуэ зыбжанэкӀэ абы дыщыӀа нэужь, Агав[*] и цӀэу зы бегъымбар гуэр Иудей хэкум къикӀри къэкӀуащ[+]. 11Ди деж къакӀуэщ, Паул и бгырыпхыр къищтэщ, езым и Ӏэхэри и лъакъуэхэри ипхэри, жиӀащ:

– Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм мыпхуэдэу жеӀэ: «Мы бгырыпхыр зейр журтхэм Ерусалим щапхынурэ, хамэ лъэпкъхэм[*] ӀэщӀалъхьэнущ».

12А псалъэхэр щызэхэтхым, дэри а щӀыпӀэм щыпсэу къуэшхэри Ерусалим мыкӀуэну Паул делъэӀуащ[+]. 13Ар щызэхихым, Паул жэуап къитыжащ:

– Сыт фщӀэр? Фыгъыу, сигу щхьэ хэвгъэщӀрэ? Сэ си Зиусхьэн Хьисэ и цӀэм щхьэкӀэ Ерусалим сыщапхын дэнэ къэна, сыщылӀэнуи сыхьэзырщ[+].

14Паул къэдгъэнэн щытлъэмыкӀым, «Тхьэм зэрыжиӀауэ ирехъу», жытӀэри зыдущэхужащ.

15А махуэхэм я ужькӀэ зыдгъэхьэзырри, Ерусалим дыкӀуащ. 16Кесарие щыщу ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыху гуэрхэр ди гъусэт. Абыхэм дашащ Мнасон и цӀэу зи унэ дыщыпсэунум деж. Мнасон Кипр хытӀыгум щыщт, езыри ХьисэкӀэ япэ дыдэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэм ящыщт.


Паул Екъуб деж зэрыкӀуар

17Ерусалим дыщынэсым, къуэшхэм я гуапэу драгъэблэгъащ. 18ЕтӀуанэ махуэм Паул дригъусэу Екъуб[*] деж дыкӀуащ. Нэхъыжь псори абы щыӀэт[+]. 19Паул абыхэм фӀэхъус ярихри, лажьэурэ Тхьэм хамэ лъэпкъхэм я деж щищӀахэр зырызу яхуиӀуэтащ.

20Ар щызэхахым, Тхьэм щӀыхьышхуэ хуащӀащ абыхэм. Паул къыжраӀащ итӀанэ:

– Ди къуэш, журтхэм ящыщ мин бжыгъэхэм фӀэщхъуныгъэ яӀэ зэрыхъуари Мусэ и Торэт хабзэм я фӀэщу зэрыхэтри уолъагъу[+]. 21Я сабийхэр сунэт ямыщӀынуи я хабзэхэм темытынуи жыпӀэу, хамэ лъэпкъхэм яхэс журт псори Мусэ и гъуэгум текӀыну бущийуэ жаӀэурэ, цӀыхухэм зэрахьэ хъьыбар пхэнжыр зэхахащ[+]. 22Сыт тщӀэнур? ЦӀыхухэр къызэхуэсынущ; укъызэрыкӀуар зэхахынущи. 23Аращи, дэ нызэрыбжетӀэм хуэдэу щӀы. ТхьэрыӀуапӀэ ихьа лӀиплӀ диӀэщ. 24Ахэр здэши, Торэт хабзэм тету я гъусэу зыгъэкъэбзэжи, я щхьэхэр яупсын щхьэкӀэ,[*] ахъшэ ет. Ар ялъагъумэ, уэ къыптеухуауэ зэхаха хъыбархэр зэрымыпэжри, уэр-уэру Торэт хабзэм утету, абы итхэр зэрыбгъэзащӀэри цӀыху псоми ящӀэнущ[+]. 25Ауэ хамэ лъэпкъхэм ящыщу ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэм ятеухуауэ ущӀэупщӀэмэ, абыхэм дэ зэдэтщта Ӏуэхур тхылъкӀэ[*] зэредгъэщӀэгъам хуэдэу, цӀыхухэм тхьэ нэпцӀхэм хуащӀа къурмэныпхъэм и лым, лъым, ятхьэла псэущхьэхэм я лым, зинэ щӀэным пэӀэщӀэ защӀын хуейщ[+].

26КъыкӀэлъыкӀуэ махуэм Паул а лӀыхэр здишэри, абыхэм ящӀыгъуу зигъэкъэбзэжащ. Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэри, езымрэ а лӀыхэмрэ загъэкъэбзэжыныр щаухыну махуэри я къурмэн зырыз дин пашэм щрагъэщӀыну махуэри дин пашэхэм яжриӀащ итӀанэ.


Паул Тхьэм и унэшхуэм журтхэм зэрыщаубыдар

27А махуиблыр и кӀэм нэблэгъауэ, Асие хэкум щыщ журт гуэрхэм Тхьэм и унэшхуэм Паул щалъэгъуащ. ЦӀыху псори къызэщӀагъаплъэри, Паул яубыдащ. 28Мыпхуэдэу жаӀэурэ, зэрыгъэкӀийрт:

– Израил щыщ лӀыхэ, фыкъыддэӀэпыкъу! Ди лъэпкъми, ди Торэт хабзэми, мы щӀыпӀэ лъапӀэми къыпэувыну цӀыху псори дэнэкӀи щызыгъэӀущар мы лӀыращ. Абы нэмыщӀу, алыджхэри Тхьэм и унэшхуэм щӀигъыхьэри,[*] мы щӀыпӀэ лъапӀэр иригъэуфӀеящ[+].

29Апхуэдэу щӀыжаӀар нэхъапэм Ефес къалэм щыщ Трофим Паул и гъусэу къалэм щалъэгъуати, аращ. Паул ар щӀэмыхьэпхъэу Тхьэм и унэшхуэм щӀигъэхьауэ я гугъащ[+].

30Къалэм дэс псори къызэщӀэтаджэри, зэхэлъэдэжащ. Паул яубыдри, Тхьэм и унэшхуэм къыщӀашыжащ. КъызэрыщӀашыжу, бжэхэр ягъэбыдащ. 31Паул яукӀыну щыхуежьэм, Ерусалим зэрыщыту зыкъызэраӀэтам и хъыбарыр рим дзэпщым деж нэсащ. 32Дзэпщым Ӏуэхур имыгъэгувэу зауэлӀхэри дзэ пашэхэри здишэри, цӀыхухэм яхэлъэдащ. ЦӀыхухэм дзэпщри зауэлӀхэри щалъагъум, Паул еуэн щагъэтащ.

33Арати, дзэпщыр зауэлӀхэм ябгъэдыхьэри, Паул яригъэубыдащ. Абы гъущӀ Ӏэхъулъэхъу иралъхьэну унафэ яхуищӀащ. ЦӀыхухэм еупщӀащ итӀанэ:

– Мыр хэт? Сыт ищӀар[+]?

34ЦӀыху гупышхуэм ящыщ зым зы жиӀэу, адрейм нэгъуэщӀ гуэр жиӀэу, зэрыгъэкӀийрт. Мо зэрыхьзэрийм къыхэкӀкӀэ, дзэпщым пэжыр зригъэщӀэн лъэкӀыртэкъыми, зауэлӀхэм унафэ яхуищӀри, Паул быдапӀэм[*] иригъэшащ[+]. 35ДэкӀуеипӀэм щынэсым, Паул цӀыхухэр къытезэрыгуати, зауэлӀхэм ар ӀэкӀэ яхьын хуей хъуащ. 36ЦӀыхубэм ящыщу Паул къыкӀэлъыкӀуэхэр зэры-гъэкӀийрт:

– УкӀ ар!


Паул цӀыху гупышхуэм я пащхьэм къызэрыщыпсэлъар

37ЗауэлӀхэм Паул быдапӀэм яшэн хуей щыхъум, Паул дзэпщым жриӀащ:

– Зыгуэр ныбжесӀэну хуит сыкъэпщӀын?

– Алыджыбзэ пщӀэрэ? – къеупщӀащ ар. 38– Зэман тӀэкӀукӀэ узэӀэбэкӀыжмэ, Мысырым щыщ цӀыхухэр къызэщӀэзыӀэтэу хъунщӀакӀуэ миниплӀ[*] губгъуэ нэщӀым изышар уэракъэ?

39– Сэ сыжуртщ, – жиӀащ Паул, – Киликие хэкум щыщу щӀыхь зиӀэ Тарс къалэм и цӀыхухэм сащыщщ. ЦӀыхухэм я пащхьэм сыкъыщыпсэлъэну хуит сыщӀ[+].

40Дзэпщым хуит къыщищӀым, Паул дэкӀуеипӀэм теувэри, и Ӏэр цӀыхухэм яхуищӀащ. Псори сабыр щыхъум, Паул журтыбзэкӀэ мыпхуэдэу жиӀащ:

#### 22-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1– Ди къуэшхэри ди адэхэри зызгъэхеижын щхьэкӀэ нывжесӀэнум фыкъедаӀуэ.

2Паул журтыбзэкӀэ псалъэу щызэхахым, ахэр нэхъ сабыр хъуащ. Паул жиӀащ:

3Сэ сыжуртщ, Киликие хэкум щыщ Тарс къалэм сыкъыщалъхуащ. Мы Ерусалим къалэм сыщапӀащ. Гамалиил[*] и лъакъуэхэм деж сыщысу, ди адэжьхэм я Торэт хабзэр сыхуэсакъыпэурэ зэзгъэщӀащ. Тхьэм фэ псори нобэ фызэрыхуэлажьэм хуэдабзэу, сэри гурэ псэкӀэ Тхьэм сыхуолажьэ[+]. 4Зиусхьэным и гъуэгу ирикӀуэхэр лӀэхукӀэ исхуэкӀащ. ЦӀыхухъухэми цӀыхубзхэми Ӏэхъулъэхъу ирезгъалъхьэри, лъэхъуэщым щӀезгъэдзащ[+]. 5Ар зэрыпэжымкӀэ дин пашэшхуэри Тхьэмадэ Хасэшхуэм[*] щыщ псори щыхьэт къысхуэхъуфынущ. Абыхэм Дамаск дэс журт къуэшхэм тхылъхэр хуатхри къызатащ. ИтӀанэ Дамаск сыкӀуэну гъуэгу сытетт, а гъуэгум ирикӀуэхэм Ӏэхъулъэхъу ярылъу Ерусалим къезгъашэу ди пашэхэм абыхэм тезыр ятрезгъэлъхьэн щхьэкӀэ[+].


Зиусхьэн Хьисэ и гъуэгу зэрытехьам и хъыбарыр Паул къызэриӀуэтэжар


(Апостол. 9:1-19; 26:12-18)

6Дамаск сыкӀуэу къалэм гъунэгъу сыщыхуэхъум, шэджагъуэм деж зы нэхугъэ уафэм напӀэзыпӀэм къехри сыкъиухъуреихьащ[+]. 7ЩӀым сытеджалэри, макъ гуэрым къызжиӀэу зэхэсхащ:

– «Щаул, Щаул. Сыт гугъу сыщӀебгъэхьыр?»

8– «Уэ ухэт, Зиусхьэн?» жысӀэри, сеупщӀащ.

– «Назарет щыщ Хьисэ уэ гугъу ебгъэхьыр сэращ», къызжиӀащ абы. 9Нэхугъэр си гъусэхэм ялъэгъуащ, ауэ сэ къызэпсэлъам и макъыр зэхахакъым.

10– «Сыт сщӀэнур, Зиусхьэн?» жысӀащ.

– «Къэтэджи, Дамаск кӀуэ», къызжиӀащ Зиусхьэным. «Уэ пщӀэн хуейуэ Тхьэм къыпхуигъэува псори зыгуэрым абдежым къыщыбжиӀэнущ». 11А нэхугъэшхуэм къыхэкӀкӀэ си нэхэм зыри ямылъагъуж зэрыхъуам щхьэкӀэ, си гъусэхэм си Ӏэр яӀыгъыу Дамаск сашащ.

12– Ананий и цӀэу Торэт хабзэм темыкӀыу тетрэ Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр и гум илъу лӀы гуэр Дамаск дэсащ. Абы журт псоми пщӀэ хуащӀырт[+]. 13Ар си деж къакӀуэщ, къызбгъэдыхьэри, къызжиӀащ:

– «Си къуэш Щаул, уи нэхэр къэплъэжынущ». Ар зэрыжиӀэу, си нэхэр къэплъэжри, а лӀыр слъэгъуащ.

14– «Тхьэр зыхуейр зэбгъэщӀэн, Щыпкъагъэр Зейр плъагъун, абы и макъыр зэхэпхын хуейуэ ди адэжьхэм я Тхьэм укъыхихащ», жиӀащ Ананий. 15«Аращи, уэ плъэгъуамрэ зэхэпхамрэ цӀыху псоми я пащхьэм щыпӀуэтэжурэ, Щыпкъагъэр Зейм щыхьэт ухуэхъунущ[+]. 16Иджы сыт зыщӀэбгъэгувэр? Къэтэдж, зызгъэумэхъ, Зиусхьэным елъэӀуи, гуэныхьу пщӀахэр абы уи гум ирырегъэкъэбзыкӀыж»[+].


Зиусхьэным и псалъэхэм хамэ лъэпкъхэр иригъэдэӀуэну Паул зэригъэкӀуар

17– Ерусалим къэзгъэзэжри, Тхьэм и унэшхуэм сыщӀыхьащ. Тхьэм селъэӀуу абы сыздыщӀэсым, зыгуэр къысхуэхутащ[+]. 18Хьисэ къэслъэгъуащ сэ икӀи абы къызжиӀащ:

– «ЕпэщӀэкӀ, Ерусалим щӀэхыу дэкӀ, сэ щыхьэт укъызэрысхуэхъур ядэнукъыми».

19– «Зиусхьэн», естыжащ жэуап, «уэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр си цӀыхухэм лъэхъуэщым щӀезгъадзэу икӀи синэгуэгухэм щезгъэубэрэжьу зэрыщытар мы лӀыхэм ящӀэ. 20Уэ уи щыхьэту къэува Стефан[*] и лъыр щагъажэм, сэ абдежым сыщытащ. Ар абыхэм зэраукӀыр яхуэздащ икӀи зыукӀахэм я щыгъынхэр яхуэсхъумащ»[+].

21– «КӀуэ», къызжиӀащ Зиусхьэным. «Хамэ лъэпкъхэм я деж жыжьэ узгъэкӀуэнущ».


Паулрэ римхэм я дзэпщымрэ

22Мы псалъэхэр къыжиӀэху, Паул цӀыхухэр едэӀуащ. МакъышхуэкӀэ къызэрыгъэкӀиящ ахэр итӀанэ:

– А лӀым дунейр егъэбгынэ. Псэуну хуэфащэкъым абы!

23Ахэр зэрыгъэкӀийрэ, я щыгъынхэр драдзейрт, сабэр драпхъейрт. 24Апхуэдэу щыхъум, дзэпщым зауэлӀхэм унафэ яхуищӀри, Паул быдапӀэм иригъэшащ. ЦӀыхухэр Паул пэуву, апхуэдэу щӀызэрыгъэкӀияр зригъэщӀэн щхьэкӀэ, щӀопщкӀэ еуэурэ абы еупщӀыну дзэпщым зауэлӀхэм унафэ яхуищӀащ. 25ЩӀопщкӀэ еуэну фэ кӀапсэкӀэ щрапхым, Паул абдеж щыт дзэ пашэм жриӀащ:

– Хьэкум тевмыщӀыхь щӀыкӀэ, рим цӀыхухэм[*] ящыщ гуэрым феуэну хабзэкӀэ фыхуит[+]?

26Дзэ пашэм ар щызэхихым, дзэпщым деж кӀуэри, хъыбар иригъэщӀащ.

– Сыт пщӀэнур? Мы лӀыр рим цӀыхухэм ящыщщ, – жриӀащ.

27Паул къыбгъэдыхьэри, дзэпщыр къеупщӀащ:

– КъызжеӀэ! Уэ рим цӀыхухэм уащыщ?

– Сащыщщ, – жиӀащ Паул.

28– Рим цӀыхухэм ящыщ сыхъун щхьэкӀэ, сэ ахъшэ куэд згъэкӀуэдащ, – жиӀащ дзэпщым.

– Сэ рим цӀыхуу сыкъалъхуащ, – жиӀащ Паул.

29Паул еупщӀын хуеяхэр занщӀэу къикӀуэтыжащ. Дзэпщыр, Паул рим цӀыхухэм зэращыщыр къыщищӀэм, зауэлӀхэм Паул Ӏэхъулъэхъу зэраригъэлъхьам щхьэкӀэ шынащ.


Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм Паул зэрырашар

30Журтхэм Паул зэрагъэкъуэншар дзэпщым нэхъыфӀу зригъэщӀэну хуейти, зауэлӀхэм Паул къаригъэтӀэтэжри, дин пашэшхуэхэри Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ псори зэхуэсыну етӀуанэ махуэм унафэ ищӀащ. Паул къишэри, я пащхьэм иригъэуващ итӀанэ.

#### 23-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Паул и нэхэр Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэм ятриубыдэри, яжриӀащ:

– Си къуэшхэ, нобэр къыздэсым Тхьэм и пащхьэм гукъабзагъэкӀэ ситщ, мыхъумыщӀэ лъэпкъ зыдэзмыщӀэжу[+].

2Дин пашэшхуэу Ананий[*] Паул бгъэдэтхэм яжриӀащ абы и жьэм еуэну[+]. 3Апхуэдэу щыхъум, Паул абы жриӀащ:

– Тхьэр къоуэнщ. Хужьу яла блыным ухуэдэщ. Хабзэм тету хьэкум[*] къыстепщӀыхьын щхьэкӀэщ мыбдежым ущӀыщысыр, итӀани хабзэм уэр-уэру утокӀри къызыбогъауэ.

4Абдежым щытхэм Паул къыжраӀащ:

– Тхьэм и дин пашэшхуэм ущӀыпэпсэлъэжыр сыт[+]?

5Си къуэшхэ, ар зэры дин пашэшхуэр сэ сщӀакъым, – жиӀащ Паул. – Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ:[*] «Уи лъэпкъым и тхьэмадэм ӀейкӀэ утепсэлъыхь хъунукъым».

6Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ зы гупыр саддукейхэу,[*] нэгъуэщӀ гупри фарисейхэу[*] зэрыщытыр ищӀэрти, Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм Паул щыжиӀащ:

– Си къуэшхэ, сэ сыфарисейщ, си адэри фарисейуэ щытащ. ЛӀахэр къызэрытэджыжынум сызэрыщыгугъым щхьэкӀэ, хеящӀэм и пащхьэм срашащ[+].

7Апхуэдэу щыжиӀэм, фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъури, зэщыхьэу щӀадзащ; 8сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ саддукейхэм, «ЛӀахэр къэтэджыжынукъым, мелыӀычи щыӀэкъым, псэи щыӀэкъым», жаӀэ, ауэ, саддукейхэм яхуэмыдэу, а псори зэрыщыӀэр фарисейхэм я фӀэщ мэхъу[+].

9Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэр макъышхуэкӀэ къызэрыгъэкӀиящ, фарисейхэм ящыщу торэт егъэджакӀуэ пашэ гуп къэтэджри, адрейхэм еныкъуэкъуурэ, жаӀащ:

– Мы лӀым мыхъун гуэр дэтлъагъуркъым. Псэ гуэр е мелыӀыч гуэр къепсэлъауэ къыщӀэкӀынщ. Тхьэм дыпэвмыгъэув[+].

10Хуабжьу зэщыхьати, Паул зэпкъратхъынкӀэ дзэпщыр шынэри, абдеж Ӏуашу быдапӀэм[*] яшэну зауэлӀхэм унафэ яхуищӀащ.

11ЕтӀуанэ жэщым Зиусхьэныр Паул къыхуэхутэри, къыжриӀащ:

– Умыдзыхэ. Ерусалим щыхьэт укъызэрыщысхуэхъуам хуэдэу, Рим къалэшхуэми щыхьэт укъыщысхуэхъун хуейщ[+].


Паул щэхуу яукӀыну журтхэм мурад зэращӀар

12ЕтӀуанэ махуэм и пщэдджыжьым журт гуп зэгурыӀуэри, тхьэ яӀуащ:

– Паул дымыукӀауэ, дышхэнукъым икӀи дефэнукъым, – жаӀэри.

13Тхьэ зыӀуахэр лӀы плӀыщӀым щӀигъурт. 14Ахэр дин пашэшхуэхэмрэ нэхъыжьхэмрэ я деж кӀуэри, жраӀащ:

– Паул дымыукӀауэ дымышхэну тхьэ тӀуащ. 15Аращи, «Паул и Ӏуэхум нэхъ куууэ дыхэплъэн щхьэкӀэ, ди деж къегъашэ», жыфӀи, фэрэ Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэмрэ дзэпщым хъыбар евгъащӀэ. Паул мыбы къэмыс щӀыкӀэ, ар дыукӀыну дыхьэзырщ дэ.

16Паул и шыпхъум и къуэм абыхэм ягу илъыр къищӀэщ, быдапӀэм кӀуэри, Паул хъыбар иригъэщӀащ.

17Апхуэдэу щыхъум, Паул дзэ пашэхэм ящыщ гуэр къриджэри, жриӀащ:

– Дзэпщым деж мы щӀалэр шэ. Зыгуэр жриӀэну хуейщ.

18Дзэ пашэм щӀалэр зыщӀигъущ, дзэпщым деж кӀуэри, жриӀащ:

– Ди лъэхъуэщым щӀэс Паул зи цӀэр къызэджэри, мы щӀалэм зыгуэр къыбжиӀэн щхьэкӀэ, уи деж къэсшэну къызэлъэӀуащ.

19Дзэпщым щӀалэм и Ӏэр иубыдщ, лъэныкъуэкӀэ Ӏуишри, еупщӀащ:

– Сыт къызжепӀэну узыхуейр?

20– «Паул и Ӏуэхум нэхъ куууэ дыхэплъэн щхьэкӀэ, пщэдей Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм къишэ», жаӀэу, журтхэр къолъэӀуну зэгурыӀуащ, – жиӀащ щӀалэм. 21– Ауэ уэ абыхэм уемыдаӀуэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абыхэм ящыщу лӀы плӀыщӀым щӀигъу Паул яукӀын мурад щэху яӀэу поплъэ. Абыхэм ар ямыукӀауэ мышхэну икӀи емыфэну тхьэ яӀуащ. Загъэхьэзырауэ, уи унафэм поплъэри щысщ.

22ЩӀалэр щиутӀыпщыжым дзэпщым къыжриӀащ:

– Мыр къызэрызэбгъэщӀар зыми жумыӀэ.


Феликс Ӏэтащхьэм деж Паул зэрашар

23Дзэпщым дзэ пашэхэм ящыщ цӀыхуитӀ къриджэри, яжриӀащ итӀанэ:

– ЗауэлӀу щитӀ, шууэ блыщӀ, бжыхэр зыӀыгъ зауэлӀу щитӀ ныжэбэ сыхьэтыр бгъум Кесарие къалэм[*] кӀуэну вгъэхьэзыр. 24Паули шы хуэвгъэхьэзыр, зыш вгъэшэси, ар Феликс Ӏэтащхьэм[*] деж фшэ[+].

25Дзэпщым мыпхуэдэ псалъэхэр зэрыт тхылъи итхащ:

26«Сэ, Клаудий Лисий, щӀыхь зыхуащӀ Феликс Ӏэтащхьэм фӀэхъус узох. 27Мы лӀыр журтхэм яубыдри, яукӀыну хуежьащ, ауэ си зауэлӀхэр си гъусэу сыкӀуэри, къаӀэщӀэсхыжащ, рим цӀыхухэм зэращыщыр къэсщӀати[+]. 28Зэрагъэкъуаншэр зэзгъэщӀэну сыхуейуэ, ар я Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм зауэлӀхэм ирезгъэшащ[+]. 29Абыхэм зэрагъэкъуаншэр езыхэм я хабзэм епхауэ, щӀэбукӀын е лъэхъуэщым щӀибгъэсын Ӏуэху лъэпкъ а лӀым имыщӀауэ зэрыщытыр къэсхутащ[+]. 30Ауэ журтхэм мы лӀыр щэхуу яукӀыну я гум зэрилъыр зыгуэрым сигъэщӀати, уи деж зауэлӀхэм занщӀэу незгъэшащ. Къедауэхэми зэрагъэкъуаншэ Ӏуэхухэр уи пащхьэм щыжаӀэну хъыбар езгъэщӀащ. Узыншэу ущыт!»[+]

31Апхуэдэу, унафэм тету, зауэлӀхэм Паул ирашажэри, жэщым Антипатридэ къалэм[*] нагъэсащ. 32ЗауэлӀхэм етӀуанэ махуэм Паул Кесарие яшэну шухэм къыхуагъанэри, езыхэм быдапӀэм ягъэзэжащ. 33Шухэр Кесарие къалэм щынэсым, Ӏэтащхьэм тхылъыр иратащ, Паули абы ӀэщӀагъэхьащ. 34Ӏэтащхьэр тхылъым еджэри, Паул зыщыщ хэкумкӀэ къеупщӀащ. Киликие хэкум зэрыщыщыр щызэхихым, абы жиӀащ:[+]

35– Уэ къодауэхэр къэсмэ, сыпкърыупщӀыхьынущ.

Ӏэтащхьэм унафэ ищӀащ Ирод пащтыхьым преториекӀэ еджэу иухуэгъа унэшхуэм зауэлӀхэм Паул щахъумэну.

#### 24-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Феликс Ӏэтащхьэм и пащхьэм журтхэр Паул къызэрыщедэуар

1Махуитху дэкӀа нэужь, дин пашэшхуэ Ананий, нэхъыжьхэм ящыщ гупрэ уэчыл Тертуллрэ и гъусэу, Кесарие къалэм кӀуащ. Паул зэрагъэкъуаншэхэр Ӏэтащхьэм и пащхьэм къыщаӀуэтащ[+]. 2Паул утыкум къыщрашэм, ар игъэкъуаншэу, Тертулл мыпхуэдэу жиӀэу щӀидзащ:

– Уэ, щӀыхьышхуэ зыхуащӀ Феликс, уи фӀыгъэкӀэ мамырыгъэшхуэ диӀэу допсэу; уи нэӀэр тебгъэтурэ, мы къэралыр нэхъ зэкӀэлъыкӀуэ хъуащ. 3Аращи, сыт щыгъуи, дэнэ дыщыӀэми, фӀыщӀэ пхудощӀ. 4Уезгъэзэшыщэну сигу илъкъыми, уи гуапэу укъыдэдэӀуэну сынолъэӀу, узэрихабзэу, укъытхуэмыткӀийуэ.

5Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дэ къызэрытщӀамкӀэ, мы лӀыр емынэ гуэрщ, дунейм журту тету хъуар къызэщӀеӀэтэ, диным ирилажьэ Назарет гупкӀэ зэджэми[*] и унафӀэщӀщ[+]. 6Тхьэм и унэшхуэри игъэуфӀеину хэтащ. Ар дубыдри, ди хабзэм тету хьэкум тетщӀыхьыну дыхуеящ[+]. 7Ауэ Лисий дзэпщыр къакӀуэщ, лъэщыгъэкӀэ ар тӀэщӀихыжри, уи деж зауэлӀхэм къригъэшащ. 8Лисий унафэ ищӀащ а лӀым дридауэгъуу уи деж дыкъэкӀуэну. Абы ущеупщӀкӀэ, ар зэрыдгъэкъуаншэхэм я пэжыр уэри зэбгъэщӀэн плъэкӀынущ.

9Уэчыл Тертулл жиӀа а псалъэхэм журтхэр щыхьэт техъуэурэ, абы дэӀэпыкъуэгъу хуэхъуащ.


Феликс Ӏэтащхьэм и пащхьэм Паул зызэрыщиухеяр

10Ӏэтащхьэм Ӏэ къыщыхуищӀым, Паул жиӀащ:

– Илъэс куэд щӀауэ, мы лъэпкъым хеящӀэу узэраӀэр сщӀэуэ, зызухейурэ си Ӏуэхур сыпхуэгушхуэу уи пащхьэм нызолъхьэ. 11Махуэ пщыкӀутӀ и пэкӀэ Тхьэм сыщелъэӀуну Ерусалим сыкъызэрыкӀуар зэрыпэжыр зэбгъэщӀэн плъэкӀынущ. 12Тхьэм и унэшхуэм сэ зыми сыщеныкъуэкъуакъым, синэгуэгуми къалэми цӀыхухэр къыщызэщӀэсӀэтакъым. 13Си дауэгъухэм сызэрагъэкъуаншэ Ӏуэху псоми ящыщ гуэр зыри пэжу къыщӀагъэкӀын ялъэкӀынукъым. 14Ауэ ди адэжьхэм я Тхьэм сыхуэлажьэурэ, мы цӀыхухэм пхэнжу жыхуаӀэ гъуэгум сызэрырикӀуэр пэжщ. Торэт хабзэм ит псомкӀи бегъымбархэм ятха тхылъхэм ярыт псомкӀи[*] фӀэщхъуныгъэ сиӀэщ. 15Щыпкъагъэ зиӀи зимыӀи Тхьэм къызэригъэтэджыжынум мыбдеж щыт лӀыхэр Тхьэм зэрыщыгугъым хуэдэу, сэри Тхьэм сыщогугъ[+]. 16Аращи, Тхьэми цӀыхухэми я дежкӀэ гукъабзагъэкӀэ, мыхъумыщӀэ лъэпкъ зыдэзмыщӀэжу, сызэрыпсэуным сыт щыгъуи сыхущӀокъу[+].

17– Илъэс куэдкӀэ Ерусалим сыщымыӀауэ, си лъэпкъым псапэ тыхь хуэсхьыну икӀи къурмэн сщӀыну аргуэру сыкъэкӀуащ[+]. 18Апхуэдэу сщӀыурэ, Торэт хабзэм и унафэм тету зызгъэкъэбзэжауэ, Тхьэм и унэшхуэм сыщӀэту мы цӀыхухэр къысӀущӀащ. ЦӀыхубэм сыхэтакъым, цӀыхухэри сэ къэзгъэукхъуакъым[+]. 19Асие хэкум щыщ журт гуп абы щыӀащ. Абыхэм сызэрагъэкъуэншэн щыӀэмэ, мис иджы уи пащхьэм нахуэу ар щыжаӀэн хуеящ. 20Е мыбдеж щытхэм жрыраӀэ Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм сыщрашэм щӀэпхъаджагъэу сщӀауэ къыздалъэгъуар. 21«ЛӀахэр къызэрытэджыжынумкӀэ фӀэщхъуныгъэ зэрызиӀэм щхьэкӀэ нобэ хеящӀэм и пащхьэм сифшащ», жысӀэу, мы цӀыхухэм сахэту макъышхуэкӀэ къызэрыжысӀарауэ къыщӀэкӀынщ сызэрагъэкъуаншэр[+].

22Апхуэдэу щыхъум, Зиусхьэным и гъуэгур фӀыуэ зыщӀэ Феликс а Ӏуэхум щыхэплъэну пӀалъэр игъэкӀуатэурэ жиӀащ:

– Лисий дзэпщыр къызэрыкӀуэу, фи Ӏуэхум хьэкум тесщӀыхьынщ.

23Феликс дзэ пашэм унафэ хуищӀащ Паул яхъумэну, ауэ гугъу ирамыгъэхьыну, и гъусэхэр къыкӀэлъигъэплъын щхьэкӀэ, ахэр абы деж къэкӀуэну хуит ищӀыну.


Паул Феликсрэ Друзиллэрэ зэрепсэлъар

24Махуэ зыбжанэ дэкӀауэ, Феликс и щхьэгъусэ Друзиллэ[*] и гъусэу къэкӀуащ. Друзиллэ журтт. Феликс и цӀыхухэм Паул къаригъашэри, ар едэӀуащ Мэссихь ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ уиӀэ зэрыхъуну щӀыкӀэм зэрытепсэлъыхьым. 25Щыпкъагъэм, зышыӀэныгъэм, къемэтмахуэм теухуауэ Паул псалъэу щыщӀидзэм, Феликс къащтэри, жиӀащ:

– Иджы кӀуэж, пӀалъэр къэсмэ, укъезгъэшэнщ[+].

26ЗригъэутӀыпщыжын щхьэкӀэ, ар Паул Ӏулъхьэ къритыным щыгугъырт. Арати, куэдрэ къригъашэурэ, епсалъэрт.

27ИлъэситӀ дэкӀауэ, Феликс и пӀэм Порций Фест[*] зи цӀэр иуващ. Феликс журтхэм фӀы гуэр яхуищӀэну хуейти, Паул лъэхъуэщым къыщӀинащ.

#### 25-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


«Кесарым си Ӏуэхум хьэкум трырещӀыхь», жиӀэу Паул Фест Ӏэтащхьэм зэрелъэӀуар

1Фест Ӏэтащхьэр хэкум[*] къихьэу махуищ дэкӀа нэужь, Кесарие къалэм[*] дэкӀри, Ерусалим кӀуащ. 2Дин пашэшхуэхэмрэ журтхэм я пашэхэмрэ Паул щхьэкӀэ Фест деж тхьэусыхакӀуэ кӀуащ абы щыгъуэ. 3Къытрагъэзэжурэ, Фест елъэӀуащ ахэр я хьэтыр къилъагъуу зауэлӀхэм Паул Ерусалим къригъэшэну, гъуэгу здытетым ар щэхуу яукӀыну я мурадти[+]. 4Ауэ Фест яжриӀащ:

– Паул Кесарие дэт лъэхъуэщым исщ. Куэд мыщӀэу сэри абы сыкӀуэнущ. 5А лӀым бзаджагъэ гуэр ищӀамэ, фи пашэхэм ящыщ зы гуп си гъусэу ирекӀуи, иретхьэусыхэ.

6Махуэ зыбгъупщӀ нэхъыбэ абыхэм я деж щымыӀэу, Фест Кесарием кӀуащ. ЕтӀуанэ махуэм хьэкумыщӀ тӀысыпӀэм тетӀысхьэри, зауэлӀхэм Паул къригъэшащ. 7Паул къыщашэм, Ерусалим къикӀа журтхэм къаувыхьри, кӀэрымылъ фӀеягъэ куэд кӀэралъхьэу щӀадзащ, ауэ жаӀэр пэжу къыщӀагъэкӀын ялъэкӀыртэкъым. 8Паул зиухейурэ, мыпхуэдэу жиӀащ:

– Журтхэм я Торэт хабзэми, Тхьэм и унэшхуэми, кесарми яхуэгъэзауэ мыхъумыщӀагъэ лъэпкъ сщӀакъым.

9Журтхэм фӀы гуэр яхуищӀэну хуейти, Фест Паул къеупщӀащ:

– Мы ӀуэхумкӀэ хьэкум птесщӀыхьын щхьэкӀэ, Ерусалим укӀуэну ухуей?

10– Кесарым и хьэкумыр си Ӏуэхум тезыщӀыхьын хуей хеящӀэм и пащхьэм ситщ сэ, – жиӀащ Паул. – Уэ фӀыуэ зэрыпщӀэщи, журтхэм мыхъумыщӀагъэ лъэпкъ есщӀакъым сэ[+]. 11УкӀ къыщӀэсхьын мыхъумыщӀагъэ гуэр сщӀауэ щытмэ, ажалым зыщысхъумэну сыхуейкъым. Ауэ журтхэр къызэрызэдауэм пэж лъэпкъ хэмылъмэ, абыхэм саӀэщӀилъхьэн зыми лъэкӀынукъым. Кесарым си хьэкумыр ирырещӀэ![*]

12И дэӀэпыкъуэгъухэм епсэлъа нэужь, Фест жиӀащ:

– «Кесарым си хьэкумыр ирырещӀэ», жыпӀэу къызэрыжыпӀам щхьэкӀэ Кесарым деж уезгъэшэнущ[+].


Фест Ӏэтащхьэм Паул и хъыбарыр Агриппэ пащтыхьым зэрыжриӀар

13Махуэ зыкъом дэкӀа нэужь, Агриппэ пащтыхьымрэ[*] абы и шыпхъу Вереникэрэ Фест ялъагъуну Кесарием къэкӀуащ. 14Ахэр махуэ зыкъомкӀэ абы щыӀа нэужь, Паул и Ӏуэхур пащтыхьым и пащхьэм ирилъхьэри, Фест жиӀащ:

– ЛӀы гуэр лъэхъуэщым щӀэсу, Феликс къысхуигъэнащ. 15Сэ Ерусалим сыщыщыӀэм, дин пашэшхуэхэмрэ журтхэм я нэхъыжьхэмрэ си деж къакӀуэри, а лӀым едауэурэ, къуаншэу къэслъытэну къызэлъэӀуащ.

16– Ауэ сэ абыхэм мыпхуэдэ жэуап естащ: «Ягъэкъуаншэр къедауэхэм я пащхьэм къихьэу, зэрагъэкъуаншэмкӀэ жэуап яритурэ зиухеину хуит ямыщӀмэ, апхуэдэм укӀ тралъхьэну Рим хабзэм къезэгъыркъым». 17Ахэр си деж къыщыкӀуэм, Ӏуэхур сымыгъэгувэу етӀуанэ махуэм хьэкум тесщӀыхьыну си хьэкум тӀысыпӀэм сытетӀысхьэри, а лӀыр зауэлӀхэм къезгъэшащ. 18Къедауэхэм къаувыхьащ, ауэ зэрагъэкъуэншэну си гугъа мыхъумыщӀагъэхэм ящыщкӀэ ягъэкъуэншакъым. 19Я диным теухуа Ӏуэху зыкъомкӀэ зэдэуащ. Дунейм ехыжа лӀыуэ ХьисэкӀэ зэджэр Паул псэууэ зэрыжиӀэмкӀэ зэгурыӀуэртэкъым[+]. 20Мыпхуэдэ Ӏуэхухэм хьэкум зэрытесщӀыхьын хуейр сщӀэртэкъыми, а лӀым сеупщӀащ: «Ерусалим укӀуэу, абы хьэкум къыщыптращӀыхьыну ухуей?» 21И Ӏуэхум кесарыр хэплъэху лъэхъуэщым щӀагъэсыну Паул къыщылъаӀуэм, кесарым деж езгъэшэху, ар лъэхъуэщым щӀагъэсыну унафэ сщӀащ.

22– Си щхьэкӀэ, сэ а лӀым жиӀэм седэӀуэну сыхуейщ, – къыжриӀащ Агриппэ Фест.

– Пщэдей уезгъэдэӀуэнщ, – жиӀащ Фест.

23ЦӀыхухэм щӀыхьышхуэ къыхуащӀурэ, Агриппэрэ Вереникэрэ хеящӀэ унэшхуэм къыщӀыхьащ етӀуанэ махуэм. Абыхэм я гъусэу дзэпщхэри къалэм дэс цӀыху цӀэрыӀуэхэри къыщӀыхьащ. Фест унафэ ищӀри, Паул къашащ итӀанэ.

24– Уэри, Агриппэ пащтыхь, фэри, ди гъусэу мыбы щӀэс цӀыху псори, мы лӀым феплъ, – жиӀащ Фест. – Ерусалим сыщыщыӀэми мыбдежми журтхэр си деж къакӀуэурэ, «А лӀыр афӀэкӀа псэу хъунукъым», жаӀэу ягъэкъуаншэурэ зэрыгъэкӀийуэ щӀыщытар мы лӀыращ[+]. 25УкӀ щӀытеслъхьэн мыхъумыщӀагъэ лъэпкъ имыщӀауэ къэсхутащ, ауэ езым, «Кесарым си хьэкумыр ирырещӀэ», жиӀэри лъэӀуати, кесарым деж езгъэшэнэу тезубыдащ[+]. 26Ауэ абы теухуауэ кесарым хуэстхын хъыбар згъэува сиӀэкъым. Абы къыхэкӀкӀэ, фэ псоми, псом хуэмыдэжу, уэ, Агриппэ пащтыхь, фи пащхьэм кърезгъэшащ, деупщӀа нэужь, стхынур сщӀэн щхьэкӀэ; 27сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зэрыдгъэкъуаншэр къыгурыдмыгъаӀуэу лъэхъуэщым щӀэс гуэр яхуедгъэшэныр емыкӀуу къы-золъытэ.

#### 26-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Агриппэ пащтыхьым и пащхьэм Паул зызэрыщиухеяр

1Агриппэ Паул жриӀащ абы и ужькӀэ:

– Зыбухейуэ упсэлъэну ухуитщ.

Паул и Ӏэр къиӀэтри, зиухейуэ жиӀащ:[+]

2Агриппэ пащтыхь, журтхэм сызэрагъэкъуаншэ Ӏуэху псомкӀи уи пащхьэм зызэрыщызухейр си дежкӀэ насыпу солъытэ. 3Апхуэдэу щӀэслъытэм и щхьэусыгъуэ нэхъыщхьэр журтхэм я хабзэхэри щӀызэныкъуэкъу Ӏуэху псори фӀыуэ зэрыпщӀэрщ. Аращи, жысӀэнум гупсэфэу укъедэӀуэну сынолъэӀу.

4Си щӀалэгъуэм къыщыщӀэдзауэ си лъэпкъым сыхэту Ерусалим сызэрыщыпсэур журт псоми фӀыуэ ящӀэ[+]. 5Абыхэм сыкъызэрацӀыхурэ куэд щӀащ. Диным и гъуэгум ирикӀуэ цӀыху гупхэм ящыщу, диныр нэхъ ткӀийуэ зезыхьэу фарисей[*] гупкӀэ зэджэм я гъуэгум срикӀуэу зэрыщытамкӀэ ахэр хуейуэ щытмэ, щыхьэт къысхуэхъун ялъэкӀынущ[+]. 6Ди адэжьхэр Тхьэм къызэригъэгугъа Ӏуэхум[*] сэ сызэрыщыгугъым щхьэкӀэ хеящӀэм и пащхьэм сыкърашащ иджы. 7Ди адэжьхэр Тхьэм къызэригъэгугъа дыдэращ ди лъэпкъым и унагъуэ лъэпкъ пщыкӀутӀыр жэщи махуи Тхьэм гурэ псэкӀэ хуэлажьэурэ, къагъуэтыну зыщыгугъыр. Ди пащтыхь, сэри абы сызэрыщыгугъыращ журтхэр къыщӀызэдауэр[+]. 8Тхьэм лӀахэр къызэригъэтэджыжынур къэмыхъун Ӏуэхуу щӀэфлъытэр сыт[+]?

9Назарет щыщу Хьисэ зи цӀэм зэрыслъэкӀкӀэ сыпэувыжын хуейуэ къысщыхъуу щытащ сэ[+]. 10Ерусалим щысщӀэри арат. Дин пашэшхуэхэм хуитыныгъэ къеӀысхри, си цӀыхухэм Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм ящыщ куэд лъэхъуэщым щӀезгъадзэу щытащ. Тепщэныгъэ зиӀэхэм укӀ хьэкум абыхэм щытралъхьэм, ар сэри игъуэу слъытащ[+]. 11Синэгуэгу псоми абыхэм куэдрэ гугъуехь щезгъэшэчащ икӀи Хьисэ Ӏей зэрыхужезгъэӀэным сыхэтащ. АпхуэдизкӀэ гужьгъэжь яхузиӀэти, гугъуехь езгъэшэчын щхьэкӀэ, хамэ къалэхэм нэс сакӀэлъыкӀуэрт[+].


Зиусхьэн Хьисэ и гъуэгум зэрытехьам и хъыбарыр Паул къызэриӀуэтар


(Апостол. 9:1-19; 22:6-16)

12– Дин пашэшхуэхэм хуит зезгъэщӀри, а Ӏуэхур си пщэм къыдалъхьауэ, Дамаск сыкӀуэу гъуэгу сытетт[+]. 13Гъуэгум сыздрикӀуэм, щэджагъуэ хъуауэ, дыгъэм нэхърэ нэхъ лыду нэхугъэ гуэр уафэм къехауэ, си гъусэхэмрэ сэрэ дыкъиухъуреихьу слъэгъуащ, ди пащтыхь. 14Псори щӀым дытеджалэри, макъ гуэрым журтыбзэкӀэ мыпхуэдэу жиӀэу зэхэсхащ:

– «Щаул, Щаул, сыт гугъу сыщӀебгъэхьыр? Выр зейм и баш кӀыхь папцӀэм выр къызэрелъэкъуауэм хуэдэу пщӀымэ, уи зэран зыбогъэкӀыж».

15– «Уэ ухэт, Зиусхьэн?» – жысӀэри сеупщӀащ.

– «Гугъу ебгъэхь Хьисэ сэращ», жиӀащ Зиусхьэным. 16«Ауэ иджы къэтэджи, къызэфӀэувэж. Си ӀуэхутхьэбзащӀэ ухъуну, плъэгъуамрэ уэзгъэлъагъунумрэ щыхьэт уатехъуэну узгъэуващ икӀи зыкъозгъэлъэгъуащ. 17Уэ уи лъэпкъымрэ узыхуэзгъэкӀуэну хамэхэмрэ уакъыӀэщӀэсхыжынущ. 18Ахэр кӀыфӀыгъэм къыхэкӀыу, нэхугъэм зыкъыхуагъэзэн икӀи шейтӀаным и тепщэныгъэм къыщӀэкӀыу, Тхьэм и ӀэмыщӀэ зралъхьэн щхьэкӀэ, я нэхэр къэбгъэплъэжыну, абыхэм я деж узогъакӀуэ. СэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зэраӀэм щхьэкӀэ гуэныхьу ящӀар къахуэгъунущ итӀанэ икӀи Тхьэм и ӀэмыщӀэ зезылъхьа цӀыхухэм ӀыхьэфӀу къалъысынур абыхэми къалъысынущ»[+].


Журтхэмрэ хамэ лъэпкъхэмрэ я пащхьэм Паул Хьисэ щыхьэт зэрыщыхуэхъуар

19– Аращи, Агриппэ пащтыхь, уафэм къехыу зыкъызэзыгъэлъэгъуам сыпэувыжакъым. 20Дамаск къалэм дэсхэм, итӀанэ Ерусалим дэсхэм, Иудей хэку псом ис цӀыхухэм, хамэ лъэпкъхэм щыщхэм гуэныхьу ящӀахэм хущӀегъуэжу, Тхьэм и гъуэгум техьэн зэрыхуейри, гуэныхьу ящӀам зэрыхущӀегъуэжам хуэфащэ Ӏуэхухэр ящӀэн зэрыхуейри яжесӀэу екӀуэкӀащ япэщӀыкӀэ[+]. 21Иджы, мис, аращ Тхьэм и унэшхуэм сыщаубыду саукӀыну журтхэр щӀыхэтар[+]. 22ИтӀани нобэр къыздэсым Тхьэр дэӀэпыкъуэгъу къысхуэхъуурэ, цӀыкӀуми инми я пащхьэм щыпкъагъэм щыхьэт сыщытохъуэ. Бегъымбархэмрэ Мусэ бегъымбарымрэ къэхъун хуейуэ жыхуаӀа Ӏуэхухэм фӀэкӀа сытепсэлъыхьыркъым: 23Мэссихь* гугъуехь ишэчын хуейуэ зэрыщытар икӀи псом япэ езыр лӀахэм къахэтэджыкӀыжауэ, езым и лъэпкъымрэ хамэ лъэпкъхэмрэ нэхур иджы къазэрыхуэлъагъуэм и хъыбар яхуиӀуэтэну зэрыщытарщ сызытепсэлъыхьар[+].


Паул Агриппэ фӀэщхъуныгъэ зригъэӀэну зэрелъэӀуар

24Паул апхуэдэу зиухей щыхъум, Фест макъышхуэкӀэ жиӀащ:

– Паул, уэ уделэщ. Уэ уи щӀэныгъэшхуэм уи щхьэр зэригъэкӀуэкӀащ.

25– Сэ си щхьэр зэкӀуэкӀакъым, щӀыхь зыхуэфащэ Фест, – жиӀащ Паул, – сэ жысӀэр псалъэ пэжщ, псалъэ захуэщ. 26Пащтыхьыр мы Ӏуэхухэм щыгъуазэщ, сытегушхуауэ абы и пащхьэми сыкъыщопсалъэ. Абы гу зылъимыта а Ӏуэхухэм зэрыхэмылъымкӀэ дзыхь хузощӀ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы Ӏуэху псори къуэгъэнапӀэ гуэрым къыщыхъуакъым. 27Агриппэ пащтыхь, бегъымбархэм ятхахэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ уиӀэ? ФӀэщхъуныгъэ узэриӀэр сощӀэ.

28– Мэссихь и гъуэгу апхуэдэу псынщӀэу сытебгъэхьэфыну къыпфӀэщӀрэ? – къыжриӀащ Агриппэ Паул.

29– ПсынщӀэми мыпсынщӀэми, уэ уи мызакъуэу, нобэ сызэхэзыха псори сэ схуэдэ хъуну, ауэ Ӏэхъулъэхъу ярымылъыну Тхьэм солъэӀу, – жиӀащ Паул[+].

30Абы и ужькӀэ пащтыхьи, Ӏэтащхьэри, Вереники, абыхэм я гъусэхэри къэтэджыжри, пэшым щӀэкӀыжащ. 31Пэшым щыщӀэкӀыжым, абыхэм жаӀащ:

– УкӀ е лъэхъуэщ къыщӀихьын Ӏуэху лъэпкъ мы лӀым ищӀакъым[+].

32Агриппэ Фест жриӀащ итӀанэ:

И хьэкумыр кесарым къытрищӀыхьыну мылъэӀуатэмэ, мы лӀыр щхьэхуиту дутӀыпщыжын тлъэкӀынт[+].

#### 27-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Рим къалэшхуэм кӀуэну, Паул кхъухьым зэритӀысхьар

1Дэ[*] Италием кхъухькӀэ дригъэшэну Фест Ӏэтащхьэм щытриубыдэм, Паулрэ лъэхъуэщым щӀэс нэгъуэщӀ гупрэ кесарым и цӀэкӀэ зэджэ лӀы щих хъу дзэ гупым я пашэхэм щыщу ИулийкӀэ зэджэм ӀэщӀилъхьащ[+]. 2Адрамит къалэм щыщу Асие хэкум и хы Ӏуфэм Ӏут къалэхэм кӀуэн хуей кхъухьым дитӀысхьэри, абдежым дыщежьащ. Македоние хэкум ит Фессалоникэ къалэм щыщу Аристарх зи цӀэр ди гъусэт[+].

3ЕтӀуанэ махуэм Сидон къалэм дыӀухьащ. Иулий и нэфӀыр Паул щыхуэри, Паул и ныбжьэгъуу а къалэм дэсхэм зыхуэныкъуэр къратын щхьэкӀэ, абыхэм я деж кӀуэну ар хуит ищӀащ. 4Абдежым дэ дыкъыщежьэри, жьыр къызэрытпеуэм щхьэкӀэ, Кипр хытӀыгум дыкӀуащ. 5Киликие, Памфилие хэкухэм хуэзанщӀэ хым дызэпрыкӀри, Ликие хэкум щыщ Мирэ къалэм дынэсащ. 6Александрие къалэм щыщу Италием кӀуэну кхъухь гуэр дзэ пашэм абдежым къыщигъуэтри, абы дригъэтӀысхьащ[+]. 7Махуэ зыкъомкӀэ хуэмурэ дыкӀуэурэ, гугъу дехьу, Книд къалэм хуэзанщӀэ дыхъуащ. Жьым занщӀэу дигъэкӀуэртэкъыми, хым къыхэщ щӀы къуапэу Салмон зи цӀэм дыблэкӀыурэ, Крит хытӀыгум и лъэныкъуэу жьы къыщыздемыпщэм дыбгъурытурэ дыкӀуащ. 8ХытӀыгум дыбгъурыту гугъу дехьу дыкӀуэурэ, Ласей къалэм и гъунэгъуу «Кхъухь тедзапӀэфӀхэр» жыхуаӀэ щӀыпӀэм дынэсащ.

9Зэман куэд тфӀэкӀуэдат, кхъухькӀэ узекӀуэнри шынагъуэ хъуат, нэщӀ махуэр[*] блэкӀагъащӀэти. Арати, лӀыхэм ягуригъаӀуэурэ, 10Паул мыпхуэдэу яжриӀащ:

– ЦӀыхухъу гуп, сэ къызэрысфӀэщӀымкӀэ, мы ди гъуэгуанэм узыщышынэн хэлъщ. Хьэлъэхэмрэ кхъухьымрэ я мызакъуэу, ди псэхэри тфӀэкӀуэдынкӀэ шынагъуэщ.

11Дзэ пашэр Паул жиӀам нэхърэ кхъухь пашэми кхъухьыр зейми жаӀахэм нэхъ едаӀуэрт. 12ЩӀымахуэр щитхын кхъухь тедзапӀэфӀ абы зэрыщымыӀэм къыхэкӀкӀэ, а щӀыпӀэм дыщежьэу, Ӏэмал иӀэмэ, Финик зи цӀэ кхъухь тедзапӀэм дынэсу, щӀымахуэр абы щыдгъэкӀуэну нэхъыбэр зэгурыӀуащ. Финик зи цӀэ кхъухь тедзапӀэр Крит хытӀыгум и кхъухь тедзапӀэхэм ящыщт икӀи ипщэрабгъу-кхъухьэпӀэмкӀи ищхъэрабгъу-кхъухьэпӀэмкӀи хуэгъэзауэ щытт.


Хым борэнышхуэ къызэрыщыхъуар

13Ипщэ лъэныкъуэмкӀэ къикӀыу жьы тӀэкӀу къепщэ щыхъум, я мурадыр къехъулӀауэ къафӀэщӀри ежьащ. Крит хытӀыгум бгъурыту кӀуэрт ахэр. 14Ауэ куэд дэмыкӀауэ, «Ищхъэрабгъу-къуэкӀыпӀэмкӀэ къикӀ борэнышхуэр» хытӀыгумкӀэ къикӀри къажьэхэуащ[+]. 15Борэнышхуэм апхуэдизкӀэ хиубыдат, кхъухьыр абы пэлъэщыртэкъыми дэ толъкъукнхэм дызэрахьэрт, я ӀэмыщӀэ зитлъхьауэ. 16Клавдэ зи цӀэ хытӀыгу цӀыкӀу гуэрым и лъэныкъуэу жьы къыщыздемыпщэм дыбгъурыту дыкӀуэурэ, гугъу дыдехьу, кхъухьым ит къуафэжьейр щӀимылъафэу къедгъэлащ. 17Къуафэжьейр къухьым къраха нэужь, кӀапсэшхуэхэр кхъухьым и щӀагъкӀэ щӀалъэфри, борэнышхуэм зэпкъримыудын щхьэкӀэ, кхъухьым кърашэкӀащ. Кхъухьыр Сыртис зи цӀэ чэнжыпӀэм къытенэнкӀэ шынэрти, жьыху чэтэнхэр ирахьэхри, борэнышхуэм зрагъэхуу щӀадзащ. 18Борэнышхуэр етӀуанэ махуэм нэхъ иныжь хъуати, хьэлъэхэр хым хадзэу хуежьащ. 19Хьэпшыпхэр хым ди ӀэкӀэ хэддзащ ещанэ махуэм. 20Махуэ зыкъомкӀэ дыгъи вагъуи дымылъагъурэ, борэнышхуэри мыувыӀэу екӀуэкӀати, дыкъелынкӀэ гугъапӀэ диӀэжтэкъым.

21ЛӀыхэр куэд щӀауэ шхатэкъыми, Паул абыхэм я пащхьэм къиувэри, жиӀащ:

– Фэ лӀы гупыр, сэ фыкъызэдаӀуэу, Крит хытӀыгум фыкъыщемыжьатэмэ, мыр къыфщыщӀынтэкъым, икӀи зыри ффӀэкӀуэдынтэкъым. 22Ауэ фымыгужьей вжызоӀэ иджы, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэ фщыщ зыри кӀуэдынукъыми. Кхъухьым и закъуэщ кӀуэдынур. 23Тхьэуэ зи бынхэм сащыщу сызыхуэлажьэм и мелыӀычыр ныжэбэ къысхуэхутэри,[+] 24къызжиӀащ: «Умышынэ, Паул! Кесарым и пащхьэм уиувэн хуейщ. Кхъухьым къыбдис псори, Тхьэм и нэфӀ уи хьэтыркӀэ къащыхуэнурэ, мыкӀуэду къелынущ»[+]. 25Аращи, фымыгужьей, лӀы гуп. Тхьэм къызэрызжиӀам хуэдэу зэрыхъунумкӀэ абы сыщогугъ. 26Борэнышхуэм хытӀыгу гуэрым дрихулӀэн хуейщ[+].

27ЕпщыкӀуплӀанэ жэщым Адриэ хым дыхэту, борэнышхуэм кхъухьыр ихуурэ, жэщ ныкъуэм деж щӀым гъунэгъу дызэрыхуэхъум лӀыхэм гу лъатащ. 28Хым и куууагъыр къапщри, ӀэплӀакӀуэ тӀощӀ хъуащ. ТӀэкӀу дэкӀауэ хым и куууагъыр аргуэру къыщапщым, ӀэплӀакӀуэ пщыкӀутху хъуащ. 29Борэнышхуэм кхъухьыр мывэшхуэхэм яфӀигъэнэнкӀэ шынэрти, кхъухьыпхэмкӀэ хъурзиплӀ щрадзыхри, нэху щыщыным гузэвэгъуэр яӀэу пэплъэу щӀадзащ. 30ЩӀэпхъуэжын мурад ящӀати, кхъухьыпэмкӀэ хъурзэ зыкъом щрадзых хуэдэу защӀри, кхъуафэжьейр хым ирагъэлэлэхащ кхъухьзехуэхэм. 31Апхуэдэу щыхъум, Паул дзэ пашэмрэ зауэлӀхэмрэ яжриӀащ:

– А лӀыхэр кхъухьым къимынэмэ, фи псэхэр къевгъэлын флъэкӀынукъым.

32Паул апхуэдэу щажриӀэм, зауэлӀхэм и кӀапсэшхуэхэр зэпаупщӀри, кхъуафэжьейр ирагъэхуэхащ.

33Нэху ща нэужь, Паул, псоми шхэну елъэӀуурэ, мыпхуэдэу жиӀащ:

– Нобэ махуэ пщыкӀуплӀ мэхъу фыгузавэурэ фэ зыри зэрывмышхрэ. 34Аращи, фышхэну быдэу сыныволъэӀу, фыкъелыну фыхуеймэ, ар Ӏэмал зимыӀэщ. Фэ фщыщу зыми и щхьэц налъэ хэхунукъым[+].

35Паул апхуэдэу жиӀа нэужь, щӀакхъуэ къищтэщ, псоми я пащхьэм, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀурэ, щӀакхъуэр щызэгуищӀыкӀри, ишхыу щӀидзащ[+]. 36Псоми я гур къызэрыгъуэтыжри, шхащ. 37Кхъухьым исыр цӀыху 276-рэ дыхъурт.

38Абыхэм зыщагъэнщӀым, гуэдз зэрылъ къэпхэр хым хадзэурэ, кхъухьыр нэхъ псынщӀэ ящӀащ.


Кхъухьыр зэрызэхэкъутар

39Нэху щыщым, хы Ӏуфэр къацӀыхужакъым, ауэ псы дэлъэдапӀэ пшахъуавэ къалъэгъуащ. Ӏэмал иӀэмэ, кхъухьыр абы ирахулӀэну траубыдащ. 40Хъурзэхэм я кӀапсэшхуэхэр зэпаупщӀри, хым къыханащ. Псыр зэрыщӀатхъу хьэнцэхэм я кӀапсэшхуэхэри ятӀэтащ а дакъикъэ дыдэм. Жьыху чэтэн цӀыкӀур борэнышхуэм хуагъазэри, хы Ӏуфэм хуаунэтӀащ итӀанэ. 41Ауэ кхъухьыр пшахъуавэм хыхьэри, абы къытенащ. Кхъухьым и пэр мыхъеижу чэнжыпӀэм тенащ, толъкъун лъэщхэм кхъухьым и гупхэр зэпкърауду щӀадзащ.

42Лъэхъуэщым щӀэсхэм ящыщ гуэр есурэ щӀэмыпхъуэжын щхьэкӀэ, зауэлӀхэм я мурадт ахэр яукӀыну. 43Ауэ Паул къригъэлыну дзэ пашэр хуейти, зауэлӀхэм я гум илъыр яримыгъащӀэурэ, есыкӀэ зыщӀэхэм псым нэхъапэ зыхадзэу, хы Ӏуфэм есылӀэну унафэ яхуищӀащ[+]. 44Къэнахэми, пхъэбгъухэмрэ кхъухьым щыщ къутахуэхэмрэ ятелъу, я псэр хы Ӏуфэм нахьэсыну яжриӀащ. А щӀыкӀэм тету псори хы Ӏуфэм нэсри, псэууэ къелащ.

#### 28-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мелит хытӀыгум Паул къыщыщыщӀар

1Псэууэ къыщынэм, а хытӀыгум МелиткӀэ[*] зэреджэр Паул и гъусэхэм къащӀащ. 2ХытӀыгум щыпсэухэр гуфӀэгъуэшхуэкӀэ къытпежьащ. Уэлбанэшхуэу икӀи щӀыӀэу зэрыщытым щхьэкӀэ, мафӀэ ящӀри, псори драгъэблэгъащ. 3Паул чы гъур куэд зэхуихьэсу мафӀэм щытрилъхьэм, хуабэм зы блэ чыхэм къыхихущ, Паул и Ӏэм къеуэри, кӀэрылэлу къыкӀэрынащ. 4Блэр Паул и Ӏэм кӀэрылэлу щалъагъум, хытӀыгум щыпсэухэм жаӀащ:

– Мыр лӀыукӀ гуэру къыщӀэкӀынущ; сыту жыпӀэмэ хым псэууэ къыхэкӀыжами, Тхьэм и щыпкъагъэм ар псэуну хуит ищӀыркъым.

5Паул и Ӏэр игъэсысри, блэр мафӀэм хидзащ. Абы и зэран Паул къригъэкӀакъым[+].

6«А лӀыр бэгынущ е напӀэзыпӀэм къытехуэнурэ лӀэнущ», жаӀащ, ауэ куэдрэ пэплъэу, Паул зыри къыщымыщӀауэ щалъагъум, «Мыр зы тхьэ гуэрщ», – жаӀащ, зызэблахъужри[+].

7А щӀыпӀэм пэмыжыжьэу, хытӀыгум и тепщэ Публий зи цӀэм щӀышхуэ щиӀэт. Абы дригъэблагъэри, махуищкӀэ хьэщӀагъэшхуэ къыдихащ. 8Публий и адэр плъыржьэрымрэ ныбэузымрэ зэщӀаубыдауэ пӀэм хэлът. Паул сымаджэм деж щӀыхьэщ, Тхьэм хуелъэӀущ, и Ӏэхэр трилъхьэри игъэхъужащ[+]. 9Апхуэдэу щыхъум, хытӀыгум щыпсэу нэгъуэщӀ сымаджэхэри Паул деж къакӀуэурэ, ахэри игъэхъужащ. 10Абыхэм пщӀэшхуэ къытхуащӀащ, дызыхуэныкъуэхэри къытхуахьащ дыкъыщежьэжым.


Паул Рим къалэшхуэм зэрынэсар

11Мазищ щыдэкӀым, Александрие къалэм къикӀауэ «Тхьэ зэтӀолъхуэныкъуэхэр»[*] жыхуаӀэ кхъухьым, щӀымахуэм псом а хытӀыгум щыӀам, дитӀысхьэри дежьащ[+]. 12Сиракуз къалэм десылӀэри, абы махуищкӀэ дыщыӀащ. 13Абы дыкъыщежьэри, Ригие къалэм дынэсащ. Зы махуэ дэкӀауэ, ипщэрабгъу лъэныкъуэмкӀэ къикӀыу жьы къепщэу щӀидзати, Путеол къалэм дыщынэсар етӀуанэ махуэрщ. 14Абы къуэш зыкъом къыщыдгъуэтщ, абыхэм я деж махуиблкӀэ дыщыӀэну къыдэлъэӀури драгъэблэгъащ. Абы и ужькӀэ Рим къалэшхуэм дыкӀуэну гъуэгум дытехьэжащ. 15Рим дэс къуэшхэм дызэрыкӀуэр зэхахати, къытпежьэри, «Аппий ЗэхуэсыпӀэ»[*] зи цӀэ къалэмрэ «ХьэщӀэщищ»[*] зи цӀэ къалэмрэ нэс къэкӀуащ. Ахэр щилъагъум, Паул Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀри, къэгушхуэжащ. 16Рим дыщынэсым, абы тепщэныгъэ щызиӀэхэм Паулрэ абы и хъумакӀуэ зауэлӀымрэ я закъуэ а къалэм дэсыну хуит ящӀащ.


Паул Рим къалэшхуэм дэс цӀыхухэм хъыбарыфӀыр зэрахуиӀуэтар

17Махуищ дэкӀа нэужь, Паул журтхэм я пашэхэр къригъэшащ. Ахэр къыщызэхуэсым, яжриӀащ:

– Си къуэшхэ, сэ ди лъэпкъым мыхъун зыри езмыщӀауэ, ди адэжьхэм я хабзэхэм сытемыкӀауэ щыт пэтми, Ерусалим сыщаубыдри, рим цӀыхухэм сыӀэщӀалъхьащ. 18Ахэр си Ӏуэхум хэплъа нэужь, укӀ къыщӀыстралъхьэн ямыгъуэту щхьэхуит сащӀыжыну хуеящ[+]. 19Ауэ рим цӀыхухэм сызэраутӀыпщыжынур журтхэм щамыдэм, кесарым си Ӏуэхум хьэкум трищӀыхьыну сылъэӀуэн хуей хъуащ. Си лъэпкъым седэуэн мурадкӀэкъым апхуэдэу щӀэсщӀар. 20Ӏуэхухэр апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэщ фыслъагъуну икӀи сынывэпсэлъэну фыкъыщӀезгъэшар. Израил лъэпкъым гугъапӀэфӀу[*] иӀэм щхьэкӀэщ си Ӏэм Ӏэхъулъэхъу щӀралъхьар.

21– Уи хъыбарыр зэрыт тхылъ гуэри Иудей хэкум къикӀыу къытхуэкӀуакъым, – къыжраӀащ абыхэм. – Абы къикӀыу мыбы къэкӀуа къуэшхэми уэ птеухуауэ Ӏей лъэпкъ къыдагъэщӀакъым икӀи къыджаӀакъым. 22Уэ уи гурылъхэр къыджыпӀэурэ, дебгъэдэӀуэну дыхуейщ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ диным и гъуэгум тет а гупым[*] цӀыхухэр дэнэкӀи къызэрыщыпэувым дыщыгъуазэщ.

23Махуэ гуэр хахри, Паул зыщӀэс унэм цӀыху гупышхуэ къэкӀуащ. Пщэдджыжьым щыщӀэдзауэ пщыхьэщхьэ хъуху, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм* теухуа хъыбарыр ягуригъаӀуэурэ, Паул а тепщэныгъэшхуэм щыхьэт хуэхъуащ. Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм итхэмрэ бегъымбархэм я тхылъхэм итхэмрэ ящыщ къеджэурэ, Паул Хьисэ теухуауэ жиӀэхэр я фӀэщ ищӀыным хэтт[+]. 24Паул жиӀар зыкъомым я фӀэщ хъуащ, зыкъомми ядакъым.

25А журтхэр зэгурымыӀуэу, зэбгрыкӀыжыну щыхуежьэм, Паул мы псалъэхэр жиӀащ:

– Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм фи адэжьхэм ятеухуауэ щыпкъагъэр Ешайа бегъымбарым жригъэӀащ:[*][+]

26«Мы лъэпкъым деж кӀуэи,
мыпхуэдэу яжеӀэ:
Фэ зэхэфх зэпыту фыщытынущ,
ауэ къывгурыӀуэнукъым;
фэ флъагъу зэпыту фыщытынущ,
ауэ гу лъыфтэнукъым.
27Сыту жыпӀэмэ мы цӀыху лъэпкъыр
гулъытэншэ хъуащ.
Я тхьэкӀумэхэмкӀи ерагъыу зэхах къудейщ,
я нэхэри яуфӀыцӀащ.
Апхуэдэу щымытатэмэ,
я нэхэмкӀэ ялъагъунт,
я тхьэкӀумэхэмкӀи зэхахынт,
ягухэмкӀи зыхащӀыкӀынт,
си деж къагъэзэжынти,
сэ ахэр згъэхъужынт итӀанэ».*[+]

28Аращи, Тхьэм цӀыхухэр мыкӀуэду къызэрыригъэлым и хъыбарыр хамэ лъэпкъхэм Тхьэм къазэрылъигъэӀэсар фэ зэвгъащӀэ. Ахэри а хъыбарым едэӀуэнущ[+].

29Паул а псалъэхэр щыжиӀэм, хуабжьу зэныкъуэкъуурэ, журтхэр унэм щӀэкӀыжащ.

30И деж къакӀуэ цӀыху псори щригъэблагъэу, пщӀэкӀэ къищта унэм илъэситӀкӀэ щыпсэуащ Паул. 31Къыпэрыуэ лъэпкъ щымыӀэу, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм теухуа хъыбарыр Паул цӀыхухэм яхуиӀуатэрт, Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь теухуа хъыбархэри тегушхуауэ цӀыхухэм яригъащӀэрт[+].

### Екъуб

#### Екъуб

Екъуб


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


АПОСТОЛ ЕКЪУБ И ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Екъубщ, Тхьэмрэ Зиусхьэну Хьисэ Мэссихьрэ сахуолажьэ. Фэ, дунейм хэгуэшауэ щыпсэу унагъуэ лъэпкъ пщыкӀутӀым, фӀэхъус фызох[+].


ФӀэщхъуныгъэмрэ акъылыфӀагъымрэ

2Си къуэшхэ, фи фӀэщхъуныгъэм и щыпкъагъэр зыгъэунэху гугъуехь зэхуэмыдэхэм фыхуэзэмэ, ар гуфӀэгъуэу флъытэ,[+] 3мы гугъуехьхэм фи фӀэщхъуныгъэм и щыпкъагъэр ягъэунэхуа нэужь, гугъу фехьурэ теубыдагъэ фиӀэ зэрыхъунур фощӀэри[+]. 4Теубыдагъэм и Ӏуэхур и кӀэм нэвгъэс, сыт и лъэныкъуэкӀи фи щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, цӀыху нэгъэса фыхъун щхьэкӀэ[+]. 5Ауэ фэ фщыщ гуэрым и акъылыфӀагъэ хуримыкъумэ, Тхьэм ирелъэӀу, абы акъылыфӀагъэ къритынущ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зыри имыгъэкъуаншэу, и гуапэу Тхьэм цӀыху псоми фӀы яхуещӀэ. 6Ауэ шэч химылъхьэу фӀэщхъуныгъэкӀэ ирелъэӀу, Тхьэм шэч хуэзыщӀыр хы толъкъуным адэкӀи мыдэкӀи зэридзу ихьым хуэдэщи[+]. 7Апхуэдэ цӀыхур иремыгугъэ Тхьэм зыгуэр къритыну[+]. 8Ар гупсысэ дыкъуакъуэ зиӀэ цӀыхущ, сыт хуэдэ Ӏуэхуми быдагъэ щиӀэкъым.


ТхьэмыщкӀагъэмрэ къулеигъэмрэ

9Къуэш тхьэмыщкӀэр Тхьэм зэриӀэтамкӀэ ирегуфӀэ[+]. 10Ауэ къулейр Тхьэм зэригъэцӀыкӀуамкӀэ ирегуфӀэ, удз гъэгъам хуэдэу кӀуэдыжынущи. 11Дыгъэр къыщӀокӀ, къыдокӀуэтей, хуабэ дыдэ мэхъу. Хуабэм удзыр егъэгъу. Удз гъэгъар полъэлъыжри, и дахагъэр мэкӀуэдыж. Апхуэдэ дыдэу къулейри, и Ӏуэхухэм ятхьэкъуауэ, кӀуэдыжынущ[+].


ЦӀыхухэм я щыпкъагъэр зыгъэунэху гугъуехьхэмрэ гуэныхь ящӀэну дезыгъэхьэх Ӏуэхухэмрэ

12И щыпкъагъэ гъэунэхуа хъумэ, теубыдагъэ зиӀэр гъуэгу махуэ теуващ, абы и щыпкъагъэр гъэунэхуа хъуа нэужь, езыр фӀыуэ зылъагъухэр къызэригъэгугъа мыкӀуэдыжын гъащӀэр тажэм хуэдэу Тхьэм а цӀыхум къритынущи[+].

13ЦӀыху гуэр и щыпкъагъэр зыгъэунэху гугъуехьым щыхуэзэкӀэ, «Тхьэр арщ сызыгъэунэхуу сыдезыгъэхьэхыр», жремыӀэ. Бзаджагъэм Тхьэр зыӀэпишэнукъым. Тхьэми зыри бзаджагъэ ищӀэну дишэхынукъым. 14Езым и хъуэпсэныгъэ Ӏейхэрщ, зыӀэпашэу икӀи зэщӀаубыдэу, а цӀыхур дэзыхьэхыр. 15Хъуэпсэныгъэ Ӏейр уэндэгъу хъумэ, гуэныхь щӀэныр къелъху; гуэныхь щӀэнри нэгъэса щыхъукӀэ, ажалыр къелъху[+].

16Си къуэш лъапӀэхэ, зыми зыкъевмыгъэгъапцӀэ[+]. 17Сыт хуэдэ ӀуэхуфӀри тыгъэ пэжри уафэм къох, уафэм щыӀэ нэхухэм я Адэ лъапӀэм къыбгъэдокӀ. Зэблэу жьауэхэм хуэдэу, абы зрихъуэжыркъым[+]. 18Езыр хуеяти, щыпкъагъэм и псалъэхэмкӀэ езым и бын дигъэхъуащ, езым къигъэхъуа псоми ящыщу япэ дитын щхьэкӀэ[+].


Тхьэм и псалъэхэм едэӀуэнымрэ ахэр гъэзэщӀэнымрэ

19Си къуэш лъапӀэхэ, мыр зэвгъащӀэ. ДэӀуэнкӀэ хэти щӀэхыу ирехьэзыр, ауэ щӀэх иремыпсалъэ, щӀэхи иремыгубжь. 20ЦӀыхур губжьмэ, Тхьэм дежкӀэ щыпкъагъэ илэжьыркъым. 21Аращи, гу фӀеигъэу къыфхэна псори, бзаджагъэ псори зыхэвн. Тхьэм фигухэм кърилъхьа псалъэу фи псэхэр мыкӀуэду къезыгъэлын зылъэкӀынухэр гу щабагъэкӀэ фубыд[+].

22Тхьэм и псалъэхэм федаӀуэ къудейкӀэ хъунукъым, ахэр вгъэзэщӀэн хуейщ. Армырамэ, фи щхьэр къывогъэпцӀэж[+]. 23Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а псалъэхэм едаӀуэу зымыгъэзащӀэр гъуджэкӀэ зэплъыж цӀыхум хуэдэщ. 24Ар зоплъыжри, ӀуокӀыж икӀи и теплъэр зыхуэдэр асыхьэту щогъупщэж. 25ИщӀэ псомкӀэ гъуэгу махуэ теува цӀыхур мыращ: Тхьэм и унафэм фӀыуэ хэплъэ зэпыту икӀи зэдэӀуа Ӏуэхухэр щымыгъупщэжу зыгъэзащӀэрщ. Тхьэм и унафэр щыщӀагъэншэу икӀи нэгъэсауэ щытщи, цӀыхухэм щхьэхуитыныгъэ ирет[+].

26Зыгуэрым Тхьэм и фӀэлӀыкӀ и гум илъ фӀэщӀу, ауэ и бзэр имыубыдмэ, абы и щхьэр къегъэпцӀэж, и динри пщӀэншэщ[+]. 27Къабзэу икӀи щыщӀэгъэнщэу Тхьэуэ Адэ лъапӀэм ухуэлэжьэныр мыращ: Гузэвэгъуэм хэхуа зеиншэхэмрэ фызабэхэмрэ ядэӀэпыкъуныр, мы дунейм щызекӀуэ бзаджагъэм мысэ уимыщӀу пэӀэщӀэ зыпщӀыныр арщ[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЦӀыхухэм я теплъэм фемыплъу, цӀыху псори фи зэхуэдэу щрет

1Си къуэшхэ, ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьу щӀыхьышхуэ зыбгъэдэлъымкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэу, цӀыхухэм я фэм фемыплъу, цӀыху псори фи зэхуэдэу щытын хуейщ[+]. 2Дыщэ Ӏэлъын Ӏэрылъу, щыгъын лъапӀэхэр щыгъыу лӀы къулей гуэр фи зэхуэсым къыхыхьауэ, фаджэу хуэпауэ лӀы тхьэмыщкӀэ гуэри къыфхыхьауэ жытӀэнщ. 3Щыгъын лъапӀэхэр зыщыгъ лӀым феплъурэ, «Моуэ къеблагъэ, къэтӀыс», жефӀэу, ауэ тхьэмыщкӀэм, «Модэ щыт», жефӀэу, е «Моуэ си лъакъуэхэм я деж къэтӀыс», жефӀэмэ, 4абы щыгъуэ цӀыху зэхэгъэж фщӀауэ аркъэ? Гупсысэ Ӏей зиӀэ хеящӀэхэм яхуэдэ фыхъуакъэ?

5Си къуэш лъапӀэхэ, фыкъэдаӀуэ! Мы дунейм и цӀыху тхьэмыщкӀэхэракъэ Тхьэм къыхихар, фӀэщхъуныгъэмкӀэ къулеигъэ пэжыр ягъуэтыжын, Тхьэр фӀыуэ зылъагъухэр къызэригъэгугъа тепщэныгъэшхуэмкӀэ я ӀыхьэфӀыр къалъысын щхьэкӀэ[+]. 6Ауэ фэ тхьэмыщкӀэхэр зэфпэсакъым. Къулейхэракъэ фыдэзыкъузэр икӀи хеящӀэхэм я пащхьэм физышэр? 7Ахэракъэ зи гъуэгу фырикӀуэ Хьисэ Мэссихь и цӀэ лъапӀэм ӀейкӀэ тепсэлъыхьхэр?

8Тхьэм и псалъэу тхахэм хэту,[*] ди пащтыхьым и унафэу, «Уэ уи щхьэр фӀыуэ зэрыплъагъум хуэдэу, уи гъунэгъури фӀыуэ лъагъу», жыхуиӀэр вгъэпэжмэ, фӀы фощӀэ. 9Ауэ цӀыхухэм я фэм феплъу, цӀыху псори фи зэхуэдэу щымытмэ, гуэныхь фощӀэ, Тхьэм и унафэхэми фытекӀауэ къуаншагъэ влэжьауэ мэхъу. 10Зыгуэр Тхьэм и унафэ псоми едаӀуэрэ, зы унафэ закъуэм текӀмэ, унафэ псоми текӀауэ къуаншагъэ илэжьауэ мэхъу[+]. 11Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ «Зинэ умыщӀэ» жызыӀам[*] «ЦӀыху умыукӀ», жиӀащ. Аращи, зинэ умыщӀами, цӀыху гуэр букӀмэ, Тхьэм и унафэм утекӀауэ къокӀ.

12Аращи, Тхьэм и унафэу цӀыхухэм щхьэхуитыныгъэ езытын зылъэкӀхэм тету Тхьэм хьэкум зытрищӀыхьыну цӀыхухэм зэрахуэфащэм хуэдэу фыпсалъэ икӀи фыпсэу[+]. 13Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зи гум гущӀэгъу имылъым Тхьэм гущӀэгъу къыхуимыщӀу хьэкум къытрищӀыхьынущ. Ауэ гущӀэгъур гъэкъуэншэным нэхърэ нэхъ лъэщщ[+].


ФӀэщхъуныгъэмрэ фӀы щӀэнымрэ

14Си къуэшхэ, зыгуэрым фӀы имыщӀэу, «ФӀэщхъуныгъэ сиӀэщ», жиӀэмэ, сыт абы сэбэпу хэлъыр? Апхуэдэ фӀэщхъуныгъэм а цӀыхур мыкӀуэду къригъэлын лъэкӀын? 15Фи зы къуэш гуэрым е фи зы шыпхъу гуэрым щыгъыни махуэм ишхыни имыӀэу жытӀэнщ. 16«Гъуэгу махуэ, фигу ирезагъэ. Зывгъэхуабэ икӀи шхынкӀэ зывгъэнщӀ», жиӀэу фщыщ гуэрым абыхэм яжриӀэу, ауэ зыхуэныкъуэр яримытмэ, сыт абы сэбэпу хэлъыр[+]? 17ФӀэщхъуныгъэм и Ӏуэхури апхуэдэщ. ФӀы зымыщӀэм и фӀэщхъуныгъэм псэ хэткъым.

18Зыгуэрым къыжиӀэнкӀэ хъунщ:

– Уэ фӀэщхъуныгъэ уиӀэщ, сэ фӀыщӀагъэхэр сиӀэщ.

Апхуэдэ цӀыхум сэ жесӀэнщ:

– ФӀыщӀагъэхэр зыщӀымыгъу уи фӀэщхъуныгъэр сыгъэлъагъу, сэ фӀыуэ злэжьымкӀэ си фӀэщхъуныгъэр уэзгъэлъагъунущ[+].

19Зы Тхьэм фӀэкӀ зэрыщымыӀэр уи фӀэщ мэхъу. Ар фӀыщ. Жин бзаджэхэми ар я фӀэщ мэхъу икӀи щошынэ[+]. 20Уэ, зэхэщӀыкӀ зимыӀэ цӀыху, фӀыщӀагъэхэр зыщӀымыгъу фӀэщхъуныгъэм сэбэп къызэрыпымыкӀынур къыбгурызгъэӀуэну ухуей? 21Ди адэшхуэ Ибрэхьим[*] и къуэ Исхьэкъ тыхь щӀыпӀэм щытрилъхьэм, Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу илъытакъэ[+]? 22Аращи, Ибрэхьим и фӀэщхъуныгъэмрэ и фӀыщӀагъэхэмрэ зэрызэщӀыгъур уолъагъу. Ибрэхьим и фӀыщӀагъэхэращ и фӀэщхъуныгъэр нэгъэсауэ зыщӀар[+]. 23Тхьэм и псалъэу тхахэм хэт мы псалъэхэр[*] пэж хъуащ: «Ибрэхьим ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэ хъуати, Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу илъытащ». Тхьэм и ныбжьэгъукӀэ еджэ хъуащ абы[+]. 24Аращи, флъагъуркъэ, цӀыхум фӀэщхъуныгъэ зэриӀэм и мызакъуэу, фӀыи зэрилэжьыращ Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу щӀилъытэр.

25Апхуэдэу, Рахав[*] зи цӀэ псэжьым журт лӀыкӀуэхэр иригъэблагъэри, нэгъуэщӀ гъуэгукӀэ щыщӀигъэпхъуэжым, Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу илъытакъэ? 26Аращи, псэ зыхэмытыж пкъыр зэрыузджынтам хуэдэу, фӀыщӀагъэхэр зыщӀымыгъу фӀэщхъуныгъэми псэ хэткъым.

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Взэгур убыдыныр

1Си къуэшхэ, фэ фщыщ куэдыӀуэ дин егъэджакӀуэ хъуным щӀремыкъу, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дэ егъэджакӀуэхэм Тхьэм хьэкуму[*] къыттрищӀыхьынур хьэкум нэхъ ткӀийуэ зэрыщытыр фощӀэ[+]. 2Дэ псоми Ӏуэхугъуэ куэдкӀэ гуэныхь дощӀэ. Езым и псалъэхэмкӀэ гуэныхь зымыщӀэ цӀыхур цӀыху нэгъэсауэ щытщ, ипкъ псори игъэӀурыщӀэн лъокӀ[+].

3Шыхэм шхуэӀур я жьэхэм жьэдэдолъхьэ, дгъэӀурыщӀэн щхьэкӀэ. Апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ абыхэм япкъ псори догъэжыӀэщӀэ[+]. 4Кхъухьхэми феплъ. Ахэр инщ, жьышхуэхэми яху. Апхуэдэу щыт пэтми, кхъухьзехуэм къухьыр хьэнцэ цӀыкӀукӀэ здыхуеймкӀэ еунэтӀ. 5Бзэгури пкъым щыщу Ӏыхьэ цӀыкӀущ, ауэ Ӏуэхугъуэ куэд егъэзащӀэ. Феплъ мафӀэ хъуаскӀэ цӀыкӀум мэзышхуэм мафӀэ зэрыщӀидзэм. 6Взэгури апхуэдэ мафӀэм хуэдэщ. Мы дунейм и бзаджагъэхэр абы тезщ. Ди пкъым щыщу бзэгуращ пкъы псор мыкъабзэ зыщӀыр икӀи гъащӀэм и шэрхъым[*] мафӀэр щӀэзыгъанэр. Жыхьэнмэм и мафӀэр бзэгуращ зэщӀэзыгъэнар[+].

7Сыт хуэдэ хьэкӀэкхъуэкӀэри, къуалэбзури, хьэпщхупщхэри, псым хэс псэущхьэри цӀыхухэм ягъэӀэсэ икӀи ягъэӀэсащ, 8ауэ бзэгур зыми игъэӀэсэн лъэкӀынукъым. Ар, бгъэувыӀэн плъэмыкӀыну, бзаджэ гуэрщ, ажал къызыхэкӀ щхъухьи хэзщ[+].

9Тхьэуэ Адэ лъапӀэм бзэгукӀэ щӀыхьышхуэ худощӀ, Тхьэм езым хуэдэу щытыну къигъэхъуа цӀыхухэм бзэгукӀи дахущӀоджэ[+]. 10Жьэм щӀыхьышхуэри мыхъумыщӀэри къыжьэдокӀ. Ар апхуэдэу щытын хуейкъым, си къуэшхэ. 11Зы псынащхьэ псы ӀэфӀи псы дыджи къыщӀэкӀынкӀэ хъуну? 12Си къуэшхэ, ахъуо жыгым зейтун[*] къыпыкӀэн лъэкӀын? Е жызумейм ахъуо къыпыкӀэн лъэкӀын? Апхуэдэ дыдэу, псынэ шыугъэм псы ӀэфӀ къыхэкӀын лъэкӀынукъым.


Уафэм къех акъылыфӀагъэр

13Фэ фщыщу хэт акъыл куурэ гулъытэфӀрэ зиӀэр? Абы и дуней тетыкӀэ дэгъуэмкӀэ, акъылыфӀагъэм къыхэкӀ гущабагъэр иӀэу, и фӀыщӀагъэхэр кърегъэлъагъуэ[+]. 14Ауэ фыгъуэ дыджымрэ зэщыхьэныгъэмрэ фигухэм илъмэ, фызыщымытхъуж, щыпкъагъэри фымыгъэпцӀ. 15Апхуэдэ акъылыфӀагъэ уафэм къехыркъым, ар мы дунейм щыщщ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэри апхуэдэ акъылыфӀагъэм хэлъкъым, абы хэлъыр жин бзаджэхэрщ[+]. 16Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фыгъуэрэ зэщыхьэныгъэрэ здэщыӀэм Ӏуэхухэр щызэӀохьэ, дэтхэнэ зы мыхъумыщӀагъэри щобагъуэ.

17Ауэ уафэм къикӀ акъылыфӀагъэр, япэрауэ къабзэщ, итӀанэ зэкӀужыныгъэ хэлъщ, гущабэщ, ӀурыщӀэщ, гущӀэгъу хэлъ зэпытщ, фӀы ищӀэ зэпытщ, захуэщ, гъэпцӀагъи хэлъкъым. 18ЗэкӀужыныгъэм хэтхэращ щыпкъагъэ къызыхэкӀ жылапхъэр гузэгъэгъуэкӀэ цӀыхухэм я гум изылъхьэр[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мы дунейм ныбжьэгъу ухуэхъуныр

1Зэбииныгъэрэ зэщыхьэныгъэрэ дэнэ къикӀыу къыфхыхьэрэ? Хъуэпсэныгъэ Ӏейхэу фигухэм илъу щызэныкъуэкъухэракъэ къызыхэкӀыр[+]? 2Зыгуэр фиӀэну фыхуейщ, ауэ фиӀэкъым. ЦӀыху фоукӀ икӀи фохъуапсэ, ауэ фызыхуейр къыфӀэщӀыхьэркъым. Фызэщохьэ икӀи фызэбийщ. Тхьэм фелъэӀуркъыми, фызыхущӀэкъур къывэхъулӀэркъым. 3Тхьэм фелъэӀуми, зыри къывитыркъым, Ӏеягъ фигу илъу, фи гур зыщӀэхъуэпс Ӏуэхугъуэхэм ятевгъэкӀуэдэныр арщ Тхьэм фыщӀелъэӀури.

4Фэ зинэ зыщӀэхэм фахуэдэщ. Мы дунейм ныбжьэгъу фыхуэхъунри Тхьэм бий фыхуэхъунри зыщ, ар фщӀэркъэ фэ? Аращи, дунейм ныбжьэгъу хуэхъуну хуейр Тхьэм и бий хъууэ арщ[+]. 5Е Тхьэм и псалъэу тхахэм мыпхуэдэу зэрыхэтыр пщӀэншэу фи гугъэ: «Дэ тхэт псэр хуабжьу мэфыгъуэ»[+]? 6Ауэ ди гум илъым нэхърэ Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэр нэхъ инщ. Аращи, Тхьэм и псалъэу тхахэм мыпхуэдэу хэтщ[*]:

«Тхьэр поув пагагъэ зи гум илъ цӀыхум,
и нэфӀ щохуэ пагагъэ зи гум имылъым»[+].

7Аращи, Тхьэм фыхуэӀурыщӀэ. ШейтӀаным фыпэуви, ар фи пащхьэм икӀынурэ щӀэпхъуэжынущ[+]. 8Тхьэм гъунэгъу зыхуэфщӀи, езыми гъунэгъу зыкъыфхуищӀынущ. Фи Ӏэхэр вгъэкъабзэ, фэ, гуэныхь зыщӀэхэм, фигухэр вгъэкъабзэ, фэ, теубыдагъэ зимыӀэу гупсысэ дыкъуакъуэ зиӀэхэм[+]. 9Фынэщхъей, фыгъ икӀи фыпыхьэ. Фи дыхьэшхыныр гъынкӀэ, фи гуфӀэгъуэми нэщхъеягъуэкӀэ зрехъуэж. 10Тхьэм и пащхьэм зыщывгъэлъахъши, езым фыкъиӀэтынущ.


Къуэш гуэрым хьэкум тепщӀыхьыныр

11Си къуэшхэ, ӀейкӀэ фызэхуэмыпсалъэ. Зи къуэш ӀейкӀэ тепсэлъыхьурэ зыгъэкъуаншэр Тхьэм и унафэхэм ӀейкӀэ топсэлъыхь икӀи мызахуэу елъытэ. Ауэ Тхьэм и унафэхэр пфӀэмызахуэмэ, ахэр умыгъэзэщӀауэ, хьэкум ятепщӀыхьауэ мэхъу[+]. 12ЦӀыхухэм унафэхэр яхуэзыщӀу, хьэкум ятезыщӀыхьыр зы къудейщ, ахэр мыкӀуэду къезыгъэлыну е зыгъэкӀуэдыну лъэкӀыныгъэ ЗиӀэр аращ. Ауэ щыхъукӀэ, уэ ухэт, уи гъунэгъур бгъэкъуэншэну[+]?


Узыщымытхъуж

13ФыкъэдаӀуэ фэ, мыпхуэдэу жызыӀэхэр: «Е нобэ, е пщэдей мо къалэм е адрей къалэм дыкӀуэнурэ, зы илъэс дыкъэтынущ, дыщэхуэурэ икӀи тщэурэ ахъшэ къэдлэжьэнущ». 14Ауэ щыхъукӀи, пщэдей къэхъунур фщӀэркъым. Фи гъащӀэр сыт хуэдэ? Зы тӀэкӀурэ къэлъагъуэу, итӀанэ кӀуэдыж бахъэм фыхуэдэщ[+]. 15Аращи, апхуэдэу жывмыӀэу, мыпхуэдэу жыфӀэн хуейщ: «Зиусхьэныр хуеймэ, дыпсэунущ, мыр е мор тщӀэнущ»[+]. 16Ауэ иджы зыкъыффӀощӀыж икӀи фызыщотхъуж. Апхуэдэ зыщытхъужыныгъэ псори Ӏейщ. 17Аращи, фӀыуэ илэжьын хуейр къыгурыӀуэ пэтми, зымылэжьым гуэныхь ещӀэ[+].

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Фэ, бейхэр, фызыхуэсакъыж

1Фэ, цӀыху бейхэр, фыкъэдаӀуэ. Насыпыншагъэу къыфлъысынум щхьэкӀэ фыгъ икӀи фыпыхьэ[+]. 2Фэ фи мылъкур фащ, фи щыгъынхэри хъуным яшхащ[+]. 3Фи дыщэри фи дыжьынри улъиящ. Ахэр зэрыулъияр щыхьатщ фэ фызэрыкъуаншэмкӀэ, абы фи пкъыр текӀуэдэжынущ, мафӀэм зэригъэкӀуэдынум хуэдэу. Мы дунейм иужьырей махуэхэм мылъку зэщыхуэфлъэсащ[+]. 4ЛэжьапщӀэ зэвмыту фи хьэсэхэр зезыхьа фи лӀыщӀэхэм фагъэкъуаншэурэ къыфкӀэлъоджэ. Гъавэр къэзыхыжхэм я гуо макъыр ЛъэкӀыныгъэшхуэ псори ЗиӀэ Зиусхьэным и тхьэкӀумэхэм нэсащ. 5Ахъшэ куэд зытевгъэкӀуадэурэ зывгъэтхъэжу мы дунейм фыщыпсэуащ. Былым гъашхэм хуэдэу,[*] фэ фыщыфӀагъэжыну махуэм щхьэкӀэ гуэныхь щӀэнкӀэ зывгъэнщӀащ. 6Щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхур вгъэкъуаншэри фукӀащ. Ар фэ къыфпэувакъым.


ШыӀэныгъэ зибгъэӀэнымрэ Тхьэм елъэӀунымрэ

7Аращи, си къуэшхэ, Зиусхьэныр къэкӀуэжыху, шыӀэныгъэ зивгъэӀэ. МэкъумэшыщӀэм щӀым хиса жылэ лъапӀэр къэкӀыу гъавэ хъуху зэрыпэплъэм феплъ. Ипэрей уэшхри иужьрей уэшхри къешхыху, шыӀэныгъэ иӀэу поплъэ ар. 8Апхуэдэу, фэри шыӀэныгъэ зивгъэӀэ, фигу вгъэбыдэ Зиусхьэныр дунейм къыщыкӀуэжыну махуэр къэблэгъащи[+]. 9Си къуэшхэ, зыр зым щхьэкӀэ фымытхьэусыхэ, Тхьэм фимыгъэкъуэншэн папщӀэ. ХеящӀэр бжэӀупэм Ӏутщ[+].

10Си къуэшхэ, Зиусхьэным и цӀэкӀэ къэпсэлъа бегъымбархэм щапхъэ ятефх. Гугъуехь яшэч щыхъум, шыӀэныгъэ зрагъэӀащ[+]. 11Теубыдагъэ зиӀэхэр гъуэгу махуэ теувауэ жыдоӀэ. Ӏэиуб бегъымбарым[*] и теубыдагъэм и хъыбарыр зэхэфхащ. ИкӀэм-икӀэжым Зиусхьэным абы фӀы къызэрыригъэгъуэтыжар фощӀэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным гущӀэгъушхуэ иӀэщ, абы и гур дэ къытщӀогъу[+].

12Си къуэшхэ, псоми япэу, тхьэ фымыӀуэ. УафэмкӀи, щӀылъэмкӀи, сыт ищӀыскӀи тхьэ фымыӀуэ. «Аращ», жыфӀэу щытмэ, ар вгъэпэж. «Хьэуэ, аракъым», жыфӀэу щытмэ, ари вгъэпэж, Тхьэм фимыгъэкъуэншэн щхьэкӀэ[+].

13Фэ фщыщ гуэрым гугъуехь ишэчмэ, Тхьэм ирелъэӀу. Зыгуэр гуфӀэмэ, тхьэщӀыхь уэрэдхэр къыжреӀэ[+]. 14Фщыщ гуэр сымаджэмэ, члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэр[*] кърыреджэ. Абыхэм Зиусхьэным и цӀэкӀэ сымаджэм дагъэ щрехуи, хурелъаӀуэ,[+] 15фӀэщхъуныгъэ яӀэу Тхьэм зэрелъэӀум щхьэкӀэ сымаджэр хъужынущ. Зиусхьэным ар къызэфӀигъэувэжынущ. Гуэныхь ищӀами, къыхуигъэгъунущ. 16Аращи, Тхьэм фигъэхъужын щхьэкӀэ, фи гуэныхьхэмкӀэ зым адрейм и пащхьэм зыщывумысыжри, зыр адрейм папщӀэ Тхьэм фелъэӀу. Щыпкъагъэ зиӀэ цӀыхум и тхьэлъэӀум лъэкӀыныгъэ иӀэщ икӀи куэд лъокӀ[+].

17Иляс бегъымбарыр[*] дэ дэщхь цӀыхуу щытащ. Уэшх къемышхын щхьэкӀэ, и фӀэщу Тхьэм елъэӀури, илъэсищрэ мазихкӀэ щӀым уэшх къытешхакъым[+]. 18Абы и ужькӀэ Тхьэм аргуэру елъэӀури, Тхьэм уэшх къригъэшхащ, щӀым хэлъ жылэхэм къэкӀыу щӀадзэжащ.

19Си къуэшхэ, фэ фщыщ гуэр щыпкъагъэм и гъуэгум текӀ хъумэ, ар гъуэгу занщӀэм тезыгъэхьэжым мыр ирырещӀэ:[+] 20Гъуэгу пхэнжым тет гуэныхьыщӀэ цӀыхур гъуэгу захуэм тезыгъэхьэж дэтхэнэми адрейр ажалым къыӀэщӀишыжынурэ, гуэныхь куэди къыхуэгъужынущ[+].

### 1 Петр

#### 1 Петр

1 Петр


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


АПОСТОЛ ПЕТР И ЯПЭ ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Петрщ, Хьисэ Мэссихь сриапостолщ. Фэ, Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм, хэгуэшауэ Понт, Галатие, Каппадокие, Асие, Вифиние хэкухэм щыпсэухэм, мы тхылъыр ныфхузотх[+]. 2Тхьэуэ Адэ лъапӀэм ипэкӀэ зэриухам тету, езым и бынхэм ящыщ фыхъуну фыкъыхихащ икӀи езым и Псэ ЛъапӀэм фи гур игъэкъабзэ зэпытщ, Хьисэ Мэссихь федэӀуэн, абы лъыуэ жорым щыщӀэкӀамкӀэ къабзэ фыхъун щхьэкӀэ. Тхьэм и нэфӀ куэду къыфщыхуэ, гузэгъэгъуэ ину къыфлърес[+].


МыкӀуэдыжын гугъапӀэ

3Тхьэуэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и Адэ лъапӀэм щӀыхьышхуэр ейщ! Хьисэ лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжамкӀэ, Тхьэм гущӀэгъушхуэ къытхуищӀу щӀэрыщӀэу дыкъалъхужа дищӀащ. Апхуэдэу мыкӀуэдыжын гугъапӀэ диӀэ хъуащ,[+] 4Тхьэм и бынхэм яхуигъэхьэзыра ӀыхьэфӀри диӀэ хъунущ. А мыкӀуэдыжын ӀыхьэфӀу, щыщӀагъэ зыбгъэдэмылъу, зэрыщыту къанэр Тхьэм уафэм къыщыфхуехъумэ[+]. 5ФӀэщхъуныгъэ зэрывиӀэм щхьэкӀэ, Тхьэм и лъэкӀыныгъэкӀэ фыкъехъумэ, фымыкӀуэду фыкъызэрыригъэлар дунейм иужьрей махуэхэм нахуэ къэхъун щхьэкӀэ[+]. 6Аращи, гугъуехь зэмылӀэужьыгъуэхэр зымащӀэкӀэ зэрыфшэчыр иджыпстукӀэ фигу къеуэми, фогуфӀэ[+]. 7А гугъуехьхэр щӀэфшэчыр фи фӀэщхъуныгъэр гъэунэхуа хъууэ, абы и щыпкъагъэр нахуэ хъун щхьэкӀэщ. Дыщэр зэрыдыщэр мафӀэкӀэ ягъэунэху пэтми, а дыщэр кӀуэдыжынущ. Фи фӀэщхъуныгъэр а дыщэм нэхърэ нэхъ лъапӀэщ. Хьисэ Мэссихь къыщыкӀуэжыну махуэм фи фӀэщхъуныгъэм и щыпкъагъэм щхьэкӀэ фӀыщӀи, щӀыхьи, лъытэныгъи къыфхуищӀынущ Тхьэм[+]. 8Хьисэ Мэссихь фымылъэгъуауэ щыт пэтми, фӀыуэ фолъагъу. ИджыкӀэ фымылъагъу пэтми, абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэщ, псалъэхэм жамыӀэфыну щӀыхьышхуэ зыхэлъ гуфӀэгъуэшхуи фи гум илъщ[+]. 9Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фи фӀэщхъуныгъэкӀэ фымыкӀуэду Тхьэм фыкъызэрыригъэлым икӀэм-икӀэжым фынос.

10Тхьэм и нэфӀыр къызэрыфщыхуэнум и хъыбарыр зыӀуэта бегъымбархэр цӀыхухэр мыкӀуэду Тхьэм къызэрыригъэлынум теухуа хъыбар псоми хэплъыху, ягъэунэхуу щытащ[+]. 11Мэссихь гугъуехьхэр ишэчу, абы и ужькӀэ щӀыхьышхуэ иӀэ зэрыхъунур бегъымбархэм я гум илъ Мэссихь и Псэ ЛъапӀэм къыщыжиӀэм, зытепсэлъыхьа зэманри Мэссихь къызэрыкӀуэжыну щӀыкӀэри бегъымбархэм зэрызрагъэщӀэным и ужь итащ[+]. 12Бегъымбархэр зытепсэлъыхьу щыта Ӏуэхухэр езыхэм я зэманым къэмыхъуу, фэ фи зэманым къызэрыхъунур Тхьэм къагуригъэӀуэгъащ. Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэу уафэм къахуригъэхам и лъэкӀыныгъэкӀэ хъыбарыфӀыр[*] къыфхуэзыӀуатэхэм мы Ӏуэхухэм я хъыбарыр иджы фи деж къагъэсащ. А Ӏуэхухэм яхэплъэну мелыӀычхэри хуейщ[+].


ГукъабзагъэкӀэ фыпсэу

13Аращи, фи цей къуакӀэ дэупщӀауэ, фигукӀэ хьэзыру фыщыт. ЗышыӀэныгъэ зивгъэӀэ. Хьисэ Мэссихь къыщыкӀуэжыну махуэм Тхьэм и нэфӀыр къызэрыфщыхуэным куэду фыщыгугъыурэ фыпэплъэ[+]. 14Щыпкъагъэр зыхуэдэр фымыщӀэу, фи хъуэпсэныгъэ Ӏейхэм Ӏэрылъхьэ фызэрыщытам хуэдэу, иджы Ӏэрылъхьэ зыхуэвмыгъэхъу, сабий ӀурыщӀэхэм хуэдэу[+]. 15Ауэ Тхьэуэ езым и бынхэм ящыщ фыхъуну фыкъыхуезыджар лъапӀэу зэрыщытым хуэдэу, фэри фи гур лъапӀэу икӀи къабзэу влэжь псори вгъэзащӀэ[+]. 16Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм къызэрыжиӀэр и псалъэу тхахэм хэтщ:[*] «Сэ сызэрылъапӀэм хуэдэу фэри лъапӀэ фыхъун хуейщ».

17ЦӀыхухэм я фэм емыплъу, цӀыху псори зи зэхуэдэ Тхьэм, хэти илэжьам теухуауэ хьэкум щыпкъагъэкӀэ тезыщӀыхьым, фыщелъэӀукӀэ, «Уэ Адэ лъапӀэ», жывоӀэ. Аращи, мы дуней хьэхум щывгъакӀуэ зэманыр Тхьэм и фӀэлӀыкӀ фи гум илъу вгъэкӀуэн хуейщ[+]. 18ЗэрыфщӀэщи, фи адэжьхэм къызэранэкӀа пщӀэ зимыӀэ псэукӀэм фыхишыжыну Мэссихь фи щхьэхэр ищэхужащ. Фи щхьэхэр зэрищэхужар кӀуэдыжыну дыжьыныр е дыщэр аракъым,[+] 19езым и лъыуэ уасэ зыхуэпщӀыну щымытыращ. Езыр хуэныкъуагъэ зимыӀэ, бжьыгъэ зытемылъ щынэ къабзэм хуэдэщ. 20Дунейр къигъэщӀын и пэкӀэ Тхьэм Мэссихь къыхихащ, ауэ иджы дунейм и кӀэухым деж фӀыгъуэ къывигъэуэлӀэну Мэссихь къигъэкӀуащ[+]. 21ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ ищӀащ Мэссихь. Тхьэращ Мэссихь лӀахэм къахэзыгъэтэджыкӀыжар, щӀыхьышхуэри къезытар. Абы и фӀыгъэкӀэ ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъуащ икӀи Тхьэм фыщогугъ.

22Щыпкъагъэм фызэредэӀуам щхьэкӀэ фи гур къабзэ хъуащ. Фи къуэшхэр, пцӀы хэмылъу, фӀыуэ фолъагъу. Гу къабзагъэкӀэ фӀыуэ фызэрылъагъу зэпыт,[+] 23щӀэрыщӀэу фыкъалъхужащи. ЩӀэрыщӀэу фыкъызэралъхужар кӀуэдыжыну жылэкъым, атӀэ мыкӀуэдыжын жылэщ. А жылэр гъащӀэ къызыхэкӀыу, Тхьэм и псалъэу игъащӀэкӀэ зызымыхъуэжынуращ[+]. 24Тхьэм и псалъэу тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*]

«ЦӀыху псори удзым хуэдэщ,
я щӀыхь псори удз гъэгъам хуэдэщ.
Удзыр мэгъуж, гъэгъари мэкӀуэдыж.
25Ауэ Тхьэм и псалъэхэр мыкӀуэдыжу
игъащӀэкӀэ къонэ».

А псалъэхэращ Тхьэм хуэлажьэ цӀыхухэм къыфхуаӀуэтар[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Лъэпкъ лъапӀэр

1Аращи, бзаджагъэ псори, хьилагъэ псори, бзитӀщхьитӀыгъэри, фыгъуэныгъэри, цӀыхухэм ӀейкӀэ фытепсэлъыхьынри зыхэвн[+]. 2КъалъхуагъащӀэ сабийхэр анэ быдзышэм зэрыщӀэхъуэпсым хуэдэу, фэри Тхьэм и псалъэу шэ къабзэм хуэдэхэм фыщӀэхъуэпс, абыхэмкӀэ фыхэхъуэурэ, фымыкӀуэду Тхьэм фыкъригъэлын щхьэкӀэ[+]. 3Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэныр зэрыфӀыр зыхэфщӀащи[+].

4Зиусхьэным гъунэгъу зыхуэфщӀ. Аращ псэ зыпыт мывэу цӀыхухэм зрамыпэсу хыфӀадзэжар, ауэ Тхьэм ар къыхихащ, езым дежкӀэ абы уасэшхуэ иӀэщ.[*][+] 5Фэри псэ зыпыт мывэхэм фыхуэдэу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр здэщыӀэ унэшхуэм щыщ фыхъу. Апхуэдэу дин пащэ лъапӀэ фыхъунущ, Хьисэ Мэссихь илэжьа Ӏуэхум щхьэкӀэ Тхьэм и гум ирихь тыхь гурэ псэкӀэ хуэфщӀыфынущ[+]. 6Тхьэм къызэрыжиӀар и псалъэу тхахэм хэтщ:[*]

«ФыкъэдаӀуэ, сэ къыхэсхауэ,
уасэшхуэ зиӀэу, унэр зэтезыӀыгъ
мывэ лъабжьэр
Сион къалэм щызогъэтӀылъ.
А мывэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэр
щӀегъуэжынукъым»[+].

7ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ фэркӀэ а мывэр[*] лъапӀэщ. Ауэ фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэмкӀэ

«УхуакӀуэхэм зрамыпэсу
хыфӀадзэжа мывэр
унэр зэтезыӀыгъ мывэ
лъабжьэ хъуащ»,[+]

8Абы нэмыщӀу,

«ЦӀыхухэр зыгъэлъэпэрэпэн мывэу
цӀыхухэр щӀым тезыгъэджалэ мывэшхуэуи»[*]

хъуащ. Тхьэм и псалъэхэм зэремыдаӀуэм щхьэкӀэ, ахэр мэлъэпэрапэ, Тхьэм абыхэм зэрахуигъэнэхуам хуэдэу[+].

9Ауэ фэ Тхьэм къыхиха лъэпкъыу, Тхьэуэ пащтыхьым хуэлажьэ дин пашэхэу, лъэпкъ лъапӀэу икӀи Тхьэм и цӀыхухэу фыщытщ. Апхуэдэу щӀэхъуар кӀыфӀыгъэм фыкъыхэкӀыжу, нэхунэшхуэм фыхыхьэну фыкъыхуезыджа Тхьэм и Ӏуэху телъыджэхэр фӀуэтэн щхьэкӀэщ[+]. 10Пасэм фэ Тхьэм и лъэпкъыу фыщытакъым, иджы абы фрилъэпкъщ. Пасэм Тхьэм гущӀэгъу къыфхуищӀыртэкъым, иджы гущӀэгъу къыфхуещӀ[+].


Тхьэм хуэлажьэ цӀыхухэм яхуэфащэу фыпсэу

11ФӀыуэ слъагъухэ, фэ, хамэу икӀи мы дунейм хэхэсу щыпсэухэм, хъуэпсэныгъэ Ӏейуэ фи псэхэм къыпэувхэм пэӀэщӀэ зыфщӀыну сыныволъэӀу[+]. 12Тхьэр зымыщӀэхэм я пащхьэм тэрэзу фыщыпсэу. «Мы цӀыхухэр бзаджащӀэхэщ», жаӀэурэ ӀейкӀэ къыфтепсэлъыхь пэтми, фи фӀыщӀагъэхэр ялъагъунурэ, Тхьэр абыхэм къащыхэплъэну махуэм Тхьэм щӀыхьыр хуащӀынущ[+].

13Зиусхьэным и гъуэгум фызэрырикӀуэм щхьэкӀэ тепщэныгъэ зиӀэ цӀыху псоми фахуэӀурыщӀэ: псоми я тепщэ пащтыхьыр арами, абыи фыхуэӀурыщӀэ,[+] 14бзаджащӀэхэм тезыр ятезылъхьэну, фӀы зыщӀэхэми ящытхъуну пащтыхьым къигъэкӀуа Ӏэтащхьэхэрами, абыхэми фахуэӀурыщӀэ[+]. 15Тхьэр зыхуейр мыращ: фӀыгъуэ длэжькӀэрэ, зыри зымыщӀэ цӀыху гулъытэншэхэм я жьэр едгъэубыдынырщ. 16Фи щхьэ фыхуиту фыпсэу, ауэ бзаджэ щӀэнымкӀэ щхьэхуитыныгъэр къэвмыгъэсэбэп, Тхьэм хуэлажьэ цӀыхухэм яхуэфащэу фыпсэу[+]. 17ЦӀыху псоми щӀыхь яхуэфщӀ, къуэшхэри фӀыуэ флъагъу, Тхьэми фыщышынэ, пащтыхьми щӀыхь хуэфщӀ[+].


Мэссихь гугъуехь зэришэчам хуэдэу, фэри гугъуехь фшэчурэ, абы и лъэужьым фрикӀуэ

18Фэ, унэӀутхэ, лъытэныгъэ псомкӀи фи тепщэхэм фахуэӀурыщӀэ, тепщэ гущабэмрэ Ӏэдэбымрэ я мызакъуэу, тепщэ ткӀийми фыхуэжыӀэщӀэ[+]. 19Лажьэ имыӀэ пэтми, гугъуехь щрагъэшэчкӀэ, Тхьэр игу хэлъу шыӀэныгъэ зиӀэрщ Тхьэм игу ирихьыр[+]. 20Мыхъун фщӀауэ къыщывэуэкӀэ, фигукӀэ шыӀэныгъэ зивгъэӀэми, фэркӀэ сыт хуэдэ щӀыхь абы хэлъыр? ФӀы фщӀэ пэтми, гугъуехь щывагъэшэчкӀэ, фигукӀэ шыӀэныгъэ зивгъэӀэнырщ Тхьэм игу ирихьыр. 21Апхуэдэу фыпсэуну Тхьэм фыкъыхуриджащ, Мэссихьи фэр щхьэкӀэ гугъуехь ишэчащ, и лъэужьым фрикӀуэн папщӀэ, щӀапхъэхэр фигъэлъэгъуащи[+].

22«Гуэныхь лъэпкъ ищӀакъым езым,
узыгъэпцӀэн псалъи и жьэм
къыжьэдэкӀакъым».[*]

23КъыхуэхъущӀэу щытахэми яхуэхъущӀэжакъым ар. Гугъуехь езыгъэшэчу щытахэми, «Сэ ар фэзгъэпшыныжынущ», жиӀэу пэувакъым, ауэ а Ӏуэхур Тхьэуэ цӀыхухэм хьэкумыр захуагъэкӀэ ятезыщӀыхьым ирихьэлӀащ[+]. 24Жорым щраӀулӀым, ди гуэныхьхэр къытщхьэщихыурэ, абыхэм яхуэфащэ гугъуехьыр езым и пкъым трилъхьащ, гуэныхь щӀэным дыкъыбгъэдишыжу, щыпкъагъэм дыхуэпсэун щхьэкӀэ. Абы и уӀэгъэхэмкӀэ фигъэхъужащ[+]. 25Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэ мэл щхьэрыуахэм фахуэдэти, фи псэхэм я хъумакӀуэм икӀи фи мэлыхъуэм деж иджы фыкъэкӀуащ[+].

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЛӀыхэмрэ фызхэмрэ я зэхущытыкӀэр

1Фэ, фызхэм, нывжызоӀэ, филӀхэм фахуэӀурыщӀэ. Ар фщӀэмэ, абыхэм ящыщхэр Тхьэм и псалъэхэм емыдаӀуэми, фэ, фызхэм, зыри жывмыӀэми, фи псэукӀэр зэралъагъум щхьэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъунущ,[+] 2фигу къабзэу, Тхьэм фыфӀэлӀыкӀыу фызэрыпсэум гу лъатэмэ. 3Дахэ фызыщӀыр фи теплъэрауэ щремыт, щхьэц ухуэнынри, дыщэкӀэ зывгъэдэхэнри, щыгъын дахэхэри арауэ иремыхъу, 4атӀэ цӀыхухэм ямылъагъуу фи гум илъу, гущабагъэмрэ гузэгъэгъуэмрэ къыхэкӀ дахагъэ мыкӀуэдыжырауэ ирехъу дахэ фызыщӀыр. Тхьэм дежкӀэ абы уасэшхуэ иӀэщ[+]. 5Аращ пасэм цӀыхубз лъапӀэу Тхьэм щыгугъахэм зызэрагъэдахэу щыта щӀыкӀэр, ялӀхэми яхуэӀурыщӀэу. 6Апхуэдэу Сарэ,[*] тхьэмадэкӀэ еджэурэ, Ибрэхьим дэпсэуащ. ФӀы щыфщӀэкӀэ зыми фыщымышынэмэ, фэри Сарэ фрибынщ[+].

7Фэ, лӀыхэм, нывжызоӀэ, фи фызхэм фагурыӀуэу фадэгъуэгурыкӀуэ. Ахэр фэр нэхърэ нэхъ гуащӀэмащӀэщ. ПщӀэ яхуэфщӀ, фэ фхуэдабзэу абыхэми Тхьэм и нэфӀ къащыхуэурэ ӀыхьэфӀу гъащӀэ къаретри. Апхуэдэу фщӀэмэ, Тхьэм фыщелъэӀукӀэ, зыри къыфпэувыфынукъым[+].


МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм фӀы зэращӀэм щхьэкӀэ яшэч гугъуехьыр

8ИкӀэм-икӀэжым, зэнэзэпсэу фызэдэпсэу. Зыр зым хуэгумащӀэу, къуэшыгъэ фяку дэлъу, фӀыуэ фызэрылъагъуу, гущӀэгъу фиӀэу, пагагъэ фи гум имылъу фыщыт[+]. 9Бзаджагъэм бзаджагъэкӀэ фыпемыгъуэкӀ, къыфщӀэнакӀэм фыщӀэмынэкӀэж. Абы и пӀэкӀэ, «Тхьэм и нэфӀыр къыфщрехуэ», яжефӀэ; и бынхэм ящыщ фыхъуну Тхьэм фыкъыщӀыхуриджар абы и нэфӀыр къызэрыфщыхуэнур фэ ӀыхьэфӀу къыфлъысыну арщ[+]. 10Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ

«ГъащӀэр фӀыуэ зылъагъуу,
махуэфӀхэр зылъагъуну хуей цӀыхум
бзаджэ жыӀэным и бзэр щрехъумэ,
и Ӏупэхэри хьилагъэм щрехъумэ.
11Бзаджагъэм пэӀэщӀэ зрырещӀ, фӀы ирелэжь.
ЗэгурыӀуэныгъэм лъыхъуэу, и ужь ирырет.
12Зиусхьэным и нэӀэр
щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхухэм ятрегъэт.
Ахэр щелъэӀукӀэ, ар къодаӀуэ.
Ауэ бзаджащӀэхэм Зиусхьэным и щӀыбыр яхуегъазэ,
(дунейм ахэр тригъэкӀуэдыкӀын щхьэкӀэ)».[*][+]

13ФӀы щӀэным и ужь фи фӀэщу фитмэ, хэт зэран къыфхуэхъун зылъэкӀынур? 14Ауэ щыпкъагъэм щхьэкӀэ гугъуехь фшэчмэ, гъуэгу махуэ фытеуващ. Аращи, цӀыхухэм зевмыгъэгъэшынэ икӀи зыми зевмыгъэгузавэ[+]. 15Зиусхьэну Тхьэр фигукӀэ вгъэлъапӀэ. Фи гугъапӀэмкӀэ хэт къывэупщӀми, Ӏэдэбу, Тхьэм и фӀэлӀыкӀ фигу зэрилъымкӀэ жэуап ефтыжыну сыт щыгъуи хьэзыру фыщыт[+]. 16МыхъумыщӀэ лъэпкъ зыдэвмыщӀэжу фигухэр къабзэу щывгъэт, Мэссихь зи гум илъхэм яхуэфащэу фи псэукӀэ тэрэзым къыщӀэнакӀэхэр жаӀахэмкӀэ укӀытэжын щхьэкӀэ[+]. 17Тхьэр апхуэдэу хуеймэ, фӀы зэрыфщӀэм щхьэкӀэ гугъуехь фшэчыныр нэхъыфӀщ, бзаджэ щӀэным щхьэкӀэ гугъуехь фшэчыным нэхърэ[+]. 18Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Мэссихь Тхьэм дыбгъэдишэн щхьэкӀэ, ди гуэныхьхэм папщӀэ гугъуехь зэ ишэчащ, абыхэм папщӀэ афӀэкӀа имышэчыжыну. Щыпкъагъэ игу илъу, щыпкъагъэ зигу имылъхэм щхьэкӀэ гугъуехь ишэчащ абы. ЦӀыхухэм щалӀым, лӀэн хуей цӀыхут ар. Тхьэм ар лӀахэм къащыхигъэтэджыкӀыжым, мылӀэжын щыт псэуэ щытт[+]. 19И псэм и лъэкӀыныгъэкӀэ щӀыпӀэ кӀыфӀым[*] хэс псэхэм я деж кӀуэри, Тхьэм и хъыбарыр[*] яхуиӀуэтащ[+]. 20Ахэращ Нухь бегъымбарым[*] кхъухьыр щищӀа махуэхэм Тхьэр шыӀэныгъэшхуэкӀэ къапэплъэу щыта пэтми, езым емыдэӀуахэр.[*] Кхъухьым исар цыху зыбжанэт – цӀыхуийт[*] зэрыхъур; цӀыхуийри псым щымыкӀуэду къелъащ. 21Апхуэдэу, Хьисэ Мэссихь лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжам щхьэкӀэ, зевгъэумэхъыурэ фымыкӀуэду Тхьэм иджы фыкърегъэл. Зевгъэумэхъын жыхуэсӀэр фипкъхэм фӀеигъэр ятевгъэкъэбзыкӀыныр аракъым, атӀэ мыхъумыщӀэ лъэпкъ фигукӀэ зыдэвмыщӀэжу Тхьэм фыхуэпэжыну псалъэ ефтыныр аращ[+]. 22Хьисэ Мэссихь уафэм дэкӀуеяуэ Тхьэм и ижьырабгъумкӀэ бгъэдэтӀысхьауэ щысщ иджы, мелыӀычхэри, тепщэныгъэрэ лъэкӀыныгъэрэ зиӀэхэри къыхуэӀурыщӀэу[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэм хуэдэу фымыпсэу

1Аращи, Мэссихь и пкъымкӀэ гугъуехь зэришэчам щхьэкӀэ фэри абы и гупсысэкӀэкӀэ фигу вгъэбыдэн хуейщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зипкъкӀэ гугъуехь зышэчар гуэныхь Ӏуэху хэтыжкъым[+]. 2Абы къыхэкӀкӀэ, мы дунейм щыдгъэщӀэну къытхуэнэжа пӀалъэм цӀыхухэр зыщӀэхъуэпс Ӏуэху нэпцӀхэм дыдахьэхауэ дымыпсэууэ, Тхьэр зыхуейм дытету дывгъэпсэу[+]. 3Тхьэр зымыщӀэ цӀыхухэм я псэукӀэм хуэдэу, фэри пасэрей зэманым фызэрыпсэууэ щытар куэдкъэ? МыхъумыщӀэ псэукӀэм зефтурэ фыпсэуащ, хъуэпсэныгъэ фӀейхэм фыкърашэкӀыу щытащ, удэфэнми ефэ-ешхэми щхьэрутӀыпщу фыхэтащ. Тхьэ нэпцӀ гъэлъэпӀэным фыхэтащ. 4Абыхэм я псэукӀэ мыхъумыщӀэу гъунэ зимыӀэмкӀэ иджы гъусэ фазэрыхуэмыхъум щхьэкӀэ ягъэщӀагъуэ икӀи къыфхущӀоджэ[+]. 5Ауэ псэухэми лӀахэми хьэкум ятезыщӀыхьыну Тхьэм жэуап иратын хуейщ абыхэм куэд дэмыкӀу[+]. 6Мэссихь лӀахэми[*] хъыбарыфӀыр[*] яхуиӀуэтащ. Ахэр мы дунейм щытетым, хьэкум ятрищӀыхьащ Тхьэм, цӀыху псоми зэратрищӀыхьым хуэдэу. Мэссихь хъыбарыфӀыр щӀахуиӀуэтар лӀахэм, Тхьэр зэрыпсэум хуэдэу, ахэри псэун щхьэкӀэщ.

7Ауэ щыӀэ псоми я кӀэухыр къэблэгъащ. Аращи, Тхьэм фелъэӀуфын щхьэкӀэ, зэхэщӀыкӀи зышыӀэныгъи зивгъэӀэ[+]. 8Псом япэрауэ фи фӀэщу фӀыуэ фызэрылъагъу, фӀылъагъуныгъэм гуэныхь куэд егъэгъури[+]. 9Фымытхьэусыхэу зыр зым вгъэхьэщӀэ[+]. 10Тхьэм и нэфӀ къыфщыхуэу лъэкӀыныгъэ Ӏэджэу фи Ӏэм кърилъхьам ирикъуу фрилажьэурэ, Тхьэм хэти и Ӏэм кърилъхьа лъэкӀыныгъэхэмкӀэ и фӀагъ адрейхэм ярырегъэкӀыж[+]. 11Псалъэ жызыӀэм Тхьэм деж къикӀ псалъэхэр къыжреӀэж. Зи сэбэп цӀыхухэм езыгъэкӀым Тхьэм къару къритымкӀэ и сэбэп ирегъэкӀ. Ар фщӀэмэ, Хьисэ Мэссихь фи гум зэрилъым щхьэкӀэ фщӀэ псомкӀэ цӀыхухэм Тхьэм щӀыхь хуевгъэщӀынущ. МыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэри лъэкӀыныгъэшхуэри абы ейщ. Ӏэмин[+].


Мэссихь и гъуэгу фызэрырикӀуэм щхьэкӀэ гугъуехь фшэчынущ

12ФӀыуэ слъагъухэ, фи щыпкъагъэр зыгъэунэху гугъуехьышхуэу фшэчыр[*] фымыгъэщӀагъуэ икӀи къывэуалӀэр гъэщӀэгъуэн къыфщремыхъу[+]. 13Мэссихь ишэча гугъуехьхэмкӀэ Ӏыхьэ зэрывиӀэм щхьэкӀэ фыгуфӀэ, Мэссихь щӀыхьышхуэ иӀэу къыщылъэгъуэну махуэм гуфӀэгъуэшхуэ фиӀэнущи[+]. 14Мэссихь и цӀэр зэрывгъэлъапӀэм щхьэкӀэ цӀыхухэр къыфхуэхъущӀэмэ, гъуэгу махуэ фытеуващ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу щӀыхьышхуэ зиӀэр фи гъусэщи[+]. 15Фщыщ гуэрым гугъуехь ишэч хъумэ, щӀишэчыр е цӀыху укӀынкӀэ, е дыгъуэнкӀэ, е бзаджэщӀагъэкӀэ, е и Ӏуэху зыхэмылъым зэрыхэӀэбэм къыхэкӀу иремыхъу. 16Ауэ Мэссихь и гъуэгу зэрырикӀуэм щхьэкӀэ зыгуэрым гугъуехь ишэчмэ, иремыукӀытэ, Мэссихь и гъуэгу ирикӀуэхэм зэращыщым щхьэкӀэ, Тхьэм щӀыхь хурырещӀ[+]. 17Тхьэм езым и бынхэм хьэкум трищӀыхьыну щиублэну зэманыр къэсащ. ИкӀи и хьэкумщӀэныр япэщӀыкӀэ дэркӀэ къиублэмэ, Тхьэм и хъыбарыфӀым емыдаӀуэхэм сыт къащыщӀынур[+]?

18«Щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхухэр
ерагъкӀэ мыкӀуэду къелмэ,
Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зи гум имылъхэми
гуэныхь зыщӀэхэми я Ӏуэху дауэ зэрыхъунур»?[*]

19Аращи, Тхьэр зыхуейм тету гугъуехь зышэчхэм Тхьэуэ ахэр къэзыгъэщӀауэ узыщыгугъын хуейм и ӀэмыщӀэ зрыралъхьи, фӀы ирыращӀэ[+].

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мэлыхъуэм мэлхэр хуэсакъыу зэрихъумэм хуэдэу, Тхьэм и цӀыхухэм фи нэӀэ ятевгъэт

1Члисэ зэхуэсым и нэхъыжь къыфхэтхэм сыныволъэӀу. Сэри члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэм сащыщщ. Мэссихь ишэча гугъуехьхэм сращыхьэтщ, Мэссихь и щӀыхьышхуэ къэкӀуэнумкӀи Ӏыхьэ сиӀэнущ. СызэрынывэлъэӀур мыращ:[+]

2Мэлыхъуэм и нэӀэ мэлхэм зэратригъэтым хуэдэу, фэри Тхьэм и цӀыхухэу фи деж щыпсэухэм мэлыхъуэ фахуэхъуи, фи нэӀэ ятевгъэт, хэгъэзыхь хэмылъу, фи гуапэу, Тхьэм зэрыфӀэзахуэм хуэдэу. Мылъкум фыщӀэмыхъуэпсу, абыхэм фи фӀэщу фахуэлажьэ[+]. 3Ауэ фи ӀэмыщӀэ илъ цӀыхухэм хэгъэзыхькӀэ тепщэныгъэ яхувиӀэу фадэмыгъуэгурыкӀуэ, атӀэ абыхэм щапхъэ фахуэхъун щхьэкӀэ, фӀы влэжь[+]. 4ИтӀанэ япэрей мэлыхъуэ Мэссихьыр къыщылъагъуэкӀэ, текӀуэныгъэм и таж щӀыхьышхуэ зиӀэу мыкӀуэдыжынур къывитынущ[+].

5Фэ, ныбжьыщӀэхэри, нэхъыжьхэм фахуэӀурыщӀэ. Пагагъэ фи гум имылъу фызэхущыт, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ

«Тхьэр поув пагагъэ зи гум илъ цӀыхум,
и нэфӀ щохуэ пагагъэ зи гу имылъым».[*][+]

6Аращи, лъэкӀыныгъэ зиӀэ Тхьэм и пащхьэм зыщывгъэлъахъшэ, езым къигъэлъэгъуа зэманыр къыщыскӀэ фыкъиӀэтыжын щхьэкӀэ. 7Фи гуныкъуэгъуэ псори Тхьэм ефхьэлӀэ, абы и нэӀэ къыфтригъэтщи[+].

8ЗыфшыӀэ икӀи фымыжейуэ фысакъ. Фи бий шейтӀаным, зыӀуригъэлъэдэн лъыхъуэурэ, къеущыхь аслъэн гъуахъуэм хуэдэу[+]. 9ФӀэщхъуныгъэм и гъуэгум фыкъимыкӀуэтыжу фытету, шейтӀаным фыпэув, сыту жыпӀэмэ дунейм тет фи къуэш псоми апхуэдэ гугъуехьхэр зэрашэчыр фэ фощӀэ[+].

10НэфӀ щыхуэныгъэ псори зиӀэ Тхьэм езым и щӀыхьышхуэу мыкӀуэдыжынумкӀэ Ӏыхьэ фиӀэну фыкъыхуриджащ Мэссихь Хьисэ фи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ. Зы мащӀэкӀэ гугъуехь фшэча нэужь, езы Тхьэм фыкъызэфӀигъэувэжынущ, фигухэр игъэбыдэнурэ, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум фыкъимыкӀуэтыжу быдэу фытригъэтынущ[+]. 11МыкӀуэдыжын лъэкӀыныгъэшхуэр Тхьэм ейщ. Ӏэмин[+].


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

12Къуэш пэжу слъытэ Силуан[*] къыздэӀэпыкъуурэ мы мащӀэр ныфхузотх. НыщӀэстхыр фи фӀэщ сщӀыну, къывгурызгъэӀуэну икӀи Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэм теухуауэ сэ нэстхар зэрыпэжым щыхьэт сытехъуэну аращ. Гъуэгу щыпкъэм фытемыкӀ, Тхьэм и нэфӀым зыхэвмыгъэн[+].

13Тхьэм фыкъызэрыхихам хуэдэу, Бабилэн[*] щыӀэ члисэ зэхуэсу Тхьэм къыхихам фӀэхъус къывехыж. Си къуэ Марки[*] фӀэхъус къывехыж[+]. 14ФӀылъагъуныгъэкӀэ ӀэплӀэ зэфшэкӀыурэ фӀэхъус зэфх.

Фэ, Мэссихь зи псэм щыщ псоми фигу ирезагъэ. Ӏэмин[+].

### 2 Петр

#### 2 Петр

2 Петр


[1]

[2]

[3]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


АПОСТОЛ ПЕТР И ЕТӀУАНЭ ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ, Симон Петр, мы тхылъыр сотх. Сэ Хьисэ Мэссихь сыхуолажьэ, абы сриапостолщ.

Ди Тхьэуэ дыкъезыгъэлыр Хьисэ Мэссихьщ. Абы и захуагъэщ зыми пэпщӀ мыхъун фӀэщхъуныгъэ диӀэ зэрыхъуар, апхуэдэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуа цӀыхухэращ мы тхылъыр зыхуэстхыр[+].

2Ди Тхьэмрэ ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихьрэ фӀыуэ зэрыфщӀэм щхьэкӀэ Тхьэм и нэфӀ къыфщрехуи гузэгъэгъуэшхуэ къыфлърес зэпыт[+].


Тхьэм и бынхэм ящыщ фыхъуну фыкъызэрыхуриджари фыкъызэрыхихари вгъэпэж

3Тхьэм и фӀэлӀыкӀ ди гум илъу дыпсэун щхьэкӀэ, дызыхуэныкъуэ псори Мэссихь Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэкӀэ къыдитащ. Ар щӀилэжьар Тхьэуэ зи щӀыхьышхуэкӀи и фӀыгъуэшхуэкӀи и бынхэм ящыщ дыхъуну дыкъыхуезыджар зэрытщӀэращ. 4Апхуэдэу Тхьэм дыкъызэригъэгугъа Ӏыхьэшхуэу уасэшхуэ зиӀэхэр къыдитащ, абыхэмкӀэ дунейм щызекӀуэ хъуэпсэныгъэ Ӏейуэ цӀыхухэр зыгъэкӀуэдхэм пэӀэщӀэ зыфщӀу, Тхьэм и хьэл-щэнымкӀэ Ӏыхьэ фиӀэн щхьэкӀэ[+].

5Аращи, фи фӀэщхъуныгъэр фӀыгъуэкӀэ къызэрывгъэбагъуэным и ужь фит; фӀыгъуэр щӀэныгъэкӀэ вгъэбагъуэ; 6щӀэныгъэр зышыӀэныгъэкӀэ вгъэбагъуэ; зышыӀэныгъэр теубыдагъэкӀэ вгъэбагъуэ; теубыдагъэр Тхьэм и шынагъуэкӀэ вгъэбагъуэ;[+] 7Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зэкъуэшыныгъэкӀэ вгъэбагъуэ; зэкъуэшыныгъэр фӀылъагъуныгъэкӀэ вгъэбагъуэ[+]. 8А псори фхэлъмэ икӀи ахэр вгъэбагъуэмэ, зыгуэр къывэмыуалӀэу, фӀы гуэри къыфдэмыкӀуэу къэнэнкъым, ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихь нэхъ благъэ фыхуэхъунущ[+]. 9Ауэ а Ӏуэхухэр зымылэжь цӀыхур нэфщ, и напӀэ зэтепӀащ. А цӀыхум и гуэныхьхэр и гум Тхьэм зэрыригъэкъэбзыкӀыжар щыгъупщэжащ[+].

10Апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ, си къуэшхэ, Тхьэм и бынхэм ящыщ фыхъуну фыкъызэрыхуриджар икӀи фыкъызэрыхихар зэрывгъэпэжыным сыт щыгъуи нэхъыбэрэ фыхущӀэкъу. Ар влъэжьмэ, Тхьэм и гъуэгум зэи фытекӀынукъым,[+] 11апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ ди Зиусхьэну, дымыкӀуэду дыкъезыгъэл Хьисэ Мэссихь и Тепщэныгъэшхуэу мыкӀуэдыжынум фыщӀыхьэну хуит фыхъунущ[+].

12Аращи, а Ӏуэхухэр влэжьу икӀи щыпкъагъэу фиӀэм быдэу фытет пэтми, ахэр фи гум сыт щыгъуи къэзгъэкӀыжынущ[+]. 13Си пкъым и шэтырым сыщӀэтыху, мы Ӏуэхухэр фи гум къэзгъэкӀыжурэ фыкъэзгъэушыныр фӀыуэ солъытэ. 14Куэд дэмыкӀыу си псэр си пкъым зэрыхэкӀыжынур сощӀэ, ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь къызэрызгуригъэӀуам хуэдэу[+]. 15Мы дунейм сехыжа нэужьи, мы Ӏуэхухэр сыт щыгъуи фи гум къызэрывгъэкӀыжыфынум иджы сыхэтынущ.


Апостолхэм къыжаӀа хъыбарыр пэжщ

16Хьисэ Мэссихь лъэкӀыныгъэшхуэу иӀэмрэ дунейм къызэригъэзэжынумрэ я хъыбарыр къыщыфхуэтӀуатэм деж, ӀущыгъэкӀэ дэ къэдгупсысауэ таурыхъхэр нывжетӀэу аракъым, атӀэ езым и щӀыхьышхуэр дэ ди нэкӀэ тлъэгъуащ[+]. 17Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, «Мыращ сэ фӀыуэ слъагъу си Къуэ щӀасэу си гум ирихьыр»,[*] жиӀэу, щӀыхьышхуэ зиӀэу Тхьэуэ Лъагэм и макъыр Хьисэ щызэхригъэхым, Тхьэуэ Адэ лъапӀэм лъытэныгъэшхуэрэ щӀыхьышхуэрэ абы хуигъэфэщащ[+]. 18Уафэм къиӀукӀа а макъыр ди тхьэкӀумэхэмкӀэ зэхэтхащ, абы дригъусэу Ӏуащхьэ лъапӀэм дытетащи.

19Абы нэмыщӀу, бегъымбархэм къыжаӀауэ, иджыри нэхъ дзыхь зыхуэпщӀ хъунухэр щыӀэщ. Нэху щыуэ,[*] нэхущ вагъуэр[*] фи гум къыщыкъуэкӀыху, абыхэм къыжаӀа псалъэу щӀыпӀэ кӀыфӀ гуэрым къыщынэху уэздыгъэм ещхьхэм фахуэсакъыурэ федаӀуэмэ, фӀы фощӀэ[+]. 20Псом япэу мыр фщӀэн хуейщ: Тхьэм и псалъэ тхахэм хэту бегъымбархэм къыжаӀахэр езыр-езыру зэхихун зыми лъэкӀынукъым. 21Бегъымбархэм я псалъэхэр езыр-езыру жаӀакъым, атӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм а псалъэхэр бегъымбархэм я гум кърилъхьэри къаригъэӀуэтащ[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Бегъымбар нэпцӀхэмрэ дин егъэджакӀуэ нэпцӀхэмрэ


(Иудэ 4-13)

1Тхьэм и лъэпкъым бегъымбар нэпцӀхэри яхэтащ. Апхуэдэу, дин егъэджакӀуэ нэпцӀхэр фэри къыфхэтынущ. ЦӀыхухэм гу лъамытэу, ахэр зыгъэунэхъун Ӏуэхугъуэхэр ирагъэщӀэнущ. Зиусхьэну я щхьэхэр къэзыщэхужари ядэнукъым. Апхуэдэу щыхъукӀэ, езыхэм епӀэщӀэкӀыу загъэунэхъуж[+]. 2Абыхэм я мыхъумыщӀэ псэукӀэм и гъуэгум цӀыху куэд техьэнущ, щыпкъагъэм и гъуэгуми цӀыху куэд хуагъэхъущӀэнущ. 3Я нэпсеягъэкӀэ псалъэ нэпцӀхэр къыжаӀэурэ, фи фӀагъ зрагъэкӀынущ. Тхьэм ахэр зэригъэкъуаншэрэ куэд щӀащ, Тхьэуэ ахэр зыгъэкӀуэдынур жейркъым[+].

4Тхьэр гуэныхь зыщӀа мелыӀычхэм ящысхьакъым, атӀэ Ӏэхъулъэхъухэр ярилъхьэри, цӀыхухэм я хьэкумыр щатрищӀыхьыну къемэтмахуэм нэсыху жыхьэнмэм и кӀыфӀыгъэм хэтыну ятрилъхьащ[+]. 5Ижь зэманми Тхьэр дунейм къыщысхьауэ щытакъым, Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зи гум имылъ цӀыхухэм я дунейм псыдзэшхуэр[*] къыщыщӀигъауэм. Нухь бегъымбарым щыпкъагъэм и гъуэгум и хъыбарыр иӀуатэу зэрыщытам щхьэкӀэ, цӀыхуибл и гъусэу Тхьэм ар мыкӀуэду къригъэлащ[+]. 6Содом, Ӏаморэ къалэхэр[*] кӀуэдыну Тхьэм игъэкъуаншэри, сахуэ фӀэкӀ къэмынэу мафӀэкӀэ игъэсащ. Абыхэм къащыщӀамкӀэ Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зи гум имылъ цӀыхухэм къащыщӀынур апхуэдэу къигъэлъэгъуащ[+]. 7Щыпкъагъэ зигу илъ ЛутӀу[*] Тхьэм и унафэхэм текӀа цӀыхухэм я мыхъумыщӀэ псэукӀэм къыхэкӀкӀэ ешар абыхэм ядэмыкӀуэду Тхьэм къригъэлащ,[+] 8сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы лӀы щыпкъэм цӀыхухэм хабзэ зыхэмылъ Ӏуэхугъуэу ящӀэу щытар щилъагъукӀэ икӀи щызэхихкӀэ и гу щыпкъэм махуэ къэси къеуэрти[+]. 9Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зи гум илъхэм я щыпкъагъэр гъэунэхуа щыхъукӀэ, Тхьэм ахэр къиным къызэрыхишыжыну щӀыкӀэр ещӀэ. Щыпкъагъэ зигу имылъхэми я бзаджагъэр яригъэпшыныжын щхьэкӀэ, къемэтмахуэм нэсыху къызэрихъумэну щӀыкӀэри ещӀэ абы,[+] 10псом хуэмыдэу цӀыхуу зи гуэныхьыщӀэ хьэл-щэныжьым и хъуэпсэныгъэ фӀейхэм зэрашэу, тепщэныгъэ зиӀэхэр зэзымыпэсхэр.

Уафэм тепщэныгъэ щызиӀэхэми пхъашэу, ерыщу хуэшхыдэным щышынэркъым ахэр[+]. 11МелыӀычхэм а цӀыхухэм нэхърэ нэхъ лъэкӀыныгъи нэхъ тепщэныгъи яӀэ пэтми, Тхьэм и пащхьэм абыхэм щахуэшхыдэркъым икӀи щагъэкъуаншэркъым. 12Мы цӀыхухэр зыхуэдэр акъыл зимыӀэ хьэкӀэкхъуэкӀэу я хьэл Ӏейуэ къыдалъхуам кърихуэкӀхэращ. А цӀыхухэр яубыдын икӀи ягъэкӀуэдын щхьэкӀэ, къалъхуащ. Зыри зыхамыщӀыкӀ Ӏуэхухэм яхуошхыдэ. НэгъуэщӀ цӀыхухэр зэрагъэунэхъумкӀэ езыхэм загъэунэхъуж[+].

13Взаджагъэу ящӀам хуэфащэр ягъуэтыжынущ. Махуэ къэси ахъшэ куэд зытрагъэкӀуадэу, загъэтхъэжыну псэуну яфӀэфӀщ. КъыщывдэшхэкӀэ, щӀыкӀейуэ икӀи напэтехыу щытхэурэ, фыкъызэрагъапцӀэмкӀэ загъэтхъэж. 14Зинэ щӀэным я нэ къыхуокӀ, гуэныхь щӀэнымкӀэ загъэнщӀын ялъэкӀыркъым. Тхьэм и гъуэгум быдэу темытхэр дашэх. Ягухэр нэпсеягъэм етащ. Абыхэм Тхьэм и ней къащыхуащ. 15Гъуэгу захуэм текӀри, гъуэщащ ахэр. Босор и къуэу Билеам[*] зи цӀэм и гъуэгум техьащ. Ахъшэ къыхэхъуэн щхьэкӀэ, бзаджагъэ ищӀэну зыфӀэфӀар аращ[+]. 16Ауэ бзаджагъэу ищӀам щхьэкӀэ, шыд гуэр къегиящ. Шыду бзэ зимыӀар цӀыху макъкӀэ къэпсалъэри, бегъымбарым и делагъэм пэуващ.

17А цӀыхухэр псынэ гъужам икӀи жьышхуэм зэрихуэ пшэхэм яхуэдэщ. МыкӀуэдыжын кӀыфӀыгъэм и кууупӀэр Тхьэм абыхэм Ӏыхьэ яхуищӀащ[+]. 18Абыхэм пагагъэ зыхэлъ псалъэхэмрэ пщӀэ зимыӀэ псалъэхэмрэ къыжаӀэурэ, гъуэгу пхэнжым гъуэщауэ тетхэм къаӀэщӀэкӀыжыну хуежьа цӀыхухэр дашэх. Ахэр зэрыдашэх щӀыкӀэр мыращ: цӀыхум и гуэныхьыщӀэ щэныжьыр зыщӀэхъуэпс Ӏуэхухэр ялэжьынэуи мыхъумыщӀэ псэукӀэм зратынуи ягъэгушхуэ ахэр[+]. 19Щхьэхуитыныгъэу жыхуаӀэмкӀэ ягъэгугъэ, ауэ езыхэр кӀуэдыныгъэм и пщылӀщ, сыт хуэдэу щытми, тепщэныгъэ къыпхузиӀэм и пщылӀ ухъуащи[+]. 20А цӀыхухэм ди Зиусхьэну икӀи дымыкӀуэду дыкъезыгъэл Хьисэ Мэссихь зэрацӀыхуамкӀэ дунейм и бзаджагъэ фӀейм пэӀэщэ защӀауэ, ауэ итӀанэ бзаджагъэм зрагъэубыдыжмэ, ар зытрагъэкӀуэжурэ, икӀэм-икӀэжым абыхэм я Ӏуэхур япэм нэхърэ нэхъ Ӏей мэхъу[+]. 21Щыпкъагъэм и гъуэгур ящӀэу щытауэ, итӀанэ текӀыжу я щӀыб унафэ лъапӀэу апостолхэм къыхуагъэнам хуагъэзэным нэхърэ, Мэссихь и хъыбарыфӀым и гъуэгур ямыщӀатэмэ, езыхэмкӀэ нэхъыфӀт[+]. 22Псалъэжь пэжым тету абыхэм къащыщӀащ: «Хьэр[*] и къэжьахуэм деж мэкӀуэж» икӀи «ягъэкъэбзэжа кхъуэр фӀейм зыхигъэукӀуриену егъэзэж».

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Зиусхьэным дунейм къигъэзэжыну дыкъигъэгугъащ

1Мыр етӀуанэ тхылъу ныфхузотх, фӀыуэ слъагъухэ. А тхылъитӀымкӀи мы Ӏуэхугъуэхэр фигу къэзгъэкӀыжурэ щыпкъагъэр къывгурызгъэӀуэну сыхэтщ[+]. 2Бегъымбар лъапӀэхэм къыжаӀа псалъэхэри ди Зиусхьэну КъегъэлакӀуэм фи апостолхэм къажригъэӀа унафэри фигу къэвгъэкӀыжыну сыхуейщ[+].

3Псом япэрауэ мыр фщӀэн хуейщ: Мы дунейм и иужьрей махуэхэм укӀытэ зимыӀэ щӀэнэкӀакӀуэхэр къэхутэнущ. Я хъуэпсэныгъэ Ӏейхэм зэрашэу, 4мыпхуэдэу жаӀэнущ: «Хьисэ къигъэзэжыну дыкъигъэгугъащ. АтӀэ дэнэ щыӀэ? Ди адэжьхэр дунейм ехыжащ, ауэ Тхьэм дунейр къыщигъэщӀам къыщыщӀэдзауэ псори зэрыщытам тетщ». 5Апхуэдэу егупсысхэм Тхьэм и псалъэкӀэ уафэхэмрэ щӀылъэмрэ псым къыхищӀыкӀыу, псыкӀэ куэд щӀауэ къызэригъэщӀар ящӀэркъым[+]. 6Псыр Тхьэм пасэрей дунейм къыщӀигъауэри, игъэкӀуэдыгъащ[+]. 7Апхуэдэу иджырей уафэхэмрэ щӀылъэмрэ а псалъэ дыдэмкӀэ Тхьэм мафӀэр хухихащ. Тхьэм цӀыхухэм хьэкум ятрищӀыхьынурэ, езым и фӀэлӀыкӀ зи гум имылъхэр щыкӀуэдыну къемэтмахуэм нэсыху ахэр къигъэнэнущ.

8Мы пэжыр фэркӀэ мынахуэу щремыт, фӀыуэ слъагъухэ: Зиусхьэным дежкӀэ зы махуэр илъэс миным хуэдэщ, илъэс минри зы махуэм хуэдэщ[+]. 9ЦӀыху гуэрхэм къазэрыщыхъум хуэдэу, Зиусхьэным цӀыхухэр къызэригъэгугъар игъэзэщӀэныр хигъэтӀэсэнукъым. Тхьэм шыӀэныгъэ къыфхуиӀэщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зы цӀыхуи кӀуэдыну хуэмейуэ, цӀыху псори я гуэныхьхэм хущӀегъуэжыну хуейщ ар[+].

10Зиусхьэныр къыщыкӀуэжыну махуэр уащхъуэдэмыщхъуэу дыгъуакӀуэм хуэдэу къэсынущ. А махуэм макъышхуэ ящӀу уафэхэр кӀуэдыжынущ, мы дунейр къызыхэщӀыкӀа псори мафӀэм исынурэ кӀуэдыжынущ. ЩӀылъэри абы тет псори мафӀэм исыжынущ[+].

11-12Псори апхуэдэу зэрыкӀуэдыжынум щхьэкӀэ, Тхьэм и махуэм фыпэплъэу, а махуэр нэхъ псынщӀэу къызэрысыным и ужь фиту, фигу къабзэу Тхьэм фыфӀэлӀыкӀыу фыпсэун хуейщ. А махуэр къыщыскӀэ, уафэхэр мафӀэкӀэ кӀуэдыжынущ. Дунейр къызыхэщӀыкӀахэр мафӀэ гуащӀэм игъэткӀунущ[+][+]. 13Ауэ Тхьэм дыкъызэригъэгугъам тету, щыпкъагъэ здэщыӀэ уафэщӀэхэри щӀылъэщӀэри къызэрыунэхужынум дыпоплъэ[+].

14Аращи, фӀыуэ слъагъухэ, абыхэм фызэрыпэплъэм щхьэкӀэ, лажьэ зыри фимыӀэу, зыми фызэригъэкъуэншэн лъэпкъ щымыӀэу икӀи гузэгъэгъуэ фиӀэу Тхьэм и пащхьэм фызэрихьэным и ужь фит[+]. 15ФымыкӀуэду фыкъригъэлыну Ӏэмал къывитын щхьэкӀэщ Зиусхьэным шыӀэныгъэ щӀиӀэр, ар зыгурывгъаӀуэ, дэ фӀыуэ тлъагъу ди къуэш Паул Тхьэм кърита акъылкӀэ къызэрыфхуитхам хуэдэу[+]. 16Мы Ӏуэхугъуэхэм ар щытопсэлъыхь и тхылъ псоми. ГурыӀуэгъуейхэм фыщрихьэлӀэнущ а тхылъхэм. Теубыдагъэ зимыӀэ цӀыху акъылыншэхэм Паул и тхылъхэр зэӀагъэхьэ, адрей тхылъ лъапӀэхэр зэрызэӀагъэхьэм хуэдэу. Апхуэдэу зэращӀымкӀэ хоукъуэ, лей зрахыж[+].

17Аращи, фӀыуэ слъагъухэ, мыр фызэрагъэӀущащи, Тхьэм и унафэхэм текӀ цӀыхухэм я гъуэгу пхэнжхэм фызэрытемыхьэнми щыпкъагъэу фызытетым фызэрытемыкӀыжынми фыхуэсакъ. 18Ди Зиусхьэну ди КъегъэлакӀуэ Хьисэ Мэссихь и нэфӀыр зэпымыууэ къызэрыфщыхуэным икӀи езыр нэхъыфӀу зэрыфщӀэным и ужь фит. Ноби мыкӀуэдыж махуэм нэсыхуи щӀыхьышхуэр ейщ абы. Ӏэмин[+].

### 1 Иуан

#### 1 Иуан

1 Иуан


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


АПОСТОЛ ИУАН И ЯПЭ ТХЫЛЪ


ГъащӀэ пэжыр къыдэзыт Псалъэр

1ЩӀэдзапӀэм къыщегъэжьауэ щыӀауэ, дэ зэхэтхауэ, ди нэкӀи тлъэгъуауэ, дызэплъауэ, ди ӀэхэмкӀэ дызытеӀэбар цӀыхухэм гъащӀэ езыт Псалъэр арщ, аращ зи хъыбар къэтӀуатэр[+]. 2А гъащӀэр къэлъэгъуащ. Ар тлъэгъуащ, абы щыхьэти дыхуэхъуащ. А мыкӀуэдыжын гъащӀэу Адэ лъапӀэм деж щыӀам икӀи къытхуэлъэгъуам и хъыбар фхудоӀуатэ[+]. 3Гъусэ фыкъытхуэхъун щхьэкӀэ, дэ тлъэгъуам икӀи зэхэтхам и хъыбар фхудоӀуатэ. Благъэ дызыхуэхъуар Адэ лъапӀэмрэ Абы и Къуэ Хьисэ Мэссихьрэщ[+]. 4Мыр щӀэттхыр фи гуфӀэгъуэр нэгъэса хъун щхьэкӀэщ[+].


Тхьэр нэхущ

5Тхьэм и Къуэм къыджиӀа хъыбару фэ къыфхуэтӀуатэр мыращ: Тхьэр нэхущ, абы кӀыфӀыгъэ лъэпкъ хэлъкъым[+]. 6Тхьэм дригъусэу жытӀэрэ, кӀыфӀыгъэм дыхэту дызекӀуэмэ, пцӀы доупс, щыпкъагъи длэжьыркъым[+]. 7Тхьэр нэхугъэм зэрыхэтым хуэдэу, нэхугъэм дыхэту дызекӀуэмэ, дызэгъусэщ, икӀи Тхьэм и Къуэу Хьисэм и лъыуэ жорым щыщӀэкӀам гуэныхь псори ди гум ирегъэкъэбзыкӀыж[+].

8Гуэныхь зыри димыӀэу жытӀэмэ, ди щхьэр къыдогъэпцӀэж, щыпкъагъи ди гум илъкъым[+]. 9Ауэ ди гуэныхьхэмкӀэ зыдумысыжмэ, ар щыпкъэу икӀи захуэу зэрыщытым къыхэкӀкӀэ ди гуэныхьхэр къытхуигъэгъунущ икӀи къуаншагъэ псори ди гум иригъэкъэбзыкӀыжынущ[+]. 10Дэ гуэныхь дымыщӀауэ жытӀэмэ, Тхьэр пцӀыупсу жытӀауэ мэхъу, абы и псалъэхэри ди гум илъкъым[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мэссихь Адэ лъапӀэм дэ тхуолъэӀу

1Фэ, си бынхэм хуэдэхэ, гуэныхь фымыщӀэн щхьэкӀэ, мыр ныфхузотх. Зыгуэрым гуэныхь ищӀэмэ, Адэ лъапӀэм дэ тхуелъэӀуну зыгуэр щыӀэщ – ар щыпкъагъэ зигу илъ Хьисэ Мэссихьщ[+]. 2Дэ гуэныхьу тщӀахэр зыпшыныж къурмэныпхъэр Хьисэщ, ди гуэныхьхэм я закъуэкъым абы ипшыныжыр, атӀэ дунейм тет цӀыху псоми я гуэныхьхэр епшыныж[+].

3Тхьэр зэрытщӀэр пэжу къэзыгъэнаӀуэр абы и унафэхэр зэрыдгъэзащӀэр арщ[+]. 4ЦӀыху гуэрым, «Тхьэр сощӀэ», жиӀэ пэтми, Тхьэм и унафэхэр имыгъэзащӀэмэ, ар пцӀыупсщ, абы щыпкъагъи хэлъкъым[+]. 5Тхьэм и псалъэхэр зыгуэрым игъэзащӀэмэ, Тхьэм и фӀылъагъуныгъэр нэгъэсауэ а цӀыхум игу илъ хъуащ. Тхьэр ди псэм зэрыщыщыр дэзыгъащӀэр мыращ:[+] 6«Тхьэр си псэм щыщщ» жызыӀэр Хьисэ зэрыпсэуам хуэдэу псэун хуейщ.


УнафэщӀэр

7ФӀыуэ слъагъухэ, унафэщӀэ гуэру аракъым ныфхуэстхыр, япэм къыщыщӀэдзауэ фиӀа унафэжьыращ. А унафэжьыр хъыбару зэхэфхарщ[+]. 8Апхуэдэу щыт пэтми, унафэу ныфхуэстхыр унафэщӀэщ; а унафэм и пэжыгъэр Мэссихь къыфхуигъэлъэгъуащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ кӀыфӀыгъэр мэкӀуэдыжри, нэху пэжыр къолъагъуэ[+].

9ЦӀыху гуэрым «Сэ нэхум сыхэтщ» жиӀэ пэтми, и къуэшыр[*] илъагъу мыхъумэ, ар кӀыфӀыгъэм хэтщ иджыри[+]. 10Зи къуэшыр фӀыуэ зылъагъур нэхум хэтщ икӀи абы гуэныхь ищӀэну зыгъэлъэпэрэпэн зыри щыӀэкъым[+]. 11Ауэ зи къуэшыр жагъуэу зылъагъур кӀыфӀыгъэм хэтщ икӀи кӀыфӀыгъэм хэту зокӀуэ, здэкӀуэри ищӀэркъым, и нэхэр кӀыфӀыгъэм къыщипхъуащи.

12Фэ, си бынхэм хуэдэхэ, гуэныхьу фщӀахэр Мэссихь и цӀэкӀэ къызэрыфхуэгъуам щхьэкӀэ сыныфхуотхэ[+]. 13Фэ, адэхэ, щӀэдзапӀэм къыщегъэжьауэ ЩыӀэр[*] зэрыфщӀэм щхьэкӀэ сыныфхуотхэ. Фэ, щӀалэхэ, шейтӀаным фызэрытекӀуам щхьэкӀэ сыныфхуотхэ. Фэ, сабийхэ, Адэ лъапӀэр зэрыфщӀэм щхьэкӀэ сыныфхуотхэ[+]. 14Фэ, адэхэ, щӀэдзапӀэм къыщегъэжьауэ ЩыӀэр* зэрыфщӀэм щхьэкӀэ сыныфхуотхэ. Фэ, щӀалэхэ, лъэкӀыныгъэ зэрывиӀэм щхьэкӀэ сыныфхуотхэ. Тхьэм и псалъэхэр фи гум илъщ фэ икӀи шейтӀаным фытекӀуащ.

15Мы дуней хьэхури мы дуней хьэхум и Ӏуэхугъуэхэри фӀыуэ фымылъагъу. Мы дунейр фӀыуэ зылъагъу цӀыхум и гум Адэ лъапӀэм и фӀылъагъуныгъэр илъкъым[+]. 16Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы дуней хьэхум и Ӏуэхугъуэхэр – цӀыхухэм я гуэныхьыщӀэ щэныжьыр зыщӀэхъуэпс Ӏуэхугъуэхэри, я нэхэр зыщӀэхъуэпс Ӏуэхугъуэхэри, цӀыхухэр зэрыпагэ Ӏуэхугъуэхэри – Адэ лъапӀэм деж къикӀыркъым, мы дунейращ ахэр къыздикӀыр. 17Мы дуней хьэхури мы дуней хьэхум и Ӏуэхугъуэу цӀыхухэр зыщӀэхъуэпсхэри мэкӀуэдыж, ауэ Тхьэр зыхуейр зыгъэзащӀэ цӀыхур игъащӀэкӀэ щыӀэнущ[+].


Антихрист

18Фэ, си бынхэм хуэдэхэ, мыр иужьрей дыдэ зэманщ. Антихрист[*] къэкӀуэну зэрызэхэфхам хуэдэу, Антихрист куэд къэкӀуащ иджы. Апхуэдэу, и ужь дыдэ зэманыр къызэрысар дощӀэ[+]. 19А цӀыхухэр дэ къытхэкӀащ, ауэ дэ тщыщакъым. Дэ тщыщу щытамэ, ахэр ди деж къэнэнут. Ауэ дэ тхэкӀащ, абыхэм ящыщ зыри дэ зэрытщымыщыр нахуэ хъуащ а щӀыкӀэмкӀэ[+].

20Мэссихьу езым и Псэ ЛъапӀэр къыфхуригъэхащ фэ икӀи псоми щыпкъагъэр фощӀэ[+]. 21Щыпкъагъэр фымыщӀэу жысӀэу аракъым ныщӀыфхуэстхыр, атӀэ ар зэрыфщӀэрщ. Щыпкъагъэм пцӀы зыри къызэрыхэмыкӀынури фощӀэ. 22Хэт атӀэ пцӀы зыупсыр? Хьисэ зэры-Мэссихьыр зымыдэр арщ. Апхуэдэ цӀыхуращ Антихристыр – Адэ лъапӀэри Къуэ лъапӀэри зымыдэрщ[+]. 23Къуэ лъапӀэр зымыдэм и псэм Адэ лъапӀэри хэлъкъым. Къуэ лъапӀэр зыдэм и псэм Адэ лъапӀэри хэлъщ[+].

24Аращи, япэм къыщыщӀэдзауэ зэхэфхар фи гум сыт щыгъуи ивгъэлъ. Япэм къыщыщӀэдзауэ зэхэфхар фи гум сыт щыгъуи илъмэ, Къуэ лъапӀэри Адэ лъапӀэри фи псэм сыт щыгъуи хэлъынущ[+]. 25Мэссихь дызэригъэгугъар мыкӀуэдыжын гъащӀэщ.

26Тхьэм и гъуэгум фытезыгъэкӀыну и ужь итхэм ятеухуауэ мы Ӏуэхугъуэхэр ныфхузотх[+]. 27Мэссихь езым и Псэ ЛъапӀэр фэ къыфхуригъэхащ, и Псэри сыт щыгъуи фи гум илъынущ икӀи зыгуэрым зыгуэр фигъэщӀэну фыхуэныкъуэкъым, Мэссихь и Псэ ЛъапӀэм Ӏуэхугъуэ псоми ятеухуахэр фегъащӀэри. Абы щыпкъагъэ иӀэщ икӀи пцӀы хэлъкъым. Мэссихь зэрывигъэщӀам хуэдэу, езыр фи псэм сыт щыгъуи хэвгъэлъ[+].


Тхьэм и бынхэр

28Аращи, фэ, си бынхэм хуэдэхэ, Мэссихь мы дунейм къыщыкӀуэжыну махуэр къэсу, езыр къыщылъагъуэкӀэ, абы и пащхьэм гушхуэныгъэ щыдиӀэурэ, дыщымыукӀытэжын щхьэкӀэ, ар фи псэм сыт щыгъуи хэвгъэлъ[+].

29Мэссихь щыпкъагъэр игу зэрилъыр зэрыфщӀэм щхьэкӀэ щыпкъагъэр зыгъэзащӀэр Тхьэм зэрибынри фощӀэ[+].

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Адэ лъапӀэм къытхуиӀэ фӀылъагъуныгъэшхуэм фегупсыс. «Фэ фызибынщ», жеӀэ. Абы и бынхэуи дыщытщ. Мы дунейм и цӀыхухэм дэ дыщӀамыщӀэр Адэ лъапӀэр ящӀэркъыми, аращ[+]. 2ФӀыуэ слъагъухэ, иджы Тхьэм дрибынщ, ауэ дызыхуэдэ хъунур зэкӀэ нахуэ хъуакъым. Ар нахуэ хъуа нэужь, езым хуэдэу дызэрыхъунур дощӀэ, ар зыхуэдэр тлъагъунущи[+]. 3Мэссихь щыгугъыу, апхуэдэу зэрыхъунури хьэкъыу пхыкӀауэ пэплъэ дэтхэнэми и гур егъэкъабзэ, Мэссихь и гур къабзэу зэрыщытым хуэдэу[+].

4Гуэныхь зыщӀэ дэтхэнэри Тхьэм и унафэм йобэкъуэ, гуныхь пщӀэмэ, абы и унафэм уебэкъуауэ арщи. 5Мэссихь дэ гуэныхьу тщӀахэр тщхьэщихыну къызэрыкӀуар фэ фощӀэ. Абы езым гуэныхь лъэпкъ бгъэдэлъкъым[+]. 6Мэссихь зи псэм хэлъыр гуэныхь щӀэным пыкӀащ. Гуэныхь зыщӀэ дэтхэнэми Тхьэр фӀэщхъуныгъэкӀэ илъэгъуакъым икӀи ищӀакъым[+].

7Фэ, си бынхэм хуэдэхэ, зыми зыкъевмыгъэгъапцӀэ. Щыпкъагъэр зылэжьым и гум щыпкъагъэр илъщ, Мэссихь и гум щыпкъагъэр зэрилъым хуэдэу[+]. 8Гуэныхь зыщӀэр шейтӀаным и бынщ, щӀэдзапӀэм къыщегъэжьауэ шейтӀаным гуэныхь ещӀэри. Тхьэм и Къуэр мы дунейм къыщӀэкӀуар шейтӀаным и Ӏуэхухэр игъэкӀуэдыну арщ[+]. 9Хэти, Тхьэм и бынмэ, гуэныхь щӀэным пэӀэщӀэ зищӀынущ, Тхьэм абы игу кърилъхьар езым и Псэ ЛъапӀэр арщ икӀи ар Тхьэм и быным и гум сыт щыгъуи илъынущи. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм гуэныхь ищӀэн зэрылъэмыкӀым къыхэкӀэкӀэ Тхьэм и бынми гуэныхь щӀэным пэӀэщӀэ зимыщӀын лъэкӀынукъым[+]. 10Тхьэм и бынхэри шейтӀаным и бынхэри зэрызэхэпщӀыхукӀынур мыращ: Щыпкъагъэр зылэжь дэтхэнэри Тхьэм и бынхэм ящыщкъым, апхуэдэ дыдэу, зи къуэшыр фӀыуэ зымылъагъур Тхьэм и бынхэм ящыщкъым[+].


ФӀыуэ фызэрылъагъу

11Япэм къыщыщӀэдзауэ зэхэфха хъыбарыр мыращ: ФӀыуэ фызэрылъагъу[+]. 12ШейтӀаным и бынхэм ящыщу Каин[*] зи цӀэу зи къуэш зыукӀыжам хуэдэ фымыхъу. Сыт абы и къуэшыр щӀиукӀыжар? Езым илэжьа Ӏуэхугъуэхэр бзаджагъэу, и къуэшым илэжьахэр захуагъэу щытти, аращ[+]. 13Си къуэшхэ, мы дунейм и цӀыхухэм фыкъалъагъу мыхъумэ, фымыгъэщӀагъуэ[+]. 14Ди къуэшхэр фӀыуэ зэрытлъагъум щхьэкӀэ лӀэныгъэм дыӀэщӀэкӀыу гъащӀэм дызэрыхыхьар дощӀэ. Зи къуэшыр фӀыуэ зымылъагъур лӀэныгъэм ӀэщӀэлъщ[+]. 15Зи къуэшыр жагъуэу зылъагъу дэтхэнэри цӀыхуукӀщ. ЦӀыхуукӀым и гум мыкӀуэдыжын гъащӀэ зэримылъыр фэ фощӀэ[+].

16ФӀылъагъуныгъэр зыхуэдэр дэзыгъащӀэр мыращ: Хьисэ Мэссихь и псэр тхуитащ. Дэри ди псэр ди къуэшхэм папщӀэ ттын хуейщ[+]. 17Зыгуэрым дуней мылъкур иӀэ пэтми, езым и къуэшым щыщӀагъэ иӀэу щилъагъукӀэ, ар фӀэгуэныхь мыхъумэ, абы и гум Тхьэм и фӀылъагъуныгъэр илъын[+]? 18Фэ, си бынхэм хуэдэхэ, псалъэмрэ бзэмрэ я закъуэкӀэ фӀыуэ дызэрылъагъукӀэ ирикъунукъым. ФӀы щӀэныгъэрэ пэжыгъэкӀэ фӀыуэ дызэрылъагъун хуейщ[+].


Тхьэм и пащхьэм гушхуэныгъэ щыдиӀэныр

19ФӀыуэ дызэрылъагъуныращ щыпкъагъэм дызэрытетыр дэзыгъащӀэр, 20икӀи дигухэм дагъэкъуаншэ щыхъукӀэ, Тхьэм и пащхьэм гузэгъэгъуэ къыщыдэзытыр. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэр дигухэм нэхъри нэхъ инщ икӀи псори ещӀэ.

21Аращи, фӀыуэ слъагъухэ, дигухэм дамыгъэкъуаншэмэ, гушхуэныгъэкӀэ Тхьэм и гъунэгъу дохъу[+]. 22Тхьэм и унафэхэри езым Ӏуэху игъуэу илъытэхэри зэрыдлэжьым щхьэкӀэ дызыщӀэлъэӀур къыдет[+]. 23Мыращ и унафэр: и Къуэу Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ фӀэщхъуныгъэ диӀэнырщ икӀи Мэссихь унафэ къызэрытхуищӀам хуэдэу,[*] фӀыуэ дызэрылъагъунырщ[+]. 24Тхьэм и унафэхэр зыгъэзащӀэ цӀыхум и псэм Тхьэр хэлъщ, а цӀыхури Тхьэм и псэм щыщщ. Тхьэр ди псэм зэрыхэлъыр дэзыгъащӀэр езым и Псэ ЛъапӀэу ди гум кърилъхьар арщ[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмрэ Антихрист и псэмрэ

1ФӀыуэ слъагъухэ, «Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр си гум илъщ», жызыӀэ дэтхэнэри фи фӀэщ фымыщӀ, ауэ и гум илъыр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр арамэ, вгъэунэху, бегъымбар нэпцӀ Ӏэджэ дунейм къытехьащи[+]. 2Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр цӀыху гуэрым и гум илъмэ, ар къывэзыгъэщӀэнур мыращ: Хьисэ Мэссихь дунейм цӀыхуу къызэрыкӀуам шэч къытезымыхьэ дэтхэнэми игу Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр илъщ[+]. 3Хьисэ Мэссихь дунейм цӀыхуу къызэрыкӀуам шэч къытезыхьэ дэтхэнэми и гум Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр илъкъым. А цӀыхум и гум илъыр Антихрист и псэр арщ. Ар къызэрыкӀуэнур зэхэфхащ. Ар дунейм къытехьакӀэщ иджы[+].

4Фэ, си бынхэм хуэдэхэ, Тхьэм фрибынщ, бегъымбар нэпцӀхэми фатекӀуащ, фи гум илъ псэр мы дунейм и цӀыхухэм я гум илъ псэм нэхърэ нэхъ инщи. 5А бегъымбар нэпцӀхэр мы дуней хьэхум и бынхэщ. Аращи, ахэр мы дуней хьэхум и Ӏуэхугъуэхэм топсэлъыхь икӀи мы дуней хьэхум и цӀыхухэр абыхэм я псалъэхэм йодаӀуэ[+]. 6Ауэ дэ Тхьэм дрибынщ. Тхьэр зыщӀэ цӀыхур дэ къыдодаӀуэ, ауэ Тхьэм и быну щымытыр дэ къыдэдаӀуэркъым. Аращ щыпкъагъэм и Псэр зи гум илъри гъэпцӀагъэм и псэр зи гум илъри къыдэзыгъащӀэр[+].


Тхьэр фӀылъагъуныгъэщ

7ФӀыуэ слъагъухэ, фӀыуэ дызэрывгъэлъагъу, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фӀылъагъуныгъэр Тхьэм и деж къокӀ. ФӀылъагъуныгъэ зи гум илъ дэтхэнэри Тхьэм и бынщ икӀи абы Тхьэр зыхуэдэр ещӀэ[+]. 8ФӀылъагъуныгъэ зи гум имылъым Тхьэр зыхуэдэр ищӀэркъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэр езыр фӀылъагъуныгъэщ. 9Тхьэм фӀыуэ дызэрилъагъур мыпхуэдэу къытхуигъэнэӀуащ: ГъащӀэ къыдитын щхьэкӀэ, Тхьэм езым и Къуэ закъуэр дунейм къигъэкӀуащ[+]. 10ФӀылъагъуныгъэ жыхуэсӀэр Тхьэм дэ худиӀэ фӀылъагъуныгъэр аракъым, атӀэ Тхьэм фӀыуэ дэ дилъагъуу, ди гуэныхьхэр тхуэзыпшыныжын къурмэныпхъэ хъуну езым и Къуэр къызэригъэкӀуар арщ[+]. 11ФӀыуэ слъагъухэ, Тхьэм апхуэдизу фӀыуэ дызэрилъэгъуам щхьэкӀэ дэри фӀыуэ дызэрылъагъун хуейщ. 12Тхьэр зэи зыми нэкӀэ илъэгъуакъым, ауэ фӀыуэ дызэрылъагъумэ, Тхьэр ди псэм хэлъщ икӀи и фӀылъагъуныгъэр нэгъэсауэ ди гум илъщ[+].

13Тхьэм и псэм дызэрыщыщри езыри ди псэм зэрыхэлъри къыдэзыгъащӀэр Тхьэм ди гум кърилъхьа и Псэ ЛъапӀэр арщ[+]. 14Адэ лъапӀэм дунейм и цӀыхухэр мыкӀуэду къригъэлын щхьэкӀэ, езым и Къуэр къызэригъэкӀуар ди нэгу щӀэкӀащ икӀи абы щыхьэт дыхуохъу[+]. 15Хьисэ Тхьэм зэри-Къуэр зыщтэ цӀыхум и псэм Тхьэр хэлъщ, а цӀыхури Тхьэм и псэм щыщщ[+]. 16Апхуэдэу Тхьэм къытхуиӀэ фӀылъагъуныгъэр дощӀэ икӀи а фӀылъагъуныгъэм дыщогугъ.

Тхьэр фӀылъагъуныгъэщ. ФӀылъагъуныгъэр зи гум илъ цӀыхур Тхьэм и псэм щыщщ, Тхьэри а цӀыхум и псэм хэлъщ. 17Къемэтмахуэм гушхуэныгъэ диӀэн щхьэкӀэ, Тхьэм и фӀылъагъуныгъэр нэгъэсауэ ди гум илъщ, Мэссихь зэрыщытым хуэдэу, дэри мы дунейм дыщыщытщи[+]. 18Тхьэм и фӀылъагъуныгъэр зи гум илъыр шынэркъым, шынагъуэр фӀылъагъуныгъэ нэгъэсам щхьэщехри. Шынагъуэр къемэтмахуэм и гугъуехь шэчыным епхащ. Шынэ цӀыхум и гум фӀылъагъуныгъэ нэгъэсар илъкъым.

19Тхьэм япэщӀыкӀэ дэ фӀыуэ дызэрилъэгъуам щхьэкӀэ дэ ди гуми фӀылъагъуныгъэ илъщ. 20Зыгуэрым, «Тхьэр фӀыуэ солъагъу», жиӀэ пэтми, и къуэшыр жагъуэу илъагъумэ, ар пцӀыупсщ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ нэкӀэ илъэгъуа и къуэшыр фӀыуэ зымылъагъум, нэкӀэ имылъэгъуа Тхьэр фӀыуэ илъагъун лъэкӀынукъым[+]. 21Тхьэм мы унафэр къытхуищӀащ: Тхьэр фӀыуэ зылъагъум и къуэшри фӀыуэ илъагъун хуейщ[+].

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Дунейм текӀуэр фӀэщхъуныгъэращ

1Хьисэ зэры-МэссихьымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэр Тхьэм и бынщ. Адэр фӀыуэ зылъагъу дэтхэнэми абы и къуэри фӀыуэ елъагъу[+]. 2Тхьэм и бынхэр фӀыуэ зэрытлъагъур дэзыгъащӀэр Тхьэр фӀыуэ зэрытлъагъумрэ и унафэхэр зэрыдгъэзащӀэмрэщ[+]. 3Тхьэр фӀыуэ тлъагъумэ, и унафэхэр дгъэзэщӀэнущ. И унафэхэри гугъукъым[+]. 4Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и быну щыт дэтхэнэри дуней гуэныхьхэм токӀуэ. Мы дуней гуэныхьхэм дазэрытекӀуэр ди фӀэщхъуныгъэр арщ[+]. 5Хэт дунейм текӀуэр? Хьисэ Тхьэм зэри-Къуэр зи фӀэщ хъур ар къудейрщ[+].


Къуэ лъапӀэм теухуа щыхьэтыгъэр

6Хьисэ Мэссихьыращ псыкӀи[*] лъыкӀи[*] къэкӀуар. Псы къудейкӀэ къэкӀуакъым, атӀэ псырэ лъырэкӀэщ.* Тхьэм и Псэ ЛъапӀэращ щыхьэт хуэхъур, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэращ щыпкъагъэр[+]. 7Уафэм щыхьэт щыхъухэр щы мэхъу: Адэ лъапӀэр, Тхьэм и псалъэр, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр. А щыри зыщ. 8ЩӀылъэм щыхьэт щыхъухэри щы мэхъу: Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр, псыр, лъыр; а щыми къыжаӀэр зэтохуэ. 9ЦӀыхухэм я щыхьэтыгъэр додэ, ауэ Тхьэм и щыхьэтыгъэр нэхъ лъапӀэщ, а щыхьэтыгъэр езы Тхьэм и Къуэм хуищӀа щыхьэтыгъэщи[+]. 10Тхьэм и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыхум и гум щыхьэтыгъэр илъщ. ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зимыӀэ цӀыхум Тхьэр пцӀыупсу жеӀэ, Тхьэм езым и Къуэм хуищӀа щыхьэтыгъэр и фӀэщ хъуакъыми[+]. 11Щыхьэтыгъэр мыращ: Тхьэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ къыдитащ икӀи а мыкӀуэдыжын гъащӀэр Тхьэм езым и Къуэм къыдитыну ищӀащ[+]. 12Къуэ лъапӀэр зи псэм хэлъ цӀыхум апхуэдэ гъащӀэр иӀэщ. Къуэ лъапӀэр зи псэм хэмылъым а гъащӀэр иӀэкъым.


МыкӀуэдыжын гъащӀэр

13Фэ, Тхьэм и Къуэм и цӀэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм, мыкӀуэдыжын гъащӀэ зэрывиӀэр фщӀэн щхьэкӀэ, мы Ӏуэхугъуэхэр ныфхузотх[+]. 14Тхьэр зэрыхуейм тету Ӏуэхугъуэ гуэркӀэ делъэӀумэ, дызэрызэхихынур дощӀэри, езым гушхуэныгъэкӀэ гъунэгъу дыхуохъу[+]. 15СыткӀэ делъэӀуми, дызэрызэхихынур дощӀэри, дызэрелъэӀуар диӀэ зэрыхъуар дощӀэ.

16И къэушым ажал къызыхэмыкӀ гуэныхь ищӀэу зылъагъур Тхьэм ирелъэӀу, Тхьэм а къуэшым гъащӀэ къритынущ – ажал къызыхэмыкӀ гуэныхь зыщӀар аращ жыхуэсӀэр. Ажал къызыхэкӀ гуэныхьри щыӀэщ. Апхуэдэ гуэныхьыр къыхуигъэгъун щхьэкӀэ, Тхьэм ирелъэӀу жысӀэркъым[+]. 17Къуаншагъэ псори гуэныхьщ, ауэ ажал къызыхэмыкӀ гуэныхьи щыӀэщ.

18Тхьэм и бын хъуам гуэныхь щӀэным пэӀэщӀэ зэрызищӀар дощӀэ; Тхьэм и быныр зыхуосакъыж,[*] шейтӀанри абы еӀусэнукъым[+]. 19Дэ Тхьэм дызэрибыныр дощӀэ, дуней псори шейтӀаным и ӀэмыщӀэ зэрилъри дощӀэ[+]. 20Тхьэм и Къуэр къакӀуэу, Тхьэ пэжыр тщӀэну зэхэщӀыкӀ къызэрыдитари дощӀэ. Щыпкъагъэр Зигу Илъыр ди псэм щыщщ – Тхьэм и Къуэу Хьисэ Мэссихьыр арщ. Ар Тхьэ щыпкъэу щытщ икӀи цӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ езытыр аращ[+].

21Фэ, си бын хуэдэхэ, тхьэ нэпцӀхэм защыфхъумэ. Ӏэмин[+].

### 2 Иуан

#### 2 Иуан

2 Иуан


[1]


#### 1


АПОСТОЛ ИУАН И ЕТӀУАНЭ ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэм сащыщщ,[*] Тхьэм и нэфӀ зыщыхуа уэ гуащэ лъапӀэм, пэжыгъэкӀэ фӀыуэ слъагъу уи бынхэм[*] мы тхылъыр ныфхузотх. Фэ фӀыуэ фызылъагъур сэ си закъуэкъым, щыпкъагъэр зэзыгъэщӀа псоми фӀыуэ фалъагъу[+]. 2Щыпкъагъэр ди гум зэрилъым, игъащӀэкӀи зэрилъынум къыхэкӀкӀэ фэ фӀыуэ фыдолъагъу.

3Тхьэуэ Адэ лъапӀэмрэ Адэ лъапӀэм и Къуэу Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэ, гущӀэгъуныгъэшхуэ, гузэгъэгъуэ дэ, щыпкъагъэр зыщӀэхэм икӀи фӀыуэ зэрылъагъухэм, къытлърес[+].


Щыпкъагъэмрэ фӀылъагъуныгъэмрэ

4Адэ лъапӀэм унафэ къызэрытхуищӀам хуэдэу, уи бынхэм ящыщ зыкъом щыпкъагъэм тету псэууэ щыслъагъум, куэду сыгуфӀащ[+]. 5Иджы, гуащэ лъапӀэ, сынолъэӀу: ФӀыуэ дызэрывгъэлъагъу. Ар унафэщӀэм хуэдэу ныпхуэстхыркъым, ар япэм къыщыщӀэдзауэ диӀа унафэу щытщ[+]. 6Тхьэм и унафэхэм тету дыпсэунырщ фӀылъагъуныгъэкӀэ сызэджэр. Ипэ дыдэм къыщыщӀэдзауэ зэхэфха унафэр фӀылъагъуныгъэм фытету фызэрыпсэур арщ[+].

7Хьисэ Мэссихь дунейм цӀыхуу къызэрыкӀуар зымыдэ цӀыху куэд – адрей цӀыхухэр къэзыгъапцӀэхэр дунейм къытехьащ. Апхуэдэ цӀыхухэр гъэпцӀакӀуэщ икӀи Антихристхэщ[+]. 8Фэ фщӀа Ӏуэхур фымыгъэкӀуэд икӀи фи ӀыхьэфӀыр ирикъуауэ вгъуэтын щхьэкӀэ, фызыхуэсакъыж[+]. 9Мэссихь дигъэщӀа Ӏуэхугъуэхэм епцӀыжьауэ, абыхэм текӀ дэтхэнэми и псэм Тхьэр хэлъкъым, ауэ Мэссихь дигъэщӀа Ӏуэхугъуэхэм сыт щыгъуи тет цӀыхум и псэм Адэ лъапӀэри Къуэ лъапӀэри хэлъщ[+]. 10Фи деж зыгуэр къакӀуэу, Мэссихь дигъэщӀа Ӏуэхугъуэхэм яхуэмыдэ фигъэлэжьмэ, ар фи унэм щӀэвмыгъэхьэ, фӀэхъуси евмых[+]. 11Абы фӀэхъус езыхым а цӀыхум илэжь Ӏуэху щӀэпхъаджэхэмкӀэ и Ӏыхьэгъу хуохъу.


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

12Ныфхуэстхыну сиӀэр куэдщ иджыри, ауэ тхылъымпӀэрэ шакъэкӀэ нэстхыну сыхуейкъым. Ди гуфӀэгъуэр нэгъэса хъун щхьэкӀэ, фи деж сэ сынакӀуэу дызэбгъэдэтӀысхьэу дызэпсэлъэным сыщогугъ[+].

13Тхьэм къыхиха уи шыпхъум и бынхэм[*] фӀэхъус къыуахыж. Ӏэмин.

### 3 Иуан

#### 3 Иуан

3 Иуан


[1]


#### 1


АПОСТОЛ ИУАН И ЕЩАНЭ ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэм сащыщщ,[*] пэжыгъэкӀэ фӀыуэ слъагъу уэ, Гай лъапӀэм, мы тхылъыр ныпхузотх[+].

2Си тӀасэ, уи псэуныгъэ фӀыуэ, утхъэжу упсэуну Тхьэм солъэӀу, уигурэ уи псэрэ зэрыпсэхум хуэдэу. 3Къуэш гуэрхэр къакӀуэу, уи щыпкъагъэм тепсэлъыхьу, щыпкъагъэм утету узэрыпсэум щыхьэт зэрытехъуам куэду сригуфӀащ. 4Си бынхэр щыпкъагъэм тету зэрыпсэур щызэхэсхкӀэ, абы нэхърэ нэхъ гуфӀэгъуэшхуэ сиӀэкъым[+].

5Си тӀасэ, къуэшхэми хамэхэми фӀыуэ яхуэблэжымкӀэ щыпкъагъэ уи гум илъу уощӀ[+]. 6Ахэр члисэ зэхуэсым и пащхьэм уи фӀылъагъуныгъэм щыхьэт щытехъуащ. Тхьэм зэрыфӀэзахуэм хуэдэу, я гъуэгумкӀэ абыхэм дэӀэпыкъуэгъу уахуэхъумэ, фӀы пщӀауэ арщ. 7Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а къуэшхэм фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэм дэӀэпыкъуныгъэ щымыгугъыу, Мэссихь и цӀэм щхьэкӀэ гъуэгум техьащ. 8Аращи, апхуэдэ цӀыхухэм дэӀэпыкъуэгъу дахуэхъун хуейщ, пэжыгъэм хуащӀэ ӀуэхумкӀэ гъусэ дахуэхъун щхьэкӀэ[+].


Диотрефрэ Димитрийрэ

9Члисэ зэхуэсым тхылъ хуэстхащ, ауэ Диотрефу абыхэм пашэ яхуэхъуну хуейм дидэркъым. 10Аращи, сынакӀуэмэ, абы ищӀэ Ӏуэхухэр къэзгъэнэхуэнущ, ар псалъэ дыджкӀэ къызэрыттепсэлъыхьым щхьэкӀэ. Абы къыщымынэу, къуэшхэр иригъэблэгъэн идэркъым, езыгъэблэгъэну хуейхэми яхуимыдэу япоув икӀи члисэ зэхуэсым яхехуж.

11Си тӀасэ, мыхъумыщӀэ зылэжьхэм я лъэужьым уримыкӀуэу, фӀыгъуэ зылэжьхэм я лъэужьым ирикӀуэ. ФӀыгъуэ зылэжьыр Тхьэм и бынщ. МыхъумыщӀэ зылэжьым Тхьэм фӀэщхъуныгъэ хуиӀэкъым[+]. 12ЦӀыху псори Димитрий фӀыкӀэ щыхьэт хуохъу, езы щыпкъагъэри фӀыкӀэ абы щыхьэт къыхуохъу. Дэри фӀыкӀэ щыхьэт дыхуохъу, ди щыхьэтыгъэри зэрыпэжыр уэ уощӀэ[+].


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

13Ныпхуэстхыныр куэд мэхъу, ауэ къалэмрэ шакъэкӀэ нэстхыну сыхуейкъым[+]. 14ЩӀэхыу услъагъуу, итӀанэ дызэбгъэдэтӀысхьэу дызэпсэлъэну сыщогугъ.

15Уигу ирезагъэ. МыбыкӀэ щыӀэ ныбжьэгъухэм фӀэхъус къыуахыж. АбыкӀэ щыӀэ ныбжьэгъухэм зырызу фӀэхъус схуехыжи, я Ӏэхэри схуэубыдыж. Ӏэмин.

### Иудэ

#### Иудэ

Иудэ


[1]


#### 1


АПОСТОЛ ИУДЭ И ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Иудэщ, Хьисэ Мэссихь сыхуолажьэ, Екъуб[*] срикъуэшщ.

Тхьэуэ Адэ лъапӀэм и бынхэм ящыщ хъуну хуриджауэ, зигу игъэкъабзэу, Хьисэ Мэссихь къихъумэхэм мы тхылъыр ныфхузотх[+].

2Тхьэм къыбгъэдэкӀыу гущӀэгъушхуэ, гузэгъэгъуэшхуэ, фӀылъагъуныгъэшхуэ къыфлърес[+].


Дин егъэджакӀуэ нэпцӀхэр


(2 Петр 2:1-17)

3ФӀыуэ слъагъухэ, фэри дэри дымыкӀуэду Тхьэм дыкъызэрыригъэлам теухуауэ куэд ныфхуэстхыну сыхуеящ. Ауэ Тхьэм езым и цӀыху лъапӀэхэм я ӀэмыщӀэм кърилъхьа фӀэщхъуныгъэм быдэу фытетыну сынывэлъэӀун щхьэкӀэ, итӀанэ нэхъ иужькӀэ ныфхуэстхын хуейуэ къэслъытащ[+]. 4Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыху гуэрхэм фымыщӀэххэу зыкъыфхагъэзэрыхьащ. Тхьэм ахэр зэригъэкъуэншэнур и псалъэ тхахэм куэд щӀауэ хэтщ. Тхьэм и фӀэлӀыкӀ абыхэм я гум илъкъым. Ди Тхьэм и нэфӀ цӀыхухэм къазэрыщыхуэм и хъыбарыр къагъэсэбэп абыхэм, мыхъумыщӀэ псэукӀэм зратын щхьэкӀэ. Ди пашэ икӀи ди Зиусхьэн закъуэ Хьисэ Мэссихьыр ягукӀэ ящтэркъым[+].

5Мыр фщӀэми, фи гум къэзгъэкӀыжыну сыхуейщ: Зиусхьэным езым и лъэпкъыр Мысыр къэралым къришыжу, мыкӀуэду къригъэлауэ щытми,[*] абыхэм ящыщу фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэр иужькӀэ игъэкӀуэдащ.*[+] 6Тепщэныгъэ зыщаӀэ щӀыпӀэр къэзыгъэна мелыӀычу, Тхьэм къарита щӀыпӀэм икӀахэр Тхьэм цӀыхухэм хьэкум щатрищӀыхьыну махуэшхуэм нэсыху игъащӀэкӀэ мыкӀуэдыжын Ӏэхъулъэхъухэр ярылъу кӀыфӀыгъэм хегъэт[+]. 7Апхуэдэу Содом, Ӏаморэ къалэхэм[*] я цӀыхухэмрэ а къалэхэм я Ӏэшэлъашэхэм ит къалэхэм дэс цӀыхухэмрэ зинэри цӀыхухэм ямыщӀапхъэ емыкӀу Ӏуэхухэри ящӀэу щытащ. ЗэикӀ мыункӀыфӀыжын мафӀэм и гугъуехьышхуэр Тхьэм абыхэм яригъэшэчурэ, абыхэм я гъуэгу дримыкӀуэн щхьэкӀэ, ахэр щапхъэ къытхуищӀащ[+].

8Апхуэдэу, я нэкъыфӀэщӀхэм щхьэкӀэ мы цӀыхухэм япкъхэр ягъэуфӀей; тепщэныгъэ зиӀэхэр ядэркъым, уафэм щӀыхьышхуэ щызиӀэхэми хуошхыдэ[+]. 9Япэ мелыӀычу Михаилрэ шейтӀанымрэ Мусэ бегъымбарым и хьэдэр щызэпаубыдам щыгъуэ Михаил шейтӀаныр псалъэ ткӀыбжькӀэ игъэкъуэншэну тегушхуакъым, «Зиусхьэным къыпхуремыдэ!» жриӀа къудейщ[+]. 10А цӀыхухэр зыри зыхамыщӀыкӀ Ӏуэхугъуэхэми хущӀоджэ; ауэ акъыл зимыӀэ хьэкӀэкхъуэкӀэхэм езыхэм къыдалъхуауэ я хьэлкӀэ Ӏуэхугъуэхэр зэрызыхащӀыкӀым хуэдэу, а цӀыхухэм зыхащӀыкӀ Ӏуэхугъуэхэр арщ ахэр зытеунахъуэр[+].

11Ахэр гъуэгу мыгъуэ теуващ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Каин[*] и гъуэгу техьащ, Билеам[*] зи цӀэм зэрищӀам хуэдэу, абыхэми ахъшэ щхьэкӀэ бзаджагъэ ящӀэ, Корейм[*] хуэдэу я ерыщыгъэкӀэ мэкӀуэдыж[+].

12ФыщызэдэшхэкӀэ, апхуэдэ цӀыхухэр фэркӀэ укӀытэгъуэ мэхъу: КъыщывдэшхэкӀэ нэмыс яхэлъкъым, загъэнщӀыркъым. Ахэр уэшх къызыхэмыкӀыу, жьым зэрихуэ пшэхэм хуэдэщ. Бжьыхьэм зыри къызыпымыкӀэу, зи лъабжьэр къыхатхъауэ, тӀэу лӀа жыгхэрщ зыхуэдэр ахэр[+]. 13Зи фӀейр дэзыдзей толъкъунхэм яхуэдэщ, вагъуэ гъуэщахэу кӀыфӀыгъэм и кууупӀэр Тхьэм игъащӀэкӀэ къызыхуигъэнахэм яхуэдэщ.

14Еныху бегъымбару Ӏэдэм зи цӀэм къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщу еханэм и гум Тхьэм кърилъхьэ псалъэхэр жиӀэурэ, а цӀыхухэм теухуауэ мыпхуэдэу жиӀащ: «ФыкъэдаӀуэ, бжыгъэ зимыӀэ мелыӀыч лъапӀэхэр и гъусэу Зиусхьэныр къэкӀуэнущ[+]. 15КъыщӀэкӀуэнур цӀыху псоми хьэкум ятрищӀыхьыну аращ икӀи абыхэм ящыщу Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зигу имылъ псоми я къуаншагъэ псори яригъэлъагъуну арщ. Тхьэм и фӀэлӀыкӀ я гум имылъу, бзаджагъэ Ӏуэхугъуэу ялэжьа псом щхьэкӀи, псалъэ Ӏейуэ Зиусхьэным теухуауэ жаӀа псом щхьэкӀи къуаншэ зэрыхъуар а гуэныхьыщӀэ цӀыхуу Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зигу имылъхэм яригъэлъагъунущ». 16Ахэр зыкӀи мыарэзыуэ, тхьэусыхэ зэпытщ. Я хъуэпсэныгъэ Ӏейхэм кърашэкӀыу мэпсэухэр. Я жьэм псалъэ дыгъэлхэм нэмыщӀ, къажьэдэкӀыркъым. ЦӀыхухэм я фӀагъ зрагъэкӀын щхьэкӀэ, абыхэм ящотхъу[+].


Теубыдагъэ зивгъэӀэ

17Ауэ фэ, фӀыуэ слъагъухэ, ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихь и апостолхэм[*] къэхъуну къыжаӀа Ӏуэхугъуэхэр фи гум къэвгъэкӀыж[+]. 18КъывжаӀар мыращ: Мы дунейм и иужьрей зэманым щӀэнэкӀакӀуэу зи мурад Ӏейхэм хуэпсэухэр къэхутэнущ. 19Мыпхуэдэ цӀыхухэращ фызэгурызымыгъаӀуэр. Абыхэм къыдалъхуауэ я хьэлым къызэрыришэкӀым тету псэухэм, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр я гум илъкъым[+].

20Ауэ фэ, фӀыуэ слъагъухэ, гурэ псэкӀэ нэхъ къару зыхуэвгъуэтыжу, фи фӀэщхъуныгъэ лъапӀэ дыдэм и щыпкъагъэм фызэрытетыным фыхущӀэкъу. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ Тхьэм фелъэӀу[+]. 21Ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихь гущӀэгъу къыфхуищӀу, мыкӀуэдыжын гъащӀэ къызэрывитынум фыпэплъэ, Тхьэм и фӀылъагъуныгъэм зыхэвмыгъэн[+]. 22ЗэхэщӀыкӀ зивгъэӀи, ди фӀэщхъуныгъэмкӀэ шэч зиӀэ цӀыхухэм гущӀэгъу яхуэфщӀ. 23НэгъуэщӀхэри мафӀэм къыхэфшыжи,[*] мыкӀуэду къевгъэл. ИтӀанэ нэгъуэщӀ цӀыхухэми фахуэсакъыурэ, гущӀэгъу яхуэфщӀ.[*] Япкъхэм ягъэуфӀея щыгъынхэми пэӀэщӀэ зыфщӀ[+].


Тхьэм щӀыхь хуэдвгъэщӀ

24И гъуэгум фытекӀыным Тхьэм фыщихъумэн лъэкӀынущ, лажьи фимыӀэу, гуфӀэгъуэшхуи фиӀэу, езы щӀыхьышхуэ ЗиӀэм и пащхьэм фригъэувэн лъэкӀынущ[+]. 25Хьисэ Мэссихь къыпкъырыкӀыу дэ дымыкӀуэду дыкъезыгъэла Тхьэ закъуэм щӀыхьышхуэр, лъэщыгъуэр, лъэкӀыныгъэшхуэр, тепщэныгъэшхуэр ейщ лъэхъэнэ псоми япэми, иджыри, игъащӀэкӀи. Ӏэмин.

### Рим

#### Рим

Рим


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀЭЩХЪУНЫГЪЭ ЯӀЭУ РИМ КЪАЛЭМ ДЭСХЭМ АПОСТОЛ ПАУЛ ЯХУИТХА ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Паулщ, Хьисэ Мэссихь сыхуолажьэ. Мэссихь и апостол[*] сыхъуну Тхьэм сыкъыхуриджэри, езым деж къикӀ хъыбарыфӀыр[*] цӀыхухэм яхуэсӀуэтэну сигъэуващ. 2А хъыбарыфӀымкӀэ Тхьэм и бегъымбархэм я жьэкӀэ цӀыхухэр игъэгугъащ, и псалъэ тха лъапӀэхэм[*] зэрыхэтым хуэдэу[+]. 3А хъыбарыфӀыр зытеухуар и Къуэращ. Ар цӀыхуу къэхъуауэ, Даут пащтыхьым къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщащ[+]. 4Хьисэ лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжамкӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм ар Тхьэм зэри-Къуэр лъэщыгъэкӀэ къигъэнэхуащ. Аращ Хьисэ Мэссихьу дэ ди Зиусхьэныр. 5Мэссихь къыпкъырыкӀыу Тхьэм и нэфӀ къысщихуэри, Мэссихь и цӀэкӀэ лъэпкъ псоми фӀэщхъуныгъэ яӀэ згъэхъуу, езым езгъэдэӀуэн щхьэкӀэ, апостолу сигъэуващ[+]. 6Фэри абыхэм фащыщщ, Хьисэ Мэссихь и бынхэм ящыщ фыхъуну фэри фыкъыхуриджащ.

7Фэ, Рим къалэм дэсу, Тхьэм фӀыуэ илъагъуу, и цӀыху лъапӀэхэм ящыщ хъуну къыхуриджахэм, мы тхылъыр ныфхузотх.

Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыфлърес[+].


Паул Рим къалэм кӀуэну зэрыхуеяр

8Псом япэрауэ, фи фӀэщхъуныгъэм и хъыбарыр дунейм дэнэкӀи цӀыхухэм зэрыщаӀуатэм щхьэкӀэ, Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ фэ псоми папщӀэ Тхьэм фӀыщӀэ хузощӀ,[+] 9сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и Къуэм теухуа хъыбарыфӀыр цӀыхухэм яхуэсӀуатэурэ, си гур етауэ сызыхуэлажьэр си щыхьэтщ. Абы селъэӀу щыхъукӀэ, фи гугъу зэпымыууэ зэрысщӀымкӀэ ар си щыхьэтщ[+]. 10Тхьэм жиӀэмэ, фи деж икӀэм-икӀэжым сынэкӀуэну къызэхъулӀэнкӀэ солъэӀу[+].

11Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къыбгъэдэкӀыу, фигухэр зыгъэбыдэн фӀыгъуэ гуэр фэзгъэгъуэтын щхьэкӀэ, фыслъагъуну куэду сыхуейщ. 12А зы фӀэщхъуныгъэу диӀэмкӀэ дызэрыгъэгушхуэныращ жыхуэсӀэр. 13Фи деж сынэкӀуэну куэдрэ си гум илъу зэрыщытар фщӀэн хуейщ, си къуэшхэ, ауэ иджыри къэс Ӏуэху гуэр къыслъыкъуэкӀыурэ къекӀуэкӀащ. НэгъуэщӀ лъэпкъхэм я деж фӀыгъуэ къызыхэкӀ Ӏуэху зэрыщысщӀам хуэдэу, фи дежи Ӏуэху щызлэжыну сыхуейщ[+].

14Алыджхэми, нэгъуэщӀ лъэпкъхэми, зэхэщӀыкӀ зиӀэхэми зимыӀэхэми си фӀагъ езгъэкӀыну си пщэм дэлъщ[+]. 15Аращ фэ, Рим къалэм дэсхэми, хъыбарыфӀыр ныфхуэсӀуэтэну куэду сыщӀыхуеяр.


ХъыбарыфӀым и лъэкӀыныгъэр

16Мэссихь теухуа хъыбарыфӀым сытеукӀытыхьыркъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ хъыбарыфӀыр аращ Тхьэм и лъэкӀыныгъэу фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэри мыкӀуэду къезыгъэлыр – япэщӀыкӀэ журтыр, итӀанэ мыжуртыр[+]. 17Тхьэм цӀыхум щыпкъагъэ иӀэу зэрилъытэ гъуэгур хъыбарыфӀым къегъэнахуэ. Япэм къыщыщӀэдзауэ и кӀэм нэсыху а Ӏуэхугъуэр зэщӀа зэрыхъур фӀэщхъуныгъэм и гъуэгукӀэщ, Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*] «ФӀэщхъуныгъэ зэриӀэм щхьэкӀэ, Тхьэм дежкӀэ щыпкъагъэ зиӀэр псэунущ»[+].


Тхьэм дежкӀэ цӀыху псоми къуаншагъэ яӀэщ

18Тхьэм и фӀэлӀыкӀ цӀыхухэм я гум зэримылъым икӀи я бзаджагъэ псоми щхьэкӀэ, уафэм къех и губжьыр Тхьэм къегъэнахуэ, я бзаджагъэкӀэ цӀыхухэм щыпкъагъэр ягъэпщкӀуну и ужь итщи[+]. 19Тхьэм теухуауэ цӀыхухэм ящӀэфынур абыхэмкӀэ нахуэщ, Тхьэм ар къахуигъэнэхуащ[+]. 20Тхьэм дунейр къыщигъэщӀам къыщыщӀэдзауэ езым и хьэл-щэну ямылъагъуфым Тхьэм къигъэщӀахэмкӀэ цӀыхухэм нахуэу гу лъатэн ялъокӀ. Езым и хьэл-щэн ямылъагъуфу жыхуэсӀэр и лъэкӀыныгъэшхуэу мыкӀуэдыжынур аращ, езыр Тхьэуэ зэрыщытри аращ. Аращи, цӀыхухэм зызэрагъэхеин зыри щыӀэкъым[+].

21Тхьэр ящӀэу щыт пэтми, Тхьэм хуэфащэ лъытэныгъэри щӀыхьышхуэри хуащӀакъым. Ауэ я гупсысэхэр пщӀэншэ хъуащ, зэхэщӀыкӀ зимыӀэ ягухэри кӀыфӀу къэнащ[+]. 22АкъылыфӀагъэ яӀэ къафӀэщӀыжурэ, зэхэщӀыкӀ ямыӀэу къыщӀэкӀащ[+]. 23ЦӀыхухэм щӀыхьышхуэ зиӀэ Тхьэуэ мыкӀуэдыжынур ямыгъэлъапӀэу щытащ. Тхьэм хуагъадэу, езыхэм я ӀэкӀэ ящӀа тхьэ нэпцӀхэр Тхьэм и пӀэкӀэ ягъэлъэпӀащ цӀыхухэм. А тхьэ нэпцӀхэр къуалэбзухэм, лъакъуиплӀкӀэ зекӀуэхэм, ныбэгукӀэ къэзыпщхьхэм яхуэдэу щытащ[+].

24Аращи, абыхэм ягухэр Ӏуэху мыхъунхэм ящӀэхъуэпсу, япкъхэмкӀэ мыхъун зращӀэжыну, фӀеигъэм хэту Тхьэм ахэр къигъэнащ[+]. 25Тхьэм и щыпкъагъэм и пӀэ пцӀыр ирагъэуващ. ЩыӀэ псори къэзыгъэщӀа Тхьэр ямыгъэлъапӀэу икӀи абы хуэмылажьэу, Тхьэм къигъэщӀахэр ягъэлъэпӀащ икӀи абыхэм яхуэлэжьащ. Езы Тхьэм мыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэр ейщ. Ӏэмин.

26Аращи, ягухэр зыщӀэхъуэпс мыхъун Ӏуэхухэм яхэтыну Тхьэм ахэр къигъэнащ. Я цӀыхубзхэри хабзэм текӀри, зым адрейм мыхъун ирищӀащ[+]. 27ЦӀыхухъухэри хабзэм текӀри, я фызхэм екӀуэлӀэныр щагъэтри, зы лӀыр адрей лӀым щӀэхъуэпс хъуащ. Апхуэдэу цӀыхухъухэми мыхъун зэращӀэжри, япкъхэмкӀэ Ӏуэху фейм хуэфащэр ягъуэтыжащ.

28Абы нэмыщӀу, Тхьэр ящӀэну зэрамыдам щхьэкӀэ, емыкӀу Ӏуэхухэр ящӀэну акъыл пхэнж яӀэу Тхьэм ахэр къигъэнащ. 29Мыщыпкъагъэ псори, зинэ псори, гъэпцӀагъэ псори, нэпсеягъэ псори, бзаджагъэ псори ягухэм ярыз хъуащ. Фыгъуэныр, цӀыху укӀыныр, зэщыхьэныр, пцӀы упсыныр, лъагъу мыхъуныр я гум илъ зэпытщ. 30Ахэр бзэгузехьэщ, цӀыхухэм ӀейкӀэ ятопсэлъыхь, Тхьэр жагъуэу ялъагъу, цӀыхухэм ягу зрагъабгъэ, зыщотхъуж, загъэпагэ, бзаджагъэхэр къагупсыс икӀи я адэ-анэхэм яхуэӀурыщӀэркъым. 31ЗэхэщӀыкӀ яӀэкъым, я псалъэхэр ягъэзащӀэркъым, гухуабагъи яӀэкъым, зэкӀужыныгъэри гущӀэгъуныгъэри зищӀысри ящӀэркъым[+]. 32А цӀыхухэр Тхьэм и хьэкум захуэм – апхуэдэ Ӏуэхухэр зыщӀэхэм укӀ зэрахуэфащэм – щыгъуазэщ. Апхуэдэу щыт пэтми, езыхэм апхуэдэ Ӏуэхухэр зэращӀэм и мызакъуэу, а Ӏуэхухэр зылэжьхэр ягъэзахуэ[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм цӀыхухэм хьэкум зэратрищӀыхьыр захуагъэкӀэщ

1Уэ хэт ущыщми, нэгъуэщӀ зыгуэр бгъэкъуаншэмэ, зызэрыбгъэхеижын зыри щыӀэкъым. Адрейр зэрыбгъэкъуаншэмкӀэ уэ зыбогъэкъуэншэж, адрейр зэрыбгъэкъуаншэ Ӏуэхухэр уэри уолэжьри[+]. 2Апхуэдэ Ӏуэху зылэжьхэм Тхьэм щыпкъагъэм тету хьэкум зэратрищӀыхьынур дощӀэ. 3Ауэ а Ӏуэхухэр зылэжьхэр уэ бгъэкъуаншэу щыт пэтми, итӀани абыхэм ящӀам хуэдэ уэри пщӀэмэ, Тхьэм хьэкум къыптримыщӀыхьыну уи гугъэрэ? 4Е Тхьэм и фӀыгъуэшхуэри, и гущабагъэшхуэри, и шыӀэныгъэшхуэри гулъытэншэу къэбгъанэу ара? Уэ гуэныхьу пщӀахэм уахущӀегъуэжыну Тхьэм и фӀыгъуэшхуэкӀэ Ӏэмал къызэрыуитыр къыбгурыӀуэркъэ[+]?

5Уэ уи ерыщыгъэкӀи уигукӀэ уи гуэныхьхэм узэрахущӀемыгъуэжым щхьэкӀи Тхьэм и губжьымрэ и хьэкум захуэмрэ къыщылъэгъуэну махуэм деж Тхьэм губжьу къыптрилъхьэнум хыбогъахъуэ[+]. 6Тхьэм хэти и Ӏуэхухэм яхуэфащэр иритынущ. 7ФӀы щӀэным хэт зэпыту щӀыхьышхуэм, лъытэныгъэшхуэм, мылӀэныгъэм я ужь итхэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ яритынущ. 8Ауэ цӀыху ерыщу, щыпкъагъэм хуэмыӀурыщӀэу, бзаджагъэм хуэӀурыщӀэхэм Тхьэм и губжьышхуэр къалъигъэӀэсынущ. 9Тхьэм бзаджагъэ зыщӀэ дэтхэнэми гузэвэгъуэрэ гухэщӀрэ къылъигъэӀэсынущ, япэщӀыкӀэ журтым, итӀанэ мыжуртым[+]. 10Ауэ Тхьэм фӀы зыщӀэ дэтхэнэми щӀыхьи, лъытэныгъи, гузэгъэгъуи къылъигъэӀэсынущ, япэщӀыкӀэ журтым, итӀанэ мыжуртым[+]. 11Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэр цӀыхухэм я фэм емыплъу, цӀыху псори и зэхуэдэу щытщ[+].

12Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэ зимыӀэу, гуэныхь зыщӀа цӀыху псоми, Торэт хабзэр ямыӀауэ щыт пэтми, кӀуэдыжынущ ахэр. Торэт хабзэм и тепщэныгъэм щӀэту, гуэныхь зыщӀа цӀыху псори Торэт хабзэм тету Тхьэм игъэкъуэншэнущ[+]. 13Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Торэт хабзэм итхэр зэхэзыххэр аракъым Тхьэм дежкӀэ щыпкъагъэ зиӀэр, Торэт хабзэр зыгъэзащӀэхэращ[+]. 14Хамэ лъэпкъхэм[*] ящыщу Торэт хабзэр зимыӀэхэм гурыӀуэныгъэу яхэлъымкӀэ Торэт хабзэр щагъэзащӀэкӀэ, Торэт хабзэр яхэмылъ пэтми, хабзэр зыхуэдэр зэращӀэр къагъэлъагъуэ, 15Торэт хабзэм и унафэхэр я гум итхауэ зэрилъыр а цӀыхухэм наӀуэ ящӀри. Апхуэдэу зэрыщытым ягухэр щыхьэт хуохъу, а цӀыхухэм я гупсысэхэмкӀи зэ загъэкъуаншэ, зэ загъэхей. 16А Ӏуэхур апхуэдэу зэрыщытыр нахуэ хъунущ сэ цӀыхухэм яхуэсӀуатэ хъыбарыфӀым теухуауэ. Ар нахуэ щыхъунур Хьисэ Мэссихь къыпкъырыкӀыу Тхьэм цӀыхухэм я гум илъ щэхухэм хьэкум щатрищӀыхьыну махуэрщ.


Журтхэмрэ Торэт хабзэмрэ

17«Сэ сыжуртщ», жыбоӀэ. Торэт хабзэм ущогугъ, икӀи «Тхьэр сощӀэ», жыпӀэурэ узыщотхъуж[+]. 18Торэт хабзэм итхэр зэрыуагъэщӀам щхьэкӀэ Тхьэр зыхуейр уощӀэ, фӀыр зыхуэдэри зэхэпщӀыкӀын плъэкӀынущ. 19ЩӀэныгъэ псори щыпкъагъэ псори зэрыт Торэт хабзэр уи Ӏэм ӀэщӀэлъу, нэфхэм урагъуазэу, кӀыфӀыгъэм хэтхэми уранэхуу зыболъытэж[+]. 20ЩӀэныгъэ зимыӀэхэр зыгъэӀущынур уэрауэ, ныбжьыщӀэми Ӏуэхухэр езыгъэщӀэнур уэрауэ уигугъэжщ. 21НэгъуэщӀ цӀыхухэм Ӏуэхухэр ябогъащӀэ, ауэ уэ уи щхьэм ебгъэщӀэжрэ[+]? 22ЦӀыхухэм мыдыгъуэну яжыбоӀэ, уэ уи щхьэкӀэ удыгъуэрэ? «Зинэ умыщӀэ», цӀыхухэм яжыбоӀэ, уэ уи щхьэкӀэ зинэ пщӀэрэ? Тхьэ нэпцӀхэм я сурэтхэр зупэсыркъым, ауэ тхьэ нэпцӀхэм я сурэтхэр зыщӀэт унэхэр уэ уи щхьэкӀэ пхъунщӀэркъэ? 23Торэт хабзэр зэрыуиӀэм щхьэкӀэ узыщотхъуж, ауэ Торэт хабзэм итхэм узэрытекӀымкӀэ Тхьэр бгъэпудрэ? 24Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*] «Фэ фи лажьэкӀэ хамэ лъэпкъхэм щыщхэм Тхьэм и цӀэр ягъэулъий».

25Сунэт[*] уащӀауэ ущытыным пщӀэ иӀэщ, Торэт хабзэм итхэр щыбгъэзащӀэкӀэ. Ауэ Торэт хабзэм итхэм уатекӀмэ, сунэт уащӀа пэтми, сунэт ямыщӀам ухуэдэщ[+]. 26Сунэт ямыщӀа цӀыхум Торэт хабзэм и унафэхэр игъэзащӀэмэ, сунэт ямыщӀа пэтми, Тхьэм ар сунэт ящӀа цӀыхум хуэдэу ибжынукъэ[+]? 27Абы щыгъуэ сунэт ямыщӀа цӀыхуу Торэт хабзэм итхэр зыгъэзащӀэм уэ, сунэт ящӀар, уигъэкъуэншэнущ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Торэт хабзэу тхар уэ уи Ӏэм ӀэщӀэлъ икӀи сунэт уащӀа пэтми, Торэт хабзэм итхэм уатокӀри[+]. 28И теплъэкӀэ журтым хуэдэракъым журт пэжу щытыр, сунэту пкъым къыхэщу ящӀри аракъым сунэт пэжу щытыр[+]. 29Журт пэжу щытыр зигукӀэ журту щытыр арщ. Сунэт пэжу щытыр сунэту гум илъыр арщ. Ар къызыхэкӀыр тхар аракъым, атӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр арщ. Апхуэдэ цӀыхум и щӀыхьыр цӀыхум деж къикӀыркъым, атӀэ Тхьэм дежщ къыздикӀыр[+].

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Журту ущытыныр сыткӀэ зэрынэхъыфӀыр? Е сунэт уащӀыным сыт фӀагъыу къыхэкӀыр[+]? 2Лъэныкъуэ псомкӀи фӀагъыу къыхэкӀыр куэду инщ. Япэрауэ, Тхьэм и псалъэхэр зыӀэщӀилъхьар журтхэр арщ[+].

3Абыхэм ящыщ зыкъом мыщыпкъэу къыщӀэкӀамэ, абыхэм я мыщыпкъагъэм Тхьэм и щыпкъагъэр игъэкӀуэдыжыфыну[+]? 4Хьэуэ, игъэкӀуэдыжыфынукъым. Тхьэр сыт щыгъуи щыпкъэщ, ауэ дэтхэнэ цӀыхури пцӀыупсщ. Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

«Уэ, Тхьэ, псалъэу къыжыпӀэхэмкӀэ узахуэщ,
уагъэкъуаншэми, уи щыпкъагъэр нахуэ хъунущ»[+].

5Ди бзаджагъэм Тхьэр зэрыщыпкъэр нэхъ къигъэнахуэмэ, сыт жытӀэнур? И губжьыр къыщытлъыскӀэ, Тхьэр мызахуэу жытӀэну? Ахэр цӀыхубзэкӀэ къыжызоӀэ. 6Хьэуэ, ар хъуххэнукъым. Тхьэр захуэщ. Тхьэр мызахуэмэ, дунейм и цӀыхухэм дауэ хьэкум ятрищӀыхьыфыну? 7Зыгуэрым мыпхуэдэу жиӀэнкӀэ хъунущ: «Сэ си мыщыпкъагъэм Тхьэр зэрыщыпкъэр нэхъ къыхигъэщу, Тхьэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм нэхъыфӀу къаригъэлъагъумэ, гуэныхь зыщӀэм хуэдэу Тхьэм сыт сыщӀигъэкъуэншэнур?»[+] 8ИкӀи фӀы къыхэкӀын щхьэкӀэ, бзаджэ тщӀэн хуей? А псалъэ дыдэхэр ди жьэм къыжьэдэкӀауэ жаӀэурэ, цӀыху гуэрхэр ӀейкӀэ къыттопсэлъыхь. Тхьэм апхуэдэ цӀыхухэм яхуэфащэр яригъэпшыныжынущ[+].


Щыпкъагъэ зигу илъ цӀыху щыӀэкъым

9ИтӀанэ, дэ, журтхэр, нэгъуэщӀ цӀыхухэм нэхърэ дынэхъыфӀ? Хьэуэ, дэ зыкӀи дынэхъыфӀкъым. Журт псори нэгъуэщӀ лъэпкъ псори гуэныхьым и ӀэмыщӀэ зэрилъыр къэдгъэнэхуащ,[+] 10Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

«Щыпкъагъэ зигу илъ цӀыху зыри щыӀэкъым.
11ЗэхэщӀыкӀ зиӀэ цӀыхуи щыӀэкъым,
Тхьэм и гъуэгу лъыхъуэ цӀыхуи щыӀэкъым.
12Псори Тхьэм и гъуэгу текӀащ;
псоми пщӀэ ямыӀэж хъуащ.
ФӀы ищӀэуи зыри щыӀэкъым[+].
13Я джийхэр щхьэ зытемылъ кхъэлэгъунэ
фӀейхэм яхуэдэщ.
Я бзэхэмкӀэ цӀыхухэр къагъапцӀэ.
Блэм и щхъухьыр я бзэгупэм телъщ[+].
14Я жьэхэми хъуэнэным и дыджыр яжьэдэзщ[+].
15ЦӀыхум и лъыр ягъэжэн щхьэкӀэ,
а цӀыхухэр зэхэзожэ.
16Дэнэ кӀуэми, цӀыхухэр щагъэкӀуэд
икӀи гугъуехь щрагъэшэч.
17ЗэкӀужыныгъэм и гъуэгур ящӀэркъым.
18Тхьэм и фӀэлӀыкӀ я гум илъкъым»[+].

19Торэт хабзэм къыжиӀэр Торэт хабзэм тет цӀыхухэм зэражриӀэр дощӀэ. Апхуэдэу цӀыху псоми я жьэр яригъэубыда хъуащ икӀи дунейм тет цӀыху псори Тхьэм дежкӀэ къуаншэу къыщӀэкӀащ, 20сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Торэт хабзэм итхэр зэригъэзащӀэм папщӀэ Тхьэм дежкӀэ щыпкъагъэ иӀэ хъунукъым цӀыхум. Торэт хабзэращ гуэныхь зэрыдлэжьар къыдэзыгъэщӀэжыр[+].


ЦӀыхухэм фӀэщхъуныгъэмкӀэ Тхьэм дежкӀэ щыпкъагъэ яӀэ зэрыхъур

21Торэт хабзэм и Ӏуэху хэмылъу, Тхьэм цӀыхухэм щыпкъагъэ яӀэу зэрилъытэ гъуэгур къигъэнэхуащ иджы. Торэт хабзэмрэ бегъымбархэм къыжаӀахэмрэ[*] а гъуэгум щыхьэт хуохъу[+]. 22Хьисэ МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэу яӀэм и гъуэгуращ Тхьэм цӀыхухэм щыпкъагъэ яӀэу зэрилъытэ гъуэгур. МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псоми щыпкъагъэ яӀэу елъытэ Тхьэм. ЦӀыхур зэхэгъэж ищӀынукъым абы, 23сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыху псоми гуэныхь ящӀащ, Тхьэм деж къикӀ щӀыхьышхуэмкӀи Ӏыхьэ яӀэкъым[+]. 24Мэссихь Хьисэ абыхэм я щхьэхэр зэрищэхужам щхьэкӀэ Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ пщӀэ ямыту щыпкъагъэ яӀэу елъытэ[+]. 25ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр абы и лъыуэ жорым щыщӀэкӀынумкӀэ Тхьэм езым зригъэкӀужын щхьэкӀэ, Хьисэ къурмэныпхъэу игъэуващ. Тхьэр зэрызахуэр къигъэлъэгъуэну аращ Хьисэ къурмэныпхъэу щӀигъэувар. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэр гущабэщи, пасэм цӀыхухэм гуэныхьу ящӀахэр яригъэпшыныжыгъакъым[+]. 26Абы нэмыщӀу, Тхьэм Хьисэ къурмэныпхъэу щӀигъэувар иджырей зэманым езыр зэрызахуэр къигъэлъэгъуэн щхьэкӀэщ: Езым щыпкъагъэ зэриӀэри, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм щыпкъагъэ яӀэу зэрилъытэри Тхьэм апхуэдэу къегъэлъагъуэ.

27Абы щыгъуэ дызэрызыщытхъужыр къэна? Хьэуэ, къэнакъым. Дэтхэнэ хабзэра ар жызыӀэр? Дэ тщӀэн хуей Ӏуэхухэр жызыӀэ хабзэра? Хьэуэ, фӀэщхъуныгъэм и хабзэрщ[+]. 28Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхум фӀэщхъуныгъэ зэриӀэм къыхэкӀыу, Тхьэм а цӀыхум щыпкъагъэ иӀэу зэрилъытэр ди фӀэщ мэхъу. Торэт хабзэм и Ӏуэху абы хэлъкъым[+]. 29Тхьэр журтхэм я закъуэ зи Тхьэр, е нэгъуэщӀ лъэпкъхэми я Тхьэуи щыт? НэгъуэщӀ лъэпкъхэм я Тхьэуи щытщ[+]. 30Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зы Тхьэ закъуэм нэмыщӀ, щыӀэкъым. Сунэт ящӀахэм фӀэщхъуныгъэ зэраӀэм щхьэкӀэ, Тхьэм абыхэм щыпкъагъэ яӀэу илъытынущ, сунэт ямыщӀахэми я фӀэщхъуныгъэмкӀэ Тхьэм дежкӀэ щыпкъагъэ яӀэнущ[+]. 31Апхуэдэу жытӀэмэ Торэт хабзэр фӀэщхъуныгъэмкӀэ дгъэкӀуэдрэ? Хьэуэ, дгъэкӀуэдыркъым, атӀэ Торэт хабзэр догъэщыпкъэ[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Ибрэхьим и хъыбарым фӀэщхъуныгъэм къикӀыр къызэригъэнахуэр

1Ди адэшхуэ Ибрэхьим теухуауэ сыт жытӀэнур? Езыр-езыру сыт илэжьар? 2Ибрэхьим илэжьа Ӏуэхухэм щхьэкӀэ абы щыпкъагъэ иӀэу Тхьэм илъытатэмэ, Ибрэхьим зэрызыщытхъужын гуэр иӀэнт, ауэ Тхьэм дежкӀэ апхуэдэу щыткъым. 3Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэ тхахэм сыт хэтыр? Мыпхуэдэу хэтщ:[*] «Ибрэхьим ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэ хъуати, Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу илъытащ»[+].

4ЦӀыху гуэрым Ӏуэху щищӀэкӀэ, лэжьапщӀэр тыгъэу къратыркъым, атӀэ къилэжьащи, кърат. 5ФӀыщӀагъэхэм ящымыгугъ цӀыхуу ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэм и Ӏуэхур зытетыр мыращ: Гуэныхь зыщӀа цӀыхухэм щыпкъагъэ яӀэу илъытэн зылъэкӀ ТхьэмкӀэ а цӀыхум фӀэщхъуныгъэ зэриӀэм щхьэкӀэ, Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу илъытэнущ[+]. 6Аращ фӀыщӀагъэхэм я Ӏуэху хэмылъу, Тхьэм щыпкъагъэ зиӀэу илъытэ цӀыхур гъуэгу махуэ теувауэ Даут пащтыхьым щӀыжиӀар:[*][+]

7«Зи щӀэпхъаджагъэхэр Тхьэм зыхуигъэгъуауэ,
зи гуэныхьхэр зыхуигъэкӀуэда цӀыхухэр
гъуэгу махуэ теуващ.
8Зиусхьэным зи гуэныхьхэр зыхуимылъытэ
цӀыхур гъуэгу махуэ теуващ»[+].

9Гъуэгу махуэ теувахэр сунэт ящӀахэм я закъуэ, е сунэт ямыщӀахэри яхэт абыхэм? Сунэт ямыщӀахэри яхэтщ, Ибрэхьим фӀэщхъуныгъэ иӀэ зэрыхъуам щхьэкӀэ Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу илъытащи[+]. 10Тхьэм Ибрэхьим щыпкъагъэ иӀэу щилъытар Ибрэхьим сунэт ящӀыным и пэ е и ужь? И ужькъым, и пэщ. 11Ибрэхьим сунэт ящӀыным и пэ фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу зэрилъытар къэзыгъэлъагъуэ мыхъуру икӀи дамыгъэу сунэт щӀыныр абы къыхуигъэнащ. А Ӏуэхур апхуэдэу щыщыткӀэ, Ибрэхьим сунэт ямыщӀа цӀыхуу фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм адэ хуэдэу яхуохъу, Тхьэм абыхэми щыпкъагъэ яӀэу илъытэн щхьэкӀэ[+]. 12Ибрэхьим сунэт ящӀа цӀыхухэми адэ хуэдэу яхуохъу. Абыхэми адэ хуэдэу щӀахуэхъур ахэр сунэт зэращӀа къудейм щхьэкӀэкъым, ахэр Ибрэхьим и лъэужьым техьауэ, ар сунэт ящӀыным и пэ фӀэщхъуныгъэм и гъуэгуу зрикӀуам ахэри зэрырикӀуэм щхьэкӀэщ.


Ибрэхьим Тхьэм зэрыщыгугъам щхьэкӀэ Тхьэм ар къызэригъэгугъар къылъысащ

13Тхьэм Ибрэхьимрэ абы къытехъукӀыну цӀыхухэмрэ къигъэгугъащ щӀылъэр я ӀыхьэфӀу къызэралъысынумкӀэ. Ибрэхьим Торэт хабзэм итхэр игъэзэщӀауэ аракъым Тхьэм а ӀыхьэфӀымкӀэ щӀигъэгугъар, атӀэ Ибрэхьим фӀэщхъуныгъэ зэриӀэм къыхэкӀыу, Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу зэрилъытар арщ[+]. 14Тхьэм цӀыхухэр къызэригъэгугъа ӀыхьэфӀыр къызылъысынухэр Торэт хабзэм итхэр зыгъэзащӀэр аратэмэ, абы щыгъуэ фӀэщхъуныгъэр пщӀэншэ хъунут, Тхьэм къызэригъэгугъами уасэ иӀэнутэкъым[+]. 15Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Торэт хабзэм Тхьэм и губжьыр къехь, ауэ хабзэ унафэ здэщымыӀэм хабзэм текӀынри щыӀэкъым[+].

16Аращи, Тхьэм къигъэгугъахэр фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэращ. Апхуэдэу щӀэхъуар Тхьэм дыкъызэригъэгугъахэр абы и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ къызэрыдитыр нахуэ хъун, фӀэщхъуныгъэ зиӀэу Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыху псоми Тхьэм къызэригъэгугъахэр ягъуэтын щхьэкӀэщ. Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхуу жыхуэсӀэхэр Торэт хабзэм тетхэм я мызакъуэу, Торэт хабзэм темыту Ибрэхьим фӀэщхъуныгъэу иӀам хуэдэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэри арщ. Пэжщ, Ибрэхьим дэ псоми ди адэ хуэдэу щытщ,[+] 17Тхьэм Ибрэхьим къыжриӀауэ, Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*] «Лъэпкъ куэдым адэ уахуэхъуну узгъэуващ». Тхьэм дежкӀэ Ибрэхьим дэ псоми ди адэщ. Тхьэращ Ибрэхьим фӀэщхъуныгъэ зыхуиӀар – Тхьэуэ лӀахэр къэзыгъэхъужым, и лъэкӀыныгъэкӀи щымыӀэ Ӏуэхухэр къэзыгъэхъум[+].

18ГугъапӀэ щыщымыӀэжым, Ибрэхьим Тхьэм щыгугъыу, фӀэщхъуныгъэ иӀащ. Апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ «Уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр уафэм и вагъуэхэм хуэдизу бэгъуэнущ», жиӀэу Тхьэм абы къызэрыжриӀэгъам хуэдабзэу,[*] Ибрэхьим лъэпкъ куэдым адэ яхуэхъуащ[+]. 19И фӀэщхъуныгъэм зыри хэмыщӀауэ, езыр лӀэн гъунэгъу зэрыхъуами еплъакъым, илъэсищэм нэблэгъат, Сарэ бын зэримыӀэфынуми еплъакъым[+]. 20ФӀэщхъуныгъэ иӀэти, Тхьэм къызэригъэгугъамкӀэ шэч ищӀакъым. И фӀэщхъуныгъэр нэхъ быдэ хъури, Тхьэм щӀыхь хуищӀащ. 21Тхьэм къызэригъэгугъар игъэзэщӀэн зэрылъэкӀынум зэи шэч къытрихьакъым. 22ТхьэмкӀэ апхуэдизу фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу илъытащ[+]. 23«Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу илъытащ» жыхуаӀэ псалъэхэр зытеухуар Ибрэхьим и закъуэкъым, 24дэри къыттеухуащ. Тхьэм дэри щыпкъагъэ диӀэу дилъытэнущ – дэри, Хьисэ Мэссихьу ди Зиусхьэныр лӀахэм къахэзыгъэтэджыкӀыжа ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм щыпкъагъэ диӀэу дилъытэнущ[+]. 25Дэ гуэныхь зэрытщӀам щхьэкӀэ Тхьэм Хьисэ ажалым ӀэщӀилъхьащ, дэ щыпкъагъэ диӀэу дилъытэн щхьэкӀэ, Тхьэм ар лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ[+].

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм щыпкъагъэ диӀэу дызэрилъытэм фӀыуэ къыхэкӀыр

1Аращи, фӀэщхъуныгъэ зэрыдиӀэм щхьэкӀэ Тхьэм щыпкъагъэ диӀэу делъытэ. Апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь къыпкъырыкӀэу Тхьэм декӀужауэ щытщ[+]. 2Мэссихьщ фӀэщхъуныгъэ зэрыдиӀэм щхьэкӀэ Тхьэм и нэфӀ къытщыхуэну гъуэгу къытхузэӀузыхар. Тхьэм и нэфӀыр къытлъигъэс зэпытщ, езым и щӀыхьышхуэмкӀи къытлъысыну Ӏыхьэм дыщыгугъыурэ дызэрыпэплъэм щхьэкӀэ догуфӀэ[+]. 3Абы и закъуэкъым: дэ тшэч гузэвэгъуэхэми дащогуфӀыкӀ, гузэвэгъуэ шэчыным теубагъэ къызэрыхэкӀыр дощӀэри[+]. 4Теубыдагъэм Тхьэм и гум ирихь Ӏэдэбыгъэр къыхокӀ. Ӏэдэбыгъэм Тхьэм ӀыхьэфӀыр къызэрытлъигъэсынум дызэрыщыгугъыр къыхокӀ. 5Дызэрыщыгугъым дыхущӀригъэгъуэжыркъым, Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэу къыдитамкӀэ абы и фӀылъагъуныгъэр ди гум ину кърилъхьащи[+].

6Тхьэм игъэува зэманым, дэ дэӀэпыкъуэгъу дыщызэхуэмыхъужыфым, дэ, Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зи гум имылъ цӀыхухэм, щхьэкӀэ Мэссихь лӀащ. 7Щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхум и пӀэкӀэ зыгуэр лӀэну фӀэщщӀыгъуейщ. ЦӀыхуфӀым и пӀэкӀэ зыгуэр лӀэнкӀи хъунщ. 8Ауэ фӀылъагъуныгъэу къытхуиӀэр Тхьэм мыпхуэдэу къигъэлъэгъуащ: Дэ иджыри дыгуэныхьыщӀэми, Мэссихь дэр щхьэкӀэ лӀащ[+].

9Мэссихь жорым лъыуэ щыщӀэкӀам щхьэкӀэ Тхьэм щыпкъагъэ диӀэу делъытэ. Апхуэдэу зэрыхъуам щхьэкӀэ абы нэхърэ ӀэджэкӀэ нэхъыбэу Мэссихь Тхьэм и губжьым дыкъыӀэщӀихыжынущ[+]. 10Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дэ Тхьэм дрибийуэ дыщыта пэтми, и Къуэм и лӀэныгъэмкӀэ Тхьэм езым дызригъэкӀужащ. Иджы дызэрызригъэкӀужам папщӀэ, абы нэхъри нэхъыбэжу и Къуэм и гъащӀэмкӀэ дымыкӀуэду дыкъригъэлынущ Тхьэм[+]. 11ДымыкӀуэду Тхьэм дыкъызэрыригъэлыну къудейркъым – ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихь Тхьэм дыщегъэгуфӀыкӀ. Мэссихьщ Тхьэм дезыгъэкӀужар.


Мэссихьрэ Ӏэдэмрэ зэрызэхуэмыдэр

12Гуэныхь лэжьыныр дунейм къытехьэну къызыпкърыкӀар зы цӀыхущ.[*] Гуэныхьым щӀыгъуу лӀэныгъэри дунейм къытехьащ. Апхуэдэу, цӀыху псоми гуэныхь зэращӀам щхьэкӀэ лӀэныгъэр я Ӏыхьэ хъуащ[+]. 13Торэт хабзэр къэкӀуэн и пэкӀэ гуэныхьыр дунейм тетт. Ауэ хабзэ унафэхэр щыщымыӀэм, Тхьэм цӀыхухэм гуэныхьхэр яхуилъытэркъым[+]. 14АрщхьэкӀэ Ӏэдэм зи цӀэм и махуэхэм къыщыщӀэдзауэ Мусэ бегъымбарым и махуэхэм нэсыху лӀэныгъэм цӀыхухэм тепщэныгъэ яхуиӀэу щытащ. Абыхэм ящӀа гуэныхьхэр Ӏэдэм зи цӀэр Тхьэм и унафэм щытекӀым абы ищӀа гуэныхьым хуэмыдэу щыта пэтми, итӀани ахэри лӀэныгъэм и тепщэныгъэм щӀэтащ. Ӏэдэмрэ Мэссихьу дунейм къэкӀуэн хуеямрэ зэдвгъэгъапщэ иджы[+].

15Ӏэдэм ищӀа гуэныхьхэр Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ къыдит тыгъэшхуэм хуэдэкъым. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зы цӀыху закъуэм ищӀа гуэныхьым къыхэкӀкӀэ цӀыху куэд лӀащ. Ауэ а гуэныхьу ищӀам нэхърэ Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэр куэдкӀэ нэхъ инщ икӀи зы цӀыхуу Хьисэ Мэссихьым и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ цӀыхубэм ярит тыгъэшхуэр куэдкӀэ нэхъ инщ[+]. 16Апхуэдэуи Тхьэм и тыгъэшхуэм къыхэкӀыр а цӀыху закъуэм ищӀа гуэныхьым къыхэкӀам хуэдэкъым. А цӀыху закъуэм ищӀа гуэныхьым къыхэкӀар Тхьэм ар къуаншэу зэрилъытар арщ. ЦӀыхухэм гуэныхь куэд ящӀауэ щыт пэтми, Тхьэм абыхэм щыпкъагъэ яӀэу зэрилъытэр арщ Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ ярит тыгъэшхуэр. 17Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зы цӀыху закъуэм ищӀа гуэныхьым къыхэкӀкӀэ лӀэныгъэм дунейм и цӀыхухэм тепщэныгъэ яхуиӀэ хъуащ. Ауэ абы нэхърэ куэдкӀэ нэхъыбэ цӀыху закъуэм, Хьисэ Мэссихь Ӏуэхуу ищӀам щхьэкӀэ цӀыхухэм тепщэныгъэ яӀэнущ. Сыту жыпӀэмэ, Тхьэм и нэфӀыр абыхэм ину ящыхуэурэ, пщӀэ ямыту щыпкъагъэ яӀэу зэрилъытэм папщӀэ гъащӀэ щыпкъэр ягъуэтынурэ, тепщэныгъэ яӀэнущ[+].

18Аращи, зы гуэныхь закъуэм къыхэкӀар Тхьэм цӀыху псори къуаншэу зэрилъытар арщ. Апхуэдэу, зы цӀыху закъуэм ищӀа щыпкъагъэ зыхэлъ Ӏуэхум къыхэкӀыр Тхьэм цӀыху псоми гъащӀэ яритурэ, щыпкъагъэ яӀэу зэрилъытэр арщ[+]. 19Зы цӀыху закъуэр Тхьэм зэремыдэӀуам къыхэкӀкӀэ, цӀыху куэд гуэныхьыщӀэ хъуащ. Апхуэдэу, зы цӀыху закъуэр Тхьэм зэредэӀуам щхьэкӀи, Тхьэм цӀыху куэдми щыпкъагъэ яӀэу илъытэнущ[+].

20Торэт хабзэр къыщыкӀуэм, гуэныхьхэр нэхъ куэд хъуащ. Гуэныхьхэр нэхъ куэд щыхъум, Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэри нэхъ ин хъуащ[+]. 21Аращи, цӀыхухэр гуэныхь лэжьыным и ӀэмыщӀэ илъти, лӀэныгъэр Ӏыхьэу абыхэм къалъигъэсащ Тхьэм. Апхуэдабзу Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэм и ӀэмыщӀэ цӀыхухэр зэрилъым щхьэкӀэ, абыхэм щыпкъагъэ яӀэу илъытэнущ Тхьэм. Аращи, Хьисэ Мэссихьу ди Зиусхьэным кыпкъырыкӀыу мыкӀуэдыжын гъащӀэ яӀэ хъунущ абыхэм[+].

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Гуэныхь лэжьыным и Ӏуэхур къытхэмылъыжу, Мэссихь ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ допсэу

1Сыт-тӀэ жытӀэнур? Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэр нэхъ къытлъигъэсын щхьэкӀэ, гуэныхь тщӀэ зэпыту дыщытыну? 2Хьэуэ, апхуэдэу хъункӀэ Ӏэмал иӀэкъым. Гуэныхь щӀэным и Ӏуэху къытхэмылъыжу, гуэныхь щӀэным дежкӀэ цӀыху лӀахэм дахуэдэщ. Абы щыгъуэ гуэныхь тщӀэ зэпыту дыпсэуфыну[+]? 3Мэссихь Хьисэ ди псэм щыщ хъуну дэ псори дыщаумэхъым, абы и лӀэныгъэм ди Ӏыхьэ хэлъыну дызэраумэхъар фщӀэркъэ? 4Дыщаумэхъым, Мэссихь дригъусэу дылӀэри, езым дригъусэу дыщӀалъхьэжащ. Апхуэдэу щӀэхъуар дэри гъащӀэщӀэ диӀэу дыпсэун щхьэкӀэщ, Адэ лъапӀэм и лъэкӀыныгъэу щӀыхьышхуэ зиӀэмкӀэ Мэссихь лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжам хуэдэу[+].

5Мэссихь гъусэ дыхуэхъури, ар зэрылӀам хуэдэу, дэри дызэрылӀам щхьэкӀэ, ар лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжам хуэдэу, дэри абы дыщӀыгъуу лӀахэм дакъыхэтэджыкӀыжынущ[+]. 6Ди щэныжьыр бзаджэр Мэссихь щӀыгъуу жорым зэрыраӀулӀар дощӀэ, ди гум илъ гуэныхьым и лъэкӀыныгъэр кӀуэдын щхьэкӀэ. Гуэныхь лэжьыным дрипщылӀыжынукъым дэ афӀэкӀа[+]. 7Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхур лӀамэ, гуэныхь щӀэным и ӀэмыщӀэ икӀыжащ[+].

8Мэссихь дыщӀыгъуу дызэрылӀам щхьэкӀэ, дыщӀыгъуу дызэрыпсэунури ди фӀэщ мэхъу[+]. 9Тхьэм лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжауэ, Мэссихь зэрымылӀэжынур дощӀэ. ЛӀэныгъэм тепщэныгъэ къыхуиӀэжкъым абы[+]. 10Мэссихь лӀащ, гуэныхь Ӏуэхум кӀэ ириту. Иджы гъащӀэ иӀэу, Тхьэм хуопсэу[+].

11Мэссихь Хьисэу ди Зиусхьэныр фи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, фэри гуэныхь щӀэным и Ӏуэху къыфхэмылъыжу, гуэныхь щӀэным дежкӀэ фылӀауэ икӀи Тхьэм фыхуэпсэууэ зыфлъытэж. 12Аращи, гуэныхь щӀэным уахътэ зиӀэ фипкъхэм тепщэныгъэ яхуиӀэу, фи хъуэпсэныгъэ Ӏейхэм фахуэӀурыщӀэну иремыхъу[+]. 13Фи Ӏэпкълъэпкъым и пкъыгъуэхэм гуэныхь ящӀэну бзаджагъэм и Ӏэщэхэм яхуэдэ фымыгъэхъу, лӀахэм къахэтэджыкӀыжа цӀыхухэм фахуэдэу Тхьэм и ӀэмыщӀэ зифлъхьэ. Фэ фи Ӏэпкълъэпкъым щыщ пкъыгъуэхэри щыпкъагъэм и Ӏэщэхэм яхуэдэу Тхьэм хуэвунэтӀ[+]. 14Гуэныхь щӀэным тепщэныгъэ къыфхуиӀэнукъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ хабзэм и унафэхэм я тепщэныгъаракъым фызыщӀэтыр, атӀэ Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэм и тепщэныгъэр арщ.


Щыпкъагъэр дгъэзэщӀэну ди пщэм илъщ

15Сыт-тӀэ? Хабзэм и унафэхэм я тепщэныгъэм дыщӀэмыту, Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэм и тепщэныгъэм дызэрыщӀэтым щхьэкӀэ гуэныхь тщӀэну дыхуит? Хьэуэ, апхуэдэу хъункӀэ Ӏэмал иӀэкъым. 16Фэ фщӀэркъэ зыгуэрым и пщылӀхэм хуэдэу федэӀуэну и ӀэмыщӀэ зифлъхьэмэ, а цӀыхум пэжу фрипщылӀ зэрыхъур? Гуэныхь щӀэным фрипщылӀмэ, лӀэныгъэм и гъуэгу фрокӀуэ, ауэ Тхьэм федаӀуэмэ, щыпкъагъэ фиӀэу филъытэнущ[+]. 17Тхьэм фӀыщӀэ худощӀ. Гуэныхь щӀэным фрипщылӀу фыщытащ, ауэ иджы фызыщагъэгъуэза фӀэщхъуныгъэ Ӏуэхухэм фигукӀэ зефтауэ фыхуэпэжщ. 18Тхьэм гуэныхь щӀэным фыкъыӀэщӀихыжри, щхьэхуит фищӀыжащ, щыпкъагъэм и пщылӀи фыхъуащ иджы[+].

19Фэ фи зэхэщӀыкӀыр зэрыримыкъуам щхьэкӀэ, нэхъ гурыӀуэгъуафӀэ хъун папщӀэ цӀыхур зэрыпсалъэ бзэкӀэ мыр нывжызоӀэ. Фи Ӏэпкълъэпкъым щыщ пкъыгъуэхэм бзаджагъэ евгъэщӀэн щхьэкӀэ фӀеймрэ бзаджагъэмрэ я ӀэмыщӀэ пщылӀу зифлъхьэу зэрыщытам хуэдэу, иджы гукъабзагъэм и гъуэгу фрикӀуэн щхьэкӀэ фи Ӏэпкълъэпкъым щыщ пкъыгъуэхэм щыпкъагъэм пщылӀ хуэхъуну хуэвунэтӀ. 20Гуэныхь щӀэным фрипщылӀу фыщыщытам, щыпкъагъэр фэзыгъэгъэзэщӀэн Ӏуэху зыри щыӀакъым. 21Абы щыгъуэ сыт фэ фи фӀагъыу къэкӀуар? Фи фӀагъыу зыри къэкӀуакъым. Иджы фызытеукӀытыхьыж апхуэдэ Ӏуэхухэм къахэкӀыр лӀэныгъэр арщ. 22Ауэ иджы Тхьэм гуэныхь щӀэным фыкъыӀэщӀихыжри, щхьэхуит фищӀыжащ, Тхьэм и пщылӀи фыхъуащ. Абы фӀыуэ къыхэкӀыр гукъабзагъэм и гъуэгум фызэрырикӀуэр арщ, къыфлъысыну ӀыхьэфӀри мыкӀуэдыжын гъащӀэр арщ[+]. 23Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ гуэныхь щӀэным къыхэкӀыр лӀэныгъэщ, ауэ Хьисэ Мэссихьу ди Зиусхьэныр ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ Тхьэм къыдит тыгъэшхуэр мыкӀуэдыжын гъащӀэщ[+].

#### 7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЛӀыгъэ-фызыгъэ теухуа хабзэмрэ Мэссихь дызэрыхущытынумрэ

1Си къуэшхэ, хабзэм иритхахэр зыщӀэ цӀыхуу фыслъытэу сынывопсалъэ: ЦӀыхур псэуху, хабзэм тепщэныгъэ зэрыхуиӀэр фщӀэркъэ? 2Псалъэм щхьэкӀэ, фызым и лӀыр псэуху, хабзэмкӀэ а фызыр и лӀым епхауэ щытщ. Ауэ и лӀыр лӀэмэ, хабзэм фызыр щхьэхуит ещӀ[+]. 3Аращи, и лӀыр псэууэ, фызыр нэгъуэщӀ лӀы гуэрым дэпсэумэ, зинэ ищӀауэ арщ. Ауэ и лӀыр лӀэмэ, а унафэм фызым тепщэныгъэ хуиӀэжкъым. НэгъуэщӀ лӀы гуэрым дэкӀуэжмэ, зинэ ищӀауэ къикӀыркъым[+].

4Апхуэдэу, си къуэшхэ, Мэссихь и пкъыр зэрылӀам къыхэкӀкӀэ, Торэт хабзэм и Ӏуэху къыфхэмылъыжу, а хабзэм дежкӀэ фэри цӀыху лӀахэм фахуэдэщ. Мэссихьу Тхьэм лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжам ей иджы фыхъуащи, Тхьэм фӀыгъуэ хуэдлэжьыпхъэщ[+]. 5Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дэ ди гуэныхьышӀэ щэныжьым и гъуэгу дрикӀуэу щыщытам, Торэт хабзэм зэщӀигъэплъа гуэныхьыщӀэ хъуэпсэныгъэхэр ди пкъым щыщ пкъыгъуэхэм хэлът, ажалыр абыхэм къытхухэкӀыу. 6Ауэ иджы Торэт хабзэу дызыӀыгъам и Ӏуэху къытхэмылъыжу, а хабзэм дежкӀэ цӀыху лӀахэм яхуэдэ дыхъущ, Тхьэм Торэт хабзэм и тепщэныгъэм дыкъыщӀихыжри, щхьэхуит дищӀыжащ. Аращи, Тхьэм дызэрыхуэлажьэ щӀыкӀэр нэхъапэм ятха хабзэм тетукъым, атӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и хабзэщӀэм тетущ[+].


Торэт хабзэмрэ гуэныхь щӀэнымрэ

7Сыт-тӀэ жытӀэнур? Торэт хабзэм гуэныхь хэлъ? Хьэуэ, апхуэдэу хъункӀэ Ӏэмал иӀэкъым. Торэт хабзэм и унафэхэр щымыӀэгъатэмэ, гуэныхьыр зыхуэдэр сщӀэнутэкъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Торэт унафэм «Хъуэпсэныгъэ мыхъумыщӀэ уи гум йомыгъэлъ»,[*] къыжимыӀэгъатэмэ, хъуэпсэныгъэ мыхъумыщӀэр зыхуэдэр сщӀэнутэкъым[+]. 8Ауэ гуэныхьым Ӏэмал игъуэтри, а унафэмкӀэ сыт хуэдэ хъуэпсэныгъэ мыхъумыщӀэри си гум кърилъхьащ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Торэт хабзэр щымыӀэмэ, гуэныхьри лӀам хуэдэщ[+]. 9Зэгуэрым Торэт хабзэр сымыщӀэу сыпсэуащ. Ауэ Тхьэм и унафэр къыщыкӀуэм, гуэныхьым къару иӀэ хъури, 10сэри лӀам хуэдэ сыхъуащ. Апхуэдэу, цӀыхухэм гъащӀэ ягъуэтын щхьэкӀэ, Тхьэм къытхуищӀа унафэм сигъэлӀащ. 11Тхьэм и унафэкӀэ гуэныхьым Ӏэмал игъуэтри, сыкъигъэпцӀащ, а унафэ дыдэмкӀи сигъэлӀащ. 12Апхуэдэу, Торэт хабзэр лъапӀэщ, унафэри лъапӀэщ, икӀи захуэщ, икӀи фӀыщ[+].

13Абы щыгъуэ ӀуэхуфӀ гуэрым сигъэлӀауэ ара? Хьэуэ, ар апхуэдэу хъункӀэ Ӏэмал иӀэкъым. Ауэ гуэныхьыр зыхуэдэр нахуэ хъун щхьэкӀэ, Торэтым и хабзэфӀымкӀэ гуэныхьым сигъэлӀащ. Апхуэдэу унафэм гуэныхьыр зэрыӀей дыдэр наӀуэ ещӀ.

14Торэт хабзэр Тхьэм деж къызэрикӀар дощӀэ. Ауэ сэ сыцӀыху тхьэмыщкӀэщ, гуэныхьым срипщылӀщ. 15Сэ сщӀэ Ӏуэхур къызгурыӀуэркъым; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сщӀэну сызыхуей Ӏуэхур злэжьыркъым, ауэ слъагъу мыхъу Ӏуэхур солэжь[+]. 16Злэжыну сызыхуэмей Ӏуэхур згъэзащӀэмэ, Торэт хабзэр фӀыуэ зэрыщытыр зэрыздэращ абы къикӀыр[+]. 17Аращи, гуэныхь зыщӀэр сэракъым, си гум илъ гуэныхьыращ. 18Си гуэныхьыщӀэ щэныжьым сеплъмэ, си гум фӀыгъуэ зэримылъыр сощӀэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фӀы сщӀэну сыхуейми, згъэзэщӀэну схузэфӀэкӀыркъым[+]. 19ФӀыуэ сщӀэну сызыхуейр згъэзащӀэркъым, ауэ бзаджагъэу сщӀэну сызыхуэмейр согъэзащӀэ[+]. 20СщӀэну сызыхуэмей Ӏуэхур згъэзащӀэмэ, ар зыгъэзащӀэр сэракъым, си гум илъ гуэныхьыр арщ.

21Апхуэдэу щыхъукӀэ, мыпхуэдэ хабзэ мы Ӏуэхум хэлъу солъагъу: ФӀы сщӀэну сыхуейми, бзаджагъэр сяпэм къохутэ. 22Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сигукӀэ Тхьэм и хабзэм сыщогуфӀыкӀ,[+] 23ауэ си Ӏэпкълъэпкъым щыщ пкъыгъуэхэм нэгъуэщӀ хабзэжь яхэлъу солъагъу. А хабзэжьыр си акъылым идэ хабзэфӀым пэщӀоувэ. А хабзэжьым си Ӏэпкълъэпкъым щыщ пкъыгъуэхэм яхэлъ гуэныхь хабзэжьым сыхуегъэпщылӀ[+]. 24Сыту сыцӀыху тхьэмыщкӀэ! Си пкъыу сызытекӀуадэм сыкъыхихыжу, хэт сэ сымыкӀуэду сыкъезыгъэлынур? 25Тхьэм щӀыхьышхуэр ейщ. Езыр арщ Хьисэ Мэссихьу ди Зиусхьэным си пкъыу сызытекӀуадэм сыкъыхригъэхыжу, сымыкӀуэду сыкъезыгъэлынур.

Тхьэм и хабзэм срипщылӀщ си акъылкӀэ, ауэ си гуэныхьыщӀэ щэныжьымкӀэ гуэныхьым и хабзэм срипщылӀщ.

#### 8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ дыпсэуныр

1Аращи, зи гуэныхьыщӀэ щэныжьым и гъуэгу иримыкӀуэу Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и гъуэгу ирикӀуэ цӀыхуу, Мэссихь Хьисэ зи гум илъхэр Тхьэм зэикӀ игъэкъуэншэнукъым. 2Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Хьисэ Мэссихь ди псэм щыщу Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу гъащӀэ щыпкъэр къыдэзытым и хабзэм гуэныхьымрэ лӀэныгъэмрэ я хабзэм и тепщэныгъэм сыкъыщӀихыжри, щхьэхуит сищӀыжащ[+]. 3Дэ ди гуэныхьыщӀэ щэныжьым и бзаджагъэм щхьэкӀэ Торэт хабзэм хузэфӀэмыкӀар Тхьэм ищӀащ. Езым и Къуэм гуэныхьыщӀэ цӀыхухэм я пкъым хуэдэ пкъы иӀэу, гуэныхьхэм щхьэкӀэ къурмэныпхъэ хъуну Тхьэм къигъэкӀуащ, апхуэдэуи а пкъымкӀэ гуэныхьыр игъэкъуэншащ[+]. 4Тхьэм апхуэдэу щӀищӀар дэ ди гуэныхьыщӀэ щэныжьым и гъуэгу дримыкӀуэу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и гъуэгу ирикӀуэ цӀыхухэм щыпкъагъэр дгъэзэщӀэну арщ, щыпкъагъэр дгъэзэщӀэн хуейуэ Торэт хабзэм зэритым хуэдэу[+].

5Зи гуэныхьыщӀэ щэныжьым и гъуэгу ирикӀуэ цӀыхухэр я щэныжьыр зыщӀэхъуэпс Ӏуэхухэм зэпымыууэ йогупсыс, ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и гъуэгу ирикӀуэхэр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и Ӏуэхухэращ зэгупсысыр[+]. 6Фэ фи гуэныхьыщӀэ щэныжьыр зыщӀэхъуэпс Ӏуэхухэм фегупсысыным Ӏейуэ къыхэкӀыр ажалыращ, ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и Ӏуэхухэм фегупсысыным фӀыуэ къыхэкӀыр гъащӀэрэ гузэгъэгъуэрэщ, 7сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зи гуэныхьыщӀэ щэныжьыр зыщӀэхъуэпс Ӏуэхухэм егупсыс цӀыхур Тхьэм и бий мэхъу. А цӀыхур Тхьэм и хабзэм и унафэм едаӀуэркъым, едэӀуэни хузэфӀэкӀыркъым[+]. 8Пэжщ, зи гуэныхьыщӀэ щэныжьым и гъуэгу ирикӀуэ цӀыхухэр Тхьэм и гум ирихьыркъым.

9АрщхьэкӀэ фэ фи гуэныхьыщӀэ щэныжьым и гъуэгу фрикӀуэркъым икӀи Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр пэжыгъэкӀэ фигу щилъкӀэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и гъуэгу фрокӀуэ. Мэссихь и Псэ ЛъапӀэр зи гум имылъыр Мэссихь и цӀыхухэм ящыщкъым[+]. 10Мэссихь фи псэм щыщмэ, фи гуэныхьхэм къыхэкӀкӀэ фипкъхэр лӀэжынуми, Тхьэм щыпкъагъэ фиӀэу фызэрилъытэм щхьэкӀэ фигурэ фи псэкӀэ псэууэ фыщытщ. 11Тхьэуэ Хьисэ лӀахэм къахэзыгъэтэджыкӀыжам и Псэ ЛъапӀэр фи гум илъмэ, абы щыгъуэ Мэссихь лӀахэм къахэзыгъэтэджыкӀыжа Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу фи гум илъым и лъэкӀыныгъэкӀэ фи пкъыу лӀэнухэми гъащӀэ къаритынущ[+].

12Аращи, ди къуэшхэ, ди гуэныхьыщӀэ щэныжьым и гъуэгу дрикӀуэну ди пщэ дэлъкъым. 13Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фи гуэныхьыщӀэ щэныжьым и гъуэгу фрикӀуэмэ, фыкӀуэдынущ, ауэ бзэджагъэ фщӀахэр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ вгъэкӀуэдмэ, гъащӀэ щыпкъэр вгъуэтынущ[+].

14Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм игъэӀурыщӀэ цӀыху псори Тхьэм и бынщ[+]. 15Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэу фи гум кърилъхьам фигъэпщылӀу икӀи фигъэшынэу щыткъым. Ауэ Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэу фи гум кърилъхьам Тхьэм и бын хуэдэу фелъытэ. Езым и Псэ ЛъапӀэм, «Аббэ[*], Адэ лъапӀэ», жытӀэу, Тхьэм дрегъаджэ[+]. 16Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Тхьэм дызэрибынхэр жиӀэурэ, дигухэм ящӀыгъуу абы щыхьэту тоувэ[+]. 17Тхьэм дызэрибыным щхьэкӀэ Тхьэм и бынхэм ӀыхьэфӀу къалъысыр дэри къытлъигъэсынущ. А ӀыхьэфӀу Тхьэм Мэссихь къылъигъэсар Мэссихь щӀыгъуу дэри къытлъигъэсынущ. Мэссихь дыщӀыгъуу дэри гугъуехь тшэчмэ, Мэссихь дыщӀыгъуу дэри Тхьэм щӀыхьышхуэ диӀэ ищӀынущи[+].


ЩӀыхьышхуэ къэлъэгъуэнур

18Мы зэманым тшэч гугъуехьхэр щӀыхьышхуэу[*] Тхьэм иджыри къэс цӀыхухэм яримыгъэщӀауэ диӀэ ищӀынум хуэбгъадэ зэрымыхъунум шэч къытесхьэркъым[+]. 19Тхьэм къигъэщӀа псори гузавэу поплъэ абы. Зыпэплъэр Тхьэм езым и бынхэм а щӀыхьышхуэр яӀэ зэригъэхъур езым къигъэщӀа псоми къащригъэлъагъуну махуэр арщ. 20Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ езым къигъэщӀа псоми я мурадыр къаримыгъэхъулӀэну Тхьэм иухащ. Апхуэдэу щӀэхъуар езыхэр хуейуэ аракъым, абыхэм я мурадыр къемыхъулӀэну зыуха Тхьэр апхуэдэу хуеяти, арщ[+]. 21Тхьэм къигъэщӀа псори Ӏуэхуу зыщыгугъыу зыпэплъэр мыращ: Тхьэм ахэр кӀуэдыныгъэм и пщылӀыпӀэм къришыжу, щхьэхуит ищӀыжу, Тхьэм и бынхэм я щхьэхуитыныгъэрэ я щӀыхьышхуэрэ абыхэми яӀэ хъунырщ.

22Тхьэм къигъэщӀа псори иджыри къэс щэӀуу, сабий къызыхуэхъуну цӀыхубзым гугъуехь зэришэчым хуэдэу, гугъуехь зэрашэчыр дощӀэ. 23Ауэ гугъуехь зышэчыр Тхьэм къигъэщӀахэм я закъуэкъым. Тхьэм и тыгъэхэм ящыщу япэрейуэ езым и Псэ ЛъапӀэр дэ, ар зи гум кърилъхьа цӀыхухэри, дигукӀэ дощэӀу, Тхьэм и быну дидэу, дипкъхэр щхьэхуит щищӀыжыну махуэм ди фӀэщу дыпэплъэу[+]. 24Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы Ӏуэхугъуэхэм дыщыгугъыу дызэрыпэплъэм щхьэкӀэ дымыкӀуэду Тхьэм дыкъригъэлащ. Ауэ Ӏуэхуу дызыщыгугъыу дызыпэплъэхэр къэлъагъуэмэ, абы щыгъуэ абыхэм дапэплъэу дыщыткъым. И нэкӀэ илъагъум хэт щыгугъыр[+]? 25Ауэ дэ ди нэкӀэ дымылъагъум дыщогугъри, шыӀэныгъэ диӀэу дыпоплъэ.

26Апхуэдэу дэ, лъэкӀыныгъэ зимыӀэхэм, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къыддоӀэпыкъу; Тхьэм дызэрелъэӀун хуей щӀыкӀэр тщӀэркъыми. Ауэ псалъэхэм къамыубыд щэӀумкӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр Тхьэм тхуолъэӀу. 27ЦӀыхухэм я гум илъыр зыгъэунэху Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэм и гум илъри ещӀэ, Тхьэр зэрыхуейм хуэдэу, езым и Псэ ЛъапӀэр Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм яхуолъэӀуэри.

28Тхьэр фӀыуэ зылъагъу цӀыхухэу, езым и мурадым тету и бын хъуну къыхуриджахэм Ӏуэху псом я фӀагъ Тхьэм къазэрыригъэкӀыр дощӀэ. 29Тхьэм къыхиха цӀыхухэр езым и Къуэм хуэдэ хъуну игъэуващ, и Къуэр къуэш куэдым я пэ итын щхьэкӀэ[+]. 30Тхьэм игъэува цӀыхухэр и бын хъунуи къыхуриджащ. Къриджахэми щыпкъагъэ яӀэу илъытащ. Езым щыпкъагъэ зиӀэу илъытахэми щӀыхьышхуэ яӀэ ищӀащ[+].


Тхьэм къытхуиӀэ фӀылъагъуныгъэр

31А псом яужкӀэ, иджыри сыт жытӀэнур? Тхьэр ди гъусэмэ, хэт къытпэувын зылъэкӀынур[+]? 32Тхьэуэ зи Къуэм щымысхьу дэр щхьэкӀэ къурмэныпхъэ зыщӀам фӀыгъуэ псори къыдитынукъэ и Къуэм дригъусэмэ[+]? 33Хэт зыгъэкъуэншэн зылъэкӀынур Тхьэм къыхиха цӀыхухэр? Тхьэращ абыхэм щыпкъагъэ яӀэу зылъытэр[+]. 34Хэт дызыгъэкъуэншэн зылъэкӀынур? Мэссихь Хьисэ лӀэри, лӀахэм къахэтэджыкӀыжащ. Иджы Тхьэм и ижьырабгъумкӀэ бгъэдэсщ икӀи Тхьэм дэ тхуолъэӀу[+]. 35Тхьэм къытхуиӀэ фӀылъагъуныгъэм хэт дыбгъэдэзыгъэкӀын зылъэкӀынур? Гузэвэгъуэ дыхэтми, гухэщӀыгъуэ диӀэми, гугъуехь дагъэшэчми, дымэжэщӀалӀэми, щыттӀэгъэн димыӀэми, шынагъуэ дыхэтми, джатэкӀэ дагъэшынэми – мы къыжытӀа псоми Тхьэм къытхуиӀэ фӀылъагъуныгъэм дыбгъэдагъэкӀын ялъэкӀынукъым. 36Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

«Уэ, (ди Тхьэ), уэр щхьэкӀэ даукӀынкӀэ
махуэ къэс шынагъуэщ.
Мэл фӀэгъэжыныпхъэхэм хуэдэу далъытэ»[+].

37Ауэ мы Ӏуэху псомкӀи фӀыуэ дызылъэгъуам и къарукӀэ текӀуэныгъэшхуэр дыдейщ[+]. 38Тхьэм къытхуиӀэ фӀылъагъуныгъэм зыми дыбгъэдишын зэрылъэмыкӀынум шэч къытесхьэркъым; ажалми, гъащӀэми, мелыӀычхэми, жин пашэхэми, лъэкӀыныгъэ зиӀэ жинхэми, иджы щыӀэ Ӏуэхугъуэхэми, къэкӀуэну зэманым щыӀэну Ӏуэхугъуэхэми,[+] 39уафэм сыт ищӀыс щыӀэми, щӀы щӀагъым сыт ищӀыс щыӀэми[*], а фӀылъагъуныгъэм дыбгъэдишын зыми хузэфӀэкӀынукъым. Тхьэм къигъэщӀа псоми ящыщ зыми Тхьэм Хьисэ Мэссихьу ди Зиусхьэным къыдигъэлъагъуну ищӀа фӀылъагъуныгъэм дыбгъэдишын лъэкӀынукъым.

#### 9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Израил лъэпкъыр

1Мэссихь си псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, мы къыжысӀэнур пэжщ, пцӀы хэлъкъым. Ар зэрыпэжымкӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм шӀыгъуу сигури щыхьэт къысхуохъу[+]. 2Сэ жыхуэсӀэр мыращ: ГухэщӀышхуэрэ зэпымыужын гукъеуэрэ сиӀэщ. 3Си къуэшу си лъэпкъым щыщхэм си фӀагъ езгъэкӀын слъэкӀатэмэ, Тхьэм и ней къысщыхуэу, Мэссихь сызыбгъэдигъэкӀыну сыхуеинт[+]. 4А си къуэшхэр израил лъэпкъырщ. Ахэрщ Тхьэм езым и бын ищӀар. Ахэращ Тхьэм и щӀыхьышхуэр зригъэлъэгъуар. Тхьэм езымрэ абыхэмрэ яку зэгурыӀуэныгъэр[*] дилъхьащ. Торэт хабзэр зритари ахэрщ. Езыр зэрагъэлъэпӀэн хуей щӀыкӀэр Тхьэм зригъэлъэгъуари ахэращ. Тхьэм ӀыхьэфӀкӀэ игъэгугъари ахэрщ. 5Ахэращ ди адэшхуэхэм къатехъукӀа цӀыхухэр. ЦӀыхум хуэдэу, езы Мэссихьи абыхэм я лъэпкъым щыщщ. Езыр арщ псоми нэхърэ нэхъ ину, мыкӀуэдыж щӀыхьышхуэр зиӀэ Тхьэр. Ӏэмин.

6Тхьэм и псалъэхэр имыгъэпэжауэ аркъым абы къикӀыр. Израил лъэпкъым щыщ псори аракъым израил цӀыху пэжу щытхэр[+]. 7Апхуэдэу, Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыху псори аракъым Ибрэхьим и бын пэжу щытхэр. (Ауэ Тхьэм Ибрэхьим къыжриӀащ:)[*] «Исхьэкъ къытехъукӀыну цӀыхухэращ уэ уи бын пэжу щытынур»[+]. 8Абы къикӀыр Ибрэхьим къытехъукӀа бын псори Тхьэм и бын пэжу щыткъым. Ауэ Тхьэм Ибрэхьим къызэригъэгугъам тету, абы къытехъукӀа бынхэр[*] арщ Тхьэм Ибрэхьим и щӀэблэ пэжу илъытэр[+]. 9Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм Ибрэхьим къызэригъэгугъар[*] мыращ: «Гъэува зэманым сыкъыщыкӀуэжкӀэ, Сарэ къуэ къыхуэхъунущ»[+].

10Абы нэмыщӀу, Ревеккэ Исхьэкъ къуитӀ къыхуилъхуну лъэщыджэ щыхъум, Ӏуэхур зытетар апхуэдэт[+]. 11-12ЩӀалэхэр къамылъхуауэ, ери фӀыри ямыщӀауэ, Тхьэм Ревеккэ къыжриӀащ:[*] «Нэхъыжьыр нэхъыщӀэм хуэӀуэхутхьэбзэщӀэнущ». Тхьэм апхуэдэу щӀищӀар цӀыху гуэр къызэрыхихымкӀэ езым и мурадыр игъэзэщӀэну арщ. ЦӀыхум ищӀа Ӏуэхухэм емылъытауэ, зыхуей цӀыхур Тхьэм езым къыхех,[+] 13и псалъэ тхахэм Тхьэм зэрыщыжиӀэм хуэдэу:[*] «Екъуб фӀыуэ слъэгъуащ, ауэ Эсау сымылъагъу хъуащ».

14Сыт-тӀэ жытӀэнур? Тхьэр мызахуэу пӀэрэ? Хьэуэ, апхуэдэу хъункӀэ Ӏэмал иӀэкъым. 15Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм Мусэ бегъымбарым къыжриӀащ:[*]

«ЦӀыху гуэрым си гур щӀэзгъэгъуну сыхуеймэ,
сигу щӀэзгъэгъунущ.
Зыгуэрым гущӀэгъу хуэсщӀыну сыхуейми,
гущӀэгъу хуэсщӀынущ».

16Аращи, Тхьэм цӀыху гуэр къызэрыхихыр зэпхар цӀыхур зыхуейр е абы ищӀэ Ӏуэхухэр аркъым, атӀэ езы Тхьэм и гущӀэгъуныгъэшхуэр арщ. 17Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ Тхьэм Мысырым и пащтыхь Фирхьэуным къызэрыжриӀар:[*] «Пащтыхьу ущӀэзгъэувар цӀыхухэм си цӀэр дуней псом щагъэӀун, си лъэкӀыныгъэшхуэр къэбгъэнэхуэну сщӀын щхьэкӀэщ». 18Апхуэдэу Тхьэм цӀыху гуэрым гущӀэгъу къыхуищӀыну хуеймэ, гущӀэгъу къыхуещӀ, цӀыху гуэр ерыщ ищӀыну хуеймэ, ерыщ ещӀ.


Тхьэм и губжьымрэ и гущӀэгъумрэ

19Уэ къызжепӀэнкӀэ хъунущ абы щыгъуэ: «Апхуэдэу щытмэ, Тхьэм цӀыхухэр сыт щӀигъэкъуаншэр? Тхьэм жиӀам пэувын хэт зылъэкӀынур?»[+] 20Уэ ухэт, цӀыху, Тхьэм уеныкъуэкъуну? Хьэкъущыкъум ар зыщӀа цӀыхум жриӀэн: «Мыпхуэдэу сыт сыщӀэпщӀар?» 21Я нэхъ хьэкъущыкъуфӀри хьэкъущыкъу къызэрыгуэкӀри кхъуэщыныщӀэм а зы ятӀагъуэм къыхищӀыкӀыну хуиткъэ[+]?

22Аращ-тӀэ, Тхьэм и губжьыр къигъэнэхуэну икӀи и лъэкӀыныгъэшхуэр цӀыхухэм яригъэщӀэну хуеяти, зыхуэгубжь цӀыхухэу игъэкӀуэдыну щытахэм шыӀэныгъэшхуэ хэлъу ящысхьащ. 23Тхьэр абыхэм щӀащысхьар гущӀэгъу зыхуищӀ цӀыхухэу щӀыхьышхуэ зиӀэ хъуну игъэпсахэм езым и щӀыхьышхуэм и инагъыр яригъэщӀэну арщ. 24И бын хъуну Тхьэм къыхуриджар дэращ – дэ, журтхэм ди мызакъуэу, нэгъуэщӀ лъэпкъхэми ящыщхэр[+]. 25Хьошеа бегъымбарым и тхылъым иту Тхьэм къызэрыжиӀэм хуэдэу:[*]

«Си лъэпкъым щымыща цӀыхухэм
„си лъэпкъкӀэ“ седжэнущ;
фӀыуэ сымылъэгъуа лъэпкъым
„фӀыуэ слъагъу лъэпкъкӀэ“ седжэнущ[+].
26ИкӀи „Фэ си лъэпкъыу фыщыткъым“,
жиӀэу Тхьэм щыжиӀа щӀыпӀэм
„ГъащӀэ къэзыт Тхьэм и бынкӀэ“
щеджэнущ».

27Ешайа бегъымбарым израил лъэпкъым теухуауэ мыпхуэдэу къыжиӀащ:[*] «Израил лъэпкъым и бжыгъэр хым и пшахъуэм хуэдизми, абыхэм ящыщу мыкӀуэду Тхьэм къригъэлынур мащӀэ дыдэщ. 28Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным мы дунейм и цӀыху псоми, эыри къэмынэу, хьэкум епӀэщӀэкӀыу ятрищӀыхьынущ». 29Ешайа бегъымбарым къызэрыжиӀам хуэдэу:[*]

«ЛъэкӀыныгъэшхуэ псори ЗиӀэ Зиусхьэным
бынхэр къытхуимыгъэнауэ щытамэ,
дэ Содом, Ӏаморэ къалэхэм[*]
дахуэдэу дыщытынт».


Израилрэ Мэссихь теухуа хъыбарыфӀымрэ

30Сыт-тӀэ жытӀэнур? Хамэ лъэпкъхэм щыпкъагъэ яӀэу Тхьэм зэрилъытэнум и ужь иту щымытами, фӀэщхъуныгъэ яӀэу зэрыщытам щхьэкӀэ Тхьэм абыхэм щыпкъагъэ яӀэу илъытащ[+]. 31Ауэ израил лъэпкъыу Тхьэм дежкӀэ щыпкъагъэ яӀэ зыщӀын хабзэм и ужь итахэм а хабзэр ягъуэтакъым[+]. 32Сыт щӀамыгъуэтар? ФӀэщхъуныгъэм и гъуэгур ямыдэу, ялэжьа Ӏуэхухэм я гъуэгукӀэ Тхьэм щыпкъагъэ яӀэу зэрилъытэнум и ужь иту щытащи, аращ. ЦӀыхухэр зыгъэлъэпэрэпэну мывэм елъэпэуащ. 33И псалъэ тхахэм хэту Тхьэм къызэрыжиӀэм хуэдэу:[*]

«ЦӀыхухэр зыгъэлъэпэрэпэн мывэу,
цӀыхухэр щӀым тезыгъэджалэ мывэшхуэр[*]
Сион къалэм щызогъэтӀылъ.
ЩӀегъуэжынукъым а мывэмкӀэ
фӀэщхъуныгъэ зиӀэр»[+].

#### 10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Си къуэшхэ, си гур зыщӀэхъуэпсри Тхьэм сызэрелъэӀу зэпытри си лъэпкъ израил мыкӀуэду къригъэлыну арщ. 2Ягу етауэ Тхьэм зэрыхуэлажьэмкӀэ сращыхьэтщ, ауэ зэхэщӀыкӀ яӀэу хуэлажьэркъым[+]. 3Тхьэм цӀыхухэм щыпкъагъэ яӀэу зэрилъытэ гъуэгур къагурымыӀэу, езыхэм я гъуэгукӀэ Тхьэм щыпкъагъэ яӀэу зэрилъытэнум и ужь иту зэрыщытам щхьэкӀэ, Тхьэм щыпкъагъэ яӀэу зэрилъытэ гъуэгур ядакъым[+]. 4Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Торэт хабзэм и гугъапӀэр Мэссихьщ икӀи Тхьэм МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэми щыпкъагъэ иӀэу елъытэ[+].


Тхьэм хэти мыкӀуэду къригъэлын лъэкӀынущ

5ЦӀыхум Торэт хабзэм итхэр зэригъэзащӀэм щхьэкӀэ Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу зэрилъытэм теухуауэ Мусэ бегъымбарым мыпхуэдэу итхащ:[*] «Торэт хабзэм итхэр зыгъэзащӀэм Торэт хабзэмкӀэ гъащӀэ иӀэнущ»[+]. 6Ауэ цӀыхум фӀэщхъуныгъэ зэриӀэм щхьэкӀэ, Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу зэрилъытэм теухуауэ Тхьэм и псалъэ тхахэм мыпхуэдэу хэтщ:[*] «Хэт уафэм дэкӀуеинур жыпӀэу уигукӀэ жумыӀэ». (Уафэм дэкӀуеину хэтщ жыхуиӀэщ, Мэссихьу цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлынур къришэхын щхьэкӀэ). 7Е «Хэт щӀыкъатиблкӀэ[*] ехынур?» жумыӀэ, (Мэссихь лӀахэм къахишу, дунейм къыдришеижыну хэтщ жыхуиӀэщ)[+]. 8Тхьэм и псалъэ тхахэм сыт яхэтыр?

«Тхьэм и псалъэхэр уи благъэщ,
уэ уи жьэми жьэдэлъщ, уигуми илъщ».

А псалъэу фӀэщхъуныгъэм теухуаращ фэдгъащӀэр. 9Уи жьэкӀэ цӀыхухэм я пащхьэм Хьисэ Зиусхьэну зэрыщытыр щыжыпӀэмэ, Тхьэм ар лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжамкӀэ фӀэщхъуныгъэ гурэ псэкӀэ уиӀэмэ, умыкӀуэду Тхьэм укъригъэлынущ[+]. 10Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зигурэ зи псэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыхум Тхьэм щыпкъагъэ иӀэу илъытэнущ икӀи цӀыхухэм я пащхьэм Хьисэ Зиусхьэну зэрыщытыр щыжызыӀэр мыкӀуэду Тхьэм къригъэлынущ. 11Тхьэм и псалъэ тхахэм Мэссихь теухуауэ зэрыхэтым хуэдэу:[*] «Хэти езымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэр щӀегъуэжынукъым»[+]. 12Журтымрэ алыджымра[*] яку зэхэгъэж дэлъкъым. А зы Зиусхьэныр псоми я Зиусхьэнщ икӀи абы елъэӀу псоми фӀы къахуещӀэ[+]. 13Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ «Хэт къыдэӀэпыкъуну елъэӀуми, мыкӀуэду Зиусхьэным къригъэлынущ».[*][+] 14Ауэ ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ ямыӀэмэ, дауэ зэрелъэӀунур? Абы и хъыбари зэхамыхамэ, дауэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ зэрыхъунур? Абы и хъыбари зыми яхуимыӀуатэмэ, дауэ зэрызэхахынур[+]? 15Тхьэм цӀыхухэм къалэн ящимыщӀмэ, абыхэм Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыр дауэ зэрыхуаӀуэтэнур? Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*] «ХъыбарыфӀыр зыӀуатэ цӀыхухэм я лъакъуэхэр сыту дахащэ!»

16Апхуэдэу щыт пэтми, хъыбарыфӀым едэӀуэн цӀыху куэдым ядакъым. Ешайа бегъымбарым мыпхуэдэу жиӀащ:[*] «Зиусхьэн, хъыбарыфӀу цӀыхухэм яхуэтӀуатэр хэт зи фӀэщ хъуар?»[+] 17Аращи, хъыбарыфӀыр щызэхахкӀэ цӀыхухэм фӀэщхъуныгъэ яӀэ мэхъу, Тхьэм и псалъэхэр зыгуэрым щахуиӀуатэкӀи а хъыбарыфӀыр зэхах[+]. 18Ауэ сэ сыщӀоупщӀэ: ХъыбарыфӀыр зэхамыхауэ ара? Хьэуэ, фӀыуэ зэхахащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*]

«ХъыбарыфӀыр цӀыхухэм яхуэзыӀуатэхэм
я макъыр щӀылъэм дэнэкӀи щызэхахащ,
я псалъэхэри щӀылъэм и гъунэхэм нэсащ»[+].

19Сэ сыщӀоупщӀэ аргуэру: израил цӀыхухэм хъыбарыфӀыр къагурымыӀуауэ ара? Хьэуэ, фӀыуэ къагурыӀуащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и цӀэкӀэ Мусэ бегъымбарым псом япэ мыпхуэдэу жиӀащ:[*]

«Зы лъэпкъ гуэрым щымыщхэм фезгъэфыгъуэнущ,
зэхэщӀыкӀ зимыӀэ лъэпкъми
фыхуэзгъэгубжьынущ».
20Ешайа бегъымбарми Тхьэм и цӀэкӀэ, гушхуауэ, къыжиӀащ[*] итӀанэ:
«Сыкъэзымылъыхъуа цӀыхухэм сыкъагъуэтащ,
къысщӀэмыупщӀахэми зезгъэлъэгъуащ».

21Ауэ израил лъэпкъым теухуауэ мыпхуэдэу жеӀэ:[*] «КъызэмыдаӀуэ лъэпкъ ерыщыр къызэкӀужын щхьэкӀэ, си Ӏэхэр яхуэсший зэпытащ махуэ къэс».

#### 11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм израил лъэпкъым гущӀэгъу зэрыхуищӀыр

1Аращи, сыщӀоупщӀэ: Тхьэр езым и лъэпкъым хуэмеиж хъуа? Хьэуэ, апхуэдэу хъункӀэ Ӏэмал иӀэкъым. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэри израил лъэпкъым сыщыщщ, Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхухэм сащыщщ, Биниамин и унагъуэ лъэпкъым сыщыщщ[+]. 2Тхьэр езым къыхиха лъэпкъым хуэмеиж хъуакъым. Тхьэм и псалъэ тхахэм,[*] Иляс бегъымбарым и хъыбар зэрытым деж, жиӀэр фщӀэркъэ? Иляс бегъымбарыр израил цӀыхухэм ятеухуауэ Тхьэм и пащхьэм мыпхуэдэу жиӀэурэ щытхьэусыхащ:[+] 3«Зиусхьэн, уи бегъымбархэр яукӀащ, уи къурмэнщӀыпӀэхэри зэхакъутащ. Сэ си закъуэу сыкъэнащ, си псэми къощэ». 4Тхьэм Иляс сыт къыжриӀэжар?[*] «Тхьэ нэпцӀ Ваал и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу щымытӀысауэ цӀыху минибл къызыхуэзгъэнащ». 5Иджыпстуи апхуэдэщ. Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ езым къыхихауэ, цӀыху мащӀэ тӀэкӀу къэнауэ щыӀэщ[+]. 6Тхьэм ахэр къыщӀыхихар и нэфӀ абыхэм къызэращыхуар арщ. Абыхэм ялэжьа ӀуэхуфӀхэм я дэлъ абы хэлъкъым. Апхуэдэу щымытмэ, Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэр нэфӀ щыхуэныгъэ хъунтэкъым.

7Сыт-тӀэ? Израил лъэпкъым къалъыхъуар ягъуэтакъым, ауэ Тхьэм къыхиха цӀыху гупым ягъуэтащ. Къэнахэри ерыщ екӀуащ[+]. 8Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

«Тхьэм ахэр гулъытэншэ ищӀащ.
Я нэхэми ямылъагъуу,
я тхьэкӀумэхэми зэхамыхыу ищӀащ,
нобэрей махуэм къэсыху».
9Даут пащтыхьым жиӀащ:[*]
«Абыхэм я ефэ-ешхэшхуэр лъахъи, хъыи,
ахэр зыгъэлъэпэрэпэн мыви яхурехъу.
Яхуэфащэр Тхьэм ярырегъэпшыныж.
10Абыхэм ямылъагъуфыну
я нэхэр Тхьэм ирегъэункӀыфӀ,
тхышэ ирещӀ игъащӀэкӀэ»[+].


Хамэ лъэпкъхэр мыкӀуэду Тхьэм къызэрыригъэлыр

11Аращи, сыщӀоупщӀэ: журтхэр щылъэпэрапэм джэлэпа? Хьэуэ, апхуэдэу хъункӀэ Ӏэмал иӀэкъым. Ауэ журтхэр гъуэгу захуэм зэрытекӀам щхьэкӀэ нэгъуэщӀ лъэпкъхэр мыкӀуэду къелыну Тхьэм гъуэгу яритащ, журтхэр абыхэм яригъэфыгъуэн щхьэкӀэ. 12Журтхэр гъуэгу захуэм зэрытекӀам щхьэкӀэ дунейм тет нэгъуэщӀ цӀыхухэм фӀыгъуэ куэд къаӀэрыхьэщ икӀи журтхэм я Ӏуэхур къазэремыхъулӀам щхьэкӀэ нэгъуэщӀ лъэпкъхэм фӀыгъуэ куэд яӀэ хъуащ. Аращи, мыкӀуэду Тхьэм къригъэлыну журтхэм я бжыгъэр щрикъукӀэ, сыту фӀыгъуэшхуэ къыхэкӀыну абы!

13Иджы фэ, хамэ лъэпкъхэм, вжызоӀэ: Фэ, хамэ лъэпкъхэм, фи апостол сызэрыхъуам щхьэкӀэ си Ӏуэхур согъэлъапӀэ[+]. 14Си Ӏуэхур щӀэзгъэлъапӀэр си лъэпкъым щыщхэр фэ хамэ лъэпкъхэм къывэзгъэфыгъуэну икӀи абыхэм ящыщ зы гуп мыкӀуэду Тхьэм къригъэлыну арщ. 15Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм журтхэр имыдэ щыхъум, дунейм тет нэгъуэщӀ цӀыхухэр езым зригъэкӀужащ. Тхьэм журтхэр аргуэру щызришэлӀэжкӀэ, дауэ зэрыхъунур? Ар лӀахэр къызэрытэджыжынум хуэдэнущ[+]. 16ХупцӀынэм и япэ Ӏыхьэр Тхьэм иратмэ, хупцӀынэ псори Тхьэм ейщ. Жыгым и лъабжьэр Тхьэм еймэ, жыг къудамэхэри Тхьэм ейщ.

17Хадэм ит зейтун жыгым[*] и къудамэхэм ящыщ гуэрхэр Тхьэм къыпищӀыкӀри, уэ, губгъуэм ит зейтун жыг къудамэм хуэдэр, адрей къудамэхэм я пӀэм удигъэкӀащ. Хадэм ит зейтун жыгым и къудамэ къэнахэм уращӀыгъуу а жыгым и лъабжьэми ипсми я фӀагъ къыуагъэкӀ[+]. 18Аращи, Тхьэм а жыгым къыпищӀыкӀа къудамэхэм я пащхьэм деж ущызыщымытхъуж. Узыщытхъужмэ, мыр зыщыумыгъэгъупщэ: Уэ уи фӀагъ лъабжьэм ебгъэкӀыркъым, атӀэ лъабжьэм и фӀагъ уэ къыуегъэкӀ. 19Уэ къызжепӀэнкӀи хъунщ: «Жыгым сэ сыдигъэкӀэну а къудамэхэр Тхьэм жыгым къыпищӀыкӀащ». 20Пэжщ, абыхэм фӀэщхъуныгъэ зэрамыӀэм щхьэкӀэ, Тхьэм ахэр жыгым къыпищӀыкӀащ, ауэ уэ фӀэщхъуныгъэ узэриӀэм щхьэкӀэ уи пӀэм укъонэ. Аращи, зумыгъэпагэ, шынагъи зигъэӀэ. 21Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ хадэм ит жыгым и къудамэхэм Тхьэр щащымысхькӀэ, уэ къыпщысхьыну[+]?

22Мыращ Тхьэм и фӀыгъуэмрэ и пхъашагъэмрэ: и гъуэгу текӀахэм яхуэпхъашэщ, ауэ уэ Тхьэм и фӀыгъуэм зыхыумыгъэнмэ, и фӀыгъуэр къыплъигъэсынущ. Апхуэдэу мыхъумэ, уэри а жыгым укъыпищӀыкӀынущ. 23Журтхэми я фӀэщмыхъуныгъэр зыханэжмэ, Тхьэм ахэри жыгым дигъэкӀэжынущ, Тхьэм ахэр жыгым дигъэкӀэжын лъэкӀынущи. 24Фэ (хамэ лъэпкъхэр) губгъуэм ит зейтун жыгым Тхьэм фыкъыпищӀыкӀри, хадэм ит зейтун жыгым фыдигъэкӀащ. Абы щыгъуэ хадэм ит зейтун жыгым и къудамэхэр (журтхэр аращ), езыхэм я жыгым дигъэкӀэжыныр Тхьэм дежкӀэ нэхъ гугъу?


Тхьэм израил лъэпкъым езым деж къызэрыригъэгъэзэжыр

25Си къуэшхэ, Ӏущыщэу зыкъыфщымыхъужын щхьэкӀэ, мы щэхур фымыщӀэну сыхуейкъым: Хамэ лъэпкъхэм ящыщу Тхьэм и гъуэгу техьэнухэм я бжыгъэр ирикъуху, израил лъэпкъым щыщ гупыр ерыщ ищӀащ Тхьэм. 26Апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ израил лъэпкъ псори мыкӀуэду Тхьэм къригъэлынущ, Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

«ЦӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлынур
Сион къалэм[*] къыдэкӀынущ.
Ар къыщыкӀуэжкӀэ,
Бзаджагъэр Екъуб и лъэпкъым
хигъэкӀуэдыкӀыжынущ».
27(ИтӀанэ Тхьэм жиӀащ:)
«Мы зэгурыӀуэныгъэращ сэрэ
абыхэмрэ дяку дэслъхьэнур,
я гуэныхьхэр щащхьэхысхыжкӀэ».

28Журтхэм хъыбарыфӀыр* зэрамыдам щхьэкӀэ фэ фи фӀагъ а Ӏуэхум къыхэкӀыу, Тхьэм и бий хъуащ ахэр. Ауэ Тхьэм журтхэр къызэрыхихам щхьэкӀэ фӀыуэ елъагъу, я адэшхуэхэм я хьэтыркӀэ. 29Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм цӀыхухэм тыгъэхэр щариткӀэ, и бын хъунуи къыщыхуриджэкӀэ, апхуэдэу зэрищӀам хущӀегъуэжыркъым. 30Фэ (хамэ лъэпкъхэр) Тхьэм федаӀуэу щытакъым, ауэ израил лъэпкъыр Тхьэм зэремыдэӀуам щхьэкӀэ Тхьэм гущӀэгъу къыфхуищӀащ иджы[+]. 31Журтхэр иджыри Тхьэм едаӀуэркъым, фэ къыфхуищӀа гущӀэгъум хуэдэ Тхьэм абыхэми къахуищӀын щхьэкӀэ. 32Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм цӀыху псори емыдаӀуэу къигъэнащ, абыхэм псоми гущӀэгъу къахуищӀын щхьэкӀэ.

33Сыту ин Тхьэм и фӀыгъуэшхуэр,
и акъылъыфӀагъэшхуэр,
и щӀэныгъэшхуэр!
И гухэлъышхуэхэр зэхихун зыми
лъэкӀынукъым.
И Ӏуэхухэми я ужь ихьэн
зыми лъэкӀынукъым[+].
34«Хэт Зиусхьэным и гум илъыр зыщӀэр?
Хэт абы чэнджэщэгъу хуэхъуар[+]?
35Хэт Тхьэм зыгуэркӀэ етар,
Тхьэм абы тыгъэ къритыжыну?»[*]
36Ӏуэху псори Тхьэм и Ӏэм къикӀащ.
И лъэкӀыныгъэкӀэ икӀи и щӀыхьышхуэм
щхьэкӀэ Ӏуэху псори къэхъуащ.
МыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэр Тхьэм ейщ. Ӏэмин[+].

#### 12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мэссихь ди псэм щыщу дызэрыпсэун хуейр

1Аращи, Тхьэм гущӀэгъу къызэрытхуищӀам щхьэкӀэ, хуабжьу сыныволъэӀу: Тхьэм и гум ирихьу, къурмэныпхъэ псэууэ, къурмэныпхъэ лъапӀэм хуэдэу, Тхьэм и ӀэмыщӀэ зифлъхьэ. Аращ гурэ псэкӀэ Тхьэр зэрывгъэлъэпӀэн хуейр[+]. 2Мы лъэхъэнэм ихабзэхэм Ӏэрылъхьэ зыхуэвмыгъэхъу. Тхьэм фи гум илъхэр зэрырехъуэкӀ, хьэл-щэныфӀ фхэлъ хъун щхьэкӀэ. Апхуэдэу фщӀымэ, Тхьэр зыхуейр къывгурыӀуэнущ – фӀыгъуэр зыхуэдэри, Тхьэм и гум ирихьри, фӀыгъуэ нэгъэсар зыхуэдэри къывгурыӀуэнущ[+].

3Тхьэм и нэфӀыр сэ къызэрысщыхуам щхьэкӀэ, фэ фщыщ дэтхэнэми жызоӀэ: зыкъыфӀэмыщӀыж икӀи зумыгъэин, ауэ Тхьэм уэ къыпхуигъэфэща фӀэщхъуныгъэм и щапхъэм тету зэхэщӀыкӀ уиӀэу зэплъыж[+]. 4Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ди Ӏэпкълъэпкъым щыщ пкъыгъуэхэр куэдщ, ауэ а псоми ялэжь Ӏуэхухэр зыкъым[+]. 5Апхуэдэу, дэри куэд дыхъуми, Мэссихь ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, зыпкъ закъуэ дохъу, дэтхэнэ зыри адрейхэм ящыщщ[+]. 6Тхьэм и нэфӀыр хэти къызэрыщыхуам тещӀыхьауэ лъэкӀыныгъэ зэхуэмыдэхэр диӀэщ. Тхьэм и псалъэхэр зыгуэрым и гум кърилъхьэурэ, ахэр къыжиӀэну лъэкӀыныгъэ къритамэ, а цӀыхум фӀэщхъуныгъэу иӀэм тещӀыхьауэ Тхьэм и псалъэхэр къыжреӀэ[+]. 7И фӀагъ цӀыхухэм яригъэкӀыну Тхьэм зыгуэрым лъэкӀыныгъэ къритамэ, а цӀыхум и фӀагъ абыхэм ярырегъэкӀ. ЦӀыхухэм Ӏуэхухэр яригъэщӀэну Тхьэм зыгуэрым лъэкӀыныгъэ къритамэ, а цӀыхум абыхэм ярырегъащӀэ[+]. 8ЦӀыхухэр игъэгушхуэну Тхьэм зыгуэрым лъэкӀыныгъэ къритамэ, ирегъэгушхуэ. ИӀэр цӀыхухэм ядигуэшыну Тхьэм зыгуэрым лъэкӀыныгъэ къритамэ, и гуапэу ядрегуэш. УнафэщӀу лэжьэну Тхьэм зыгуэрым лъэкӀыныгъэ къритамэ, унафэщӀу ирелажьэ жану. ЦӀыхухэм гущӀэгъу яхуищӀыну Тхьэм зыгуэрым лъэкӀыныгъэ къритамэ, псэ хьэлэлкӀэ гущӀэгъу яхурещӀ[+].


ФӀылъагъуныгъэр

9Фи фӀылъагъуныгъэр пэж ирехъу. Бзаджагъэм пэӀэщӀэ зыфщӀ, фӀыгъуэм и ужь фит[+]. 10Зэшхэм хуэдэу, фӀыуэ фызэрылъагъу; фи щхьэр зэрыфлъытэм нэхърэ, адрейхэр нэхъыфӀэу флъытэ[+]. 11Жыджэрагъышхуэ зыхэвгъэлъ зэпыт, Зиусхьэным фыхуэлэжьэным гурэ псэкӀэ зефт. 12Фызыщыгугъыу фызыпэплъэ Ӏуэхугъуэхэм фащыгуфӀыкӀ. Гугъуехь фрихьэлӀэмэ, зыхуэвгъэщэч. Тхьэм фелъэӀу зэпыт[+]. 13Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэр зыгуэр хуэныкъуэмэ, фадэӀэпыкъу. ХьэщӀэр зэрывгъэлъэпӀэным фыхущӀэкъу[+].

14Гугъуехь фэзыгъэшэчхэм Тхьэм и нэфӀыр къащыхуэну фахуелъэӀу. Тхьэм и нэфӀыр къащыхуэну фахуелъэӀу, ахъумэ фемыбг[+]. 15ГуфӀэхэм фадэгуфӀэ, гъыхэми фадэгъ[+]. 16Фи акъыл зэтрехуэ. Фымыпагэ, цӀыху цӀыкӀухэми ныбжьэгъу захуэфщӀ. ЗыкъыффӀэмыщӀыж[+].

17Зыгуэрым и бзаджагъэм бзаджагъэкӀэ фыпэмыувыж. ЦӀыху псоми фӀыуэ ялъытэр зэрыфщӀэным и ужь фит[+]. 18Ӏэмал иӀэмэ, фи Ӏэм къикӀым хуэдизкӀэ цӀыху псоми фазэрыгурыӀуэным фыхущӀэкъу[+]. 19ФӀыуэ слъагъухэ, зыгуэрым бзаджагъэ къывищӀэмэ, бзаджагъэ евмыщӀэж, ауэ Тхьэм и губжьым гъуэгу ефт, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным жиӀар и псалъэ тхахэм яхэтщ:[*] «ЦӀыхухэм я бзаджагъэр езыгъэпшыныжынур сэращ, абыхэм яхуэфащэр езгъэгъуэтыжынущ»[+]. 20Аращи, «Уи бийр мэжалӀэмэ, гъашхэ, псы хуэлӀэмэ, псы егъафэ; апхуэдэу пщӀымэ, фӀамыщӀ плъахэр бийм и щхьэм теплъхьэнущ».[*][+] 21Бзаджагъэр зытумыгъакӀуэу, фӀы щӀэнымкӀэ бзаджагъэм текӀуэ.

#### 13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тепщэныгъэ зиӀэхэм фахуэӀурыщӀэ

1Тепщэныгъэ зиӀэхэм яхуэӀурыщӀэу щрет хэти. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм имыухамэ, зыми тепщэныгъэ иӀэ хъунукъым. Тепщэныгъэ зиӀэу щыӀэхэр зыгъэувар Тхьэрщ[+]. 2Аращи, тепщэныгъэ зиӀэхэм япэув цӀыхур Тхьэм игъэува цӀыхухэращ зыпэувыр. Апхуэдэу зыщӀэхэм къуаншагъэ зылъагъэсыж. 3Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фӀыгъуэ зыщӀэхэр тепщэныгъэ зиӀэхэм ящышынэнкъым, бзаджагъэ зыщӀэхэрщ абыхэм ящышынэн хуейр. Тепщэныгъэ зиӀэхэм уащымышынэну ухуей? ФӀыгъуэ лэжь, ахэр къыпщытхъужынущ. 4И фӀагъ къыуигъэкӀыну, тепщэныгъэ зиӀэр Тхьэм и лӀыщӀэщ. Ауэ бзаджагъэ пщӀэмэ, абы ущышынэн хуейщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ тепщэныгъэ зиӀэм джатэр пщӀэншэу иӀыгъкъым. БзаджащӀэхэм яхуэфащэ гугъуехьыр ятрилъхьэну, ар Тхьэм хуолажьэ[+]. 5Аращи, тепщэныгъэ зиӀэхэм уахуэӀурыщӀэн щӀыхуейр къыпхуэфащэ гугъуехьыр Тхьэм къыптрилъхьэнкӀэ узэрыщышынэ къудейр аракъым, атӀэ уахуэӀурыщӀэну зэрытэрэзыр уигукӀэ зэрыпщӀэри абы хэтщ.

6Аращ хьэкътын ахъшэр[*] абыхэм щӀефтыр; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ тепщэныгъэ зиӀэхэм а Ӏуэхур щагъэзащӀэкӀэ, Тхьэм хуолажьэ. 7Аращи, цӀыху псоми яхуэфащэр ефтыж. ЦӀыхухэм тралъхьэ хьэкътынырамэ, ар ефтыж; хьэпшыпхэм тралъхьэ хьэкътынырамэ, ари ефтыж; гъэлъэпӀэныгъэрамэ, вгъэлъапӀэ; лъытэныгъэрамэ, лъытэныгъэ яхуэфщӀ[+].


Зэш хуэдэ фӀыуэ фызэрылъагъу

8ФӀыуэ фызэрылъагъуным и щӀыхуэм нэмыщӀ, зым и щӀыхуи зытевмыгъэлъ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зи гъунэгъур фӀыуэ зылъагъум Торэт хабзэр егъэзащӀэ[+]. 9«Зинэ умыщӀэ», «ЦӀыху умыукӀ», «Умыдыгъуэ», «НэгъуэщӀ цӀыхухэм пцӀы тумылъхьэ», «Хъуэпсэныгъэ мыхъумыщӀэ уи гум йомыгъэлъ» унафэхэмрэ[*] адрей унафэ псомрэ къызэщӀэзубыдэр мыращ:[*] «Уэ уи щхьэр фӀыуэ зэрыплъагъум хуэдэу, уи гъунэгъури фӀыуэ лъагъу». 10Зи гъунэгъур фӀыуэ зылъагъум и ягъэ иригъэкӀыркъым. Аращи, фӀылъагъуныгъэ уиӀэмэ, Торэт хабзэр бгъэзащӀэу арщ[+].


Мэссихь дунейм къыщытехьэжыну махуэр къэблэгъащ

11Аращи, апхуэдэу фыпсэу. Зэманыр здынэсар фощӀэ, фыкъыщыушын хуей сыхьэтыр къэблэгъащ. ФӀэщхъуныгъэ диӀэ щыхъуа махуэм нэхърэ дымыкӀуэду Тхьэм дыкъыщригъэлыну махуэр иджы нэхъ ди гъунэгъу хъуащ[+]. 12Жэщыр хэкӀуэтащ, махуэр къэблэгъащ. КӀыфӀыгъэм и Ӏуэху бзаджэхэр лъэныкъуэ едвгъэгъэз, нэхум и Ӏэщэхэр къэдвгъащтэ[+]. 13Махуэм и нэхум хэт цӀыхухэм яхуэдэу, хабзэм тету дывгъэпсэу; щхьэрутӀыпщу фэ ешхэн-ефэным зыдедвмыгъэхьэх, зинэ щӀэным, мыхъумыщӀэ псэукӀэм, зэщыхьэным, фыгъуэным дыхэвмыгъэт[+]. 14Ауэ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь фи фащэ ирехъу, фи гуэныхьыщӀэ щэныжьым и хъуэпсэныгъэ мыхъумыщӀэхэми фахуэмыӀурыщӀэ[+].

#### 14-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Фи къуэшыр фымыгъэкъуаншэ

1ФӀэщхъуныгъэ мащӀэ зиӀэр гъусэ фщӀы, и Ӏуэху еплъыкӀэкӀэ фемыныкъуэкъуу[+]. 2Зы цӀыхум сыт ищӀысри ишхыну зэрыхуитымкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэщ, ауэ фӀэщхъуныгъэ мащӀэ зиӀэм хадэхэкӀхэм фӀэкӀа ишхыркъым[+]. 3Шхэм мышхэр зэримыпэсу хъунукъым. Мышхэми шхэр игъэкъуаншэ хъунукъым, Тхьэм а цӀыхури идащи[+]. 4Уэ хэт ухъуну, нэгъуэщӀ цӀыхум хуэлажьэр бгъэкъуэншэну? Ар гъуэгу пэжым тетми темытми, езым и Зиусхьэным и Ӏуэхукъэ? Ари гъуэгу пэжым тетынущ, Зиусхьэным тригъэтын лъэкӀынущи[+].

5Зы цӀыхум махуэ гуэр нэхъ егъэлъапӀэ, адрей цӀыхум махуэ псори и зэхуэдэщ. Хэти и гум зэрыжиӀэм тету псэун хуейщ[+]. 6Махуэ гуэр зыгъэлъапӀэм Зиусхьэным лъытэныгъэ хуищӀыну а махуэр егъэлъапӀэ. ЗымыгъэлъапӀэми Зиусхьэным лъытэныгъэ хуищӀыну апхуэдэу ещӀ. Сыт ищӀысри зышхми Зиусхьэным лъытэныгъэ хуищӀыну ешх, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ишхым щхьэкӀэ Тхьэм фӀыщӀэ хуещӀ. Мышхэр Зиусхьэным лъытэныгъэ хуищӀын щхьэкӀэщ щӀэмышхэр, абыи Тхьэм фӀыщӀэ хуещӀ[+]. 7Зы цӀыхуи езым и щхьэ закъуэм щхьэкӀэ псэуркъым. Абы ещхьуи, зы цӀыхуи езым и щхьэ закъуэм щхьэкӀэ лӀэркъым[+]. 8Дыпсэуми, Зиусхьэным дыхуопсэу, дылӀэми, Зиусхьэным дыхуолӀэ. Аращи, дыпсэуми дылӀэми, Зиусхьэным дрейщ[+].

9Мэссихьи лӀэщ, лӀахэм къахэтэджыкӀыжри къэпсэужащ. КъыщӀэпсэужар псэухэмрэ лӀахэмрэ я Зиусхьэн хъуну аращ[+]. 10Уи къуэшыр сыт щӀэбгъэкъуаншэр? Уэ уи къуэшыр сыт щӀызумыпэсыр? Дэ псори Тхьэм и пащхьэм диувэн хуейщ, хьэкум къыттрищӀыхьыну[+]. 11Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ:[*]

«Сэ сыпсэущ, жеӀэ Зиусхьэным,
си пащхьэм цӀыху псори
лъэгуажьэмыщхьэу къиувэнущ.
Дэтхэнэ зы бзэми
сэ сызэры-Тхьэр къыжиӀэнущ»[+].

12Апхуэдэу, дэ псори Тхьэм и пащхьэм диувэнущ, щхьэж езым щхьэкӀэ жэуап иритыну[+].


Фи къуэшым гуэныхь евмыгъащӀэ

13Аращи, дэ зыр зым дгъэкъуэншэн хуейкъым. Зыгъэлъэпэрэпэну мывэ е гуэныхь ищӀэну дезыгъэхьэх Ӏуэху гуэр фи къуэшым и гъуэгум тевмылъхьэну фи гум теубыдагъэ илъын хуейщ[+]. 14Зиусхьэну Хьисэ си псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ шхын гуэр зэрымыхьэрэмыр сощӀэ, фӀэкӀыпӀэ имыӀэуи си фӀэщ мэхъу. Ауэ зыгуэрым хьэрэму илъытэмэ, езымкӀэ хьэрэм мэхъу[+]. 15Уэ шхыну пшхым щхьэкӀэ уи къуэшым и жагъуэ пщӀымэ, фӀылъагъуныгъэм тету упсэуркъым. Уэ шхыну пшхымкӀэ уи къуэшу Мэссихь зыхуэлӀар зыфӀумыгъэкӀуэд[+]. 16Фэ фӀыуэ флъытэр цӀыхухэм Ӏейуэ ялъытэну иремыхъу. 17Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм и Ӏуэхухэр зытеухуар шхэнымрэ ефэнымрэкъым, атӀэ щыпкъагъэ, гузэгъэгъуэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм деж къикӀ гуфӀэгъуэр аращ[+]. 18Ахэр игу илъмэ, Мэссихь хуэлажьэ цӀыхур Тхьэм и гум ирохь, цӀыхухэми я гуапэщ ар.

19Аращи, зэгурыӀуэныгъэ къэзыхь Ӏуэхухэми гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ зэрыдгъуэт Ӏуэхухэми я ужь дивгъэт[+]. 20Шхыным щхьэкӀэ Тхьэм и Ӏуэхур умыгъэкӀуэд. Шхын псори хьэлэлщ, ауэ уэ пшхы шхынымкӀэ зыгуэрым и гъуэгум зыгъэлъэпэрэпэн мывэ теплъхьэмэ, гуэныхь мэхъу[+]. 21Лы умышхыныр, фадэ уемыфэныр, уи къуэшым и гъуэгум зыгъэлъэпэрэпэн мывэ теплъхьэну ухэмытыныр, е абы гуэныхь ищӀэну дезыгъэхьэх Ӏуэхум ухэмытыныр фӀыщ. Апхуэдэу, уи къуэшым зыри лъэмыкӀыж зыщӀ Ӏуэхуми ухэмытыныр фӀыщ.

22Мы Ӏуэхухэм теухуауэ уиӀэ фӀэщхъуныгъэр Тхьэмрэ уэрэ фяку дэлъ ирехъу. Шхын ишхым щхьэкӀэ зызымыгъэкъуэншэжыр гъуэгу махуэ теуващ. 23Ауэ шхын ишхыр зэрыхьэлэлымкӀэ гурыщхъуэ ищӀу шхэм фӀэщхъуныгъэ имыӀэу зэрышхэм щхьэкӀэ Тхьэм а цӀыхур егъэкъуаншэ, фӀэщхъуныгъэ димыӀэу сыт ищӀыс тщӀэми, гуэныхь мэхъури.


Паул Тхьэм фӀыщӀэ зэрыхуищӀыр

24Си хъыбарыфӀу, Хьисэ Мэссихь теухуа хъыбарыфӀу, цӀыхур зэзгъэдаӀуэм теухуауэ, хъыбару мыухыжын лъэхъэнэхэм щыщӀэдзауэ Тхьэм щэхуу къигъэнауэ, ауэ иджы къигъэнэхуам тету Тхьэм фигухэр игъэбыдэн лъэкӀынущ[+]. 25Тхьэуэ мыкӀуэдыжынум и унафэкӀэ бегъымбархэм ятха тхылъхэм а хъыбарыр къагъэнэхуэурэ, ирагъэщӀащ иджы, лъэпкъ псоми ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъууэ езым едэӀуэн щхьэкӀэ[+]. 26АкъылыфӀагъэ зиӀэ Тхьэ закъуэм Хьисэ Мэссихь илэжьам щхьэкӀэ мыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэр ейщ. Ӏэмин[+].

#### 15-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Ди щхьэракъым ди фӀагъ зэдгъэкӀын хуейр, атӀэ ди гъунэгъуращ

1Дэ, фӀэщхъуныгъэшхуэ зиӀэхэр, ди фӀагъым и ужь димыту, фӀэщхъуныгъэ мащӀэ зиӀэхэм я хьэлъэхэмкӀэ дэӀэпыкъуэгъу дахуэхъун хуейщ[+]. 2Дэ тщыщу хэти и гъунэгъум фӀы хуищӀэурэ, арэзы ищӀын хуейщ, гурэ псэкӀи нэхъ лъэкӀыныгъэ иригъэгъуэтын хуейщ[+]. 3Мэссихьи езым и фӀагъ зригъэкӀыжакъым, ауэ Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*] «Уэ, си Тхьэм, къыпхущӀэджащ, ауэ жаӀахэр сэ къыстехуащ»[+]. 4Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт псори щӀатхар щыпкъагъэр дагъэщӀэн щхьэкӀэщ. Тхьэм и псалъэ тхахэм шыӀэныгъэрэ гушхуэныгъэрэ диӀэ ягъэхъуурэ, Тхьэм ӀыхьэфӀыр къызэрытлъигъэсынум дыщагъэгугъ[+].

5Теубыдагъэрэ гушхуэныгъэрэ къыдэзыт Тхьэм, зы гупсысэкӀэ фиӀэу, Мэссихь Хьисэ и гъуэгу фрикӀуэу фрегъэпсэу[+]. 6Тхьэуэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и Адэм зыгурэ зы псэкӀэ фи жьэм къыжьэдэкӀыурэ щӀыхьышхуэ хуэфщӀынущ.

7Аращи, фэ Мэссихь фызэридам хуэдэу, фэри зым зыр вдэн хуейщ, цӀыхухэм Тхьэм щӀыхь хуащӀын щхьэкӀэ. 8Сэ жызоӀэ, и фӀагъ журтхэм яригъэкӀын щхьэкӀэ, Хьисэ Мэссихь къэкӀуащ. И фӀагъ абыхэм яригъэкӀыну къыщӀэкӀуар ди адэшхуэхэр Тхьэм къызэригъэгугъэгъа Ӏуэхухэр Хьисэ, пэжу къыщӀигъэкӀыжэурэ Тхьэм и щыпкъагъэр ригъэлъагъун щхьэкӀэщ. 9Абы нэмыщӀуи, Хьисэ и фӀагъ абыхэм яригъэкӀыну къыщӀэкӀуар хамэ лъэпкъхэм[*] Тхьэм и гущӀэгъум папщӀэ щӀыхь хуаригъэщӀын щхьэкӀэщ, Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

«Абы щхьэкӀэ, уэ, си Зиусхьэн,
хамэ лъэпкъхэм сахэту уи щӀыхьыр сӀэтынущ,
щӀыхь уэрэдхэри уи цӀэкӀэ къыжысӀэнущ»[+].

10Тхьэм и псалъэ тхахэм мыпхуэдэуи хэтщ:[*]

«Фэ, хамэ лъэпкъхэр, Тхьэм и лъэпкъым
фригъусэу фыгуфӀэ».

11Мыпхуэдэуи Тхьэм и псалъэхэм яхэтщ:[*]

«Фэ, хамэ лъэпкъ псоми,
Зиусхьэным и щӀыхьыр фӀэт,
фэ, лъэпкъ псоми,
и щӀыхьыр фӀэт»[+].

12Ешайа бегъымбарым мыпхуэдэу жиӀащ:[*]

«Иессе[*] къытехъукӀыну бын лъапӀэр къэкӀуэнурэ,
хамэ лъэпкъхэм Ӏэтащхьэ яхуэхъунущ.
Хамэ лъэпкъхэр абы щыгугъыурэ пэплъэнущ».

13ЕзымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зэрывиӀэм щхьэкӀэ, ӀыхьэфӀыр къытлъигъэсыну дыщызыгъэгугъ Тхьэм гуфӀэгъуэшхуэрэ гузэгъэгъуэшхуэрэ фигухэм кърырелъхьэ, езым и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ фигухэм гугъэшхуэр из хъун щхьэкӀэ.


Паул гушхуэныгъэ хэлъу тхэ зэрыхъуар

14Си къуэшхэ, фи гум фӀыгъуэшхуэ зэрилъымкӀи, щӀэныгъэшхуэ зэрывиӀэмкӀи, зым адрейм Ӏуэхухэр иригъэщӀэн зэрыфлъэкӀымкӀи дзыхь фхузощӀ. 15Апхуэдэу щытми, мы Ӏуэхухэр фи гум къэзгъэкӀыжыну щӀыпӀэ-щӀыпӀэкӀэрэ сытегушхуауэ ныфхузотх, хэчыхьауэ. Сытегушхуауэ щӀэстхыр хамэ лъэпкъхэм я деж Хьисэ Мэссихь сыщыхуэлэжьэну Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ сыкъызэригъэувар арщ. 16Тхьэм деж къикӀ хъыбарыфӀыр цӀыхухэм езгъащӀэурэ, дин пашэ Ӏуэху солэжь. Тхьэм деж къикӀ хъыбарыфӀыр цӀыхухэм щӀезгъащӀэр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм хамэ лъэпкъхэм я гур зэригъэкъэбзэжам щхьэкӀэ ахэр Тхьэм и гум ирихь къурмэныпхъэм хуэдэу хъуну папщӀэкӀэщ[+].

17Хьисэ Мэссихь си псэм щыщу, Тхьэм хуэсщӀа Ӏуэхум сыщогуфӀыкӀ. 18-19Си псалъэхэмкӀи, злэжьа ӀуэхухэмкӀи, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэмрэ Ӏуэху телъыджэхэмрэ я лъэкӀыныгъэкӀи, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀи хамэ лъэпкъхэр Тхьэм езгъэдэӀуэну Мэссихь сигъэщӀа Ӏуэхухэм фӀэкӀа сытепсэлъыхьыну сытегушхуэркъым. Ерусалим къыщыщӀэдзауэ Иллирик хэкум[*] нэсыху, Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыр дэнэкӀи цӀыхухэм нэсауэ ялъэзгъэӀэсащ[+]. 20НэгъуэщӀ цӀыху гуэрым игъэтӀылъа лъабжьэм си Ӏуэхур тезмыщӀыхьу, Мэссихь и цӀэр щызэхамыха щӀыпӀэхэм хъыбарыфӀыр цӀыхухэм щалъэзгъэӀэсыну сыт щыгъуи и ужь ситщ[+]. 21Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

«Езым и хъыбар зи деж нэмысахэм езыр ялъагъунущ,
и хъыбар зэхэзымыхахэми зэхащӀыкӀынущ».


Паул Рим къалэм кӀуэн зэримурадар

22Аращ, фи деж сынэкӀуэну и ужь куэдрэ сита пэтми, къыщӀызэмыхъулӀар[+]. 23Ауэ иджы мы лъэныкъуэм сэркӀэ Ӏуэху щымыӀэжу,[*] илъэс куэд хъуауэ фи деж сынэкӀуэну сызэрыхуеям къыхэкӀкӀэ,[+] 24Испание къэралым сыщыкӀуэкӀэ, фи деж сыныдыхьэнущ. Гъуэгу сынытехьэмэ, сыныфхыхьэу фыслъагъуну икӀи фи ныбжьэгъугъэм си гур игъэзагъэу гъуэгупщӀэкӀэ дэӀэпыкъуэгъу фыкъысхуэхъуну сыфщогугъ. 25Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм дэӀэпыкъуэгъу зэрахуэхъун ахъшэр яхуэсхьу Ерусалим сыкӀуэну сигу илъщ[+]. 26Македоние, Ахаие хэкухэм[*] щыпсэууэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм, Тхьэм и цӀыху лъапӀэу Ерусалим дэсхэм ящыщ тхьэмыщкӀэхэм дэӀэпыкъуэгъу яхуэхъун щхьэкӀэ, ахъшэ зэхадзэну я гуапэу мурад ящӀащ[+]. 27ДэӀэпыкъуэгъу яхуэхъуну я гуапэу мурад ящӀащ, ядэӀэпыкъунуи я пщэм дэлъщ. Тхьэм журтхэр зэригъэгугъа ӀыхьэфӀым щыщ хамэ лъэпкъхэми яӀэ хъуащ. Аращи, хамэ лъэпкъхэми мы дунейм и мылъку ӀыхьэфӀу яӀэмкӀэ я фӀагъ журтхэм ирагъэкӀын хуейщ[+]. 28А Ӏуэхур згъэзащӀэу, ахъшэ зэхадзар Ерусалим дэсхэм яӀэщӀэслъхьа нэужь, фи деж сыныдыхьэнурэ, итӀанэ Испанием сыкӀуэнущ. 29Фи деж сыныщыкӀуэкӀэ, Мэссихь и нэфӀ щыхуэныгъэшхуэм сыщӀыгъуу сынызэрыкӀуэнур сощӀэ.

30Си къуэшхэ, мыбыкӀэ сыныволъэӀу: ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀи, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм деж къикӀ фӀылъагъуныгъэм щхьэкӀи, гъусэ фыкъысхуэхъуи, Тхьэм фи фӀэщу фысхуелъэӀу. 31Иудей хэкум ису фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэм Тхьэм сащихъумэнуи, Тхьэм и цӀыху лъапӀэу Ерусалим дэсхэм дэӀэпыкъуэгъу зэрахуэхъун ахъшэу яхуэсхьынур гуапэ ящыхъунуи Тхьэм фелъэӀу[+]. 32Абы щыгъуэ, Тхьэм жиӀэмэ, фи деж гуфӀэгъуэкӀэ сынэкӀуэнщи, сывигъусэу зызгъэпсэхужынщ[+]. 33Гузэгъэгъуэр къыдэзыт Тхьэр фрегъусэ. Ӏэмин[+].

#### 16-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀэхъус

1Ди шыпхъуу Фэбэ зи цӀэу, Кенхрей къалэм[*] и члисэ зэхуэсым дэӀэпыкъуэгъу хуэхъум, фи пащхьэм сыщыщытхъуну сыхуейщ[+]. 2Зиусхьэныр абы и псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм зэрырагъэблэгъэн хуейм хуэдэу евгъэблагъи, зыхуэныкъуэмкӀэ дэӀэпыкъуэгъу фыхуэхъу, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыху куэдым, сэри сахэту, дэӀэпыкъуэгъу къытхуэхъуащ ар[+].

3Прискиллэрэ Акилэрэ, Хьисэ Мэссихь си гъусэу хуэлажьэхэм, фӀэхъус схуефхыж[+]. 4Абыхэм си псэр мыкӀуэду кърагъэлын щхьэкӀэ, езыхэм я псэхэм щысхьыжакъым. Абыхэм фӀыщӀэ яхуэзыщӀыр си закъуэкъым, хамэ лъэпкъхэм я члисэ зэхуэс псоми фӀыщӀэ щыхуащӀ. Я унэм щызэӀущӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм фӀэхъус схуефхыж. 5ФӀыуэ слъагъу Епенет фӀэхъус схуефхыж. Ахаие хэкум МэссихькӀэ псом япэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуар аращ[+].

6Мэриему куэд тхуэзылэжьам фӀэхъус схуефхыж. 7Си унэкъуэщу Андроникрэ Юнийрэ, лъэхъуэщым къыздыщӀэсу щытахэм, фӀэхъус схуефхыж. Ахэр апостол[*] цӀэрыӀуэхэм ящыщщ. Си япэ абыхэм МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ. 8Мэссихь зи псэм щыщу, фӀыуэ слъагъу Амплий фӀэхъус схуефхыж. 9Ди гъусэу Мэссихь хуэлэжьа Урбанрэ фӀыуэ слъагъу Стахийрэ фӀэхъус схуефхыж. 10Мэссихь зи псэм щыщу, зи щыпкъагъэр Тхьэм игъэунэхуа Апеллэс фӀэхъус схуефхыж. Аристобул и унагъуэм исхэм фӀэхъус схуефхыж. 11Си унэкъуэщ Иродион фӀэхъус схуефхыж. Зиусхьэныр зи псэм щыщу, Наркисс и унагъуэм исхэм фӀэхъус схуефхыж. 12Зиусхьэным фӀыуэ хуэлажьэ цӀыхубзу Трифенэрэ Трифосэрэ фӀэхъус схуефхыж. Зиусхьэным фӀыуэ хуэлэжьа, фӀыуэ тлъагъу цӀыхубзу Персидэ фӀэхъус схуефхыж. 13Зиусхьэным къыхиха Руфэрэ абы и анэу си анэм хуэдэу хъуамрэ фӀэхъус схуефхыж[+]. 14Асинкрит, Флегон, Ерм, Патров, Ермий, сыми абыхэм я гъусэу адрей къуэшхэми фӀэхъус схуефхыж. 15Филолог, цӀыхубзу Юлие, Нирей, абы и шыпхъу Олимпан сыми, абыхэм я гъусэу Тхьэм и цӀыху лъапӀэ псоми фӀэхъус схуефхыж. 16ГукъабзагъэкӀэ ӀэплӀэ зэфшэкӀыурэ, фӀэхъус зэфххэ. Мэссихь и члисэ зэхуэс псоми фӀэхъус къывахыж[+].


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

17Си къуэшхэ, ди фӀэщхъуныгъэм дигъащӀэ Ӏуэхухэм къыпэувурэ, фызэгурызымыгъаӀуэу, адрей цӀыхухэр гъуэгу захуэм тезыгъэкӀхэм защыфхъумэну сыныволъэӀу. Абыхэм пэӀэщӀэ зыфщӀ[+]. 18Апхуэдэ цӀыхухэр зыхуэлажьэр ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихькъым, зыхуэлажьэр я ныбэхэр аращ. ГъафӀэбзэрэ псалъэ дыгъэлкӀэ цӀыху къызэрыгуэкӀхэр дахьэх[+]. 19ХъыбарыфӀым фызэредаӀуэм и гугъу цӀыху псоми зэхахащ. Сэ сыфщогуфӀыкӀ, ауэ фӀыр зыхуэдэр зэхэфщӀыкӀынуи, бзаджагъэ лъэпкъ фи щхьэм къимыхьэнуи сыхуейщ[+]. 20Гузэгъэгъуэ къыдэзыт Тхьэм куэд дэмыкӀыу шейтӀаныр фи лъэгум щӀывигъэпытӀыхьынущ. Ди Зиусхьэну Хьисэ и нэфӀыр къыфщрехуэ. Ӏэмин[+].

21Си лэжьэгъу Тимофей, си унэкъуэщу Луций, Иасон, Сосипатер сымэ фӀэхъус къывахыж[+]. 22Тертийуэ Паул мы тхылъыр зригъэтхыр сэращ. Зиусхьэныр си псэм щыщу фӀэхъус фызох. 23Гайуэ, сэ, Паул, си бысымми, члисэ зэхуэсым зэкӀэ ди бысымми фӀэхъус къывехыж. Къалэм и ахъшэр зи ӀэмыщӀэ илъ Ерастрэ ди къуэш Квартрэ фӀэхъус къывахыж[+]. 24Ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихь и нэфӀыр фэ псоми къыфщрехуэ. Ӏэмин.

### 1 Коринф

#### 1 Коринф

1 Коринф


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀЭЩХЪУНЫГЪЭ ЯӀЭУ КОРИНФ КЪАЛЭМ ДЭСХЭМ АПОСТОЛ ПАУЛ ЯХУИТХА ЯПЭ ТХЫЛЪ


ФӀэхъусымрэ Тхьэм фӀыщӀэ хуэщӀынымрэ

1Сэ сы-Паулщ. Тхьэм фӀэигъуэти, Мэссихь Хьисэ и апостол[*] сыхъуну сыкъыхуриджащ. Ди къуэш Сосфенес[*] си гъусэу мы тхылъыр ныфхузотх.

2Зыхуэстхыр Коринф къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщ цӀыхухэращ. Тхьэм Мэссихь Хьисэ фи псэм щыщыну фигъэуващ, дэнэкӀи ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихь елъэӀу цӀыху псоми фащӀыгъуу, абы и цӀыху лъапӀэхэм ящыщ фыхъуну фыкъыхуриджащ. Мэссихь абыхэми дэри ди Зиусхьэнщ[+].

3Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэну Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыфлърес.

4Мэссихь фи псэм щыщу Тхьэм и нэфӀыр къызэрыфщыхуам щхьэкӀэ Тхьэм зэпымыууэ фӀыщӀэ хузощӀ. 5Мэссихь фи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ сыт и лъэныкъуэкӀи Тхьэм и нэфӀ къыфщыхуащ. Сыт и лъэныкъуэкӀи зэхэфщӀыкӀынуи фыпсэлъэнуи лъэкӀыныгъэ къывитащ,[+] 6Мэссихь хуэтщӀа щыхьэтыгъэр фи гум лъабжьэ хуищӀащи. 7Апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ, ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихь къыщылъэгъуэжыну махуэм фыщыпэплъэкӀэ, Тхьэм и бынхэм ярит тыгъэхэм ящыщу фимыӀэ зыри щыӀэкъым[+]. 8Ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихь къыщылъэгъуэжыну махуэм зыми фызэригъэкъуэншэн лъэпкъ щымыӀэу, и кӀэм нэсыху гъуэгу захуэм быдэу фытригъэтынущ[+]. 9Тхьэр щыпкъэщ. Езыращ и Къуэу Хьисэ Мэссихьу ди Зиусхьэным гъусэ фыхуэхъуну фыкъыхуезыджар[+].


Члисэ зэхуэсым щыщхэр зэрызэгурымыӀуар

10Си къуэшхэ, фызэгурыӀуэну, гуп-гуп фызэрымыгъэхъуу, зэнэ-зэпсэу фыщытыну ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ сыныволъэӀу[+]. 11Си къуэшхэ, фызэрызэгурымыӀуэр цӀыхубз Хлой и унагъуэм щыщхэм сагъэщӀащ[+]. 12Сэ жыхуэсӀэр мыращ: Фщыщ гуэрым жеӀэ: «Сэ Паул и гупым сыщыщщ»; нэгъуэщӀ гуэрми жеӀэ: «Сэ Аполлос[*] и гупым сыщыщщ»; нэгъуэщӀ гуэрми жеӀэ: «Сэ Кифэ[*] и гупым сыщыщщ»; нэгъуэщӀ гуэрми жеӀэ: «Сэ Мэссихь и гупым сыщыщщ»[+].

13Мэссихь гуэша хъуа? Паул фэр щхьэкӀэ жорым ираӀулӀа? Е сэ, Паул, си цӀэкӀэ фаумэхъа[+]? 14Криспрэ[*] Гайрэ[*] фӀэкӀа фэ фщыщ зыри зэрызмыумэхъамкӀэ Тхьэм фӀыщӀэ хузощӀ[+]. 15Сэ си цӀэкӀэ яумэхъауэ зыми жиӀэн лъэкӀынукъым. 16Пэжщ, Стефан[*] и унагъуэм щыщхэри сыумэхъащ. Абыхэм нэмыщӀу зыгуэр сыумэхъауэ сщӀэркъым[+]. 17Мэссихь сыкъыщӀигъэкӀуар цӀыхухэр сыумэхъыну аракъым, атӀэ хъыбарыфӀыр яхуэсӀуэтэну арщ, цӀыхухэм акъылыфӀагъэ жыхуаӀэр зыхэлъ псалъэхэмкӀэ хъыбарыфӀыр ахуэсӀуэтэну аракъым. Апхуэдэу щымытмэ, Мэссихь жорым зэрыкӀэрылӀыхьам и хъыбарым къарууэ хэлъыр кӀуэдыжынт[+].


Мэссихьщ Тхьэм и акъылыфӀагъэри и къарури

18Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ кӀуэдыпӀэм и гъуэгу тетхэм я дежкӀэ жорым и хъыбарыр делагъэу щытщ, ауэ дэркӀэ, дымыкӀуэду Тхьэм къригъэлхэмкӀэ, Тхьэм и къарур жорым хэлъщ[+]. 19Тхьэм къызэрыжиӀэр и псалъэ тхахэм яхэтщ:[*]

«АкъылыфӀагъэ зиӀэхэм я акъылыфӀагъэу
жыхуаӀэр згъэкӀуэдынущ,
губзыгъагъэ зиӀэхэми я губзыгъагъэу жыхуаӀэр
сымыдэу лъэныкъуэ езгъэзынущ».

20Апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ акъыл зиӀэ цӀыхур дэнэ щыӀэ? Торэт егъэджакӀуэ пашэр дэнэ щыӀэ? Мы зэманым щыщ цӀыхуу псалъэхэмкӀэ дэуэным хуэӀэзэр дэнэ щыӀэ? Тхьэм мы дунейм и акъылыфӀагъэр делагъэу къыщӀигъэщащ[+]. 21Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и акъылыфӀагъэкӀэ зэриухам тету, мы дунейм и цӀыхухэм я акъылыфӀагъэу жыхуаӀэмкӀэ Тхьэр зыхуэдэр ящӀакъым, ауэ дэ цӀыхухэм яхуэтӀуатэ хъыбарыфӀу абыхэм делагъэу къафӀэщӀымкӀэ МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр мыкӀуэду къригъэлыну Тхьэм игъуэу илъытащ. 22Журтхэр нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэм хуейщ. Алыджхэри[*] акъылыфӀагъэм мэлъыхъуэ[+]. 23Ауэ Мэссихьу жорым ираӀулӀам и хъыбару цӀыхухэм едгъащӀэр журтхэмкӀэ гурымыхьу щытщ, нэгъуэщӀ лъэпкъхэм делагъэу ялъытэ[+]. 24Ауэ дэркӀэ, Тхьэм и бынхэм ящыщ хъуну къыхуриджахэмкӀэ, журтми алыджми, Мэссихьщ Тхьэм и къарури и акъылыфӀагъэри[+]. 25Тхьэм и делагъэу жыхуаӀэр цӀыхухэм я акъылыфӀагъэу жыхуаӀэм нэхърэ нэхъ акъылыфӀагъэщ, Тхьэм и къарууншагъэу жыхуаӀэр цӀыхухэм я къарум нэхърэ нэхъ лъэщщ.

26Си къуэшхэ, фэ, Тхьэм езым и бынхэм ящыщ хъуну къыхуриджахэр, фызэплъыж. Мы дунейм и цӀыхухэм акъылыфӀагъэ зиӀэу ялъытэхэри, тепщэныгъэ зиӀэхэри, унагъуэ бейхэм ящыщхэри куэду къыфхэткъым. 27Ауэ акъылыфӀагъэ зиӀэ цӀыхухэр игъэукӀытэжын щхьэкӀэ, мы дунейм и цӀыхухэм акъылыншэу жыхуаӀэ цӀыхухэр Тхьэм къыхихащ. Къару зиӀэхэри игъэукӀытэжын щхьэкӀэ, мы дунейм къару щызимыӀэхэри Тхьэм къыхихащ. 28Мы дунейм и цӀыхухэм тхьэмыщкӀэу жыхуаӀэ цӀыхухэри, зэрамыпэс цӀыхухэри Тхьэм къыхихащ. Апхуэдэу пщӀэ зимыӀэу жыхуаӀэ цӀыхухэрщ Тхьэм къыхихар, пщӀэ зиӀэу жыхуаӀэ цӀыхухэр игъэцӀыкӀун щхьэкӀэ[+]. 29Тхьэм апхуэдэу щӀищӀар езым и пащхьэм зыри зыщыщымытхъужын щхьэкӀэщ[+]. 30Мэссихь Хьисэ фи псэм щыщ зыщӀар Тхьэращ. Мэссихь Хьисэ дэркӀэ Тхьэм деж къикӀа акъылыфӀагъэ хъуащ. Аращ Тхьэм щыпкъагъэ диӀэу дезыгъэлъытэри, дигухэр зыгъэкъэбзэжри, ди щхьэхэр къэзыщэхужари[+]. 31Аращи, Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*] «Зыр зым щытхъужын хъумэ, Зиусхьэным щретхъу»[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мэссихь жорым зэрыкӀэрылӀыхьам и хъыбар

1Тхьэм теухуа щыхьэтыгъэр къыфхуэсӀуэтэну фи деж сыныщыкӀуэм, си къуэшхэ, псалъэ дахэхэр жысӀэурэ, акъылыфӀагъэкӀи сынывэпсалъэурэкъым а хъыбарыр зэрыфхуэсӀуэтар[+]. 2Фи деж сыщыщыӀэм, Хьисэ Мэссихь и хъыбарым фӀэкӀа зыри сымыщӀэным тезубыдащ, псом япэу сщӀэр езыр жорым зэрыраӀулӀарщ[+]. 3Къару симыӀэу, сышынэу, сигури ину къикӀэзызыкӀыу фи деж сыщыӀащ[+]. 4КъыжысӀахэмрэ хъыбару къыфхуэсӀуэтахэмрэ яхэтакъым цӀыхум и акъылыфӀагъэр яӀэу, фи фӀэщ зыгъэхъун псалъэхэр, ауэ си псалъэхэр къигъэпэжу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и къарур яӀэт[+]. 5Апхуэдэу щӀэхъуар фи фӀэщхъуныгъэр цӀыхум и акъылыфӀагъэм темыщӀыхьауэ, Тхьэм и лъэкӀыныгъэм тещӀыхьауэ щытын щхьэкӀэщ[+].


Тхьэм и акъылыфӀагъэр

6Апхуэдэу щытми, акъылыфӀагъэ зыхэлъ хъыбару Тхьэм и ӀуэхухэмкӀэ гурыӀуэныгъэ нэгъэса зиӀэ цӀыхухэм яхуэтэӀуатэ. Ау а акъылыфӀагъэр мы зэманым тепщэныгъэ зиӀэу[*] кӀуэдыжынухэм я акъылыфӀагъэр аракъым[+]. 7Зи хъыбарыр къэтӀуатэр Тхьэм и акъылыфӀагъэу щэхуу щытыр арщ. Тхьэм а акъылыфӀагъэр цӀыхухэм яримыгъэщӀауэ щытащ, ауэ лъэхъэнэ псоми япэу Тхьэм зэриухам тету, а акъылыфӀагъэм и гъуэгукӀэ щӀыхьышхуэ диӀэ хъунущ[+]. 8Мы зэманым тепщэныгъэ зиӀэхэм ящыщ зыми а акъылыфӀагъэр къищӀакъым. Абыхэм къащӀатэмэ, щӀыхьышхуэ зиӀэ Зиусхьэныр[*] жорым ираӀулӀынтэкъым[+]. 9Ауэ Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

«Зы ни илъэгъуакъым,
зы тхьэкӀуми зэхихакъым,
зы цӀыхуи игу къэкӀакъым
Тхьэм езыр фӀыуэ зылъагъу
цӀыхухэм яхуигъэхьэзырар».

10А Ӏуэхухэр Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэмкӀэ дэ къытхуигъэнэхуащ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Ӏуэху псори егъэунэху, ар Ӏуэхухэм я кууупӀэхэми ялъоӀэс[+]. 11ЦӀыхум игу илъыр езым фӀэкӀа нэгъуэщӀ цӀыхухэм ящыщу хэт зыщӀэр? Апхуэдабзэу, Тхьэм и гум илъыр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм фӀэкӀа зыми зэхищӀыкӀыркъым. 12Ауэ Тхьэм ди гум кърилъхьа псэр мы дунейм и псэракъым, атӀэ езым и Псэ ЛъапӀэр арщ, Тхьэм къыдита тыгъэхэр зэхэтщӀыкӀын щхьэкӀэ[+]. 13Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зигу илъ цӀыхухэм Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и Ӏуэхур зэхедгъэщӀыкӀыурэ, Тхьэм къыдита тыгъэхэм ятеухуауэ допсалъэ, ауэ жытӀэр цӀыхум и акъылыфӀагъэм дигъэщӀа псалъэхэр аркъым, атӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм дигъэщӀа псалъэхэр арщ[+]. 14Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зи гум имылъ цӀыхум Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм деж къикӀ Ӏуэхухэр идэркъым. Ахэр абы фӀэделагъэщ, зэхищӀыкӀыни лъэкӀынукъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэ закъуэрщ цӀыхухэм ахэр зэхезыгъэщӀыкӀыфынур[+]. 15Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зи гум илъ цӀыхум Ӏуэху псори зэхещӀыкӀ, ауэ а цӀыхур зыми зэхищӀыкӀын лъэкӀынукъым.

16«Зиусхьэным и гум илъыр хэт
къэзыщӀар, ар зыгуэр хуигъэӀущыну?»[*]

Мэссихь и гум илъыр дэ дигуми илъщ[+].

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм дызэгъусэу дыхуолажьэ

1Си къуэшхэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зи гум илъ цӀыхухэм сазэрепсалъэм хуэдэу, сынывэпсэлъэн слъэкӀыртэкъым, ауэ мы дунейм и цӀыхухэм сазэрепсалъэм хуэдэу сынывэпсалъэрт. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Мэссихь и ӀуэхугъуэхэмкӀэ сабий цӀыкӀухэм фахуэдэт. 2Сэ шхын фэзгъэшхтэкъым, ауэ шэ фезгъафэрт. Шхын фшхын флъэкӀыртэкъым, иджыри флъэкӀыркъым[+]. 3Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы дунейм и цӀыхухэм фахуэдэщ иджыри. Фыгъуэнымрэ зэщыхьэнымрэ фяку щыдэлъкӀэ, мы дунейм и цӀыхухэм фахуэдэкъэ? Адрей цӀыхухэр зэрыщыт хабзэм хуэдэу, фэри фыщыткъэ[+]? 4Фщыщ гуэрым «Сэ Паул и гупым сыщыщщ», нэгъуэщӀ гуэрми «Сэ Аполлос и гупым сыщыщщ», щыжиӀэкӀэ, мы дунейм и цӀыхухэм фахуэдэкъэ?

5Паул хэт щыщ? Аполлос хэт щыщ? ФӀэщхъуныгъэ фиӀэ зыщӀа, Тхьэм хуэлажьэ цӀыхуу дыщыта къудейщ, Зиусхьэным дэ тщыщ дэтхэнэми и пщэм къызэрыдилъхьа Ӏуэхум хуэдэу[+]. 6Сэ жылэхэр хэссащ, Аполлос псы щӀигъэлъэдащ, ауэ Тхьэращ къэзыгъэкӀар[+]. 7Аращи, жылэхэр хэзысэми псыр щӀэзыгъэлъадэми пщӀэ яӀэкъым, щӀыхьышхуэ зиӀэр къэзыгъэкӀа Тхьэ закъуэрщ[+]. 8Жылэхэр хэзысэри псыр щӀэзыгъэлъадэри зэхуэдэщ. Хэти и Ӏуэхум пэкӀуэ и Ӏыхьэр игъуэтынущ[+]. 9Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дэ дызэгъусэу Тхьэм дыхуолажьэ. Фэ Тхьэм и хьэсэм фыхуэдэщ, Тхьэм иухуэ унэм фыхуэдэщ[+].

10Тхьэм и нэфӀ къызэрысщыхуам тету, акъылыфӀагъэ зиӀэ ухуакӀуэм хуэдэу, а унэм лъабжьэ хуэзгъэуващ. НэгъуэщӀ гуэрым а лъабжьэм унэ трещӀыхь. Ауэ дэтхэнэ зыри а лъабжьэм унэ зэрытрищӀыхь щӀыкӀэм фӀыуэ иреплъ[+]. 11Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм игъэува лъабжьэр Хьисэ Мэссихьщ. Абы фӀэкӀа нэгъуэщӀ лъабжьэ зыми игъэувын лъэкӀынукъым[+]. 12А лъабжьэм унэ тезыщӀыхьым къигъэсэбэпыр дыщэрами, дыжьынырами, мывэ лъапӀэхэрами, пхъэрами, удзыр е хьауазэрами, 13хэти и Ӏуэхур зыхуэдэр нахуэ хъунущ, Зиусхьэныр къыщылъэгъуэжыну махуэм ар къигъэнэхуэнущи. А махуэр мафӀэм и щӀыгъуу къэкӀуэнущ, мафӀэм хэт и лэжьыгъэри зыхуэдэр къигъэнэхуэнущ[+]. 14А лъабжьэм зыгуэрым трищӀыхьар къелымэ, абы хуэфащэ ӀыхьэфӀыр игъуэтыжынущ. 15Ауэ а лъабжьэм зыгуэрым трищӀыхьар мафӀэм исмэ, абы и Ӏыхьэри дэкӀуэдынущ. Езыр мыкӀуэду къелынущ, ауэ къызэрелынур мафӀэм къыхэкӀыж цӀыхур къызэрелынум хуэдэущ.

16Тхьэм и унэшхуэм фызэрыхуэдэри Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр фи гум зэрилъри фщӀэркъэ[+]? 17Тхьэм и унэшхуэр зыгуэрым зэхикъутэмэ, Тхьэм а цӀыхур игъэкӀуэдынущ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и унэшхуэр лъапӀэщи. А унэшхуэр фэращ[+].

18Зыми и щхьэ къремыгъэпцӀэж. Фэ фщыщ гуэрым мы лъэхъэнэм акъылыфӀагъэ иӀэу зилъытэжмэ, акъылыфӀагъэ имыӀэу ирехъу, акъылыфӀагъэ пэж иӀэн щхьэкӀэ. 19Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы зэманым и цӀыхухэм акъылыфӀагъэу жыхуаӀэр Тхьэм дежкӀэ делагъэщ, Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*] «АкъылыфӀагъэ зиӀэхэр я акъылыфӀагъэ жыхуаӀэмкӀэ Тхьэм иубыдынущ»[+]. 20Тхьэм и псалъэ тхахэм мыпхуэдэуи яхэтщ:[*] «АкъылыфӀагъэ зиӀэхэм я гум илъхэм пщӀэ зэрамыӀэр Зиусхьэным ещӀэ»[+]. 21Аращи, хэти цӀыху гуэрым щремытхъу, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ псори фыфейщи. 22Паули, Аполлоси, Кифэ,[*] дунейри, гъащӀэри, лӀэныгъэри, иджы щыӀэри щыӀэнури фыфейщ. 23Ауэ фэ Мэссихь фрейщ, Мэссихьи Тхьэм ейщ[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мэссихь и апостолхэр

1Аращи, Мэссихь хуэлажьэу, Тхьэм и щэхухэр зи пщэм къыдилъхьа цӀыхуу далъытэн хуейщ. 2Ӏуэху гуэр зи пщэм дэплъхьэр узыщыгугъ хъуну цӀыхуу щытын хуейщ. 3Фэри, нэгъуэщӀ цӀыхухэми сыкъызэрыфщыхъум сэркӀэ мыхьэнэ иӀэкъым. Сэри хьэкум зытесщӀыхьыжыркъым. 4МыхъумыщӀэ лъэпкъ сигукӀэ зыдэсщӀэжыркъым сэ, ауэ абы къикӀыркъым сэ лажьэ гуэри симыӀэу; си Ӏуэхум хьэкум тезыщӀыхьыр Зиусхьэныращ[+]. 5Аращи, игъуэ нэмысауэ, Зиусхьэнри къэмыкӀуэжауэ, Ӏуэху гуэрым хьэкум тевмыщӀыхь. КӀыфӀыгъэм щӀиуфар Зиусхьаным къигъэнэхуэнущ, цӀыхухэм я гум илъри нахуэ къищӀынущ. Тхьэм хэти хуэфащэ щӀыхьыр къритыжынущ абы щыгъуэ[+].

6Си къуэшхэ, фэркӀэ фӀагъ къыхэкӀын щхьэкӀэ, вжесӀар Аполлосрэ[*] си щхьэмрэ сытепсэлъыхьурэ вжесӀащ, Тхьэм и псалъэ тхахэм фатемыкӀыну фэдгъэщӀэн щхьэкӀэ. Зы цӀыхум нэмыплъ иритурэ, нэгъуэщӀ цӀыхум ирипагэ зыри къыфхэтынукъым абы щыгъуэ[+]. 7Адрей цӀыхухэм нэхърэ унэхъ ину хэт узылъытэр? Тхьэм къыуимытауэ сыт уиӀэр? Уэ уиӀэр къозытар Тхьэращи, сыт узыщӀыщытхъужыр, Тхьэм ар къыуимыта хуэдэ[+]?

8Фэ зывгъэнщӀащ, бей фыхъуащ. Дэ дывимыгъусэу пащтыхь фыхъуащ. Пащтыхь фыхъугъащэрэт ипэжыпӀэкӀэ, дэри дывигъусэу пащтыхь дыхъунт итӀанэ![+] 9Дэ апостолхэм ди Ӏуэхум сызэреплъыр мыращ: укӀ зытралъхьа цӀыхухэм дахуэдэу, Тхьэм щӀыпӀэ икӀэ дыдэм дэ, апостолхэр, дызэрыригъэувам хуэдэщ. Дуней псори, мелыӀычхэри, цӀыхухэри ӀейкӀэ къыдэплъыну псоми я пащхьэм дызэрырагъэувам хуэдэщ[+]. 10Мэссихь и гъуэгум дызэрырикӀуэм щхьэкӀэ акъыл зимыӀэ цӀыхухэм дахуэдэщ, ауэ фэ Мэссихь зи псэм щыщ цӀыху Ӏущхэу зыволъытэж. Дэ лъэкӀыныгъэ диӀэкъым, ауэ фэ фиӀэщ. ЦӀыхухэм фэ щӀыхь къыфхуащӀ, дэ нэмыплъ къыдат[+]. 11Нобэр къыздэсым дымэжэщӀалӀэщ, псыи дыхуэныкъуэщ. ЗыщыттӀэгъэн щыгъыни диӀэкъым, цӀыхухэм дызэрахуэ, уни диӀэкъым[+]. 12Ди ӀэкӀэ дылажьэурэ, гугъу зыдогъэхь дэ. ЦӀыхухэр къыщытхуэшхыдэкӀэ, «Тхьэм и нэфӀ къыфщрехуэ» яжыдоӀэж. ЦӀыхухэм гугъу дыщрагъэхькӀэ, зыхудогъэщэч[+]. 13ЦӀыхухэр ӀейкӀэ къыщыттепсэлъыхькӀи, абыхэм дахуэу дахущытщ. Дунейм и пхъэнкӀийуэ, щӀым и фӀейм хуэдэу дыкъэнащ.

14ФызгъэукӀытэн щхьэкӀэкъым мыр ныщӀэстхыр, си бын лъапӀэхэм фахуэдэу къывгурызгъэӀуэн щхьэкӀэщ[+]. 15Мэссихь и гъуэгум теухуа Ӏуэхугъуэхэр фэзыгъэщӀэн цӀыху мин фиӀэми, адэ куэд фиӀэкъым. ХъыбарыфӀыр щыфхуэсӀуатэм, Мэссихь Хьисэ фи псэм щыщ зэрыхъуам щхьэкӀэ адэм хуэдэ сыфхуэхъуащ[+]. 16Аращи, сыныволъэӀу, си лъэужьым фрикӀуэ[+]. 17Абы щхьэкӀэ Зиусхьэныр зи псэм щыщу, узыщыгугъ хъун Тимофейуэ[*] си щӀалэ лъапӀэм хуэдэр ныфхузогъакӀуэ. Члисэ зэхуэс псоми зэрезгъащӀэм тету, Мэссихь и гъуэгу сытету сызэрызекӀуэр Тимофей фи гум къигъэкӀыжынущ[+].

18Фи деж сынэмыкӀуэн я гугъэу, фэ фщыщ цӀыху гуэрхэм закъыфӀощӀыж. 19Ауэ, Зиусхьэным жиӀэмэ, куэд мыщӀэу фи деж сынэкӀуэнущ. А зыкъызыфӀэщӀыжхэм я псалъэхэм я мызакъуэу, я лъэкӀыныгъэри згъэунэхунущ абы щыгъуэ,[+] 20сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм и Ӏуэхур зэпхар псэлъэныр аркъым, атӀэ Тхьэм и лъэкӀыныгъэр арщ[+]. 21Сыт нэхъ фызыхуейр? Баш сӀыгъыу фи деж сынэкӀуэну ара, е фӀылъагъуныгъэрэ гущабагъэкӀэ сынэкӀуэн[+]?

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Зинэ зыщӀа цӀыхур Паул зэригъэкъуэншар

1Фэ фщыщ гуэр зинэ щӀэным зэрыхэтыр цӀыхухэм яӀуэтэж; и анэ нэпӀэсыр зезышэж фхэтщ. Апхуэдэ хабзэ хамэ лъэпкъхэми яхэлъкъым[+]. 2Абы фытет пэтрэ, фэ зыкъыффӀощӀыж! ЗыкъыффӀэщӀыжын и пӀэкӀэ ар фи гу щӀыхьэу, апхуэдэ зылэжьа лӀыр зыхэфхун хуейт. 3Си щхьэрэ сипкъкӀэ фи деж сыщымыӀэми, сигурэ си псэкӀэ фи деж сыщыӀэщ сэ, фи дежи сызэрыщыӀэм хуэдэу, ар зыщӀар згъэкъуэншакӀэщ[+]. 4Ди Зиусхьэну Хьисэ и цӀэкӀэ фызэӀущӀэу, сэри сигурэ си псэкӀэ фи деж сыщыӀэу щыхъукӀэ, ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихь и лъэкӀыныгъэкӀэ 5а лӀыр шейтӀаным ефт, и пкъыр кӀуэдми, Зиусхьэныр дунейм къыщыкӀуэжыну махуэм абы и псэр мыкӀуэду къелын щхьэкӀэ[+].

6Фызэрызыщытхъужыр фӀыкъым. Пщагъэ тӀэкӀум тхьэвыр зэрыщыту зэригъэфӀэӀур фщӀэркъэ[+]? 7Аращи, гуэныхьым и пщагъэжьыр[*] зыхэфх, тхьэвыщӀэ къабзэм хуэдэ фыхъун щхьэкӀэ – иджы тхьэв мытэджа къабзэу фызэрыщытым хуэдэу. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Мэссихь къурмэныпхъэ къытхуэхъуащ. Ар ӀутӀыж махуэшхуэм[*] Тхьэм къурмэныпхъэ хуащӀ щынэм хуэдэщ. 8Аращи, махуэшхуэр дывгъэгъэлъапӀэ, ауэ зэрыдгъэлъэпӀэнур бзаджагъэмрэ икӀагъэмрэ я пщагъэжьымкӀэкъым, атӀэ гукъабзагъэмрэ щыпкъагъэмрэ я щӀакхъуэ мыфӀэӀу къабзэмкӀэщ[+].

9Зинэ зыщӀэхэм гъусэ фахуэмыхъуну ныфхуэстхащ[+]. 10Сэ зи гугъу сщӀыр мы дунейм и цӀыхухэм ящыщу зинэ зыщӀэхэр, нэпсейхэр, хъунщӀакӀуэхэр, тхьэ нэпцӀхэр зыгъэлъапӀэхэр аракъым. Апхуэдэу щытамэ, дунейм фытекӀыжын хуейт. 11Ныфхуэстхар мыращ: Фи къуэшу зыгуэрым зилъытэжми, абы зинэ ищӀэмэ, е нэпсеймэ, е тхьэ нэпцӀхэр игъэлъапӀэмэ, е нэгъуэщӀ цӀыхухэм ӀейкӀэ тепсэлъыхьмэ, е ефакӀуэу щытмэ, е хъунщӀакӀуэу щытмэ, апхуэдэ цӀыхум гъусэ фыхуэмыхъу. Апхуэдэ цӀыхум икӀи фыдэмышхэ[+].

12Члисэ зэхуэсым щымыщхэм хьэкум ятесщӀыхьыну си Ӏуэху хэлъ? Члисэ зэхуэсым щыщхэр аракъэ хьэкум фэ зытефщӀыхьын хуейр[+]? 13Члисэ зэхуэсым щымыщхэм Тхьэм хьэкум ятрищӀыхьынущ. Аращи, «ЦӀыху бзаджэр зыхэвгъэкӀ».[*]

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Чыристанхэр зэдауэ хъунукъым

1Фэ фщыщ гуэрым, нэгъуэщӀ гуэрым щӀедэуэн Ӏуэху хуиӀэмэ, Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм я пащхьэм иримышэу, ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зимыӀэ хеящӀэхэм[*] я пащхьэм иришэну дауэ зэрытегушхуэр[+]? 2Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм дунейм и цӀыхухэм хьэкум зэрытращӀыхьынур фщӀэркъэ? Дунейм и цӀыхухэм хьэкум ятефщӀыхьын хъумэ, дауэ Ӏуэху цӀыкӀухэмкӀэ хьэкум фщӀэну къыфтехуэркъэ[+]? 3МелыӀычхэми дэ хьэкум зэратетщӀыхьынур фщӀэркъэ? Ауэ щыхъукӀэ мы дунейм и ӀуэхугъуэхэмкӀи хьэкум тщӀыфынкъэ? 4Апхуэдэ дауэ Ӏуэху фиӀэ щыхъукӀэ, члисэ зэхуэсым щыщхэм зэрамыпэс цӀыхухэм хьэкум тревмыгъэщӀыхь а Ӏуэхум. 5ФызгъэукӀытэн щхьэкӀэ, ар вжызоӀэ. Къуэшхэм я зэдауэ ӀуэхумкӀэ хьэкум зыщӀэн зылъэкӀын, акъылыфӀагъэ зиӀэ гуэр къыфхэткъэ[+]? 6Ауэ иджы зэрыхъумкӀэ, зы къуэшым адрей къуэшыр хеящӀэм и пащхьэм ирешэ – фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэм я пащхьэрщ апхуэдэу щищӀри.

7Пэжым фыхуеймэ, фэ фщыщ гуэрым адрей къуэшыр хеящӀэм и пащхьэм зэрыришэр фэркӀэ емыкӀущ. Апхуэдэу фщӀэ нэхърэ, адрейхэм я ягъэ къывэкӀыну икӀи фыкъагъэпцӀэну хуит фщӀымэ, нэхъыфӀщ[+]. 8Ауэ фэ фи щхьэкӀэ фи къуэш дыдэхэми фи ягъэ явогъэкӀ икӀи къывогъапцӀэ.

9Шыпкъагъэ зимыӀэ цӀыхухэм Тхьэм и ТепщэныгъэшхуэмкӀэ[*] Ӏыхьэ къазэрылъымысынур фщӀэркъэ? Фи щхьэр къэвмыгъэпцӀэж: Зинэ зыщӀэхэми, тхьэ нэпцӀхэр зыгъэлъапӀэхэми, цӀыхухъухэм фыз папщӀэу екӀуалӀэхэми,[+] 10дыгъуакӀуэхэми, нэпсейхэми, ефакӀуэхэми, нэгъуэщӀ цӀыхухэм ӀейкӀэ ятепсэлъыхьхэми, хъунщӀакӀуэхэми Тхьэм и ТепщэныгъэшхуэмкӀэ Ӏыхьэ къалъысынукъым[+]. 11Фэ фщыщ гуэрхэри абыхэм хуэдэ цӀыхуу фыщытащ. Ауэ дэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀи езым и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀи Тхьэм фи гуэныхьхэр фи гум иригъэкъэбзыкӀыжащ, езым и бын хъунуи фигъэуващ икӀи езым дежкӀэ щыпкъагъэ фиӀэу илъытащ[+].


Тхьэр фипкъхэмкӀэ вгъэлъапӀэ

12«Сэ сыт ищӀысри сщӀэну сыхуитщ», жаӀэ языныкъуэ цӀыхухэм. Ар пэжщ, ауэ Ӏуэхугъуэ псоми я фӀагъ къыдэкӀынукъым. Сыт ищӀысри сщӀэну сыхуитщ, ауэ Ӏуэху гуэрым тепщэныгъэ къысхуиӀэ хъунукъым[+]. 13«Шхыныр ныбэм щхьэкӀэ щыӀэщ, ныбэри шхыным щхьэкӀэщ щӀыщыӀэр», жаӀэ цӀыхухэм. Ари пэжщ, ауэ Тхьэм тӀури игъэкӀуэдынущ. Пкъыр зинэ щӀэным щхьэкӀэ щыӀэкъым, атӀэ Зиусхьэным щхьэкӀэщ. Зиусхьэнри пкъым щхьэкӀэщ щӀыщыӀэр. 14Тхьэм Зиусхьэныр лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ. Дэри лӀахэм дакъыхигъэтэджыкӀыжынущ и лъэкӀыныгъэкӀэ. 15Фэ фипкъхэр Мэссихь и Ӏэпкълъэпкъым и пкъыгъуэхэм зэрахуэдэр фщӀэркъэ? Абы щыгъуэ Мэссихь и Ӏэпкълъэпкъым щыщ пкъыгъуэхэр псэжьым и пкъым щыщ пкъыгъуэ сщӀын? Хьэуэ, апхуэдэу хъункӀэ Ӏэмал иӀэкъым[+]. 16Псэжьым зыгуэр гъусэ хуэхъумэ, а тӀур зыпкъ зэрыхъур фщӀэркъэ? Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ:[*] «А тӀур зыпкъ хъунущ»[+]. 17Ауэ Зиусхьэным зыгуэр гъусэ хуэхъумэ, зыгурэ зы псэрэ абы дэхъунущ[+].

18Зинэ щӀэным пэӀэщэ зыфщӀ! НэгъуэщӀ сыт хуэдэ гуэныхьуи цӀыхум ищӀэр и пкъым епхакъым, ауэ зинэ зыщӀэм езым и пкъым гуэныхь ирещӀэж[+]. 19Фэ фи пкъыр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу фи гум илъым зэриунэ лъапӀэр, фипкъхэри фыфейуэ зэрыщымытыр фщӀэркъэ[+]? 20Тхьэм лъы уасэкӀэ фищэхужащ. Аращи, фипкъкӀи фи псэкӀи Тхьэр вгъэлъапӀэ[+].

#### 7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЛӀыгъэ-фызыгъэр

1Фэ сэ къысхуэфтха Ӏуэхугъуэхэм ятеухуауэ мыр вжызоӀэ: ЛӀым фыз къимышэныр фӀыщ.[*] 2Ауэ зинэ щӀэным зыщихъумэн щхьэкӀэ, хэти езым и фыз иреӀэ, дэтхэнэ фызми езым илӀ иреӀэ. 3ЛӀым фызым хуищӀэн хуейр хурещӀэ, фызми лӀым хуищӀэн хуейр хурещӀэ. 4Фызыр езым и пкъыми тепщэкъым, абы и тепщэр лӀыращ. Апхуэдабзэуи, лӀыри и пкъым и тепщэкъым, абы и тепщэр фызыращ. 5ТӀури фызэгурыӀуэу икӀи зэману вгъэувамкӀэ нэщӀымрэ Тхьэм елъэӀунымрэ я ужь фыщитынум деж фӀэкӀа пэӀэщӀэ зызэхуэвмыщӀ. ИтӀанэ, зывмышыӀэфмэ, фызэкӀуалӀэ, шейтӀаным фыдимыхьэхын щхьэкӀэ[+]. 6Мыр унафэу ныфхуэсщӀыркъым, атӀэ апхуэдэу влэжьыну хуит фысщӀу арщ[+]. 7Сэ схуэдэу цӀыху псори щытыну сыхуейт. Ауэ Тхьэм хэти езым и лъэкӀыныгъэ къритащ – зым зы лъэкӀыныгъэ, адрейми нэгъуэщӀ лъэкӀыныгъэ[+].

8Къэзымыша-дэмыкӀуахэми, фызабэхэми мыр яжызоӀэ: Сэ схуэдэу фызкъэмышэу фыкъанэмэ, фӀыщ. 9Ауэ зашыӀэн ялъэмыкӀмэ, нэчыхькӀэ зэрырегъуэт. Хъуэпсэныгъэм мафӀэм хуэдэу гур исыным нэхърэ нэчыхьыр нэхъыфӀщ[+].

10Нэчыхь зиӀэхэм мыпхуэдэу унафэ яхузощӀ. Унафэ яхуэзыщӀыр сэракъым, Зиусхьэныр арщ:[*] Фызыр и лӀым бгъэдэкӀыж хъунукъым[+]. 11Фызыр и лӀым бгъэдэкӀыжмэ, дэкӀуэжын хуейкъым е и лӀым екӀужын хуейщ. Апхуэдабзэщи, лӀыми и фызыр иригъэкӀыж хъунукъым[+].

12Адрей цӀыхухэм сэ яжызоӀэ, Зиусхьэныракъым яжезыӀэр: Къуэш гуэрым фӀэщхъуныгъэ зимыӀэ фыз иӀэмэ, фызри абы дэпсэуну хуеймэ, ар лӀым иригъэкӀыж хъунукъым. 13Апхуэдабзэщи, фыз гуэрым фӀэщхъуныгъэ зимыӀэ лӀы иӀэмэ, лӀыри абы дэпсэуну хуеймэ, фызым и лӀыр зыбгъэдигъэкӀыж хъунукъым. 14Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фӀэщхъуныгъэ зимыӀэ лӀыр фызым и хьэтыркӀэ Тхьэм ейщ. Апхуэдэуи, фӀэщхъуныгъэ зимыӀэ фызри лӀым и хьэтыркӀэ Тхьэм ейщ. Армыхъумэ фэ фи бынхэр мыкъабзэу хъунт, ауэ иджы ахэри Тхьэм ейщ.

15ФӀэщхъуныгъэ зимыӀэр и щхьэгъусэм бгъэдэкӀыжыну хуеймэ, бгъэдрекӀыж. Апхуэдэу щыхъукӀэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ къуэшыр е шыпхъур и щхьэгъусэм епхауэ щыткъым. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дызэзэгъыу дызэдэпсэуну дыкъыхуриджащ Тхьэм. 16Уэ, фыз, дэнэ щыпщӀэн, уи лӀыр мыкӀуэду къебгъэлынкӀэ хъунщ. Уэ, лӀыми, дэнэ щыпщӀэн, уи фызыр мыкӀуэду къебгъэлынкӀэ хъунщ[+].


Тхьэм псэукӀэу къыхуигъэувам тетын хуейщ хэти

17Хэти, Зиусхьэным къыхуигъэува псэукӀэм тету, и бынхэм ящыщ хъуну Тхьэм къыщыхуриджэм зэрыщытам хуэдэу псэун хуейщ. Члисэ зэхуэс псом аращ сэ яхуэсщӀ унафэр. 18Тхьэм цӀыху гуэр и бын хъуну къыщыхуриджэм, сунэт ящӀамэ[*], абы трырет. Тхьэм цӀыху гуэр къыщриджэм, сунэт ямыщӀамэ[*], ари абы трырет[+]. 19Сунэт дащӀами дамыщӀами, аракъым Ӏуэхур здэщыӀэр. Ӏуэхур здэщыӀэр Тхьэм и унафэхэр дгъэзэщӀэныр арщ[+]. 20Тхьэм къыщриджэм зэрыщытам хуэдэу щрет хэти. 21Тхьэм и бынхэм ящыщ ухъуну уэ укъыщыхуриджэм пщылӀу ущытамэ, абы уримыгумэщӀ. Ауэ щхьэхуит ухъуну Ӏэмал уиӀэмэ, и пӀалъэр блумыгъэкӀ. 22Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным къыщриджэм пщылӀу щытар щхьэхуит хъуащ, Зиусхьэныр абы и псэм щыщ зэрыхъуам щхьэкӀэ. Апхуэдабзэуи Зиусхьэным къыщриджэм щхьэхуиту щытар Мэссихь хуэлажьэхэм ящыщ хъуащ[+]. 23Тхьэм лъы уасэкӀэ фищэхужащ. Аращи, нэгъуэщӀ цӀыхухэм пщылӀ фахуэмыхъу[+]. 24Аращи, си къуэшхэ, Тхьэм къыщриджэм зэрыщытам хуэдэу, Тхьэм и пащхьэм ирет хэти.


Къэзымыша-дэмыкӀуахэмрэ фызабэхэмрэ

25Хъыджэбзхэм ятеухуауэ Зиусхьэным ищӀа унафэ сиӀэкъым. Ауэ Зиусхьэным и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ узыщыгугъ хъун цӀыхуу сызэрыщытым къыхэкӀкӀэ мы Ӏуэхугъуэм сызэреплъыр нывжызоӀэ[+]. 26Иджырей гузэвэгъуэ дызыхэтым къыхэкӀкӀэ фызэрыщытым хуэдэу фыщытыныр нэхъыфӀу солъытэ. 27Фыз гуэрым нэчыхькӀэ уепхамэ, ибгъэкӀыжыным и ужь уимыт. Фыз уимыӀэмэ, фыз умылъыхъуэ. 28Ауэ къапшэмэ, абыкӀэ гуэныхь пщӀауэ хъуркъым; хъыджэбз гуэри дэкӀуэмэ, абыкӀэ гуэныхь ищӀауэ хъуркъым. Къэзышэ-дэкӀуэхэри мы дуней хьэзабым хэтынущ, ар фэ къыфщыщӀынуи сыхуейкъым.

29Си къуэшхэ, зи гугъу фхуэсщӀыр мыращ: Къэнэжа зэманыр мащӀэщ. Зэманыр мащӀэщи, иджы щыщӀэдзауэ, фыз зиӀэхэр фыз зимыӀэхэм хуэдэ ирехъу; 30гъыхэри мыгъым хуэдэ ирехъу; гуфӀэхэри мыгуфӀэм хуэдэ ирехъу; зыгуэр къэзыщэхур зыри къызыӀэщӀэмыхьэм хуэдэ ирехъу;[+] 31мы дунейм и хуэӀуэхущӀэхэр а Ӏуэхухэм хэмытыщэм хуэдэ ирехъу; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы дунейм и щытыкӀэм зызэблихъуурэ и кӀэм нос[+].

32Гузэвэгъуэ фимыӀэну сыхуейщ. Къэзымышам и нэӀэ Зиусхьэным и Ӏуэхугъуэхэм ятрегъэт – Зиусхьэным игу зэрырихьыным хущӀокъу[+]. 33Къэзышам дунейм и Ӏуэхугъуэщ зэрихуэр – фызым игу зэрырихьыным и ужь итщ. Фызымрэ хъыджэбзымрэ я Ӏуэхур зытетыр апхуэдэкъым. 34Хъыджэбздэсым Зиусхьэным и Ӏуэхущ зэрихуэр, и пкъымрэ и гумкӀэ зэрыкъэбзэным хущӀокъу. ДэкӀуам зэрихуэр дуней Ӏуэхугъуэщ – и лӀым игу зэрырихьыным и ужь итщ. 35Мы Ӏуэхухэр щӀыжысӀэр Ӏэпхлъэпх фысщӀыну аркъым, атӀэ си фӀагъ фэзгъэкӀыурэ, зэпымыууэ икӀи зыми фызэтримыгъэувыӀэфу хабзэм тету Зиусхьэным фыхуэлэжьэну арщ.

36ЛӀы гуэрым къишэну къыхиха хъыджэбз зи ныбжь ирикъуар къимышэныр емыкӀуу илъытэмэ, кърешэ, ар гуэныхь хъунукъым. Апхуэдэхэм нэчыхь ирагъуэт. 37Ауэ лӀы гуэрым къимышэну игукӀэ мурад быдэ ищӀамэ, зыми химыгъэзыхьауэ щытынкӀэ мэхъу. Зыхуейр и ӀэмыщӀэ илъщ, къыхиха хъыджэбзри къимышэну триубыдакӀэщ. А лӀым хъыджэбзыр къимышэмэ, тэмэму ещӀэ. 38Аращи, къыхиха хъыджэбзыр къэзышэм тэмэму ещӀэ, ауэ къэзымышэм нэхъ тэмэмыж ещӀэ[+].

39И лӀыр псэуху, фызыр абы епхащ. ЛӀыр лӀэмэ, фызыр хэт хуейми дэкӀуэжыну хуитщ, ауэ зыдэкӀуэж лӀым и псэм Зиусхьэныр хэлъын хуейщ[+]. 40Сэ сызэреплъымкӀэ, дэмыкӀуэжмэ, нэхъ сыхьэт махуэ ежьащ – Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр сэ си гум илъущ апхуэдэу сызэреплъыр.

#### 8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэ нэпцӀхэм къурмэныпхъэ хуащӀам и лыр

1Тхьэ нэпцӀхэм къурмэныпхъэ хуащӀам и лым[*] теухуауэ мыр къыжызоӀэ: Дэ псоми щӀэныгъэ зэрыдиӀэр дощӀэ. ЩӀэныгъэм цӀыхухэм закъыфӀегъэщӀыж, фӀылъагъуныгъэм цӀыхухэм гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ ярегъэгъуэт[+]. 2ЦӀыху гуэрым щӀэныгъэ иӀэу къыфӀэщӀми, зэрищӀэн хуейм хуэдизу, иджыри ищӀэркъым[+]. 3Ауэ Тхьэр фӀыуэ зылъагъум Тхьэм къыбгъэдэкӀ щӀэныгъэ егъуэт[+].

4Аращи, тхьэ нэпцӀхэм къурмэныпхъэ хуащӀам и лым теухуауэ мыр къыжызоӀэ: А тхьэ нэпцӀхэр дунейм зэрытемытри, зы Тхьэ закъуэм нэмыщӀ, нэгъуэщӀ тхьэ зэрыщымыӀэри дощӀэ. 5ЦӀыхухэм тхьэуэ ялъытэхэр уафэми щӀылъэми щыӀэми, (цӀыхухэм тхьэуэ ялъытэхэмрэ зиусхьэну ялъытэхэмрэ куэду зэрыщыӀэм хуэдэу), 6дэ зы Тхьэ закъуэщ диӀэр, ар Адэ лъапӀэр арщ. Псори къэзыгъэщӀар езыр арщ, езым щхьэкӀэ дэри дыпсэущ. Зы Зиусхьэн закъуэщ диӀэр, ар Хьисэ Мэссихьщ. Тхьэм абы щыӀэ псори къригъэгъэщӀащ, абы гъащӀэ къыдет[+].

7Ауэ псоми апхуэдэ щӀэныгъэр яӀэкъым. ЦӀыху гуэрхэр тхьэ нэпцӀхэм есащи, апхуэдэ лыр щашхкӀэ, а лыр тхьэ нэпцӀ гуэрым къурмэныпхъэ пэжу хуэхъуа хуэдэу, а лыр яшх. Аращи, а лыр хьэлэлрэ хьэрэмрэ ямыщӀэу, ягукӀэ шэч ящӀурэ, а лыр щашхкӀэ, ягухэр ягъэуфӀей[+]. 8Ерыскъым Тхьэм нэхъ гъунэгъу дыхуищӀыркъым. Тшхыми, и фӀагъ къыдэкӀыркъым, дымышхми, и ягъэ къыдэкӀыркъым[+].

9Ауэ фӀэщхъуныгъэ мащӀэ зиӀэхэм я гъуэгум фи щхьэхуитыныгъэр ахэр зыгъэлъэпэрэпэн мывэ щахуэмыхъуным фыхуэсакъ. 10Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а лыр хьэлэлрэ хьэрэмрэ имыщӀэу игукӀэ шэч зыщӀым уэ щӀэныгъэ зиӀэм тхьэ нэпцӀым и унэшхуэм апхуэдэ лы щыпшхыу илъагъумэ, а лыр абыи ебгъэшхынкъэ[+]? 11Апхуэдэу фӀэщхъуныгъэ мащӀэ зиӀэ къуэшу Мэссихь и псэр зыщӀитар уэ уи щӀэныгъэмкӀэ уогъэкӀуэд[+]. 12А лыр хьэлэлрэ хьэрэмрэ ямыщӀэу шэч зыщӀ къуэшхэм гуэныхь ефщӀэу, абыхэм ягукӀэ зевгъэгъэкъуаншэмэ, Мэссихьщ гуэныхь зэфщӀа хъур. 13Аращи, шхыну сшхымкӀэ си къуэшым гуэныхь езгъащӀэмэ, игъащӀэкӀэ лы сшхынукъым, си къуэшым гуэныхь къезмыгъэхьын щхьэкӀэ[+].

#### 9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Апостолым иӀэ хуитыныгъэхэр

1Сэ сыапостолкъэ? Сэ сыщхьэхуиткъэ? Ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь слъэгъуакъэ? Зиусхьэным хуэсщӀа Ӏуэхум фӀыуэ къыпэкӀуар фэракъэ[+]? 2НэгъуэщӀ цӀыхухэм я дежкӀэ апостолу сыщымытми, фэркӀэ сыапостолщ. Зиусхьэныр фи псэм щыщ зэрыхъуам къыхэкӀкӀэ, сызэрыапостолыр зыгъэпэж мыхъурыр фэращ.

3Сызыгъэкъуаншэхэм яжесӀэр мыращ: 4Дэри дышхэну икӀи дефэну дыхуимыту ара[+]? 5Кифэ,[*] адрей апостолхэм, Зиусхьэным и къуэшхэм[*] хуэдэу дэри фӀэщхъуныгъэ зиӀэ фыз гъусэ зыхуэтщӀыну дыхуиткъэ[+]? 6Я щхьэ япӀыжын папщӀэ, езыхэм я ӀэкӀэ лэжьэн хуей закъуэр сэрэ Варнавэрэ[*][+]?

7ЗауэлӀыр езым и ахъшэкӀэ зауэрэ? Хэт жызум хадэ зыщӀэу, жызум зымышхыр? Шэ емыфэу Ӏэхъушэр хэт зыгъэхъур[+]? 8ЦӀыху акъылкӀэ къыжысӀэрэ мы Ӏуэхугъуэхэр? Апхуэдэукъэ Торэт хабзэм зэрыжиӀэр? 9Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм мыпхуэдэу итщ:[*] «Вым гуэдз щиӀуэкӀэ, и жьэр зэтумыпхэ». Апхуэдэу щыжиӀэкӀэ, выхэра Тхьэр зыхуэгузавэр[+]? 10Тхьэм жыхуиӀэр дэркъэ шэчыншэу? Аращ, дэр щхьэкӀэщ ар щӀатхар; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ вакӀуэлӀри гъавэ зыӀуэ лӀыри я Ӏыхьэ а гъавэм къыхэкӀыну гугъэ ямыӀэу лажьэ хъунукъым[+]. 11Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и жылэфӀыр фи гум итлъхьащи, фэ, ди Ӏуэхум фӀыуэ къыпэкӀуэр зыгъуэтхэм, мы дунеймкӀэ дызыхуэныкъуэр къыдэфтмэ, егъэлея хъурэ[+]? 12НэгъуэщӀ цӀыхухэм зыхуэныкъуэхэр зэрефтынум щыгугъыну хуитыныгъэ яӀэмэ, абыхэм нэхърэ дэ куэдкӀэ нэхъ хуитыныгъэ диӀэкъэ?

Ауэ а хуитыныгъэм и фӀагъ къэдгъэсэбэпакъым. Абы и пӀэкӀэ, Мэссихь теухуа хъыбарыфӀым зэран дыхуэмыхъун щхьэкӀэ, псори дигу тыдогъахуэ. 13ЦӀыхухэм Тхьэм и унэшхуэм щхьэкӀэ псапэу ятым щыщ абы щылажьэхэм я шхын Ӏыхьэ къызэрыхэкӀыр фщӀэркъэ? Къурмэн щӀыпӀэм щылажьэхэми я Ӏыхьэ абы телъ къурмэныпхъэм къызэрыхэкӀыр фщӀэркъэ? 14Апхуэдэу, хъыбарыфӀыр[*] цӀыхухэм яхуэзыӀуатэхэм зэрыпсэун Ӏыхьэр хъыбарыфӀымкӀэ зэрагъуэтын хуейр Зиусхьэным и унафэщ[*][+].

15Апхуэдэ хуитыныгъэр сэ къэзгъэсэбэпакъым, а хуитыныгъэри згъуэтын щхьэкӀэкъым мыр щӀэстхыр. Сызэрыпагэ Ӏуэхур зыгуэрым игъэкӀуэдыным нэхърэ, лӀэныгъэр нэхъ къызощтэ[+]. 16Ауэ хъыбарыфӀыр цӀыхухэм зэрахуэсӀуатэм щхьэкӀэ сызыщытхъужын слъэкӀынукъым, Тхьэм и хъыбарыфӀыр цӀыхухэм яхуэзмыӀуатэу хъунукъыми. ХъыбарыфӀыр цӀыхухэм яхуэзмыӀуатэмэ, гъуэгу мыгъуэ сытеуващ[+]. 17Ар сыхуейуэ сщӀэмэ, ӀыхьэфӀыр згъуэтынущ. Ауэ сфӀэмыфӀу сщӀэмэ, Тхьэм си пщэм къыдилъхьа Ӏуэхур згъэзащӀэ къудейуэ арщ[+]. 18Абы щыгъуэ сыт си ӀыхьэфӀыр? Си ӀыхьэфӀыр мыращ: ХъыбарыфӀым сыхуэлажьэурэ, уаси къыпэмыкӀуэу цӀыхухэм ар зэрахуэсӀуатэр арщ, си хуитыныгъэр къэзмыгъэсэбэпу[+].

19Зыми тепщэныгъэ къысхуимыӀэу, сыщхьэхуиту щытми, цӀыху куэд Мэссихь и гъуэгум тезгъэхьэн щхьэкӀэ, псоми ӀуэхутхьэбзащӀэ сахуэхъуащ[+]. 20Журтхэр Мэссихь и гъуэгу тезгъэхьэн щхьэкӀэ, абыхэм хуэдэу зысщӀащ. Торэт хабзэм и тепщэныгъэм сыщӀэмыту щытми, Торэт хабзэм и тепщэныгъэм щӀэт цӀыхухэр Мэссихь и гъуэгу тезгъэхьэн щхьэкӀэ, Торэт хабзэм и тепщэныгъэм щӀэт цӀыхухэм хуэдэу зысщӀащ[+]. 21Торэт хабзэм и тепщэныгъэм щӀэмыт цӀыхухэри Мэссихь и гъуэгу тезгъэхьэн щхьэкӀэ, Торэт хабзэм и тепщэныгъэм щӀэмыт цӀыхухэм хуэдэу зысщӀащ. Тхьэм и хабзэм и тепщэныгъэм сыщӀэмыту аракъым абы къикӀыр, Мэссихь и хабзэм и тепщэныгъэм сыщӀэтщ[+]. 22ФӀэщхъуныгъэ мащӀэ зиӀэхэм си фӀагъ езгъэкӀын щхьэкӀэ, фӀэщхъуныгъэ мащӀэ зиӀэхэм хуэдэу зысщӀащ. Лъэныкъуэ псомкӀи цӀыху псоми хуэдэу зысщӀащ, нэгъуэщӀ мыхъуми, цӀыху гуэрхэр мыкӀуэду къелын щхьэкӀэ[+]. 23ХъыбарыфӀым си фӀагъ езгъэкӀын щхьэкӀэ, мы Ӏуэху псори сощӀэ, хъыбарыфӀым фӀыгъуэу къыпэкӀуэм щыщ си Ӏыхьэр згъуэтын щхьэкӀэ.

24Псори къызэдэжэурэ зэпоуэ, ауэ абыхэм ящыщу зы закъуэщ текӀуэныгъэм и саугъэтыр къэзыхьыр, ар фщӀэркъэ? Ар къэфхьын щхьэкӀэ, фызэдэжэ[+]. 25Жэр, сыт ищӀыскӀи зыхуосакъыж. КӀуэдыжыну саугъэтыр къахьын щхьэкӀэ, мажэ ахэр, дэ мыкӀуэдыжын саугъэтым и ужь дитщ[+]. 26Аращи, сыщыжэкӀэ, сыздэжэ щӀыпӀэр сымыщӀэу аракъым. Жьым ӀэштӀымкӀэ хэуэм сыхуэдэкъым. 27Си пкъым гугъуехь изогъэшэч икӀи согъэдаӀуэ, адрей цӀыхухэм хъыбарыфӀыр яхуэсӀуэта нэужь, Тхьэм лъэныкъуэ сримыгъэзын папщӀэ.

#### 10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэ нэпцӀхэм защыфхъумэ

1Си къуэшхэ, ди адэжьхэр Мусэ бегъымбарым и гъусэу, уафэпшэр[*] пашэ яхуэхъуурэ, а уафэпшэм и щӀагъым щызекӀуэу зэрыщытар икӀи псори хым[*] къызэрызэпрыкӀыжар фымыщӀэу фыщытыну сыхуейкъым. 2Уафэпшэр пашэ яхуэхъуурэ, хым къызэпрыкӀыжа цӀыху псори Мусэ и гъуэгу ирикӀуэн щхьэкӀэ яумэхъахэм хуэдэу щытт. 3А псоми Тхьэм деж къикӀа шхыныр[*] яшхырт. 4А псори Тхьэм къарит псыми[*] ефэрт, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ахэр зэфэу щыта псыр къадэщӀыгъу мывэшхуэм къыхэкӀырт. А мывэшхуэр Мэссихьщ. 5Ауэ абыхэм я нэхъыбэр Тхьэм игу ирихьыртэкъым. Абы къыхэкӀкӀэ, губгъуэ нэщӀым икӀуэдащ.

6Ахэр Ӏуэху бзаджэхэм щӀэхъуэпсу зэрыщытам хуэдэу дыщӀэмыхъуэпсын щхьэкӀэ, абыхэм къащыщӀар дэркӀэ дерсщ[+]. 7Абыхэм ящыщ гуэрхэм хуэдэу, тхьэ нэпцӀхэр фымыгъэлъапӀэ, Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*] «ЦӀыхухэр шхэну икӀи ефэну тӀысащ. ИтӀанэ джэгуну тэджащ». 8Абыхэм ящыщ зыкъомым зэращӀэу щытам хуэдэу, зинэ[*] дывмыгъащӀэ. Апхуэдэу, цӀыху мин тӀощӀрэ щырэ зы махуэ закъуэм кӀуэдащ. 9Зиусхьэнри дывмыгъэгъэунэху, абыхэм ящыщ зыкъомым зэращӀу щытам хуэдэу. Ахэр блэхэм яукӀащ.[*][+] 10Фымытхьэусыхэ, абыхэм ящыщ зыкъомым зэращӀу щытам хуэдэу. Ахэр ажал къэзыхь мелыӀычым игъэкӀуэдащ.[*]

11Мы Ӏуэхухэр абыхэм къащыщӀащ, цӀыхухэм дерс яхуэхъун щхьэкӀэ. Дэ, лӀэщӀыгъуэхэм я кӀэухым нэблэгъа цӀыхухэм, къыдгурагъэӀуэн щхьэкӀэ, мы Ӏуэхухэр ятхащ[+]. 12Апхуэдэу щытми, лъэ быдэкӀэ щыт зи гугъэ цӀыхур зэрымыджэлэным хуресакъ[+]. 13ЦӀыхухэм гуэныхь ящӀэну дезыгъэхьэх Ӏуэхуу адрей цӀыхухэр зыхуэзэхэм фӀэкӀа фэ фыхуэзакъым. Тхьэр пэжщ, флъэкӀынум нэхърэ нэхъыбэ, гуныхьщӀэным фыдезыгъэхьэхын Ӏуэху фыхуэзэну хуит ищӀынукъым. Ауэ гуныхьщӀэным фыдезыгъэхьэхын Ӏуэху гуэр фыщыхуэзэкӀэ, абы фыпэувыфыну Тхьэм гъуэгу къывитынущ[+].

14Аращи, фӀыуэ слъагъухэ, тхьэ нэпцӀ гъэлъэпӀэным пэӀэщӀэ зыфщӀ[+]. 15Фэ, зэхэщӀыӀкӀ зиӀэхэм, ар нывжызоӀэ. Сэ къыжысӀэм фи щхьэкӀэ фегупсыс. 16Ди Зиусхьэну Хьисэ и лӀэныгъэр ди гум къэдгъэкӀыжу, дызэгъусэу дыщышхэкӀэ, санэ фалъэм щхьэкӀэ Тхьэм фӀыщӀэ худощӀ. Санэм дыщефэкӀэ, Мэссихь и лъыуэ жорым щыщӀэкӀамкӀэ езым гъусэ дыхуэхъуркъэ? ЩӀакхъуэр щызэгуэтщӀыкӀкӀэ, Мэссихь и пкъым гъусэ дыхуэхъуркъэ[+]? 17ЩӀакхъуэр зы закъуэу зэрыщытым щхьэкӀэ, дэ дыкуэду щытми, дызщ; а щӀакхъуэ закъуэм дэ ди Ӏыхьи хэлъщи[+].

18Израил лъэпкъым феплъ. Къурмэныпхъэм и лыр зышххэр Тхьэуэ къурмэн зыхуащӀым гъусэ хуэхъуркъэ? 19Сэ жыхуэсӀэр сыт? Къурмэныпхъэм и лыр зыгуэру щыту, е тхьэ нэпцӀыр зыгуэру щыту жысӀэрэ[+]? 20Хьэуэ, ар жысӀэркъым. Ауэ хамэ лъэпкъхэм къурмэн щащӀкӀэ, жин бзаджэхэрщ къурмэн зыхуащӀыр, Тхьэр аркъым. Фэ жин бзаджэхэм гъусэ фахуэхъуну сыхуейкъым[+]. 21Зиусхьэным и фалъэмкӀи жин бзаджэхэм я фалъэмкӀи фызэдефэ хъунукъым. Зиусхьэным и Ӏэнэми жин бзаджэхэм я Ӏэнэми фыпэрыс хъунукъым[+]. 22Хьэмэрэ Зиусхьэныр дгъэгубжьыну ара дызыхэтыр? Езым нэхърэ дынэхъ лъэщ?


Сыт фщӀэми, цӀыхухэм Тхьэм щӀыхь хуевгъэщӀын щхьэкӀэщ ар щӀэфщӀэнур

23«Сыт ищӀысри тщӀэну дыхуитщ», жаӀэ цӀыхухэм. Ар пэжщ, ауэ Ӏуэху псори дэӀэпыкъуэгъу къытхуэхъуркъым. Сыт ищӀысри тщӀэну дыхуитщ, ауэ псоми я фӀагъ къыдэкӀыркъым[+]. 24Езым и фӀагъ зыхэлъым и ужь иремыт хэти, атӀэ нэгъуэщӀ цӀыхухэм я фӀагъ зыхэлъым и ужь ирырет[+].

25Гурыщхъуэ фымыщӀэу бэзэрым щащэ псори фшхы[+]. 26Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, «ЩӀылъэри щӀылъэм тет псори Зиусхьэным ейщ».[*][+]

27ФӀэщхъуныгъэ зимыӀэ гуэрым фигъэшхэну фригъэблэгъамэ икӀи фыкӀуэну фыхуеймэ, гурыщхъуэ фымыщӀу Ӏэнэм къытралъхьэр фшхы[+]. 28Ауэ цӀыху гуэрым, «Мыр тхьэ нэпцӀхэм хуащӀа къурмэныпхъэм илщ», къывжиӀэмэ, къывжезыӀам щхьэкӀи гум илъым щхьэкӀи ар фымышх; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, «ЩӀылъэмрэ щӀылъэм тет псомрэ Зиусхьэным ейщ». 29Гум илъу жыхуэсӀэр фи гум илъыр аркъым, къывжезыӀам и гум илъыр арщ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ нэгъуэщӀ цӀыху гуэрым и гурыщхъуэм си хуитыныгъэр сыт щӀигъэкъуэншэнур? 30Тхьэм фӀыщӀэ хуэсщӀу зыгуэр сшхымэ, зэрысшхымкӀэ цӀыхухэм сыт сыщӀагъэкъуэншэн хуейр[+]?

31Аращи, фышхэми, фефэми е нэгъуэщӀ гуэр фщӀэми, цӀыхухэм Тхьэм фӀыщӀэ хуевгъэщӀын щхьэкӀэщ щӀэфщӀэнур[+]. 32Журтхэми, алыджхэми,[*] Тхьэм и члисэ зэхуэсым щыщхэми я гъуэгум зыгъэлъэпэрэпэн мывэ фащыхуэмыхъу[+]. 33Сэри сщӀэ Ӏуэху псомкӀи цӀыху псоми я гум сызэрырихьыным сыхэтщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ си фӀагъкъым зи ужь ситыр, атӀэ цӀыху куэдым я фӀагъщ, ахэр мыкӀуэду Тхьэм къригъэлын щхьэкӀэ[+].

#### 11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Мэссихь и лъэужьым сызэрырикӀуэм хуэдэу, фэри си лъэужьым фрикӀуэ[+].


Тхьэм щелъэӀукӀэ, цӀыхубзхэм я щхьэхэм ӀэлъэщӀ трапхъуэн хуейщ

2ЖысӀа псори фи гум къызэрывгъэкӀыжым щхьэкӀи, фэзгъэщӀа Ӏуэхухэм фызэратетым щхьэкӀи фӀыщӀэ фхузощӀ.

3Мыр фщӀэну сыхуейщ: Дэтхэнэ лӀыми и щхьэр Мэссихьщ, дэтхэнэ фызми и щхьэр и лӀырщ, Мэссихь и щхьэри Тхьэр арщ[+]. 4Дэтхэнэ цӀыхухъуу зи щхьэм ӀэлъэщӀ тезыпхъуауэ Тхьэм елъэӀуми, е Тхьэм езым и псалъэхэр зи гум кърилъхьауэ ахэр къыжызыӀэми и щхьэр егъэпудыж.[*] 5Апхуэдэу, дэтхэнэ цӀыхубзу Тхьэм щхьэпцӀэу елъэӀуми, е Тхьэм езым и псалъэхэр зи гум кърилъхьауэ ахэр къыжызыӀэми и щхьэр егъэпудыж, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а цӀыхубзым и щхьэр упсам хуэдэщи.[*][+] 6ЦӀыхубз гуэрым и щхьэм ӀэлъэщӀ трипхъуэну хуэмеймэ, и щхьэцыр преупщӀыж. Ауэ и щхьэц пиупщӀыныр е и щхьэр иупсыныр цӀыхубзымкӀэ емыкӀуу зэрыщытым къыхэкӀкӀэ и щхьэм ӀэлъэщӀ трырепхъуэ. 7ЦӀыхухъум щхьэм ӀэлъэщӀ трипхъуэн хуейкъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхухъур Тхьэм и теплъэм хуэдэщ икӀи Тхьэм и щӀыхьышхуэр къегъэлъагъуэ. Фызым и лӀым и щӀыхьышхуэр къегъэлъагъуэ[+]. 8ЦӀыхухъур цӀыхубзым къыхэкӀакъым, атӀэ цӀыхубзыр цӀыхухъум къыхэкӀащ[+]. 9Тхьэм цӀыхухъур цӀыхубзым къыхуигъэщӀакъым, атӀэ цӀыхубзырщ лӀым къыхуигъэщӀар[+]. 10Аращи, лӀым и тепщэныгъэм фызыр зэрыщӀэтым и нэщэнэу икӀи мелыӀычхэм щхьэкӀэ[*] и щхьэм ӀэлъэщӀ трырепхъуэ.

11Апхуэдэу щыт пэтми, дэркӀэ, Зиусхьэныр зи гум илъ цӀыхухэмкӀэ, цӀыхубзыр цӀыхухъум епхауэ щытщ, цӀыхухъури цӀыхубзым епхауэ щытщ[+]. 12ЦӀыхубзыр цӀыхухъум къызэрыхэкӀам хуэдэу, цӀыхухъури цӀыхубзым къыхокӀ, ауэ Ӏуэху псори къызыбгъэдэкӀыр Тхьэращ. 13Фэри фегупсыс: ЦӀыхубзым и щхьэм ӀэлъэщӀ тримыпхъуауэ Тхьэм елъэӀуныр емыкӀукъэ? 14ЦӀыхум игукӀэ ищӀэркъэ цӀыхухъум и щхьэц кӀыхьмэ, зэремыкӀур, 15ауэ цӀыхубзым и щхьэцыр кӀыхьмэ, къызэрекӀур? Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм цӀыхубзым щхьэц кӀыхь къритащ, щхьэтепхъуэ папщӀэу 16Мы ӀуэхумкӀэ зыгуэр къыдэныкъуэкъуну хуеймэ, дэри Тхьэм и члисэ зэхуэсхэми нэгъуэщӀ хабзэ зэрыдимыӀэр ирырещӀэ.


Зиусхьэным и пщыхьэщхьэшхэр


(Маттэ 26:26-29; Марк 14:22-25; Лука 22:14-20)

17Мы унафэхэр щыфхуэсщӀкӀэ, сыфщытхъун слъэкӀынукъым. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фызэрызэхуэсым фӀы къыхэкӀыркъым, атӀэ къыхэкӀыр Ӏейщ. 18Япэрауэ, члисэм фыщызэхуэсмэ, гуп-гупрэ фызэрызэхэкӀыр зэхызох. Зы лъэныкъуэкӀи ар си фӀэщ мэхъу[+]. 19Гуп-гупурэ фызэхэкӀын хуейщ, фэ фщыщу щыпкъагъэр зигу илъхэр нахуэ хъун щхьэкӀэ[+]. 20Абы нэмыщӀ, фышхэну фыщызэхуэскӀэ, Зиусхьэным и пщыхьэщхьэшхэракъым фшхыр. 21Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фышхэ щыхъукӀэ, зыр адрейм пэмыплъэу, шхэн щӀыводзэ. Апхуэдэу, зыр ныбэнэщӀу къонэ, адрейр чэф мэхъури мэудафэ. 22Фыщышхэн икӀи фыщефэн унэхэр фиӀэкъэ? Е Тхьэм и члисэ зэхуэсыр зэвмыпэсу, зыри зимыӀэр вгъэукӀытэну ара? Сыт нывжесӀэнур? Сыфщытхъун? Хьэуэ, сыфщытхъунукъым.

23Мы къыфхуэзгъэнэхуа Ӏуэхухэр езы Зиусхьэным къысхуигъэнэхуащ. Зиусхьэныр тепщэныгъэ зиӀэхэм щаӀэщӀыхьа жэщым щӀакхъуэр къищтэщ,[+] 24Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀу, зэгуищӀыкӀри къыжиӀащ: «Мы щӀакхъуэр, фӀагъ къыфхудэкӀуэн щхьэкӀэ, сипкъ зэгуэщӀыкӀынуращ. Фигу сыкъэвгъэкӀыжын щхьэкӀэ, мы щӀакхъуэр фшхы»[+]. 25Пщыхьэщхьэшхэ нэужьым, Зиусхьэным фалъэр къищтэри, жиӀащ: «Мы фалъэм ит санэр Тхьэм езымрэ фэрэ фяку къыдилъхьэ зэгурыӀуэныгъэщӀэращ. А зэгурыӀуэныгъэщӀэр зыгъэщыпкъэр сэ жорым щысщӀэкӀыну лъыращ. Мы санэм фефэн хъумэ, фигу сыкъэвгъэкӀыжын щхьэкӀэ, фефэ»[+]. 26Зиусхьэныр къэкӀуэжыху, мы щӀакхъуэр фшхын хъуми, мы фалъэм итым фефэн хъуми, Зиусхьэныр зэрылӀам и хъыбарыр абыкӀэ фӀуатэу арщ.

27Аращи, хэт хуэмыфащэу Зиусхьэным и щӀакхъуэр ишхми, е абы и фалъэм итым ефэми, Зиусхьэным и пкъымрэ и лъымрэ дежкӀэ гуэныхь ищӀауэ къуаншэ мэхъу[+]. 28Хэти езым игу илъыр ирегъэунэхуж, итӀанэ щӀакхъуэр ирешхи, фалъэм итми ирефэ. 29ЩӀакхъуэр Зиусхьэным зэрипкъыр зэхимыщӀыкӀыу, хуэмыфащэу ар зышхыу икӀи санэм ефэм зэришхымкӀи зэрефэмкӀи къуаншэ мэхъу. 30Абы щхьэкӀэ къару зимыӀэу икӀи сымаджэу цӀыху куэд къыфхэтщ, лӀахэри мащӀэкъым. 31Дэ зыдгъэунэхужауэ щытамэ, Тхьэм апхуэдэу дигъэпшынэнутэкъым. 32Ауэ мы зэманым Зиусхьэным хьэкум къыщыттрищӀыхькӀэ, дызрегъэдаӀуэ, дунейм и цӀыхухэм дащӀыгъуу дэри къуаншэ дымыхъун щхьэкӀэ.

33Аращи, си къуэшхэ, фышхэн щхьэкӀэ фызэхуэсмэ, зыр зым преплъэ. 34Зыгуэр мэжалӀэ хъумэ, и унэм щрешхэ, фыщызэхуэсам деж къуаншэ фымыхъун папщӀэ.

СынакӀуэмэ, адрей Ӏуэхухэм я унафэр сщӀынущ.

#### 12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм цӀыхухэм къарит лъэкӀыныгъэхэр

1Си къуэшхэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм цӀыхухэм къарит лъэкӀыныгъэхэр зыхуэдэр фымыщӀэу фыкъэзгъэнэну сыхуейкъым[+]. 2Мэссихь щывмыщӀэм щыгъуэ, тхьэ нэпцӀ бзагуэхэм фыкъызэрырашэкӀам хуэдэу, а тхьэ нэпцӀхэм я деж фыкӀуэу зэрыщытар фощӀэ[+]. 3Аращи, мыр къывгурызгъэӀуэну сыхуейщ: Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ къэпсалъэу, Хьисэ ебгын зыми лъэкӀынукъым, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ мыхъумэ, зыми «Хьисэщ Зиусхьэныр» жиӀэфынукъым[+].

4Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм цӀыхухэм къарит лъэкӀыныгъэхэр зэхуэмыдэщ, ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зыщ[+]. 5ЦӀыхухэм Зиусхьэным хуащӀэ Ӏуэхухэр зэхуэмыдэщ, ауэ а цӀыху псори а зы Зиусхьэным хуолажьэ[+]. 6Тхьэм цӀыхухэм Ӏуэху ящӀэну лъэкӀыныгъэ зэраритыр зэхуэмыдэщ, ауэ а Ӏуэху псори цӀыху псоми ящӀэну лъэкӀыныгъэ езыт Тхьэр зыщ[+].

7Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм дэтхэнэ зыми зэхуэмыдэу закърегъэлъагъу, и фӀагъ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псоми яригъэкӀын щхьэкӀэ. 8Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къыбгъэдэкӀыу, акъылыфӀагъэ зыхэлъ псалъэхэр жиӀэну зы цӀыхум лъэкӀыныгъэ кърет; нэгъуэщӀ цӀыхуми, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм тету, щӀэныгъэ зиӀэ псалъэхэр жиӀэну лъэкӀыныгъэ кърет; 9нэгъуэщӀ цӀыхуми, а зы Псэ ЛъапӀэм къыбгъэдэкӀыу, фӀэщхъуныгъэ иӀэну лъэкӀыныгъэ кърет; нэгъуэщӀ цӀыхуми, а зы Псэ ЛъапӀэ дыдэм къыбгъэдэкӀыу, сымаджэхэр игъэхъужыну лъэкӀыныгъэхэр кърет;[+] 10нэгъуэщӀ цӀыхуми Ӏуэху телъыджэхэр илэжьыну лъэкӀыныгъэ кърет; нэгъуэщӀ цӀыхум и гум Тхьэм езым и псалъэхэр кърилъхьэурэ, ахэр жиӀэну лъэкӀыныгъэ кърет; нэгъуэщӀ цӀыхуми Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Ӏуэху гуэр къыбгъэдэкӀрэ къыбгъэдэмыкӀрэ зэхищӀыкӀыну лъэкӀыныгъэ кърет; нэгъуэщӀ цӀыхуми имыщӀэ бзэхэмкӀэ псэлъэну лъэкӀыныгъэ кърет; нэгъуэщӀ цӀыхуми а бзэхэр зэридзэкӀыну лъэкӀыныгъэ кърет[+]. 11А Псэ ЛъапӀэращ цӀыхухэм ахэр ящӀэну лъэкӀыныгъэ къезытыр. Щхьэхуэ-щхьэхуэу, зэрыхуейм тету Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр лъэкӀыныгъэ псоми къарет.


Пкъыр зыщ, пкъым и пкъыгъуэхэр куэдщ

12Пкъым и пкъыгъуэхэр куэд хъуми, пкъыр зыщ. А пкъыгъуэхэр куэд хъуми, псори а зы пкъым щыщщ. Мэссихь и Ӏуэхури апхуэдэщ[+]. 13Дэ псори дыжуртми, дыалыджми, дыпщылӀми, дыщхьэхуитми, а зы Псэ ЛъапӀэр ди гум илъын щхьэкӀэ дыщаумэхъым, Мэссихь и пкъым щыщ дыхъуащ псори. Мэссихьи а зы Псэ ЛъапӀэм ди Ӏыхьэ хэлъ ищӀащ[+].

14Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ пкъым и пкъыгъуэхэр зыкъым, атӀэ куэд мэхъу. 15Лъакъуэм, «Ӏэуэ сызэрыщымытым щхьэкӀэ, пкъым сыщыщкъым», жиӀэмэ, абы щхьэкӀэ пкъым щымыщ хъурэ? 16ТхьэкӀумэми, «Нэуэ сызэрыщымытым щхьэкӀэ, пкъым сыщыщкъым», жиӀэмэ, абы щхьэкӀэ пкъым щымыщ хъурэ? 17Пкъыр зэрыщыту нэуэ щытатэмэ, дэӀуэным и Ӏуэху дауэ хъунт? Апхуэдэуи, пкъыр зэрыщыту тхьэкӀумэу щытатэмэ, мэ къыпщӀихьэным и Ӏуэху дауэ хъунт?

18Тхьэм пкъым и пкъыгъуэ псори зэхилъхьащ, дэтхэнэ зыри езыр зэрыхуейм тету. 19Пкъым зы пкъыгъуэ закъуэ фӀэкӀ хэмылъатэмэ, ар дауэ хъунт? 20ДыкъызэригъэщӀащи, пкъым и пкъыгъуэхэр куэд мэхъу, итӀани пкъыр зыуэ щытщ.

21Нэм, «Уэ сыпхуэныкъуэкъым», жиӀэу, Ӏэм жриӀэфынукъым. Щхьэми, «Сэ сыфхуэныкъуэкъым», жиӀэу, лъакъуэхэм яжриӀэфынукъым. 22Пкъым щыщ пкъыгъуэу нэхъ мыхьэнэншэу тлъытэхэм нэхъ дахуэныкъуэщ. 23Пкъым щыщ пкъыгъуэу пщӀэ зыхуэмыфащэу тлъытэхэм нэхъ дахуосакъ. 24Пкъым щыщ пкъыгъуэу ди укӀытапӀэхэр нэхъ дыхуэсакъыу догъэпщкӀу. Пкъым щыщ пкъыгъуэу ди мыукӀытапӀэхэр дгъэпщкӀун хуейкъым. Пкъым щыщ пкъыгъуэу пщӀэ зимыӀэхэм адрейхэм нэхърэ нэхъ пщӀэ яхуищӀу, Тхьэм пкъыр зэхилъхьащ. 25Тхьэм апхуэдэу щӀищӀар дэ, езым и пкъым щыщхэр, дызэпэмыуву, зэхуэдэу дызыхуэсакъыжыну арщ. 26Аращи, пкъым щыщ пкъыгъуэ гуэр гугъу ехьмэ, ар пкъым щыщ пкъыгъуэ псоми дашэч. Апхуэдэу, пкъым щыщ пкъыгъуэ гуэрым пщӀэ игъуэтмэ, абы а пкъым щыщ пкъыгъуэ псори догуфӀэ[+].

27Фэ Мэссихь фрипкъщ, фэ фщыщ дэтхэнэ зыри а пкъым щыщщ[+]. 28Япэрауэ члисэ зэхуэсым хуэлэжьэну Тхьэм цӀыху гуэрхэр апостолу игъэуващ. ЕтӀуанэрауэ, цӀыху гуэрхэри бегъымбару игъэуващ. Ещанэрауэ, цӀыху гуэрхэми адрей цӀыхухэм Ӏуэхухэр ирагъэщӀэну игъэуващ. Ӏуэху телъыджэхэр ящӀэну цӀыху гуэрхэри игъэуващ. Сымаджэхэр ягъэхъужын щхьэкӀэ, лъэкӀыныгъэхэр яӀэну цӀыху гуэрхэр игъэуващ итӀанэ. НэгъуэщӀхэри адрей цӀыхухэм дэӀэпыкъуэгъу яхуэхъуну, нэгъуэщӀхэри унафэщӀу лэжьэну, нэгъуэщӀхэри езыхэм ямыщӀэ бзэхэмкӀэ псэлъэну игъэуващ[+]. 29ЦӀыху псори апостолу щыткъым, пэжкъэ? ЦӀыху псори бегъымбару щыткъым, пэжкъэ? ЦӀыху псоми адрей цӀыхухэм Ӏуэхухэр ирагъащӀэркъым, пэжкъэ? ЦӀыху псоми Ӏуэху телъыджэхэр ялэжыркъым, пэжкъэ? 30ЦӀыху псоми сымаджэхэр ягъэхъужыну лъэкӀыныгъэхэр яӀэкъым, пэжкъэ? Езыхэм ямыщӀэ бзэхэмкӀэ цӀыху псори псалъэркъым, пэжкъэ? ЦӀыху псоми апхуэдэ бзэхэр зэрадзэкӀыркъым, пэжкъэ?

31ЛъэкӀыныгъэу я нэхъ инхэм я ужь фит. Иджы гъуэгу нэхъыфӀыр сэ фэзгъэлъагъунщ[+].

#### 13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀылъагъуныгъэр

1ЦӀыхухэмрэ мелыӀычхэмрэ я бзэхэмкӀэ сыпсалъэрэ, фӀылъагъуныгъэ сигу имылъмэ, жьгъыру макъ зыпыӀукӀ гъуаплъэм е макъ гуемыӀу зыгъэӀукӀ уэзджынэм сыхуэдэщ. 2Тхьэм езым и псалъэхэр си гум кърилъхьэурэ, ахэр жысӀэну лъэкӀыныгъэ къызитауэ сиӀэми, щэху псори сщӀэми, щӀэныгъэ псори сиӀэми, бгыхэр нэгъуэщӀ щӀыпӀэм згъэӀэпхъуэфыну фӀэщхъуныгъэ сиӀэми, фӀылъагъуныгъэ симыӀэмэ, сэ сызырикӀщ[+]. 3СиӀэ хъуа псори зимыӀэхэм естми, си пкъыр мафӀэкӀэ ягъэсыну цӀыхухэм естми, фӀылъагъуныгъэ симыӀэмэ, абы фӀагъ къысхухэкӀынукъым.

4ФӀылъагъуныгъэм шыӀэрэ гущӀэгъурэ иӀэщ. ФӀылъагъуныгъэр фыгъуэркъым, зыщытхъужыркъым икӀи зыкъыфӀэщӀыжыркъым. 5ФӀылъагъуныгъэм хабзэншагъэ зэрихьэркъым, езым и щхьэм и фӀагъ къилъыхъуркъым, зигъэгусэркъым, бзаджагъэми егупсысыркъым. 6ФӀылъагъуныгъэр бзаджагъэм щыгуфӀыкӀыркъым, щыпкъагъэрщ зыхуэгуфӀэр. 7ФӀылъагъуныгъэм мыхъумыщӀэ псори егъэгъу, ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэщ сыт щыгъуи, Тхьэм щогугъ сыт щыгъуи, шыӀэ иӀэщ сыт щыгъуи.

8ФӀылъагъуныгъэр зэи кӀуэдыжынукъым. Тхьэм езым и псалъэхэр цӀыхухэм я гум кърилъхьэурэ, цӀыхухэм ахэр яӀуэтэн пачынущ. ЦӀыхухэм ямыщӀэ бзэхэмкӀи псэлъэн щагъэтыжынущ. ЩӀэныгъэри кӀуэдыжынущ. 9Апхуэдэу щӀэхъунур ди щӀэныгъэр нэгъэсауэ зэрыщымытыр арщ, Тхьэм езым и псалъэхэр цӀыхухэм я гум кърилъхьэурэ, цӀыхухэм ахэр зэраӀуэтэжри нэгъэсауэ зэрыщымытыр арщ. 10Нэгъэса Ӏуэхур къыщыкӀуэкӀэ, нэмыгъэса Ӏуэхур кӀуэдыжынущ. 11Сабийуэ сыщыщытам, сабийм хуэдэу сыпсалъэрт, сабийм хуэдэуи сыгупсысэрт икӀи сабийм и зэхэщӀыкӀэм хуэдэт си зэхэщӀыкӀыр. Ауэ балигъ сыщыхъум, а сабиигъэр къызэзнэкӀащ[+]. 12Ӏуэху псори ӀупщӀу уэзымыгъэлъагъу гъуджэм[*] диплъэм хуэдэщ иджыпстукӀэ, ауэ а махуэ гъэувам псори ӀупщӀу тлъагъунущ, ди пащхьэ ит цӀыхур ӀупщӀу зэрытлъагъум хуэдэу. Си щӀэныгъэр нэгъэсауэ щыткъым иджыкӀэ, ауэ а махуэм псори сщӀэнущ, Тхьэм щыпкъэу сызэрищӀэм хуэдэу[+].

13Аращи, мы Ӏуэхуищыр мыкӀуэдыжынщ: фӀэщхъуныгъэр, Тхьэм ӀыхьэфӀыр къызэрытлъигъэсынум дызэрыщыгугъыр, фӀылъагъуныгъэр. Абыхэм ящыщу нэхъ иныр фӀылъагъуныгъэр арщ.

#### 14-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм цӀыхухэм къарит нэгъуэщӀ лъэкӀыныгъэхэр

1Фигухэм фӀылъагъуныгъэ зэрилъыным фи фӀэщу фыхущӀэкъу. Тхьэм лъэкӀыныгъэхэр къызэрывитыным фыхущӀэкъу, Тхьэм езым и псалъэхэр фигухэм кърилъхьэурэ, псом хуэмыдэжу ахэр къыжыфӀэну лъэкӀыныгъэ къызэрывитыным и ужь фит[+]. 2Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ имыщӀэ бзэмкӀэ псалъэр цӀыхухэм епсалъэркъым, атӀэ Тхьэм йопсалъэ, къыжиӀэ псалъэхэр зыми къыгурыӀуэркъыми. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ щэхухэр къыжеӀэ. 3Ауэ Тхьэм езым и псалъэхэр зи гум кърилъхьэурэ, ахэр жызыӀэр цӀыхухэм йопсалъэ, гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ ярегъэгъуэт, ягурегъаӀуэ икӀи егъэгушхуэ. 4Езым имыщӀэ бзэкӀэ къэпсалъэм гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ зрегъэгъуэтыж, ауэ Тхьэм езым и псалъэхэр зи гум кърилъхьэурэ, ахэр жызыӀэм члисэ зэхуэсым щыщхэм гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ ярегъэгъуэт. 5Фэ псори фымыщӀэ бзэхэмкӀэ фыпсэлъэну сыхуейщ, ауэ абы нэхърэ Тхьэм езым и псалъэхэр фи гум кърилъхьэурэ, ахэр къызэрыжыфӀэным и лъэкӀыныгъэ фиӀэну нэхъ сыхуейщ. Тхьэм езым и псалъэхэр зи гум кърилъхьэурэ, ахэр жызыӀэр имыщӀэ бзэкӀэ къэпсалъэм нэхърэ нэхъ инщ, а бзэр зыгуэрым зэримыдзэкӀмэ, члисэ зэхуэсым щыщхэм гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ яригъэгъуэтын щхьэкӀэ.

6Иджы, си къуэшхэ, фи деж сынакӀуэу, сымыщӀэ бзэкӀэ сыкъэпсалъэмэ, сыт си фӀагъыу къывэкӀынур? Тхьэм къысхуигъэнэхуа Ӏуэхухэр вжезмыӀэу, е щӀэныгъэ фэзмыту, е Тхьэм езым и псалъэу си гум кърилъхьэхэр жызмыӀэмэ, е Ӏуэху гуэрхэр фэзмыгъащӀэмэ, си фӀагъыу зыри къывэкӀынукъым, пэжкъэ? 7Абы ещхьу, шыкӀэ пшынэм, къамылым, е нэгъуэщӀ гуэрхэу макъ къызыпыӀукӀхэм макъ зэхуэмыдэхэр ямыӀэмэ, я макъамэр дауэ зэхэпщӀыкӀыну? 8Бжьамиишхуэм и макъыр мыӀупщӀмэ, хэт зауэм зыхуэзыгъэхьэзырынур? 9Фи Ӏуэхури зытетыр апхуэдэщ. ЗэхамыщӀыкӀын псалъэхэр фи бзэкӀэ къыжыфӀэмэ, жыфӀэр дауэ зэхащӀыкӀыну? Жьыбгъэм фыхэпсалъэ къудейщ. 10Дунейм бзэ зэхуэмыдэ куэд тетщ, псоми зыгуэр къокӀ. 11Ауэ бзэм къикӀыр сэ зэхэзмыщӀыкӀмэ, къэпсалъэм дежкӀэ сыхамэ цӀыхущ, езыри сэркӀэ хамэ цӀыхущ. 12Фэри Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэм къыбгъэдэкӀыу лъэкӀыныгъэхэр къызэрывитынум фыхущӀокъури, члисэ зэхуэсым щыщхэм гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ евгъэгъуэтын щхьэкӀэ, апхуэдэ лъэкӀыныгъэхэр нэгъэсауэ фиӀэ зэрыхъуным фыхущӀэкъу.

13Аращи, имыщӀэ бзэкӀэ къэпсалъэм а бзэри зэридзэкӀыну лъэкӀыныгъэ къритынкӀэ Тхьэм ирелъэӀу. 14Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сымыщӀэ бзэкӀэ Тхьэм селъэӀумэ, си псэкӀэ солъэӀу, ауэ си акъылыр лажьэркъым. 15Абы щыгъуэ сыт сщӀэнур? Си псэкӀи си акъылкӀи Тхьэм селъэӀунущ. Си псэкӀи си акъылкӀи тхьэщӀыхь уэрэдхэр жысӀэнущ[+]. 16Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ умыщӀэ бзэкӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ Тхьэм щӀыхь хуэпщӀмэ, мы Ӏуэхухэр зэхэзымыщӀыкӀ цӀыхухэм ящыщ гуэрым уи тхьэщӀыхьым «Ӏэмин»[*] хужиӀэн дауэ зэрылъэкӀынур? ЖыпӀэр къыгурыӀуэнукъым, пэжкъэ[+]? 17Уэ Тхьэм фӀыщӀэ хубощӀ, ауэ абы и фӀагъ адрейм екӀыркъым.

18Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ сымыщӀэ бзэкӀэ фэ псоми нэхърэ нэхъыбэу сызэрыпсалъэм щхьэкӀэ Тхьэм фӀыщӀэ хузощӀ. 19Ауэ члисэ зэхуэсым сыщыӀэу, сымыщӀэ бзэкӀэ псалъэ мин къыжысӀэным нэхърэ, цӀыхухэм Ӏуэху гуэрхэр езгъэщӀэн щхьэкӀэ, си акъылкӀэ псалъитху къыжысӀэныр нэхъ къызощтэ.

20Си къуэшхэ, фи гупсысэкӀэкӀэ сабийхэм яхуэдэ фымыхъу. Бзаджагъэ зыхэмылъ сабийхэм лажьэ зэрамыӀэм хуэдэу, фэри фремыӀэ, фи гупсысэкӀэкӀи зи ныбжь нэса цӀыхухэм хуэдэ фыхъу[+]. 21Зиусхьэным мыпхуэдэу къызэрыжиӀэр Торэт хабзэм итщ:[*]

«ХамэбзэхэмкӀи хамэхэм я жьэкӀи
мы лъэпкъым сепсэлъэнущ.
Сепсалъэ пэтми,
къызэдэӀуэнукъым».

22Аращи, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ цӀыху гуэр имыщӀэ бзэхэмкӀэ псалъэмэ, ар нэщэнэ зыхуэхъур фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр аркъым, атӀэ фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэрщ. Ауэ Тхьэм езым и псалъэхэр зи гум кърилъхьа цӀыхум ахэр къыщыжиӀэкӀэ, ар нэщэнэ зыхуэхъур фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэр аркъым, атӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэрщ[+]. 23Члисэ зэхуэсым щыщ псори фызэӀущӀауэ, фымыщӀэ бзэхэмкӀэ псори фыпсалъэу, а Ӏуэхухэр зэхэзымыщӀыкӀ е фӀэщхъуныгъэ зимыӀэ цӀыху гуэрхэр а зэхуэсым къыхыхьэмэ, «Фэ фыделэщ», жаӀэнкъэ[+]? 24Тхьэм езым и псалъэу фигухэм кърилъхьэр фэ псоми къыжыфӀэ щыхъукӀэ, фӀэщхъуныгъэ зимыӀэ цӀыху гуэр е а Ӏуэхухэр зэхэзымыщӀыкӀ цӀыху гуэр фи зэхуэсым къыхыхьэмэ, фэ псоми къыжыфӀэ псалъэхэм зэхрагъэщӀыкӀынущ гуэныхьыщӀэ цӀыхуу зэрыщытыр, и гум илъри ягъэунэхунущ. 25А цӀыхум и гум илъ щэхухэр нахуэ къохъу апхуэдэу. И бгъэгукӀэ щӀым зытридзэурэ, абы Тхьэр игъэлъэпӀэнущ икӀи «ИпэжыпӀэкӀэ Тхьэр фи гъусэщ», жиӀэнущ.


Члисэ зэхуэсым екӀуу икӀи зэтеухуауэ Тхьэр игъэлъэпӀэн хуейщ

26Сыт итӀанэ, си къуэшхэ? ФыщызэхуэскӀэ, зым тхьэщӀыхь уэрэд жреӀэ, адрейм Ӏуэху гуэр фрегъащӀэ, нэгъуэщӀми Тхьэм къыхуигъэнэхуа Ӏуэху гуэр къреӀуатэ, зыр имыщӀэ бзэкӀэ ирепсалъэ, адрейм ар зэрыредзэкӀ. Мы Ӏуэху псоми гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ фагъэгъуэтыну ирехъу[+]. 27Езыхэм ямыщӀэ бзэкӀэ цӀыху гуэрхэр псэлъэн хъумэ, цӀыхуитӀ е цӀыхуищ, нэхъыбэ иремыхъу, зыр зым кӀэлъыкӀуэу ирепсалъэ. Абыхэм къыжаӀэр нэгъуэщӀым зэрыредзэкӀ. 28Ауэ зэзыдзэкӀыфын цӀыху щымыӀэмэ, имыщӀэ бзэкӀэ псалъэм члисэ зэхуэсым щремыпсалъэ. И щхьэмрэ Тхьэмрэ ирепсалъэ.

29Тхьэм езым и псалъэхэр зи гум кърилъхьэурэ, ахэр жызыӀэну лъэкӀыныгъэ зрит цӀыхухэм ящыщ цӀыхуитӀ е цӀыхуищ фи зэхуэсым къыщрепсалъэ, къыжаӀэри адрейхэм ирагъэунэху[+]. 30Тхьэм зэхуэсым хэтхэм ящыщ гуэрым Ӏуэху гуэр къыхуигъэнахуэмэ, япэу къэпсэлъар иреувыӀэж. 31Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэ псоми Тхьэм езым и псалъэу фи гум кърилъхьэр зыр зым и ужь иту жыфӀэн флъэкӀынущ, адрей цӀыху псоми зыгуэр зрагъэщӀэн, псори гушхуэн щхьэкӀэ. 32Тхьэм езым и псалъэхэр зи гум кърилъхьэурэ, ахэр жызыӀэну лъэкӀыныгъэр зрит цӀыхухэм я ӀэмыщӀэ а лъэкӀыныгъэр илъщ, 33сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэр гузэгъэгъуэм и Тхьэуэ щытщ, Ӏуэху зэхэмыбзым и Тхьэуэ щыткъым. Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм я члисэ зэхуэс псоми я Ӏуэху зытетыр апхуэдэщ.

34ЦӀыхубзхэр члисэ зэхуэсым щрещым. Ахэр псэлъэну хуиткъым, атӀэ Торэт хабзэм зэритым хуэдэу, я щхьэгъусэхэм яхуэӀурыщӀэн хуейщ[+]. 35Ӏуэху гуэр зрагъэщӀэну хуеймэ, я щхьэгъусэхэм унэм щреупщӀ; члисэ зэхуэсым цӀыхубзыр щыпсэлъэныр екӀуркъым. 36Тхьэм и псалъэхэр фэра къызыбгъэдэкӀар, жызоӀэ? Е а псалъэхэр зылъэӀэсар фи закъуэ?

37ЦӀыху гуэрым и гум Тхьэм езым и псалъэхэр кърилъхьэурэ, ахэр жиӀэну лъэкӀыныгъэ иӀэу къыфӀэщӀмэ, е Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр и гум илъу и гугъэмэ, мы ныфхуэстхыр Зиусхьэным зэриунафэр къыгурыреӀуэ. 38Ар къызыгурымыӀуэ цӀыхум къыгурыремыӀуэ.

39Аращи, си къуэшхэ, Тхьэм езым и псалъэхэр фи гум кърилъхьэурэ, ахэр жыфӀэну лъэкӀыныгъэ къызэрывитынум фыхущӀэкъу, ямыщӀэ бзэхэмкӀэ псэлъэнумэ, цӀыхухэм ар япэвымыубыд[+]. 40Ӏуэху псори екӀурэ зэтеухуауэ щытын хуейщ[+].

#### 15-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мэссихь лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжам теухуауэ

1ФэзгъэщӀа хъыбарыфӀыр фи гум къэзгъэкӀыжыну сыхуейщ. А хъыбарыфӀыр вдауэ, фи фӀэщу абы фытетщ. 2ФымыкӀуэду а хъыбарыфӀымкӀэ Тхьэм фыкърегъэл, фэзгъэщӀа Ӏуэхухэм быдэу фытетмэ. Апхуэдэу щымытмэ, фи фӀэщхъуныгъэр пщӀэнщ хъуащ[+].

3Ӏуэху псоми япэу хъыбарыфӀу Хьисэ Мэссихь къысӀэщӀилъхьар къыфхуэзгъэнащ: Тхьэм и псалъэ тхахэм тету, ди гуэныхьхэр ипшыныжын щхьэкӀэ, лӀащ Мэссихь[+]. 4Кхъэлэгъунэм щӀалъхьэжащ, ауэ ещанэ махуэм ар Тхьэм лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ, Тхьэм и псалъэ тхахэм тету[+]. 5Мэссихь Кифэ[*] зыкъригъэлъэгъуащ итӀанэ. И гъуэгу ирикӀуэ лӀы пщыкӀутӀым закъригъэлъэгъуащ абы и ужькӀэ[+]. 6Къуэш щитху нэхърэ нэхъыбэм закъригъэлъэгъуащ итӀанэ. Абыхэм ящыщу нэхъыбэр псэущ, ящыщ гуэрхэри дунейм ехыжащ. 7Хьисэ Екъуби[*] зыкъригъэлъэгъуащ абы и ужькӀэ, итӀанэ апостол псоми закъригъэлъэгъуащ[+]. 8Псом я ужькӀэ сэ, сабий мылъхуэсым хуэдэм,[*] зыкъызигъэлъэгъуащ[+].

9Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ апостолхэм ящыщу нэхъ цӀыкӀур сэращ, апостол къызжаӀэнуи схуэфащэкъым: Тхьэм и члисэ зэхуэсым щыщхэр исхуэкӀыу щытащ[+]. 10Ауэ Тхьэм и нэфӀ къызэрысщыхуам къыхэкӀкӀэ иджы сызэрыщытым хуэдэ сыхъуащ. И нэфӀ къызэрысщыхуар пщӀэншэ хъуакъым. Адрей псоми нэхърэ нэхъ куэдрэ сылэжьащ, ауэ сэракъым лэжьар, Тхьэм и нэфӀ къысщыхуэри сигъэлэжьащ[+]. 11ХъыбарыфӀыр цӀыхухэм ялъэзыгъэӀэсыр сэрауэ щытми, адрей апостолхэрауэ щытми, а хъыбарыфӀырщ ялъэдгъэӀэсыр. Фэри фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъуащ а хъыбарыфӀымкӀэ.


ЛӀахэр къызэрытэджыжынур

12Тхьэм Мэссихь лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжам и хъыбарыр цӀыхухэм яхуэтӀуатэ пэтми, фэ фщыщу цӀыху гуэрхэм, «ЛӀахэр къызэрытэджыжынур пэжкъым», жаӀэу, дауэ жаӀэн ялъэкӀрэ[+]? 13ЛӀахэр къэмытэджыжынумэ, абы щыгъуэ Тхьэм Мэссихьи лӀахэм къахимыгъэтэджыкӀыжынтэкъым. 14Тхьэм Мэссихь лӀахэм къахимыгъэтэджыкӀыжамэ, фэ фэдгъащӀэ хъыбарыфӀым пщӀэ иӀэнутэкъым, ди фӀэщхъуныгъэми пщӀэ иӀэнутэкъым. 15Абы нэмыщӀу, Тхьэм щыхьэт нэпцӀ дыхуэхъуауэ къыщӀидзынт, Тхьэм Мэссихь лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжам щыхьэт дыхуэхъуащ, ауэ «Тхьэм лӀахэр къигъэтэджыжынукъым», жаӀэу, а цӀыхухэм зэрыжаӀэм тету щытамэ, Тхьэм Мэссихьи къигъэтэджыжынтэкъым. 16Тхьэм лӀахэр къимыгъэтэджыжынумэ, Мэссихьи къигъэтэджыжынтэкъым. 17Тхьэм Мэссихь лӀахэм къахимыгъэтэджыкӀыжамэ, фи фӀэщхъуныгъэр пщӀэншэ хъунт, фи гуэныхьхэри иджыри фтелъынут[+]. 18МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэу лӀахэр кӀуэдауэ хъунт абы щыгъуэм[+]. 19Мэссихь дызэрыщыгугъыр дуней гъащӀэ закъуэр арамэ, цӀыху псоми нэхърэ нэхъ гъуэгу мыгъуэ теувахэр дэращ.

20Ауэ зэрыщыӀэщи, Тхьэм Мэссихь лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ, Тхьэм адрей лӀахэр къызэригъэтэджыжынумкӀэ Мэссихь сакъылэт[*] къытхуэхъун щхьэкӀэ[+]. 21Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ лӀэныгъэр къызыпкърыкӀар зы цӀыху закъуэщ, апхуэдэуи лӀахэм я къэтэджыжыныр къызыпкъырыкӀынур зы цӀыхущ[+]. 22ЦӀыху псори Ӏэдэм къызэрытехъукӀахэм щхьэкӀэ, зэрылӀэжынум хуэдэу, Мэссихь зи псэм щыщ цӀыху псори Тхьэм къигъэпсэужынущ. 23Ауэ а Ӏуэхур къызэрыхъунур хэти щичэзум дежщ: лӀахэм япэ къахэтэджыкӀыжар Мэссихьщ. Абы дунейм къыщигъэзэжкӀэ, и цӀыхухэр къэтэджыжынущ[+]. 24Дунейм и кӀэухыр къэсынущ абы и ужькӀэ. Ар къыщыскӀэ, Мэссихь Ӏэтащхьэ псори, тепщэныгъэ зиӀэ псори, лъэкӀыныгъэ зиӀэ псори игъэкӀуэда нэужь, Тхьэуэ Адэ лъапӀэм тепщэныгъэшхуэр абы къритынущ[+]. 25Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Мэссихь тепщэныгъэр иӀэн хуейщ, Тхьэм Мэссихь и бийхэр Мэссихь и лъэгу щӀигъэувэху[+]. 26Иужьрей бийуэ Тхьэм игъэкӀуэдынур лӀэныгъэр арщ; 27сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*] «Тхьэм псори Мэссихь и лъэгу щӀагъым щӀигъэуващ». Тхьэм псори Мэссихь и тепщэныгъэм щӀигъэувауэ жиӀэу, Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщи, Мэссихь и тепщэныгъэм псори щӀэзыгъэува Тхьэр зэрахэмытыр нахуэщ[+]. 28Тхьэм псори езым и Къуэ Мэссихь и тепщэныгъэм щӀигъэува нэужь, и Къуэри Тхьэуэ псори зи щӀагъ щӀэзыгъэувам и тепщэныгъэм щӀэувэнущ. Апхуэдэу, Тхьэр цӀыху псом я дежкӀи сыти мэхъу[+].

29Тхьэм лӀахэр къимыгъэтэджыжынумэ, лӀахэм я пӀэкӀэ зезыгъэумэхъ цӀыхухэм[*] сыт я гум илъыр? Тхьэм лӀахэр къимыгъэтэджыжынумэ, лӀахэм я пӀэкӀэ сыт зыщӀрагъэумэхъыр? 30Дэри сыхьэт къэс шынагъуэм сыт зыщӀыхэдгъахуэр[+]? 31Си къуэшхэ, Мэссихь Хьисэ ди Зиусхьэныр фэ фи псэм зэрыщыщымкӀэ сызэрыпагэр зэрыщыпкъэм хуэдэу, лӀэныгъэм махуэ къэси сызэрыпэгъунэгъури пэжщ[+]. 32ЦӀыхухэм я гупсысэкӀэм тету сегупсысу щытатэмэ, Ефес къалэм сыщыӀэу, хьэкӀэкхъуэкӀэ хуэдэ цӀыхухэм сащебэным, сыт абы и фӀагъыу къыхэкӀыну щытар? Тхьэм лӀахэр къимыгъэтэджыжыну щытмэ,

«Дывгъашхэ, девгъафэ,
сыту жыпӀэмэ пщэдей дылӀэнущ».[*]

33Аращи, цӀыхухэм зыкъевмыгъэгъапцӀэ: Ныбжьэгъу Ӏейхэм цӀыху щэныфӀэр ягъэкӀуэд. 34ЕкӀугъэм фытету зыкъэфщӀэж. Гуэныхь лэжьыным и ужь фикӀ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэр зымыщӀэ цӀыху гуэрхэр къыфхэтщ. ФызгъэукӀытэн щхьэкӀэ, жызоӀэ ар[+].


ЛӀахэм къахэтэджыкӀыжа цӀыхухэм я пкъыр

35Зыгуэрым жиӀэнкӀэ мэхъу: «ЛӀахэр дауэ къызэрытэджыжынур? Я пкъыр сытым хуэдэну?» 36Уэ, цӀыху зэхэщӀыкӀыншэ! ЩӀым хэпсэр мылӀэмэ, къэпсэужыфынукъым[+]. 37ЩӀым жылэ щыхэпсэкӀэ, къэкӀынум и пкъыракъым хэпсэр, атӀэ жылэ къудейщ, гуэдзым и жылэщ е нэгъуэщӀым и жылэщ. 38Тхьэр зэрыхуейм тету пкъы кърет, дэтхэнэ зы жылэ лъэпкъми езым и пкъыр кърет. 39Пкъы псори зэхуэдэкъым. ЦӀыхум и пкъыр зыщ, хьэкӀэкхъуэкӀэхэм я пкъыр щхьэхуэщ, къуалэбзухэм я пкъыр нэгъуэщӀщ, бдзэжьейхэри аращ. 40Уафэм и пкъыхэри щыӀэщ. ЩӀылъэм тет пкъыхэри щыӀэщ. Уафэм щыӀэ пкъыхэм я дахагъэр щхьэхуэщ, щӀылъэм тет пкъыхэми я дахагъэр нэгъуэщӀщ. 41Дыгъэм езым и дахагъэр иӀэжщ, мазэми нэгъуэщӀ дахагъэ иӀэщ, вагъуэхэри аращ. Вагъуэхэм я дахагъэкӀэ зэщхьэщокӀ.

42ЛӀахэр къызэрытэджыжынум и Ӏуэхури апхуэдэщ зэрыщытынур. ЩӀым хасэ жылэм хуэдэу, щӀым щӀалъхьэ пкъыр кӀуэдынущ, ауэ къэтэджыжыну пкъыр мыкӀуэду къелынущ[+]. 43Зэрамыпэсу щӀым щӀалъхьэ, ауэ щӀыхьышхуэ иӀэу къэтэджыжынущ. Къару имыӀэжу щӀалъхьэ, ауэ къару иӀэу къэтэджыжынущ. 44ЩӀалъхьэр лымрэ къупщхьэмрэ къахэщӀыкӀа пкъыращ, къэтэджыжынур Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм цӀыхум къритыну пкъыр арщ.

Лымрэ къупщхьэмрэ къахэщӀыкӀа пкъыр щыӀэмэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм цӀыхум къритыну пкъыри щыӀэщ. 45Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ:[*] «Япэрей цӀыхуу Ӏэдэм зи цӀэр псэ зыхэт цӀыху хъуащ». Ауэ иужьрей Ӏэдэмыр[*] арщ гъащӀэ къыдэзыт псэр[+]. 46Япэу къакӀуэр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм цӀыхум кърит пкъыр аркъым, атӀэ лымрэ къупщхьэмрэ къахэщӀыкӀа пкъыр арщ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм цӀыхум къритыну пкъыр къыщыкӀуэнур иужькӀэщ. 47Япэрей цӀыхур мы дунейм щыщу щытащ, Тхьэм ар ятӀэм къыхигъэхъукӀащ. ЕтӀуанэрей цӀыхур уафэм щыщщ – Зиусхьэныр арщ[+]. 48Мы дунейм тет цӀыхухэр Тхьэм ятӀэм къыхигъэхъукӀа цӀыхум хуэдэщ. Уафэм щыпсэу цӀыхухэр уафэм щыщым хуэдэнущ. 49Тхьэм ятӀэм къыхигъэхъукӀа цӀыхум дызэрыхуэдэм ещхьу, уафэм щыщми дыхуэдэнущ[+].

50Ауэ, си къуэшхэ, мыр нывжызоӀэ: Лымрэ лъымрэ къахэхъукӀа цӀыхум Тхьэм и ТепщэныгъэшхуэмкӀэ[*] Ӏыхьэ къылъысыфынукъым. КӀуэдыжын хуейм мыкӀуэдыжын гъащӀэр ӀыхьэфӀу иӀэ хъуфынукъым. 51ФыкъэдаӀуэ, щэху гуэр нывжесӀэнущ: Дэ псори дылӀэнукъым,[*][+] 52ауэ занщӀэу, напӀэзыпӀэм, дунейм и кӀэухым деж бжьамиишхуэм и макъыр къыщыӀукӀэ, Тхьэм дэ псори дызэрихъуэкӀынущ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ бжьамиишхуэм и макъыр къэӀунущ, лӀахэри мыкӀуэдыжыну къэтэджыжынущ, Тхьэми дызэрихъуэкӀынущ[+]. 53Пкъы кӀуэдыжынум мыкӀуэдыжыныгъэм и фащэр зыщитӀэгъэн хуейщ, лӀэжыну пкъыми мыкӀуэдыжын гъащӀэм и фащэр зыщитӀэгъэн хуейщ[+]. 54Пкъы кӀуэдыжынум мыкӀуэдыжыныгъэм и фащэр зыщитӀэгъа нэужь, лӀэжыну пкъыми мыкӀуэдыжын гъащӀэм и фащэр зыщитӀэгъа нэужь, Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр[*] пэж хъунущ: «Тхьэм текӀуэныгъэр къихьри, лӀэныгъэр игъэкӀуэдащ».

55«Уэ, лӀэныгъэ, уи шэрэзым
и къарур дэнэ щыӀэ?
Уэ, жыхьэнмэ, уи текӀуэныгъэр
дэнэ щыӀэ?»[*][+]

56ЛӀэныгъэм и шэрэзыр гуэныхьыращ. УнафэкӀи гуэныхьым тепщэныгъэ къытхуиӀэщ.[*][+] 57Ауэ Тхьэм щӀыхьышхуэр ейщ. Абы ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь текӀуэныгъэр къыдитэнэу ищӀащ[+].

58Аращи, си къуэш лъапӀэхэ, Тхьэм и гъуэгу зыми зытревмыгъэгъэкӀыу щыпкъагъэм фытет. Фи псэм фемыблэжу Зиусхьэным и Ӏуэхум зэпымыууэ и ужь фит, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным хуэфщӀэ Ӏуэхур пщӀэншэ зэрымыхъунур фощӀэ.

#### 16-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Коринф дэс цӀыхухэм Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм папщӀэ зэхуахьэса ахъшэр

1Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм папщӀэ зэхуэфхьэс ахъшэм теухуауэ мыр нывжызоӀэ. Галатие хэкум[*] щыӀэ члисэ зэхуэсхэм ящӀэну зэражесӀам хуэдэу, фэри фщӀэ:[+] 2Къилэжьам къыхэкӀауэ Ӏыхьэ гуэр тхьэмахуэм и япэрей махуэ къэс зэхурехьэси, хэти ирегъэтӀылъ. Сэ сынэкӀуа нэужь, зэхуэвмыхьэсын щхьэкӀэ, апхуэдэу фщӀэ[+]. 3Сэ сынакӀуэмэ, фэ къыхэфха къуэшхэм тхылъ естынущ, фи тыгъэр здезгъэхьынурэ, Ерусалим згъэкӀуэнущ[+]. 4Сэри сыкӀуэну къезэгъыу къэтлъытэмэ, ахэр си гъусэу нэкӀуэнущ.


Паул и мурадхэр

5Македоние хэкум[*] сыкӀуэцӀрыкӀа нэужь, фи деж сынэкӀуэнущ, Македоние хэкум сыкӀуэцӀрыкӀыну сигу илъщи[+]. 6Фи деж тэлайкӀэ зыщысӀэжьэнкӀэ, е щӀымахуэр щизхынкӀэ хъунущ. Дэнэ сыкӀуэу щытми, си гъуэгумкӀэ дэӀэпыкъуэгъу фыкъысхуэхъунущ. 7ИджыпстукӀэ кӀуэрыкӀуэм тету фыслъагъуу, фи къалэм сыблэкӀыну сыхуейкъым, ауэ Зиусхьэным жиӀэмэ, фи деж зыкъомрэ сыкъэнэн си гугъэщ. 8Пэнтэкост махуэшхуэм[*] нэсыху Ефес къалэм сыкъыдэнэнущ,[+] 9сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ куэбжэшхуэ икӀи куэбжэ бгъуфӀэ Тхьэм къысхузэӀуихащ, къыспэувхэри куэдщ.

10Тимофей[*] накӀуэмэ, фи деж шынагъуэ щыхэвмыгъахуэ. Сэ схуэдэу, абыи Зиусхьэным и Ӏуэху ещӀэ[+]. 11Зыми нэмыплъ кърыремыт. Арэзыуэ си деж къэкӀуэжыну и гъуэгукӀэ дэӀэпыкъуэгъу фыхуэхъу. Къуэшхэр си гъусэу сыпоплъэ.

12Ди къуэш Аполлос[*] теухуауэ мыр нывжызоӀэ. Къуэшхэм я гъусэу фи деж нэкӀуэну куэду селъэӀуащ. Ауэ иджыпстукӀэ нэкӀуэну хуеякъым. И Ӏуэху щрихьэлӀэ, нэкӀуэнущ[+].


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

13Фымыжейуэ фысакъ, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум фытемыкӀ, лӀыгъи быдагъи зыхэвгъэлъ[+]. 14ФщӀэ псори фӀылъагъуныгъэкӀэ фщӀэ[+].

15Си къуэшхэ, зыгуэркӀэ сыныволъэӀу. ЗэрыфщӀэщи, Ахаие хэкум[*] ис цӀыхухэм щыщу Стефан и унагъуэр арщ япэу фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуар. Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм ядэӀэпыкъуным зратащ абыхэм[+]. 16СыныволъэӀу, апхуэдэ цӀыхухэми, абыхэм ядэлажьэхэми, я гъусэ гугъуехьакӀуэхэми фахуэӀурыщӀэ[+]. 17Стефан, Фортунат, Ахаик сымэ си деж къыщыкӀуам сыгуфӀащ. Мыбы фэ фызэрыщымыӀэм къыхэкӀкӀэ фи пӀэ иуващ ахэр. 18Абыхэм сэ сигури фэ фигури ягъэпсэхужащ. Апхуэдэ цӀыхухэм щӀыхь яхуэфщӀ.

19Асие хэкум[*] щыӀэ члисэ зэхуэсхэм фӀэхъус къывахыж. Зиусхьэныр фэ фи псэми абыхэм я псэми зэрыщыщым щхьэкӀэ, Акилэрэ Прискиллэрэ[*] фӀэхъус къывахыж. Абыхэм я унэм щызэхуэс члисэ зэхуэсым щыщхэми гухуабагъэкӀэ фӀэхъус къывахыж[+]. 20Къуэш псоми фӀэхъус къывахыж. ГукъабзагъэкӀэ ӀэплӀэ зэфшэкӀыурэ, фӀэхъус зэфх[+].

21Сэ, Паул, си ӀэкӀэ си фӀэхъусыр фызох[+].

22Зиусхьэныр фӀыуэ зымылъагъум Тхьэм и нейр къыщрехуэ. Маранафэ.[*][+]

23Ди Зиусхьэну Хьисэ и нэфӀ къыфщрехуэ.

24Мэссихь Хьисэ фи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ сэ фэ псори фӀыуэ фызолъагъу. Ӏэмин.

### 2 Коринф

#### 2 Коринф

2 Коринф


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀЭЩХЪУНЫГЪЭ ЯӀЭУ КОРИНФ КЪАЛЭМ ДЭСХЭМ АПОСТОЛ ПАУЛ ЯХУИТХА ЕТӀУАНЭ ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Паулщ. Тхьэм фӀэигъуэти, Мэссихь Хьисэ и апостол[*] сыхъуащ. Ди къуэш Тимофей[*] си гъусэу фэ, Тхьэм и члисэ зэхуэсэу Коринф къалэм щыӀэм щыщхэмрэ Тхьэм и цӀыху лъапӀэу Ахаие хэку[*] псоми щыпсэухэмрэ, мы тхылъыр ныфхузотх[+].

2Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыфлърес.


Паул Тхьэм фӀыщӀэ зэрыхуищӀыр

3Тхьэуэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и Адэ лъапӀэм щӀыхьышхуэр ейщ. ГущӀэгъуныгъэшхуэ зиӀэ Адэ лъапӀэу, гу зыгъэзагъэ псори къызыбгъэдэкӀ Тхьэр арщ[+]. 4Сыт хуэдэ гузэвэгъуэ дыхэтми, абы дигу егъэзагъэ. Тхьэм ди гу зэрегъэзагъэм хуэдабзэу, сыт хуэдэ гузэвэгъуэм хэт цӀыхухэм ягу дгъэзэгъэн тлъэкӀынущ дэри. 5Мэссихь ишэча гугъуехьхэм ди Ӏыхьи куэду зэрыхэлъым хуэдэу, Мэссихь ди псэм щыщщи, Тхьэм дигу икъукӀэ егъэзагъэ[+]. 6Дэ гузэвэгъуэ дыщӀыхэтыр Тхьэм фэ фигу игъэзэгъэн икӀи фымыкӀуэду фыкъригъэлын щхьэкӀэщ. Тхьэм дигу къыщӀигъэзагъэр дэ тшэч гугъуехьхэм хуэдэхэр теубыдагъэкӀэ фшэчын флъигъэкӀыурэ, фигу игъэзэгъэн щхьэкӀэщ[+]. 7Куэду дыфщогугъ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дэ тшэч гугъуехьхэм фэ фи Ӏыхьи зэрыхэлъым хуэдэу, Тхьэм дигу зэригъэзагъэм хуэдэу, фэри фигу зэригъэзэгъэнур дощӀэри.

8Асие хэкум[*] дызыщыхэта гузэвэгъуэм и хъыбарыр фэдгъэщӀэн хуейуэ долъытэ. Псэууэ дыкъелыну дымыгугъэжу, тшэчыфынум и лейуэ гузэвэгъуэшхуэ дыдэм дыхэтащ[+]. 9Пэжу, укӀкӀэ хьэкум дигукӀэ зытетщӀыхьыжат. Ар щӀэхъуар ди щхьэм дыщымыгугъыжу, лӀахэр къэзыгъэтэджыж Тхьэм дыщыгугъын щхьэкӀэщ[+]. 10Гъунэгъу дыдэ къытхуэхъуа лӀэныгъэм дыкъыӀэщӀихыжащ абы икӀи дяпэкӀэ дыкъыӀэщӀихышыжынущ. Фэ Тхьэм фызэрелъэӀумкӀэ фыкъыддэӀэпыкъуурэ, Тхьэм аргуэруи лӀэныгъэм дыкъыӀэщӀихыжыну дыщогугъ[+]. 11Апхуэдэу, цӀыху куэдыр Тхьэм тхуелъэӀунурэ, Тхьэм и нэфӀ къытщыхуэнущ, абы и нэфӀ къызэрытщыхуам щхьэкӀи цӀыху куэдым ди цӀэкӀэ Тхьэм фӀыщӀэ хуащӀынущ[+].


Паул и мурадыр щӀызэрихъуэкӀар

12Мыращ дызэрыпагэр: Хьилагъэ лъэпкъ ди гум имылъу, Тхьэм и гум ирихь мурад къабзагъэ диӀэу мы дунейм, псоми япэу фи деж, дызэрыщыпсэуамкӀэ ди гур щыхьэт мэхъу. Тхьэм и нэфӀ къызэрытщыхуам папщӀэ апхуэдэу дыпсэуащ, ахъумэ мы дунейм тет цӀыхухэм я акъылыфӀагъэу жыхуаӀэм и хьэтыркӀэкъым[+]. 13-14Фызэджэфынум икӀи къывгурыӀуэфынум фӀэкӀа нэгъуэщӀ ныфхуэттхакъым. Нэгъэсауэ къывгурымыӀуари нэгъэсауэ къызэрывгурыӀуэным сыщогугъ. Ди Зиусхьэн Хьисэ къыщыкӀуэжыну махуэм дэ фэркӀэ дызэрыпэгэнум хуэдэу, фэри дэркӀэ фыпэгэнущ абы щыгъуэ[+].

15Абы сыщыгугъти, фи деж япэ сынэкӀуэну сыхуеящ, си фӀагъ тӀэунейкӀэ къывэкӀын щхьэкӀэ[+]. 16Македоние хэкум[*] сыщыкӀуэкӀэ, фи дежкӀэ сыкӀуэцӀрыкӀын си мурадащ; Македонием сыкъыщикӀыжкӀи, фи дежкӀэ сынакӀуэу, адэкӀэ Иудей хэкум сыкӀуэнымкӀэ дэӀэпыкъуэгъу фыкъысхуэхъуну сыхуейт[+]. 17Апхуэдэ мурад сиӀэ щыхъум, си гурылъыр сымыщӀэжу сыщытауэ ара? Е мы дунейм и цӀыхухэм мурад зэращӀым хуэдэу, сэри сщӀырэ? Зэм «Аращ», зэм «Хьэуэ, аракъым», жысӀэу си хабзэ?

18Псалъэу нывжетӀар зэм арауэ, зэм армырауэ зэрыщымытыр Тхьэм и щыпкъагъэмкӀэ къыжызоӀэ[+]. 19Силуани,[*] Тимофейи, сэри Тхьэм и Къуэу Хьисэ Мэссихьу зи хъыбар фи деж щытӀуэтар зэми арауэ, зэми армырауэ щыткъым, атӀэ Хьисэ Мэссихьыращ Тхьэм дыкъызэригъэгугъа Ӏуэхухэр къэзыгъэхъур икӀи пэжу къыщӀэзыгъэкӀыр[+]. 20Тхьэм дыкъызэригъэгугъа Ӏуэху псоми «Аращ», икӀи «Ӏэмин»[*] яхуэхъуурэ, ахэр къэзыгъэхъур икӀи пэжу къыщӀэзыгъэкӀыр Мэссихьщ, дэ Тхьэм щӀыхьышхуэ хуэтщӀын щхьэкӀэ[+]. 21Тхьэращ фэри дэри Мэссихь и гъуэгу быдэу дытезыгъэтри, ди Ӏуэхур тщӀэну дызыгъэувари.[*] 22Езыр арщ и бынхэм дазэрыщыщыр дэзыгъащӀэ мыхъуру икӀи фӀыгъуэ къызэрыдитынум и сакъылэту[*] и Псэ ЛъапӀэр ди гум къизылъхьар[+].

23Пэжыр жызмыӀэмэ, срекӀуэд. Сыфщысхьын щхьэкӀэщ Коринф къалэм иджыри къэс сыныщӀэмыкӀуар. АбыкӀэ щыхьэт къысхуэхъуну Тхьэм зыхузогъазэ[+]. 24Фи фӀэщхъуныгъэм тепщэ дыхуэхъуну дыхуейкъым, ауэ фыдгъэгуфӀэну дывдолажьэ, фэ фӀэщхъуныгъэм и гъуэгу быдэу фытетщи.

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Аращи, фи гур хэзгъэщӀыурэ фи деж аргуэру сынэмыкӀуэжыным тезубыдащ. 2Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ фи гур хэзгъэщӀмэ, фэ зи гур хэзгъэщӀа фэр фӀэкӀа сызыгъэгуфӀэну хэт къэнэжыр[+]? 3Фэ сызыгъэгуфӀэн хуейхэм сыныщыкӀуэкӀэ си гур хэвмыгъэщӀын щхьэкӀэщ мыр нызэрыстхам хуэдэу ныщӀыфхуэстхар. Сэ сызыгъэгуфӀэ Ӏуэхум фэ псори фызэригъэгуфӀэр си фӀэщ мэхъу. 4Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ гузэвэгъуэшхуэрэ гухэщӀыгъэшхуэрэ сиӀэу, сыгъыурэ ныфхуэстхащ. Фи гур хэзгъэщӀын щхьэкӀэкъым аракъым ныщӀэстхар, атӀэ фэ фхузиӀэ фӀылъагъуныгъэр зэрыиныр фэзгъэщӀэн щхьэкӀэщ[+].


Паул и гур хэзыгъэщӀам зэрыхуигъэгъур

5Зыгуэрым нэгъуэщӀым игу хигъэщӀамэ, зигу хигъэщӀар си закъуэкъым, езмыгъэлейуэ жысӀэмэ, фэ псоми гухэщӀыныгъэр Ӏыхьэ фхуэхъуащ. 6Фэ фщыщу нэхъыбэм апхуэдэ цӀыхум тефлъхьа гугъуехьыр ирикъунущ[+]. 7Аращи, гухэщӀыныгъэм а цӀыхур имыкӀуэдыкӀын щхьэкӀэ, абы хуэвгъэгъун икӀи вгъэгушхуэн хуейщ. 8Абы къыхэкӀкӀэ апхуэдэ цӀыхум фӀылъагъуныгъэ хувиӀэну сыныволъэӀу. 9НыщӀыфхуэстхар фи щыпкъагъэр здынэсыр згъэунэхуну, сыт ищӀысымкӀи фыкъысхуэӀурыщӀэмэ зэзгъэщӀэну аращ. 10Фэ зыхуэвгъэгъу цӀыхум сэри хузогъэгъу. Сэ згъэгъуа Ӏуэхур, згъэгъун Ӏуэху щыӀауэ щытмэ, си фӀагъ фэзгъэкӀын щхьэкӀэ, Мэссихь и пащхьэм щызгъэгъуащ, 11шейтӀаным дыкъимыгъэпцӀэн щхьэкӀэ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар зэщэр дымыщӀэу дыщыткъым[+].


Троадэ къалэм Паул зыщыӀууа гузэвэгъуэр

12Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыр цӀыхухэм ялъэзгъэӀэсыну Троадэ къалэм[*] сыщыкӀуэм, Зиусхьэным зы бжэ къысхузэӀуихауэ щытми,[+] 13гузэгъэгъуэ згъуэтакъым, си къуэш Тит[*] абы щызгъуэтэкъыми. Арати, къуэшхэм я Ӏэхэр субыдыжри, Македоние хэкум[*] сыкӀуэну гъуэгум сытехьэжащ[+].


Мэссихь текӀуэныгъэ къызэрыдигъэхьыр

14ЩӀыхьышхуэр зейр Тхьэращ. Мэссихь ди псэм щыщщи, Тхьэм текӀуэныгъэр къыдигъэхь зэпытщ, Мэссихь теухуа хъыбару мэ гуакӀум хуэдэр цӀыхухэм дэнэкӀи яхурегъэхь дэ тщӀэ ӀуэхумкӀэ[+]. 15МыкӀуэду Тхьэм къригъэл цӀыхухэми, кӀуэдыпӀэм и гъуэгу тет цӀыхухэми дежкӀэ, дэ дызыхуэдэр Мэссихь и мэ гуакӀуэ къызыпих пэрымэу Тхьэм къыщӀихьэр арщ[+]. 16Ажал къызыхэкӀ мэ Ӏейм дыхуэдэщ цӀыху гуэрхэм ядежкӀэ, гъащӀэ къызыхэкӀ мэ гуакӀуэм дыхуэдэщ нэгъуэщӀ гуэрхэми ядежкӀэ. Апхуэдэ Ӏуэху илэжьыну хэт зылъэкӀынур? 17Тхьэм и псалъэхэр зэӀызыгъыхьэ цӀыху куэдым дахуэдэкъым. Мэссихь ди псэм щыщу, щыпкъагъэ ди гум илъу, Тхьэм дрилӀыкӀуэщи, езым и пащхьэм абы и псалъэхэр цӀыхухэм щахудоӀуатэ.

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЗэгурыӀуэныгъэщӀэм и хъыбарыр цӀыхухэм ядогъащӀэ

1Дызыщытхъужыну къэдублэрэ аргуэру? Е зыгуэрым къыфхуитхауэ е фэ фтхауэ къытщытхъу тхылъ гуэр дыхуэныкъуэ, цӀыху гуэрхэр зэрыхуэныкъуэм хуэдэу[+]? 2Фэ дэ къытщытхъу тхылъым фыхуэдэщ. Ар дигухэм итхауэ илъщ. ЦӀыху псоми а тхылъыр ящӀэн икӀи абы еджэн ялъэкӀынущ. 3Ди Ӏуэхум фӀыуэ къыпэкӀуауэ, Мэссихь итха тхылъым хуэдэу фызэрыщытыр къывогъэлъагъуэ. А тхылъыр шакъэкӀэ тхакъым, атӀэ гъащӀэ къыдэзыт Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмкӀэ тхащ. Мывэ пхъэбгъухэм ятетхакъым, атӀэ цӀыхухэм ягухэм итхауэ илъщ.

4Мэссихь Тхьэм дызэрыщигъэгугъым щхьэкӀэ апхуэдэу жыдоӀэ. 5Дэр-дэру ди лъэкӀыныгъэкӀэ зыгуэр къэдгупсысыфу жытӀэркъым, лъэкӀыныгъэ къыдэзытыр Тхьэращ. 6Абы зэгурыӀуэныгъэщӀэм[*] дыхуэлэжьэну лъэкӀыныгъэ къыдитащ. А зэгурыӀуэныгъэр псалъэ тхахэм ятеухуа зэгурыӀуэныгъэкъым, атӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къыбгъэдэкӀ зэгурыӀуэныгъэщ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ псалъэ тхам цӀыхур егъалӀэ, ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къегъэпсэуж ар[+].

7ХьэрфхэмкӀэ мывэхэм тетха Торэт хабзэм къыдэкӀуа Ӏуэхум ажалыр цӀыхухэм къахуихьын хуейуэ щытми, щӀыхьышхуэ иӀэу ар къэкӀуащ. Апхуэдэу, Мусэ бегъымбарым и нэгум щӀэт нэхушхуэр[*] кӀуэдыжу щыта пэтми, израил цӀыхухэм абы и нэгум иплъэн ялъэкӀтэкъым. 8Апхуэдэу щыщыткӀэ, Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэм илэжьа Ӏуэхум абы нэхърэ нэхъ щӀыхьышхуэ иӀэн хуейкъэ? 9ЦӀыхухэр зыгъэкъуаншэ Торэт хабзэм къыдэкӀуа Ӏуэхум щӀыхьышхуэ иӀамэ, цӀыхухэм Тхьэм дежкӀэ щыпкъагъэ яӀэу зыщӀ и Псэ ЛъапӀэм илэжьа Ӏуэхум абы нэхърэ куэдкӀэ нэхъ щӀыхьышхуэ иӀэн хуейщ. 10Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щӀыхьышхуэ зиӀэу щыта Торэт хабзэм щӀыхь лъэпкъ иӀэжкъым, иужькӀэ къэкӀуа, нэхъ щӀыхьышхуэ зиӀэ хъыбарыфӀым хуэбгъадэмэ. 11ИкӀи кӀуэдыжын хуея Торэт хабзэм щӀыхьышхуэ иӀамэ, зэи мыкӀуэдыжыну хъыбарыфӀым абы нэхърэ куэдкӀэ нэхъ щӀыхьышхуэ иӀэн хуейщ.

12Аращи, апхуэдэ гугъэ зэрыдиӀэм щхьэкӀэ гушхуэныгъэ тхэлъу допсалъэ. 13Мусэ бегъымбарым зэрищӀам хуэдэу тщӀыркъым. Израил цӀыхухэм абы и нэгум щӀэт нэхушхуэр зэрыкӀуэдыр ямылъагъун щхьэкӀэ, и нэгур ӀэлъэщӀкӀэ щӀиуфащ.[*] 14Я акъылхэр ункӀыфӀащ абыхэм. Нобэр къыздэсым пасэрей зэгурыӀуэныгъэм и тхылъхэм[*] щеджэкӀэ, абыхэм я акъылхэм тепхъуэ тепхъуауэ къонэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Мэссихь закъуэрщ а тепхъуэр тезыхыжын зылъэкӀыр[+]. 15Израил цӀыхухэр Мусэ и Торэт хабзэм ноби щеджэкӀэ, я гум тепхъуэ тепхъуащ. 16Ауэ зыгуэрым Зиусхьэным зэрызыхуигъазэу, а тепхъуэр теха мэхъу. 17Зиусхьэныр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр арщ, ар здэщыӀэми щхьэхуитыныгъэри щыӀэщ[+]. 18Дэ псоми, зи нэгу щӀэмыӀуфауэ, Зиусхьэным и щӀыхьышхуэм, гъуджэм иплъэ хуэдэ еплъхэм, нэхъ щӀыхьышхуэ диӀэ хъу зэпыту, езым хуэдэ дыхъуурэ, зэпымыууэ зыдохъуэж. А псори къызыбгъэдэкӀыр Зиусхьэным и Псэ ЛъапӀэр арщ[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЯтӀагъум къыхэщӀыкӀа хьэкъущыкъухэм ярылъ мылъкушхуэр

1Аращи, Тхьэм и нэфӀ къытщыхуэри, Тхьэм мы Ӏуэхур ди пщэм къыдилъхьащи, ди гур дгъэкӀуэдыркъым[+]. 2ЕмыкӀу зыхэлъ Ӏуэху щэхухэм захуэдгъазэркъым. Хьилагъэ дыхэткъым. Тхьэм и псалъэхэри зэӀыдгъэхьэркъым. Щыпкъагъэр ягурыдгъаӀуэурэ цӀыху псоми ягу дызэрырихьыным Тхьэм и пащхьэм дыщыхэтщ[+]. 3ЦӀыхухэм яхуэтӀуатэ хъыбарыфӀыр мыӀупщӀмэ, кӀуэдыпӀэм и гъуэгу тетхэрщ зыхуэмыӀупщӀыр[+]. 4ШейтӀану мы дунейм и тхьэм фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэм я гур нэф ищӀащ. Апхуэдэу щӀищӀар Тхьэм хуэдабзэу щыт Мэссихь и щӀыхьышхуэм теухуа хъыбарыфӀым и нэхуу абыхэм къатепсэр ямылъагъун щхьэкӀэщ[+]. 5ЦӀыхухэм дэ яхуэтӀуатэ хъыбарыр зытеухуар дэракъым, атӀэ Хьисэ Мэссихь Зиусхьэну зэрыщытыр аращ. Дэри Хьисэ и гъуэгу дызэрырикӀуэм щхьэкӀэ дыфхуолажьэ[+]. 6Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ «КӀыфӀыгъэм нэху къыхрекӀ»,[*] жызыӀа Тхьэм и нэхур ди гум къридзащ. А нэхум Тхьэм и щӀыхьышхуэу Мэссихь и нэгум къищыр зыхуэдэр дегъащӀэ[+].

7Ауэ мы мылъкушхуэр дэ, ятӀагъуэм къыхэщӀыкӀа хьэкъущыкъухэм хуэдэхэм, ди гум илъ зэпытщ. Апхуэдэу щӀэхъуар лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэр дэрмырауэ, атӀэ Тхьэрауэ зэрэщытыр нахуэ хъун щхьэкӀэщ[+]. 8Лъэныкъуэ псомкӀи щӀыпӀэ зэв ираубыдам дыхуэдэщ, ауэ дыдэкъузауэ щыткъым. ТщӀэнур тщӀэркъым, ауэ ди гур дгъэкӀуэдыркъым[+]. 9ЦӀыхухэм гугъуехь дагъэшэч, ауэ Тхьэм ди закъуэ дыкъигъанэркъым. ЩӀыми дытрадзэ, ауэ дыкӀуэдыркъым[+]. 10Ди пкъым хэлъу, Зиусхьэн Хьисэ и лӀэныгъэр къетхьэкӀ зэпытщ,[*] Хьисэ и гъащӀэр нахуэу ди пкъым къыхэщын щхьэкӀэ.[*][+] 11Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Хьисэ дызэрыхуэлажьэм щхьэкӀэ, ажалыр къытщхьэщыт зэпыту допсэу, Хьисэ и гъащӀэр дипкъ лӀэжынумкӀэ нахуэ къэхъун папщӀэ[+]. 12Апхуэдэу, дэ къытхэлъу ажалым Ӏуэху ещӀэ, ауэ фэ къыфхэлъу гъащӀэм Ӏуэху ещӀэ.[*]

13«ФӀэщхъуныгъэ сиӀэщ, абы щхьэкӀэ сыкъэпсэлъащ», жиӀэу Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэтщ.[*] Апхуэдэ фӀэщхъуныгъэ диӀэщи, дыкъопсалъэ,[+] 14сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэн Хьисэр лӀахэм къахэзыгъэтэджыкӀыжа Тхьэм дэри Хьисэ ди псэм щыщу дыкъигъэтэджыжу, фэ дывигъусэу езым и пащхьэм дызэрыригъэувэнур дощӀэ[+]. 15Мы псори къыщӀэхъуар фи фӀагъ къыхэкӀын щхьэкӀэщ. Апхуэдэу цӀыху нэхъыбэм Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэр къалъэӀэсыху, цӀыху нэхъыбэм абы фӀыщӀэ хуащӀынущ, и щӀыхьышхуэр нэхъ къагъэлъагъуэурэ.


Ди гур дгъэкӀуэдыркъым

16Аращи, ди гур дгъэкӀуэдыркъым. Ди пкъыр кӀуэд зэпытми, Тхьэм махуэ къэси ди гум илъыр къызэрехъуэкӀ зэпытщ[+]. 17Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ иджы гузэвэгъуэ мащӀэу икӀи кӀэщӀу дызыхэтым фӀыуэ къыпэкӀуэр гузэвэгъуэу дызыхэтым хуумыгъэдэфыну мыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэр арщ[+]. 18Апхуэдэу цӀыхухэм нэкӀэ ялъагъу Ӏуэхухэм деплъыркъым, атӀэ нэкӀэ ямылъагъу Ӏуэхухэрщ дызэплъыр. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ нэкӀэ ялъагъу Ӏуэхухэр кӀуэдыжынущ, ауэ нэкӀэ ямылъагъу Ӏуэхухэр кӀуэдыжынукъым[+].

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Мы дунейм дыщытеткӀэ тэхъуанэ пэлъытэу диӀэ ди пкъыр кӀуэдмэ, Тхьэм тхуиуха псэупӀэ ӀэрымыщӀ – мыкӀуэдыжын унэ[*] уафэм зэрыщыдиӀэнур дощӀэ. 2Абы нэсыху, уафэм щыӀэ унэм дыщыпсэуну дыщӀэхъуэпсу догумэщӀ[+]. 3Апхуэдэу дыхуэпамэ пцӀанэ дыхъужынукъым[+]. 4Мы ди пкъыу тэхъуанэм хуэдэм дыщыпсэуху, догумэщӀ икӀи гузэвэгъуэм дыхэтщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ лӀэн хуей пкъыр къызэднэкӀыну дыхуейкъым, итӀанэ уафэм щыщ пкъыр къызэрытхалъхьэным дыщӀокъу. Апхуэдэу, лӀэн хуейм и пӀэр гъащӀэм иубыдынущ. 5Тхьэращ мы Ӏуэхум щхьэкӀэ дыкъэзыгъэщӀар, и Псэ ЛъапӀэри сакъылэтым[*] хуэдэу ди гум къизылъхьар[+].

6Аращи, сыт щыгъуи догушхуэ икӀи пкъым дыщыпсэуху, Зиусхьэным дызэрыпэжыжьэр дощӀэ. 7Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фӀэщхъуныгъэм тету допсэу, ди нэкӀэ тлъагъум тету дыпсэуркъым[+]. 8Догушхуэ жызоӀэ, икӀи дипкъхэм дахэкӀыу, Зиусхьэным и гъусэ дыхъумэ, нэхъ тфӀэфӀщ. 9Аращи, пкъым дыхэлъми дыхэмылъми, Зиусхьэным и гум дызэрырихьыным и ужь дитщ[+]. 10Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дэ псоми Мэссихь хьэкум къыттрищӀыхьын щхьэкӀэ абы и тахътэм и пащхьэ диувэн хуейщ, мы дунейм хэти щилэжьам хуэфащэр, фӀыми Ӏейми, игъуэтыжын папщӀэ[+].


Мэссихь къыпкъырыкӀыу Тхьэм дэ езым дызригъэкӀужащ

11Зиусхьэным и фӀэлӀыкӀ ди гум илъыныр зыхуэдэр дощӀэри, цӀыхухэр абы и гъуэгум тедгъэхьэну дыхэтщ. Ди гум илъыр ТхьэмкӀэ нахуэщ, фэри фигукӀэ ди гум илъыр фщӀэуэ сыфщогугъ[+]. 12Фи пащхьэм аргуэру дыщызыщытхъужыркъым, ауэ цӀыхуу зи гум илъым емыплъу, зи фэм ирипагэу зыщытхъужхэм зыгуэр яжывэдгъэӀэн щхьэкӀэ, дэр щхьэкӀэ фыпэгэну Ӏэмал къыфхудогъуэт[+]. 13Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ди щхьэр зэкӀуэкӀамэ, ар Тхьэм и щӀыхь къэкӀуэн папщӀэкӀэщ. Ди щхьэр зэмыкӀуэкӀамэ, абы и фӀагъ фэ къывокӀ[+]. 14Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Мэссихь фӀылъагъуныгъэу къытхуиӀэм дызэщӀиубыдащ. Зы цӀыху закъуэр[*] цӀыху псоми я пӀэкӀэ зэрылӀам дыщогугъ, аращи псори дылӀауэ добж[+]. 15Псэухэр езыхэм я щхьэ хуэмыпсэужу, абыхэм щхьэкӀэ лӀэуэ, лӀахэм къахэтэджыкӀыжам хуэпсэун папщӀэ, цӀыху псоми я пӀэкӀэ Мэссихь лӀащ[+].

16Аращи, иджы къыщыщӀэдзауэ мы дунейм и цӀыхухэр адрей цӀыхухэм зэреплъым хуэдэу, дэ зыми деплъыжыркъым. Апхуэдэу зэгуэрым Мэссихь деплъу щытами, иджы деплъыжыркъым. 17Аращи, Мэссихь цӀыху гуэрым и псэм щыщ хъумэ, а цӀыхур Тхьэм щӀэрыщӀэу къигъэхъужащ. А цӀыхум и дуней тетыкӀэу щытар блэкӀащ, дуней тетыкӀэщӀэм щӀидзащ[+]. 18А псори Тхьэм деж къокӀ. Мэссихь къыпкъырыкӀыу Тхьэм дэ езым дызригъэкӀужащ, цӀыхухэр езым едгъэкӀужын Ӏуэхури дэ ди пщэм къыдилъхьащ[+]. 19Сэ жыхуэсӀэр мыращ: ЦӀыхухэм гуэныхь ящӀауэ щыт пэтми, Тхьэм ахэр къуаншэу имылъытауэ, Мэссихь къыпкъырыкӀыу дунейм и цӀыхухэр езым зригъэкӀужащ Тхьэм, цӀыхухэр езым зэрызригъэкӀужам и хъыбарыр абыхэм едгъэщӀэну ди пщэм къыдилъхьащ[+]. 20Аращи, Мэссихь дрилӀыкӀуэщ. Ди жьэкӀэ Тхьэр ныволъэӀу. Мэссихь и цӀэкӀэ дыныволъэӀу: Тхьэм фекӀуж[+]. 21Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ гуэныхь лъэпкъ зымылэжьа Мэссихь Тхьэм гуэныхьым и къурмэныпхъэ ищӀащ, Мэссихь ди псэм щыщу Тхьэм щыпкъагъэ диӀэу дилъытэн щхьэкӀэ[+].

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Дэ, Тхьэм дэлажьэхэр, Тхьэм и нэфӀ пщӀэншэу къыфщыхуауэ къызэрыщӀэмыкӀыным фыхуэсакъыну дыныволъэӀу[+]. 2Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм къызэрыжиӀэр и псалъэ тхахэм яхэтщ:[*]

«Игъуэу щыслъыта махуэм узэхэсхащ,
цӀыхухэр мыкӀуэду къыщезгъэл махуэми
дэӀэпыкъуэгъу сыпхуэхъуащ».

Мис иджыщ Тхьэм игъуэу илъытэ зэманри цӀыхухэр мыкӀуэду абы къыщригъэлыну махуэри. 3ЦӀыхухэм дэ длэжь ӀуэхумкӀэ дамыгъэкъуэншэн щхьэкӀэ, цӀыху гуэрым и гъуэгум ар зыгъэлъэпэрэпэн мывэ тетлъхьэну дыхуейкъым. 4Апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ Тхьэм дызэрыхуэлажьэр лъэныкъуэ псомкӀи догъэлъагъуэ: шыӀэныгъэшхуэ зэрыдиӀэмкӀи, гузэвэгъуэм дыхэтми, гугъуехь тшэчми, гухэщӀ диӀэми,[+] 5даубэрэжьми, лъэхъуэщым дыщӀадзауэ дыщӀэсми, хьэлэбэлыкъышхуэ дыхэхуэми, дешми, жей дыхуэныкъуэми, дымэжалӀэми; 6гукъабзагъэкӀи, щӀэныгъэкӀи, шыӀэныгъэкӀи, фӀыгъуэкӀи; Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр ди псэм зэрыщыщымкӀи, пцӀы зыхэмылъ фӀылъагъуныгъэкӀи Тхьэм дызэрыхуэлажьэр догъэлъагъуэ; 7щыпкъагъэр зэрыжытӀэмкӀи, Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэмкӀи, Ӏэ ижьми Ӏэ сэмэгуми ярылъ пэжыгъэм и ӀэщэхэмкӀи;[+] 8цӀыхухэм щӀыхь къытхуащӀми, къытхуамыщӀми, ӀейкӀэ къыттепсэлъыхьми, къытщытхъуми, Тхьэм дызэрэхуэлажьэр догъэлъагъуэ; цӀыхухэр дгъэгъуащэу далъытэ, ауэ щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхуу дыщытщ;[+] 9цӀыхухэм дацӀыхун тхуэмыфащэу далъытэ, ауэ цӀыху псоми дыкъацӀыхуж; лӀахэм яхуэдэу далъытэ, ауэ дыпсэущ; гугъуехь дагъэшэч, ауэ даукӀыркъым;[+] 10дигу хагъэщӀ, ауэ сыт щыгъуи догуфӀэ; дэ дытхьэмыщкӀэщ, ауэ цӀыху куэд бей дощӀ; зыри димыӀэу къащохъу, ауэ псори ди Ӏэ илъщ[+].

11Фэ, Коринф цӀыхухэ, ӀупщӀу дынывэпсэлъащ, дигури къыфхузэӀутхащ. 12Дигухэр фхуэдгъэбыдакъым, ауэ фэ фигухэр къытхуэвгъэбыдащ. 13Абы папщӀэ фэри фигухэр къытхузэӀуфх, сабийхэм сызэрепсалъэм хуэдэу, сынывопсалъэ[+].


ГъащӀэ зиӀэ Тхьэм и унэр дэращ

14ФӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэм гъусэ фахуэхъуу зы бжьым фадэщӀэмыувэ. Щыпкъагъэмрэ бзаджагъэмрэ гъусэ дауэ зэхуэхъун? Нэхугъэмрэ кӀыфӀыгъэмрэ сыткӀэ зэпха[+]? 15Мэссихьрэ Велиаррэ[*] я кум сыт хуэдэ зэгурыӀуэныгъэ дэлъын? ФӀэщхъуныгъэ зиӀэмрэ зимыӀэмрэ я Ӏыхьэ дауэ зэрызэхэлъынур[+]? 16Тхьэм и унэшхуэмрэ тхьэ нэпцӀхэмрэ я кум сыт хуэдэ зэгурыӀуэныгъэ дэлъын? ГъащӀэ зиӀэ Тхьэм и унэр дэращ, Тхьэм къызэрыжиӀам хуэдэу:[*]

«Сэ абыхэм сахэсынущ икӀи сахэтынущ.
Сэ абыхэм я Тхьэуэ сыщытынущ,
ахэри си лъэпкъыу щытынущ[+].
17Аращи, къыжеӀэ Зиусхьэным,[*]
абыхэм фахэкӀи, лъэныкъуэкӀэ фыув.
Мыкъабзэм фемыӀусэ,
сэ фэ фыздэнущ абы щыгъуэ.
18Сэ фэ Адэ сыфхуэхъунущ,
фэри къуэрэ пхъурэ фыкъысхуэхъунущ,
жеӀэ лъэкӀыныгъэ псори зиӀэ Зиусхьэным».

#### 7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1ФӀыуэ слъагъухэ, Тхьэм а ӀуэхуфӀхэмкӀэ дыкъызэригъэгугъам щхьэкӀэ дипкърэ дигурэ зыгъэуфӀей псори зыхэдвгъэгъэкъэбзыкӀи, Тхьэм и фӀэлӀыкӀ ди гум илъу, дигу нэхь къабзэ зэрыхъуным и ужь дивгъэт[+].


Паул зэрыгуфӀар

2Фи гур къытхузэӀуфх: Зыми ди ягъэ едгъэкӀакъым, зыри дгъэунэхъуакъым, зыми фейдэ къыпытхыну дыхэтакъым[+]. 3Фэ фызгъэкъуэншэну аракъым ар сэ щӀыжысӀэр; нэхъапэми къызэрыжысӀам хуэдэу, дызэгъусэуи дыпсэуну, дызэгъусэуи дылӀэну ди гум фыхэлъщ[+]. 4КуэдкӀэ сыфщогугъ. Ину сызэрыпагэр фэращ. Гузэвэгъуэ Ӏэджэм дыхэтми, гушхуэныгъэшхуэрэ гуфӀэгъуэшхуэрэ диӀэщ[+].

5Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Македонием дыщыкӀуа щыгъуэ, дипкъкӀэ гузэгъэгъуэ дгъуэтакъым, сыд хуэдэ лъэныкъуи гузэвэгъуэм дыхэтащ – зэныкъуэкъуныгъэхэми дыхэхуэрт, шынагъуэри ди гум илът[+]. 6Ауэ зигу кӀуэдахэм ягу зыгъэзагъэ Тхьэм Тит къызэрыкӀуамкӀэ дигу къигъэзэгъащ[+]. 7ИкӀи ар къызэрыкӀуам и закъуэкъым дигу къыщӀигъэзэгъар – Тит игу къызэрывгъэзэгъам и хъыбарми и фӀыгъэщ ар. Сыфлъагъуну куэду зэрыффӀэфӀари, фызэрыгъари, фыкъызэрысхуэгузэвари къытхуиӀуэтэжащ абы. Япэм нэхърэ нэхъ гуфӀэгъуэшхуэж сиӀэ хъуащ апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ.

8Ныфхуэстха тхылъымкӀэ фи гур хэзгъэщӀами, абы сыхущӀегъуэжыркъым. СыщӀегъуэж пэтащ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а тхылъым фи гур зэрыхигъэщӀар солъагъу, ауэ фи гур хигъэщӀауэ зэрыщытар зы зэман кӀэщӀ къудейкӀэщ[+]. 9Ауэ иджы согуфӀэ. СызыгъэгуфӀэр фи гур зэрыхэщӀар аркъым, атӀэ фи гухэщӀыныгъэм фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэжыну зэрищӀар арщ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэр зэрыхуейм тету фи гур хэдгъэщӀащ. Аращи, ди ягъэ зыри фэдгъэкӀакъым. 10ГухэщӀыныгъэу Тхьэр зэрыхуейм тетым фӀыуэ къыпэкӀуэр ди гуэныхьхэм дахущӀегъуэжыныр арщ. Ди гуэныхьхэм дахущӀегъуэжыным фӀыуэ къыхэкӀыр дымыкӀуэду Тхьэм дыкъызэрыригъэлырщ. Апхуэдэ гухэщӀыныгъэм ухущӀегъуэжынукъым, ауэ мы дунейм и гухэщӀыныгъэм Ӏейуэ къыпэкӀуэр лӀэныгъэрщ[+]. 11Мы гухэщӀыныгъэу Тхьэр зэрыхуейм тетым фэркӀэ фӀыуэ къыпэкӀуам феплъ: Мы ӀуэхумкӀэ сыт гузэвэгъуэшхуэ фиӀэ хъуа, зывгъэхеину сыт хуэдизкӀэ фыхэта, къуаншэми сыт хуэдизкӀэ фыхуэгубжьа, сыт хуэдэ шынагъэшхуэ фи гум илъ хъуа, сыт хуэдизкӀэ фыкъысхуея, сыт хуэдэ егугъуныгъэшхуэ фиӀэ хъуа, мыхъумыщӀагъэ зыщӀам хуэфащэр евгъэпшыныжыным сыт хуэдизкӀэ фыхэта! Мы ӀуэхумкӀэ фызэрыхейр сыт и лъэныкъуэкӀи ӀупщӀу къэвгъэлъэгъуащ. 12Аращи, сыныфхуэтхами, мыхъумыщӀагъэр зыщӀар[*] е мыхъумыщӀагъэ зрищӀар[*] аркъым нэхъыбэу сызэгупсысар, ауэ дызэрыфхуэгузавэр Тхьэм и пащхьэм ныщыфхуэзгъэнэхуэну сыхуеящ[+]. 13А Ӏуэху псоми гузэгъэгъуэ къыдатащ.

Ди гупсэхугъуэм къыхэхъуэурэ, фэ псоми Тит и гур зэрывгъэзэгъам щхьэкӀэ, ар зэрыгуфӀар щытлъагъум, дэри нэхъ гуфӀэгъуэшхуэ диӀэ хъуащ. 14Тит и пащхьэм сыкъыфщыщытхъуащ, фэри сывгъэукӀытакъым. Щыпкъэ псори нызэрывжетӀам хуэдэу, Тит и пащхьэм дыкъызэрыфщыщытхъуа Ӏуэхухэри пэжу къыщӀэкӀыжащ. 15Фэ псори езым фызэредэӀуар икӀи фышынэу, фигухэр кӀэзызу фызэрыхуэзар Тит игу къыщыкӀыжкӀэ, икъукӀэ къыфхуэарэзыщ. 16Сыт ищӀыс лъэныкъуэкӀи сыфщыгугъ зэрыхъунур си гуапэщ.

#### 8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЩыщӀагъэ зиӀэ къуэшхэм ахъшэ хузэхуэхьэсыныр

1Иджы, си къуэшхэ, Македоние хэкум щыщ члисэ зэхуэсхэм Тхьэм и нэфӀ къазэрыщыхуар фэдгъэщӀэну дыхуейщ. 2Гузэвэгъуэ хэтурэ, я щыпкъагъэр икъукӀэ гъэунэхуа щыхъум, тхьэмыщкӀэ дыдэу щытахэри, гуфӀэгъуэшхуэр яӀэу, я мылъкуми щымысхьу, къуэшхэм ядэӀэпыкъуащ[+]. 3ЯлъэкӀынум хуэдиз, уеблэмэ нэхъыбэ, езыхэр арэзыуэ зэратамкӀэ сращыхьэтщ[+]. 4Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм ди гъусэу ядэӀэпыкъункӀэ хуит тщӀыну я фӀэщу къыдэлъэӀуащ[+]. 5Дазэрыщыгугъа къудейкъым къатар, атӀэ япэщӀыкӀэ Зиусхьэным и ӀэмыщӀэ зралъхьэри, итӀанэ Тхьэр зэрыхуейм тету ди ӀэмыщӀэ зыкъралъхьэжащ. 6Аращи, Тит ахъшэ зэхуэфхьэсын Ӏуэхур иублэгъащи, мы ӀуэхуфӀыр и кӀэм нигъэсыну делъэӀуащ[+]. 7ФӀэщхъуныгъэмкӀи, псэлъэнымкӀи, щӀэныгъэмкӀи, егугъуныгъэшхуэ псомкӀи, фӀылъагъуныгъэу къытхувиӀэмкӀи – а псоми фызэрыхуэкъулейм хуэдэу, ахъшэ зэхуэхьэсынымкӀи, фи мылъкум фыщымысхьу, а ӀуэхуфӀыр ипэкӀэ вгъэкӀуатэ[+].

8Мыр унафэу ныфхуэсщӀыркъым, ауэ нэгъуэщӀхэм яӀэ егугъуныгъэшхуэм хуэзгъадэурэ, фэ фиӀэ фӀылъагъуныгъэм и щыпкъагъэр згъэунэхуну сыхуейщ[+]. 9Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и нэфӀ къызэрытщыхуар фощӀэ. Ар хуэкъулейуэ щыта пэтми,[*] дэр щхьэкӀэ тхьэмыщкӀэ хъуащ,[*] и тхьэмыщкӀагъэмкӀэ фэ бей фыхъун щхьэкӀэ[+].

10Ахъшэ зэхуэхьэсын Ӏуэхум сызэреплъыр нывжызоӀэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы и фӀагъ къывэкӀынущ. Нэгъабэ къыщыщӀэдзауэ мы Ӏуэхур зэревгъэжьам и мызакъуэу, мы Ӏуэхур ищӀэну япэ дыдэ зи гум къэкӀар фэращ[+]. 11Иджы мы Ӏуэхури фыух, фщӀэну фи фӀэщу фызыщӀэкъуар, фи мылъкум теухуауэ гъэзэщӀа хъун щхьэкӀэ. 12ЦӀыхур тэным хуэхьэзырмэ, итынур иӀэм елъытащ, имыӀэм елъытакъым Тхьэм а тыгъэр къабыл зэрищӀыр[+].

13НэгъуэщӀ цӀыхухэм псынщӀагъуэ яхуэхъуу, фэ гузэвэгъуэм фыхэхуэн хуейуэ аракъым жыхуэсӀэр, атӀэ фэ тӀури фызэхуэдэу фызэдэӀэпыкъун хуейщ. 14Иджырей зэманым фэ къывдэхуэ мылъкум щыщу ахэр зыхуэныкъуэр ефтын хуейщ. ИтӀанэ фэ хуэныкъуэ фыхъумэ, абыхэм къадэхуэ мылъкум щыщу фэ фызыхуэныкъуэр къыватынущ. Фэ тӀури фызэхуэдэнущ абыкӀэ,[+] 15Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

«Куэд зэхуэзыхьэсам къыдэхуакъым,
мащӀэ зэхуэзыхьэсари хуэныкъуакъым».


Титрэ абы и гъусэхэмрэ

16Тит апхуэдизу къыфхуэгумащӀэ зыщӀа Тхьэм фӀыщӀэ хузощӀ. 17Тит дызэрелъэӀуамкӀэ арэзы хъуа къудейкъым, атӀэ езым и гуапэ дыдэу фи деж нокӀуэ. 18ХъыбарыфӀыр цӀыхухэм зэралъигъэӀэсымкӀэ члисэ зэхуэс псори зыщытхъу къуэшыр абы и гъусэу ныдогъакӀуэ. 19Абы нэмыщӀу, Зиусхьэным щӀыхь хуэтщӀын икӀи дызэрыфтегузэвыхьыр зэхывэдгъэщӀыкӀын щхьэкӀэ, фӀы къыздэкӀуэ мы Ӏуэхур длэжь щыхъум, члисэ зэхуэсхэм а къуэшыр къыхахащ ныддэкӀуэну. 20Мы тыгъэшхуэр зэрызетхьэ щӀыкӀэм щхьэкӀэ, цӀыхухэм дызэрамыгъэкъуэншэным дыщӀэкъун хуейщ. 21Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным дежкӀи цӀыхухэм дежкӀи фӀыгъуэ длэжьыным дыхущӀокъу.

22Абы нэмыщӀу, ди къуэшу зи егугъуныгъэшхуэр куэдрэ икӀи лъэныкъуэ ӀэджэкӀи зыгъэщыпкъар адрейхэм я гъусэу ныфхудогъакӀуэ. Иджы куэду къызэрыфщыгугъым щхьэкӀэ нэхъри нэхъ егугъу хъуащ. 23ТиткӀэ фыкъызэупщӀмэ, ар си гъусэу фхуолажьэ. Мы къуэшхэмкӀэ фыкъызэупщӀмэ, ахэр члисэ зэхуэсхэм я лӀыкӀуэу Мэссихь щӀыхь хуэзыщӀхэрщ. 24Аращи, члисэ зэхуэсхэм я пащхьэм фи фӀылъагъуныгъэри фхуэфащэу дызэрыфщытхъури мы къуэшхэм евгъэлъагъу[+].

#### 9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм фӀыуэ илъагъур игуапэу тэрщ

1Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм яхуедгъэхь дэӀэпыкъуэныгъэм теухуауэ нэзмытхми, хъунут,[+] 2сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фи фӀэщу фызэрегугъур сощӀэ. Фэ, Ахаие хэкум исхэр, Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм дэӀэпыкъуэгъу фахуэхъуну нэгъабэ лъандэрэ фызэрыхьэзырыр Македоние хэкум щыщхэм яжесӀэри, сыфщытхъуащ. Фэ фызэрегугъум къыхэкӀкӀэ абыхэм я нэхъыбэри дэӀэпыкъуэгъу хъуну тегушхуащ. 3Ауэ мы ӀуэхумкӀэ сызэрыфщытхъуар пщӀэншэ мыхъун, зэрыжысӀам хуэдэуи абы фыхуэхьэзырын щхьэкӀэ, къуэшхэр[*] фи деж нызогъакӀуэ[+]. 4Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Македоние хэкум щыщхэр си гъусэу накӀуэу, фыхуэмыхьэзыру къыщӀэкӀмэ, дызэрыфщыгугъам щхьэкӀэ дыукӀытэжынущ – фэ фызэрукӀытэжынур къыжытӀэнури хьэкъщ. 5Аращи, къуэшхэр сэ сяпэ фи деж накӀуэу, дыкъызэрывгъэгугъа тыгъэр и пӀалъэм къызэрывгъэхьэзырыным кӀэлъыплъыну селъэӀун хуейуэ къэслъытащ. Хэгъэзыхь тыгъэу щымыту, фи гум къыбгъэдэкӀ тыгъэ хъунщ ар итӀанэ.

6Сэ жыхуэсӀэр мыращ: МащӀэ тезысэм мащӀэщ къихыжынур. Куэд тезысэм куэд къихыжынущ[+]. 7Хэти и гум пыкӀым хуэдизкӀэ иретэ, и гум къыщӀимытхъыу, зыми химыгъэзыхьауэ иретэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ и гуапэу тэрщ Тхьэм фӀыуэ илъагъур. 8Тхьэм гъунэ имыӀэу и нэфӀ ину къыфщыхуэн лъэкӀынущ. Апхуэдэу сыт хуэдэ лъэныкъуэкӀи сыт ищӀыскӀи фэ фызыхуэныкъуэр дапщэщи фиӀэнущ, сыт хуэдэ Ӏуэху дэгъуэм щхьэкӀи вгуэшынум нэхърэ нэхъыбэ фиӀэнущ[+]. 9Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

«Куэд яхуигуэшащ тхьэмыщкӀэхэм.
И щыпкъагъэр игъащӀэкӀэ щыӀэнущ»[+].

10Жыласэм жылэ езыту, ишхын щӀакхъуи езыт Тхьэм фэри жылэ къывитынурэ фхуигъэбэгъуэнущ. Фи щыпкъагъэм фӀыуэ къыпэкӀуэри игъэбэгъуэнущ. 11Фи мылъкум хэфтыкӀым дапщэщи фемыблэжын щхьэкӀэ Тхьэм сыт и лъэныкъуэкӀи бей фищӀынущ. Фи мылъкум хэфтыкӀынӀауэ фызэрыщымысхьым щхьэкӀэ, а тыгъэр къуэшхэм щаӀэщӀэдгъэхьэкӀэ, цӀыху куэдым Тхьэм фӀыщӀэ хуевгъэщӀынущ[+].

12Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм зыхуэныкъуэмкӀэ дэӀэпыкъуэгъу фазэрыхуэхъум и мызакъуэу, цӀыху куэдми Тхьэм фӀыщӀэшхуэ ину яхувогъэщӀ. 13Къуэшхэм дэӀэпыкъуэгъу фахуэхъуурэ, фи щыпкъагъэр къэвгъэнэхуащ. Аращи, Мэссихь теухуа хъыбарыфӀым щыхьэт фызэрыхуэхъум икӀи фызэредаӀуэм щхьэкӀэ, абыхэм Тхьэм щӀыхьышхуэ хуащӀынущ. Абы нэмыщӀ, фи мылъкум фыщымысхьу фи мылъкум абыхэми нэгъуэщӀ цӀыхухэми зэрахуэвгуэшым щхьэкӀэ а къуэшхэм Тхьэм щӀыхь хуащӀынущ[+]. 14Тхьэм и нэфӀ ину къызэрыфщыхуам щхьэкӀэ гухуабагъэ къыфхуаӀэу Тхьэм фхуелъэӀунущ ахэр. 15Тхьэм и тыгъэшхуэу пхуэмыӀуэтэжыну иным[*] щхьэкӀэ Тхьэм фӀыщӀэ хуэдвгъэщӀ.

#### 10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Паул апостол тепщэныгъэу иӀэр

1ЗэрыжыфӀэмкӀэ сэ, Паул, фи пащхьэм сит щыхъукӀэ, сошынэ, ауэ сыфпэжыжьэ щыхъукӀэ, согушхуэ – сэ Мэссихь и гущабагъэрэ и ӀэсагъэкӀэ сыныволъэӀу[+]. 2Мы дунейм и цӀыхухэм яхуэдэу фыщыт, жаӀэурэ дызыгъэкъуаншэ цӀыхухэм фи деж сыныщыкӀуэкӀэ гушхуэныгъэ схэлъу садэгъуэгурыкӀуэну си гум зэрилъым хуэдэу, фэри гушхуэныгъэ хэлъу сыщӀывдэгъуэгурыкӀуэн щыщӀагъэ щывмыгъэӀэну сыныволъэӀу[+]. 3Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы дунейм дытет пэтми, мы дунейм и цӀыхухэм я гум илъыр ди гум илъу дызауэркъым. 4Ӏэщэу дызэрызауэр мы дунейм и Ӏэщэкъым, бзаджагъэм и быдапӀэхэр зэхакъутэну Тхьэм къыбгъэдэкӀ къару яхэлъщ а Ӏэщэхэм. Гупсысэ пхэнжхэри,[+] 5цӀыхухэм Тхьэр зэращӀэным пэувыну зыкъэзыӀэт пагэныгъэ псори догъэкӀуэд, сыт хуэдэ гуращэри Мэссихь хуэӀурыщӀэну доубыд. 6Фэ фи дэӀуэныгъэр нэсауэ зэрыхъуу, хэт мыдаӀуэми, хуэфащэр едгъэпшыныжыну дыхьэзырщ.

7Фи нэм иубыдыращ флъагъу къудейр. Фэ фщыщ гуэрым и псэм Мэссихь щыщу и фӀэщ хъумэ, апхуэдабзэу дэри ди псэм Мэссихь зэрыщыщым ирегупсыс[+]. 8ФызмыгъэкӀуэдыну, ауэ гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ фэзгъэгъуэтыну Зиусхьэным къызита тепщэныгъэм теухуауэ куэдыщэкӀэ сызыщытхъужу щӀэздзами, сукӀытэжыркъым[+]. 9Си тхылъхэмкӀэ фызэрызгъэшынэным сыхэт хуэдэу къыфщыхъуну сыхуейкъым. 10Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зыгуэрым мыпхуэдэу къыжеӀэ: «И тхылъхэмкӀэ пхъашэщ икӀи лъэщщ, ауэ езыр лъэкӀыныгъэ зимыӀэщ, къыжиӀэхэми пщӀэ хуащӀыркъым»[+]. 11Апхуэдэу къыжызыӀэм мыр ирещӀэ: Фи деж дыщымыӀэу ди тхылъхэмкӀэ къыжытӀэр фи деж дыщыщыӀэкӀэ дгъэзэщӀэнущ.

12Зи щхьэм щытхъужхэм запытщӀыжыну е захуэдгъэдэну дытегушхуэркъым. Зым адрейм зригъэпщэнри, зыхуигъэдэнри губзыгъагъэкъым. 13Гъунэ имыӀэу дызыщытхъужыну дыхуейкъым, Тхьэм къытхуигъэува Ӏуэхум и гъунапкъэхэми дыфӀэкӀынукъым. А Ӏуэхум и гъунапкъэхэм фэ фитщ. 14Дэ диӀэ гъунапкъэхэм дыфӀэкӀыркъым, фи деж дынэмыкӀуэгъами ярейуэ. Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыр къыфлъэзыгъэӀэсыну фи деж япэу нэкӀуар дэращ. 15Тхьэм къытхуигъэува Ӏуэхум и гъунапкъэхэм я щӀыбкӀэ адрей цӀыхухэм ялэжьа ӀуэхумкӀэ дызыщытхъужыркъым, ауэ фи фӀэщхъуныгъэр нэхъ быдэ хъууэ, фи деж щыдлэжьа Ӏуэхум зызэриубгъуным дыщогугъ, Тхьэм къытхуигъэува гъунапкъэхэм елъытауэ. 16Аращи, нэгъуэщӀ цӀыхум иӀэ гъунапкъэхэм щилэжьа ӀуэхумкӀэ дызыщымытхъужу, фи щӀыбкӀэ щыӀэ хэкухэми хъыбарыфӀыр цӀыхухэм щалъэдгъэӀэсынущ. 17Ауэ зым зыр щытхъужмэ, Зиусхьэнымрэ абы илэжьамрэ щретхъу[+]. 18Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зи щхьэм щытхъужыракъым Зиусхьэным ищтэр, атӀэ езы Зиусхьэныр зыщытхъуращ[+].

#### 11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Апостол нэпцӀхэм Паул зэратепсэлъыхьыр

1Сэ си делагъэр фигу тевгъэхуэну сыхуейт, тевгъэхуэнкӀи сыфщогугъ[+]. 2Тхьэм къыбгъэдэкӀ ефыгъулӀэныгъэкӀэ сэ сынывофыгъулӀэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэ хъыджэбз къабзэм хуэдэу лӀы закъуэу Мэссихь и пащхьэм физгъэхьэу, абы фыдэкӀуэну фыкъыхезгъэшащ[+]. 3Ауэ блэжьым Хьэуа зи цӀэр[*] хьилагъэкӀэ зэригъэпцӀам хуэдэу, фэри фи щхьэр зэӀигъыхьэу, Мэссихь щыпкъагъэу хувиӀэм фи щӀыбагъ хуэвгъэзэнкӀэ сошынэ[+]. 4Зыгуэр фи деж къакӀуэу, Хьисэ теухуауэ хъыбару дэ фэдгъэщӀам нэмыщӀ, нэгъуэщӀ хъыбар фигъащӀэмэ, фи гуапэу ар фигу тывогъахуэ. Е Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу фи гум илъ дгъэхъуам нэмыщӀ псэ гуэр фи гум илъ игъэхъумэ, ари фи гуапэу фигу тывогъахуэ. Е фи фӀэщ хъуа хъыбарыфӀым фӀэкӀа, нэгъуэщӀ хъыбарыфӀу жыхуиӀэр зыгуэрым фигъащӀэмэ, ари фи гуапэу фигу тывогъахуэ[+]. 5Ауэ а апостол ину жыхуэфӀэхэм нэхърэ зыкӀи нэхъ цӀыкӀуу зыслъытэжыркъым[+]. 6ПсэлъэнкӀэ сымыӀэзэми, щӀэныгъэкӀэ сыӀэзэщ. ЩӀэныгъэкӀэ сызэрыӀэзэр сыт и лъэныкъуэкӀи сыт щыгъуи къыфхуэзгъэнэхуащ[+].

7И пщӀэр къыфӀызмыхыу, Тхьэм деж къикӀ хъыбарыфӀыр фхуэсӀуатэурэ, фызгъэинын щхьэкӀэ, зызэрызгъэлъахъшэмкӀэ емыкӀу сщӀа[+]? 8Фэ сыфхуэлэжьэн щхьэкӀэ, нэгъуэщӀ члисэ зэхуэсхэм пщӀэ къеӀысхыурэ, абыхэм ахъшэ езгъэгъэкӀуэдащ. Фи деж сыщыщыӀам, сыхуэныкъуами, хьэлъэ зыми сытехъуакъым. 9Македонием къикӀыу къэкӀуа къуэшхэм сызыхуэныкъуэр къысхуащӀащ. Хьэлъэ сызэрыфтемыхъуэным сыт и лъэныкъуэкӀи сыхэтащ икӀи сыхэтынущ[+]. 10Мэссихь и щыпкъагъэу си гум илъымкӀэ жызоӀэ, Ахаие хэку псом исхэм ящыщу зыми си щытхъур сӀихын лъэкӀынукъым[+]. 11Сыт апхуэдэу щӀэсщӀыр? ФӀыуэ фызмылъагъуу ара? Хьэуэ, фӀыуэ фызэрыслъагъур Тхьэм ещӀэ. 12Ауэ зэрысщӀам хуэдэу сыт щыгъуи сщӀынущ. «Паул зэрылажьэм хуэдабзэу, дэри долажьэ», жызыӀэу зыщытхъужхэр зыщытхъужыну Ӏэмал естыну сыхуейкъым.

13Апхуэдэ цӀыхухэр апостол нэпцӀхэщ, лэжьакӀуэ гъэпцӀакӀуэхэщ. Мэссихь и апостол хуэдэу, загъэӀу къудейщ[+]. 14Ар гъэщӀэгъуэнкъым. Езы шейтӀаным нэхум и мелыӀыч хуэдэу зегъэӀу[+]. 15Аращи, шейтӀаным хуэлажьэхэм, щыпкъагъэм хуэлажьэ хуэдэу, загъэӀумэ, ар шынагъуэкъым. Ялэжьа Ӏуэхухэм хуэфащэ кӀэух ягъуэтынущ абыхэм[+].


Зэрыапостолым щхьэкӀэ Паул ишэча гугъуехьхэр

16Аргуэру жызоӀэ, зэхэщӀыкӀ зимыӀэм сыхуэдэу зыми иремылъытэ. Ауэ апхуэдэу сыфлъытэмэ, зэхэщӀыкӀ зимыӀэм фызэрыхущытым хуэдэу, фыкъысхущыт, тӀэкӀу сызыщытхъужын слъэкӀын щхьэкӀэ[+]. 17Иджы жысӀэр Зиусхьэныракъым жызэзыгъыӀэр. Сытегушхуэрэ сызыщытхъужмэ, зэхэщӀыкӀ зимыӀэм хуэдэу сопсалъэ. 18Мы дунейм и цӀыхухэм я хабзэм хуэдэу, цӀыху куэдыр зэрызыщытхъужым щхьэкӀэ сэри сызыщытхъужынущ[+]. 19Фэ фызэрыӀущым щхьэкӀэ зэхэщӀыкӀ зимыӀэхэр фи гуапэу фигу тывогъахуэ[+]. 20Зыгуэрым фигъэпщылӀми, е вгъэшхэну фыхигъэзыхьми, е фихъунщӀэми, е фи пащхьэм зыщигъэпагэми, е фи нэкӀум къеуэми, ари фигу тывогъахуэ[+]. 21Си напэр сыуэ къыжысӀэн хуейщ: апхуэдэ Ӏуэхухэр тщӀэну лъэкӀыныгъэ диӀакъым.

ЦӀыху гуэр Ӏуэху гуэркӀэ зыщытхъужыну тегушхуэмэ, сэри а ӀуэхумкӀэ сызыщытхъужыну сытогушхуэ – зэхэщӀыкӀ зимыӀэм хуэдэу сопсалъэ. 22Ахэр журтхэ? Сэри сыжуртщ. Ахэр израил цӀыхухэ? Сэри сыизраил цӀыхущ. Ахэр Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщ? Сэри сащыщщ[+]. 23Ахэр Мэссихь хуэлажьэрэ? Абыхэм нэхърэ нэхъыбэу сыхуолажьэ – акъыл зимыӀэм хуэдэу сопсалъэ. Абыхэм нэхърэ нэхъыбэрэ сылэжьащ, нэхъыбэри лъэхъуэщым сисащ, цӀыхухэр нэхъыбэри щӀопщкӀэ къызэуащ, ажалым и гъунэгъу нэхъыбэри сыхъуащ[+]. 24ЩӀопщ уэгъуэ плӀыщӀым зы щыщӀэу журтхэр пӀалъэ-пӀалъэкӀэ тхуэ къызэуащ. 25Тепщэныгъэ зиӀэ римхэр башкӀэ щэ къызэуащ. ЦӀыхухэм саукӀын щхьэкӀэ, мывэкӀэ зэ къызэуащ, сызэрытӀысхьа кхъухьхэм ящыщу щыр псым щӀилъэфащ, толъкъуным зы жэщрэ зы махуэрэ сыхэлъащ[+]. 26Гъуэгум куэдрэ сытетащ. Псыхэм сащызэпрыкӀым, шынагъуэм сыхэтащ, хъунщӀакӀуэхэми сахуэзэу, си лъэпкъ щыщхэми сащӀыгъуу, хамэ лъэпкъ щыщхэми сащӀыгъуу, шынагъуэм сыхэтащ; къалэхэми сыдэсу, губгъуэ нэщӀхэми ситу, хыми сытету шынагъуэм сыхэхуащ; къуэш нэпцӀхэми сахэту, шынагъуэм сыхуэхуащ[+]. 27Куэду сызэрылэжьам сригъэшащ, сымыжейуэ жэщ куэд згъэкӀуащ; сымэжэлӀащ, псыи сыхуэлӀащ, шхын щызмыгъуэт куэдрэ къысхуихуащ; дунейр щыщӀыӀэми, ирикъуну зыщыстӀэгъэн симыӀэу сыщытащ[+]. 28Ӏуэху псоми нэмыщӀу, члисэ зэхуэс псоми сахуэгузэващ, махуэ къэси согузавэ. 29Хэт гурэ псэкӀэ лъэкӀыныгъэ имыӀэми, сэ абы сригъусэщ. Хэт гуэныхьым зыӀэпишэми, сэ си гур мафӀэм ис къысщохъу абы щхьэкӀэ[+].

30Сызыщытхъужын хъумэ, лъэкӀыныгъэ и лъэныкъуэкӀэ сызэрыгуащӀэмащӀэрщ сызэрызыщытхъужынур. 31Тхьэуэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и Адэу мыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэр зейм пцӀы зэрызмыупсыр ещӀэ. 32Арет пащтыхьым хуэлажьэ Ӏэтащхьэм и цӀыхухэм саубыдын щхьэкӀэ, Дамаск къалэм и куэбжэхэр яригъэхъумащ[+]. 33Ауэ къалэ блыным хэт щхьэгъубжэкӀэ матэм сису си ныбжьэгъухэм сыкърагъэлэлэхри, Ӏэтащхьэм сыкъыӀэщӀэкӀыжащ.[*]

#### 12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Зиусхьэным Паул къригъэлъэгъуа икӀи къыхуигъэнэхуа Ӏуэхухэр

1Сызыщытхъужыным фӀагъ къыхэкӀыркъым. Зиусхьэным сигъэлъэгъуа икӀи къысхуигъэнэхуа Ӏуэху гъэщӀэгъуэныщэхэм сатепсэлъыхьынущ[+]. 2Мэссихь зи псэм щыщ лӀы гуэр[*] соцӀыху. Илъэс пщыкӀуплӀ и пэкӀэ Тхьэм ар ещанэ уафэм нэс дрихьеящ. Пкъым хэлъарэ хэмылъарэ сэ сщӀэркъым, ар Тхьэм ещӀэ. 3-4Тхьэм а лӀыр уафэм дрихьейуэ, жэнэтым зэрыригъэхьар сощӀэ. Пкъым хэлъарэ хэмылъарэ сэ сщӀэркъым, ар Тхьэм ещӀэ. Абы пхуэмыӀуэтэжын псалъэу цӀыхум къиӀуэтэжыну зыхуимытхэр зэхихащ. 5А лӀым сыщытхъуну сыхуейщ; си щхьэкӀэ лъэкӀыныгъэ сэ зэрызимыӀэм фӀэкӀа, нэгъуэщӀкӀэ сызыщытхъужыну сыхуейкъым. 6Сызыщытхъужыну сыхуеятэми, зэхэщӀкӀ зимыӀэм хуэдэу сыщытынтэкъым, пэжыгъэр жысӀэнути. Ауэ зызошыӀэ, цӀыху гуэрым сэ сщӀэ Ӏуэхухэр щилъагъукӀэ, е сэ къыжысӀэ псалъэхэр щызэхихкӀэ, сызэрыщытым нэхърэ нэгъуэщӀ гуэру сыкъащымыхъун щхьэкӀэ.

7Тхьэм къысхуигъэнэхуа Ӏуэхушхуэхэм папщӀэ зыхэзмыӀэтыкӀыщэн шъхьэкӀэ, уз гуэр, банэм хуэдэу къысхэуэу, си пкъым хэлъ хъуащ. Ар шейтӀаным и ӀуэхутхьэбзащӀэм хуэдэщ. ЗыхэзмыӀэтыкӀыщэн щхьэкӀэ, а банэм къыстохьэлъэ. 8А банэр схихыжыну Зиусхьэным щэнейрэ селъэӀуащ. 9Ауэ Зиусхьэным къызжиӀащ: «Сэ си нэфӀ нызэрыпщыхуэр уэркӀэ ирикъунущ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ уэ лъэкӀыныгъэ уимыӀэ щыхъукӀэ, си лъэкӀыныгъэшхуэр нэхъ къолъагъуэ». Мэссихь и лъэкӀыныгъэ схэлъ хъун щхьэкӀэ, лъэкӀыныгъэ зэрызимыӀэмкӀэ нэхъ си гуапэу сызыщытхъужынущ. 10Аращи, Мэссихь сызэрыхуэлажьэм щхьэкӀэ, лъэкӀыныгъэ симыӀэми, къысхущӀэджэми, гугъуехь сшэчми, гугъуехь сагъэшэчми, гукъеуэ сиӀэми, согуфӀэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ лъэкӀыныгъэ симыӀэ щыхъукӀэ, лъэкӀыныгъэ нэхъ согъуэт[+].


Коринф дэсу фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм Паул зэрахуэгузавэр

11ЗэхэщӀыкӀ зимыӀэм хуэдэу сывэпсэлъащ, апхуэдэу сыпсэлъэну фэращ сезыхулӀар. Фэрат къысщытхъун хуеяр, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ пщӀэ симыӀэми, а апостол ину жыхуэфӀэхэм нэхърэ зыкӀи сынэхъ цӀыкӀукъым[+]. 12Апостолу сызэрыщытыр къэзыгъэпэж Ӏуэхуу нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэри, Ӏуэху телъыджэхэри, лъэкӀыныгъэ зыхэлъ Ӏуэхушхуэхэри фи деж шыӀэныгъэшхуэкӀэ сэ щызлэжьащ[+]. 13Сэ хьэлъэ сызэрыфтемыхъуам нэмыщӀу, адрей члисэ зэхуэсхэм сазэрыдэгъуэгурыкӀуам нэхърэ нэхъ Ӏейуэ сывдэгъуэгурыкӀуа? Хьэлъэ сызэрыфтемыхъуар къысхуэвгъэгъу[+].

14Иджы фи деж ещанэу сынэкӀуэну сыхьэзырщ, ауэ хьэлъэ сыфтехъуэнукъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сызыхуейр фи мылъкуракъым, фэращ. Бынхэм я адэ-анэхэм папщӀэ мылъку зэхуахьэсыну я пщэм дэлъкъым, адэ-анэхэращ я бынхэм папщӀэ мылъку зэхуэзыхьэсын хуейр[+]. 15Фэ фӀы дыдэу фыслъагъуу, фэ нэхъ мащӀэу фӀыуэ сыкъэфлъагъужу щыт пэтми, фи псэхэм щхьэкӀэ сиӀэу хъуар згъэкӀуэдыну икӀи си щхьэкӀэ зызгъэкӀуэдыжыну си гуапэщ[+]. 16Апхуэдэу ирехъу, хьэлъэ сыфтехъуакъым. ИтӀани хьилагъэ хэлъу сывдэгъуэгурыкӀуэу, фызыӀэщӀэзубыдауэ жывоӀэ[+]. 17Фи деж нэзгъэкӀуа лӀыхэм ящыщ гуэркӀэ сэ фи фӀагъ зэзгъэкӀа? 18Тит фи деж нэкӀуэну селъэӀуащ, къуэшхэм ящыщуи зы гъусэ хуэсщӀащ. Тити фи фӀагъ зригъэкӀакъым, аракъэ? Дызэнэзэпсэу а зы гъуэгум дытетакъэ[+]?

19Мыпхуэдизу мыбы дыщӀыхэтыр фи пащхьэм зыщыдгъэхеиныр арауэ фи гугъэрэ? Ауэ Мэссихь ди псэм щыщу Тхьэм и пащхьэм дыщыпсэлъащ, икӀи, фӀыуэ слъагъухэ, мы Ӏуэху псори щӀэтщӀэр гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ фэдгъэгъуэтын щхьэкӀэщ[+]. 20Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фи деж сыныщыкӀуэкӀэ, сызэрыхуейуэ фэ фыщымыту фыкъэзгъуэту, фэри фызэрыхуейуэ сэ сыщымыту сыкъэвгъуэтынкӀэ сошынэ. Зэщыхьэныр, фыгъуэныр, губжьыныр, зэгурымыӀуэныр, нэгъуэщӀ цӀыхухэм ӀейкӀэ ятепсэлъыхьыныр, бзэгу зехьэныр, зыкъыфӀэщӀыжыныр къыфхэхъыжьэу, Ӏуэхухэр зэхэвынэ хъункӀэ сошынэ. 21Фи деж сыныщыкӀуэкӀэ, фи пащхьэм Тхьэм сыщигъэлъэхъшэну икӀи нэхъапэм гуэныхь зыщӀа цӀыху куэду зигу фӀеягъэм, зинэ щӀэным, мыхъумыщӀэ псэукӀэу зыхэтхэм хущӀемыгъуэжахэм си гур хагъэщӀынкӀэ сошынэ[+].

#### 13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀэщхъуныгъэ яӀэу Коринф дэсхэм Паул иужьрей Ӏуэхуу ягуригъэӀуар

1Фи деж мыр ещанэу сынокӀуэ. Абы щыгъуэ щыхьэтитӀым е щыхьэтищым къыжаӀэмкӀэ фэ фщыщ гуэр зэрывгъэкъуаншэ дэтхэнэ Ӏуэхур ягъэпэжа хъун хуейщ[+]. 2ЕтӀуанэрейуэ фи деж сыщыщыӀам, мыр фэзухылӀащ. Иджы фи деж сыщымыӀэми, аргуэру фызоухылӀэ: нэхъапэ гуэныхь зыщӀахэмрэ адрей цӀыхухэмрэ сыщыкӀуэкӀэ сащысхьынукъым, 3къыжысӀэр къыжызэзыгъыӀэр зэры-Мэссихьыр згъэпэжыну фыхуейщи. ЛъэкӀыныгъэ имыӀэу аракъым Мэссихь къызэрывдэгъуэгурыкӀуэр. Абы и лъэкӀыныгъэшхуэр фи деж къыщегъэлъагъуэ. 4ЛъэкӀыныгъэ имыӀэу жорым ираӀулӀауэ щыт пэтми, Тхьэм и лъэкӀыныгъэкӀэ иджы псэущ. Мэссихь ди псэм щыщу дэри лъэкӀыныгъэ димыӀэ пэтми, Тхьэм и лъэкӀыныгъэкӀэ дэри Мэссихь ди гъусэу дыпсэунущ, дыфхуэлэжьэн щхьэкӀэ[+].

5Фи фӀэщхъуныгъэр пэжрэ мыпэжрэ зэвгъэщӀэн щхьэкӀэ, зывгъэунэхуж. Хьисэ Мэссихь фи псэм зэрыщыщыр фи щхьэкӀэ фщӀэркъэ? Апхуэдэу мыхъумэ, фызэрыщытын хуейм хуэдэу фыщымыту арщ. 6Дэ дызэрыщытын хуейм хуэдэу дызэрыщытыр фщӀэуэ си гугъэщ. 7МыхъумыщӀагъэ гуэр фымыщӀэну Тхьэм долъэӀу. ДыщӀелъэӀур дызэрыщытын хуейм хуэдэу дыщыту къыщӀэкӀын щхьэкӀэкъым, атӀэ дэ дызэрыщытын хуейм хуэдэу дыщымыту къыщӀэкӀми, фэ фӀыр влэжыну арщ. 8Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щыпкъагъэм дыпэувмэ, зыри тщӀэн тлъэкӀынукъым, ауэ щыпкъагъэм щхьэкӀэ зыгуэр тщӀэн тлъэкӀынущ. 9ЛъэкӀыныгъэ димыӀэми, фэ лъэкӀыныгъэ фиӀэ щыхъукӀэ, догуфӀэ. Фи щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, цӀыху нэгъэса фищӀыну, Тхьэм долъэӀу[+]. 10Фи деж сыщымыӀэу мы Ӏуэхухэр ныщӀыфхуэстхыр, фи деж сыныщыкӀуэкӀэ, Зиусхьэным къызита лъэкӀыныгъэкӀэ пхъашэу сыфхущытын хуей мыхъун щхьэкӀэщ. Фызгъэунэхъуну аракъым, гурэ псэкӀэ лъэкӀыныгъэ фэзгъэгъуэтыну арщ Зиусхьэным а къарур къыщӀызитар[+].


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

11ИкӀэм-икӀэжым, си къуэшхэ, фыгуфӀэ, фи щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, цӀыху нэгъэса фызэрыхъуным фыхущӀэкъу, фыгушхуэ, фи гупсысэкӀэр зы ирехъу, гузэгъэгъуэ фиӀэу фыпсэу. ФӀылъагъуныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ зи деж къикӀ Тхьэр фи гъусэнущ итӀанэ[+].

12ГукъабзагъэкӀэ ӀэплӀэ зэфшэкӀыурэ, фӀэхъус зэфх. Тхьэм и цӀыху лъапӀэ псоми фӀэхъус къывахыж[+].

13Ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и нэфӀ щыхуэныгъэр, Тхьэм и фӀылъагъуныгъэр, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр фи гъусэ ирехъу псоми. Ӏэмин.

### Галатие

#### Галатие

Галатие


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀЭЩХЪУНЫГЪЭ ЯӀЭУ ГАЛАТИЕ ХЭКУМ ИСХЭМ АПОСТОЛ ПАУЛ ЯХУИТХА ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сыапостол Паулщ. Апостол сыхъуну сыкъыхэзыхар цӀыхухэракъым, цӀыху гуэрми сыкъигъэкӀуакъым, сыкъыхэзыхар Хьисэ Мэссихьрэ ар лӀахэм къахэзыгъэтэджыкӀыжа Тхьэуэ Адэ лъапӀэмрэщ[+]. 2Сэри сэ си гъусэ къуэш псоми Галатие хэкум[*] щыӀэ члисэ зэхуэсхэм фӀэхъус фыдох[+].

3Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыфлърес. 4Хьисэ Мэссихьщ иджырей дунейм и тепщэныгъэм дыкъыӀэщӀихыжын, ди Тхьэуэ икӀи ди Адэ лъапӀэм зэрыфӀэигъуам тету, ди гуэныхьхэр ипшыныжын щхьэкӀэ, зи псэр зытар[+]. 5МыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэр абы ейщ. Ӏэмин.


НэгъуэщӀ хъыбарыфӀ щыӀэкъым

6Мэссихь и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ Тхьэуэ зи бынхэм ящыщ фыхъуну фыкъыхуезыджам и гъуэгу фытекӀыу, апхуэдэу псынщӀэу нэгъуэщӀ хъыбарыфӀу жыхуаӀэм и гъуэгу фызэрытехьар ину согъэщӀагъуэ[+]. 7НэгъуэщӀ хъыбарыфӀ* щыӀэкъым. ЦӀыху гуэрхэм фи щхьэхэр зэӀагъэхьэ, Мэссихь теухуа хъыбарыфӀри зэрахъуэкӀыну хуейщ[+]. 8ХъыбарыфӀу дэ фхуэтӀуэтам фӀэкӀа нэгъуэщӀ хъыбарыфӀу жыхуаӀэр къыфхуэзыӀуатэм, дэрами уафэм щыщ мелыӀычырами, Тхьэм и ней къыщрехуэ[+]. 9ИпэкӀэ къыжытӀэгъар аргуэру къыжызоӀэж: фэ къабыл фщӀа хъыбарыфӀым фӀэкӀа нэгъуэщӀ хъыбарыфӀу жыхуаӀэр къыфхуэзыӀуатэм Тхьэм и ней къыщрехуэ.

10Иджы цӀыхухэм сыкъызэрадэным сыхэт, е Тхьэм сыкъызэридэныр ара сызыхэтыр? Е цӀыхухэм я гум сызэрырихьыныра сызыхэтыр? ЦӀыхухэм я гум сызэрырихьыным иджыри къэс сыхэтатэмэ, Мэссихь сыхуэлажьэу сыщытынтэкъым[+].


Паул апостол зэрыхъуар

11Си къуэшхэ, сэ фхуэсӀуэта хъыбарыфӀыр цӀыхум къызэрыбгъэдэмыкӀар фщӀэну сыхуейщ. 12Зы цӀыху гуэрым а хъыбарыфӀыр къеӀысхакъым, зыми ар сигъэщӀакъым, езы Хьисэ Мэссихь къысхуигъэнэхуащ а хъыбарыфӀыр[+].

13Журт диным сыхэту згъэкӀуа гъащӀэр зыхуэдэм и хъыбарыр зэхэфхащ. Тхьэм и члисэ зэхуэсхэм щыщхэм гугъуехьышхуэ езгъэшэчу, згъэкӀуэдыну и ужь ситащ[+]. 14Сэ си лъэпкъым щыщу, си ныбжьэгъу куэдым я пэ ситащ журт диным сызэрыхэтамкӀэ. Ди адэжьхэм къытхуагъэна хабзэхэм си фӀэщу сахэтт[+]. 15-16Ауэ си анэм и пкъым силъу Тхьэм сыкъыхихащ. И нэфӀ щыхуэныгъэкӀи и бынхэм ящыщ сыхъуну сыкъыхуриджащ. ИтӀанэ и Къуэм теухуа хъыбарыфӀыр хамэ лъэпкъхэм[*] ялъэзгъэӀэсын щхьэкӀэ, и Къуэр сигъэлъагъуну Тхьэм игъуэу щилъытэм, зы цӀыху чэнджэщэгъу сщӀакъым[+]. 17Сэ сяпэ апостол хъуа цӀыхуу Ерусалим дэсахэм я деж сыкӀуакъым, ауэ Аравие къэралым[*] сыкӀуэри, Дамаск къалэм згъэзэжащ итӀанэ[+].

18Илъэсищ щыдэкӀым, дызэрыщӀэн щхьэкӀэ Петр деж Ерусалим сыкӀуащ, абы деж махуэ пщыкӀутху сыщыӀащ[+]. 19Зиусхьэным и къуэш Екъуб[*] нэмыщӀ, адрей апостолхэм ящыщ зыри слъэгъуакъым[+]. 20Ныфхуэстхар зэрымыпцӀымкӀэ Тхьэ соӀуэ[+]. 21Абы и ужькӀэ Сирие, Киликие хэкухэм[*] сыкӀуащ. 22Мэссихь и члисэ зэхуэсу Иудей хэкум щыӀэхэм си нэкӀу ялъэгъуатэкъыми, сацӀыхуртэкъым. 23Абыхэм цӀыхухэм мыпхуэдэу къызэрыжаӀэр зэхахыу щыта къудейщ: «Нэхъапэм гугъуехь дэзыгъэшэча лӀыуэ ди фӀэщхъуныгъэр зыгъэкӀуэдыну и ужь иту щытам а фӀэщхъуныгъэм и хъыбарыфӀыр иджы цӀыхухэм яхуеӀуатэ»[+]. 24Арати, сэр щхьэкӀэ Тхьэм щӀыхьышхуэ хуащӀырт.

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Адрей апостолхэм Паул къабыл зэращӀар

1ИтӀанэ, илъэс пщыкӀуплӀ дэкӀа нэужь,[*] Ерусалим сыкӀуащ Варнавэ[*] си гъусэу. Тити[*] здэсшащ[+]. 2Ерусалим сыкӀуэн хуейуэ Тхьэм къызгуригъэӀуати, сыкӀуащ. Хамэ лъэпкъхэм яхуэсӀуатэ хъыбарыфӀыр унафэщӀ къуэшхэм я закъуэу я пащхьэм щысӀуэтащ, сэ злэжь икӀи злэжьа Ӏуэхур пщӀэншэ мыхъун щхьэкӀэ[+]. 3Титу си гъусар алыдж лъэпкъым щыщ пэтми, сунэт заригъэщӀын хуейуэ абыхэм хагъэзыхьакъым[+]. 4Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къуэш нэпцӀ гуэрхэу ди къуэшхэм захэзыгъэзэрыхьахэр арат зыхуеяр. Мэссихь Хьисэ ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, диӀэ щхьэхуитыныгъэм еплъакӀуэу, Торэт хабзэм и бжьым дыщӀагъэувэжыну и ужь итт ахэр[+]. 5Ауэ хъыбарыфӀым и щыпкъагъэр мыкӀуэду къыфхуэдгъэнэн щхьэкӀэ, а цӀыхухэм дахуикӀуэтакъым икӀи дахуэӀурыщӀакъым.

6Къуэшхэм пашэу ялъытэу щытахэр, пашэу щытахэми щымытахэми, си зэхуэдэщ; Тхьэр цӀыхухэм я фэм емыплъу, цӀыху псори и зэхуэдэу щытщ – а пашэхэм сэ цӀыхухэм езгъащӀэ хъыбарыфӀым зыри хагъэхъуакъым. 7Ауэ сунэт ящӀахэм[*] хъыбарыфӀыр ялъигъэӀэсыну Тхьэм Петр и пщэм къызэрыдилъхьам хуэдэу, сунэт ямыщӀахэм[*] хъыбарыфӀыр ялъэзгъэӀэсыну Тхьэм си пщэм къызэрыдилъхьар ягурыӀуащ[+]. 8Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Петр сунэт ящӀахэм апостолу Ӏуэху яхуищӀащ, сэри сунэт ямыщӀахэм сыапостолу Ӏуэху яхуэсщӀащ, а зы Тхьэр Петри сэри къыддэлэжьащ. 9Къуэшхэм пашэ пкъоууэ ялъытэу, Екъуб,[*] Кифэ, Иуан[*] сымэ Тхьэм и нэфӀ къызэрысщыхуар ящӀати, ахэри, сэри, Варнавэри дызэрызэдэлажьэм и нэщэнэу ди Ӏэхэр къаубыдащ: Дэ хамэ лъэпкъхэм я деж дыкӀуэн хуеящ, ахэр сунэт ящӀахэм я деж кӀуэн хуеящ[+]. 10«Ди тхьэмыщкӀэхэм фадэӀэпыкъуну зыщывмыгъэгъупщэ», жаӀэу, а зы закъуэрщ къызэрыдэлъэӀуар. А Ӏуэхум си фӀэщу сыхэтащ[+].


КифэкӀэ зэджэ Петрым Паул зэрыпэувар

11Кифэ Антиохие къалэм[*] къыщыкӀуам, Ӏуэхугъуэ гуэркӀэ къуаншэ хъуати, и пащхьэм сихьэри, сыпэуващ[+]. 12Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Екъуб деж лӀы гуэрхэр къикӀын и пэкӀэ, Петр мыжуртхэм ядэшхэу щытащ. Ауэ а лӀыхэр къыщыкӀуэм, Петр къикӀуэтыжри, и щӀыбагъыр мыжуртхэм яхуигъэзащ, сунэт ящӀахэм ящышынати[+]. 13Адрей журтхэми Петр и фитӀнагъэ Ӏуэхум зыдрагъэшэхащ. Уеблэмэ Варнави абыхэм я фитӀнагъэм зыӀэпишащ.

14ХъыбарыфӀым и щыпкъагъэм зэрытемытыр щыслъагъум, псоми я пащхьэм Петр щыжесӀащ: «Уэ ужурт пэтми, журт хабзэхэм утемыту, хамэ лъэпкъхэм я хабзэхэм утету уопсэу. АтӀэ сыт журт хабзэкӀэ мыжуртхэр бгъэпсэуну ущӀыхэтыр?»[+]


Адрей лъэпкъхэм яхуэдэу, Хьисэ МэссихькӀэ журтхэми фӀэщхъуныгъэ яӀэмэ, мыкӀуэду къелынущ

15Дэ журту дыкъалъхуащ. Гуэныхь зыщӀэ хамэхэм дащыщкъым. 16Ауэ дэ дыжуртми, мыр дощӀэ: ЦӀыху гуэрым Торэт хабзэм итхэр зэригъэзащӀэм щхьэкӀэ Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу илъытэнукъым, атӀэ Хьисэ МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ зэриӀэм щхьэкӀэщ щыпкъагъэ иӀэу щӀилъытэр. Аращи, дэри МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ диӀэ хъуащ, МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ диӀэ зэрыхъуам щхьэкӀэ Тхьэм щыпкъагъэ диӀэу дилъытэн папщӀэ. Торэт хабзэм итхэр дгъэзэщӀэным и Ӏуэху абы хэлъкъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, цӀыху гуэрым Торэт хабзэм итхэр зэригъэзащӀэм щхьэкӀэ Тхьэм а цӀыхум щыпкъагъэ иӀэу илъытэнукъыми[+].

17Ауэ Мэссихь ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, Тхьэм щыпкъагъэ диӀэу дызэрилъытэнум дыщыгугъыурэ, гуэныхь зытелъ цӀыхуу дыкъыщӀэкӀамэ, Мэссихь гуэныхь дигъэщӀауэ хъунутэкъэ? Хьэуэ, апхуэдэу хъункӀэ Ӏэмал иӀэкъым. 18Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ зэхэскъутар зэхэзгъэувэжмэ,[*] абы щыгъуэ Тхьэм и унафэхэм сызэрытекӀар хьэкъщ. 19Торэт хабзэм и Ӏуэху къысхэмылъыжу, Торэт хабзэм дежкӀэ цӀыху лӀа сыхъуащ – ар къызыпкърыкӀар Торэт хабзэр арщ – Тхьэм сыхуэпсэун щхьэкӀэ. Мэссихь сригъусэу жорым сраӀулӀащ[+]. 20Аращи, иджы псэур сэракъым, атӀэ си псэм щыщ Мэссихьыр арщ. Мы дунейм щызиӀэ гъащӀэр Тхьэм и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ си гум илъу сиӀэщ. Абы фӀыуэ силъагъури, и псэр сэр щхьэкӀэ итащ[+]. 21Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэм сыхуэмейуэ щыткъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм Торэт хабзэм итхэр зыгъэзащӀэ цӀыхум щыпкъагъэ иӀэу илъытатэмэ, абы щыгъуэ Мэссихь пщӀэншэу лӀауэ хъунт.

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Торэт хабзэм и гъуэгу дрикӀуэн, хьэмэ фӀэщхъуныгъэм и гъуэгу дрикӀуэн?

1Акъылыншэ Галатие цӀыхухэ! Хэт фыдэзыхьэхар! Зэпкърыхауэ фхуэтӀуэтэжакъэ Хьисэ Мэссихь жорым зэрыраӀулӀар? 2Мы зы закъуэр сывгъэщӀэну сыхуейщ: Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр фи гум илъ зэрыхъуар Торэт хабзэм итхэр вгъэзэщӀэным и гъуэгукӀэ, е зэхэфха хъыбарыфӀымкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэным и гъуэгукӀэ[+]? 3Апхуэдизу фыакъылыншэхэ? Къыщывублам щыгъуэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм фыщыгугъащ, иджы цӀыху нэгъэса фызэрыхъуным фи лъэкӀыныгъэкӀэ фыхунэсыну фыхуей? 4Апхуэдиз гугъуехь куэд пщӀэншэу фшэча? Хьэуэ, ар пщӀэншэу щытакъым, пэжкъэ[+]? 5Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэр фигухэм кърелъхьэ, Ӏуэху телъыджэхэри фи деж щелэжь. Апхуэдэу щӀищӀэр Торэт хабзэм итхэр вгъэзэщӀауэ ара, е зэхэфха хъыбарыфӀымкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ зэрыхъуар ара[+]?

6Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*] «Ибрэхьим ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэ хъуати, Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу илъытащ»[+]. 7Аращи, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр Ибрэхьим и бын пэжу зэрыщытыр зэвгъащӀэ. 8Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ[*] хамэ лъэпкъхэм ящыщхэми езымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зэраӀэм щхьэкӀэ, Тхьэм абыхэм щыпкъагъэ яӀэу зэрилъытэнур. Апхуэдэу щыхъукӀэ, Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ,* Тхьэм Ибрэхьим хъыбарыфӀыр къызэрыжриӀар, «Лъэпкъ псоми си нэфӀ ящыхуэнущ уэ уи хьэтыркӀэ», жиӀэурэ[+]. 9Аращи, ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ Ибрэхьим Тхьэм и нэфӀ къызэрыщыхуам хуэдэу, ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псоми абы и нэфӀ къащыхуэнущ.

10Торэт хабзэм итхэр ягъэзащӀэмэ, Тхьэм щыпкъагъэ яӀэу зэрилъытэнум щыгугъ цӀыху псоми Тхьэм и ней къащыхуащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ:[*] «Торэт хабзэм и тхылъым ит псори сыт щыгъуи зымыгъэзащӀэм Тхьэм и ней къыщохуэ»[+]. 11Торэт хабзэм итхэр зэрагъэзащӀэ гъуэгукӀэ Тхьэм дежкӀэ зыми щыпкъагъэ зэримыгъуэтыр нахуэщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*] «ФӀэщхъуныгъэ зэриӀэм щхьэкӀэ Тхьэм дежкӀэ щыпкъагъэ зиӀэр псэунущ»[+]. 12Торэт хабзэм итхэр бгъэзэщӀэным и Ӏуэхур фӀэщхъуныгъэ уиӀэным и Ӏуэхум епхауэ щыткъым, ауэ Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*] «Торэт хабзэм итхэр зыгъэзащӀэр абыкӀэ псэунущ»[+]. 13Ди къуаншагъэм хуэфащэ гугъуехьыр езым зэрызытрилъхьамкӀэ, Торэт хабзэм дызэригъэкъуэнша Ӏуэхур дэ тщхьэщихыжри, ди щхьэхэр къищэхужащ Мэссихь, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*] «Пкъом кӀэралӀыхь дэтхэнэми Тхьэм и ней къыщохуэ». 14Мэссихь ди щхьэхэр къыщӀищэхужар Тхьэм Ибрэхьим къызэригъэгугъа нэфӀ щыхуэныгъэр езы Мэссихь Хьисэ хамэ лъэпкъхэми ялъигъэсын папщӀэщ. Апхуэдэ щыхъукӀэ дэ фӀэщхъуныгъэ зэрыдиӀэм щхьэкӀэ, Тхьэм дызэригъэгугъа и Псэ ЛъапӀэр дигухэм къарилъхьэнущ[+].


Торэт хабзэмрэ Тхьэм дыкъызэригъэгугъамрэ зэрызэхуэмыдэр

15Си къуэшхэ, мы дунейм и Ӏуэхухэр щапхъэ ирехъу: ЦӀыхухэм зэдащта зэгурыӀуэныгъэр ягъэпэжа нэужь, ар игъэкӀуэдын зыми лъэкӀынукъым, абы хигъэхъуэни зыми лъэкӀынукъым. 16Апхуэдэу, Тхьэм Ибрэхьимрэ абы къытехъукӀыну бынымрэ ӀыхьэфӀхэмкӀэ игъэгугъащ. «Уэ къыптехъукӀыну быныр» щыжиӀэкӀэ, зы цӀыху закъуэ къригъэкӀыу Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ.[*] Ар жыхуиӀэр Мэссихьщ. «Уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр», жиӀэу куэд къикӀыу хэткъым[+]. 17Сэ жыхуэсӀэр мыращ: Тхьэм езымрэ Ибрэхьимрэ яку зэгурыӀуэныгъэ дилъхьэу илъэс щиплӀрэ щэщӀрэ дэкӀауэ къежьа Торэт хабзэм а зэгурыӀуэныгъэр игъэкӀуэдын лъэкӀынукъым. Тхьэм Ибрэхьимрэ абы къытехъукӀыну бынымрэ къызэригъэгугъа ӀыхьэфӀри къимыгъэхъун лъэкӀынукъым Торэт хабзэм. 18Тхьэм цӀыхухэм ӀыхьэфӀыр къалъигъэсыныр Торэт хабзэм итхэм я гъэзэщӀэным епхауэ щытмэ, абы щыгъуэ Тхьэм ахэр къызэригъэгугъам ӀыхьэфӀыр епхакъым. Ауэ, ипэжыпӀэкӀэ, Тхьэм къызэригъэгугъам щхьэкӀэщи, аращ и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ а ӀыхьэфӀыр Ибрахьим щӀылъигъэсар[+].

19Торэт хабзэр щӀыщыӀэр сыт абы щыгъуэ? Хабзэм текӀыныр зыхуэдэр цӀыхухэм ягуригъэӀуэн щхьэкӀэ, Тхьэм Торэт хабзэр къаритащ. Ибрэхьим къытехъукӀыну быну[*] Тхьэм къызэригъэгугъар къэкӀуэху, Торэт хабзэм тепщэныгъэ иӀэн хуеящ. Тхьэм Торэт хабзэр мелыӀычхэм яӀэщӀилъхьэри, абыхэми ар лӀыкӀуэ гуэрым[*] ӀэщӀалъхьэжащ[+]. 20Зы фӀэкӀа нэгъуэщӀ щымыӀэмэ, лӀыкӀуэ хуэныкъуэкъым, атӀэ Тхьэр закъуэщ[+].


ПщылӀхэмрэ къуэхэмрэ

21Торэт хабзэр Тхьэм Ибрэхьим къызэригъэгугъа ӀыхьэфӀхэм япэуврэ? Хьэуэ, апхуэдэу хъункӀэ Ӏэмал иӀэкъым. Ауэ цӀыхухэм гъащӀэ яӀэ зыщӀыфын хабзэ щыӀатэмэ, а хабзэмкӀэ Тхьэм дежкӀэ цӀыхухэм щыпкъагъэ яӀэ хъунт. 22Дунейм и цӀыху псори гуэныхьым и ӀэмыщӀэм зэрилъыр Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ.[*] Апхуэдэу щӀэхъуар Хьисэ МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр Тхьэм къызэригъэгугъа ӀыхьэфӀыр фӀэщхъуныгъэ зиӀэ а цӀыхухэм ягъуэтыжын папщӀэщ[+].

23ФӀэщхъуныгъэм и гъуэгур къэмылъэгъуауэ, Торэт хабзэм дызэкӀуэцӀипхауэ, Ӏэпхлъэпх дищӀауэ гъэру диӀыгъащ, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгур къэлъэгъуэху. 24Апхуэдэу фӀэщхъуныгъэ зэрыдиӀэм папщӀэ, Тхьэм щыпкъагъэ диӀэу дилъытэн щхьэкӀэ, Торэт хабзэм Хьисэ Мэссихь деж дишэну, пашэ къытхуэхъуащ[+]. 25Ауэ иджы, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгур къэлъэгъуа нэужь, Торэт хабзэм тепщэныгъэ къытхуиӀэжкъым. 26Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Мэссихь ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зэрывиӀэм папщӀэ, фэ псори Тхьэм фрибынщ[+]. 27Фэ псоми, Мэссихь зи псэм хэлъыну яумэхъахэм, Мэссихь и щэныр фащэ фшӀащ[+]. 28Журтрэ алыджу, пщылӀрэ щхьэхуиту, цӀыхухъурэ цӀыхубзу цӀыхур зэхэгъэж щӀын хуейкъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Мэссихь Хьисэ фи псэм зэрыхэлъым папщӀэ псори зы фыхъуащ[+]. 29Мэссихь фызэрейм щхьэкӀэ Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхухэм фащыщщ. Тхьэм Ибрэхьимрэ абы къытехъукӀа цӀыхухэмрэ къызэригъэгугъа ӀыхьэфӀхэр фэри къыфлъысынущ абы щыгъуэ[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Сэ жыхуэсӀэр мыращ: Адэм и мылъкур къызыхуэнэну къуэр цӀыкӀуху, мылъку псори абы лъысынуми, ар унэӀутым хуэдабзэщ. 2Абы зи нэӀэ тет цӀыхухэмрэ и мылъкур зезыхьэхэмрэ яхуэӀурыщӀэн хуейщ, и адэм игъэува махуэм нэсыху. 3Апхуэдэу, Тхьэм и ӀуэхухэмкӀэ дэри цӀыкӀуу дыщыщытам, мы дунейм теухуауэ цӀыхухэм яӀэ къызэрыгуэкӀ еплъыкӀхэм драпщылӀащ. 4Ауэ пӀалъэр нэса нэужь, Тхьэм езым и Къуэр къигъэкӀуащ. Ар цӀыхубзым къыщӀэхъуащ, Торэт хабзэм и тепщэныгъэм щӀэтащ[+]. 5Тхьэм ар къыщӀигъэкӀуар абы Торэт хабзэм и тепщэныгъэм щӀэтхэр къыщӀишыжу, я щхьэхэр ищэхужын папщӀэщ, Тхьэм дэ псори и бын хуэдэу дилъытэн щхьэкӀэ[+]. 6Тхьэм фызэрибыным щхьэкӀэ абы и Къуэм и Псэ ЛъапӀэу «Аббэ,[*] ди Адэ!» жызыӀэу фи гум кърилъхьащ. 7Аращи, уэ уунэӀутыжкъым, атӀэ къуэ ухъуащ. Къуэ узэрыхъуам щхьэкӀэ Тхьэм и бынхэм ӀыхьэфӀу къалъигъэсыр уэри къыплъигъэсынущ.


Галатие цӀыхухэм Паул зэрахуэгузавэр

8БлэкӀа зэманым Тхьэр фымыщӀэу фыщыщытам, тхьэкӀэ зэджэ тхьэ нэпцхэм фахуэлэжьащ. 9Ауэ иджы Тхьэр фщӀэ хъуауэ, е Тхьэм фыкъищӀауэ жысӀэмэ, нэхъыфӀкъэ, лъэкӀыныгъэ зимыӀэ а еплъыкӀэ мыхьэнэншэхэм захуэвгъэзэжыну фыщӀыхуейр сыт? Абыхэм аргуэру пщылӀ фахуэхъужыну фыхуей[+]? 10Хэха махуэри, мазэри, зэманри, илъэсри вгъэлъапӀэ[+]. 11Фэр щхьэкӀэ согузавэ, сэ гугъу пщӀэнщэу зывдезмыгъэхьауэ пӀэрэ фэ[+]?

12СыныволъэӀу, си къуэшхэ, сэ схуэдэ фыхъу, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэри фэ хуэдэ сыхъуащ. Фэ мыхъумыщӀагъэ къызэфщӀакъым. 13ЗэрыфщӀэщи, Тхьэм и хъыбарыфӀыр япэ дыдэ къыщӀыфхуэсӀуэтар сызэрысымэджар арщ[+]. 14Си сыщысымаджэм гугъу фыкъыздехьами, нэмыплъ къызэфтакъым икӀи Ӏумпэми сыфщӀакъым, Тхьэм сримелыӀыч хуэдэ, е сы-Мэссихь Хьисэ хуэдэ фыкъысхущытащ[+]. 15Куэду фыкъысщыгуфӀыкӀащ. ФлъэкӀыну щытатэмэ, фи нэхэр къифтхъыу къызэфтыным хуэдэт – абы щыхьэт сытохъуэ. 16НтӀэ, щыпкъагъэр зэрывжесӀам щхьэкӀэ, сэ фи бий сыхъуа сэ?

17А цӀыхухэр[*] фэ къывогугъу, ауэ абыхэм я мурадыр фӀыкъым. Ахэр дэ фыдбгъэдашыным хущӀокъу, фэ езыхэм фызрагъэгугъун щхьэкӀэ. 18Мурадыр фӀымэ, зыр зым егугъуныр сыт щыгъуи фӀыщ, сэ фи деж сыщыщыӀэ къудейм и мызакъуэу. 19Си бынхэ, лъхугъэм гугъу иригъэхь цӀыхубз сыхуэдэщ фэр щхьэкӀэ, Мэссихь фи псэм щыщ хъуху. 20Фи деж иджы сыщыӀатэмэ, си макъыр макъ щабэкӀэ сщӀыну сыхуейт. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэр щхьэкӀэ жысӀэнур сщӀэркъым.


Хьэджэррэ Сарэрэ

21КъызжефӀэ, фэ, Торэт хабзэм и тепщэныгъэм щӀэтыну хуейхэм, Торэт хабзэм итхэр зэхэфщӀыкӀыркъэ? 22Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ Ибрэхьим къуитӀ зэриӀар, зыр и унэӀут цӀыхубзым,[*] адрейр щхьэгъусэ щхьэхуитым[*] къилъхуауэ[+]. 23УнэӀут цӀыхубзым и къуэр сабий къызэралъху щӀыкӀэм хуэдэу къалъхуащ, ауэ и щхьэгъусэм и къуэр Тхьэм Ибрэхьим къызэригъэгугъам щхьэкӀэ къалъхуащ[+].

24А Ӏуэхум мыхьэнэ щэху хэлъщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а цӀыхубзитӀыр зэгурыӀуэныгъитӀым хуэбгъэдэн плъэкӀынущи. УнэӀут цӀыхубзу Хьэджэр зи цӀэр Тхьэм езымрэ Мусэ бегъымбарымрэ яку Синай бгым щыдилъхьа зэгурыӀуэныгъэм хуэдэщ. А цӀыхубзым къыщӀэхъуахэр пщылӀт. 25Хьэджэр Аравие хэкум щыӀэ Синай бгым хуэбгъэдэн плъэкӀынущ. А цӀыхубзыр иджырей Ерусалими хуэдэщ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Ерусалимрэ абы дэс цӀыхухэмрэ пщылӀыпӀэм итщ. 26Ауэ уафэм щыӀэ Ерусалим щхьэхуитщ. Ар дэ псоми анэ къытхуохъу[+]. 27Тхьэм и псалъэ тхахэм мыпхуэдэу хэтщ:[*]

«ГуфӀэ, уэ, сабий къызыхэмыкӀ,
сабий къызыщӀэмыхъуа цӀыхубз.
Уэ, лъхуэным гугъу иримыгъэхьар,
Уи макъ зебгъэӀэтауэ гуфӀэ.
Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ лӀы зиӀэм нэхърэ,
лӀым иригъэкӀыжа цӀыхубзым
иӀэ сабийхэр нэхъ куэдщ».

28Ди къуэшхэ, Тхьэм Ибрэхьим къызэригъэгугъам щхьэкӀэ, Исхьэкъ Ибрэхьим и бын зэрыхъуам хуэдабзэу, дэри Тхьэм и бын дыхъуащ[+]. 29Хьэджэр зи цӀэ унэӀут цӀыхубзымкӀэ Ибрэхьим къыщӀэхъуа къуэм, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Ибрэхьим къызэригъэгугъам тету абы къыхуалъхуа[*] къуэм а зэманым гугъуехь иригъэшэчащ. Иджыри апхуэдэщ[+]. 30Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтыр[*] сыт? «Мы унэӀут цӀыхубзымрэ абы и къуэмрэ зыбгъэдэгъэкӀыж, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щхьэгъусэ щхьэхуитым и къуэм къыхуэнэж мылъкумкӀэ унэӀут цӀыхубзым и къуэм Ӏыхьэ лъысынукъым»[+]. 31Аращи, си къуэшхэ, унэӀут цӀыхубзым дрибынкъым, атӀэ щхьэгъусэ щхьэхуитым дрибынщ.

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мэссихь щхьэхуитыныгъэ къызэрыдитар

1Аращи, Мэссихь къывита щхьэхуитыныгъэм быдэу фытет, пщылӀыгъэм и бжьыр цӀыхухэм аргуэру зытревмыгъэлъхьэж[+].

2Сэ, Паул, нывжесӀэм федаӀуэ, цӀыхухэм сунэт зевгъэщӀмэ, Мэссихь и фӀагъ къывэкӀынукъым[+]. 3Иджыри щыхьэт сохъу, сунэт зезыгъэщӀ дэтхэнэми Торэт хабзэм ит псори игъэзэщӀэн хуейщ[+]. 4Фэ Торэт хабзэм итхэр вгъэзащӀэмэ, Тхьэм щыпкъагъэ фиӀэу филъытэн фи гугъэжурэ, Мэссихь фыбгъэдэкӀащ. Тхьэм и нэфӀи къыфлъэӀэсыжыркъым[+]. 5Дэ фӀэщхъуныгъэ зэрыдиӀэм щхьэкӀэ Тхьэм щыпкъагъэ диӀэу дызэрилъытэнум дыщогугъэ. Апхуэдэу зэрыхъунум Тхьэм и Псэ ЛъапӀэми дыщегъэгугъ[+]. 6Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Мэссихь Хьисэ ди псэм щыщмэ, сунэт дащӀауэ щытми щымытми, аракъым Ӏуэхур зытетыр. Ӏуэхур зытетыр ди фӀэщхъуныгъэм фӀылъагъуныгъэ къызэрыхэкӀыр арщ[+].

7Гъуэгу захуэм хъарзынэу фрикӀуэрт. Щыпкъагъэм фримыгъэдаӀуэу, хэт фэ къыфпэрыуар[+]? 8Апхуэдэу фэзыгъэщӀар зи бынхэм ящыщ фыхъуну фыкъыхуезыджа Тхьэр аркъым. 9«Пщагъэ мащӀэми тхьэв псор егъэтэдж»[+]. 10Зиусхьэныр ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, Ӏуэхухэр сэ зэрызэхэсщӀыкӀым хуэдэу, фэри зэхэфщӀыкӀынкӀэ сыфщогугъ. Хэтуи щрет, фызыгъэгулэзым и къуаншагъэм пэкӀур игъуэтыжынущ[+]. 11Си къуэшхэ, цӀыхухэр сунэт ящӀауэ щытын хуейуэ иджы яжесӀамэ (сэ жысӀауэ жаӀэу, цӀыхухэм пцӀы къызэрыстралъхьэм хуэдэу), сыт цӀыхухэм гугъу иджыри сыщӀрагъэхьыр? ЦӀыхухэр сунэт ящӀауэ щытын хуейуэ яжесӀатэмэ, абы щыгъуэ Хьисэ жорым зэрыкӀэрылӀыхьам и хъыбарым цӀыхухэм я гу иримыхьын гуэри къыхэнэнтэкъым[+]. 12Фызыгъэгулэзхэр лъэныкъуэ ирагъэзакӀэщэрэт!

13Си къуэшхэ, щхьэхуитыныгъэ фиӀэну Тхьэм фыкъыхуриджащ. Ауэ щхьэхуитыныгъэр фи гуэныхьыщӀэ щэныжьыр зыщӀэхъуэпс Ӏейр фщӀэнымкӀэ лъабжьэ иремыхъу. Зыр зым фӀылъагъуныгъэкӀэ ӀуэхутхьэбзащӀэ хурехъу[+]. 14Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Торэт хабзэм ит псори мы зы унафэ закъуэм[*] къеубыд: «Уэ уи щхьэр фӀыуэ зэрыплъагъум хуэдэу, уи гъунэгъури фӀыуэ лъагъу»[+]. 15Ауэ зэпымыууэ фызэдзэгъуу икӀи фызэрышхыу щытмэ, зыр зым зэримыгъэкӀуэдыным фыхуэсакъ.


Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къыбгъэдэкӀ фӀыхэмрэ цӀыхум и гуэныхьыщӀэ щэныжьым къыхэкӀ Ӏейхэмрэ

16Аращи, нывжызоӀэ: Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къызэриущийм тету фыпсэу. Фи гуэныхьыщӀэ щэныжьыр зыщӀэхъуэпсым фыдишэхынукъым абы щыгъуэ[+]. 17ЦӀыхум и гуэныхьыщӀэ щэныжьыр зыхуейр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зыхуейм поув. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зыхуейри цӀыхум и гуэныхьыщӀэ щэныжьыр зыхуейм поув. Фызыхуейр фымыщӀэфыну ахэр зэпоув[+]. 18Ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм фызэриущийм тету фыпсэумэ, Торэт хабзэм и тепщэныгъэм фыщӀэтыжынукъым[+].

19ЦӀыхум и гуэныхьыщӀэ щэныжьым къыхэкӀ Ӏейхэр нахуэщ. Мыхэращ: Зинэ щӀэныр, гуфӀеягъэр, мыхъумыщӀэ псэукӀэр;[+] 20тхьэ нэпцӀхэр гъэлъэпӀэныр, удыгъэ зехьэныр, зэбииныр, зэщыхьэныр, фыгъуэныр, губжьыныр, цӀыхум езым фӀэкӀа зыри фӀыуэ имылъагъуныр, зэгурымыӀуэныр, гуп-гупу зэхэкӀыныр,[+] 21зым зыр илъагъу мыхъуныр, цӀыху укӀыныр; удэфэныр, щхьэрутӀыпщу ефэ-ешхэ щӀыныр, апхуэдэ нэгъуэщӀ Ӏуэхухэри. Нэхъапэм нызэрывжесӀам хуэдэу иджыри нывжызоӀэ, апхуэдэ икӀагъэхэр зылэжьхэм Тхьэм и ТепщэныгъэшхуэмкӀэ Ӏыхьэ къалъысынукъым[+].

22Ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къыбгъэдэкӀ фӀыхэр мыращ: ФӀылъагъуныгъэр, гуфӀэгъуэр, гузэгъэгъуэр, шыӀэныгъэр, фӀыгъуэр, гущӀэгъуныгъэр, фӀэщхъуныгъэр,[+] 23гущабагъэр, зышыӀэныгъэр. Мы Ӏуэхухэм къапэув хабзэ щыӀэкъым[+]. 24Мэссихь зи псэм щыщ цӀыхухэм я гуэныхьыщӀэ щэныжьри, фӀыуэ ялъэгъуа бзаджагъэхэри, я хъуэпсэныгъэ мыхъумыщӀэхэри, зыщӀэхъуэпса Ӏейхэри жорым ираӀулӀащ[+]. 25Тхьэм и Псэ ЛъапӀэращ гъащӀэ къыдэзытар, абы дызэриущийм тету дыпсэун хуейщ. 26ДыкъызыфӀэщӀыжу, дызэрыгъэгубжьу икӀи зыр зым дефыгъуэу дыщывмыгъэт[+].

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Зым и хьэлъэ адрейм дреӀэт

1Ди къуэшхэ, цӀыху гуэрым гуэныхь ищӀэмэ, фэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зи гум илъхэм, гущабагъэкӀэ ар гъуэгу захуэм тевгъэхьэж. Гуэныхь щӀэным зэрызыдевмыгъэхьэхыным фыхуэсакъ[+]. 2Зым и хьэлъэр адрейм дреӀэт. Апхуэдэу хъумэ, Мэссихь и унафэр вгъэзэщӀауэ арщ[+]. 3Зыгуэрым, цӀыкӀу пэтрэ, ину зилъытэжмэ, езым и щхьэрщ къигъэпцӀэжыр[+]. 4Езым и Ӏуэхур зыхуэдэр хэти ирегъэунэхуж. А Ӏуэхур фӀымэ, нэгъуэщӀ цӀыхум и Ӏуэхум емыплъу, езым и Ӏуэхур зытетым ирипэгэн лъэкӀынущ, 5хэти и хьэлъэр езым и пщэм дэлъщи[+].

6Тхьэм и псалъэхэр зэзыгъащӀэр фӀыуэ иӀэ псоми щыщкӀэ езыгъащӀэм дрегуашэ[+].

7ЗыкъэвмыгъэпцӀэж. Тхьэм фэ зыкъывигъэгъэпцӀэнукъым. ЦӀыхум хьэсэм трисэр къытрихыжынущ[+]. 8И гуэныхьыщӀэ щэныжьым и хьэсэм тезысэ цӀыхум кӀуэдыныгъэр игъуэтыжынущ. Ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и хьэсэм тезысэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ игъуэтынущ[+]. 9ФӀы щӀэным сыт щыгъуи дыхэвгъэт демыщу. ФӀы щӀэным демыщэу дыхущӀэкъумэ, и чэзу къыщысым деж, фӀыгъуэ дгъуэтынущ[+]. 10Аращи, Ӏэмал дгъуэтыху къэс цӀыху псоми фӀы яхуэдвгъащӀэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я унагъуэм щыщхэр арщ псом япэу фӀы зыхуэтщӀэн хуейр[+].


Галатие цӀыхухэм иужьрей Ӏуэхуу Паул ягуригъаӀуэхэмрэ Тхьэм щӀыхь зэрыхуищӀымрэ

11Флъагъурэ сэ си ӀэкӀэ ныфхуэстха къомыр![+]

12Дунейм и цӀыхухэм я щытхъум хуейхэращ сунэт зевгъэщӀын хуейуэ фыхэзыгъэзыхьхэр. Апхуэдэу щӀащӀ закъуэр Мэссихь и жорым щхьэкӀэ езыхэм гугъуехь зрамыгъэшэчыну арщ. 13Сунэт ящӀа дыдэхэми Торэт хабзэм итхэр ягъэзащӀэркъым, ауэ сунэт фащӀыну и ужь итщ, сунэт фызэращӀамкӀэ зыщытхъужын щхьэкӀэ. 14Сэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и жорым фӀэкӀа нэгъуэщӀым сыщытхъуну сыхуейкъым. Хьисэ жорым зэрыкӀэрылӀыхьам щхьэкӀэ, мы дунейм и Ӏуэхухэм пщӀэ зыри ямыӀэжу, сэ си дежкӀэ ахэр жорым ираӀулӀам хуэдэщ, сэри мы дунейм и Ӏуэхухэм я дежкӀэ цӀыхухэм жорым ираӀулӀам сыхуэдэщ[+]. 15Сунэт дащӀауэ щытми щымытми, аракъым Ӏуэхур зытетыр. Ӏуэхур зытетыр щӀэрыщӀэу къалъхужауэ дыхъуныр арщ[+]. 16Мы унафэм тет цӀыху псоми Тхьэм и израил цӀыхухэми Тхьэм гузэгъэгъуэ къарырет, гущӀэгъуи къахурещӀ[+].

17ИкӀэм-икӀэжым, зыми сремыгъэгузавэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ уӀэгъэ дыркъуэхэр сэ си пкъым щӀытелъыр Мэссихь сызэрыхуэлажьэр арщ.

18Ди къуэшхэ, ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и нэфӀ фигухэм къащрехуэ. Ӏэмин.

### Ефес

#### Ефес

Ефес


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀЭЩХЪУНЫГЪЭ ЯӀЭУ ЕФЕС КЪАЛЭМ ДЭСХЭМ АПОСТОЛ ПАУЛ ЯХУИТХА ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Паулщ. Тхьэм фӀэигъуэти, Мэссихь Хьисэ и апостол сыхъуащ. Фэ, Ефес къалэм[*] дэсу, Тхьэм и цӀыху лъапӀэу, Мэссихь Хьисэ зи псэм щыщу, абы хуэпэжхэм, мы тхылъыр ныфхузотх.

2Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыфлърес.


Мэссихь ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ Тхьэм и нэфӀ къызэрытщыхуэр

3Тхьэуэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и Адэрщ щӀыхьышхуэр зейр. Мэссихь ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, уафэм къикӀыу, гурэ псэкӀэ Тхьэм и нэфӀ лъэныкъуэ псомкӀэ къытщыхуащ[+]. 4Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм дунейр иухуэн и пэ, Мэссихь ди псэм зэрыхэлъым щхьэкӀэ езым и бынхэм ящыщ дыхъуну дыкъыхихащ, ди гур къабзэу, къуаншагъэ лъэпкъ дбгъэдэмылъу, фӀылъагъуныгъэ ди гум илъу, езым и пащхьэм дыщыпсэун папщӀэ[+]. 5Хьисэ Мэссихь къыпкъырыкӀыу Тхьэм езым и бынхэм хуэдэу дищтэну куэд щӀауэ иухащ, игъуэу зэрилъытамрэ и мурадымрэ тету[+]. 6Апхуэдэу щӀищӀар и щӀыхьышхуэм тету и нэфӀ къызэрытщыхуам щхьэкӀэ дэ езым щӀыхь хуэтщӀын папщӀэщ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ езым и Къуэу фӀыуэ илъагъум къыпкъырыкӀыу Тхьэм и нэфӀ куэду къытщыхуащ. 7Мэссихь и лъыуэ жорым щыщӀэкӀамкӀэ ди щхьэхэр ищэхужащ, ди гуэныхьхэри къытхуигъэгъуащ, Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэшхуэм тету[+]. 8АкъылыфӀагъэ псоми гурыӀуэныгъэ псоми щӀыгъуу, Тхьэм а нэфӀ щыхуэныгъэшхуэр къытлъигъэсащ. 9Тхьэм и мурад щэхуу Мэссихь иригъэгъэзэщӀэну иухар игъуэу зэрилъытам тету дэ къыдгуригъэӀуащ[+]. 10Тхьэм и мураду игъуэ къыщыскӀэ игъэзэщӀэнур уафэми щӀылъэми щыӀэ псори зы ищӀурэ Мэссихь и тепщэныгъэм щӀигъэувэну аращ[+].

11Мэссихь ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ Тхьэм дэри ӀыхьэфӀыр къытлъигъэсащ. Тхьэм иуха мурадым тету а ӀыхьэфӀыр къытлъысыну куэд щӀауэ игъэуващ. Езыращ и мурадымрэ зыхуеймрэ тету Ӏуэху псори зыгъэзащӀэр. 12Тхьэм апхуэдэу щӀищӀар дэ, Мэссихь щыгугъыу япэ пэплъэхэм, Тхьэм и щӀыхьышхуэм фӀыщӀэ хуэтщӀын щхьэкӀэщ. 13Фэ фи псэми Мэссихь щыщ хъуащ. Мэссихь фи псэм щыщ щыхъуар щыпкъагъэм теухуа хъыбару, фымыкӀуэду фыкъезыгъэл хъыбарыфӀыр щызэхэфхам щыгъуэщ. МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ щыхъум, Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэу дыкъызэригъэгугъар мыхъурым хуэдэу фи гум кърилъхьащ[+]. 14Дэ, Тхьэм и цӀыхухэм, ди щхьэхэр ищэхужыху, ӀыхьэфӀыр къызэрытлъигъэсымкӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр ди сакъылэтщ,[*] Тхьэм и щӀыхьышхуэм фӀыщӀэ хуэтщӀын щхьэкӀэ.


Паул Тхьэм зэрелъэӀур

15Аращи, Зиусхьэн ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэу фиӀэмрэ Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэмкӀэ фӀылъагъуныгъэу фиӀэмрэ я хъыбар щызэхэсхам къыщыщӀэдзауэ,[+] 16Тхьэм сыщелъэӀукӀэ, фи гугъу сощӀ икӀи фэр щхьэкӀэ зэпымыууэ абы щӀыхь хузощӀ. 17Ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и Тхьэуэ щӀыхьышхуэ зиӀэ Адэ лъапӀэм сызэрелъэӀур, фэ ар нэхъыфӀу фщӀэн щхьэкӀэ, езым и Псэ ЛъапӀэр фигу кърилъхьэныр арщ. Езым и Псэ ЛъапӀэр арщ акъылыфӀагъэ диӀэ зыщӀри Тхьэр зыхуэдэр къытхуэзыгъэнахуэри. 18Фэ фи гур къигъэплъэжынуи Тхьэм солъэӀу. Апхуэдэу сыщӀелъэӀур Тхьэм фыкъызыхуриджа гугъэр фщӀэн щхьэкӀэщ. ИтӀани езым и цӀыху лъапӀэхэм драгъусэу щӀыхьышхуэ зиӀэ Ӏыхьэшхуэу Тхьэм къытлъигъэсри фщӀэн щхьэкӀэщ сыщӀелъэӀур[+]. 19Абы нэмыщӀу сыщӀелъэӀур, дэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм, ди псэм хэлъу, Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэу гъунэ зимыӀэри фщӀэн щхьэкӀэщ. 20А лъэкӀыныгъэшхуэр зыхуэдэр Тхьэм Мэссихь лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжу, уафэм дришеижауэ ижьырабгъумкӀэ зэрызыбгъэдигъэтӀысхьа лъэкӀыныгъэшхуэр арщ[+]. 21Ӏэтащхьэхэми, тепщэныгъэ зиӀэ псоми, лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэ псоми, пашэ псоми, мы дунейм и мызакъуэу, къэкӀуэну дунейми зи цӀэ къыщыраӀуэ псоми Тхьэм Мэссихь япщ ищӀащ[+]. 22ЩыӀэ псори Мэссихь и лъэгу щӀигъэувэри, псоми я щхьэу икӀи члисэ зэхуэсым и щхьэу щытыну Тхьэм ар игъэуващ[+]. 23Члисэ зэхуэсыр Мэссихь и пкъым хуэдэщ. ДэнэкӀи щыӀэ псори нэгъэса зыщӀ Мэссихь члисэ зэхуэсым нэгъэсауэ хэлъщ[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мэссихь ди псэм щыщ зэрыхъуам щхьэкӀэ щӀэрыщӀэу дыкъалъхужащ

1Фи бзаджагъэмрэ фи гуэныхьхэмрэ къахэкӀкӀэ, лӀахэм хуэдэу фыщытащ[+]. 2А Ӏуэхухэм я гъуэгум фрикӀуэрт. Мы дунейм и хабзэжь Ӏейм фытету, жьым тепщэныгъэ щызиӀэ Ӏэтащхьэу, жин бзаджэу[*] Тхьэм емыдаӀуэхэм я псэм хэлэжьыхьыр зэрыхуейм тету фыпсэуащ[+]. 3Дэ псори а цӀыхухэм дахэту, ди гуэныхьыщӀэ щэныжьыр зыщӀэхъуэпсу щыта Ӏуэху мыхъумыщӀэхэм тету дыпсэуащ. Ди гуэныхьыщӀэ щэныжьымрэ ди гупсысэхэмрэ зыщӀэхъуэпсу щытар дгъэзащӀэу щытащ. Ди щэныжьым уеплъмэ, нэгъуэщӀ цӀыхухэми хуэдэу, дэри Тхьэм и губжьым и тепщэныгъэм дыщӀэтащ[+]. 4-5Дэ тщӀа гуэныхьхэм къахэкӀкӀэ, лӀахэм хуэдэу дыщыта пэтми, гущӀэгъушхуэ зиӀэ Тхьэм къытхуиӀэ фӀылъагъуныгъэшхуэм щхьэкӀэ Мэссихь дригъусэу дыкъигъэпсэужащ. Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ дыкъригъэлащ дымыкӀуэду[+][+]. 6Мэссихь ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ абы дригъусэу Тхьэм дыкъигъэтэджыжащ, абы дригъусэуи уафэм хэщӀапӀэ къыщыдитащ[+]. 7Тхьэм апхуэдэу щӀищӀар Мэссихь Хьисэ къытхуригъэщӀа фӀыгъуэмкӀэ езым и нэфӀ щыхуэныгъэшхуэу гъунэ зимыӀэр къэкӀуэну лъэхъэнэхэм я цӀыхухэми яригъэлъагъун щхьэкӀэщ. 8Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ фыкъригъэлащ фымыкӀуэду, фӀэщхъуныгъэ фиӀэ зэрыхъуам щхьэкӀэ. Ар къызпкърыкӀар фэракъым, ар Тхьэм и тыгъэщ[+]. 9Дэ фӀы зэрытщӀаракъым дымыкӀуэду Тхьэм дыкъыщӀригъэлыр. Ар зы цӀыхум и напщӀэ тримылъхьэн щхьэкӀэ, Тхьэм а Ӏуэхур апхуэдэу игъэпсащ[+]. 10Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ иджы дызэрыщытым хуэдэу дызыщӀар Тхьэращ. Мэссихь ди псэм щыщыну Тхьэм дыкъигъэщӀащ, Тхьэм къытхуигъэхьэзыра ӀуэхуфӀхэр длэжьын щхьэкӀэ[+].


МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр зы лъэпкъ зэрыхъур

11Аращи, фэ, хамэ лъэпкъыу къалъхуахэр, фыкъэдаӀуэ. Сунэт ящӀахэр (сунэт ӀэкӀэ ящӀахэращ жыхуэсӀэхэр) фэ, «сунэт ямыщӀакӀэ» зэджэхэм, мыр фи гум къэвгъэкӀыжын хуейщ:[+] 12Пасэ зэманым Мэссихь фи псэм щымыщу фыпсэуащ. Израил лъэпкъым фыщымыщу, Тхьэм а лъэпкъыр къызэригъэгугъа Ӏуэхухэм тещӀыхьа зэгурыӀуэныгъэхэмкӀэ[*] Ӏыхьэ фимыӀэу хамэу фыщытащ. Гугъэ фимыӀэу, Тхьэр фымыщӀэу мы дунейм фытетащ[+]. 13Ауэ иджы, Мэссихь фи псэм щыщ зэрыхъуам щхьэкӀэ, фэ, зэгуэрым Тхьэм пэжыжьэу щыта цӀыхухэр, Мэссихь и лъыуэ жорым щыщӀэкӀамкӀэ Тхьэм гъунэгъу фыхуэхъуащ[+].

14Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ езы Мэссихьщ дызэзыгъэкӀужар. Езыращ а тӀур[*] зы зыщӀари, абыхэм яку дэлъа зэбииныгъэм и блыныр ипкъкӀэ къэзыгъэуари[+]. 15Унафэхэмрэ хабзэхэмрэ зэрыт Торэт хабзэр лъэныкъуэ иригъэзащ абы. Мэссихь апхуэдэу щӀищӀар, цӀыхухэр зэригъэкӀужкӀэрэ, а лъэпкъитӀыр зы лъэпкъыщӀэ игъэхъун папщӀэщ[+]. 16Зэбииныри жорым щигъэкӀуэду, а тӀур зыпкъ хъуауэ, жорым зэрыкӀэрылӀыхьам щхьэкӀэ, ахэр Тхьэм иригъэкӀужын папщӀэщ Мэссихь апхуэдэу щӀищӀар[+]. 17Мэссихь къакӀуэри, фэ, Тхьэм пэжыжьэу щыта цӀыхухэми, абы и гъунэгъуу щыта цӀыхухэми, зэкӀужыныгъэм и хъыбарыр къывигъэщӀащ. 18Мэссихь илэжьа Ӏуэхум щхьэкӀэ, а зы Псэ ЛъапӀэр ди псэм хэлъурэ, тӀури Адэ лъапӀэм и гъунэгъу дыхъун тлъэкӀынущ дэ.

19Аращи, хамэу икӀи хэхэсу фыщытыжкъым, Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм фыхилъытащ, Тхьэм и унагъуэм щыщи фыхъуащ[+]. 20Апостолхэмрэ бегъымбархэмрэ[*] ягъэува лъабжьэм фытетщ. Езы Мэссихь Хьисэращ унэр зэтезыӀыгъ лъабжьэ мывэ нэхъыщхьэр[+]. 21Зиусхьэн Хьисэщ унэ псори зэтезыгъэувэр, езыр а унэм зэрисым щхьэкӀэ, Тхьэм и унэшхуэ лъапӀэ хъуну зеӀэт[+]. 22Фэ Мэссихь фи псэм щыщщи, мывэхэм фахуэдэу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зэрыс унэм Мэссихь фэри фыхегъэувэ[+].

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хамэ лъэпкъхэм яхуилэжьа Ӏуэхум Паул зэрытепсэлъыхьыр

1Абы щхьэкӀэ сэ, Паул, Мэссихь Хьисэ сыхуэлажьэурэ, фэ хамэ лъэпкъхэм[*] хъыбарыфӀыр зэрывэзгъащӀэм щхьэкӀэ лъэхъуэщым сыщӀадзауэ сыщӀэсщ[+].

2Тхьэм и нэфӀ къысщыхуэри, Ӏуэху фхуэсщӀэну си пщэм къызэрыдилъхьам и хъыбарыр зэхэфхауэ щытын хуейщ[+]. 3Тхьэм и мурад щэхур къысхуигъэнахуэри сигъэщӀащ, кӀэщӀу нызэрыфхуэстхам хуэдэу[+]. 4Мы тхылъым фыщеджэкӀэ, Мэссихь теухуа щэхур зэрэзэхэсщӀыкӀым гу лъыфтэнущ. 5А щэхур Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм апостол лъапӀэхэмрэ бегъымбар лъапӀэхэмрэ[*] мы зэманым зэрахуигъэнэхуам хуэдэу, цӀыхухэм я япэрей щӀэблэхэм Тхьэм яригъэщӀэгъакъым. 6А щэхур мыращ: Мэссихь Хьисэ хамэ лъэпкъхэм я псэм щыщ хъууэ хъыбарыфӀыр зэращтам щхьэкӀэ, Тхьэм израил лъэпкъым къалъигъэс ӀыхьэфӀыр абыхэми къалъегъэс; а лъэпкъхэри израилхэм ящӀыгъуу зы пкъым щыщщ, Тхьэм израил лъэпкъыр къызэригъэгугъа ӀуэхуфӀхэм абыхэми я Ӏыхьэ хэлъщ[+].

7Тхьэм къысхилъхьа лъэкӀыныгъэм тету, мы Ӏуэхур згъэзэщӀэну абы и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ саугъэту къызэрызитри, мы хъыбарыфӀым сыхуэлэжьэну сигъэуващ[+]. 8Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм нэхърэ сынэхъ цӀыкӀуми, Тхьэм и нэфӀ къысщыхури, мы Ӏуэхур си пщэм къыдилъхьащ: Мэссихь хэлъ къулеигъэшхуэу зыми имыгъэунэхуфынум и хъыбарыр хамэ лъэпкъхэм езгъэщӀэнуи,[+] 9Тхьэм и мурад щэхур цӀыху псоми наӀуэ яхуэсщӀынуи арщ. БлэкӀа лъэхъэнэхэм къыщыщӀэдзауэ, а мурад щэхур Тхьэуэ псори къэзыгъэщӀам цӀыхухэм яригъэщӀауэ щытакъым[+]. 10Тхьэм апхуэдэу щӀищӀар члисэ зэхуэсым и хьэтыркӀэ и акъылыфӀагъэ зэмылӀэужьыгъуэм и хъыбарыр уафэм щыӀэ Ӏэтащхьэхэми, тепщэныгъэ зиӀэхэми иджырей зэманым яригъэщӀэн щхьэкӀэщ[+]. 11Тхьэм а Ӏуэхур игъэзэщӀащ, Мэссихь Хьисэу ди Зиусхьэным иригъэгъэзэщӀа зэи мыкӀуэдыжын мурадым тету. 12Мэссихь ди псэм щыщу, езымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зэрыдиӀэм щхьэкӀэ, дыгушхуэурэ икӀи езым дыщыгугъыурэ, Тхьэм и гъунэгъу дыхъун тлъэкӀынущ[+]. 13Аращи, си фӀагъ фэзгъэкӀыурэ, гугъуехь зэрысшэчым щхьэкӀэ фи гур фымыгъэныкъуэну сыныволъэӀу. Сэ сшэч а гугъуехьым фэркӀэ фӀы хэлъщ[+].


ФӀэщхъуныгъэ яӀэу Ефес къалэм дэсхэм Паул Тхьэм зэрахуелъэӀур

14Аращи, ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и Адэм и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу соувэ. 15Езыращ Адэ лъапӀэу уафэми щӀылъэми щыӀэ унагъуэ псоми я цӀэр къызытекӀыр. 16Тхьэм и щӀыхьышхуэм тету, езым и Псэ ЛъапӀэмкӀэ фигухэр лъэкӀыныгъэкӀэ игъэбыдэну солъэӀу,[+] 17ар фи фӀэщ зэрыхъуамкӀэ Мэссихь фи псэм щыщын щхьэкӀэ[+]. 18Фи лъабжьэхэр фӀылъагъуныгъэм тещӀыхьауэ икӀи фэ абы фытету, Тхьэм и цӀыху лъапӀэ псоми фрагъусэу, Мэссихь и фӀылъагъуныгъэм и бгъуагъри, и кӀыхьагъри, и кууагъри, и лъагагъри къывгурыӀуэн флъэкӀыну Тхьэм солъэӀу. 19А фӀылъагъуныгъэу щӀэныгъэ псоми къамыубыдыфынур фщӀэн ирехъу, Тхьэм и хьэл-щэн псори фхэлъын щхьэкӀэ[+].

20ЩӀыхьышхуэр зейр Тхьэращ. Тхьэм къытхилъхьа лъэкӀыныгъэмкӀэ Ӏуэхуу дызэрелъэӀуфынухэмрэ дызэгупсысыфынухэмрэ нэхърэ егъэлеяуэ нэхъыбэж ищӀыфынущ абы[+]. 21Дэ, Мэссихь Хьисэ зи псэм хэлъу, члисэ зэхуэсым щыщхэм, мыкӀуэдыжын лъэхъэнэу къэкӀуэнухэмкӀи щӀэблэ къэхъунухэмкӀи Тхьэм щӀыхьышхуэр хуэдвгъэщӀ. Ӏэмин[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Зыпкъ закъуэм дыхуэдэщ

1Сэ, Зиусхьэным сызэрыхуэлажьэм щхьэкӀэ, лъэхъуэщым сыщӀадзауэ сыщӀэсу сыныволъэӀу: Тхьэм фыкъызыхуриджа псэукӀэм хуэфащэу фыпсэу[+]. 2Фымыпагэ, гущабагъэри шыӀэныгъэри фи гум ивгъэлъ, фӀылъагъуныгъэкӀэ зым зыр ирешыӀэ[+]. 3Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм зэакъылыгъу фищӀащи, ар зэрыфхъумэным фызэзыпх зэгурыӀуэныгъэмкӀэ фыхущӀэкъу[+]. 4Зы пкъым дыщыщыщщ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэри зыщ, дызыщыгугъыу дызыпэплъэ Ӏуэхуу Тхьэм дыкъызыхуриджари зыщ[+]. 5Зиусхьэныр зыщ, фӀэщхъуныгъэри зыщ, дыщӀаумэхъри зыщ[+]. 6Тхьэуэ цӀыху псоми я Адэ лъапӀэри зыщ. Абы цӀыху псоми тепщэныгъэ яхуиӀэщ, къэхъугъэ псоми Ӏуэху зыхурегъэлэжь, ар псоми ди псэм щыщщ[+].

7Дэ тщыщ дэтхэнэми Мэссихь и нэфӀ къыщыхуащ, хэти тыгъэ къритыну зэрыхуигъэфэщам теухуауэ[+]. 8Аращ Тхьэм и псалъэ тхахэм щӀахэтыр:

«ИщхьэмкӀэ щыдэкӀуеижым,
Ӏэхъулъэхъу зэрылъхэр здыдришеящ,
цӀыхухэми тыгъэхэр яритащ»[+].

9(«ИщхьэкӀэ дэкӀуеижащ» жыхуиӀэ псалъэхэм къикӀыр езыр нэхъапэм щӀылъэм и лъахъшапӀэ дыдэм нэс къызэрехаращ[+]. 10А лъахъшапӀэ дыдэм къехар езы дыдэращ уафэ псоми нэхърэ нэхъ лъагэу дэкӀуеижар, къэхъугъэ псори щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу нэгъэса ищӀын щхьэкӀэ.)[+] 11Мэссихь цӀыхухэм тыгъэхэр зэраритар мыращ: цӀыху гуэрхэр апостолу[*] игъэуващ, нэгъуэщӀхэри бегъымбару[*] игъэуващ, адрейхэми езым теухуа хъыбарыфӀыр цӀыхухэм хуаӀуэтэну игъэуващ, итӀанэ нэгъуэщӀ гуэрхэри дин пашэу икӀи дин егъэджакӀуэу игъэуващ[+]. 12Ахэр щӀигъэувар и цӀыху лъапӀэхэм езым хуэлэжьэну лъэкӀыныгъэ яритын, Мэссихь и пкъым щыщхэм гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ яригъэгъуэтын папщӀэщ[+]. 13Апхуэдэу, дэ псоми Тхьэм и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ диӀэу, ар зыхуэдэри тщӀэуэ, зы дыхъунущ икӀи Мэссихь и щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, цӀыху нэгъэсауэ зэрыщытым хуэдэу, дэри, ди щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, цӀыху нэгъэса дыхъунущ[+].

14Толъкъунхэм адэ-мыдэкӀэ дызэрадзэу, сабийм дыхуэдэжынкъым итӀанэ, цӀыху гуэрхэм адрей цӀыхухэм ирагъащӀэ хъыбархэм я жьыбгъэ псоми дызэрахуэжыфынукъым. Адрей цӀыхухэр дэшэхыным хуэӀэзэ цӀыхухэм я пцӀыр къытхэзэгъэжынукъым итӀанэ[+]. 15ФӀылъагъуныгъэр ди гум илъу, щыпкъагъэр къыжытӀэурэ, сыт хуэдэ лъэныкъуэкӀи Мэссихь хуэдэ дыхъуурэ зыдужьынущ. Езыращ щхьэр[+]. 16Езы Мэссихьыращ пкъым къару езыгъэгъуэтри, пкъыр зэзыпхыурэ пкъы псори зэхэзыгъэувэри, зэщӀэзыубыдэри. Апхуэдэу пкъым щыщ дэтхэнэ пкъыгъуэри зэрылэжьэн хуейм хуэдэу щылажьэкӀэ, пкъым хохъуэ, фӀылъагъуныгъэкӀи къару нэхъ егъуэт.


Мэссихь зи псэм щыщхэм яӀэ хъуну псэукӀэщӀэр

17Зиусхьэным и цӀэкӀэ куэду фхузогъэбыдэ: Хамэ лъэпкъхэм я щхьэхэр нэщӀу зэрыпсэум хуэдэу фымыпсэу[+]. 18Я зэхэщӀыкӀ кӀыфӀщ, я ерыщыгъэм къыхэкӀкӀи зыри къагурымыӀэу, Тхьэм цӀыхухэм къарит гъащӀэм пэжыжьэщ ахэр[+]. 19Гулъытэ ямыӀэу, мыхъумыщӀэ псэукӀэм зратащ абыхэм, загъэнщӀыни ялъэмыкӀыу, сыт хуэдэ мыкъабзэныгъэми хэтщ[+].

20Ауэ Мэссихь и хъыбарыр фэзыгъэщӀа цӀыхухэм а хъыбарыр щӀывагъэщӀар аракъым. 21Мэссихь и хъыбарыр фэ зэхэфхащ, езыри фи псэм щыщу, абы хэлъ щыпкъагъэр зэхэфщӀыкӀащ. 22Фи псэукӀэжьым щыщу фи щэныжь бзаджэр зыхэвнын зэрыхуейр фагъэщӀащ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фи щэныжь бзаджэм и хъуэпсэныгъэ мыхъумыщӀэу фыкъэзыгъапцӀэхэмкӀэ фигъэунэхъуну хэтащ[+]. 23Фи гум илъри фи гупсысэкӀэри Тхьэм зэревгъэхъуэкӀын зэрыхуейр фагъэщӀащ[+]. 24Щыпкъагъэрэ гукъабзагъэрэ тэмэму фиӀэнуи, езым фыхуэдэнуи, Тхьэм фыкъигъэхъужауэ, щэныщӀэфӀыр фащэу зэфшэкӀын зэрыхуейри фагъэщӀащ[+].

25Аращи, пцӀы упсыныр зыхэвни, хэти езым и гъунэгъум щыпкъагъэр щытрырет, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дэ псори зыпкъ закъуэм дыщыщщ[+]. 26Фыгубжьми, гуэныхь зыхэлъ фымыщӀэ. Фыгубжьауэ, жэщ зытевмыгъахъуэ[+]. 27ШейтӀаным гъуэгу евмыт[+]. 28ДыгъуакӀуэр иремыдыгъуэж, ар ирелажьи, и ӀэхэмкӀэ фӀы ирырелэжь, щыщӀагъэ зиӀэхэм ядигуэшын иӀэн щхьэкӀэ[+].

29ЕмыкӀу псалъэ фи жьэм къыжьэдэвмыгъэкӀ, адрей цӀыхухэм гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ евгъэгъуэтурэ, псалъэфӀхэр фи жьэм къыжьэдэвгъэкӀ, а псалъэхэр зэхэзых цӀыхухэм фи фӀагъ евгъэкӀын щхьэкӀэ[+]. 30Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и гур хэвмыгъэщӀ. Тхьэм фи щхьэхэр щищэхужыну махуэм[*] нэсыху, езым и Псэ ЛъапӀэр, мыхъурым хуэдэу, фи гум кърилъхьащ[+]. 31Сыт хуэдэ гужьгъэжьри, къызэщӀэплъэнри, губжьынри, кӀий-гуоунри, цӀыхухэм ӀейкӀэ ятепсэлъыхьынри, сыт хуэдэ бзаджагъэри зыхэвныж[+]. 32Зыр зым фӀыуэ хущрет, гущӀэгъу зэхуэфщӀ икӀи зым адрейм хуэвгъэгъу, Мэссихь и хьэтыркӀэ Тхьэм фэ къызэрыфхуигъэгъуам хуэдэу[+].

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Тхьэм фӀыуэ илъагъу быну фызэрыщытым щхьэкӀэ абы и лъэужьым фрикӀуэ[+]. 2Мэссихь фӀыуэ дилъагъуу, мэ ӀэфӀ зыпих саугъэту икӀи Тхьэм и гум ирихь къурмэныпхъэу дэр щхьэкӀэ и псэр зэритам хуэдэу, фи гум фӀылъагъуныгъэ илъу фыпсэу[+].

3Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм зэрахуэфащэращи, зинэ щӀэным, сыт хуэдэ гуфӀеягъэми е нэпсеягъэми я гугъу фи зэхуакум щыфщӀ хъунукъым[+]. 4ХъуанэцӀанэр, зыри къызэрымыкӀ гушыӀэ мышыур фэ фхуэфащэкъым, фхуэфащэр Тхьэм щӀыхь хуэфщӀынырщ[+]. 5Мы Ӏуэхур зэвгъащӀэ: Зинэ зыщӀэ цӀыхум, е зи гур мыкъабзэм, е нэпсейм – апхуэдэ цӀыхум тхьэ нэпцӀ егъэлъапӀэ, – апхуэдэм Мэссихьрэ Тхьэмрэ я тепщэныгъэшхуэмкӀэ Ӏыхьэ къылъысынукъым[+]. 6Псалъэ мышыухэмкӀэ зыми зыкъевмыгъэгъапцӀэ, апхуэдэ Ӏуэхухэм щхьэкӀэ Тхьэм и губжьыр езым емыдаӀуэ цӀыхухэм къалъигъэсынущи[+]. 7Аращи, апхуэдэ цӀыхухэм гъусэ фахуэмыхъу[+].

8Зэгуэрым фэ кӀыфӀыгъэм фыхуэдащ, ауэ иджы Зиусхьэныр фи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ нэху фыхъуащ. Нэхум и бынхэр псэун зэрыхуейм хуэдэу фыпсэу,[+] 9сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фӀыгъуэ псори, захуагъэ псори, щыпкъагъэ псори нэхум къыпокӀуэ. 10Зиусхьэным игъуэу илъытэ Ӏуэхухэр вгъэунэху икӀи зэвгъащӀэ[+]. 11ПщӀэ зимыӀэ кӀыфӀым и Ӏуэхухэм фи Ӏуэхур хэвмылъхьэ, атӀэ а Ӏуэхухэр зыхуэдэр къыщӀэвгъэщ[+]. 12Апхуэдэ цӀыхухэм ялэжь Ӏуэху щэхухэм я гугъу пщӀын къудейри емыкӀущ. 13Ауэ нэхум Ӏуэху псори ӀупщӀ щищӀкӀэ, ахэр къолъагъуэ, къэлъагъуэ псори нэху мэхъури[+]. 14Аращ мыпхуэдэу щӀыжаӀэр:

«Уэ, жейр, къэушыж,
лӀахэм къахэтэджыкӀыжи,
Мэссихь нэхур къыптригъэпсэнущ»[+].

15Аращи, фи псэукӀэмкӀэ лъэщу фызыхуэсакъыж, акъылыфӀагъэ зимыӀэхэм фахуэмыдэу, акъылыфӀагъэ зиӀэхэм фахуэдэу фыпсэу[+]. 16Игъуэр блэвмыгъэкӀ, мы махуэхэр махуаещи. 17Аращи, фымыгупсысэу фымыпсэу, Зиусхьэныр зыхуейр зыгурывгъаӀуэ[+]. 18Фадэм зевмыгъэгъэудафэ. Абы къыхэкӀыр мыхъумыщӀэ псэукӀэщ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр нэгъэсауэ фи гум ивгъэлъ[+]. 19УэрэдхэмкӀи, тхьэщӀыхь уэрэдхэмкӀи, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм фи гум кърилъхьэ уэрэдхэмкӀи фызэдежьу. Фигу псомкӀи Зиусхьэным щӀыхь хуэфщӀурэ, абы уэрэд хужыфӀэ[+]. 20Ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ Ӏуэху псом щхьэкӀи Тхьэуэ Адэ лъапӀэм зэпымыууэ щӀыхь хуэфщӀ[+].

21[•]Мэссихь и фӀэлӀыкӀ фи гум илъурэ, фызэхуэӀурыщӀэ.


Фызымрэ лӀымрэ зэрызэхущытын хуейр

22Фэ, фызхэ, Зиусхьэным фызэрыхуэӀурыщӀэм хуэдэу, филӀхэми фахуэӀурыщӀэ[+]. 23Мэссихь члисэ зэхуэсым и щхьэу зэрыщытым хуэдэу, лӀыри и фызым и щхьэу щытщ. Члисэ зэхуэсыр Мэссихь и пкъыу щытщ, езыращ а пкъыр мыкӀуэду къезыгъэлыр[+]. 24Члисэ зэхуэсыр Мэссихь зэрыхуэӀурыщӀэм хуэдэу, фызри и лӀым сыт ищӀысымкӀи хуэӀурыщӀэн хуейщ.

25Мэссихь члисэ зэхуэсыр фӀыуэ илъагъуу, и псэр абы зэрыщӀитам хуэдэу, дэтхэнэ лӀыми и фызыр фӀыуэ ирелъагъу[+]. 26Мэссихь и псэр щӀитар псымкӀи[*] и псалъэхэмкӀи члисэ зэхуэсым щыщхэр игъэкъэбзэжу, гукъабзагъэ абыхэм яӀэ хъун щхьэкӀэщ[+]. 27Абы нэмыщӀу, Мэссихь и псэр щӀитар члисэ зэхуэсым дахагъэ иӀэу, е бжьыгъэ, е зэлъагъэ, е апхуэдэ щыщӀагъэ лъэпкъ имыӀэу, атӀэ гукъабзэу, къуаншагъэ зыри бгъэдэмылъу, езым и пащхьэм иригъэувэн папщӀэщ[+]. 28Апхуэдэу, лӀым езым и пкъым хуэдэу и фызыр фӀыуэ илъагъун хуейщ. Зи фызыр фӀыуэ зылъагъум и щхьэри фӀыуэ елъагъуж. 29Зыми езым и пкъыр илъагъу мыхъуу зэи щытакъым, атӀэ пкъыр зыхуэныкъуэр ирегъэгъуэт икӀи йогугъу, Зиусхьэныр члисэ зэхуэсым зэрегугъум хуэдэу; 30Мэссихь и пкъым дыщыщщ, и лым дыщыщщ, и къупщхьэми дыщыщщ[+]. 31Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*] «Абы къыхэкӀкӀэ лӀыр и адэ-анэхэм яхэкӀынурэ, и фызым гъусэ хуэхъунурэ, а тӀур зыпкъ хъунущ»[+]. 32А псалъэхэм яхэлъ щэхур щэхушхуэщ: Сэ къызэрызгурыӀуэмкӀэ, а псалъэхэр зытеухуар Мэссихьрэ члисэ зэхуэсымрэщ. 33Аращи, фэ фщыщ дэтхэнэми, езым и щхьэр фӀыуэ зэрилъагъум хуэдэу, и фызри фӀыуэ ирелъагъу. Фызми и лӀым щӀыхь хурещӀ[+].

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Адэ-анэхэмрэ бынхэмрэ зэрызэхущытын хуейр

1Фэ, бынхэ, Зиусхьэныр фи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, фи адэмрэ фи анэмрэ федаӀуэ. Абы фытетмэ, фӀыщ, фызахуэщ. 2«Уи адэмрэ уи анэмрэ щӀыхь яхуэщӀ», жиӀэри аращ япэ унафэу[*] Тхьэм мыбыкӀэ дыкъигъэгугъэурэ: 3«ФӀыгъуэ къохъулӀэн икӀи куэдрэ мы дунейм ущыпсэун щхьэкӀэ», жиӀэурэ.

4Фэ, адэхэ, фи бынхэр фымыгъэгубжь, атӀэ Зиусхьэным зэрыфӀэигъуэм тету фпӀы икӀи вгъасэ.


УнэӀутхэмрэ тепщэхэмрэ зэрызэхущытын хуейр

5Фэ, унэӀутхэ, мы дунейм фытетыху, фи тепщэхэм фащышынэу, фигури къикӀэзызыкӀыу федаӀуэ, Мэссихь пэжыгъэкӀэ фызэредаӀуэм хуэдэу, абыхэми федаӀуэ[+]. 6Абыхэм федаӀуэ жызоӀэ, ауэ «дэ абыхэм гурыхь дащыхъунщ» жыфӀэу, я нэхэмкӀэ къыщывэплъ къудейракъым фащедэӀуэнур, атӀэ Мэссихь фызэрыхуэлажьэм щхьэкӀэ, фигурэ фи псэкӀэ сыт щыгъуи федаӀуэурэ, Тхьэр зыхуейр влэжь[+]. 7ЦӀыхухэм фазэрыхуэлажьэм хуэмыдэу, Зиусхьэным фызэрыхуэлажьэм хуэдэу, фи тепщэхэм фи гуапэу фахуэлажьэ, 8сыт хуэдэ цӀыхуми, ар унэӀутми щхьэхуитми, фӀыгъуэ илэжьмэ, и ӀыхьэфӀыр Зиусхьэным абы къызэрылъигъэсынур фэ фощӀэ[+].

9Фэ, тепщэхэ, фэри фи унэӀутхэм апхуэдэу фадэгъуэгурыкӀуэ, пхъашагъэкӀэ фадэмыгъуэгурыкӀуэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ лъэныкъуитӀми а зы Зиусхьэныр уафэм зэрыщывиӀэр фощӀэ. Ар цӀыхухэм я фэм еплъыркъым, атӀэ цӀыху псори абыкӀэ зэхуэдэщ.


Тхьэм и Ӏэщэ-фащэхэр

10ИкӀэм-икӀэжым, Зиусхьэным и лъэкӀыныгъэшхуэкӀэ къару зивгъэӀэ. 11Тхьэм и Ӏэщэ-фащэ псомкӀи зыфгъэпс, шейтӀаным и гъэпцӀагъэ мурадхэм фапэувыжын щхьэкӀэ[+]. 12Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дызэбэныр лымрэ лъымрэ къахэхъукӀа цӀыхухэр аркъым, атӀэ жин бзаджэ Ӏэтащхьэхэрщ, тепщэныгъэ зиӀэхэрщ, мы дуней кӀыфым и пашэшхуэ жин бзаджэхэрщ, уафэми щыӀэ жин бзаджэхэрщ[+]. 13Аращи, Тхьэм и Ӏэщэ-фащэхэр къафщтэ, махуаер къыщыскӀэ, гъуэгум фыкъыщимыкӀуэтыжын икӀи псоми фатекӀуэу фи лъэ быдэкӀэ абы фытетын щхьэкӀэ. 14Аращи, быдэу фыщыт; щыпкъагъэр фи бгырыпхым хуэдэ зивгъэӀэ; Тхьэм дежкӀэ диӀэ щыпкъагъэри афэ джанэм хуэдэ зыщыфтӀагъэ[+]. 15Тхьэм езым дызэрызригъэкӀужам и хъыбарыфӀыр цӀыхухэм яхуэфӀуэтэным хуэхьэзырыныр вакъэхэм хуэдэ зылъыфтӀагъэ[+]. 16Абыхэм нэмыщӀу, фӀэщхъуныгъэр мэӀуху хуэдэ къафщтэ. ШейтӀаным и шабзэ плъахэр абыкӀэ вгъэункӀыфӀын флъэкӀынущ[+]. 17ФымыкӀуэду Тхьэм фыкъызэрыригъэлыр тажым хуэдэ къафщтэ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къывит джатэр къафщтэ. А джатэр Тхьэм и псалъэхэр арщ[+]. 18Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ Тхьэр къывдэӀэпыкъуну сыт щыгъуи фелъэӀу, фызыхуэныкъуэхэмкӀи Тхьэм фелъэӀу. Фысакъыу икӀи фемышу, Тхьэм и цӀыху лъапӀэ псоми зэпымыууэ фахуелъэӀу[+].

19Си жьэр щызэтесхкӀэ, хъыбарыфӀым и щэхур гушхуэныгъэкӀэ къызэрыжысӀэн псалъэхэр си гум кърилъхьэн щхьэкӀэ Тхьэм фысхуелъэӀу[+]. 20Ӏэпхлъэпх сащӀауэ, мы хъыбарыфӀым срилӀыкӀуэщ. ХъыбарыфӀыр гушхуэныгъэкӀэ къызэрыжысӀэн хуейм хуэдэу къыжысӀэну, Тхьэм фысхуелъэӀу[+].


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

21[•]Фэ си хъыбархэри злэжь Ӏуэхухэри фщӀэн щхьэкӀэ, фӀыуэ тлъагъу къуэш Тихик[*] псори гурыӀуэгъуэ къыфщищӀынущ. Ар Зиусхьэным и ӀуэхухэмкӀэ дэӀэпыкъуэгъу пэжщ[+]. 22Ди Ӏуэхухэр зытетыр фигъэщӀэн, фигъэгушхуэн щхьэкӀэщ ар фи деж ныщӀэзгъакӀуэр[+].

23Тхьэуэ Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу, къуэшхэм гузэгъэгъуэрэ фӀэщхъуныгъэр зыхэлъ фӀылъагъуныгъэмрэ къалърес. 24МыкӀуэдыжын фӀылъагъуныгъэ зиӀэу, ди Зиусхьэн Хьисэ фӀыуэ зылъагъу цӀыхухэм Тхьэм и нэфӀ къащрехуэ. Ӏэмин.

### Филиппи

#### Филиппи

Филиппи


[1]

[2]

[3]

[4]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀЭЩХЪУНЫГЪЭ ЯӀЭУ ФИЛИППИ КЪАЛЭМ ДЭСХЭМ АПОСТОЛ ПАУЛ ЯХУИТХА ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Паулщ. Тимофейрэ[*] сэрэ Хьисэ Мэссихь дыхуолажьэ. Тимофей си гъусэу фэ, Филиппи къалэм[*] дэсу, Тхьэм и цӀыху лъапӀэу, Мэссихь Хьисэ зи псэм щыщхэм, фи члисэ зэхуэсым и Ӏэтащхьэхэм,[*] и дэӀэпыкъуэгъухэм[*] фи гъусэу, мы тхылъыр ныфхузотх[+].

2Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыфлърес.


ФӀэщхъуныгъэ яӀэу Филиппи дэсхэм Паул Тхьэм зэрахуелъэӀур

3Си гум фыкъэкӀыжыху къэс, си Тхьэм щӀыхь хузощӀ[+]. 4Сыт щыгъуи, фэ псоми щхьэкӀэ Тхьэм сыщелъэӀукӀэ, си гуапэу солъэӀу, 5япэрей махуэм къыщыщӀэдзауэ нобэм къэсыху хъыбарыфӀым хуэзлэжьа Ӏуэхум фи Ӏыхьи хэлъщи[+]. 6Тхьэм фи гум щиубла Ӏуэхур Хьисэ Мэссихь дунейм къыщыкӀуэжыну махуэм нэсыху зэрыригъэкъужынум сыщогугъ[+].

7Апхуэдэу фэ псоми щхьэкӀэ сызэрыгупсысэр тэмэмщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Ӏэпхлъэпх сащӀауэ щытми, хъыбарыфӀым пэувхэм жэуап щесткӀи, хъыбарыфӀым и щыпкъагъэр къыщызгъэлъагъуэкӀи, си псэм сыт щыгъуи фыщыщщ фэ псори – си гъусэу Тхьэм и нэфӀ зыщыхуа цӀыхухэр[+]. 8Хьисэ Мэссихь и фӀылъагъуныгъэр си гум илъу сэ фӀыуэ фызэрыслъагъумкӀэ Тхьэр си щыхьэтщ[+].

9Тхьэм сызэрелъэӀур щӀэныгъэрэ зэхэщӀыкӀ псомрэ ящӀыгъуу, фӀылъагъуныгъэ нэхъ куэд зэпымыууэ фиӀэну арщ[+]. 10Абы щыгъуэ нэхъыфӀыр зыхуэдэр зэхэфщӀыкӀын флъэкӀынущ, фигури къабзэу, зыми фызэригъэкъуэншэн лъэпкъ щымыӀэу, Мэссихь дунейм къыщыкӀуэжыну махуэм фрихьэлӀэнущ. 11Апхуэдэу щыпкъагъэм фӀыгъуэу къыпэкӀуэр Хьисэ Мэссихь фи гум быдэу кърилъхьэнущ, цӀыхухэм Тхьэм щӀыхьышхуэ хуащӀын икӀи ар ягъэлъэпӀэн щхьэкӀэ.


Мэссихь ухуэлэжьэнырщ гъащӀэ щыпкъэр

12Фэ фщӀэну сыхуейщ, си къуэшхэ, сэ къызэхъулӀэ Ӏуэхухэм я фӀагъ хъыбарыфӀ Ӏуэтэным и Ӏуэхум къызэрекӀар. 13Аращи, кесарым и унэшхуэу преторие зи цӀэм и хъумакӀуэхэмрэ адрей цӀыху псомрэ Ӏупщ ящыхъуащ Мэссихь сызэрыхуэлажьэм щхьэкӀэ цӀыхухэм Ӏэпхлъэпх сызэращӀар[+]. 14ЦӀыхухэм Ӏэпхлъэпх сызэращӀам щхьэкӀэ, Зиусхьэныр зи псэм щыщ къуэшхэм я нэхъыбэм ягухэр утӀыпщауэ, мышынэу, Тхьэм и псалъэхэр нэхъ тегушхуауэ цӀыхухэм хуаӀуатэу щӀадзащ[+].

15Пэжщ, фыгъуэнырэ зэщыхьэнырэ я гум илъу, Мэссихь теухуа хъыбарыр цӀыхухэм яхуэзыӀуатэхэри щыӀэщ, ауэ нэгъуэщӀ цӀыхухэм, я гум фӀы зэрилъым къыхэкӀкӀэ, Мэссихь и хъыбарыр цӀыхухэм хуаӀуатэ[+]. 16Япэрейхэм я гум зэщыхьэныр илъу, Мэссихь и хъыбарыр цӀыхухэм гуфӀеягъэкӀэ хуаӀуатэ. Си Ӏэпхлъэпхыр нэхъри нэхъ шэчыгъуей ящӀыну я гум илъщ. 17Адрейхэм, я гум фӀылъагъуныгъэ зэрилъым къыхэкӀкӀэ, Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыр цӀыхухэм хуаӀуатэ. Мэссихь и хъыбарыфӀым пэувхэм жэуап естыжыну Тхьэм сызэригъэувар ящӀэ. 18Ар Ӏуэхукъым. Мыпхуэдэуи, апхуэдэуи, мурад бзаджэмкӀи, мурадыфӀымкӀи Мэссихь и хъыбарыр цӀыхухэм хуаӀуатэ хъумэ, согуфӀэ.

ИкӀи зэпымыууэ сыгуфӀэнущ, 19Тхьэм фызэрелъэӀум щхьэкӀи, Хьисэ Мэссихь и Псэ ЛъапӀэр дэӀэпыкъуэгъу къызэрысхуэхъум щхьэкӀи мы гугъуехьым сыкъызэрыхэкӀыжынур сощӀэри[+]. 20СыщӀэукӀытэжын лъэпкъ щымыӀэу, иджыри, сыт щыгъуи, сыпсэуми, сылӀэми, сипкъкӀэ сыгушхуэу Мэссихь зэпымыууэ зэрызгъэлъэпӀэным сыщӀохъуэпс икӀи сыщогугъ[+]. 21ГъащӀэ пэж жыхуэсӀэр Мэссихь сыхуэлэжьэнырщ, сылӀэми, и фӀагъ къызэкӀынущ. 22Ауэ си пкъым сыщыпсэуну щытмэ, фӀыгъуэ къызыпэкӀуэн Ӏуэху сщӀэн слъэкӀынущ. А ӀуэхуитӀым къыхэсхынур сщӀэркъым. 23А ӀуэхуитӀым сыхагъэзыхь. Мы дунейм сехыжу, Мэссихь сригъусэну сыхуейщ. Ар куэдкӀэ нэхъыфӀщ[+]. 24Ауэ си пкъым сыкъыхэнэныр фэркӀэ нэхъ сэбэпщ. 25Абы сыщыгугъыу, мыбы сыкъызэрынэжынури, гуфӀэгъуэри щӀыгъуу фи фӀэщхъуныгъэр зэпымыууэ нэхъ быдэ хъун щхьэкӀэ, фи деж сызэрыщыӀэнури сощӀэ. 26Абы щыгъуэ фи деж сыныщыкӀуэжкӀэ, Мэссихь Хьисэ къысхуищӀам ину фыщыгуфӀыкӀын флъэкӀынущ.

27Псом япэрауэ, Мэссихь теухуа хъыбарыфӀым хуэфащэу фыпсэу. Абы щыгъуэ сынакӀуэу фыслъагъумэ, е сынэмыкӀуэми, фи хъыбарыр зэхэсхмэ, зэнэзэпсэу захуагъэм пэжкӀэ фытету, фи фӀэщ хъуа хъыбарыфӀым щхьэкӀэ фызэгурыӀуэу фызэрызэдэлажьэри,[+] 28къыфпэувхэм зыкӀи фазэрыщымышынэри сщӀэнущ. Ахэр зэрыкӀуэдынури, фэ фымыкӀуэду фыкъызэрелынури фи псэукӀэм нахуэу яригъэлъагъунущ. ФымыкӀуэду фыкъезыгъэлынур Тхьэращ. 29МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэным и мызакъуэу, Мэссихь щхьэкӀэ гугъуехь фшэчынуи Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ хуит фищӀащ[+]. 30ХъыбырыфӀым сызэрыхущӀэкъур зэрыфлъэгъуам хуэдэу, фэри иджы фыхущӀокъу. А щӀэкъуныгъэм иджыри сызэрыхэтыр зэхэфхащ[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мэссихьщ Зиусхьэныр

1Фи псэм щыщ Мэссихь фигъэгушхуэркъэ? Абы и фӀылъагъуныгъэм фи гукъеуэр фщхьэщихыркъэ? Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр фи псэм хэлъкъэ? Гухуабагъэрэ гущӀэгъуныгъэрэ зэхувиӀэкъэ? 2Абы щыгъуэ си гуфӀэгъуэр иривгъэкъу: Фи гупсысэкӀэр зы ирехъу, а зы фӀылъагъуныгъэр фрыреӀэ, зэнэзэпсэу фыщыт[+]. 3Зэщыхьэными зыкъыфӀэщӀыжыными къахэкӀауэ зыри фымыщӀэ, нэгъуэщӀ цӀыхухэр фи щхьэр зэрыфлъытэжым нэхърэ нэхъ ину флъытэ фымыпагэу[+]. 4Езым и щхьэм и Ӏуэху закъуэм иремыплъ хэти, нэгъуэщӀ цӀыхухэм я Ӏуэхуми ирыреплъ[+].

5Фи гупсысэкӀэр Мэссихь Хьисэ и гупсысэкӀэм хуэдэ ирехъу:

6Тхьэм и хьэл-щэныр Мэссихь Хьисэ
хэлъа пэтми,
Тхьэм зэрыхуэдэм и фӀагъ
езым и щхьэм къригъэкӀыжыну и ужь итакъым[+].
7Ауэ езым зигъэцӀыкӀури,
ӀуэхутхьэбзащӀэм и щытыкӀэ иӀэ хъуащ.
ЦӀыхум хуэдэ хъуащ,
и теплъэри цӀыхухэм я теплъэм
хуэдэу щытащ[+].
8Езым зигъэлъахъшэри, щылӀэнум нэсыху,
Тхьэм хуэӀурыщӀащ,
жорым щыкӀэрылӀыхьам нэсыху[+].
9Аращи, Тхьэм ар игъэинри,
цӀэ псоми нэхърэ нэхъ цӀэшхуэр[*] къритащ[+].
10Апхуэдэу щӀэхъуар Хьисэ и цӀэм
щӀыхь хуащӀурэ къэхъугъэ псори
лъэгуажьэмыщхьэу тӀысын щхьэкӀэщ,
уафэми, щӀылъэми, щӀы щӀагъми[*]
щыӀэхэр аращ,[+]
11бзэ псоми Хьисэ Мэссихь зэры-Зиусхьэныр
псоми я пащхьэм къыщыжаӀэн щхьэкӀэщ.
Апхуэдэуи Тхьэуэ Адэ лъапӀэм
щӀыхьышхуэ хуащӀынущ.


Вагъуэхэм фахуэдэу цӀыхухэм факъызэрыхэлыдыкӀынур

12Аращи, фӀыуэ слъагъухэ, фи деж сыщыщыӀам, фыкъысхуэӀурыщӀэу фызэрыщытам хуэдэу, иджы, фи деж сыщыщымыӀэми, абы нэхърэ нэхъ куэдкӀэ фыкъысхуэӀурыщӀэн хуейщ: Тхьэм и фӀэлӀыкӀ фи гум илъу, фи гур къикӀэзызыкӀыу, фымыкӀуэду фыкъызэрелыным куэду и ужь фит, 13езым игъуэу илъытэ Ӏуэхухэм фахуеинуи влэжьынэуи лъэкӀыныгъэ къывэзытыр Тхьэращи[+].

14Сыт фщӀэми, фымытхьэусыхэу икӀи фи гум шэч къивмыгъэхьэу, фщӀэ, 15къуаншагъэ лъэпкъ фэ вбгъэдэмылъын икӀи гукъабзагъэ фиӀэн щхьэкӀэ. Апхуэдэу щыхъукӀэ, зыми фызэригъэкъуэншэн лъэпкъ щымыӀэу, цӀыху ерыщу икӀи къуаншэхэм фахэтми, Тхьэм фрибынынущ[+]. 16ГъащӀэ диӀэ зыщӀ псалъэхэр фи Ӏэм илъу, дуней кӀыфӀым къыхэцӀуукӀ вагъуэхэм хуэдэу а цӀыхухэм факъыхэлыдыкӀынущ. Апхуэдэу щыхъукӀэ, сызэрыфхуэлэжьар икӀи сызэрыфхуешар пщӀэншэ зэрымыхъуам Мэссихь дунейм къыщыкӀуэжыну махуэм сригуфӀэнущ[+]. 17Фэ Тхьэм хуэфщӀ къурмэныпхъэр фи фӀэщхъуныгъэр арщ. А къурмэныпхъэм сэ си гъащӀэм илъ хэлъэда хъуми, сыгуфӀэнущ икӀи фэ псоми сывигъусэу сыгуфӀэнущ[+]. 18Аращи, фэри фызигъусэу фыгуфӀэн хуейщ фи гуапэу.


Тимофейрэ Епафродитрэ

19Тимофей[*] куэд мыщӀэу ныфхуэзгъэкӀуэфынкӀэ Зиусхьэн Хьисэ сыщогугъ, фи хъыбархэр зэхэсхыу си гур псэхужын щхьэкӀэ[+]. 20Тимофейм фӀэкӀа, и фӀэщу къыфхуэгузавэ нэгъуэщӀ зыри сиӀэкъым. 21ЦӀыху псори езыхэм я Ӏуэхухэм я ужь итщ, Хьисэ Мэссихь игъуэу илъытэ Ӏуэхухэм я ужь иткъым[+]. 22Тимофей зэрыцӀыху пэжыр фэ фощӀэ. Къуэр и адэм зэрыдэлажьэм хуэдэу, хъыбарыфӀ Ӏуэтэным и ӀуэхукӀэ къыздэӀэпыкъуащ[+]. 23Си Ӏуэхухэр зэрыхъунур къызэрысщӀэу, ар ныфхуэзгъэкӀуэнкӀэ согугъэ. 24Сэри куэд мышӀэу фи деж нытезгъэзэнкӀэ Зиусхьэным сыщогугъ.

25Абы нэмыщӀу, Епафродит[*] ныфхуэзгъэкӀуэжын хуейуэ солъытэ. Ар дэ ди къуэшщ, абырэ сэрэ дызэдэлэжьащ, хъыбарыфӀми дызэгъусэу дыхущӀэкъуащ. ДэӀэпыкъуэгъу сыхуэныкъуэ щыхъум, къыскӀэлъыплъын щхьэкӀэ ар лӀыкӀуэ къысхуэфщӀащ[+]. 26Фэ псори филъагъужыну ину щӀохъуэпс, зэрысымаджэр зэрызэхэфхам щхьэкӀи езыр мэгузавэ. 27Пэжщ, лӀэныгъэм и гъунэгъу хъуауэ сымэджащ. Ауэ Тхьэм гущӀэгъу къыхуищӀащ, абы и мызакъуэу, сэри гущӀэгъу къысхуищӀащ, си гум къемыуэн даӀимауэ щхьэкӀэ. 28НыфхуэзгъэкӀуэжыну сыщӀыхуэпӀащӀэр ар фэ къыфхыхьэжмэ, фызэрыгуфӀэнур, сэ си гузэвэгъуэри нэхъ мащӀэ зэрыхъунур сощӀэри аращ. 29Зиусхьэныр фэ фи псэм зэрыщыщым хуэдэу, абы и псэми зэрыщыщым щхьэкӀэ, фыхуэгуфӀэу фыкъыпежьэ. Абы хуэдэ цӀыхухэм щӀыхь яхуэфщӀ,[+] 30Мэссихь и Ӏуэхум щхьэкӀэ ар лӀэныгъэм и гъунэгъу хъуауэ щытащ. Фэ къысхуэфщӀэн флъэмыкӀа Ӏуэхур къысхуищӀэн щхьэкӀэ, и псэм щымысхьу, лӀэныгъэм и гъунэгъу хъуащ ар.

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм деж къикӀ щыпкъагъэр

1ИкӀэм-икӀэжым, си къуэшхэ, Зиусхьэныр фи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ фыгуфӀэ. А Ӏуэху дыдэхэр аргуэру ныфхуэстхыжыну сэркӀэ гугъукъым, ахэр зэрыстхми и фӀагъ къывэкӀынущ[+].

2Хьэхэм хуэдэ цӀыхуу[*] бзаджагъэ зылэжьу адрей цӀыхухэр сунэт зыщӀхэм защыфхъумэ[+]. 3Сунэт ипэжыпӀэкӀэ ящӀар дэращ, – дэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ Тхьэм хуэлажьэу, Мэссихь Хьисэ ирипагэу, пкъым епха Ӏуэхухэм ящымыгугъхэр[+]. 4Апхуэдэу щытми, сэри апхуэдэ Ӏуэхухэм сащыгугъын слъэкӀынт.

ЦӀыху гуэр пкъым епха Ӏуэхухэм ящыгугъ хъуну къыфӀэщӀмэ, сэ а цӀыхум нэхърэ а Ӏуэхухэм нэхъ сащыгугъ хъунущ[+]. 5Махуий си ныбжьу сунэт сащӀащ сэ, израил лъэпкъым сыщыщщ, Биниамин и унагъуэ лъэпкъым сыщыщщ, журтхэм сакъыхэкӀащ, Торэт хабзэм сытету фарисей гупым[*] сыщыщащ[+]. 6Тхьэ гъэлъэпӀэным си фӀэщу сыхэту, члисэ зэхуэсым щыщхэм гугъуехь езгъэшэчащ. Торэт хабзэм итхэр бгъэзащӀэурэ, абы и гъуэгукӀэ щыпкъагъэ уиӀэ хъуну щытмэ, зыми сызэригъэкъуэншэн лъэпкъ збгъэдэлъакъым[+].

7Ауэ сэ си фӀагъ къызыхэкӀыу щыта Ӏуэхухэм, Мэссихь зыхуэдэр зэзгъэщӀэн щхьэкӀэ, пщӀэ ямыӀэжу солъытэ иджы. 8Пэжщ, Ӏуэху псоми пщӀэ ямыӀэжу солъытэ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ си Зиусхьэн Мэссихь Хьисэ зыхуэдэр зэзгъэщӀэныр Ӏуэхуу щыӀэ псом нэхъри нэхъыфӀщ. Абы сыхуэлэжьэн щхьэкӀэ, псори хэзнащ, Ӏуэху псоми пщӀэ ямыӀэжу солъытэ, Мэссихь си ӀыхьэфӀ хъун 9икӀи ар си псэм щыщын щхьэкӀэ. Тхьэм щыпкъагъэ сиӀэу сызэрилъытэм сэ злэжьа ӀуэхуфӀхэм я Ӏуэху хэлъкъым. Сэ жыхуэсӀэр – Тхьэм щыпкъагъэ сиӀэу сыщӀилъытэр МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ зэрызиӀэм щхьэкӀэщ. Торэт хабзэм итхэр згъэзащӀэурэ, абы и Ӏуэху абы хэлъкъым. А щыпкъагъэу сиӀэр Тхьэм деж къокӀ, фӀэщхъуныгъэми тетщ[+]. 10Мэссихь зыхуэдэр зэзгъэщӀэну сыхуейщ, ар лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжам къыхэкӀ лъэкӀыныгъэр зыхуэдэри зэзгъэщӀэну сыхуейщ. Мэссихь ишэча гугъуехьхэм си Ӏыхьэр яхэлъыну, ар щылӀэм зэрыщытам хуэдэу, сэри сыхъуну сыхуейщ[+]. 11Апхуэдэу, Тхьэм лӀахэм сакъыхигъэтэджыкӀыжыным сыщогугъ.


Сызыщыгугъ Ӏуэхухэм сазэрылъэӀэсынум сыхущӀокъу

12А сызыщыгугъ Ӏуэхухэм салъэӀэсауэ, е си щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, цӀыху нэгъэса сыхъуауэ жысӀэркъым. Ауэ а Ӏуэхухэм сазэрылъэӀэсыным сыхущӀокъу, Мэссихь Хьисэ и цӀыхухэм ящыщ сыхъуну къызэрыслъэӀэсам хуэдэу[+]. 13Си къуэшхэ, сызыщыгугъ Ӏуэхухэм салъэӀэсауэ слъытэркъым, ауэ зы Ӏуэху закъуэ сощӀэ: блэкӀа Ӏуэхухэр сщыгъупщэжурэ, сяпэкӀэ ит Ӏуэхухэм сазэрылъэӀэсынум и ужь ситщ. 14Зэдэжэным хыхьэм хуэдэу, саугъэтыр къэсхьын щхьэкӀэ, и кӀэм нэс сызэрыкӀуэным сыхущӀокъу. Саугъэт жыхуэсӀэр уафэм сыщыпсэунырщ, икӀи ар къэсхьын щхьэкӀэ Хьисэ Мэссихь къыпкъырыкӀыу и цӀыхухэм ящыщ сыхъуну Тхьэм сыкъыхуриджащ[+].

15Мэссихь и Ӏуэхухэм теухуауэ щыщӀагъэ зимыӀэ цӀыху нэгъэса хъуауэ дэ тщыщу дэтхэнэри апхуэдэу гупсысэн хуейщ. Ӏуэху гуэрым теухуауэ нэгъуэщӀ гупсысэкӀэ фиӀэмэ, Тхьэм ари нахуэ къыфхуищӀынущ[+]. 16Ауэ дыздынэсам теухуауэ дыгупсысэн икӀи абы тету дыпсэун хуейщ.

17Си къуэшхэ, си лъэужьым фыкърикӀуэ. Фызэрыпсэун хуейм и щапхъэу фэдгъэлъэгъуам тету псэухэм фадэплъей[+]. 18Куэдрэ зэрывжесӀам хуэдэу, иджыри си нэпсхэр къехуэхыурэ, нывжызоӀэ: ЦӀыху куэд Мэссихь и жорым бий хуэхъуащ. 19А цӀыхухэм къалъысыну кӀэухыр кӀуэдыныгъэр арщ. Я тхьэр я ныбэр арщ, зэрыпагэ Ӏуэхухэр укӀытапӀэрщ. Мы дунейм и Ӏуэхухэм фӀэкӀа, нэгъуэщӀхэм егупсысхэркъым[+]. 20Дэ ди хэкур уафэрщ. Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь, уафэм къехыу, дымыкӀуэду дыкъызэрыригъэлынум дыпоплъэ[+]. 21Езым и лъэкӀыныгъэшхуэ зэрылажьэмкӀэ, Ӏуэху псори и тепщэныгъэм зэрыщӀигъэувэмкӀэ дипкъ тхьэмыщкӀэхэр зэрихъуэкӀынурэ, щӀыхьышхуэ зиӀэ езым и пкъым хуэдэ ищӀынущ[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Аращи, фэ, фӀыуэ слъагъуу, си нэкӀэ слъагъуну сызыщӀэхъуэпс си къуэшхэ, си гуфӀэгъуэри, си тажри[*] фэращ. Фэ, фӀыуэ слъагъухэр, Зиусхьэныр фи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, гъуэгу захуэм быдэу фытетын хуейщ.


Паул ягуригъаӀуэ иужьрей Ӏуэхухэр

2Зиусхьэныр я псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, Еводие Синтихие цӀыхубзхэм зы гупсысэкӀэ яӀэ хъуну солъэӀу[+]. 3Уэ, къыздэлажьэ ныбжьэгъу пэжым, абыхэм уадэӀэпыкъуну сынолъэӀу. ХъыбарыфӀыр ӀуэтэнымкӀэ къыздэлэжьащ ахэр, Климентрэ адрей къыздэлажьэхэмрэ я гъусэу. Абыхэм я цӀэхэр мыкӀуэдыжын гъащӀэ зыгъуэтыну цӀыхухэм я цӀэхэр зэрыт тхылъым иратхащ[+].

4Фэ, Зиусхьэныр зи псэм щыщхэр, сыт щыгъуи фыгуфӀэ. Иджыри зэ нывжызоӀэ, фыгуфӀэ[+]. 5Фи гущабагъэр цӀыху псоми нахуэ яхурехъу. Зиусхьэныр дунейм къыщыкӀуэжыну махуэр къэблэгъащ[+]. 6Зыми фремыгъэгузавэ, ауэ сыт ищӀыс Ӏуэхуми щхьэкӀэ Тхьэм фелъэӀуурэ, щӀыхь хуэфщӀурэ, фи дэӀэпыкъуэгъу хъуну фелъэӀуурэ, фызыхуэныкъуэр евгъащӀэ[+]. 7Тхьэм къыбгъэдэкӀ гузэгъэгъуэу цӀыхухэм къагурыӀуэфынум нэхърэ куэдкӀэ нэхъ иным, фигури фи гупсысэхэри, Мэссихь Хьисэ фи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, къихъумэнущ итӀанэ[+].

8ИкӀэм-икӀэжым, си къуэшхэ, сытыр щыпкъэми, сытым щӀыхь хуэфащэми, сытыр захуагъэми, сытыр къабзагъэми, сытыр гурыхьми, сытыр гуапагъэми, сытыр хабзэфӀми, сытым щӀыхь хуэфащэми – абы фегупсыс. 9Ӏуэхуу сэ фэзгъэщӀахэри, къыфхуэзгъэнахэри, сэ къыжысӀэу зэхэфхахэри, сэ сщӀэуэ флъэгъуахэри вгъэзащӀэ. Гузэгъэгъуэ къыдэзыт Тхьэр сыт щыгъуи фи гъусэнущ итӀанэ[+].


Кърата тыгъэм щхьэкӀэ Паул фӀыщӀэ зэрахуищӀыр

10Сэ аргуэру фыкъызэрызэгугъуар Зиусхьэныр си псэм щыщу, куэду си гуапэ хъуащ. Нэхъапэми фыкъызэгугъурт, ауэ фыкъыздэӀэпыкъуну Ӏэмал вгъуэтакъым. 11Сызыхуэныкъуэ гуэр щыӀэу аракъым ар щӀыжысӀэр, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сыт къысщыщӀми, сигу сыарызыуэ зезгъэсащ[+]. 12ТхьэмыщкӀагъэм сыхэтынри, беягъэм сыхэтынри зыхуэдэр сощӀэ. ЗызгъэнщӀами, сымэжалӀэми, сыбейми, сытхьэмыщкӀэми, сыт къысщыщӀми, дапщэщи сыарэзыуэ зезгъэсащ[+]. 13ЛъэкӀыныгъэ къызэзыт Хьисэ Мэссихь и къарукӀэ псори сщӀэн слъэкӀынущ[+].

14Апхуэдэу щыт пэтми, сызыхэт гузэвэгъуэмкӀэ гъусэ фыкъызэрысхуэхъуар фӀыуэ фщӀащ[+]. 15Фэ, Филиппи къалэм дэсхэм, зэрыфщӀэщи, хъыбарыфӀыр цӀыхухэм яхуэсӀуэтэн щӀэздзауэ Македоние хэкум[*] сыкъыщикӀым, дэӀэпыкъуэгъу хъунымрэ дэӀэпыкъуэгъум пэкӀуэр игъуэтыжынымрэ я ӀуэхукӀэ фэр фӀэкӀа члисэ зэхуэсхэм ящыщ зыри гъусэ къысхуэхъуакъым. 16Фессалоникэ къалэм[*] сыщыщыӀам, сызыхуэныкъуэр зыкъомрэ фи лӀыкӀуэхэм къысхуевгъэхьащ[+]. 17Ар щӀыжысӀэр фи тыгъэм сыщӀэхъуэпсу аракъым, фи тыгъэм къыпэкӀуэу фӀы зэрывгъуэтынур арщ[+]. 18Фи тыгъэ псори къысӀэщӀыхьащ, схурикъури къызэлыжащ. Епафродит[*] къысхуевгъэхьа тыгъэхэр къысӀэщӀыхьащи, сызыхуэныкъуэ щыӀэкъым. Ахэр Тхьэм ищтэ къурмэныпхъэу и гум ирихьу, мэ ӀэфӀ къызыпихым хуэдэщ[+]. 19Мэссихь Хьисэ фи гум хэлъщи, щӀыхьышхуэ зиӀэ и къулеигъэшхуэм хуэфащэу си Тхьэм фызыхуэныкъуэ псори къывитынущ[+].

20МыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэр зейр Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэрщ. Ӏэмин.


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

21Тхьэм и цӀыху лъапӀэу Мэссихь Хьисэ зи псэм щыщхэм фӀэхъус схуефхыж. Си гъусэ къуэшхэм фӀэхъус къывахыж[+]. 22Тхьэм и цӀыху лъапӀэ псоми фӀэхъус къывахыж, псом хуэмыдэу кесарым и унэшхуэм щыщхэм[+].

23Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и нэфӀ фи гум къыфщрехуэ. Ӏэмин.

### Колоссэ

#### Колоссэ

Колоссэ


[1]

[2]

[3]

[4]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀЭЩХЪУНЫГЪЭ ЯӀЭУ КОЛОССЭ КЪАЛЭМ ДЭСХЭМ АПОСТОЛ ПАУЛ ЯХУИТХА ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Паулщ. Тхьэм фӀэигъуэти, Хьисэ Мэссихь и апостол сыхъуащ. Ди къуэш Тимофей[*] си гъусэу,[+] 2фэ, Колоссэ къалэм[*] дэсу, Тхьэм и цӀыху лъапӀэу, Мэссихь зи псэм щыщу, абы хуэпэж къуэшхэм, мы тхылъыр ныфхузотх.

3Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыфлърес.


Паул Тхьэм фӀыщӀэ зэрыхуищӀыр

Тхьэм дыфхуелъэӀуху къэс, Тхьэуэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и Адэм фӀыщӀэ худощӀ,[+] 4Мэссихь ХьисэкӀэ фиӀэ фӀэщхъуныгъэмрэ Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэмкӀэ фиӀэ фӀылъагъуныгъэмрэ я хъыбарыр зэхэтхащи. 5Апхуэдэ фӀэщхъуныгъэмрэ фӀылъагъуныгъэмрэ щӀывиӀэр Тхьэм уафэм къыщыфхуигъэхьэзыра ӀыхьэфӀыр къызэрывитынум фыщыгугъыурэ фызэрыпэплъэр арщ. Фи деж нэса хъыбарыфӀым и псалъэ пэжхэмкӀэ Тхьэм къыфхуигъэхьэзыра фӀыгъуэм и хъыбарыр зэхэфхащ[+]. 6Дуней псоми хъыбарыфӀым фӀыгъуэ къыхудокӀуэ, цӀыху нахъыбэм я дежи нэс зэпытщ. Апхуэдэу фи дежи щыхъуащ, хъыбарыфӀыр зэхэфхыу, Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэр пэжу къыщывгурыӀуа махуэм къыщыщӀэдзауэ[+]. 7ФӀыуэ тлъагъу, къыддэлажьэ Епафрас[*] хъыбарыфӀыр фигъэщӀащ. Абы и фӀагъ къывигъэкӀыурэ, Мэссихь пэжыгъэкӀэ хуолажьэ[+]. 8Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къыбгъэдэкӀ фи фӀылъагъуныгъэм и хъыбари къытхуиӀуэтащ.

9Аращи, фи хъыбарыр щызэхэтха махуэм щыщӀэдзауэ, Тхьэм дыфхуелъэӀуныр зэпыдгъэуакъым. Тхьэр зыхуейр нэсауэ къывгуригъэӀуэнуи, и Псэ ЛъапӀэм деж къикӀ акъылыфӀагъэ псори гурыӀуэныгъэ псори фиӀэнуи долъэӀу[+]. 10Абы щыгъуэ Зиусхьэным и гум сыт и лъэныкъуэкӀи фрихьурэ, езым фыхуэфащэу фыпсэунущ. Фэ влэжь ӀуэхуфӀ псоми фӀыгъуэ къыдэкӀуэнущ, Тхьэри кӀуэ пэтми нэхъ фщӀэнущ[+]. 11Сыт ищӀысымкӀи теубыдагъэрэ шыӀэныгъэрэ фиӀэн щхьэкӀэ, щӀыхьышхуэ зиӀэ и лъэкӀыныгъэ псомкӀэ фи гур Тхьэм ирегъэбыдэ[+]. 12Тхьэуэ Адэ лъапӀэм фыхуэгуфӀэурэ фӀыщӀэ хуэфщӀ. Нэхур здэщыӀэ щӀыпӀэм[*] деж Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм яхуигъэхьэзыра ӀыхьэфӀымкӀэ фэри Ӏыхьэ къыфлъысыну къыфхуигъэфэщащ. 13КӀыфӀыгъэм и тепщэныгъэм дыкъыщӀихыжри, фӀыуэ илъагъу и Къуэм и тепщэныгъэм дыщӀигъэуващ[+]. 14Езым и Къуэращ лъыуэ жорым щыщӀэкӀамкӀэ ди щхьэхэр къэзыщэхужар, ди гуэныхьхэри къытхуэзыгъэгъуар[+].


Мэссихь Тхьэм къигъэщӀа псоми я щыгум итщ

15Мэссихь цӀыхухэм ямылъагъу Тхьэм и теплъэр иӀэщ. Аращ Тхьэм къигъэщӀа псоми я щыгум итэу, и КъуэкӀэ зэджэр[+]. 16Тхьэм Мэссихь псори къригъэгъэщӀащ – уафэми щӀылъэми щыӀэ псори, цӀыхухэм ялъагъу Ӏуэхухэри ямылъагъу Ӏуэхухэри, пащтыхь тахътэхэм исхэри, пашэхэри, Ӏэтащхьэхэри, тепщэныгъэ зиӀэхэри. Тхьэм езым и Къуэм псори къригъэгъэщӀащ, абы и Къуэм и щӀыхьышхуэм щхьэкӀэ щыӀэщ ахэр[+]. 17А псори щыщымыӀам, Къуэ лъапӀэр щыӀащ. Аращ псори зэщӀэзубыдэр. 18Аращ пкъыуэ члисэ зэхуэсым и щхьэр. Аращ члисэ зэхуэсыр зэфӀэзыгъэувари, лӀахэм япэ къахэтэджыкӀыжари. Апхуэдэу, сыт и лъэныкъуэкӀи япэр аращ[+]. 19Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм игъуэу илъытати, и щытыкӀэ псори и Къуэм хэлъ хъуащ[+]. 20И Къуэм жорым лъыуэ щыщӀэкӀамкӀэ, Тхьэм езым дызригъэкӀужурэ, и Къуэм къыпкъырыкӀыу щӀылъэми уафэми щыӀэ псори езым зригъэкӀужащ[+].

21Тхьэм икъукӀэ фыпэмыжыжьэу фыщытащ пасэм, фигукӀэ фрибийуэ бзаджагъэхэр фщӀэуэ[+]. 22Ау иджы лымрэ лъымрэ къахэхъукӀа пкъы иӀауэ, Мэссихь зэрылӀамкӀэ Тхьэм езым фызригъэкӀужащ. Ар щӀищӀар фигухэр къабзэу, къуаншагъэ зыри фимыӀэу, зыми фызэригъэкъуэншэн лъэпкъ вбгъэдэмылъу, Тхьэм езым и пащхьэм фригъэувэн щхьэкӀэщ[+]. 23Зэхэфха хъыбарыфӀым ӀыхьэфӀ фыщигъэгугъащ. А ӀыхьэфӀыр зыми зыхевмыгъэгъэнын щхьэкӀэ, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгу фытемыкӀыу пэжу фрикӀуэн хуейщ. Тхьэм хуэлажьэхэм а хъыбарыфӀыр уафэм и щӀагъым щыпсэу цӀыху псоми хуаӀуэтащ. Сэ, Паул, а хъыбарыфӀым сыхуолажьэ[+].


Паул члисэ зэхуэсым зэрыхуэлажьэр

24Иджы, сэ си фӀагъ фэ фэзгъэкӀын щхьэкӀэ, гугъуехь сыхэтми, согуфӀэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Мэссихь и пкъ, члисэ зэхуэсым, си фӀагъ езгъэкӀын папщӀэ, сэ сшэчын хуейуэ Мэссихь схухиха гузэвэгъуэхэр иджы сипкъкӀэ сшэчурэ и кӀэм нызогъэс[+]. 25Тхьэм си пщэм къыдилъхьа Ӏуэхум тету, Тхьэм и хъыбарыфӀыр нэсауэ фэзгъэщӀэн щхьэкӀэ, члисэ зэхуэсхэм сахуолажьэ[+]. 26А хъыбарыфӀыр блэкӀа лъэхъэнэхэмрэ щӀэблэхэмрэ къащыщӀэдзауэ Тхьэм цӀыхухэм яримыгъэщӀауэ щыта щэхущ. Тхьэм а щэхур и цӀыху лъапӀэхэм яхуигъэнэхуащ иджы[+]. 27Хамэ лъэпкъхэмкӀэ щӀыхьышхуэ гъэщӀэгъуэну а щэхум хэлъыр Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм яригъэщӀэну игъуэу илъытащ. А щэхур мыращ: Мэссихь фи псэм щыщщ, ари фи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ щӀыхьышхуэ фиӀэ зэрыхъуным фыпоплъэ, абы фыщыгугъыу[+].

28Аращи, Мэссихь теухуа хъыбарыр доӀуатэ. Дэтхэнэ зы цӀыхум МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ зэриӀэм щхьэкӀэ, Тхьэм и пащхьэм цӀыху нэгъэсауэ идгъэувэн щхьэкӀэ, акъылыфӀагъэ псомкӀи гурыдогъаӀуэ икӀи идогъащӀэ. 29Ар згъэзэщӀэн щхьэкӀэ, Мэссихь къысхилъхьа лъэкӀыныгъэ инымкӀэ хуабжьу солажьэ икӀи сыщӀокъу[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Фэр щхьэкӀи, Лаодикие къалэм[*] дэсу фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм щхьэкӀи, си напэр зымылъэгъуа псом щхьэкӀи хуабжьу сызэрылажьэр фэзгъэщӀэну сыхуейщ. 2Хуабжьу сыщӀэлажьэр а цӀыхухэр згъэгушхуэн, фӀылъагъуныгъэкӀэ зэнэзэпсэ сщӀын щхьэкӀэщ. Апхуэдэу Тхьэм и щэхуу Мэссихьыр къащӀэн щхьэкӀэ, уасэшхуэ зиӀэ зэхэщӀыкӀ нэсауэ яӀэ хъунущ[+]. 3Уасэшхуэ зиӀэ акъылыфӀагъэ псори щӀэныгъэшхуэ псори Мэссихь хэлъщ[+]. 4Ар щӀыжысӀэр гъэпцӀагъэ зыхэлъ псалъэхэмкӀэ зыми фыдимыхьэхын щхьэкӀэщ[+]. 5Сэ сипкъкӀэ фи деж сыщымыӀэми, сигурэ си псэкӀэ фи деж сыщыӀэщ. ГъэпсыкӀэфӀу фиӀэри МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэу фиӀэм и быдагъэри щыслъагъукӀэ согуфӀэ[+].


Мэссихь гъащӀэ нэгъэса диӀэ зэрищӀыр

6Мэссихь Хьисэ Зиусхьэну фщтащи, ар фи псэм щыщурэ фыпсэу[+]. 7Фэ фи лъабжьэхэр Мэссихь тефщӀыхь, фи гъащӀэри абы тевгъэт. ЗэрывэдгъэщӀам хуэдэу, абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ быдэ фиӀэурэ, щӀыхь хуэфщӀ зэпымыууэ[+].

8Фысакъ, мы дунейм и философие нэпцӀымкӀэ, цӀыхухэр щызыгъауэмкӀэ зыми зыдевмыгъэшэх. Апхуэдэ философие къызыхэкӀыр Мэссихькъым, атӀэ ди адэжьхэм къащӀэна хабзэмрэ мы дунейм теухуауэ цӀыхухэм яхэлъ гурыӀуэныгъэу нэпцӀымрэщ[+].

9Тхьэм и щытыкӀэ псори Мэссихь и пкъым хэлъщ[+]. 10Мэссихь фи псэм зэрыщыщымкӀэ абы и гъащӀэ нэгъэсауэ фхэлъщ. Ар Ӏэтащхьэ псоми тепщэныгъэ зиӀэ псоми я щхьэщ[+]. 11Ар фи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ сунэт фащӀам фыхуэдэщ. ЦӀыхухэм ӀэкӀэ ящӀа сунэткъым ар, атӀэ къызыпкърыкӀар Мэссихьщ. Ар къыщыхъуар Мэссихь фи гуэныхьыщӀэ щэныжьыр щызыхывигъэна махуэрщ[+]. 12Фыщаумэхъым, Мэссихь фригъусэу фыщӀалъхьэжащ. Фыщаумэхъым деж Хьисэ лӀахэм къахэзыгъэтэджыкӀыжа Тхьэм и лъэкӀыныгъэкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ зэрыхъуам щхьэкӀэ Тхьэм Мэссихь фригъусэу лӀахэм факъыхигъэтэджыкӀыжащ[+].

13Гуэныхь зэрыфщӀам икӀи фигукӀэ сунэт фызэрамыщӀам щхьэкӀэ лӀахэм фахуэдэу фыщытащ, ауэ Тхьэм Мэссихь фригъусэу фыкъигъэпсэужащ. Ди гуэныхь псори къытхуигъэгъуащ абы[+]. 14Унафэхэри дэщӀыгъуу, ди щӀыхуэхэр зэрыт тхылъым и лъэкӀыныгъэр Тхьэм игъэкӀуэдащ. А тхылъыр къытпэуващ, ауэ Тхьэм ар Мэссихь и жорым ириӀулӀри, лъэныкъуэ иригъэзащ[+]. 15Мэссихь жорым щыкӀэрылӀыхьам, жин бзаджэ Ӏэтащхьэхэмрэ тепщэныгъэ зиӀэ жин бзаджэхэмрэ я лъэкӀыныгъэхэр яӀихыжащ. Абыхэм зэратекӀуар ӀупщӀу къигъэлъагъуэурэ, я напэхэр трихащ[+].

16Аращи, фшхымрэ фызэфэмрэ теухуауэ, махуэшхуэ махуэр, мазэщӀэ махуэшхуэр, зыщыдгъэпсэху махуэр ягъэлъэпӀэнымкӀэ хьэкум[*] къыфтрищӀыхьыну зыри хуит фымыщӀ[+]. 17Мы Ӏуэху псори къэкӀуэну щыта Ӏуэхухэм я ныбжь къудейщ, ауэ а ныбжьыр зейр Мэссихьщ[+]. 18Егъэлеяуэ зывгъэцӀыкӀун хуейуэ, мелыӀычхэри вгъэлъэпӀэн хуейуэ нывжезыӀэм зыдевмыгъэшэх. Апхуэдэ цӀыхум, Тхьэм абы къригъэлъэгъуауэ жыхуиӀэ Ӏуэхухэм зэпымыууэ тепсэлъыхьурэ, мы дунейм тет цӀыхухэм я гупсысэкӀэ зэриӀэм щхьэкӀэ пщӀэншэу зыкъыфӀощӀыж. 19Апхуэдэ цӀыхур щхьэуэ щыт Мэссихьым гъусэ хуэхъуркъым. Щхьэр арщ пкъыр зэзыпхыу, къупщхьэ зэрытыпӀэхэмкӀи хуэхэмкӀи пкъы псоми къару езыгъэгъуэту, ар зэщӀэзубыдэр. Апхуэдэу, Тхьэр зэрыхуейм тету пкъым зеужь[+].

20Мэссихь и гъусэу лӀам фыхуэдэщ, фэ цӀыхухэм мы дунейм теухуауэ яӀэ гурыӀуэныгъэхэм тепщэныгъэ къыфхуаӀэжкъым. АтӀэ Ӏуэхур абы тетмэ, мы дунейм и цӀыхухэм фазэрыщыщым хуэдэу фыпсэуурэ, мыпхуэдэ унафэхэм сыт фыщӀедаӀуэр:[+] 21«Мы шхыныр къыумыщтэ!» «Мыр умышх!» «Мыбы уемыӀусэ!»[+]? 22Апхуэдэ унафэхэр зытеухуар цӀыхухэм къазэрыӀэщӀыхьэу кӀуэдыж шхынырщ. ЦӀыхухэм къагупсысауэ, а унафэхэр нэгъуэщӀ цӀыхухэм ирагъащӀэ[+]. 23Гугъуехь яшэчурэ, Тхьэр ягъэлъэпӀэну, егъэлеяуэ загъэцӀыкӀуну, япкъхэми гугъуехь ирагъэшэчыну а унафэхэм цӀыхухэр зэрыхагъэзыхьым щхьэкӀэ, губзыгъагъэу къыпщыхъуми, пщӀэ яӀэкъым. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхухэм я гур зыщӀэхъуэпс Ӏуэху мыхъумыщӀэхэм япэувынымкӀэ дэӀэпыкъуэгъу яхуэхъун ялъэкӀыркъым.

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Мэссихь фригъусэу Тхьэм лӀахэм факъыхигъэтэджыкӀыжащ. Аращи, Тхьэм и ижьырабгъумкӀэ бгъэдэсу Мэссихь здэщыӀэ уафэм и Ӏуэхухэм я ужь фит[+]. 2Мы дунейм и Ӏуэхухэм фемыгупсысу, уафэм и Ӏуэхухэм фегупсыс. 3Фэ фылӀащ, фи гъащӀэ пэжри мыкӀуэду, Тхьэр здэщыӀэ уафэм Мэссихь къыщыфхуегъэнэж[+]. 4Ди гъащӀэ пэжу щыт Мэссихь къыщылъагъуэкӀэ, фэри абы фригъусэу щӀыхьышхуэ фиӀэу фыкъэлъэгъуэнущ[+].

5Аращи, фи щэныжь бзаджэм и Ӏуэхухэр вгъэкӀуэд: Зинэ щӀэнри, гуфӀеягъи, хъуэпсэныгъэ мыхъумыщӀэхэри, хъуэпсэныгъэ Ӏейхэри, нэпсеягъэри – нэпсеягъэр тхьэ нэпцӀыр бгъэлъэпӀэным хуэдэщ[+]. 6Тхьэм емыдаӀуэхэм абы и губжьыр къатехуэнущ апхуэдэ Ӏуэхухэм щхьэкӀэ[+]. 7А цӀыхухэм фыщрагъусэм, апхуэдэ Ӏуэхухэм фэри фахэтащ[+]. 8Ауэ иджы мыпхуэдэ Ӏуэху псори зыхэвныжын хуейщ: Губжьыныр, къызэщӀэплъэныр, бзаджагъэр, нэгъуэщӀ цӀыхухэм ӀейкӀэ ятепсэлъыхьыныр, емыкӀу псэлъэкӀэр[+]. 9ФызэрымыгъэпцӀэж, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фи щэныжь бзаджэр, абы и Ӏуэхухэри щӀыгъуу, зыхэвныжри,[+] 10щэныщӀэфӀыр фащэ хуэдэу зэфшэкӀащ. Тхьэуэ а щэныщӀэфӀыр къэзыгъэхъуам, езым и щэн хуэдэу хъуурэ, а щэныфӀыр зэпымыууэ егъэщӀэращӀэ, езыр зыхуэдэр пэжу зэвгъэщӀэн щхьэкӀэ[+]. 11Аращи, яку зэхэгъэж дэмылъу, алыджри,[*] журтри, сунэт ящӀари, сунэт ямыщӀари, хамэри, Скиф[*] хэкум щыщри, пщылӀри, щхьэхуитри зэхуэдэщ. Мэссихь псоми я щхьэщ, ар фэ псоми фи псэм щыщщ[+].

12Фэ, гукъабзагъэ зиӀэ Тхьэм къыхиха цӀыхухэм, абы фӀыуэ илъагъухэм, гущӀэгъунри, фӀыгъуэри, мыпэгэнри, гущабагъэри, шыӀэныгъэри фи гум ивгъэлъ[+]. 13Зым зыр ирешыӀэ икӀи зым зым гукъанэ гуэр хуиӀэмэ, зэхуэвгъэгъу. Мэссихь къызэрыфхуигъэгъуам хуэдэу, фэри зэхуэвгъэгъу[+]. 14Псом япэрауэ, фӀылъагъуныгъэр фи гум ивгъэлъ. ФӀылъагъуныгъэращ зыуэ фыщытыну икӀи фи щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, цӀыху нэгъэса фыхъуну фэ псори фызэзыпхыр[+].

15Мэссихь къывит гузэгъэгъуэм фи гум тепщэныгъэ щрыреӀэ. Зы пкъым фыхуэдэу а гузэгъэгъуэр фиӀэну Тхьэм фыкъыхуриджащ. Абы фӀыщӀэ хуэфщӀ[+]. 16Мэссихь и псалъэхэр фи гум сыт щыгъуи быдэу ивгъэлъ. АкъылыфӀагъэ псомкӀи зым адрейм ирырегъащӀэ икӀи гурырегъаӀуэ. Зиусхьэным фигухэмкӀэ фӀыщӀэ хуэфщӀу, уэрэдхэри, тхьэщӀыхь уэрэдхэри, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм фи гум кърилъхьэ уэрэдхэри абы щхьэкӀэ жыфӀэ[+]. 17Зиусхьэн Хьисэ и цӀэкӀэ Тхьэуэ Адэ лъапӀэм фӀыщӀэ хуэфщӀурэ, сыт фщӀэми, сыт къыжыфӀэми, Хьисэ и цӀэкӀэ ар фщӀэ[+].


ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ унагъуэхэм я псэукӀэр

18[•]Фызхэ, филӀхэм фахуэӀурыщӀэ, Зиусхьэныр зи псэм щыщ цӀыхухэм зэрахуэфащэм хуэдэу[+].

19ЛӀыхэ, фэ фщыщ дэтхэнэми и фызыр фӀыуэ илъагъун хуейщ, абыхэм фахуэпхъэшэн хуейкъым[+].

20Бынхэ, фи адэ-анэхэм сыт и лъэныкъэукӀи федаӀуэ, Зиусхьэным ар игъуэу елъытэри.

21Адэхэ, фи бынхэр фымыгъэгубжь, я гур мыкӀуэдын щхьэкӀэ.

22УнэӀутхэ, мы дунейм фытетыху, фи тепщэхэм унафэ псомкӀи федаӀуэ. Абыхэм федаӀуэ, жызоӀэ, ауэ «дэ абыхэм гурыхь дащыхъунщ» жыфӀэу, я нэхэмкӀэ къыщывэплъым и мызакъуэу, атӀэ Тхьэм и фӀэлӀыкӀ фи гум зэрилъым щхьэкӀэ сыт щыгъуи фигурэ фи псэкӀэ фахуэлажьэ[+]. 23Сыт фщӀэми, цӀыхухэм зэрахуэфщӀэм хуэдэ иремыхъу, ауэ Зиусхьэным зэрыхуэфщӀэм хуэдэу, фигурэ фи псэкӀэ фщӀэ, 24сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным и цӀыхухэм яхуигъэхьэзыра ӀыхьэфӀыр фэри влэжьа Ӏуэхум щхьэкӀэ къызэрыфлъысынур фощӀэри. Зиусхьэн Мэссихьщ фызыхуэлажьэр[+]. 25Тхьэм бзаджагъэ зыщӀэм и бзаджагъэм хуэфащэр иригъэпшыныжынущ; Зиусхьэныр цӀыхухэм я фэм емыплъу, абы цӀыху псори и зэхуэдэщи[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Тепщэхэ, фэри Зиусхьэн уафэм зэрыщывиӀэр фщӀэуэ, фи унэӀутхэм фазэрыхущытын хуейм тету икӀи захуэу фахущыт.


Иужьрей Ӏуэхуу Паул ягуригъаӀуэхэр

2Тхьэм зэпымыуэ фелъэӀу. Тхьэм фелъэӀу щыхъукӀэ, фымыжейуэ фысакъ, Тхьэм и фӀыщӀи фщӀы[+]. 3Тхьэм дэри фытхуелъэӀу. Мэссихь теухуа Ӏуэху щэхухэр[*] цӀыхухэм едгъэщӀэн папщӀэ, хъыбарыфӀым щхьэкӀэ бжэр къытхузэӀуихыну Тхьэм фелъэӀу. А хъыбарыфӀыр цӀыхухэм зэрезгъащӀэращ лъэхъуэщым сыщӀадзауэ сыщӀыщӀэсыр[+]. 4А хъыбарыфӀыр цӀыхухэм зэрахуэсӀуэтэн хуейм тету, нахуэу яхуэсӀуэтэну Тхьэм фысхуелъэӀу. 5Игъуэр блэвмыгъэкӀыу, фэ къыфщымыщ цӀыхухэм акъылыфӀагъэкӀэ фахущыт[+]. 6Псалъэ мышыухэр хэмыту, фи псалъэхэр ирегуапэ. Хэти жэуап зэрефтын хуейр зэвгъащӀэ[+].


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

7[•]ФӀыуэ тлъагъу ди къуэш Тихик[*] си хъыбар псори фигъэщӀэнущ. Ар Зиусхьэным и ӀуэхумкӀэ пэжыгъэкӀэ дэ къыддоӀэпыкъу икӀи къыддолажьэ[+]. 8Мы Ӏуэху дыдэр арщ, ди Ӏуэхухэр зытетыр фигъэщӀэну, фигъэгушхуэну, Тихик фи деж ныщӀэзгъакӀуэр.[*][+] 9Абы и гъусэу узыщыгугъ хъуну икӀи фӀыуэ тлъагъу ди къуэш Онисим[*] нызогъакӀуэ. Ар фи цӀыхухэм ящыщщ. А тӀум мыбы щекӀуэкӀ Ӏуэху псори фагъэщӀэнущ[+].

10Лъэхъуэщым къыздыщӀэс Аристарх[*] фӀэхъус къывехыж. Варнавэ[*] и унэкъуэщ Марки[*] фӀэхъус къывехыж. Марк теухуауэ унафэ фхуэсщӀащ: Фи деж накӀуэмэ, екӀуу евгъэблагъэ[+]. 11ИусткӀэ зэджэ Исус фӀэхъус къывехыж. Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щхьэкӀэ къыздэлажьэ цӀыхухэм яхэт журтхэр аркъудейщ. Абыхэм ину сагъэгушхуащ[+]. 12Епафрасу[*] фи цӀыхухэм ящыщу Хьисэ Мэссихь хуэлажьэм фӀэхъус къывехыж. Ар Тхьэм пэжкӀэ фхуелъэӀу зэпытщ, Тхьэм и гъуэгум быдэу фытригъэтын, сыт и лъэныкъуэкӀи езыр зыхуей Ӏуэху псори зыхуэдэр нэсауэ къывгуригъэӀуэн папщӀэ[+]. 13Епафрас куэду фэ къызэрыфхуэлажьэмкӀи, ди къуэшу Лаодикие,[*] Иерапол[*] къалэхэм* дэсхэм куэду зэрахуэлажьэмкӀи сыщыхьэтщ. 14Дэ фӀыуэ тлъагъу ди дохутыр Лукарэ[*] Димасрэ фӀэхъус къывахыж[+]. 15Лаодикие къалэм дэс къуэшхэми, Нимфани, абы и унэ щызэхыхьэ члисэ зэхуэсми фӀэхъус схуефхыж[+].

16Мы тхылъым феджа нэужь, Лаодикие щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщхэри мы тхылъым иреджэ. Фэри Лаодикие щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщхэм ныфхурагъэхьыну си тхылъым феджэ[+].

17«Зиусхьэным уи пщэм къыдилъхьа Ӏуэхур гъэзащӀэ», жыфӀи, Архипп[*] схужефӀэж[+].

18Сэ, Паул, мы фӀэхъус псалъэхэр си ӀэкӀэ сотх. Мы Ӏэхъулъэхъу сызыӀыгъхэр зыщывмыгъэгъупщэ. Мэссихь и нэфӀ къыфщрехуэ. Ӏэмин[+].

### 1 Фессалоникэ

#### 1 Фессалоникэ

1 Фессалоникэ


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀЭЩХЪУНЫГЪЭ ЯӀЭУ ФЕССАЛОНИКЭ КЪАЛЭМ ДЭСХЭМ ПАУЛ ЯХУИТХА ЯПЭ ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Паулщ. Силуанрэ[*] Тимофейрэ[*] си гъусэу, фэ, Тхьэуэ Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ зейуэ, Фессалоникэ къалэм[*] щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщхэм, мы тхылъыр ныфхузотх.

Тхьэуэ Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыфлърес[+].


Паул Тхьэм фӀыщӀэ зэрыхуищӀыр

2Фэ псоми щхьэкӀэ Тхьэм зэпымыууэ фӀыщӀэ худощӀ, Тхьэм дыщелъэӀукӀи, фи гугъу дощӀ[+]. 3Ди Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэм и пащхьэм фи фӀэщхъуныгъэм ӀуэхуфӀхэр зэрывигъэщӀам и гугъу зэпымычу щыдощӀ. Фэ фи фӀылъагъуныгъэм куэд зэрывигъэлэжьами, ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь фыщыгугъыурэ, фызэрыпэплъэм щхьэкӀэ теубыдагъэ фиӀэ зэрыхъуами я гугъу Тхьэм и пащхьэм сыт щыгъуи щыдощӀ.

4Фэ, Тхьэм фӀыуэ илъагъу ди къуэшхэ, абы и бынхэм ящыщ фыхъуну фыкъызэрыхихар дощӀэ,[+] 5сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ хъыбарыфӀыр къызэрыфлъэдгъэӀэсар псалъэ къудейкъым, атӀэ къарукӀи Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀи хъыбарыфӀыр къыфлъэдгъэӀэсащ, нэгъэсауэ ар фи фӀэщ дгъэхъуащ. Дыщыфхэтым, ди фӀагъ фэдгъэкӀыу дызэрыфхущытар фощӀэ[+]. 6Ди лъэужьми Зиусхьэным и лъэужьми фрикӀуэу щытащ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ гузэвэгъуэшхуэм фыхэту щыта пэтми, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм фи гум кърилъхьа гуфӀэгъуэмкӀэ Тхьэм и псалъэхэр фщтащ[+]. 7Македоние,[*] Ахаие[*] хэкухэм исхэу фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псоми щапхъэ фахуэхъуащ. 8Зиусхьэным теухуа хъыбарыфӀыр фи деж икӀыурэ здынэсар Македоние, Ахаие хэкухэм я закъуэкъым, атӀэ ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ зэрыхъуам и хъыбарыр цӀыхухэм дэнэкӀи щащӀэ хъуащ. Аращи, а Ӏуэхум теухуауэ абы нэхърэ нэхъыбэ цӀыхухэм щӀажетӀэн щыӀэкъым, 9екӀуу дызэревгъэблэгъари, гъащӀэ зиӀэ Тхьэ щыпкъэм фыхуэлэжьэн щхьэкӀэ, тхьэ нэпцӀхэм фи щӀыбагъыр зэрыхуэвгъэзари абыхэми яӀуэтэж[+]. 10Тхьэм и Къуэуэ лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжар уафэм къызэрехыжынум фыпоплъэ – Тхьэм и губжь къэкӀуэнум дыкъыӀэщӀэзышыжынур Хьисэщ[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Фессалоникэ къалэм Паул щилэжьа Ӏуэхур

1Фи деж дынызэрыкӀуар пщӀэншэ зэрымыхъуар фощӀэ. 2Фэ зэрыфщӀэщи, Филиппи къалэм[*] дыщыщыӀам, цӀыхухэм гугъуехь куэд дагъэшэчу, къытхуэхъущӀэу, фи деж цӀыху куэд къыщытпэуву щытами, Тхьэм дигъэгушхуэри, езым деж къикӀ хъыбарыфӀыр фхуэтӀуэтащ[+]. 3ХъыбарыфӀыр фи фӀэщ хъуну дыныщӀывэлъэӀур Тхьэм ар цӀыхухэм яхуэтӀуэтэну дэ ди пщэм къызэрыдилъхьар арщ. Дыгъуэщауэ дыщыткъым, дигури мыкъабзэу щыткъым, фыдгъэпцӀэнуи дыхэткъым[+]. 4Ауэ Тхьэм а Ӏуэхур дгъэзэщӀэну къытхуигъэфащэу, хъыбарыфӀыр цӀыхухэм едгъэщӀэну ди пщэм къызэрыдилъхьам щхьэкӀэ а хъыбарыфӀыр доӀуэтэж. ЦӀыхухэм ягу зредгъэхьыну дыхэткъым, Тхьэуэ ди гум и щыпкъагъэр зыгъэунэхум игу зредгъэхьыну арщ дызыхэтыр[+]. 5ГъафӀэбзэ нэпцӀкӀэ дызэрыфхущымытар фощӀэ, фи фӀагъ зэдгъэкӀыну гъэпщкӀуауэ муради диӀакъым. АбыкӀэ Тхьэр ди щыхьэтщ[+]. 6Фэрами нэгъуэщӀхэрами, цӀыхухэм щӀыхь зыхуедгъэщӀыну дыхэтакъым[+].

7Мэссихь дриапостолщ, тепщэныгъэу фхудиӀэмкӀэ дывдэгъуэгурыкӀуэн тлъэкӀыну щытами, итӀани анэр и сабийхэм фӀыкӀэ зэрадэгъуэгурыкӀуэм хуэдэу, дэри фӀыкӀэ дывдэгъуэгурыкӀуащ. 8АпхуэдизкӀэ фӀыуэ фытлъэгъуати, Тхьэм деж къикӀ хъыбарыфӀыр фхуэтӀуэтэн къудейр аркъым дызыхуеяр, атӀэ ди псэр фхуэттынуи дыхуеящ. АпхуэдизкӀэ фӀыуэ фытлъэгъуащ[+]. 9Ди къуэшхэ, куэду дызэрылажьэу щытари, гугъуехь ттелъу дылажьэу зэрыщытари фи гум къэвгъэкӀыж. Фэ фщыщ зыми хьэлъэ дытемыхъуэн щхьэкӀэ, Тхьэм деж къикӀ хъыбарыфӀыр щыфхуэтӀуатэм, жэщи махуи дылэжьащ[+].

10Зыми дызэригъэкъуэншэн лъэпкъ щымыӀэу, гукъабзагъэкӀи щыпкъагъэкӀи фэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм, дыфхэту зэрыщытамкӀэ фыдищыхьэтщ, Тхьэри ди щыхьэтщ. 11Адэр и бынхэм зэрадэгъуэгурыкӀуэм хуэдэу, фэ фщыщ дэтхэнэми дывдэгъуэгурыкӀуэу зэрыщытар фощӀэ[+]. 12Тхьэуэ зи Тепщэныгъэшхуэм фыщӀыхьэну, зи щӀыхьышхуэмкӀэ Ӏыхьэ фиӀэну фыкъыхуезыджам фыхуэфащэу фыпсэуну къывгурыдгъэӀуащ, фыдгъэгушхуащ икӀи дывэлъэӀуащ[+].

13Тхьэм фӀыщӀэ зэпымыууэ худощӀ. Тхьэм и псалъэхэр щыфлъэдгъэӀэсам, цӀыхухэм я псалъэхэм хуэмыдэу, атӀэ Тхьэм и псалъэхэм хуэдэу фщтащ, ипэжыпӀэкӀи Тхьэм и псалъэщ ахэр. А псалъэхэр фэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм, фи гум илъщи, ӀуэхуфӀ фи гум щалэжь[+]. 14Мэссихь Хьисэ зи псэм щыщу, Иудей хэкум щыӀэ члисэ зэхуэсхэм ящыщ цӀыхухэм я лъэужьым фытехьащ. Журтхэм абыхэм гугъуехь ирагъэшэчу зэрыщытам хуэдэу, фи лъэпкъым щыщхэм фэри гугъуехь фагъэшэчащ[+]. 15Зиусхьэну Хьисэрэ бегъымбархэмрэ журтхэм яукӀащ, дэри гугъуехь дагъэшэчащ. Ахэр Тхьэм и гум дэмыхьэ цӀыхущ, цӀыху псоми я бийщ[+]. 16Хамэ лъэпкъхэр мыкӀуэду Тхьэм къригъэлын щхьэкӀэ, хъыбарыфӀыр щахуэтӀуатэм, къытпэувыну хэтащ. Апхуэдэу я гуэныхьхэм я бжыгъэр и кӀэм нэс ягъэбагъуэурэ, зэтралъхьэ зэпытщ. Ауэ Тхьэм и губжьыр икӀэм-икӀэжым къатехуащ[+].


ФӀэщхъуныгъэ яӀэу Фессалоникэ дэсхэм аргуэру илъагъужыну Паул зэрыхуеяр

17Дигурэ ди псэкӀэ фи деж дыщыӀэми, дипкъкӀэ зыкъомрэ дыкъыщывбгъэдэкӀыжым, ди къуэшхэ, дыфщӀэхъуэпсу, фызэдгъэлъагъуным куэду дыхэтащ[+]. 18Фи деж дынэкӀуэну дыхуеящ. Сэ, Паулыр, зыбжанэрэ сынэкӀуэну сыхэтащ, ауэ шейтӀаным ар къыдигъэхъулӀакъым[+]. 19ДызыгъэгуфӀэри дызыпэплъэ ди ӀыхьэфӀыр диӀэ зэрыхъуным дыщызыгъэгугъри фэракъэ? ТекӀуэныгъэр къызэрытхьар къэзыгъэлъагъуэ тажу, Зиусхьэн Хьисэ къыщыкӀуэжыну махуэм абы и пащхьэм дыщызэрыпэгэнур фэракъэ[+]? 20Пэжщ ар, ди щӀыхьышхуэри ди гуфӀэгъуэри къызыбгъэдэкӀыр фэращ.

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1АфӀэкӀа тхуэмыхьыжу, Афинэ къалэм[*] ди закъуэ дыкъыдэнэну тедубыдащ[+]. 2-3Тимофей[*] фи деж нэдгъэкӀуащ. Ар ди къуэшщ, Тхьэм хуолажьэ, Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыр цӀыхухэм яхуэтӀуэтэн ӀуэхумкӀэ къыддоӀэпыкъу. Ар фи деж ныщӀэдгъэкӀуар мы гузэвэгъуэхэм фэ фщыщ зыри гъуэгу захуэм трамыгъэкӀын щхьэкӀэ фигухэр игъэбыдэн икӀи фи фӀэщхъуныгъэм фытетыну фигъэгушхуэн щхьэкӀэщ. Апхуэдэ гузэвэгъуэхэм даӀууэн хуейуэ зэрыщытыр фэ фощӀэ[+][+]. 4Фи деж дыщыщыӀам, гузэвэгъуэ дызэрыхэхуэнур нывжетӀэгъащ. Фэ зэрыфщӀэщи, апхуэдэуи хъуащ. 5Аращи, нэхъыбэ схуэмыхьыжу, фи фӀэщхъуныгъэр зыхуэдэр зэзгъэщӀэн щхьэкӀэ Тимофейр фи деж нэзгъэкӀуащ. ЦӀыхухэм гуэныхь езыгъэщӀэну и ужь ит шейтӀаным зыгуэркӀэ фыдихьэхыу, ди Ӏуэхур пщӀэншэ хъуакӀэ сышынат[+].

6Тимофейр фи деж къикӀыжри, ди деж къэкӀуэжащ[*] иджы, абы фи фӀэщхъуныгъэмрэ фи фӀылъагъуныгъэмрэ я хъыбар дахэхэр къытхуихьащ. Фи гум дэ фӀыкӀэ зэпымыууэ дыкъызэрыкӀыжри, дэ фытлъагъуну дызэрыхуейм хуэдэу, дэ дыкъэфлъагъуну фэри фызэрыхуейри абы къытхуиӀуэтэжащ[+]. 7Ди къуэшхэ, гугъуехь псоми гузэвэгъуэ псоми дахэт пэтми, фи фӀэщхъуныгъэм и хъыбаркӀэ ди гур вгъэзэгъащ. 8Зиусхьэным и гъуэгум быдэу фызэрытетым щхьэкӀэ пэжыгъэкӀэ допсэу иджы. 9Фэр щхьэкӀэ Тхьэм и пащхьэм щыдиӀэ гуфӀэгъуэ псоми хуэфащэу, фэр щхьэкӀэ сыт хуэдэ фӀыщӀэ Тхьэм хуэтщӀын ирикъуну? 10Фытлъагъужынуи фи фӀэщхъуныгъэм и щыщӀагъэхэр иридгъэкъужынуи жэщи махуи дигурэ ди псэкӀэ Тхьэм долъэӀу[+].

11Езы ди Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэмрэ ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихьрэ фи деж дынэкӀуэжыну гъуэгу къытхузэӀурах[+]. 12Дэ фэ фӀыуэ фызэрытлъагъум хуэдэу, Зиусхьэным нэхъыфӀыжу зэпымыууэ фызэригъэлъагъужын, цӀыху псори зэпымыууэ фӀыуэ фигъэлъагъун ирехъу[+]. 13Ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и цӀыху лъапӀэ псори и гъусэу мы дунейм къыщыкӀуэжкӀэ, зыми фызэригъэкъуэншэн лъэпкъ щымыӀэу, гукъабзагъэкӀэ Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэм и пащхьэм фиувэн щхьэкӀэ, фи гур ирегъэбыдэ[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм и гум ирихь псэукӀэр

1ИкӀэм-икӀэжым, ди къуэшхэ, мыр нывжызоӀэ. Тхьэм игу фрихьын щхьэкӀэ, фызэрыпсэун хуейр фэдгъэщӀащ. Апхуэдэуи фопсэу. Апхуэдэу сыт щыгъуи фыпсэуну Мэссихь Хьисэ и цӀэкӀэ дыныволъэӀу икӀи фхудогъэбыдэ[+]. 2Зиусхьэн Хьисэ и цӀэкӀэ унафэу ныфхуэтщӀахэм фыщыгъуазэщ.

3Тхьэр зыхуейр фигу нэхъ къабзэ хъу зэпытыну, зинэ щӀэным пэӀэщӀэ зыфщӀыну арщ[+]. 4-5Абы нэмыщӀуи, Тхьэр зыхуейр езыр зымыщӀэ хамэ лъэпкъхэм ящыщ цӀыхуу, зи гур зинэ мыхъумыщӀэ Ӏуэхухэм щӀэхъуэпсхэм фахуэмыдэу, гукъабзагъэкӀэ, щӀыхь хэлъу, фэ фщыщ дэтхэнэми езым и пкъым тепщэныгъэ хуиӀэну арщ[+]. 6Мы ӀуэхумкӀэ зыми и къуэшым мыхъумыщӀэ иримыщӀэну е къимыгъэпцӀэну хуейщ Тхьэр. ЗэрывжетӀам икӀи зэрывгурыдгъэӀуам тету, апхуэдэ бзаджагъэ зыщӀэ цӀыху псоми яхуэфащэр Зиусхьэным яригъэпшыныжынущ. 7Ди гур мыкъабзэу дыпсэуну аракъым Тхьэм дыкъызыхуриджар, атӀэ ди гур къабзэу дыпсэуну арщ[+]. 8Аращи, мы унафэр зымыдэм цӀыхуракъым имыдэр, атӀэ Тхьэуэ езым и Псэ ЛъапӀэр ди гум къизылъхьарщ.

9Зэшхэм хуэдэу фӀыуэ фызэрылъагъун зэрыхуейр ныфхуэстхыну лейщ. ФӀыуэ фызэрылъагъун зэрыхуейр Тхьэм фигъэщӀащ[+]. 10Македоние хэкум[*] дэнэкӀи ис къуэш псори фӀыуэ фолъагъу. Ахэр нэхъыфӀыжу дапщэщи флъагъуну сыныволъэӀу.

11Ӏэсэу фыщыт, нэгъуэщӀ цӀыхухэм я Ӏуэхум фи Ӏуэху хэвмылъхьэу, фи ӀэхэмкӀэ фылажьэу фызэрыпсэуным фыщӀэкъу, унафэ зэрыфхуэтщӀам хуэдэу[+]. 12Апхуэдэу щыхъукӀэ, фэ къыфщымыщ цӀыхухэм я пащхьэм хабзэм тету фыщыпсэунущ, щыщӀагъэ гуэри фиӀэнукъым[+].


Зиусхьэн Хьисэ мы дунейм къызэрыкӀуэжынур

13Ди къуэшхэ, лӀахэм я Ӏуэхур зытетыр фымыщӀэу фыкъэдгъэнэну дыхуейкъым, гугъэ зимыӀэ нэгъуэщӀ цӀыхухэм я гум къызэреуэм хуэдэу, фи гум къемыуэн щхьэкӀэ[+]. 14Хьисэ лӀэуэ, лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжамкӀэ фӀэщхъуныгъэ диӀэщ. Аращи, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэу лӀахэр абы щӀыгъуу Тхьэм езым и деж зэришэнур ди фӀэщ мэхъу[+]. 15Зиусхьэным и псалъэхэм ятету мыр нывжыдоӀэ: Зиусхьэныр дунейм къыщыкӀуэжкӀэ, дэ, псэууэ къэнахэр, лӀахэм япэ дищынукъым[+]. 16Тхьэм и унафэр хъууэ, япэрей мелыӀычым и макърэ Тхьэм и бжьамиишхуэм и макърэ къэӀумэ, езы Зиусхьэныр уафэм къехыжынущ. МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэу лӀахэр япэ къэтэджыжынущ абы щыгъуэ[+]. 17ИтӀанэ дэ, псэууэ къэнахэр, абыхэм дащӀыгъуу Тхьэм уафэм дыдрихьеинущ, пшэхэм дахэту, хьэуам хэту Зиусхьэным дыщыӀущӀэн щхьэкӀэ. Зиусхьэным сыт щыгъуи дригъусэнущ итӀанэ[+]. 18Аращи, мы псалъэхэмкӀэ зым адрейр ирегъэгушхуэ.

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Ди къуэшхэ, а Ӏуэхухэр къыщыхъун зэманми сыхьэтхэми ятеухуауэ ныфхуэттхыну лейщ,[+] 2сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дыгъуакӀуэр цӀыхухэр пэмыплъэххауэ жэщым къызэрыкӀуэм хуэдэу, Зиусхьэныр дунейм къыщыкӀуэжыну махуэм деж фымыщӀэххэу къызэрыкӀуэжынум фыщыгъуазэщ[+]. 3«Иджы гузэгъэгъуэ диӀэщ, шынагъуэ зыри щыӀэкъым», цӀыхухэм щыжаӀэкӀэ, гугъуехьышхуэ ямыщӀэххэу къатехъуэнущ, фыз лъэщыджэм лъхугъэр къызэрытелъадэм хуэдэу. Абы фӀэкӀыпӀэ иӀэнукъым[+].

4Ауэ фэ, ди къуэшхэ, кӀыфӀыгъэм фыхэткъым. Аращи, а махуэр дыгъуакӀуэм хуэдэу фымыщӀэххэу къыфхуэкӀуэнукъым[+]. 5Фэ псори нэхум фрибынщ, махуэми фрибынщ. Дэ жэщым икӀи кӀыфӀыгъэм я бынхэм дащыщкъым[+]. 6Аращи, нэгъуэщӀ цӀыхухэм яхуэдэу дыжей хъунукъым, атӀэ дымыжейуэ дысакъын, зышыӀэныгъи тхэлъын хуейщ[+]. 7Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ жэщырщ цӀыхур щыжейр, икӀи жэщырщ ефэхэр щефэр. 8Ауэ дэ махуэм и быну дыщытщи, зышыӀэныгъэ зидвгъэгъэӀэ. ФӀэщхъуныгъэмрэ фӀылъагъуныгъэмрэ афэ джанэм хуэдэу зыщыфтӀагъэ, икӀи Тхьэм дымыкӀуэду дыкъызэрыригъэлыным дыщыгугъыурэ дызэрыпэплъэр тажым хуэдэу дывгъэӀэт[+]. 9Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и губжь къыттригъэхуэн щхьэкӀэкъым абы и бын дыхъуну дыщӀигъэувар, атӀэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь дымыкӀуэду дыкъригъэгъэлын щхьэкӀэщ[+]. 10Хьисэ, и фӀагъ къыдигъэкӀын щхьэкӀэ, лӀащ, къыщыкӀуэжкӀэ, дыпсэуми дылӀами, абы дригъусэу дыпсэун папщӀэ[+]. 11Аращи, зым адрейр ирырегъэгушхуэ икӀи зым адрейм гурэ псэкӀэ нэхъ лъэкӀыныгъэ ирырегъэгъуэт, иджы зэрыфщӀым хуэдэу.


Иужьрей Ӏуэхуу Паул ягуригъаӀуэхэр

12Ди къуэшхэ, фэ къыфхуэлажьэу, Зиусхьэным и ӀуэхухэмкӀэ тепщэныгъэ къыфхузиӀэ цӀыхуу къывгурызыгъаӀуэхэм щӀыхь яхуэфщӀыну дыныволъэӀу[+]. 13Абыхэм ялэжь Ӏуэхум щхьэкӀэ щӀыхьышхуэ яхуэфщӀ икӀи фӀыуэ флъагъу. ФызэгурыӀуэ[+]. 14Ди къуэшхэ, дыныволъэӀу, лэжьэну зымыдэхэм зэрыщыуэр ягурывгъаӀуэ, зи гур кӀуэдахэр вгъэгушхуэ, дэӀэпыкъуэгъу хуэныкъуэхэм фадэӀэпыкъу, цӀыху псоми шыӀэныгъэкӀэ фадэгъуэгурыкӀуэ[+]. 15Зыгуэрым и бзаджагъэм бзаджагъэкӀэ премыувыж хэти. Ауэ фэ фӀы зэрызэхуэфщӀэным фыхущӀэкъу, цӀыху псоми фӀы зэрахуэфщӀэнми сыт щыгъуи и ужь фит[+]. 16Сыт щыгъуи фыгуфӀэ[+]. 17Тхьэм зэпымыууэ фелъэӀу[+]. 18Сыт ищӀыс къыфщыщӀми, Тхьэм фӀыщӀэ хуэфщӀ, фэ, Мэссихь Хьисэ зи псэм щыщхэм, апхуэдэу фщӀэну аращ Тхьэр зыхуейри[+]. 19Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и мафӀэр фымыгъэункӀыфӀ[+]. 20Тхьэм цӀыхухэм ягу кърилъхьэ псалъэхэр зэрыжаӀэм нэмыплъ евмыт. 21Ӏуэху псоми я щыпкъагъэр вгъэунэху, фӀым фытет[+]. 22Сыт хуэдэ бзаджагъэми пэӀэщӀэ зыфщӀ.

23Гузэгъэгъуэ къыдэзыт Тхьэм фи гур нэсауэ ирегъэкъэбзэж, зэрани къывэмыкӀыу фигури, фи псэри, фипкъри кърехъумэ, Зиусхьэну Хьисэ Мэссихь дунейм къыщыкӀуэжкӀэ, зыми фызэригъэкъуэншэн лъэпкъ щымыӀэн щхьэкӀэ[+]. 24И бынхэм ящыщ фыхъуну фыкъыхуезыджа Тхьэр щыпкъэщ, абы а Ӏуэхур игъэзэщӀэнущ[+].

25Ди къуэшхэ, Тхьэм фытхуелъэӀу[+]. 26ГукъабзагъэкӀэ къуэш псоми ӀэплӀэ ефшэкӀыурэ, фӀэхъус схуефхыж[+]. 27Къуэш псоми мы тхылъым факъыхуеджэну Зиусхьэным и цӀэкӀэ унафэ ныфхузощӀ[+].

28Ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихь и нэфӀ къыфщрехуэ. Ӏэмин.

### 2 Фессалоникэ

#### 2 Фессалоникэ

2 Фессалоникэ


[1]

[2]

[3]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀЭЩХЪУНЫГЪЭ ЯӀЭУ ФЕССАЛОНИКЭ ДЭСХЭМ АПОСТОЛ ПАУЛ ЯХУИТХА ЕТӀУАНЭ ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Паулщ. Фэ, Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ зейуэ, Фессалоникэ къалэм[*] щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщхэм, Силуанрэ Тимофейрэ[*] си гъусэу мы тхылъыр ныфхузотх[+].

2Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэну Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыфлърес.


Тхьэм цӀыхухэм хьэкум захуэ къазэрытрищӀыхьынур

3Ди къуэшхэ, фэр щхьэкӀэ Тхьэм сыт щыгъуи фӀыщӀэ хуэтщӀын хуейщ. Ари тэмэмщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фи фӀэщхъуныгъэм зэпымыууэ хохъуэ, фэ фщыщ дэтхэнэми адрейм фӀылъагъуныгъэу хуиӀэми зэпымычу хохъуэ[+]. 4Аращи, цӀыхухэм сыт хуэдиз гугъуехь фагъэшэчми, сыт хуэдиз гузэвэгъуэ фыхэтми, теубыдагъэрэ фӀэщхъуныгъэрэ зэрывиӀэм щхьэкӀэ Тхьэм и члисэ зэущӀэхэм и пащхьэм дыщыфщотхъу[+].

5Тхьэм хьэкум захуэ зэрищӀыр а Ӏуэху псоми къагъэнахуэ, теубыдагъэ зэрывиӀэм щхьэкӀэ гугъуехь зыхуэфщэч Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм фыщӀыхьэну къыфхуигъэфэщэнущи[+]. 6Фэ гузэвэгъуэ фыхэзыдзэ цӀыхухэр гузэвэгъуэм хидзэжыну Тхьэм захуагъэу елъытэ[+]. 7Фэ, гузэвэгъуэм хэтхэр, фыдигъусэу гузэгъэгъуэ къывитыжынуи Тхьэм захуагъэу елъытэ. Ар къыщыхъунур Зиусхьэн Хьисэ уафэм къехыу, лъэкӀыныгъэ зиӀэ и мелыӀычхэр щӀыгъуу къыщылъэгъуэжыну махуэрщ[+]. 8Тхьэр зымыщӀэ цӀыхуу, ди Зиусхьэну Хьисэ теухуа хъыбарыфӀым емыдаӀуэхэм я бзаджагъэр яригъэпшыныжын щхьэкӀэ, мафӀэшхуэу зэщӀэплъар къыздихьынурэ, Зиусхьэн Хьисэ дунейм къэкӀуэжынущ[+]. 9А цӀыхухэр Зиусхьэным и напэмрэ щӀыхьышхуэ зиӀэ и лъэкӀыныгъэшхуэмрэ япэжыжьэу, мыухыж кӀуэдыныгъэр Тхьэм Ӏыхьэ яхуищӀынущ. 10Ар къыщыхъунур Зиусхьэныр дунейм къыщыкӀуэжыну махуэрщ. А махуэм Зиусхьэным и цӀыху лъапӀэхэм абы щӀыхьышхуэ хуащӀынущ, абыкӀи фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуа псоми ар яфӀэтелъыджэнущ. Фэри а цӀыхухэм фахэтынущ, ди щыхьэтыгъэр фи фӀэщ хъуащи[+].

11Аращ фэр щхьэкӀэ Тхьэм зэпымыууэ дыщӀелъэӀур. Тхьэм фыкъызэрыхуриджам тету, и быну фыщытыну къыфхуигъэфэщэну долъэӀу. Фи гухэлъыфӀ псори, фи фӀэщхъуныгъэм къыхэкӀ ӀуэхуфӀ псори и лъэкӀыныгъэшхуэкӀэ и кӀэм зэрынигъэсыным Тхьэм долъэӀу[+]. 12Ди Зиусхьэн Хьисэ и цӀэм цӀыхухэм щӀыхьышхуэ хуевгъэщӀынущ абыкӀэ, Зиусхьэныр фи псэм зэрыщыщым щхьэкӀи фэри щӀыхь фиӀэ хъунущ. Ди Тхьэмрэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ я нэфӀ къызэрыфщыхуэм тету апхуэдэу хъунущ.

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Бзаджагъэм и цӀыхур

1Ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь дунейм къызэрыкӀуэжынумрэ абы деж дызэрыщызэхуэсынумрэ ятеухуауэ, ди къуэшхэ, мыбыкӀэ дыныволъэӀу:[+] 2Мэссихь дунейм къыщыкӀуэжыну махуэр къэсауэ жиӀэу, цӀыху гуэрым Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм езым и гум кърилъхьа хуэдэу пцӀыкӀэ жиӀэми, е цӀыхухэм а махуэр къэсауэ жаӀэми, е дэ тхылъкӀэ апхуэдэу ттхауэ цӀыхухэм жаӀэми, а Ӏуэхум щӀэхыу фытемыгузэвыхь икӀи фытемышыныхь. 3Хэту щытми, зыкӀи зыкъевмыгъэгъапцӀэ. ЦӀыхухэм я щӀыб Тхьэм хуагъэзэн, бзаджагъэм и цӀыхуу Тхьэм игъэкӀуэдыжынур къэлъэгъуэн и пэкӀэ, а махуэр къэсынукъым[+]. 4А цӀыхур тхьэуэ жыхуаӀэхэми цӀыхухэм ягъэлъапӀэ Ӏуэху псоми япэувынущ, а псоми нэхърэ нэхъ ину зилъытэжынущ. Тхьэм и унэшхуэми щӀэтӀысхьэнурэ, «Сэ сы-Тхьэщ», жиӀэнущ.

5Фи деж сыщыщыӀэм, а Ӏуэхухэр зэрывжесӀар фигу къэкӀыжыркъэ? 6Бзаджагъэм и цӀыхум иджы гъуэгу езымытыр фэ фощӀэ. Ауэ игъуэр къыщыскӀэ, бзаджагъэм и цӀыхур къэлъэгъуэнущ. 7Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ бзаджагъэм и лъэкӀыныгъэ щэхум Ӏуэху ещӀэ иджы. Ауэ бзаджагъэм и цӀыхум иджыри къэс гъуэгу езымытар япэщӀыкӀэ Ӏуахыжьын хуейщ[+]. 8Бзаджагъэм и цӀыхур къэлъэгъуэнущ итӀанэ. Зиусхьэн Хьисэ щӀыхьышхуэ иӀэу къыщыкӀуэжкӀэ, зэрыбауэ ишэ жьымкӀэ ар иукӀынущ икӀи игъэкӀуэдыжыпэнущ[+]. 9Бзаджагъэм и цӀыхур къыщыкӀуэкӀэ, шейтӀаным и лъэкӀыныгъэ иӀэу къэкӀуэнущ. ЛъэкӀыныгъэ Ӏуэхушхуэ нэпцӀ псори, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ нэпцӀхэри, Ӏуэху телъыджэ нэпцӀхэри цӀыхухэм яригъэлъагъунущ[+]. 10КӀуэдыпӀэм и гъуэгу тет цӀыхухэр сыт хуэдэ бзаджагъэкӀи игъэпцӀэнущ. Ахэр щӀэкӀуэдыр, мыкӀуэду зыкърагъэлын щхьэкӀэ, щыпкъагъэр фӀыуэ ялъагъун зэрамыдар арщ[+]. 11Аращи, пцӀыр я фӀэщ хъун щхьэкӀэ, Тхьэм абыхэм я гупсысэкӀэр зэрегъэкӀуэкӀ. 12Апхуэдэу щыпкъагъэр зи фӀэщ мыхъу цӀыхуу бзаджагъэр зигу ирихь псори Тхьэм игъэкъуэншэнущ.


ФымыкӀуэду фыкъригъэлын щхьэкӀэ, Тхьэм фыкъыхихащ

13Ауэ Зиусхьэным фӀыуэ илъагъу фи къуэшхэ, фэр щхьэкӀэ Тхьэм зэпымычу фӀыщӀэ хуэтщӀын хуейщ, япэ дыдэм къыщыщӀэдзауэ фымыкӀуэду фыкъригъэлын щхьэкӀэ, Тхьэм фыкъыхихащ. Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэу фи гур зыгъэкъабзэм и лъэкӀыныгъэкӀи, щыпкъагъэр фи фӀэщ зэрыхъуамкӀи фымыкӀуэду фыкърегъэл[+]. 14Тхьэм и бынхэм ящыщ фыхъуну фыкъызэрыхуриджар дэ фэдгъэщӀа хъыбарыфӀыр арщ. Апхуэдэу, ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и щӀыхьышхуэмкӀэ Ӏыхьэ къыфлъысынущ[+]. 15Аращи, ди къуэшхэ, фыкъимыкӀуэту, жьэкӀи тхылъкӀи фэдгъэщӀа Ӏуэхухэм быдэу фытету гъуэгу захуэм фрикӀуэн хуейщ[+].

16-17Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэу фӀыуэ дызылъэгъуауэ, зи нэфӀ щыхуэныгъэмкӀэ сыт щыгъуи дызыгъэгушхуэм фӀыгъуэм дыщегъэгугъ. Абырэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьрэ, сыт хуэдэ фӀыгъуэри вгъэзэщӀэн икӀи къыжыфӀэн щхьэкӀэ, фрырагъэгушхуэ, фигури ирырагъэбыдэ[+][+].

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм фытхуелъэӀу

1ИкӀэм-икӀэжым, ди къуэшхэ, фи деж зэрыщыхъуам хуэдэу, Зиусхьэным и хъыбарыфӀыр дэнэкӀи цӀыхухэм ялъэӀэсыну икӀи цӀыхухэм а хъыбарыфӀым щӀыхь хуащӀыну Тхьэм фелъэӀу[+]. 2Дэ цӀыху бзаджэ Ӏейхэм дащихъумэну Тхьэм фелъэӀу, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыху псоми фӀэщхъуныгъэ яӀэу щыткъым[+]. 3Ауэ Зиусхьэныр щыпкъэщ. Абы фи гур игъэбыдэнущ, шейтӀанми фыщихъумэнущ[+]. 4Ди унафэхэр зэрывгъэзащӀэмкӀэ икӀи зэрывгъэзэщӀэнумкӀэ Зиусхьэным дыфщегъэгугъ. 5Тхьэм и фӀылъагъуныгъэми Мэссихь и теубыдагъэми фи гур Зиусхьэным хуреунэтӀ[+].


ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр мылажьэу хъунукъым

6Ди къуэшхэ, лэжьэн зымыдэ икӀи къыфхуэдгъэна унафэхэм темыт дэтхэнэ къуэшми пэӀэщӀэ зыфщӀыну ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ унафэ фхудощӀ. 7Фэр-фэру фощӀэ ди лъэужьым фызэрырикӀуэн хуейр. Фи деж дыщыщыӀам, дымылажьэу дыщысакъым[+]. 8ЗыдгъэхьэщӀэурэ, зыми и щӀакхъуэ бзыгъэ фӀэтшхакъым. АтӀэ гугъу зедгъэхьурэ, хуабжьу дылажьэурэ, фэ фщыщ зыми хьэлъэ дытемыхъуэн щхьэкӀэ, жэщи махуи лэжьыгъэм дыпэрытащ[+]. 9ЗывэдгъэгъэхьэщӀэну хуитыныгъэ димыӀауэ аракъым дыщӀэлэжьар, атӀэ ди лъэужьым фрикӀуэну щапхъэ дыфхуэхъун щхьэкӀэщ[+]. 10Фи деж дыщыщыӀам, мы унафэр фхуэтщӀащ: Лэжьэну хуэмейр иремышхэ[+].

11Фэ фщыщ цӀыху гуэрхэм лэжьэн ямыдэу зэхэтхащ. Абыхэм Ӏуэху ящӀэркъым, ауэ я Ӏуэху зыхэмылъым хэтщ[+]. 12Апхуэдэ цӀыхухэр Ӏэсэу лажьэурэ, езыхэм я щӀакхъуэ бзыгъэ яшхыжын щхьэкӀэ, ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ унафэ яхудощӀ икӀи долъэӀу. 13Фэ, ди къуэшхэ, мыр вжыдоӀэ: фӀы щӀэным зевт, фемыщу[+].

14Мы тхылъымкӀэ нывжетӀэм цӀыху гуэр емыдаӀуэмэ, а цӀыхум гу лъыфтэ, вгъэукӀытэн щхьэкӀи гъусэ фыхуэмыхъу абы. 15Фи бийм хуэдэ фемыплъ, атӀэ фи къуэшым хуэдэ гурывгъаӀуэ абы[+].


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

16Гузэгъэгъуэ псори къыдэзыт Зиусхьэным сыт и лъэныкъуэкӀи гузэгъэгъуэ къыврет сыт щыгъуи. Зиусхьэныр фэ псоми гъусэ фхурехъу[+]. 17Сэ, Паул, си ӀэкӀэ мы фӀэхъус псалъэр ныфхузотх. Мыращ ныфхуэстхыр:[+]

18Ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и нэфӀ фэ псоми къыфщрехуэ. Ӏэмин.

### 1 Тимофей

#### 1 Тимофей

1 Тимофей


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


АПОСТОЛ ПАУЛ ТИМОФЕЙ ХУИТХА ЯПЭ ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Паулщ. ДымыкӀуэду дыкъезыгъэл Тхьэмрэ Зиусхьэну Хьисэ Мэссихьу дызыщыгугъымрэ я унафэкӀэ Мэссихь и апостол[*] сыхъуащ[+]. 2Уэ, Тимофей,[*] фӀэщхъуныгъэ узэриӀэм щхьэкӀэ, си къуэ пэжым хуэдэ хъуам, мы тхылъыр ныпхузотх.

Тхьэуэ Адэ лъапӀэмрэ Мэссихь Хьисэу ди Зиусхьэнымрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэ, гущӀэгъуныгъэ, гузэгъэгъуэ къыплърес[+].


Дин егъэджакӀуэ нэпцӀхэр

3-4Сэ Македоние хэкум[*] сыщыкӀуам, уэ сынызэролъэӀуам хуэдэу, цӀыхухэм Ӏуэху пхэнжхэр ирамыгъэщӀэну, шыпсэхэми, гъунэ зимыӀэ унагъуэ лъэпкъ зэтепщӀыкӀхэми япымылъыну цӀыху гуэрхэм унафэ яхуэпщӀын щхьэкӀэ, Ефес къалэм[*] къыдэнэ. Апхуэдэ Ӏуэхухэм узыхуашэр зэныкъуэкъуныгъэщ. Тхьэм и мурадым техуэркъым а Ӏуэхухэр. Тхьэм и мурадыр зэщӀа зэрыхъунур фӀэщхъуныгъэм и гъугукӀэщ[+]. 5Мы унафэр щӀэтщӀыр мыращ: Гу къабзэу мыхъумыщӀагъэу зыри зыдэзымыщӀэжымрэ фӀэщхъуныгъэ щыпкъэмрэ къарыкӀ фӀылъагъуныгъэр диӀэ хъун щхьэкӀэщ[+]. 6ЦӀыху гуэрхэр абыхэм текӀри, пщӀэ зимыӀэ зэныкъуэкъуныгъэхэм хыхьащ[+]. 7Торэт егъэджакӀуэ пашэу залъытэ пэтми, жаӀэри гушхуауэ зытепсэлъыхь Ӏуэхухэри къагурыӀуэжыркъым.

8Хабзэр[*] зэрыфӀыр дощӀэ, цӀыхур хабзэм зэрыхущытын хуейм хуэдэу хущытмэ[+]. 9Щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхухэм щхьэкӀэ хабзэр зэрамыгъэувар дощӀэ, хабзэр зыхуагъэувахэр мыхэращ: Хабзэм текӀхэмрэ хабзэм пэувхэмрэ, Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зи гум имылъхэр, гуэныхь зыщӀэхэр, зи гур мыкъабзэхэр, Тхьэр зымыгъэлъапӀэхэр, адэ-анэхэр зыукӀыжхэр, лӀыукӀхэр,[+] 10-11зинэ зыщӀэхэр, цӀыхухъухэм фыз папщӀэу екӀуалӀэхэр, цӀыху зыщэхэр, пцӀы зыупсхэр, щыхьэт нэпцӀхэр икӀи, хэту щытми, ди фӀэщхъуныгъэм дигъащӀэ Ӏуэхуу узыщыгугъ хъунухэм темытыр. ЩӀыхьышхуэ зиӀэ а хъыбарыфӀыр цӀыхухэм езгъэщӀэну зи щӀыхьыр ин Тхьэм си пщэм къыдилъхьащ[+].


Паул Тхьэм и гущӀэгъум щхьэкӀэ фӀыщӀэ зэрыхуищӀыр

12Ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьу си Ӏуэхур злэжыну лъэкӀыныгъэ къызэзытам фӀыщӀэ хузощӀ. Абы дзыхь къысхуищӀу, мы Ӏуэхур си пщэм къызэрыдилъхьам щхьэкӀэ фӀыщӀэ хузощӀ[+]. 13Сэ ар згъэпцӀу, абы и цӀыхухэм гугъуехь езгъэшэчу икӀи абы сыхущӀэджэу щыта пэтми, гущӀэгъу къысхуищӀащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фӀэщхъуныгъэ симыӀэу, злэжьу щыта Ӏуэхухэр зыхуэдэр къызгурымыӀуэу сыпсэуэ щытати[+]. 14Ауэ ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и нэфӀ ину къысщыхуащ икӀи Мэссихь Хьисэ си псэм щыщ зэрыхъуам щхьэкӀэ, фӀэщхъуныгъэрэ фӀылъагъуныгъэрэ си гум илъ хъуащ[+].

15Мы псалъэхэр пэжщ, ахэр ящтэну цӀыху псоми яхуэфащэщ: Гуэныхь зыщӀэхэр мыкӀуэду къригъэлын щхьэкӀэ, Мэссихь Хьисэ мы дунейм къэкӀуащ. Абыхэм ящыщу япэ итыр сэращ[+]. 16Ауэ Хьисэ Мэссихь псоми япэ сэ гущӀэгъу къыщӀысхуищӀар ар къызэрысхущытымкӀэ и шыӀэныгъэшхуэр здынэсыр къигъэлъэгъуэн икӀи езымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъун цӀыхуу, мыкӀуэдыжын гъащӀэ зыгъуэтынухэм щапхъэ сахуэхъун щхьэкӀэщ. 17ИгъащӀэкӀэ мылӀэжын пащтыхьу, цӀыхухэм ямылъагъуу Тхьэ закъуэм мыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэмрэ лъытэныгъэшхуэмрэ ейщ. Ӏэмин.

18Си къуэ Тимофей, Тхьэм езым и псалъэу уэ къыптеухуауэ цӀыху гуэрхэм я гум кърилъхьэу къажригъэӀахэм[*] тету мы унафэр ныпхузощӀ. А псалъэхэм тету зауэлӀыр фӀыуэ зэрызауэм хуэдэу,[+] 19фӀэщхъуныгъэ уиӀэу, уигукӀэ мыхъумыщӀагъэ лъэпкъ зыдумыщӀэжу, гурэ псэкӀэ уи Ӏуэхур лэжь. ЦӀыху гуэрхэм я гумкӀэ мыхъумыщӀагъэ лъэпкъ зыдамыщӀэжыныр зэрамыдам щхьэкӀэ, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгу текӀыжащ. 20Именейрэ Александррэ апхуэдэ цӀыхухэм ящыщщ. Ахэр шейтӀаным хуэзгъэзащ[*] сэ, Тхьэр ямыгъэпцӀу зрагъэсэн щхьэкӀэ[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм уелъэӀуныр

1Псом япэу сыныволъэӀу, цӀыху псоми щхьэкӀэ Тхьэм фелъэӀу, дэӀэпыкъуэгъу яхуэхъуну, фӀыгъуэ яригъэгъуэтыну фелъэӀу. Тхьэм фӀыщӀэ хуэфщӀ. 2Тхьэм и фӀэлӀыкӀ ди гум илъу, гукъабзагъэкӀэ, мамыру икӀи дигу зэгъауэ дыпсэуфын щхьэкӀэ, пащтыхьхэмрэ тепщэныгъэ зиӀэхэмрэ Тхьэм фахуелъэӀу. 3Ар фӀыщ икӀи дымыкӀуэду дыкъезыгъэл Тхьэм игъуэу елъытэ[+]. 4ЦӀыху псори мыкӀуэду къригъэлыну икӀи щыпкъагъэр ящӀэну хуейщ ар[+]. 5Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэр закъуэщ, Тхьэмрэ цӀыхухэмрэ зэзыгъэкӀужыр закъуэщ, ар цӀыхуу Мэссихь Хьисэщ[+]. 6Абы и псэр цӀыху псоми щхьэщэхужу яхуитащ. Хьисэ апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ и чэзууэ Тхьэм и мурадыр игъэпэжащ[+]. 7Аращ Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыр цӀыхухэм ялъэзгъэӀэсыну икӀи апостол сыхъуну Тхьэм сыщӀигъэувар: фӀэщхъуныгъэмрэ щыпкъагъэмрэ я хъыбарыр хамэ лъэпкъхэм ялъэзгъэӀэсыну арщ – пэжыр къыжызоӀэ, пцӀы лъэпкъ хэмылъу[+].

8ЦӀыхухъухэр дэнэ щӀыпӀэ щыӀэми, Тхьэм елъэӀуну сыхуейщ, гукъабзагъэкӀэ я Ӏэхэр яӀэтурэ, мыгубжьу, ягуми ТхьэмкӀэ шэч ямыщӀу.

9Абы нэмыщӀу, цӀыхубзхэми укӀытэ яхэлъу, хабзэфӀым тету, екӀуу захуэпэну сыхуейщ. Щхьэц ухуэнакӀи, дыщэкӀи, налкъутналмэсхэмкӀи, щыгъын лъапӀэхэмкӀи замыгъэщӀэращӀэу,[+] 10атӀэ фӀы щӀэнымкӀэ зрагъэщӀэращӀэ, «Тхьэм и фӀэлӀыкӀ ди гум илъщ», жызыӀэ цӀыхубзхэм зэрахуэфащэм хуэдэу.

11Зыри жимыӀэу икӀи куэду ӀурыщӀэу Тхьэм и Ӏуэхухэр зригъэщӀэн хуейщ цӀыхубзым[+]. 12ЦӀыхубзым Тхьэм и Ӏуэхухэр цӀыхухэм яригъэщӀэну икӀи лӀы гуэрым тепщэныгъэ хуиӀэну здэркъым. Зыри жиӀэн хуейкъым[+]. 13Тхьэм япэ дыдэ къигъэщӀар Ӏэдэм зи цӀэр арщ, итӀанэ Хьэуащ[+]. 14Блэм зыкъезыгъэгъэпцӀар Ӏэдэмкъым, атӀэ цӀыхубзырщ. ЦӀыхубзыр Тхьэм и гъуэгу текӀащ апхуэдэу[+]. 15Ауэ фӀэщхъуныгъэ, фӀылъагъуныгъэ, къабзагъэ и гум зэпымыууэ илъу, хабзэфӀым тету щытмэ, сабий къызэрыхуэхъумкӀэ мыкӀуэду къелынущ цӀыхубзыр.

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Члисэ зэхуэсым и Ӏэтащхьэм и хьэл-щэныр зэрыщытын хуейр

1Мы псалъэхэр пэжщ: Члисэ зэхуэсым и Ӏэтащхьэ[*] хъуну зыгуэр хуеймэ, зи ужь итыр ӀуэхуфӀщ[+]. 2Зыми зэригъэкъуэншэн лъэпкъ зыбгъэдэмылъу, зы фыз фӀэкӀ зимыӀэу,[*] зышыӀэныгъэрэ гулъытэрэ зиӀэу, хабзэфӀым тету, хьэщӀэхэр зыгъэлъапӀэу, цӀыхухэм щыпкъагъэр езыгъэщӀэн зылъэкӀ цӀыхуу щытын хуейщ Ӏэтащхьэр[+]. 3Фадафэу е цӀыху Ӏэлу щыт хъунукъым, атӀэ Ӏэсэу, мышхыдэрейуэ икӀи мылъкум щӀэмыхъуэпсу щытын хуейщ[+]. 4И унагъуэр фӀыуэ зэрихьэу, и бынхэм щӀыхь зыхуригъэщӀу, игъэӀурыщӀэфу щытын хуейщ. 5Зи унагъуэр зезымыхьэфыр Тхьэм и члисэ зэхуэсым дауэ зэрыкӀэлъыплъыфынур? 6Ӏэтащхьэр фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуагъащӀэхэм ящыщу щыт хъунукъым. Апхуэдэу щымытмэ, зыкъыфӀэщӀыжынурэ, шейтӀаныр къуаншэ зэрыхъуам хуэдэу, ари къуаншэ хъунущ. 7ЦӀыхухэр ӀейкӀэ къытемыпсэлъыхьын икӀи шейтӀаным и хъым имыхуэн щхьэкӀэ, члисэ зэхуэсым щымыщхэри фӀыуэ щыхьэт зыхуэхъу цӀыхуу щытын хуейщ ар[+].


Члисэ зэхуэсым и дэӀэпыкъуэгъухэм я хьэл-щэныр зэрыщытын хуейр

8Члисэ зэхуэсым и дэӀэпыкъуэгъухэри[*] щӀыхь зыхуэфащэу, бзитӀ зыӀумылъ лӀыхэу, фадэм димыхьэхыу икӀи мылъкум щӀэмыхъуэпсу щытын хуейщ[+]. 9Я гумкӀэ мыхъумыщӀагъэ лъэпкъ зыдамыщӀэжу, фӀэщхъуныгъэм и щэхур яӀыгъын хуейщ. 10Ауэ я щыпкъагъэр вгъэунэхун хуейщ япэщӀыкӀэ. Зыми зэригъэкъуэншэн лъэпкъ ябгъэдэмылъмэ, дэӀэпыкъуэгъухэм ящыщ ирехъу.

11А дэӀэпыкъуэгъухэм я фызхэри щӀыхь зыхуэфащэу, нэгъуэщӀ цӀыхухэм ӀейкӀэ ятемыпсэлъыхьу, шыӀэныгъэ зиӀэу, лъэныкъуэ псомкӀи узыщыгугъ хъун цӀыхуу щытын хуйщ[+].

12ДэӀэпыкъуэгъур зы фыз фӀэкӀ зимыӀэ,* и бынхэмрэ и унагъуэмрэ фӀыуэ зезыхьэ лӀыуэ щытын хуейщ. 13Зи Ӏуэху фӀыуэ зыгъэзэщӀа дэӀэпыкъуэгъухэм щӀыхь ягъуэт икӀи Мэссихь ХьисэкӀэ яӀэ фӀэщхъуныгъэм гушхуауэ тепсэлъыхьын ялъэкӀынущ.


Ди фӀэщхъуныгъэм хэлъ щэхур

14Куэд мыщӀэу уи деж сыкъэкӀуэн си гугъэу, мы тхылъыр пхузотх. 15Сынэгувэмэ, Тхьэм и унагъуэм щыщхэр зэрыпсэун хуейр мы тхылъым уигъэщӀэнущ. Тхьэм и унагъуэм щыщхэр гъащӀэ зиӀэ Тхьэм и члисэ зэхуэсыр арщ. А члисэ зэхуэсыращ щыпкъагъэр зытет пкъори лъабжьэри. 16Зэрышэчыншэщи, ди фӀэщхъуныгъэм хэлъ щэхур[*] инщ:

Тхьэр цӀыхуу къэлъэгъуащ.
Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм абы
и щыпкъагъэр къигъэнэхуащ,
мелыӀычхэм заригъэлъэгъуащ.
И ӀурыщӀэхэм абы и хъыбарыр
хамэ лъэпкъхэм ирагъэщӀащ.
Дунейм тет цӀыхухэм абыкӀэ
фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ.
ЩӀыхьышхуэ иӀэу, Тхьэм ар
уафэм дрихьеижащ[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀэщхъуныгъэм и гъуэгум цӀыху куэд зэрытекӀыжыпэнур

1Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм ӀупщӀу къыжеӀэ дунейм и иужьрей лъэхъэнэхэм цӀыху куэд фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум зэрытекӀыжыпэнур. ЦӀыхухэр дезыгъэхьэх жинхэми, жин бзаджэхэм цӀыхухэм ирагъащӀэ Ӏуэхухэми едэӀуэнущ[+]. 2Жин бзаджэхэм цӀыхухэм ирагъащӀэ Ӏуэхухэр къызыпкърыкӀыр напитӀ зиӀэ пцӀыупсхэр арщ. ФӀыри ери зэхадзын ялъэмыкӀыжыну, гъущӀ дамыгъэтедзэ плъамкӀэ хагъэсыкӀам хуэдэу, апхуэдэ цӀыхухэм ягухэр щытынущ. 3Къэшэныгъэ-дэкӀуэныгъэмрэ шхыныгъуэ гуэрхэр пшхынымрэ мыхъумыщӀэ Ӏуэхуу щытхэу а пцӀыупсхэм цӀыхухэм жраӀэ. Ауэ Тхьэм а шхыныгъуэхэр къигъэщӀащ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэу, щыпкъагъэр зыщӀэхэм, Тхьэм фӀыщӀэ хуащӀурэ, ахэр яшхын щхьэкӀэ,[+] 4сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм къигъэщӀа псори фӀыщ. Тхьэм фӀыщӀэ хуэпщӀурэ къабыл пщӀымэ, зыри хэбдзыж хъунукъым[+]. 5Тхьэм и псалъэхэмкӀи Тхьэм узэрелъэӀумкӀи ар къабзэ мэхъу[+].


Хьисэ Мэссихь фӀыуэ узэрыхуэлэжьэнур

6Мы Ӏуэхухэр ди къуэшхэм ягурыбгъаӀуэмэ, фӀэщхъуныгъэм и псалъэхэмкӀи ди фӀэщхъуныгъэм дигъащӀэ, узытет ӀуэхуфӀхэмкӀи лъэкӀыныгъэ зэбгъэгъуэтурэ, Хьисэ Мэссихь фӀыуэ хуэлажьэхэм уащыщщ итӀанэ. 7Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зыхэмылъ фыз хъыбархэм пэӀэщӀэ зыщӀ. Тхьэм и фӀэлӀыкӀ уи гум зэрилъыным хущӀэкъу[+]. 8Пкъыр бгъэсэнми фӀагъ гуэр хэлъщ, ауэ Тхьэм и фӀэлӀыкӀ уи гум зэрилъыным сыт и лъэныкъуэкӀи и фӀагъ къокӀ, Тхьэм и фӀэлӀыкӀ уи гум илъыным мы дунеймрэ къэкӀуэну дунеймрэ фӀыкӀэ ущегъэгугъри.

9А псалъэхэр пэжщ, ахэр къабыл ящӀыну цӀыху псоми яхуэфащэщ[+]. 10Гугъу зедгъэхьурэ куэду дыщӀэлажьэр цӀыху псори, псом япэу фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр, мыкӀуэду къезыгъэл Тхьэуэ гъащӀэ зиӀэм дызэрыщыгугъыр арщ[+].

11ЦӀыхухэм унафэ яхуэщӀ мы ӀуэхугъуэхэмкӀи икӀи ахэр егъащӀэ. 12Уи ныбжьыщӀагъэм щхьэкӀэ, зыми нэмыплъ зрумыгъэт, ауэ псалъэхэмкӀэ, псэукӀэмкӀэ, фӀылъагъуныгъэмкӀэ, фӀэщхъуныгъэмкӀэ, гукъабзагъэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм щапхъэ яхуэхъу[+]. 13Сэ сынэкӀуэху, Тхьэм и псалъэ тхахэм[*] цӀыхухэм я пащхьэм уакъызэрыщыхуеджэнми, цӀыхухэм зэрагурыбгъэӀуэнми, зэребгъэщӀэнми хэт. 14Тхьэм и нэфӀ къыпщыхуэну члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэм[*] я Ӏэхэр къыптралъхьэурэ, уэ птеухуауэ Тхьэм езым и псалъэхэр абыхэм я гум кърилъхьэу къащыжригъэӀэм, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм лъэкӀыныгъэу къуитам узэрыхэтыным хущӀэкъу[+].

15Мы Ӏуэхухэм я ужь ит, ар япэ зэрибгъэщыр цӀыху псоми нахуэ ящыхъун щхьэкӀэ, плъэкӀ къыумыгъанэ. 16Зыхуэсакъыж, цӀыхухэм ебгъащӀэ Ӏуэхухэми яхуэсакъ. А Ӏуэхухэм уи нэӀэ сыт щыгъуи ятегъэт. Апхуэдэу пщӀэмэ, къодаӀуэ цӀыхухэр мыкӀуэду къебгъэлынущ, уэ уи щхьэри мыкӀуэду къебгъэлынущ.

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Фызабэхэр, нэхъыжьхэр, унэӀутхэр

1ЛӀыжьым ухуэмыгубжь, атӀэ уи адэм еплъытэу гурыгъаӀуэ; щӀалэхэми къуэшхэм уазэрыдэгъуэгурыкӀуэм хуэдэу ядэгъуэгурыкӀуэ,[+] 2цӀыхубз нэхъыжьхэми анэхэм уазэрыдэгъуэгурыкӀуэм хуэдэу ядэгъуэгурыкӀуэ, цӀыхубз ныбжьыщӀэхэми шыпхъухэм уазэрыдэгъуэгурыкӀуэм хуэдэу гукъабзагъэ псомкӀи ядэгъуэгурыкӀуэ.

3Зи закъуэ дыдэу къэна фызабэхэм щӀыхь яхуэщӀ. 4Фызабэ гуэрым и бынрэ и бынхэм къащӀэхъуарэ иӀэмэ, езыхэм я унагъуэм щӀыхь хуащӀыну япэщӀыкӀэ зрагъэсэн хуейщ, я адэ анэхэм къыхуащӀари хуащӀэжын хуейщ, ар Тхьэм игъуэу елъытэри[+]. 5Зи закъуэ дыдэу къэна фызабэр Тхьэм щогугъ, Тхьэр къыдэӀэпыкъуну жэщи махуи зэпымыууэ йолъэӀу. 6Ауэ зызэригъэтхъэжыным фӀэкӀа зыми емыгупсыс фызабэр, псэуми, лӀам хуэдэщ[+]. 7ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр зыми зэригъэкъуэншэн лъэпкъ щымыӀэн щхьэкӀэ, мы Ӏуэху псомкӀи унафэ яхуэщӀ. 8И унэкъуэщхэм, псом хуэмыдэжу и унэ щӀэсхэм, якӀэлъымыплъ цӀыхур и фӀэщхъуныгъэм епцӀыжащ. Ар фӀэщхъуныгъэ зимыӀэм нэхърэ нэхъ Ӏеижщ.

9Фызабэхэм я цӀэхэр зэрыт тхылъым зи цӀэр иратхэн хуейр зи ныбжь илъэс хыщӀым нэсауэ, зэ фӀэкӀ дэмыкӀуауэ, 10зи фӀыщӀагъэхэмкӀэ цӀыхухэр щыхьэт зыхуэхъу фызабэрщ: псалъэм щхьэкӀэ, бын зыпӀауэ, хьэщӀэхэр зыгъэлъэпӀауэ, Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм[*] я лъакъуэхэр яхуэзытхьэщӀауэ,[*] гузэвэгъуэ хэтхэм ядэӀэпыкъуауэ, фӀы щӀэным хэта фызабэрщ[+].

11Фызабэ ныбжьыщӀэхэм я цӀэхэр а тхылъым иумытхэ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ я гум хъуэпсэныгъэ къихьэмэ, я щӀыб Мэссихь къыхуагъазэу, дэкӀуэжыну яхуеинущ. 12Мэссихь ирата псалъэ быдэр[*] зэрамыгъэзэщӀэжам щхьэкӀэ ахэр къуаншэ мэхъу. 13Абы нэмыщӀуи, Ӏуэху ямыщӀэу, унэрыхьэ-унэрыкӀыу къакӀухь я хабзэщ. Ӏуэху зэрамыщӀэм и закъуэкъым, атӀэ Ӏуэрвэрхэу, я Ӏуэху зыхэмылъым я Ӏуэху халъхьэу, жамыӀэпхъэр яӀуатэ[+]. 14Аращи, фызабэ ныбжьыщӀэхэр дэкӀуэжыну, быни къащӀэхъуэну, я унагъуэри зэрахьэну, я жагъуэгъу шейтӀаныр абыхэм ӀейкӀэ ятепсэлъыхьыну Ӏэмал ирамыгъэгъуэтыну сыхуейщ[+]. 15Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абыхэм ящыщ гуэрхэр гъуэгу захуэм текӀри, шейтӀаным и гъуэгу техьащ.

16ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыхубз гуэрым и унэм фызабэхэр щӀэсмэ, ар абыхэм якӀэлъыплъын хуейщ. Члисэ зэхуэсым ахэр хьэлъэ тремыхъуэ, зи закъуэ дыдэ фызабэхэм члисэ зэхуэсыр якӀэлъыплъыфын щхьэкӀэ.

17Члисэ зэхуэсыр фӀыуэ зезыхьэ нэхъыжьхэм щӀыхь нэхъыбэ яхуэфащэщ, псом хуэмыдэжу Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм хуаӀуатэурэ езыгъащӀэхэм[+]. 18Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ: «Гуэдз щыпӀуэкӀэ, вым и жьэр зэтумыпхэ», икӀи «ЛэжьакӀуэм и лэжьапщӀэр игъуэтыпхъэщ»[+]. 19ЦӀыхуитӀ е цӀыхуищ щыхьэт темыхъумэ, члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэм ящыщ зыгуэрым зэригъэкъуаншэр умыдэ. 20Псоми я пащхьэм гуэныхь зыщӀэхэм щагурыгъаӀуэ, адрейхэри шынэн щхьэкӀэ[+].

21Тхьэм, Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь, Тхьэм къыхиха мелыӀычхэм я пащхьэм быдэу унафэ щыпхузощӀ, нэкъыфӀэщӀхэм зыкъевмыгъэгъапцӀэу, зыми уримытелъхьэу мы Ӏуэху псори гъэзащӀэ.

22Зиусхьэным хуэлэжьэну цӀыху гуэр бгъэувын папщӀэ, уи Ӏэхэр и щхьэм теплъхьэным ухуемыпӀэщӀэкӀ. НэгъуэщӀхэм я гуэныхьхэм уи Ӏыхьэ яхэлъ умыщӀ. Гукъабзагъэ сыт щыгъуи зигъэӀэ[+].

23Уи шхалъэ узым, куэдрэ къыпхуэкӀуэ узыгъуэхэм сэбэп хуэхъун щхьэкӀэ, псы къудей уемыфэу санэ тӀэкӀуи ефэ дяпэкӀэ[+]. 24Языныкъуэ цӀыхухэм я гуэныхьхэр нэрылъагъущ, Тхьэм хьэкум[*] ятрищӀыхьыну абы и тахътэм нэмыс щӀыкӀэ а цӀыхухэр къуаншэ мэхъу. Ауэ нэгъуэщӀ цӀыхухэм я гуэныхьхэр я ужь иту, иужькӀэщ нэрылъагъу щыхъур. 25Апхуэдэу, фӀыщӀагъэхэри нэрылъагъущ. Нэрылъагъуу щымыт фӀыщӀагъэхэри щӀэуфэ хъунукъым.

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1УнэӀутыгъэм и бжьыр зытелъ псоми я тепщэхэм щӀыхь псори яхуэфащэу ялъытэн хуейщ, цӀыхухэм Тхьэм и цӀэмрэ ди фӀэщхъуныгъэм дигъащӀэ Ӏуэхухэмрэ ямыгъэулъиин щхьэкӀэ[+]. 2ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ тепщэхэр зиӀэ унэӀутхэм, зэкъуэшу зэрыщытым щхьэкӀэ, абыхэм нэмыплъ иратын хуейкъым, атӀэ нэхъри нэхъыфӀыжу яхуэлэжьэн хуейщ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ялэжь Ӏуэхум зи фӀагъ къекӀыр фӀэщхъуныгъэ зиӀэу фӀыуэ ялъагъур арщ. Мы Ӏуэхухэр унэӀутхэм егъащӀэ икӀи яхуэгъэбыдэ[+].


ЦӀыху гуэрхэм адрей цӀыхухэм ирагъащӀэ Ӏуэху пхэнжхэмрэ мылъкум щӀэхъуэпсынымрэ теухуауэ

3Зыгуэрым Ӏуэху пхэнжхэр фигъащӀэу, ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и псалъэу дызыщыгугъын хуейхэм темытмэ, Тхьэм и фӀэлӀыкӀ ди гум зэрилъыным теухуауэ ди фӀэщхъуныгъэм дигъащӀэ Ӏуэхухэми темытмэ,[+] 4а цӀыхум и щхьэм куэд трелъхьэ икӀи зыри зэхищӀыкӀыжыркъым. Ар зэныкъуэкъунымрэ зэдэуэнымрэщ зыщӀэхъуэпсыр. А Ӏуэхухэм кърикӀуэр фыгъуэщ, зэгурымыӀуэнырщ, нэгъуэщӀ цӀыхухэм ӀейкӀэ тепсэлъыхьынырщ, зым адрейм гурыщхъуэ хуищӀынырщ,[+] 5зи акъыл ныкъуэу, щыпкъагъэм пэжыжьэ цӀыхухэм я зэщыхьэныру пщӀэ зимыӀэрщ. Тхьэр гъэлъэпӀэныр абыхэм фейдэ хэкӀыпӀэу къафӀощӀ. Абыхэм пэӀэщӀэ зыщӀ[+].

6Пэжыр жызоӀэ, цӀыху гуэр иӀэмкӀэ арэзымэ икӀи Тхьэм и фӀэлӀыкӀ и гум илъмэ, абы фӀагъыу хэлъыр инщ[+]. 7Дунейм дыкъыщытехьэм, зыри къыздэтхьакъым, дунейм дыщытекӀыжкӀи зыгуэр тетхын тлъэкӀынукъым[+]. 8Тшхынрэ щыгъынрэ диӀэмэ, абыкӀэ арэзы дыхъун хуейщ. 9Ауэ бей хъуну хуейхэр гуэныхь щӀэным дезыгъэхьэх Ӏуэхум хохуэри, шейтӀаным Ӏэрохуэ. ПщӀэ зимыӀэ, зи ягъэ къэкӀуэ хъуэпсэныгъэу, цӀыхухэр зыгъэунэхъуу, кӀуэдыпӀэм хуэзышэхэм яубыд ахэр[+]. 10Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ бзаджагъэ псори къызыбгъэдэкӀыр ахъшэм щӀэбэгынырщ. ЦӀыху гуэрхэр, ахъшэм щӀэхъуэпсурэ, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум текӀри, гухэщӀ Ӏэджэ я щхьэм къыхуахьыжащ.


ФӀэщхъуныгъэм фӀыуэ хущӀэкъу

11Ауэ уэ, Тхьэм и цӀыху, а Ӏуэхухэм пэӀэщӀэ зыщӀ. Щыпкъагъэр, Тхьэм и фӀэлӀыкӀ, фӀэщхъуныгъэр, фӀылъагъуныгъэр, теубыдагъэр, гущабагъэр уи гум зэрилъыным хущӀэкъу[+]. 12ФӀэщхъуныгъэм фӀыуэ хущӀэкъу. МыкӀуэдыжын гъащӀэ зэгъэгъуэт; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щыхьэт куэдым я пащхьэм[*] фӀэщхъуныгъэ узэриӀэм фӀыуэ щыхьэт ущыщытехъуэм, а мыкӀуэдыжын гъащӀэр бгъуэтыну Тхьэм укъыхуриджащ[+]. 13Тхьэуэ псоми гъащӀэ къезытым и пащхьэмрэ Мэссихь Хьисэу, Понтий Пилат[*] зэхихыу, щыпкъагъэм щыхьэт техъуам и пащхьэмрэ лъэщу унафэ щыпхузощӀ:[+] 14Зыри уи мылажьэу, зыми узэригъэкъуэншэн лъэпкъ щымыӀэу, ди унафэр гъэзащӀэ, ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь дунейм къыщыкӀуэжыну махуэм нэсыху. 15Игъуэр къыщыскӀэ, Тхьэм а махуэр къигъэлъэгъуэнущ, – щӀыхьышхуэрэ лъэкӀыныгъэшхуэрэ зиӀэ Тхьэ закъуэр пащтыхьхэм я Пащтыхьыжщ, зиусхьэнхэм я Зиусхьэныжщ[+]. 16Езы Тхьэ закъуэр арщ мылӀэжынур икӀи узэмыкӀуэлӀэфыну нэхум хэтыр. ЦӀыхухэм ящыщ гуэрми ар и нэкӀэ зыми илъэгъуакъым икӀи илъагъун лъэкӀынукъым. ЩӀыхьышхуэри мыкӀуэдыжын лъэкӀыныгъэшхуэри зейр Тхьэращ. Ӏэмин.

17Мы дунейм бей щыхъуахэм закъыфӀэмыщӀыжыну, мылъку нэпцӀым щымыгугъыну, атӀэ Тхьэм нэхъ щыгугъыну унафэ яхуэщӀ. Дызыгъэтхъэжыну псори куэду къыдэзытыр Тхьэращ. 18ФӀы щӀэным хэтыну, фӀы щӀэнымкӀэ бей хъуну, я мылъкум щымысхьу, яӀэм щыщкӀэ нэгъуэщӀ цӀыхухэм ягуапэу етэну унафэ яхуэщӀ[+]. 19Апхуэдэу ящӀэмэ, мылъкушхуэ зэхуахьэса мэхъу. МыкӀуэдыжын гъащӀэ зрагъэгъуэтын щхьэкӀэ, а мылъкушхуэр къэкӀуэну дунейм лъабжьэ щахуэхъунущ.

20Уэ, Тимофей, Тхьэм уи пщэм къыдилъхьа Ӏуэхум хуэсакъ. Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зыхэмылъ псалъэ мышыухэмрэ щӀэныгъэ нэпцӀ зыхэлъ пэпсэлъэнымрэ пэӀэщӀэ зыщӀ[+]. 21Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, «щӀэныгъэ диӀэщ», зыхужаӀэжурэ цӀыху гуэрхэр фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум текӀащ.

Тхьэм и нэфӀ къыпщрехуэ. Ӏэмин[+].

### 2 Тимофей

#### 2 Тимофей

2 Тимофей


[1]

[2]

[3]

[4]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


АПОСТОЛ ПАУЛ ТИМОФЕЙ ХУИТХА ЕТӀУАНЭ ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Паулщ. Тхьэм фӀэигъуэти, Хьисэ Мэссихь ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, мыкӀуэдыжын гъащӀэ дгъуэтыну Тхьэм дыкъызэригъэгугъам и хъыбарыр цӀыхухэм яхуэсӀуэтэну Мэссихь Хьисэ и апостол сыхъуащ[+]. 2Уэ, фӀыуэ слъагъу си къуэ Тимофейм,[*] мы тхылъыр ныпхузотх.

Тхьэуэ Адэ лъапӀэмрэ ди Зиусхьэн Мэссихь Хьисэрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэ, гущӀэгъуныгъэ, гузэгъэгъуэ къыплърес[+].


Тхьэм и хъыбарыфӀым хуэпэжыну Паул Тимофей зэригъэгушхуар

3Си адэжьхэм хуэдэу, сигукӀэ мыхъумыщӀагъэ лъэпкъ зыдэзмыщӀэжу, сызыхуэлажьэ Тхьэм фӀыщӀэ хузощӀ. Тхьэм селъэӀуу, жэщи махуи зэпымыууэ уи гугъу сщӀыуэ, Тхьэм фӀыщӀэ хузощӀ[+]. 4Уи нэпсхэр си гум къэкӀыжу, си гум гуфӀэгъуэ из хъун щхьэкӀэ, услъагъуну сыхуейщ. 5Уи фӀэщхъуныгъэ щыпкъэр си гум къокӀыж. Апхуэдэ фӀэщхъуныгъэр уи анэшхуэу Лоидэрэ уи анэ Евникэрэ я гум илъу щытащ нэхъапэм; иджы ар уи гум зэрилъым сыщогугъ[+]. 6Аращи, си Ӏэхэр нызэрыптеслъхьамкӀэ[*] Тхьэм лъэкӀыныгъэу къуитам и мафӀэр къызэщӀэбгъэнэн зэрыхуейр уигу къызогъэкӀыж[+]. 7Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэу ди гум кърилъхьам ди гум шынагъуэ кърилъхьэркъым, атӀэ лъэкӀыныгъэр, фӀылъагъуныгъэр, зышыӀэныгъэр ди гум илъ ещӀ[+].

8Ди Зиусхьэным умыдзыхэу щыхьэт хуэхъу. Сэри абы сызэрыхуэлажьэм къыхэкӀкӀэ, лъэхъуэщым сызэрыщӀадзам папщӀэ емыкӀу сыкъыумыщӀ, хъыбырыфӀым щхьэкӀэ Тхьэм и лъэкӀыныгъэкӀэ гугъуехь къыздэшэч[+]. 9Тхьэр арщ дымыкӀуэду дыкъезыгъэлыр икӀи гукъабзагъэкӀэ дыпсэуну дыкъыхуезыджар. Апхуэдэу щӀищӀар езым ар и мурадти, и нэфӀ къызэрытщыхуарщ. Ди фӀыщӀагъэхэм я Ӏуэху абы хэлъкъым. Мэссихь Хьисэ къыпкъырыкӀыу Тхьэм и нэфӀ къыщытщыхуар лъэхъэнэ псоми япэкӀэщ,[+] 10ауэ иджы дымыкӀуэду дыкъезыгъэл Хьисэ Мэссихь къызэрылъэгъуамкӀэ Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэр нахуэ къэхъуащ. Хьисэ Мэссихь лӀэныгъэр игъэкӀуэдащ, хъыбарыфӀымкӀи мыкӀуэдыжын гъащӀэ къытхуигъэнэхуащ[+]. 11А хъыбарыфӀыр цӀыхухэм яхуэсӀуэтэну, абы и апостол сыхъуну, хамэ лъэпкъхэм ар езгъэщӀэну Тхьэм сыкъигъэуващ[+]. 12Аращ мы гугъуехьыр щӀэсшэчыр, ауэ сыдзыхэркъым, фӀэщхъуныгъэ зыхузиӀэ Хьисэ Мэссихь сощӀэ, езыми си пщэм къыдилъхьа Ӏуэхум а махуэм[*] нэсыху ар къыхуэсакъын зэрылъэкӀынум сыщогугъри[+].

13Мэссихь Хьисэ уи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, фӀэщхъуныгъэмрэ фӀылъагъуныгъэмрэ уиӀэу, сэ къыжысӀэу зэхэпха, узыщыгугъ хъуну псалъэхэр иригъуазэ абыхэм уатемыкӀ. 14Тхьэм уи пщэм къыдилъхьа Ӏуэхур Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу ди гум илъымкӀэ хъумэ[+].

15Асие хэкум[*] ис псори, абыхэм Фигеллрэ Ермогенрэ яхэту, зэрызэбгъэдэкӀыжар уощӀэ[+].

16Онесифор и унагъуэм гущӀэгъу къыхурещӀ Зиусхьэным, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абы си гур куэдрэ игъэзэгъащ, Ӏэпхлъэпх сыщащӀами и щӀыб кэысхуигъэзэжакъым[+]. 17Ар Рим къалэшхуэм къыщыкӀуам, сыкъигъуэтыху, емышу сыкъилъыхъуащ. 18Къемэтмахуэм Зиусхьэным гущӀэгъу къыхурещӀ. Ефес къалэм куэдрэ къыщыздэӀэпыкъуу зэрыщытар уэ фӀыуэ уощӀэ.

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мэссихь Хьисэ фӀыуэ хуэбанэ зауэлӀыр

1Аращи, си къуэ, ди псэм щыщ Мэссихь Хьисэ и нэфӀ къызэрыпщыхуэмкӀэ уи гур гъэбыдэ. 2Щыхьэт Ӏэджэм я пащхьэм сэ щыжысӀэу зэхэпха Ӏуэхухэр узыщыгугъ хъун цӀыхуу нэгъуэщӀхэм ахэр езыгъэщӀэн зылъэкӀынухэм, я пщэм дэлъхьэ. 3Хьисэ Мэссихь и зауэлӀыфӀым хуэдэу гугъуехь къыздэшэч[+]. 4Дзэм емыпха Ӏуэхугъуэхэм зауэлӀым зыдригъэхьэхыркъым – дзэ пашэм и гум зригъэхьыну хуейщ. 5Апхуэдэу зэрызэдэжэ хабзэм тету къэмыжэм текӀуэныгъэм и таж къратыркъым[+]. 6Ӏуэху гугъу зыщӀэ мэкъумэшыщӀэм гъавэу кърахьэлӀэжам щыщ и Ӏыхьэр япэ къратын хуейщ[+]. 7Сэ жысӀэм егупсыс. Зиусхьэным Ӏуэху псомкӀи зэхэщӀыкӀ къуитынущ.

8Хьисэ Мэссихь уигу къэгъэкӀыж; ар Даут пащтыхьым къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщщ, Тхьэм ар лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ. Аращ цӀыхухэм езгъащӀэ хъыбарыфӀу,[+] 9гугъуехь зыхуэсшэчу, бзаджащӀэм хуэдэу Ӏэпхлъэпх къысщӀралъхьар. Ауэ Тхьэм и псалъэхэм Ӏэпхлъэпх иралъхьэн ялъэкӀынукъым[+]. 10Абы къыхэкӀкӀэ, Тхьэм къыхиха цӀыхухэм си фӀагъ езгъэкӀын щхьэкӀэ, шыӀэныгъэкӀэ гугъуехь псори сошэч. Апхуэдэу, Мэссихь Хьисэ я псэм зэрыщыщым папщӀэ ахэри мыкӀуэду къелынущ, мыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэ яӀэ хъунущ[+].

11Мы псалъэхэр пэжщ:
Мэссихь дригъусэу дылӀамэ,
дригъусэуи дыщыӀэнущ[+].
12ТеубыдагъэкӀэ гугъуехь тшэчмэ,
абы дригъусэу тепщэныгъэ диӀэнущ.
«Абы и гъуэгу ирикӀуэхэм дащыщкъым»,
жытӀэмэ, езыми «Ахэр си гъуэгу
ирикӀуэхэм ящыщкъым», къытхужиӀэнущ[+].
13Дэ дигум щыпкъагъэ имылъми,
абы и гум щыпкъагъэ сыт щыгъуи илъынущ,
сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ езым зыкъигъэпцӀэжын
лъэкӀынукъыми[+].


Тхьэм хуэлажьэ цӀыхуу и гум ирихьыр

14А Ӏуэхухэр ягу къэгъэкӀыж. Псалъэ зэпаубыдурэ зэмыдэуэну Зиусхьэным и пащхьэм лъэщу щагурыгъаӀуэ. Зэдэуэныгъэм фӀы къыдэкӀуэркъым, абы едаӀуэхэм я зэранщ къахухэкӀыр[+]. 15Зи щыпкъагъэр Тхьэм игъэунэхуа цӀыхуу, илэжьа Ӏуэхум щӀытеукӀытыхьыжын лъэпкъ щымыӀэу, щыпкъагъэм и псалъэхэр цӀыхухэм пэжу езыгъащӀэ цӀыхуу Тхьэм дежкӀэ узэрыщытыным и ужь ит. 16Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зыхэмылъ псалъэ мышыухэм пэӀэщӀэ зыщӀ, апхуэдэхэм яхэтхэр Тхьэм нэхъ пэжыжьэ хъу зэпытщи[+]. 17Лышх узым[*] хуэдэу, абыхэм цӀыхухэм ирагъащӀэ Ӏуэхухэр цӀыху куэдым ялъэӀэсынущ. Именейрэ[*] Филитрэ а цӀыхухэм ящыщщ[+]. 18А тӀур щыпкъагъэм и гъуэгум текӀауэ, дэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр, лӀахэм дакъыхэтэджыкӀыжауэ зэрыжаӀэмкӀэ цӀыху гуэрхэм я фӀэщхъуныгъэр ягъэкӀуэд[+]. 19Ауэ Тхьэм игъэува лъабжьэ быдэр сыт щыгъуи щыӀэнущ. Мыхъурым хуэдэу абы тедзащ: «Зиусхьэным езым и цӀыхухэр ещӀэ», икӀи «Зиусхьэным и цӀэр зыщтэ дэтхэнэми и щӀыбыр бзаджагъэм и гъуэгум хурегъазэ».

20Унэшхуэ гуэрым дыщэмрэ дыжьынымрэ къахэщӀыкӀа хьэкъущыкъухэм я мызакъуэу, пхъэмрэ ятӀэмрэ къахэщӀыкӀа хьэкъущыкъухэри щӀэлъщ. ХьэкъущыкъуфӀ дыдэхэри, къызэрыгуэкӀ хьэкъущыкъухэри яхэтщ[+]. 21Зыгуэрым и гур игъэкъэбзэжу, мы Ӏуэху бзаджэхэм пэӀэщӀэ зищӀмэ, хьэкъущыкъуфӀ дыдэм хуэдэ хъунущ. А цӀыхур, Зиусхьэным и ӀэмыщӀэ зрилъхьауэ, и фӀагъ Зиусхьэным иригъэкӀыурэ, фӀыщӀагъэ псоми хуэхьэзыр хъунущ.

22Ауэ щӀалагъэм и хъуэпсэныгъэ Ӏейхэм пэӀэщӀэ зыщӀ. Зиусхьэным гукъабзагъэкӀэ елъэӀухэм урагъусэу, щыпкъагъэм, фӀэщхъуныгъэм, фӀылъагъуныгъэм, гузэгъэгъуэм я ужь ит[+]. 23ПщӀэ зимыӀэ икӀи щӀэныгъэ зыхэмылъ зэдэуэныгъэхэм пэӀэщӀэ зыщӀ. Абыхэм цӀыхухэр зэрызэщагъыхьэр уощӀэ[+]. 24Зиусхьэным хуэлажьэ цӀыхур зэщыхьэным хэт хъунукъым. АтӀэ цӀыху псоми яхуэфӀу, абыхэм щыпкъагъэр езыгъэщӀэн зылъэкӀыу, зызымыгъэгусэ цӀыхуу щытын хуейщ. 25Езым къыпэувхэм гущабагъэкӀэ ягуригъэӀуэн хуейщ. Щыпкъагъэр ящӀэн щхьэкӀэ, Тхьэм ахэри щӀригъэгъуэжынкӀи хъунущ[+]. 26Апхуэдэу хъумэ, зыхуейр яригъэщӀэну шейтаным иубыда нэужь, абы и хъым къикӀыфыжынущ ахэр[+].

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мы дунейм и иужьрей махуэхэм щыпсэуну цӀыхухэр зыхуэдэ хъунур

1Мы дунейм и иужьрей махуэхэм зэман гугъухэр къызэрыкӀуэнур пщӀэн хуейщ[+]. 2Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхухэм езыхэм фӀыуэ залъагъужынущ, ахъшэри фӀыуэ ялъагъунущ, закъыфӀэщӀыжынущ, пэгэнущ, шхыдэрейуэ щытынущ, адэ-анэхэм едэӀуэнукъым, арэзыныгъэ яӀэжынукъым, Тхьэр ягъэлъэпӀэнукъым, фӀылъагъуныгъэ яӀэжынукъым;[+] 3зэкӀужыныгъэр зыхуэдэр ящӀэнукъым, нэгъуэщӀ цӀыхухэм ӀейкӀэ тепсэлъыхьынущ, захуэшыӀэжынукъым, гущӀэгъуншэ хъунущ, фӀыгъуэр фӀыуэ ялъагъужынукъым;[+] 4уащыгугъ хъужынукъым абыхэм, щхьэпсынщӀагъэкӀэ псэунущ, я пэр драгъэзеинущ; Тхьэр фӀыуэ ялъагъуным нэхърэ, загъэтхъэжыныр нэхъ къащтэнущ; 5Тхьэм и фӀэлӀыкӀ ягу илъ хуэдэу зыкъагъэлъагъуэнущ, ауэ Тхьэм и лъэкӀыныгъэр ядэнукъым. Апхуэдэ цӀыхухэм пэӀэщӀэ зыщӀ.

6А цӀыхухэм ящыщхэр унэхэм яфӀыщӀопщхьэ, зи гуэныхьхэм текӀуадэ цӀыхубзу хъуэпсэныгъэ мыхъумыщӀэ зэмылӀэужьыгъуэхэм зыкърезыгъэшэкӀхэр дахьэх. 7А цӀыхубзхэм Ӏуэхухэр сыт щыгъуи зрагъащӀэми, щыпкъагъэр къащӀэн ялъэкӀыркъым. 8Ианнийрэ Иамврийрэ[*] Мусэ бегъымбарым зэрыпэувам хуэдэу, мы цӀыхухэри щыпкъагъэм поув. Ахэр зи акъыл ныкъуэ цӀыхущ, фӀагъ къызыпымыкӀ фӀэщхъуныгъэщ яӀэр. 9Ауэ абыхэм я Ӏуэхур куэдрэ къадэхъунукъым; Ианнийрэ Иамврийрэ я делагъэр цӀыху псомкӀи нэрылъагъу зэрыхъуам хуэдэу, апхуэдэхэм я делагъэри цӀыху псомкӀи нэрылъагъу хъунущ.


Паул Тимофей иужьрей Ӏуэхуу хуигъэбыдар

10Сэ цӀыхухэм езгъащӀэ Ӏуэхухэр, си псэукӀэр, си мурадыр, си фӀэщхъуныгъэр, си шыӀэныгъэр, си фӀылъагъуныгъэр, си теубыдагъэр уощӀэ. 11Антиохие, Иконие, Листрэ къалэхэм[*] цӀыхухэм щызагъэшэча гугъуехьри, гугъуехь куэд зэрыщысшэчари уощӀэ. Гугъуехьышхуэхэр сагъэшэчащ, ауэ Зиусхьэным а псоми сакъыхихыжащ[+]. 12Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зи гум илъу, Мэссихь Хьисэ зи псэм щыщу псэуну хуей дэтхэнэми цӀыхухэм гугъуехь ирагъэшэчынущ[+]. 13ЦӀыху бзаджэхэми гъэпцӀакӀуэхэми я бзаджагъэм хагъэхъуэнущ; абыхэм нэгъуэщӀ цӀыхухэр дахьэх, езыхэми я щхьэр къагъэпцӀэж[+]. 14Уэ зэбгъэщӀа, узыщыгугъ Ӏуэхухэм сыт щыгъуи тет, ахэр зэхозыгъэщӀыкӀа цӀыхухэр уощӀэри. 15Абы нэмыщӀ, уи сабиигъуэм къыщыщӀэдзауэ Тхьэм и псалъэ тха лъапӀэхэм[*] хэтыр зэбгъэщӀащ. Мэссихь ХьисэкӀэ уиӀэ фӀэщхъуныгъэмкӀэ умыкӀуэду укъызэрелынур а тхылъхэм къыбгурагъэӀуэн ялъокӀ[+]. 16Тхьэм и псалъэ тха лъапӀэ псори Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм деж къикӀащ. ЦӀыхухэм щыпкъагъэр ебгъэщӀэнкӀи, уегиинкӀи, бгъэдэӀуэнкӀи, щыпкъагъэр зыхэлъ псэукӀэр ебгъэщӀэнкӀи щхьэпэщ а псалъэхэр[+]. 17Тхьэм хуэлажьэ цӀыхур дэтхэнэ ӀуэхуфӀми хуэхьэзыру икӀи хуэгъэпсауэ щытынущ апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Тхьэм и пащхьи, псэухэмрэ лӀахэмрэ хьэкум ятезыщӀыхьыну ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и пащхьи, Мэссихь дунейм къызэрыкӀуэжынумкӀи, абы тепщэныгъэу иӀэмкӀи быдэу унафэ ныпхузощӀ:[+] 2Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм егъащӀэ, игъуэу щыщытми щыщымытми ахэр ебгъэщӀэным хэт. ЯгурыгъаӀуэ, егъэдэӀуэ, ущий, шыӀэныгъэ псомкӀи щыпкъагъэр егъащӀэ[+]. 3Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ди фӀэщхъуныгъэм дигъащӀэ, дызыщыгугъ хъуну Ӏуэхугъуэхэр цӀыхухэм щамыдэну зэманыр къэкӀуэнущ. ЦӀыхухэм я тхьэкӀумэхэм псалъэ дыгъэлхэр ирагъаӀуэурэ, я гур зыщӀэхъуэпс Ӏуэхухэр езыгъэщӀэн егъэджакӀуэхэр къагъуэтынущ. 4Щыпкъагъэр зэхахыну ямыдэу, гъуэщауэ, шыпсэ гъэщӀэгъуэнхэм едэӀуэнущ. 5Уэ, дауэ хъуми, зышыӀэ. Гугъуехь шэчи, хъыбарыфӀыр цӀыхухэм яхуэзыӀуатэм и Ӏуэхур лэжь, Тхьэм уи пщэм къыдилъхьа Ӏуэхур нэсу гъэзащӀэ[+].

6Сэ къурмэныпхъэ сыхъуу, дунейм сехыжыну си зэманыр къэсащ[+]. 7ХъыбарыфӀым фӀыуэ сыхущӀэкъуащ, къэзжынур къэзжащ, фӀэщхъуныгъэр схъумащ[+]. 8Иджы Зиусхьэным щыпкъагъэм и тажыр схуигъэхьэзыращ. А тажыр щыпкъагъэм тету хьэкум зыщӀэ Зиусхьэным къемэтмахуэм къысхуигъэфэщэнущ, ауэ сэ си закъуэкъым, ар дунейм къызэрыкӀуэжынум щыгуфӀыкӀа псори сэ сщӀыгъущ[+].


Паулрэ Тимофейрэ я щхьэ я Ӏуэхухэм теухуауэ

9Си деж щӀэхыу укъызэрыкӀуэным хущӀэкъу. 10Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Димас[*] мы дунейр фӀыуэ илъэгъуати, сэ сыкъигъанэри, Фессалоникэ къалэм[*] кӀуащ. Крискент Галатие хэкум кӀуащ, Тити[*] Далмацие хэкум[*] кӀуащ. Си деж къэнар Лука[*] закъуэщ[+]. 11Марк[*] къыздэши, къакӀуэ, абы и дэӀэпыкъуэныгъэ си ӀуэхумкӀэ сыхуейщи[+]. 12Тихик[*] Ефес къалэм згъэкӀуащ[+]. 13Троадэ къалэм[*] Карп деж къэзгъэна цейри тхылъхэри, псом хуэмыдэу фэм къыхэщӀыкӀа тхылъхэр, укъыщыкӀуэкӀэ къыздэхьыж[+].

14ГъуаплъащӀэ Александр леишхуэ къызихащ. Зиусхьэным абы и Ӏуэхухэм яхуэфащэр иригъэпшыныжынщ[+]. 15Уэри абы ухуэсакъын хуейщ, ди псалъэхэм лъэщу ар япэувыжащи.

16ХеящӀэм и пащхьэм зыщызгъэхеину япэ дыдэ сыщыхэтам,[*] зыри дэӀэпыкъуэгъу къысхуэхъуакъым, псоми сыхыфӀадзэжащ. КъызащӀар Зиусхьэным ярыремыгъэпшыныж. 17Хамэ псоми зэхахын щхьэкӀэ, езым и хъыбарыфӀ псори яхуэсӀуэтэну Зиусхьэныр къызбгъэдыхьэри къару къызитащ. Аслъэным и жьэм сыкъыжьэдихыжам хуэдэщ ар[+]. 18Зиусхьэным бзаджагъэ псоми сыкъыхихыжынущ икӀи сыкъихъумэурэ, езым и Тепщэныгъэшхуэу уафэм щыӀэм сыщӀишэнущ. МыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэр зеир Зиусхьэнырщ. Ӏэмин.


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

19Прискиллэ, Акилэ,[*] Онесифор и унагъуэм фӀэхъус схуехыж[+]. 20Ераст Коринф къалэм къыдэнащ. Трофим Милит къалэм[*] сымаджэу къыщызгъэнащ[+]. 21ЩӀымахуэр[*] къимыхьэ щӀыкӀэ укъызэрыкӀуэным хущӀэкъу. Еввул, Пуд, Лин, цӀыхубз Клавдие сымэ икӀи къуэш псоми фӀэхъус къуахыж.

22Зиусхьэныр уи псэм гъусэ хурехъу. Тхьэм и нэфӀ къыфщрехуэ. Ӏэмин.

### Тит

#### Тит

Тит


[1]

[2]

[3]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


АПОСТОЛ ПАУЛ ТИТ ХУИТХА ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Паулщ. Тхьэм сыхуолажьэ, Хьисэ Мэссихь и апостолуи сыщытщ. Апостол сыщӀэхъуар Тхьэм къыхиха цӀыхухэм фӀэщхъуныгъэ яӀэ сщӀын, Тхьэм и гъуэгум теухуа щыпкъагъэр езгъэщӀэн щхьэкӀэщ[+]. 2МыкӀуэдыжын гъащӀэ зэрагъуэтыным щыгугъыурэ пэплъэнущ ахэр. А мыкӀуэдыжын гъащӀэр цӀыхухэм яритыну щыпкъагъэ зиӀэ Тхьэм лъэхъэнэ псоми япэ игъэгугъащ. 3Сэ цӀыхухэм ялъэзгъэӀэс хъыбарыфӀымкӀэ Тхьэм и хъыбарыр игъуэ дыдэм нахуэ ищӀащ. ДымыкӀуэду дыкъезыгъэл Тхьэм а хъыбарыфӀыр си пщэм къыдилъхьэри, цӀыхухэм ар яхуэсӀуэтэну унафэ къысхуищӀащ[+].

4Уэ, Тит,[*] мы тхылъыр ныпхузотх. Зы фӀэщхъуныгъэ зэрыдиӀэм щхьэкӀэ си къуэ пэжым хуэдэ ухъуащ.

Тхьэуэ Адэ лъапӀэмрэ дымыкӀуэду дыкъезыгъэл Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыплърес[+].


Члисэ зэхуэсым хуэлажьэ унафэщӀ къуэшхэр зэрыщытын хуейр

5Крит хытӀыгум укъыщӀытезнар Ӏуэху ныкъуэщӀэхэр нэбгъэсын икӀи, сэ унафэ зэрыпхуэсщӀам тету, дэтхэнэ къалэми нэхъыжьхэр[*] члисэ зэхуэсхэм яхуэбгъэувын щхьэкӀэщ[+]. 6Нэхъыжьыр зыми зэригъэкъуэншэн лъэпкъ зыбгъэдэмылъу, зы фыз фӀэкӀ зимыӀэ лӀыуэ[*] щытын хуейщ. И бынхэми фӀэщхъуныгъэ яӀэн хуейщ. Ахэр мыхъумыщӀэ псэукӀэкӀи мыдэӀуэныгъэкӀи къуаншэ хъу хъунукъым[+]. 7Тхьэм и Ӏуэхур члисэ зэхуэсым и Ӏэтащхьэм[*] и пщэм зэрыдэлъым щхьэкӀэ, ар зыми зэригъэкъуэншэн лъэпкъ зыбгъэдэмылъ лӀыуэ щытын хуейщ: ерыщу икӀи губжьыгъуафӀэу, ефакӀуэуи, цӀыху Ӏэлуи, мылъкум щӀэхъуэпсуи щыт хъунукъым[+]. 8ХьэщӀэхэр зыгъэлъапӀэ, фӀыр фӀыуэ зылъагъу, гулъытэ зиӀэ, захуагъэ, гу къабзагъэ, шыӀэ зыхэлъ лӀыуэ щытын хуейщ. 9Ӏуэху пэжу фэдгъэщӀахэм быдэу тетын хуейщ. Апхуэдэмэ, ди фӀэщхъуныгъэм дигъащӀэ, дызыщыгугъ хъуну ӀуэхухэмкӀэ цӀыхухэр игъэгушхуэн лъэкӀынущ абы, а Ӏуэхухэм пэув цӀыхухэми зэрымызахуэр ягуригъэӀуэн лъэкӀынущ.

10ЦӀыху мыдаӀуэ куэд щыӀэщ, псом хуэмыдэу сунэт ящӀахэм ящыщу. Псалъэ пщӀэншэхэр зэпымыууэ къыжаӀэ, нэгъуэщӀ цӀыхухэри дахьэх[+]. 11Абыхэм я жьэр ебгъэубыдын хуейщ. ЦӀыхухэм ирамыгъэджапхъэ Ӏуэхухэм ирагъаджэурэ, напэншагъэкӀэ ахъшэкӀэ нэпсейуэ, унагъуэхэр зэрыунагъуэу ягъэунэхъу[+]. 12Абыхэм ящыщ тхакӀуэ гуэрым[*] жиӀащ: «Крит хытӀыгум щыщхэм зэпымыууэ пцӀы яупс, хьэкӀэкхъуэкӀэ бзаджэхэм хуэдэщ, хуэмыхущ икӀи ныбаблэщ». 13А тхакӀуэм жиӀэр пэжщ. Аращи, ткӀийуэ ягурыгъаӀуэ фӀагъ къызыпыкӀ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъун[+] 14икӀи журтхэм я шыпсэхэми, щыпкъагъэм зи щӀыбагъыр хуэзыгъэзахэм я унафэхэми емыдэӀуэн зэрыхуейр[+]. 15Зигу къабзэ цӀыхухэм я дежкӀэ псори къабзэ мэхъу, ауэ зигу мыкъабзэ цӀыхухэм я дежкӀи, ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэм я дежкӀи къабзэ зыри щыӀэкъым. Я акъылри ныкъуэщ. Ягухэми ери фӀыри зэхагъэкӀыфыркъым[+]. 16Тхьэр ящӀэу жаӀэ, арщхьэкӀэ ялэжь ӀуэхухэмкӀэ Тхьэр зэрамыщӀэр ӀупщӀу къагъэлъагъуэ. Ахэр цӀыху гущыкӀыгъуэщ, жыӀэмыдаӀуэщ, сыт и лъэныкъуэкӀи фӀагъ лъэпкъ къапыкӀыркъым[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Ди фӀэщхъуныгъэм дигъащӀэ, дызыщыгугъ хъуну Ӏуэхухэр

1Ди фӀэщхъуныгъэм дигъащӀэ, дызыщыгугъ хъуну Ӏуэхухэм утету цӀыхухэр бгъэӀущын хуейщ. 2ЛӀы нэхъыжьхэр ущий зашыӀэну, щӀыхь яхэлъу псэуну, гулъытэ яӀэну икӀи фӀагъ къызыпыкӀ фӀэщхъуныгъэр, фӀылъагъуныгъэр, теубыдагъэр зыхалъхьэну.

3Фызыжьхэри ущий Тхьэм и бзылъхугъэ лъапӀэхэм яхуэфащэу псэуну, нэгъуэщӀ цӀыхухэм ӀейкӀэ ятемыпсэлъыхьыну, фадэм зыдрамыгъэхьэхыну икӀи фӀыр зыхуэдэр цӀыхухэм ирагъащӀэну[+]. 4-5ИтӀанэ, Тхьэм и псалъэхэм Ӏей лъэпкъ хужамыӀэн щхьэкӀэ, а фызыжьхэм цӀыхубз ныбжьыщӀэхэм гурагъэӀуэн хуейщ ялӀхэмрэ я бынхэмрэ фӀыуэ ялъагъуну, гулъытэ яӀэну, гукъабзагъэкӀэ псэуну, я унагъуэхэм фӀыуэ якӀэлъыплъыну, фӀыуэ щытыну икӀи ялӀхэм яхуэӀурыщӀэну[+].

6ЩӀалэхэми ягурыгъаӀуэ гулъытэ яӀэн зэрыхуейр[+]. 7ФӀы зэрыпщӀэмкӀэ нэгъуэщӀ цӀыхухэм сыт и лъэныкъэукӀи щапхъэ яхуэхъу. ГупцӀанэкӀэ, щыпкъагъэ пхэлъу, Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм ягурыгъаӀуэ[+]. 8Зыгуэрым узэригъэкъуэншэн лъэпкъ щымыӀэу, узыщыгугъ хъуну хъыбархэр цӀыхухэм егъащӀэ, къытхужаӀэн Ӏей ямыгъуэту, уэ къыппэув цӀыхухэр укӀытэжын щхьэкӀэ[+].

9УнэӀутхэри я тепщэхэм псомкӀи яхуэӀурыщӀэну, ягу зрагъэхьыным хущӀэкъуну икӀи япэмыпсэлъэжыну ущий[+]. 10Абы нэмыщӀу, мыдыгъуэну икӀи я щыпкъагъэр сыт щыгъуи къагъэлъэгъуэну ягурыгъаӀуэ. Апхуэдэу хъумэ, дымыкӀуэду дыкъезыгъэл Тхьэм теухуауэ ди фӀэщхъуныгъэм дигъащӀэ Ӏуэхухэм цӀыхухэм щӀыхь хурагъэщӀынущ абыхэм ялэжь ӀуэхухэмкӀэ.

11ЦӀыху псори мыкӀуэду къригъэлын щхьэкӀэ, Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэ къигъэлъэгъуащ[+]. 12Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэм дигъащӀэ Ӏуэхухэр мыхэращ: Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зыхэмылъ псэукӀэми, мы дунейм и хъуэпсэныгъэ мыхъумыщӀэхэми ди щӀыб яхуэдгъэзэныр, гулъытэрэ щыпкъагъэрэ диӀэу, Тхьэм и фӀэлӀыкӀ ди гум илъу, мы зэманым дыпсэуныр[+]. 13Апхуэдэу дыпсэун хуейщ ди Тхьэшхуэу, дымыкӀуэду дыкъезыгъэл Хьисэ Мэссихь и щӀыхьышхуэр къыщылъэгъуэну махуэм дыпэплъэурэ. А гуфӀэгъуэ махуэр къызэрыкӀуэнум дыщыгугъыу дыпоплъэ[+]. 14Мэссихь и псэр дэр щхьэкӀэ итащ. И псэр щӀитар бзаджагъэ псоми дыхишыжу, ди щхьэхэр ищэхужын щхьэкӀэщ икӀи фӀы щӀэным дигурэ ди псэкӀи дыхэту, езым и лъэпкъ дыхъун папщӀэ, ди гур игъэкъэбзэжын щхьэкӀэщ[+].

15А Ӏуэхухэращ цӀыхухэм ебгъэщӀэн хуейр. Тепщэныгъэу уиӀэ псомкӀи цӀыхухэр гъэгушхуэ икӀи абыхэм яущие. Зыми нэмыплъ зрумыгъэт[+].

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ФӀы зэрыпщӀэным хущӀэкъу

1Уи цӀыхухэм ягу къэгъэкӀыж Ӏэтащхьэхэмрэ тепщэныгъэ зиӀэхэмрэ яхуэӀурыщӀэн, едэӀуэн, фӀы щӀэн дэтхэнэми хуэхьэзырын зэрыхуейр[+]. 2Абы нэмыщӀу, ягу къэгъэкӀыж ӀейкӀэ зыми темыпсэлъыхьын, шхыдэрейуэ щымытын, Ӏэсагъэрэ гущабагъэкӀэ адрей цӀыхухэм яхущытын зэрыхуейри[+].

3ЗэхэщӀыкӀ димыӀэу, Тхьэм демыдаӀуэу дыпсэууэ щытащ дэри. Дыгъуэщауэ щытащ, ди гур зыщӀэхъуэпса Ӏуэху мыхъумыщӀэ куэдымрэ дызыгъатхъа Ӏуэху мыхъумыщӀэ зэмылӀэужьыгъуэхэмрэ драпщылӀащ. Бзаджагъэрэ фыгъуэныгъэкӀэ дыпсэууэ, гущыкӀыгъуэу, дызэрылъагъу мыхъуу щытащ[+]. 4Ауэ дикъегъэлакӀуэ Тхьэм и фӀыгъуэмрэ абы цӀыхухэм яхуиӀэ фӀылъагъуныгъэмрэ къыщытхуигъэнахуэм, 5дымыкӀуэду дыкъригъэлащ. Щыпкъагъэ зыхэлъ Ӏуэхуу дэ длэжьахэм я Ӏуэху абы хэлъакъым, атӀэ Тхьэм дымыкӀуэду дыкъыщӀригъэлар гущӀэгъуныгъэ зэриӀэм щхьэкӀэщ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм ди гур къызэригъэкъэбзэжамкӀэ щӀэрыщӀэу дыкъалъхужауэ дищӀащ, ди гурылъхэри зэблихъуащ[+]. 6ДымыкӀуэду дыкъезыгъэл Хьисэ Мэссихь Тхьэм и унафэкӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр уэру къытхуригъэхащ[+]. 7Тхьэм дымыкӀуэду дыкъыщӀригъэлар и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ щыпкъагъэ диӀэу дилъытауэ, мыкӀуэдыжын гъащӀэу дызыщыгугъыурэ дызыпэплъэр ӀыхьэфӀу къытлъигъэсын щхьэкӀэщ[+]. 8А псалъэхэр пэжщ. ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр фӀы щӀэным хэтын щхьэкӀэ, а Ӏуэхухэм уи нэӀэ ину тебгъэтыну сыхуейщ. А Ӏуэхухэр фӀыщ, я фӀагъ цӀыхухэм йокӀ[+].

9ПщӀэ зимыӀэ зэдэуэным, лъэпкъ зэтепщӀыкӀхэм, Торэт хабзэм теухуа зэгурымыӀуэными зэщыхьэными защыхъумэ, апхуэдэ Ӏуэхухэм фӀагъ лъэпкъ къадэкӀуэркъым, пщӀэи яӀэкъыми[+]. 10ФызэгурызымыгъаӀуэ цӀыхум зэрэ тӀэурэ еущие, къомыдаӀуэмэ, пэӀэщӀэ зыщӀ[+]. 11А цӀыхум и акъыл зэрыныкъуэр, ар зэрыгуэныхьыщӀэр уощӀэ. Езым и щхьэкӀэ зигъэкъуэншэжащ апхуэдэм.


Иужьрей псалъэхэр

12Артемрэ Тихикрэ[*] уи деж ныщызгъакӀуэкӀэ, си деж Никопол къалэм[*] псынщӀэу укъызэрыкӀуэным хущӀэкъу. ЩӀымахуэр абы щизгъэкӀыну си гум илъщ[+]. 13Хабзэхъумэ Зинэрэ Аполлосрэ[*] я гъуэгу щытехьэжкӀэ, зыхуэмыныкъуэнӀауэ гъуэгумкӀэ дэӀэпыкъуэгъу яхуэхъу[+]. 14Ди цӀыхухэм фӀы щӀэным зрагъэсэн хуейщ, щыщӀагъэшхуэ зиӀэхэм дэӀэпыкъуэгъу яхуэхъун щхьэкӀэ. ФӀагъ къызыпымыкӀ цӀыху иремыхъу[+].

15Си гъусэ псоми фӀэхъус къуахыж. ФӀэщхъуныгъэ зиӀэу фӀыуэ дызылъагъухэм фӀэхъус схуехыж.

Тхьэм и нэфӀ фэ псоми къыфщрехуэ. Ӏэмин.

### Филимон

#### Филимон

Филимон


[1]


#### 1


АПОСТОЛ ПАУЛ ФИЛИМОН ХУИТХА ТХЫЛЪ


ФӀэхъус

1Сэ сы-Паулщ. Хьисэ Мэссихь сызэрыхуэлажьэм щхьэкӀэ, лъэхъуэщым сыщӀадзауэ сыщӀэсщ. ФӀыуэ тлъагъуу, къыддэлажьэ Филимон, члисэ зэхуэсым щыщу уи унэм щызэхыхьэхэм,[+] 2ди шыпхъу Апфие, Мэссихь щхьэкӀэ дэ къыддэлажьэ Архипп сымэ мы тхылъыр ныфхузотх, ди къуэш Тимофей[*] си гъусэу[+].

3Тхьэуэ ди Адэ лъапӀэмрэ Зиусхьэну Хьисэ Мэссихьрэ къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыфлърес.


Паул Тхьэм щӀыхь зэрыхуищӀыр икӀи зэрелъэӀур

4Тхьэм сыщелъэӀукӀэ, уи гугъу зэпымыууэ сощӀ икӀи си Тхьэм щӀыхь хузощӀ[+].

5Зиусхьэн ХьисэкӀэ уиӀэ фӀэщхъуныгъэмрэ Тхьэм и цӀыху лъапӀэ псоми яхууиӀэ фӀылъагъуныгъэмрэ я хъыбарыр зэхэсхащ. 6Дэ диӀэ фӀэщхъуныгъэмкӀэ гъусэ укъытхуэхъуащ. Мэссихь ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, Тхьэм фӀыуэ къытхуищӀэ псори уэрэ дэрэ зэхудиӀэ благъагъэм нэхъыфӀу къыдгуригъэӀуэну солъэӀу[+]. 7Уи фӀылъагъуныгъэмкӀэ ину сыбгъэгуфӀащ икӀи си гур бгъэзэгъащ, си къуэш, Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм я гур бгъэзэгъащи.


Онисим щхьэкӀэ Паул Филимон зэрелъэӀур

8Аращи, Мэссихь ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ, блэжын хуеймкӀэ унафэ пхуэсщӀыну сытегушхуэ пэтми,[+] 9итӀани фӀылъагъуныгъэкӀэ сынолъэӀумэ нэхъ къызощтэ. Сэ, Паул, лӀыжьыр, Хьисэ Мэссихь зэрыхуэлажьэм щхьэкӀэ, лъэхъуэщым щӀадзауэ щӀэсыр, 10си къуэ Онисим щхьэкӀэ сынолъэӀу, лъэхъуэщым сыздыщӀэсым ар си къуэм хуэдэ хъуащи[+]. 11Япэм Онисим уэркӀэ сэбэпу щытакъым[*], ауэ ар иджы уэркӀи сэркӀи сэбэпщ.

12Си псэм хуэдэу фӀыуэ слъагъу хъуа а цӀыхур иджы ныпхузогъэкӀуэж. 13ХъыбарыфӀыр цӀыхухэм зэрезгъащӀэм щхьэкӀэ, лъэхъуэщым сыщӀэсыху, ар уи пӀэкӀэ дэӀэпыкъуэгъу къысхуэхъун щхьэкӀэ, си деж щызгъэӀэну сыхуейт, 14ауэ уэ хуит сумыщӀауэ ар сщӀэну сыхуеякъым, уэ уи фӀыщӀагъэм хэгъэзыхь хэмылъу, ар уи гуапэу пщӀэн щхьэкӀэ. 15Тхьэм Онисим пӀалъэкӀэ ппэӀэщӀэ щӀищӀар 16унэӀутым хуэдэу мыхъужу, атӀэ унэӀутым нэхърэ нэхъыфӀыжу, фӀыуэ плъагъу къуэшым хуэдэу, игъащӀэкӀэ бгъуэтыжыну арагъэнкӀэ хъунщ. СэркӀэ куэду лъапӀэщ, уэркӀи нэхъ лъапӀэжщ, цӀыху хуэдэу икӀи Зиусхьэныр зи псэм щыщ къуэшым хуэдэу ар зэрыщытыр[+].

17Сэ сыбдэлажьэу сыплъытэмэ, сэ уэ укъызэрыспегъуэкӀынум хуэдэу, абыи пегъуэкӀ. 18ЗыгуэркӀэ и ягъэ къокӀауэ щытмэ, е уи щӀыхуэ телъмэ, сэ си деж щылъагъу. 19Сэ сы-Паулщ, щӀыхуэр сэ уэстыжынщ, си ӀэкӀэ сотх, ауэ Мэссихь уи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ си щӀыхуэ уэ зэрыптелъыр ныбжесӀэн хуейкъым[+]. 20Аращ, си къуэш, Зиусхьэным щхьэкӀэ уи фӀагъ къызэгъэкӀ. Зиусхьэныр уи псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ си гур гъэзагъэ. 21УкъызэрызэдэӀуэнум шэч лъэпкъ къытезмыхьэу ныпхузотх. СынызэролъэӀум нэхърэ нэхъыбэ зэрыпщӀэнури сощӀэ.

22НэгъуэщӀ гуэркӀи сынолъэӀу: ХьэщӀэщ къысхуэгъэхьэзыр; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм фызэрысхуелъэӀуам папщӀэ Тхьэм сынывитыжыну сыщогугъ.


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

23Мэссихь Хьисэ зэрыхуэлажьэм щхьэкӀэ лъэхъуэщым щӀадзауэ къыздыщӀэс Епафрас[*] фӀэхъус къуехыж[+]. 24Сэ къыздэлажьэ Марк[*], Аристарх, Димас, Лука[*] сыми фӀэхъус къыуахыж[+].

25Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и нэфӀ къыфщрехуэ. Ӏэмин.

### Еврейхэм

#### Еврейхэм

Еврейхэм


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЕВРЕЙХЭМ ЯХУЭГЪЭЗА ТХЫЛЪ


Тхьэр езым и Къуэм и жьэкӀэ къызэрыпсэлъар

1Пасэ зэманым Тхьэр бегъымбархэм я жьэкӀэ куэдрэ икӀи зэмылӀэужьыгъуэу ди адэжьхэм къепсалъэу щытащ. 2Ауэ мы зэманым, мы дунейм и иужьрей дыдэ махуэхэм, Тхьэр и Къуэм и жьэкӀэ дэ къыдэпсэлъащ. Тхьэм Ӏуэху псори и Къуэм и ӀыхьэфӀ хъуну игъэуващ, абыи дунейр къригъэгъэщӀащ[+]. 3Тхьэм и щӀыхьышхуэм и нэхур и Къуэм къыбгъэдэкӀыу къыттопсэ; и Къуэм и щытыкӀэр Тхьэм и щытыкӀэм хуэдабзэщ, лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэ и псалъэмкӀэ щыӀэ псори щегъэӀэ; абы и Къуэм цӀыхухэм ягухэм гуэныхьхэр зэрыригъэкъэбзыкӀыжын гъуэгу къахуигъэпсащ, уафэми дэкӀуеижри, тепщэныгъэшхуэ псори зиӀэ Тхьэм и ижьырабгъумкӀэ бгъэдэтӀысхьащ[+]. 4Тхьэм «си Къуэ» жиӀэу, абы къызэреджэ цӀэр мелыӀычхэм я цӀэм нэхърэ зэрынэхъ лъапӀэм хуэдэу, Тхьэм и Къуэр мелыӀычхэм я щхьэ ищӀащ[+].


Къуэ лъапӀэр мелыӀычхэм я щхьэщ

5Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм мелыӀычхэм ящыщ гуэрым,

«Уэращ си Къуэр,
нобэ Адэ сыпхуэхъуащ»,

жриӀа?[*] Тхьэм мелыӀыч гуэрми теухуауэ

«Сэ Адэ сыхуэхъунущ,
езыри си Къуэ хъунущ»,

жиӀа?[*][+]

6Езым къыхиха и Къуэ щӀасэр дунейм къыщытригъэхьэм, Тхьэм жиӀащ:[*]

«Тхьэм и мелыӀыч псоми ар ирегъэлъапӀэ»[+].

7МелыӀычхэм теухуауэ Тхьэм мыпхуэдэу жиӀащ:[*]

«Тхьэм и мелыӀычхэр жьым хуэдэ ещӀ,
а ӀуэхутхьэбзащӀэхэри мафӀэ бзийхэм
хуэдэ ещӀ»[+].

8И Къуэм теухуауэ Тхьэм мыпхуэдэу жиӀащ:[*]

«Уэ, Тхьэ, уи тепщэныгъэшхуэ тахътэм
игъащӀэкӀэ утесынущ.
Уи тепщэныгъэшхуэм и башыр захуагъэрщ.
9Щыпкъагъэр фӀыуэ уолъагъу,
бзаджагъэр плъагъу хъуркъым.
Абы щхьэкӀэ Тхьэуэ уи Тхьэм уи гъусэхэм нэхърэ
гуфӀэгъуэм и дагъэр[*] уэ нэхъ къыпщихуащ»[+].

10Тхьэм мыпхуэдэуи жиӀащ:[*]

«Уэ, Зиусхьэн, щӀэдзапӀэм деж
щӀылъэм и лъабжьэхэр хэбгъэуващ,
уафэхэри уи ӀэщӀыгъэщ.
11Ахэр кӀуэдыжынущ, ауэ уэ умыкӀуэду
укъелынущ.
Щыгъыным хуэдэу ахэр жьы хъунущ.
12Щыгъыным хуэдэу, зэкӀуэцӀыпшыхьынущ,
икӀи зэхъуэкӀа хъунущ;
ауэ уэ узэрыщытым утету укъэнэжынущ,
уи илъэсхэми кӀэух яӀэнукъым»[+].

13ИкӀи Тхьэм мелыӀычхэм ящыщу гуэрым,

«Уэ уи бийхэр лъэгущӀэтын пхуэсщӀыху,
си ижьырабгъумкӀэ къызбгъэдэтӀысхьэ»,

жриӀа?[*][+]

14МелыӀычхэр Тхьэм хуэӀурыщӀэ псэуэ щытщ, мыкӀуэду Тхьэм къызэрыригъэлынур ӀыхьэфӀу къызылъысыну цӀыхухэм яхуэӀуэхутхьэбзэщӀэну ахэр Тхьэм къегъакӀуэ[+].

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм дымыкӀуэду дыкъызэрыригъэлым и хъыбарыфӀыр

1Апхуэдэу зэрыщытым къыхэкӀкӀэ, Тхьэм и гъуэгум дытемыкӀын щхьэкӀэ, зэхэтха псалъэхэм куэду ди нэӀэ ятедгъэтын хуейщ. 2Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мелыӀычхэм къаӀуэта псалъэхэм[*] уащыгугъ хъуну къыщӀэкӀащ икӀи, хэту щытми, а псалъэхэм текӀам, е емыдэӀуам хуэфащэр Тхьэм иригъэпшыныжащ. 3Аращи, дымыкӀуэду Тхьэм дыкъызэрыригъэлым и хъыбар лъапӀэр тфӀэмыӀуэхуу дыщытмэ, дэри тхуэфащэр Тхьэм зэрыдигъэпшыныжынум дауэ дыӀэщӀэкӀыну? Езы Зиусхьэныр арщ а хъыбарыр япэ къытхуэзыӀуэтар икӀи абы къыжиӀар зэхэзыхам а хъыбарыр къытхуагъэпэжащ. 4Нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэмкӀи, Ӏуэху телъыджэхэмкӀи, лъэкӀыныгъэ зыхэлъ зэмылӀэужьыгъуэ ӀуэхушхуэхэмкӀи а хъыбарыфӀым щыхьэт техъуащ Тхьэр. Абы нэмыщӀ, Тхьэр зэрыхуеям тету, езым и Псэ ЛъапӀэм къыбгъэдэкӀыу Ӏуэху зэмылӀэужьыгъуэхэр ялэжьыну цӀыхухэм лъэкӀыныгъэхэр къаритащ[+].


Пашэ къытхуэхъуауэ, дымыкӀуэду дыкъезыгъэлыр Мэссихьщ

5КъэкӀуэну дунейуэ зи гугъу тщӀыр Тхьэм зи ӀэмыщӀэм кърилъхьар мелыӀычхэракъым[+]. 6Тхьэм и псалъэ тхахэм хэту, зы щӀыпӀэ деж мыпхуэдэу щыхьэт техъуащ зыгуэр:[*]

«Уэ, Тхьэ, цӀыхур зищӀысыр сыт,
уэ абы уегупсысыну,
цӀыху лъэпкъым и къуэр зищӀысыр сыт,
уэ абы укӀэлъыплъыну?
7Ар мелыӀычхэм нэхърэ нэхъ
цӀыкӀу зытэлайкӀэ[*] пщӀащ.
ЩӀыхьышхуэмрэ лъытэныгъэшхуэмрэ
хуэбгъэфэщащ итӀанэ.
8ЩыӀэ псори абы и лъэгу щӀэбгъэуващ».

ЩыӀэ псори Тхьэм цӀыхум и лъэгу щыщӀигъэувэм, абы и лъэгу щӀимыгъэувэу зыри къигъэнакъым. Ауэ иджы псори цӀыхум и лъэгу щӀэту тлъагъуркъым[+]. 9Хьисэ гугъуехь ишэчурэ зэрылӀам щхьэкӀэ, Тхьэм абы щӀыхьышхуэрэ лъытэныгъэшхуэрэ зэрыхуигъэфэщар долъагъу. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ Хьисэ цӀыху псоми я пӀэкӀэ лӀэныгъэр илъагъун папщӀэ, Тхьэм ар зытэлайкӀэ мелыӀычхэм нэхърэ нэхъ цӀыкӀу ищӀащ[+].

10ЦӀыху куэд езым и бын хъун икӀи щӀыхьышхуэмкӀэ Ӏыхьэ къалъысын щхьэкӀэ, Тхьэуэ псори къэзыгъэщӀауэ, псори зыхущыӀэм Хьисэ гугъуехьу ишэчам хуэфащэ тепщэныгъэр абы иӀэ зэригъэхъуар къезэгъыу щытащ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхухэр мыкӀуэду къызэрыригъэл гъуэгум тезыгъыхьэу, пашэ яхуэхъур Хьисэщ[+]. 11ЦӀыхухэм ягухэр зыгъэкъэбзэж Хьисэрэ зи гур къабзэ хъу цӀыхухэмрэ а зы Адэ лъапӀэм и бынхэщ. Аращ Хьисэ емыкӀу имылъытэу абыхэм къуэшкӀэ щӀеджэр[+]. 12Абы Тхьэм мыпхуэдэу жриӀащ:[*]

«Си къуэшхэм уи хъыбар езгъэщӀэнущ.
Уи цӀыхухэм я зэхуэсыми сыхэту
щӀыхьышхуэ пхуэсщӀынущ»[+].

13Мыпхуэдэуи жиӀащ:[*]

«Тхьэм сыщыгугъынущ».

ИтӀани жиӀащ:

«Мис сэрэ Тхьэм къызита бынхэмрэ».

14А бынхэр лымрэ лъымрэ къахэхъукӀа цӀыхущ. Аращи, Хьисэи лымрэ лъымрэ къахэхъукӀа цӀыху хъуащ, лӀэныгъэм тепщэныгъэ хузиӀэ шейтаныр илӀэныгъэмкӀэ игъэкӀуэдын щхьэкӀэ,[+] 15икӀи лӀэныгъэм зэрыщышынам папщӀэ, псэухукӀэ шейтӀаным и пщылӀу щытахэр щхьэхуит ищӀын щхьэкӀэ. 16Хьисэ зыдэӀэпыкъур мелыӀычхэракъым, Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхухэр[*] арщ. 17Аращи, Тхьэм хуэлажьэ дин пашэшхуэ, гущӀэгъу зиӀэ, Тхьэм хуэпэж хъун щхьэкӀэ, и къуэшхэм[*] сыт ищӀысымкӀи яхуэдэ хъун хуеящ, цӀыхухэм я гуэныхьхэр ятрихын щхьэкӀэ[+]. 18ШейтӀаным Хьисэ гуэныхь иригъэщӀэну щыхэтым, Хьисэ гугъуехь зэришэчам щхьэкӀэ, шейтӀаным гуэныхь зригъэщӀэну зыхэт цӀыхухэм ядэӀэпыкъун лъэкӀынущ[+].

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мусэ бегъымбарым нэхърэ нэхъ лъапӀэщ Хьисэ

1Си къуэш лъапӀэхэ, Тхьэм и бын фыхъуну фэри фыкъыхуриджащ. Аращи, ди фӀэщхъуныгъэм и дин пашэшхуэ хъун щхьэкӀэ Тхьэм къытхуигъэкӀуа Хьисэ фегупсыс. 2Тхьэм и унагъуэм щыщ цӀыху псоми Мусэ бегъымбарым щыпкъагъэ зэрахуиӀам хуэдэу, Хьисэи езыр зыгъэува Тхьэм щыпкъагъэ хуиӀащ. 3Унэм нэхърэ унэ зыщӀым нэхъ щӀыхь зэриӀэм хуэдэу, Мусэ нэхърэ Хьисэ нэхъ щӀыхь хуэфащэщ. 4ЦӀыху гуэрым имыщӀа унэ щыӀэкъым, ауэ псори зыщӀар Тхьэращ. 5Мусэ Тхьэм хуэлажьэурэ, Тхьэм и унэ псоми Ӏуэху щищӀэу зэрыщытамкӀэ Мусэ и гум щыпкъагъэ илъащ икӀи Тхьэм къыжиӀэну псалъэм щыхьэт техъуащ. 6Мэссихь Тхьэм и унагъуэр зи ӀэмыщӀэ илъ Къуэщ. Дигу дымыгъэныкъуэу, дызэрыгуфӀэу икӀи дызыщыгугъыу дызыпэплъэ Ӏуэхум и кӀэм нэсыху дыхуэпэжмэ, дэри абы и унагъуэм дыщыщщ.


Тхьэм и цӀыхухэм я гупсэхужыпӀэр

7Аращи, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм зэрыжиӀэм хуэдэу:[*]

«Нобэ Тхьэм и макъыр зэхэфхмэ,
8фи гур ерыщу щывмыгъэт,
фи адэжьхэм губгъуэ нэщӀым
щащӀэу зэрыщытам хуэдэу.[*]
Абыхэм Тхьэм едэӀуэн ядакъым,
Тхьэм и шыӀэныгъэр здынэсыр
ягъэунэхуну хэтащ».

9(Тхьэм мыпхуэдэуи жеӀэ:)

«Губгъуэ нэщӀым фи адэжьхэм си шыӀэныгъэр
здынэсри си Ӏуэхухэр зыхуэдэри щагъэунэхуну хэтащ.
Си Ӏуэхухэри ялъагъуу щытащ илъэс плӀыщӀкӀэ.
10Абы щхьэкӀэ а цӀыхухэм сахуэгубжьри,
мыпхуэдэу жысӀащ: „Ахэр ягукӀэ зэпымыууэ
мэгъуащэ,
си гъуэгухэр зыхуэдэри ящӀэркъым“.
11Аращи, сахуэгубжьурэ, „Сэ ахэр си гупсэхужыпӀэм
къыщӀэзгъэхьэнукъым“, жысӀэри,
псалъэ быдэкӀэ ар згъэпэжащ»[+].

12Си къуэшхэ, фэ фщыщ гуэрым и щӀыб гъащӀэ зиӀэ Тхьэм и гъуэгум хуигъэзэжу, фӀэщхъуныгъэ зимыӀэ гу бзаджэ зэримыӀэным фыхуэсакъ. 13Гуэныхь щӀэным и хьилагъэкӀэ дишэхауэ фэ фщыщ гуэрым и гур ерыщ мыхъун щхьэкӀэ, махуэ къэс фызэрыгъэгушхуэ, «Нобэ» жыхуаӀэ зэманым дыхэтыху. 14Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ нэхъапэм дызыщыгугъа Ӏуэхухэм и кӀэм нэсыху дыхуэпэжмэ, дэ псори Мэссихь и гъусэхэм ящыщ дохъу. 15Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*]

«Тхьэм и макъыр нобэ зэхэфхмэ,
фи гур ерыщу щывмыгъэт,
фи адэжьхэм губгъуэ нэщӀым
щащӀэу зэрыщытам хуэдэу»[+].

16Тхьэм и макъыр зэхэзыхауэ, едэӀуэн зымыдахэр хэт? Мусэ бегъымбарым Мысырым къришыжыгъа цӀыху псори аракъэ? 17Тхьэр илъэс плӀыщӀкӀэ зыхуэгубжьауэ щытар хэт? Гуэныхь зыщӀауэ, зипкъхэр губгъуэ нэщӀым къинэжахэракъэ[+]? 18ИтӀанэ «Сэ ахэр си гупсэхужыпӀэм къыщӀэзгъэхьэнукъым», жиӀэу, Тхьэм псалъэ быдэкӀэ ар игъэпэжурэ, зыжриӀар хэт? ЕдэӀуэн зымыдахэракъэ? 19Абыхэм фӀэщхъуныгъэ зэрамыӀам щхьэкӀэ Тхьэм и гупсэхужыпӀэм щӀыхьэн зэралъэмыкӀар долъагъу[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Тхьэм и гупсэхужыпӀэм дызэрыщӀыхьэнумкӀэ дыкъызэригъэгугъа Ӏуэхур зэримыхъуэкӀауэ зэрыщытым иджыри тетщи, фэ фщыщ гуэр абы щӀэмыхьауэ къызэрымынэным фыхуэсакъ[+]. 2А гупсэхужыпӀэм и хъыбарыр абыхэм зэралъэӀэсам хуэдэу, дэри къытлъэӀэсащ. Ауэ абыхэм зэхаха хъыбарыфӀым и фӀагъ къекӀыу щытакъым, а хъыбарыфӀыр щызэхахым, я фӀэщ хъуатэкъыми. 3Аращи, дэращ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэращ, Тхьэм и гупсэхужыпӀэм щӀыхьэнухэр, Тхьэм зэрыжиӀам хуэдэу:[*]

«Сахуэгубжьурэ, „Сэ ахэр си гупсэхужыпӀэм
къыщӀэзгъэхьэнукъым“, жысӀэри псалъэ
быдэкӀэ ар згъэпэжащ».

Дунейр къыщигъэщӀам къыщыщӀэдзауэ Тхьэм и Ӏуэхухэр иухауэ щыта пэтми, итӀани апхуэдэу жиӀащ[+]. 4Ебланэ махуэм теухуауэ Тхьэм зэрыжиӀэр и псалъэ тхахэм хэту щӀыпӀэ гуэрым деж итщ:[*] «Тхьэм и Ӏуэху псори иухри, ебланэ махуэм зигъэпсэхужащ»[+]. 5А щӀыпӀэм деж Тхьэм къызэрыжиӀэр итщ:[*] «Сэ ахэр си гупсэхужыпӀэм къыщӀэзгъэхьэнукъым»[+].

6Аращи, Тхьэм и гупсэхужыпӀэм щӀыхьэну цӀыху гуэрхэр иджыри щыӀэщ. Ауэ пасэ зэманым а гупсэхужыпӀэм и хъыбарыр зылъэӀэса цӀыхухэр, Тхьэм едэӀуэн зэрамыдам щхьэкӀэ, абы и гупсэхужыпӀэм щӀыхьакъым[+]. 7Апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ, абы и ужькӀэ куэд дэкӀауэ, Тхьэм мы псалъэхэр Даут бегъымбарым и гум кърилъхьэу къыщыжригъэӀам, «Нобэ» жыхуиӀэ нэгъуэщӀ махуэ къигъэуващ, нэхъапэм зэрыжытӀам хуэдэу,[*]

«Тхьэм и макъыр нобэ зэхэфхмэ,
фи гур ерыщу щывмыгъэт»[+].

8Нун и къуэ Ехьошуа[*] Тхьэм и гупсэхужыпӀэм а цӀыхухэр щӀигъэхьатэмэ, Тхьэм «Нобэ» жыхуиӀэ нэгъуэщӀ махуэм и гугъу ищӀынтэкъым. 9Аращи, Тхьэм ебланэ махуэм гупсэхугъуэм зэрыхэтам хуэдэу, Тхьэм и цӀыхухэри езым и гупсэхужыпӀэм иджыри щӀыхьэнущ, 10сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, хэту щытми, Тхьэм и гупсэхужыпӀэм щӀыхьэм и Ӏуэхур иухауэ зегъэпсэхуж, Тхьэм и Ӏуэхухэр иухыу, гупсэхугъуэм зэрыхэтам хуэдэу. 11Аращи, а гупсэхужыпӀэм дызэрыщӀыхьэным и ужь дивгъэт. Ди адэжьхэм Тхьэм едэӀуэну зэрамыдам хуэдэу, дэ тщыщ гуэр Тхьэм емыдаӀуэу щремыт. Ар мыхъумэ, а цӀыхур Тхьэм и гупсэхужыпӀэм щӀыхьэнукъым.

12Тхьэм и псалъэхэм гъащӀэшхуэмрэ лъэкӀыныгъэшхуэмрэ яхэлъщ. Ахэр Тхьэм и бгъуитӀымкӀэ джатэ жанэм нэхърэ нэхъ жаныжщ. Псэри, гури, къупщхьэри, куцӀри зэхагъэкӀыу цӀыхум и гущӀэлъапсэм нэсыху пхрокӀ. ЦӀыхум и гупсысэхэри и мурадхэри зэхаху[+]. 13Тхьэм къигъэщӀа псоми ящыщ гуэри езым и пащхьэм гъэпщкӀуа щыхъуркъым. Тхьэм и нэхэм я дежкӀэ Ӏуэху псоми я щхьэ техауэ икӀи нахуэу щытщ. Тхьэращ жэуап зэттынур[+].


Дин пашэшхуэ къытхуэхъуар Хьисэщ

14Аращи, уафэм дэкӀуеижауэ, Тхьэм и Къуэ Хьисэ дин пашэшхуэу диӀэщи, дэ диӀэ фӀэщхъуныгъэм дытету щыпкъагъэкӀэ дривгъакӀуэ[+]. 15Дин пашэшхуэу диӀэр лъэкӀыныгъэ зэрыдимыӀэр къызыгурыӀуэн зылъэмыкӀ дин пашэшхуэкъым. ШейтӀаным гуэныхь дигъэщӀэну зэрыхэтым хуэдэу, ди дин пашэшхуэми сыт и лъэныкъэукӀи гуэныхь иригъэщӀэну хэтащ ар, ауэ гуэныхь иригъэщӀэн хущӀэфӀэкӀакъым[+]. 16Аращи, дэӀэпыкъуэгъу дыхуэныкъуэ щыхъукӀэ, Тхьэм гущӀэгъу къытхуищӀын икӀи и нэфӀ къытщыхуэн щхьэкӀэ Зи гущӀэгъур иным и тахътэм дыгушхуауэ девгъэкӀуалӀэ[+].

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1ЦӀыхухэм я пӀэкӀэ езым хуэлэжьэну, тыгъэхэри езым хуихьыну, цӀыхухэм я гуэныхьхэр ипшыныжын щхьэкӀэ, тыхь хуищӀыну, Тхьэм дэтхэнэ дин пашэшхуэри цӀыхухэм къахех[+]. 2Дин пашэшхуэр гурэ псэкӀэ лъэкӀыныгъэ зимыӀэ цӀыхуу зэрыщытым щхьэкӀэ, зэхэщӀыкӀ ямыӀэу гъуэща цӀыхухэм гущабагъэкӀэ ядэгъуэгурыкӀуэн лъокӀ[+]. 3Апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ, дин пашэшхуэм езым и гуэныхьхэри цӀыхухэм я гуэныхьхэри ипшыныжын щхьэкӀэ, Тхьэм къурмэн хуищӀын хуейщ[+].

4Дин пашэшхуэ хъунымкӀэ щӀыхьыр зыми зыхуигъэфэщэжьыфынукъым. ЦӀыхур дин пашэшхуэ хъуну Тхьэм къыхуриджэн хуейщ, абы Хьэрун[*] къызэрыриджам хуэдэу.

5Дин пашэшхуэ хъунымкӀэ щӀыхьышхуэр Мэссихь езым зыхуигъэфэщакъым, ауэ Тхьэм абы къыжриӀащ:[*]

«Уэращ си Къуэр, Адэ сыпхуэхъуащ нобэ»[+].

6Тхьэм ар къызэрыжиӀар и псалъэ тхахэм хэту, зыщӀыпӀэ деж итщ:[*]

«Мелхиседек[*] хуэдэу, уэри
дин пашэу ущытынущ игъащӀэкӀэ»[+].

7Хьисэ дунейм щытета махуэхэм макъ хэӀэтыкӀакӀэ джэурэ, и нэпсыр къежэхыурэ,[*] лӀэныгъэм къыӀэщӀэзыхыфыну Тхьэм и фӀэщу елъэӀуащ. ЗэредаӀуэм щхьэкӀэ абы и макъыр Тхьэм зэхихащ[+]. 8Езыр Тхьэм и Къуэми, ишэча гугъуехьхэмкӀэ Тхьэр зэрыхуейм тету едаӀуэу щытащ[+]. 9И Ӏуэхур щригъэкъум, езым къедаӀуэ цӀыху псори игъащӀэкӀэ мыкӀуэдыну къезыгъэлыр аращ,[+] 10Тхьэми ар дин пашэшхуэу, Мелхиседек хуэдэу, игъэуващ.


ФӀэщхъуныгъэм и гъуэгу фытемыкӀ

11Мы Ӏуэхум теухуауэ къыжытӀэн хуеяр куэд мэхъу. Ауэ фитхьэкӀумэ жьажьэщи, а Ӏуэхухэр зэхывэзгъэщӀыкӀыныр гугъущ[+]. 12БлэкӀа зэманым фыщеплъкӀэ, мы зэманым фэ нэгъуэщӀ цӀыхухэм Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыр евгъэщӀэн хуеящ, ауэ Тхьэм и псалъэхэм теухуа, япэ дыдэ зэвгъэщӀа Ӏуэхухэр зыгуэрым фигъэщӀэжыну фыхуэныкъуэщ. Фызыхуэныкъуэр шхыныгъуэ гъэткӀугъуейкъым, атӀэ быдзышэщ[+]. 13Шэ фӀэкӀа нэгъуэщӀ емыфэр ар сабий къудейщ. Абы щыпкъагъэм и Ӏуэхур зэхищӀыкӀыркъым. 14Шхыныгъуэр – зи ныбжь нэсахэм щхьэкӀэщ. Абыхэм фӀымрэ емрэ ягукӀэ зэхагъэкӀыфу еса хъуурэ, ар хьэл-щэн яхуэхъуащ[+].

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Мэссихь теухуа, япэ дыдэ фагъэщӀа Ӏуэхухэм дыблэвгъэкӀи, зи ныбжь нэса цӀыхухэм зэрагъэщӀэн хуей Ӏуэхухэм захуэдвгъэгъазэ. Ди фӀэщхъуныгъэм и лъабжьэхэр аргуэру дывмыгъэгъэтӀылъыж. А лъабжьэ хъужыр мыращ: ЛӀэныгъэ къызыхэкӀыну Ӏуэху мыхъумыщӀэу фщӀахэм фахущӀегъуэжыныр, ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэныр;[+] 2цӀыхухэр яумэхъыным[*] теухуауэ зэвгъэщӀа Ӏуэхухэр, Тхьэм и нэфӀ къащыхуэн щхьэкӀэ, цӀыхухэм фи Ӏэхэр тефлъхьэныр; лӀахэр къэтэджыжыныр, Тхьэм и хьэкуму[*] мыкӀуэдыжыныр цӀыхухэм трищӀыхьыныр[+]. 3Тхьэм жиӀэмэ, а Ӏуэхухэм даблэкӀынущ.

4Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зэгуэрым Тхьэм и нэхум хэтауэ, иужькӀэ зи щӀыб Тхьэм хуэзыгъэзэжа цӀыхухэм я гуэныхьхэм хущӀебгъэгъуэжыну къебгъэгъэзэжын плъэкӀынукъым. Абыхэм уафэм щыӀэ Тхьэм и тыгъэр зыхуэдэр ящӀэу щытащ; Тхьэм и Псэ ЛъапӀэри я гум илъащ;[+] 5Тхьэм и псалъэхэм я фӀыгъуэри къэкӀуэну дунейм и къарухэри ящӀащ. 6Апхуэдэу щыт пэтми, я щӀыб Тхьэм хуагъэзэжащ. Ахэр я гуэныхьхэм хущӀебгъэгъуэжыну къебгъэгъэзэжын плъэкӀынукъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и Къуэр жорым аргуэру ираӀулӀым хуэдэщ, абы и напэр цӀыхухэм я пащхьэм щытрахым хуэдэщ.

7Уэшх куэдрэ зытешхэ щӀым, абы телэжьыхь цӀыхухэмкӀэ зи фӀагъ къыхэкӀ гъавэ къызыщыкӀым, Тхьэм и нэфӀ къыщохуэ. 8Ауэ гъурцрэ пыжь банэрэ къызыщыкӀ щӀым зы пщӀи иӀэкъым. А щӀым Тхьэм и ней къыщыхуэнущ куэд мыщӀэу. ИкӀэм-икӀэжым ар мафӀэкӀэ ягъэсыжынущ[+].

9ФӀыуэ слъагъухэ, апхуэдэу жытӀэ пэтми, фи Ӏуэхур нэхъыфӀу зэрыщытми фымыкӀуэду Тхьэм фыкъызэрыригъэлыну гъуэгум фызэрытетми дыщогугъ. 10Тхьэр захуэщ. Фэ влэжьа Ӏуэхур щыгъупщэнукъым. Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм дэӀэпыкъуэгъу фазэрыхуэхъуамкӀи иджыри дэӀэпыкъуэгъу фазэрыхуэхъумкӀи Тхьэм хуэвгъэлъэгъуа фӀылъагъуныгъэр щыгъупщэнукъым[+]. 11Фызыщыгугъыу фызыпэплъэ Ӏуэхухэр вгъуэтын щхьэкӀэ, фэ фщыщ дэтхэнэри игукӀи и псэкӀи Тхьэм и Ӏуэхум и кӀэм нэсыху емышу хущӀэкъуну дыхуейщ[+]. 12Фымыщхьэх, фӀэщхъуныгъэрэ шыӀэныгъэрэ зэраӀэм щхьэкӀэ Тхьэм къызэригъэгугъа Ӏуэхухэр ӀыхьэфӀу къызылъысыну цӀыхухэм я лъэужьым фрикӀуэ[+].


Тхьэм дыкъызэригъэгугъар игъэзэщӀэнущ

13Тхьэм и псалъэр Ибрэхьим къыщритым, езым нэхърэ нэхъ ин зэрыщымыӀэм щхьэкӀэ, и псалъэр игъэпэжурэ, езым и цӀэкӀэ, псалъэ быдэкӀэ мыпхуэдэу къыжиӀащ:[*][+] 14«ИпэжыпӀэкӀэ си нэфӀ къыпщыхуэнущ, бын куэди къыптезгъэхъукӀынущ»[+]. 15Ибрэхьим шыӀэныгъэ хэлъти, Тхьэм къызэригъэгугъар иӀэ хъуащ. 16ЦӀыхухэм езыхэм нэхърэ нэхъ ин гуэркӀэ тхьэрыӀуэ ящӀ я хабзэщ. ТхьэрыӀуэм абыхэм я псалъэхэр егъэпэж, зэдэуэныгъэ Ӏуэхуми кӀэ ирет. 17Тхьэм къызэригъэгугъа Ӏуэхур ӀыхьэфӀу къызылъысыну цӀыхухэм и мурадыр зэрызэблимыхъунур яригъэлъагъуну хуеяти, къызэригъэгугъа Ӏуэхухэр зэригъэзэщӀэнур псалъэ быдэкӀэ къахуигъэпэжащ[+]. 18Апхуэдэу зэпхъуэкӀ мыхъуну ӀуэхуитӀ[*] щыӀэщ. Ар Тхьэуэ зэрыщытым щхьэкӀэ, а ӀуэхуитӀыр зэримыгъэзэщӀэн гъуэгу щыӀэкъым. Дэ, Тхьэр хъумакӀуэ зыхуэхъуну абы и гъунэгъу хъуа цӀыхухэр, Тхьэм дяпэ кърилъхьа Ӏуэхуу дызыщыгугъыу, дызыпэплъэхэр зылъэдгъэӀэсыну мы ӀуэхуитӀым дагъэгушхуэ. 19Мэссихь дызэрыщыгугъыр быдэу икӀи дзыхь хуэтщӀу хъурзэм хуэдэу ди гум илъщ. Тхьэм и унэшхуэм и кӀуэцӀым щыфӀэлъ Ӏупхъуэм дыблэкӀыурэ, я нэхъ пэш лъапӀэм[*] дыщӀыхьэн тлъэкӀынущ абы щхьэкӀэ[+]. 20Хьисэ а я нэхъ пэш лъапӀэм дяпэ иту щӀыхьащ[*] дэр щхьэкӀэ. Ар, Мелхиседек хуэдэу, дин пашэшхуэ хъуащ игъащӀэкӀэ[+].

#### 7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Дин пашэу Мелхиседек

1Мелхиседек[*] Салим къалэм[*] и пащтыхьу икӀи Тхьэуэ я нэхъ Лъагэм хуэлажьэ дин пашэу щытащ. Ибрэхьим пащтыхь куэдым ятекӀуауэ къыщигъэзэжым, Мелхиседек абы пежьэри, Тхьэм и нэфӀ къыщригъэхуащ. 2Ибрэхьим зауэм къыхиха мылъкум и Ӏыхьэ пщӀанэр Мелхиседек иритащ абы щыгъуэ. Мелхиседек и цӀэм къикӀыращи, япэщӀыкӀэ «щыпкъагъэ зигу илъ пащтыхьщ», итӀанэ Салим къалэм и пащтыхьщ, абы къикӀыр «цӀыхухэр зэзыгъэкӀуж пащтыхьыщ»[+]. 3Ади ани, лъэпкъ зытепщӀыкӀ имыӀэу, и махуэхэм ублапӀэ ямыӀэу, и гъащӀэми ухыпӀэ имыӀэу, Тхьэм и Къуэм хуэдэу, Мелхиседеки игъащӀэкӀэ дин пашэщ.

4Мелхиседек зэрыиным феплъ: Ди адэшхуэ Ибрэхьим зауэм къыхиха мылъкум и Ӏыхьэ пщӀанэр абы иритащ. 5Левий[*] къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщу дин пашэ хъуахэм израил цӀыхухэм къалэжьам и Ӏыхьэ пщӀанэр къыӀахыну Торэт хабзэм унафэу итщ. НэгъуэщӀу жыпӀэмэ, а Ӏыхьэ пщӀанэр къызыӀахыр я къуэш Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхухэрщ. 6Мелхиседек, Левий къытехъукӀа цӀыхухэм ящымыщами, Ибрэхьим зауэм къыхиха мылъкум и Ӏыхьэ пщӀанэр къыӀихащ. Абы нэмыщӀ, Мелхиседек Тхьэм ӀыхьэфӀкӀэ къигъэгугъэгъа Ибрахьим Тхьэм и нэфӀ къыщригъэхуащ[+]. 7Шэч хэмылъу, нэгъуэщӀ цӀыхум Тхьэм и нэфӀ къыщызыгъахуэ цӀыхур нэфӀ зыщигъахуэм нэхърэ нэхъ инщ. 8ЦӀыхухэм Ӏыхьэ пщӀанэр къеӀызых дин пашэхэм я Ӏуэхум уеплъмэ, ахэр уахъты зиӀэ цӀыхущ. Ауэ Ибрэхьим Ӏыхьэ пщӀанэр къеӀызыха Мелхиседек и Ӏуэхум уеплъмэ, ар зэрыуахътыншэм Тхьэм и псалъэ тхахэр щыхьэт тохъу. 9Левий къытехъукӀа цӀыхухэм Ӏыхьэ пщӀанэр адрей цӀыхухэм мы зэманым къыӀах пэтми, Ибрэхьим Ӏыхьэ пщӀанэр Мелхиседек щритым, Левий Ӏыхьэ пщӀанэр Мелхиседек иритауэ жыпӀэ хъунущ, 10сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Мелхиседек Ибрэхьим щыхуэзам, Левий къалъхуауэ щымытами, и адэшхуэ Ибрэхьим и пкъым хэлъу щытауэ плъытэ хъунущ. 11Аращи, Левий и унагъуэ лъэпкъым щыщ дин пашэхэм ялэжьа ӀуэхумкӀэ Тхьэм и мурадыр нэса хъууэ щытамэ, (сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Мусэ и Торэт хабзэр Левий и унагъуэ лъэпкъым щыщ дин пашэхэм ялэжьа Ӏуэхум епхащи), Хьарун хуэмыдэу, Мелхиседек хуэдэ нэгъуэщӀ дин пашэ къыщӀэкӀуэн щыӀэнтэкъым. 12Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм дин пашэ лъэпкъыр щызэблихъукӀэ, хабзэри зэблэхъуа хъун хуейщ. 13Абы нэмыщӀу, мы Ӏуэхухэр зытеуха ди Зиусхьэн Хьисэ нэгъуэщӀ унагъуэ лъэпкъым щыщащ. Езым и унагъуэ лъэпкъым щыщ зыми къурмэн щӀыпӀэм дин пашэу Ӏуэху щищӀакъым. 14Ди Зиусхьэныр Иудэ зи цӀэ унагъуэ лъэпкъым зэрыщыщыр ӀупщӀщ. Мусэ бегъымбарыр дин пашэхэм къащытепсэлъыхьым, а унагъуэ лъэпкъым и гугъу ищӀакъым[+]. 15Мелхиседек хуэдэу, нэгъуэщӀ дин пашэ иджы къызэрылъэгъуам а жыхуэсӀэ Ӏуэхур нэхъ ӀупщӀэу ещӀ. 16Мелхиседек и унагъуэ лъэпкъ къытепщӀыкӀым теухуа хабзэхэмрэ цӀыху унафэхэмрэкъым ар дин пашэ зыщӀар, атӀэ зыми имыгъэкӀуэдыфын гъащӀэм и лъэкӀыныгъэращ дин пашэ зыщӀар. 17Тхьэм и псалъэ тхахэм мыпхуэдэу хэтщ:[*]

«Мелхиседек хуэдэу, уэри
дин пашэу ущытынущ игъащӀэкӀэ»[+].

18Пасэрей хабзэм лъэкӀыныгъи пщӀэи зэримыӀам щхьэкӀэ Тхьэм ар лъэныкъуэ иригъэзащ[+]. 19Торэт хабзэм Ӏуэху гуэри нэса игъэхъун лъэкӀакъым. Тхьэм иджы дызыщигъэгугъ Ӏуэхур нэхъыфӀщ, а Ӏуэхум Тхьэм нэхъ пэгъунэгъу дыхуэхъун тлъегъэкӀ[+].

20Абы нэмыщӀ, Тхьэм псалъэ быдэкӀэ жиӀащ Хьисэ дин пашэ зэрыхъунур. 21НэгъуэщӀ цӀыхухэр Тхьэм и псалъэ быдэ хэмылъу дин пашэ хъуащ, ауэ Хьисэ дин пашэ щыхъум, Тхьэм къыжиӀар псалъэ быдэкӀэ игъэпэжащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм мыпхуэдэу къыжриӀащ:[*]

«Сэ, Зиусхьэныр, жысӀар псалъэ
быдэкӀэ згъэпэжурэ,
абы сыхущӀегъуэжынукъым:
Уэ дин пашэу ущытынущ игъащӀэкӀэ»[+].

22Тхьэм езымрэ дэрэ дяку къыдилъхьа зэгурыӀуэныгъэр зэрынэхъыфӀым дыщызыгъэгугъыр Хьисэщ[+].

23Абы нэмыщӀу, адрей дин пашэхэр куэд хъуащ, Тхьэм дин пашэу сыт щыгъуи хуэлэжьэну лӀэныгъэм ахэр хуит ищӀакъыми. 24Ауэ игъащӀэкӀэ зэрыпсэунум щхьэкӀэ Хьисэ и дин пашэ Ӏуэхур нэгъуэщӀ гуэрым къыхуигъэнэжынукъым. 25Тхьэм пэгъунэгъу хъуну Хьисэ зылъигъэкӀ цӀыхухэр мыкӀуэду къригъэлын сыт щыгъуи хузэфӀокӀ абы щхьэкӀэ. Хьисэ а цӀыхухэм Тхьэм яхуелъэӀуну игъащӀэкӀэ псэунущи[+].

26Мыпхуэдэ дин пашэшхуэщ дызыхуэныкъуэр: и гур къабзэу, зыми зэригъэкъуэншэн лъэпкъ бгъэдэмылъу, лажьэ зыри имыӀэу, гуэныхь зыщӀэхэм яхэкӀыжауэ, уафэхэм я щыгу дэкӀуеижауэ[+]. 27Адрей дин пашэшхуэхэм, япэщӀыкӀэ езыхэм я гуэныхьхэр япшыныжын щхьэкӀэ, итӀанэ адрей цӀыхухэм я гуэныхьхэр япшыныжын щхьэкӀэ, махуэ къэс къурмэн ящӀын хуейуэ зэрыщытам хуэдэу, Хьисэ ищӀын хуейуэ щыткъым; езым къурмэныпхъэ зыщищӀам, цӀыхухэм я гуэныхьхэр ипшыныжын щхьэкӀэ, къурмэныпхъэ аргуэру мыхъужыну, а зэмкӀэ зэфӀигъэкӀащ[+]. 28Зигурэ зи псэкӀэ лъэкӀыныгъэ зимыӀэ цӀыхухэр дин пашэшхуэ хъуну Торэт хабзэм и унафэм егъэув; ауэ Торэт хабзэр ува нэужь, Тхьэм жиӀар псалъэ быдэкӀэ къыщигъэпэжым, игъащӀэкӀэ цӀыху нэгъэсауэ щыт и Къуэр дин пашэшхуэ хъуну къигъэуващ[+].

#### 8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьисэ Мэссихьщ ди дин пашэшхуэр

1ЖытӀэ псом я нэхъыщхьэр мыращ: Уафэхэм щыӀэу, тепщэныгъэшхуэ псори зиӀэ Тхьэм и тахътэм и ижьырабгъумкӀэ бгъэдэсу дин пашэшхуэ диӀэщ[+]. 2Тхьэр здэщыӀэ шэтыр пэжым дин пашэшхуэу Ӏуэху щелэжь абы. А шэтырыр зыгъэувар цӀыхухэракъым, атӀэ Зиусхьэныращ[+].

3Тхьэм дэтхэнэ дин пашэшхуэми тыгъэхэри езым хуихьыну, къурмэнхэри хуищӀыну егъэув. Ди дин пашэшхуэми Тхьэм къурмэныпхъэ гуэр хуищӀын хуейщ[+]. 4Хьисэ дунейм тетамэ, дин пашэу щытынтэкъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Торэт хабзэм тету, Тхьэм тыгъэхэр хуэзыхь дин пашэхэр щыӀэщи. 5Дин пашэу абыхэм Ӏуэху зыщащӀэр Тхьэм и унэшхуэу уафэм щыӀэм и сурэтым ещхь е и ныбжь къудейщ. Мусэ шэтырыр игъэувын щыщӀидзэм, Тхьэм абы унафэ къыхуищӀащ: «Бгым утету, псори зэрыозгъэлъэгъуам хуэдэу, зэрыпщӀыным хэт»[+]. 6Хьисэ Тхьэмрэ цӀыхухэмрэ яку дэлъын хуейуэ ищӀа зэгурыӀуэныгъэр япэрей зэгурыӀуэныгъэм[*] нэхърэ зэрынэхъ иным хуэдэу, Хьисэ дин пашэшхуэ Ӏуэхуу илэжьыр адрей дин пашэшхуэхэм я Ӏуэхум нэхърэ нэхъ Ӏуэхушхуэщ, иужьрей зэгурыӀуэныгъэмкӀэ Тхьэм цӀыхухэр къызэригъэгугъа Ӏуэхухэр нэхъыфӀщи[+].

7Ауэ япэрей зэгурыӀуэныгъэм* щыщӀагъэ зыри имыӀатэмэ, нэгъуэщӀ зэгурыӀуэныгъэ абы и пӀэм щӀиувэн щыӀэнтэкъым[+]. 8Бегъымбарым, цӀыхухэр игъэкъуаншэу, жиӀащ:[*]

«Зиусхьэным мыпхуэдэу жеӀэ:
Сэрэ израил унагъуэ лъэпкъымрэ
Иудэ унагъуэ лъэпкъымрэ яку
зэгурыӀуэныгъэщӀэ щыдэслъхьэну
махуэхэр къэсынущ[+].
9Ауэ мы зэгурыӀуэныгъэр зэрыщытынур
я адэжьхэр Мысырым къыщисшыжым,
сэрэ абыхэмрэ дяку дэслъхьа
зэгурыӀуэныгъэр зэрыщытам хуэдэукъым,
сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ дяку
дэслъхьа зэгурыӀуэныгъэм и гъуэгу
ахэр ирикӀуакъым.
Аращи, абыхэм нэмыплъ есту щытащ,
жеӀэ Зиусхьэным.
10А махуэхэм яужькӀэ сэрэ израил
лъэпкъымрэ дяку дэслъхьэну
зэгурыӀуэныгъэр мыращ:
Си унафэхэр абыхэм я щхьэм ислъхьэнущ,
ягуми истхэнущ.
Сэ абыхэм я Тхьэуэ сыщытынущ,
ахэри сэ си лъэпкъыу щытынущ,
жеӀэ Зиусхьэным.
11Апхуэдэу щыхъукӀэ, „Зиусхьэныр
зыхуэдэр зэгъащӀэ“, жаӀэурэ
зэгъунэгъухэми зэшхэми зэжраӀэжынукъым,
сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ
цӀыкӀухэм къыщыщӀэдзауэ инхэр къыхиубыдэу,
цӀыху псоми сэ сащӀэнущ.
12БзаджащӀэхэми гущӀэгъу яхуэсщӀынущ.
Я гуэныхьхэри бзаджагъэу ящӀари
си гум изгъэлъыжынукъым».

13Тхьэм «зэгурыӀуэныгъэщӀэ» жиӀэу къызэрыжиӀамкӀэ япэрей зэгурыӀуэныгъэр жьы зэрыхъуар къигъэлъэгъуащ. Сыт ищӀысри жьы хъуауэ лъэкӀыныгъэ зимыӀэр куэд мыщӀэу кӀуэдыжынущ.

#### 9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэр цӀыхухэм зэрагъэлъэпӀэн хуей щӀыкӀэр

1Япэрей зэгурыӀуэныгъэм тету цӀыхухэм Тхьэр зэрагъэлъэпӀэн хуей щӀыкӀэм теухуа унафэхэр щыӀащ. ЦӀыхухэм я ӀэкӀэ ящӀауэ, Тхьэр щагъэлъэпӀэн щӀыпӀи щыӀащ. 2ПэшитӀ зиӀэ шэтыр гуэр ягъэуващ. Япэрей пэшу Пэш ЛъапӀэкӀэ зэджэм и кӀуэцӀым уэздыгъэ тегъэувапӀэр, Ӏэнэр, Тхьэм и пащхьэм ягъэтӀылъа щӀакхъуэр щӀэлъащ. 3Ӏупхъуэ гуэрым и щӀыбкӀэ я нэхъ Пэш ЛъапӀэу жыхуаӀэр щыӀащ. 4Мэ ӀэфӀ къызыпих удзхэм я гъэсыпӀэу дыщэм къыхэщӀыкӀар а пэшым щӀэтащ. Абы нэмыщӀ, дэнэкӀи дыщэпс зытегъэлъэда пхъуантэу Тхьэм езымрэ цӀыхухэмрэ яку дилъхьа зэгурыӀуэныгъэм и пхъуантэу жыхуаӀэр а пэшым щӀэтащ. Дыщэм къыхэщӀыкӀа фалъэу мэнн зи цӀэ шхыныгъуэр[*] зэрылъыр, Хьарун и башу тхьэмпэхэр къызыпыкӀар, Тхьэм и унафэхэр зэрыт мывэ пхъэбгъуитӀыр а пхъуантэм дэлъащ. 5А пхъуантэм ищхьэмкӀэ Тхьэм и щӀыхьышхуэ къэзыгъэлъагъуэ Херувим жыхуаӀэ мелыӀычхэр щытащ. Абыхэм я дамэхэмкӀэ Тхьэм цӀыхухэм я гуэныхьхэр къащыхуигъэгъу щӀыпӀэр яхъумэу щытащ. Ауэ щхьэхуэу а Ӏуэхухэм иджы дащӀытепсэлъыхьын щыӀэкъым.

6Апхуэдэ гъэпсыкӀэм тету я Ӏуэхур ящӀэну дин пашэхэр зэпымыууэ япэрей пэшым щӀыхьэу щытащ. 7Ауэ етӀуанэрей пэшым дин пашэшхуэм фӀэкӀа зыри щӀыхьакъым, ари илъэсым зэ нэхъыбэ щӀыхьэу щытакъым. Абы щыгъуэми къурмэныпхъэми лъыр здимыхьу щӀыхьэртэкъым, езым и гуэныхьхэри цӀыхухэм ямыщӀэххэу ялэжьа гуэныхьхэри ипшыныжын щхьэкӀэщ а къурмэныр щӀищӀар[+]. 8Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм а гъэпсыкӀэмкӀэ къегъэнахуэ я нэхъ Пэш ЛъапӀэу уафэм щыӀэм деж кӀуэ гъуэгур зэрыӀумыхар, а шэтырыжьыр щыӀэху[+]. 9А Ӏуэху псоми иджырей зэманым Ӏуэхур зытетыр къагъэлъагъуэ: ЦӀыхухэм тыгъэу Тхьэм хуахьымрэ къурмэну хуащӀымрэ я гум я къабзагъэр нэгъэса ящӀын ялъэкӀыркъым[+]. 10А тыгъэхэри а къурмэнхэри зэпха Ӏуэху къудейхэр шхэнми ефэнми я Ӏуэхумрэ диным теухуауэ зэхуэмыдэ щӀыкӀэу цӀыхухэм зызэрагъэкъэбзэжын Ӏуэхумрэщ. Ахэр цӀыхухэм япкъхэм епха унафэщ; Тхьэм Ӏуэху псори зэрихъуэкӀыжыхущ, а унафэхэр щыӀэн зэрыхуейр[+].

11Ауэ иджы щыӀэ ӀуэхуфӀхэр къыздихьри, Мэссихь дин пашэшхуэу къэкӀуащ. Мы дунейм тет шэтырым нэхърэ нэхъ шэтырышхуэу икӀи нэхъ нэгъэсауэ щытым и кӀуэцӀым дин пашэшхуэу Ӏуэху щещӀэ абы. А шэтырыр цӀыхухэм я ӀэкӀэ ящӀа шэтыру щыткъым, нэгъуэщӀу жыпӀэмэ, а шэтырыр Тхьэм къигъэщӀа мы дунейм щыщкъым[+]. 12Бжэнымрэ танэмрэ я къурмэныпхъэ лъыр здимыхьу, езым илъ жорым щыщӀэкӀауэ, уафэм щыӀэ я нэхъ Пэш ЛъапӀэм Мэссихь, афӀэкӀ щӀэмыхьэжыну, зэ закъуэ щӀыхьащ. Езым и лъымкӀэ мыкӀуэдыжын щхьэхуитыныгъэ дигъэгъуэтурэ, ди щхьэр къищэхужащ. 13Дин пашэхэм бжэнхэмрэ выхэмрэ я къурмэныпхъэ лъыри жэмым и сахуэри Тхьэм дежкӀэ мыкъабзэу щыт цӀыхухэм траутхэу щытащ, ахэр къабзэ хъужын щхьэкӀэ. 14Абы нэхърэ нэхъыбэу лӀэныгъэр къызыхэкӀ Ӏуэхухэм дапыкӀыжыну, гъащӀэрэ щыпкъагъэрэ зиӀэ Тхьэм дыхуэлэжьэну, Мэссихь и лъым дигухэр егъэкъэбзэж. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу сыт щыгъуи щыӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ Мэссихь къурмэныпхъэ нэсу езы Тхьэм зритащ[+].

15Абы къыхэкӀкӀи, Мэссихьщ Тхьэмрэ цӀыхухэмрэ яку зэгурыӀуэныгъэщӀэ дэлъ зыщӀыр. Апхуэдэу щӀищӀыр и бынхэм ящыщ хъуну къыхуриджа цӀыхухэм мыкӀуэдыжыну щыт ӀыхьэфӀу Тхьэм ахэр къызэригъэгугъар къалъысын щхьэкӀэщ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ япэрей зэгурыӀуэныгъэм и тепщэныгъэм щӀэту гуэныхь зыщӀа цӀыхухэм я щхьэр и лӀэныгъэмкӀэ Мэссихь къищэхужащ[+].

16Уэсят щыӀэмэ, уэсят къэзыщӀар зэрылӀам щыхьэт техъуэн хуейщ. 17Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ уэсятыр щыбгъэзащӀэ хъунур ар зыщӀар лӀа нэужь къудейщ. Ар зыщӀар псэумэ, уэсятыр бгъэзащӀэ хъунукъым. 18Абы щхьэкӀэ япэрей зэгурыӀуэныгъэри гъэзэщӀа хъун зэгурыӀуэныгъэ зыщӀа закъуэр лъыращ. 19Мусэ бегъымбарым Торэт хабзэм и унафэ псори цӀыху псоми яригъэщӀа нэужь, цы плъыжь-фӀыцӀафэр иссоп зи цӀэ чыцэм и къудамэхэм япищӀэщ, танэхэмрэ бжэнхэмрэ я лъыр псы щӀыгъуу къищтэри, а къудамэхэмкӀэ тхылъымрэ цӀыху псомрэ ятриутхащ[+]. 20Мусэ къыжиӀащ[*] итӀанэ: «Мы лъыр арщ зэгурыӀуэныгъэу, Тхьэм унафэ къызэрыфхуищӀам хуэдэу, фызэредэӀуэн хуейр зыгъэпэжыр». 21Апхуэдэуи шэтырымрэ Тхьэр зэрагъэлъапӀэ хьэкъущыкъу псомрэ лъы ятриутхащ. 22Пэжщ, Торэт хабзэм зэритым хуэдэу, сыт ищӀысри, къанэ щӀагъуэ щымыӀэу, лъыкӀэ ягъэкъэбзэж икӀи къурмэнылъ хэмыту гуэныхь гъэгъуныгъэ щыӀэкъым.


Хьисэ, къурмэныпхъэ зищӀурэ, цӀыхухэм я гуэныхьхэр зэращхьэщихыр

23Апхуэдэу сызытепсэлъыхь Ӏуэхуу, уафэм щыӀэ Ӏуэху пэжхэм я сурэту щытхэр, мы къурмэнхэмкӀэ ягъэкъэбзэжын хуеящ. Ауэ уафэм щыӀэ Ӏуэхухэм а къурмэнхэм нэхърэ нэхъ къурмэныфӀхэр яхуэфащэщ[+]. 24ЦӀыхухэм ящӀа шэтыру, Тхьэр здэщыӀэ щӀыпӀэ пэжым и сурэту щытыракъым Мэссихь зыщӀыхьар, атӀэ уафэу Тхьэр здэщыӀэ щӀыпӀэ дыдэрщ зыщӀыхьар, Тхьэм и пащхьэм дэр щхьэкӀэ иджы ихьэну[+]. 25Дин пашэшхуэр я нэхъ Пэш ЛъапӀэу жыхуаӀэм илъэс къэс езым и лъыр мыхъуу, къурмэныпхъэм и лъыр здихьыурэ щӀыхьэу щытащ. Ауэ Мэссихь уафэу Тхьэр здэщыӀэ щӀыпӀэм щӀыщӀыхьар, къурмэныпхъэ куэдрэ зищӀын щхьэкӀэкъым, атӀэ аргуэру къурмэныпхъэ зимыщӀыну, зэ закъуэ къурмэныпхъэ зищӀын щхьэкӀэщ. 26Апхуэдэу щымытатэмэ, Тхьэм дунейр къыщигъэщӀам къыщыщӀэдзауэ Мэссихь куэдрэ гугъуехь ишэчын хуей хъунут. Ауэ езым къурмэныпхъэ зэрызищӀамкӀэ гуэныхьыр игъэкӀуэдын щхьэкӀэ, иджы, лъэхъэнэхэм я кӀэух дыдэм деж, аргуэру къэмылъэгъуэжыну, зэ закъуэ къэлъэгъуащ[+]. 27ЦӀыху псори зэ лӀэжын хуейщ, итӀанэ Тхьэм хьэкум ятрищӀыхьынущ[+]. 28Апхуэдэуи цӀыху куэдым я гуэныхьхэр ятрихыну Мэссихьи зэ къурмэныпхъэ зищӀащ. ИтӀани зэ къэлъэгъуэжынущ ар.[*] ЦӀыхухэм я гуэныхьхэр ящхьэщихын щхьэкӀэкъым, абы щыгъуэ къыщӀэкӀуэжынур, атӀэ езыр къызэрыкӀуэжынум щыгугъыу пэплъэ цӀыхухэр мыкӀуэду къригъэлын щхьэкӀэщ[+].

#### 10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Торэт хабзэр къэкӀуэну ӀуэхуфӀхэм я ныбжь къудейуэ щытащ, а ӀуэхуфӀхэр зэрыщытыну дыдэр абы къигъэлъэгъуэн лъэкӀыу щытакъым. Аращи, а къурмэн дыдэу илъэс къэси зэпымыууэ ящӀу щытахэмкӀэ Тхьэм пэгъунэгъу хъуну хуея цӀыхухэр я щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, цӀыху нэгъэса ищӀын лъэкӀыу щытакъым Торэт хабзэм[+]. 2Ар лъэкӀыну щытатэмэ, цӀыхухэм къурмэн щӀыныр зыханыжынт. Тхьэм пэгъунэгъу хъуну хуейхэр а къурмэнхэмкӀэ къабзэ хъуну щытамэ, я гуэныхьхэр ягукӀэ зыдащӀэжынтэкъым. 3Я гуэныхьхэр я гум илъэс къэси къагъэкӀыжу щытащ а къурмэныпхъэхэм, 4выхэмрэ бжэнхэмрэ я лъым цӀыхухэм я гуэныхьхэр ятрихын лъэкӀынутэкъыми.

5Аращи, Мэссихь мы дунейм къыщытехьэнум щыгъуэ Тхьэм мыпхуэдэу жриӀащ:[*]

«Къурмэнхэми тыгъэхэми уахуеякъым,
ауэ пкъы къысхуэбгъэхьэзыращ[+].
6ЦӀыхухэм мафӀэкӀэ ягъэс къурмэнхэри,
я гуэныхьхэр зыщхьэщахын щхьэкӀэ,
ящӀ къурмэнхэри игъуэу плъытакъым.
7ИтӀанэ сэ жысӀащ: „Уэ, Тхьэ, мис,
уэ узыхуейр згъэзэщӀэну сыкъэкӀуащ,
уи тхылъым си хъыбар зэритым хуэдэу“».

8Мэссихь апхуэдэу къыщыжиӀэм, япэщӀыкӀэ жиӀар мыращ: «Къурмэнхэми, тыгъэхэми, цӀыхухэм мафӀэкӀэ ягъэс къурмэнхэми, я гуэныхьхэр зыщхьэщахын щхьэкӀэ, ящӀ къурмэнхэми уахуеякъым икӀи игъуэу плъытакъым». ЦӀыхухэм а къурмэнхэр Торэт хабзэм и унафэм тету ящӀауэ щыта пэтми, апхуэдэу жиӀащ. 9ИтӀанэ мыпхуэдэу къыжиӀащ: «Уэ, Тхьэ, мис узыхуейр згъэзэщӀэну сыкъэкӀуащ». Апхуэдэу Мэссихь япэрей Ӏуэхухэр[*] лъэныкъуэ иригъэзащ, абыхэм я пӀэм етӀуанэ Ӏуэхур[*] иригъэувын щхьэкӀэ. 10Хьисэ Мэссихь Тхьэр зыхуеяр зэригъэзэщӀам щхьэкӀэ, езым и пкъыр аргуэру къурмэныпхъэ имыщӀыжыну, зэ закъуэ къурмэныпхъэ зэрищӀамкӀэ ди гур игъэкъэбзэжащ[+].

11Дэтхэнэ дин пашэми и дин пашэ Ӏуэхур махуэ къэс егъэзащӀэ. А къурмэн дыдэу цӀыхухэм я гуэныхьхэр ящхьэщызыхын зылъэмыкӀхэр зэпымыууэ ещӀ. 12Мэссихь цӀыхухэм я гуэныхьхэр игъащӀэкӀэ ипшыныжыпэн щхьэкӀэ, къурмэныпхъэ зэзакъуэ зищӀа нэужь, Тхьэм и ижьырабгъумкӀэ щысыну бгъэдэтӀысхьащ[+]. 13А зэманым къыщыщӀэдзауэ Мэссихь поплъэ и бийхэр Тхьэм абы лъэгущӀэтын[*] щыхуищӀыну махуэм[+]. 14Апхуэдэу зэзакъуэ къурмэныпхъэ зэрызищӀам щхьэкӀэ, зигу къабзэ хъухэр, я щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, игъащӀэкӀэ цӀыху нэгъэса ищӀащ Мэссихь.

15Тхьэм и Псэ ЛъапӀэри мы ӀуэхумкӀэ щыхьэт къытхуохъу; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ япэщӀыкӀэ мыпхуэдэу къыжеӀэ:[*]

16«Зиусхьэным къыжеӀэ:
А махуэхэм я ужькӀэ зэгурыӀуэныгъэу
сэрэ абыхэмрэ яку
дэслъхьэнур мыращ:
Си унафэхэр абыхэм я гум ислъхьэнущ,
я щхьэми истхэнущ».
17ИтӀани жеӀэ:[*]
«Я гуэныхьхэри бзаджагъэу ящӀари
си гум изгъэлъыжынукъым»[+].

18Тхьэм цӀыхухэм я гуэныхьхэр зэрахуигъэгъуам щхьэкӀэ, ахэр япшыныжын папщӀэ, къурмэн щӀащӀыни щыӀэкъым.


Тхьэм пэгъунэгъу дывгъэхъу

19Аращи, ди къуэшхэ, Хьисэ и лъыуэ жорым щыщӀэкӀам щхьэкӀэ, щӀыпӀэ лъапӀэу Тхьэр здэщыӀэм гушхуэныгъэкӀэ дихьэн тлъэкӀынущ[+]. 20Хьисэ и пкъыр къурмэныпхъэ зэрищӀам щхьэкӀэ, цӀыхухэм гъащӀэ къыдэзыт гъуэгущӀэу Ӏупхъуэм блэкӀыр къытхуӀуихащ[+]. 21Тхьэм и унагъуэр зи ӀэмыщӀэм илъ дин пашэшхуэ диӀэщ. 22Аращи, Хьисэ и лъыр ди гум триутхэу, дигукӀэ мыхъумыщӀэ зыри зыдэдмыщӀэжыну зэригъэкъэбзэжам щхьэкӀи, дипкъхэр псы къабзэкӀэ зэрыттхьэщӀам щхьэкӀи, ди гум щыпкъагъэрэ фӀэщхъуныгъэшхуэрэ илъу, Тхьэм пэгъунэгъу дывгъэхъу[+]. 23Аращи, дызыщыгугъыу, дызыпэплъэ ӀуэхуфӀу цӀыхухэм зи гугъу яхуэтщӀхэм дыкъимыкӀуэтыжу дытету дривгъакӀуэ, а ӀуэхуфӀхэмкӀэ дыкъэзыгъэгугъа Тхьэм и гум щыпкъагъэ илъщи[+]. 24Ди гум фӀылъагъуныгъэ илъыну, фӀы щӀэнми дыхэтыну дызэрыгъэгушхуэурэ дызэкӀэлъывгъэплъыж. 25ЦӀыху гуэрхэм зэрахабзэм хуэдэу, дызэӀущӀэныр зыхэдывмыгъанэ, атӀэ дызэрывгъэгъэгушхуэ. Зиусхьэным и махуэр[*] нэхъ къэблэгъауэ зэрыфлъагъум щхьэкӀэ нэхъри фызэрыгъэгушхуэн хуейщ[+].

26Щыпкъагъэр зэдгъэщӀауэ, итӀани дэ тфӀэфӀу гуэныхь щӀэным дыхэтмэ, ди гуэныхьхэр тщхьэщызыхыфын къурмэныпхъэ щыӀэжкъым,[+] 27ауэ хьэкум шынагъуэу Тхьэм къыттрищӀыхьынумрэ Тхьэм пэувхэр зыхисхьэну мафӀэшхуэмрэ къытпоплъэ[+]. 28Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм едэӀуэну зымыдэм щыхьэтитӀ е щыхьэтищ къыщытехъуэкӀэ, гущӀэгъу хуамыщӀу, укӀ тралъхьэу щытащ. 29Тхьэм езым и Къуэр зыгъэпуд цӀыхум Тхьэм абы нэхърэ куэдкӀэ нэхъ гугъуехьышхуэ иригъэшэчынущ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а цӀыхум Мэссихь и лъыуэ Тхьэм и зэгурыӀуэныгъэр зыгъэпэжауэ, а цӀыхум и гур зыгъэкъэбзэжам пщӀэ имыӀэу елъытэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу зи нэфӀ дэ къытщыхуэми и гум хегъэщӀ[+]. 30Мыпхуэдэу жызыӀа Зиусхьэныр[*] дощӀэ: «ЦӀыхухэм я бзаджагъэр езыгъэпшыныжынур сэращ; абыхэм яхуэфащэр езгъэгъуэтыжынущ». ИтӀани жиӀащ:[*] «Зиусхьэным езым и цӀыхухэм хьэкум ятрищӀыхьынущ»[+]. 31Къуаншагъэ зэрыпщӀам щхьэкӀэ гъащӀэ зиӀэ Тхьэм и ӀэмыщӀэ уихуэныр куэду шынагъуэшхуэщ![+]

32Тхьэм и хъыбарыр къывгурыӀуэну абы и нэхур къыщыфтепса блэкӀа махуэр фи гум къэвгъэкӀыж. ФыкъимыкӀуэтыжу и гъуэгу фрикӀуэу, а махуэхэм гугъуехьышхуэ куэд фшэчу щытащ. 33Зэм цӀыхухэм я пащхьэм псалъэ фӀейхэр къыщывапэсырт, гузэвэгъуэми фыщыхадзэрт, зэми апхуэдэу зыхущыта адрей цӀыхухэм защӀэвгъакъуэрт. 34Лъэхъуэщым щӀэсхэм гугъуехь ядэфшэчырт. ЦӀыхухэм фи мылъкур зэрыфтрахар фигуапэу къабыл фщӀащ, абы нэхърэ нэхъ мылъкуфӀу мыкӀуэдыжынур уафэм зэрыщывиӀэр фщӀэрти[+].

35Аращи, гушхуэныгъэу фиӀэр зыхэвмыныж, гушхуэныгъэ зиӀэхэм я ӀыхьэфӀыр инынущи. 36Теубыдагъэ фиӀэн хуейщ, Тхьэр зыхуейр вгъэзэщӀэн икӀи фызэригъэгугъа ӀыхьэфӀыр вгъуэтын щхьэкӀэ. 37Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

«Куэд дыдэ дэмыкӀыу,
къэкӀуэнур мыгувэу къэсынущ.
38ФӀэщхъуныгъэ зэриӀэм щхьэкӀэ,
си дежкӀэ щыпкъагъэ зиӀэр псэунущ.
Ауэ а цӀыхур къикӀуэтыжмэ,
сигу ирихьынукъым»[+].

39Дэ зызыгъэкӀуэду гъуэгум къыщикӀуэтыжхэм дащыщкъым, атӀэ фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум дрокӀуэ, апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ дымыкӀуэду Тхьэм дыкърегъэл.

#### 11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЦӀыхухэр пасэ зэманым Тхьэм щыгугъыу зэрыщытар

1ФӀэщхъуныгъэр зищӀысыр – дызыщыгугъыу, дызыпэплъэ Ӏуэхухэр зэрыдгъуэтынур тщӀэныр арщ икӀи Ӏуэху нэрымылъагъухэм ди дзыхь едгъэзыныр арщ[+]. 2Пасэ зэманым дунейм щыпсэууэ щыта цӀыхухэм фӀэщхъуныгъэ зэраӀам щхьэкӀэ Тхьэр щыхьэтыфӀ яхуэхъуащ.

3ФӀэщхъуныгъэ зэрыдиӀэм щхьэкӀэ, Тхьэм и псалъэкӀэ дунейр къызэригъэщӀар зэхыдощӀыкӀ. Аращи, цӀыхум и нэкӀэ илъагъур и нэкӀэ имылъагъум къыхэкӀащ[+].

4Хэбэл[*] фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, Каин ищӀа къурмэным нэхърэ нэхъ къурмэныфӀ ищӀащ. Тхьэм Хэбэл и тыгъэхэр щидам, Хэбэл фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, Тхьэр абы щыпкъагъэ зэриӀамкӀэ щыхьэт хуэхъуащ. Хэбэл дунейм ехыжащ, ауэ фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, иджыри хъыбар къытхуехь[+].

5Ханох[*] фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, Тхьэм абы лӀэныгъэр иримыгъэлъагъуу уафэм дрихьеящ. Тхьэм ар уафэм зэрыдрихьеям щхьэкӀэ, цӀыхухэм ар ягъуэтыжын ялъэкӀакъым. Тхьэм ар уафэм дрихьеин и пэкӀэ, Ханох Тхьэм и гум зэрырихьамкӀэ Тхьэм и псалъэ тхахэр щыхьэт абы хуохъу[+]. 6ЦӀыхум фӀэщхъуныгъэ имыӀэмэ, Тхьэм игу ирихьынукъым; Тхьэм пэгъунэгъу хъуну хуей дэтхэнэми Тхьэр зэрыщыӀэмкӀи Тхьэм и гъуэгум лъыхъуэхэм я ӀыхьэфӀыр зэралъигъэсымкӀи фӀэщхъуныгъэ иӀэн хуейщи.

7ЦӀыхухэм ямылъэгъуа къэкӀуэну Ӏуэхухэм теухуауэ Тхьэм Нухь[*] хъыбар къыщригъащӀэм, Нухь фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, Тхьэм щышынэри, и унагъуэр мыкӀуэду къригъэлын щхьэкӀэ, кхъухь ищӀащ. Нухь иӀа фӀэщхъуныгъэмкӀэ дунейм и цӀыхухэм я къуаншагъэр нахуэ яхуищӀащ. ФӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ Тхьэм абы щыпкъагъэ иӀэу зэрилъытар и ӀыхьэфӀ хъуащ[+].

8Ибрэхьим[*] и ӀыхьэфӀ хъуну къэралым кӀуэну Тхьэм къыщыхуриджам, Ибрэхьим фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, Тхьэм едаӀуэри, здэкӀуэнур имыщӀэу щыта пэтми, итӀани гъуэгу техьащ[+]. 9ФӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, Тхьэм къритыну къызэригъэгугъа къэралым хамэм хуэдэу щыпсэууэ щытащ ар. А къэралым Ибрэхьим шэтырхэм щӀэсу щыпсэууэ щытащ. Исхьэкъри Екъубри шэтырхэм щӀэсащ. Ибрэхьим Тхьэм къызэригъэгугъа ӀыхьэфӀыр абы и гъусэу абыхэми къалъысыну щытащ[+]. 10Ибрэхьими шэтырхэм щӀэсащ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къалэшхуэу Тхьэм игъэпсауэ, игъэувауэ, мыкӀуэдыжын лъабжьэхэр зиӀэм пэплъэу щытащ[+].

11Сарэ[*] сабий имыгъуэтыну и ныбжьыр блэкӀауэ щыта пэтми, фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, сабий игъуэтыну Тхьэм къару къритащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ къэзыгъэгугъа Тхьэр зэрыщыпкъэр Сарэ ищӀэу щытащи[+]. 12ЛӀэн гъунэгъу хъуа пэтми, а лӀы закъуэм быну къытехъукӀар уафэм ит вагъуэхэм я бжыгъэм хуэдизу куэд хъуащ, хы Ӏуфэм Ӏулъ умыбжыфыну пшахъуэми хуэдизу бэгъуащ[+].

13Мы цӀыху псори фӀэщхъуныгъэ яӀэу лӀащ. Тхьэм къызэригъэгугъа Ӏуэхухэр ягъуэтакъым, ауэ жыжьэу ахэр ялъагъури щыгуфӀыкӀащ. «Мы дунейм хамэу икӀи хэхэсу дытетщ», жаӀащ абыхэм[+]. 14Апхуэдэу жызыӀэхэм я къэрал пэжым зэрылъыхъуэр къагъэнахуэ. 15Я гум илъу щытар къэралу зэрыкӀыжар аратэмэ, ягъэзэжыну Ӏэмал яӀэнт. 16Ауэ къэрал нэхъыфӀ гуэрым щӀэхъуэпсу щытащ – ар уафэм щыӀэ къэралыр аращ. Аращи, езыхэм я ТхьэкӀэ щеджэкӀэ, Тхьэм емыкӀу ищӀыркъым, Тхьэм абыхэм къалэ яхуигъэпсащи[+].

17Тхьэм Ибрэхьим[*] и щыпкъагъэр щигъэунэхум, Ибрэхьим фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, Исхьэкъ къурмэныпхъэу къихьащ[+]. 18«Исхьэкъ къытехъукӀыну цӀыхухэр арщ уэ уи бын пэжкӀэ зэджэнухэр», жиӀэу Тхьэм Ибрэхьим къигъэгугъа пэтми,[*] Ибрэхьим и къуэ закъуэр къурмэныпхъэ ищӀыну хьэзыру щытащ. 19Тхьэм Исхьэкъ лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжын зэрылъэкӀынум Ибрэхьим щыгугъыу щытащ, Исхьэкъ лӀахэм къахэтэджыкӀыжауэ Ибрэхьим зэригъуэтыжари жыпӀэ хъунущ[+].

20Исхьэкъ[*] фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, Тхьэм и нэфӀ къэкӀуэну зэманым Екъубрэ Эсаурэ къазэрыщыхуэнур яжриӀащ[+].

21Екъуби[*] фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, лӀэн щыхъум, Исуф и къуэхэм ящыщ дэтхэнэми Тхьэм и нэфӀ къызэрыщыхуэнур жриӀащ икӀи и башым зытригъащӀэурэ,[*] Тхьэм щӀыхь хуищӀащ[+].

22Исуф[*] фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, и лӀэгъуэр къыщысым, израил цӀыхухэр Мысырым къызэрикӀыжынум и гугъу ищӀащ икӀи и хьэдэ къупщхьэхэр здыщӀалъхьэжын хуеймкӀэ усят къищӀащ[+].

23Мусэ бегъымбарым и адэ-анэм[*] фӀэщхъуныгъэ зэраӀам щхьэкӀэ, Мусэ къыщалъхум, мазищкӀэ ягъэпщкӀуащ, сабийр зэрыдахэр ялъэгъуат, пащтыхьым и унафэми щышынатэкъыми[+].

24Мусэ[*] фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, ин щыхъум, Фирхьэуным и пхъурылъхукӀэ къеджэу идэртэкъым. 25Гуэныхь щӀэнымкӀэ зы зэман кӀэщӀкӀэ зигъэтхъэжыным нэхърэ, Тхьэм и цӀыхухэм гугъуехь ядишэчыныр нэхъ къищтащ[+]. 26Мысырым и мылъку псоми нэхърэ Мэссихь щхьэкӀэ езыр ягъэпудыныр нэхъ къулеигъэу илъытащ, ӀыхьэфӀу къылъысынум пэплъу щытащи[+]. 27ФӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, пащтыхьым и губжьым щымышынэу, Мысырым къикӀыжащ. ЦӀыхухэм ямылъагъу Тхьэр зэрилъэгъуам хуэдэу и гум теубыдагъэ илъу щытащ. 28Мусэ фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, израил цӀыхухэм ӀутӀыж махуэшхуэр[*] япэ дыдэ яригъэгъэлъэпӀащ, я бжэхэми лъы траутхэну унафэ яхуищӀащ, я щыпэлъхухэр зыгъэкӀуэд мелыӀычым имыгъэкӀуэдын щхьэкӀэ.

29Израил цӀыхухэм[*] фӀэщхъуныгъэ зэраӀам щхьэкӀэ, щӀы гъущэм зэрыщызекӀуам хуэдэу, Хы Плъыжьым зэпрыкӀащ, ауэ мысыр цӀыхухэр хым зэпрыкӀыну щыхуежьэм, псори итхьэлащ.

30Израил цӀыхухэм фӀэщхъуныгъэ зэраӀам щхьэкӀэ, Ерихон къалэр[*] махуиблкӀэ хъурейуэ къакӀухьа нэужь, къалэм и блыныр къызэтещэщащ.

31Рахав[*] псэжьым фӀэщхъуныгъэ зэриӀам щхьэкӀэ, фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэм ядэкӀуэдакъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ бий тӀасхъэщӀэххэр и гуапэу иригъэблэгъащ (икӀи нэгъуэщӀ гъуэгукӀэ къалэм ахэр дишыжащ)[+].

32Иджыри сыт жысӀэнур? Гидеон, Барак, Шимшон, Ифтэх, Даут, Самуел сымэ, адрей бегъымбархэми я хъыбарыр къыжысӀэну зэманыр срикъунукъым. 33Абыхэм фӀэщхъуныгъэ зэраӀам щхьэкӀэ, нэгъуэщӀ пащтыхьыгъуэхэм ятекӀуащ, захуагъэр ягъэпсащ, Тхьэм къызэригъэгугъа Ӏуэхухэри яӀэ хъуащ. Аслъэнхэм я жьэхэр ягъэбыдащ, 34мафӀэшхуэхэри ягъэункӀыфӀащ, джатэхэм къаӀэщӀэкӀыжащ. ГуащӀэмащӀэу щытами, къару яӀэ хъуащ. ЗэуэнкӀэ лъэкӀыныгъэ яӀэ хъуащ, хамэхэм я дзэхэр ирахужащ. 35Фызхэм я лӀахэр къэхъужауэ ягъуэтыжащ. Тхьэм къыщигъэтэджыжкӀэ, нэхъ гъащӀэфӀ ягъуэтын щхьэкӀэ, нэгъуэщӀхэр (Тхьэр ягъэпцӀыну зэрамыдам щхьэкӀэ) я бийхэм щхьэхуиту къаутӀыпщыжакъым. Абыхэм гугъуехь ирагъэшэчурэ, ягъэлӀащ. 36ЦӀыхухэм абыхэм ящыщхэр ягъэикӀэурэ икӀи щӀопщкӀэ еуэурэ, гугъуехь ирагъэшэчащ, итӀанэ Ӏэхъулъэхъу иралъхьэри, лъэхъуэщым щӀадзащ[+]. 37ЦӀыхухэм нэгъуэщӀ гуэрхэри мывэкӀэ еуэурэ яукӀащ, зыгуэрхэри пхъэм хуэдэу зэпахащ, нэгъуэщӀ гуэрхэри джатэкӀэ яукӀащ. ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыхухэм мэлыфэрэ бжэныфэрэ ящыгъыу къакӀухьу, щыщӀагъэ яӀэу, гузэвэгъуэ хэту, цӀыхухэм хьэкӀэкхъуэкӀагъэ къращӀэу щытащ. 38Абыхэм я фӀыгъуэр дунейм хуэфащэу щытакъым. Губгъуэ нэщӀхэмрэ Ӏуащхьэхэмрэ къыщакӀухьу, бгъуэнщӀагъхэмрэ аузхэмрэ щыпсэууэ щытащ.

39Ауэ абыхэм фӀэщхъуныгъэ зэраӀам щхьэкӀэ, Тхьэр щыхьэтыфӀ а псоми къахуэхъуа пэтми, Тхьэм и цӀыхухэр къызэригъэгугъауэ щыта Ӏуэхухэр иджыри ягъуэтакъым. 40Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и гум илъу щытар дэркӀэ нэхъыфӀщ – ахэр дэ ди мыгъусэмэ, я щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, езым дежкӀэ цӀыху нэгъэса зэрымыхъунуращ[+].

#### 12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм и бынхэр ӀурыщӀэ зэрищӀыр

1Аращи, апхуэдэ щыхьэт гупышхуэ дяпэ иту зэрыдиӀэм щхьэкӀэ, дэтхэнэ хьэлъэу ттелъымрэ гуэныхьу дызэщӀэзубыдэмрэ зытедвгъэдзи, теубыдагъэ диӀэу, зэдэжэныгъэу къытпэщылъыр къэдвгъэж[+]. 2Хьисэ ди нэхэр тедвгъэгъэт. Аращ фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум дытезыгъэхьэу, пашэ къытхуэхъуу ди фӀэщхъуныгъэр нэгъэса зыщӀыр. И пащхьэм илъу щыта гуфӀэгъуэм щхьэкӀэ, цӀыхухэм жорым зэрыраӀулӀам и гугъуехь ишэчащ, жорым и емыкӀуми еплъакъым ар, Тхьэм и тахътэм и ижьырабгъумкӀэ бгъэдэтӀысхьащ[+]. 3Фемышын икӀи фи гур фымыгъэныкъуэн щхьэкӀэ, Хьисэ Мэссихь фегупсыс. Езыр жагъуэу зылъагъу гуэныхьыщӀэ цӀыхухэм сыту гугъуехьышхуэ ирагъэшэча!

4Гуэныхьым фебэну, лъы къыфщӀэкӀыху, иджыри къэс фыпэувакъым абы[+]. 5И бынкӀэ къывэджэурэ, Тхьэм фигу зэригъэзагъэр[*] фщыгъупщащ:

«Си бын, Зиусхьэным ӀурыщӀэ ущищӀкӀэ,
нэмыплъ епту ущымыт,
езыр къыщогийкӀи,
уи гур умыгъэныкъуэ,[+]
6сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным фӀыуэ
илъагъу цӀыхур ӀурыщӀэ ещӀ,
и быным хуэдэу ищтэ дэтхэнэми
гугъуехь ирегъэшэч».

7Аращи, Тхьэм ӀурыщӀэ фыщищӀкӀэ, теубыдагъэ зивгъэӀэ. Тхьэр апхуэдэу къывдогъуэгурыкӀуэ, и быну фызэрыщытым щхьэкӀэ. Адэм ӀурыщӀэ имыщӀ бын щыӀэ[+]? 8Тхьэм и бын псори ӀурыщӀэ зэрищӀым хуэдэу ӀурыщӀэ фимыщӀмэ, и бынхэм фащыщкъым, атӀэ хабзэкӀэ къамылъхуахэм фахуэдэщ. 9Абы нэмыщӀ, мы дунейм дытету ди адэхэм ӀурыщӀэ дащӀмэ, фӀэлӀыкӀ яхудиӀэщ. Дыпсэун щхьэкӀэ, уафэм тес ди Адэ лъапӀэм абы нэхърэ нэхъыбэу дыхуэӀурыщӀэн хуейщ. 10Ди адэхэм зэман кӀэщӀкӀэ игъуэу зэралъытам хуэдэу, ӀурыщӀэ дащӀырт. Ауэ Тхьэм, и лъапӀагъэмкӀэ Ӏыхьэ диӀэн щхьэкӀэ, и фӀагъ къыдигъэкӀыну ӀурыщӀэ дещӀ. 11Зыгуэрым ӀурыщӀэ дыщищӀкӀэ, ди гуапэ хъуркъым, атӀэ ди гуауэ мэхъу. Ауэ Тхьэм ӀурыщӀэ ищӀурэ игъэса цӀыхухэм иужькӀэ фӀыуэ абы къахухэкӀыр щыпкъагъэмрэ гузэгъэгъуэмрэщ.

12Аращи, фэ фи Ӏэблэу гуэхуахэмрэ къару зыхэмылъыж лъэгуажьэхэмрэ къару яхэвгъэлъ. 13ЦӀыху лъашэр нэхъ Ӏей фымыгъэхъуу, ар хъужын щхьэкӀэ, гъуэгу захуэм фрикӀуэ.


Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэм нэмыплъ евмыт

14ЦӀыху псоми фазэрыгурыӀуэнми гукъабзагъэри зэрывиӀэнми фыхущӀэкъу; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ гукъабзагъэ имыӀэмэ, зыми Зиусхьэныр илъагъунукъым[+]. 15Фэ фщыщ зыми Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэм зэрызыхимыгъэныным фыхуэсакъ. Зи зэран къакӀуэ лъабжьэ дыджу, цӀыху куэдыр зыгъэуфӀейр къыфхремыкӀ[+]. 16Фэ фщыщу зыри зинэ зыщӀэ цӀыхухэм ящыщ иремыхъу, е Эсау[*] хуэдэу Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зи гум имылъ цӀыхухэм ящыщ иремыхъу. Эсау къуэ нэхъыжьым иӀэу щыта хуитыныгъэхэр шхыныгъуэ закъуэм щхьэкӀэ ищэжащ[+]. 17ИтӀанэ, зэрыфщӀэщи, Тхьэм и нэфӀ зыщигъэхуэн щхьэкӀэ, Эсау и адэр Тхьэм иригъэлъэӀуну хуеящ[*], ауэ и адэм хуидакъым. Эсау гъыурэ и адэм елъэӀуа пэтми, ар и псалъэм тригъэкӀыфакъым[+].

18ФызэӀусэн флъэкӀыну мафӀэм ис бгым деж фыкъэкӀуакъым[*]. КӀыфӀыгъэм, мазэхэм, жьышхуэм, 19бжьамиишхуэм и макъым, псалъэхэр къыжызыӀэ макъым я деж фыкъэкӀуакъым. Ар зэхэзыхахэр а макъыр аргуэру къемыпсэлъэжыну елъэӀуащ, 20сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а макъым къыжиӀа унафэр яшэчын ялъэкӀакъым: «ХьэкӀэкхъуэкӀэр бгым еӀусэмэ, мывэхэмкӀэ е шабзэмкӀэ вгъэлӀэн хуейщ». 21Къахуэлъэгъуар шынагъуэшхуэти, Мусэ бегъымбарми, «Сошынэ икӀи сокӀэзыз» жиӀащ.[*]

22Фэ фыкъыздэкӀуар Сион Ӏуащхьэр[*] арщ, гъащӀэ зиӀэ Тхьэм и къалэшхуэу, уафэм щыӀэ Ерусалиму мелыӀычхэр мин бжыгъэкӀэ здэщыӀэр арщ[+]. 23Тхьэм и япэрей быну уафэм щыӀэ тхылъым зи цӀэ итхэм я махуэшхуэ зэхуэсми фыкъэкӀуащ. Тхьэуэ цӀыху псоми хьэкум ятезыщӀыхьым деж фыкъэкӀуащ, зи щыпкъагъэм щыщӀагъэ лъэпкъ хэмылъу, Тхьэм цӀыху нэгъэса ищӀахэм я псэхэм я дежи фыкъэкӀуащ[+]. 24ЗэгурыӀуэныгъэщӀэр Тхьэмрэ цӀыхухэмрэ яку дэлъ зыщӀа Хьисэрэ абы лъыуэ къыщӀэкӀамрэ я деж фыкъэкӀуащ. Хэбэл и лъым нэхърэ Хьисэ и лъым Ӏуэху нэхъыфӀым нэхъ дыщегъэгугъ[+].

25Фысакъ, къэпсалъэм фи щӀыб хуэвмыгъазэ. Тхьэм деж къикӀ хъыбарыр щӀылъэм къыщыжызыӀэгъам зи щӀыб хуэзыгъэзахэм яхуэфащэ тезырыр ягъуэтыжащ. Аращи, уафэм къикӀыу дэ къыдэпсалъэм ди щӀыб хуэдгъазэмэ, абы нэхърэ нэхъ тхуэфащэ тезырыр дгъуэтынукъэ[+]? 26Тхьэм и макъым щӀылъэр игъэхъеящ абы щыгъуэ, ауэ иджы Тхьэм псалъэ быдэ итащ:[*] «ЩӀылъэм и мызакъуэу, уафэри згъэхъеинущ аргуэру». 27«Аргуэру» жыхуиӀэ псалъэм къегъэнахуэ Тхьэм игъэхъей псори – Тхьэм къигъэщӀа псори – я пӀэм зэрырихыжынур. Тхьэм имыгъэхъея Ӏуэхухэращ къызэтенэнур[+].

28Аращи, зыми имыгъэхъеифыну тепщэныгъэр Тхьэм къызэрыдитым щхьэкӀэ фӀыщӀэ хуэдвгъэщӀ. ДгъэлъапӀэу, фӀэлӀыкӀ худиӀэу, и гум дрихьу дыхуэвгъэлажьэ,[+] 29сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ди Тхьэр псори зыс мафӀэщ.

#### 13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм игу дрихьын зэрыхуейр

1Зэшхэм хуэдэу, зэпымыууэ фӀыуэ фызэрылъагъуу щрет[+]. 2ХьэщӀэр гъэлъэпӀэныр зыщывмыгъэгъупщэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ апхуэдэу цӀыху гуэрхэм ямыщӀэу мелыӀычхэр ягъэхьэщӀащ.[*][+] 3Лъэхъуэщым щӀэсхэр, абы фадыщӀэсым хуэдэу, икӀи гугъуехь зышэчхэри, гугъуехь ядэфшэчым хуэдэу, зыщывмыгъэгъупщэ. Фэри мы дунейм тет цӀыхухэм фащыщщ[+].

4Нэчыхьыр цӀыху псоми ирегъэлъапӀэ, лӀымрэ фызымрэ я пӀэр къабзэу щрет. Тхьэм зинэщӀэхэр игъэкъуэншэнущ[+]. 5Ахъшэм фыхуэмынэпсей, фиӀэм арэзы фытехъуэ. Тхьэм къыжиӀащ:[*]

«ИгъащӀэкӀэ ухыфӀэздзэжынукъым,
уи закъуэу укъэзгъэнэнукъым»[+].
6Аращи, гушхуэныгъэкӀэ жыдоӀэ:[*]
«Зиусхьэныр си дэӀэпыкъуэгъущи,
зыми сыщышынэнукъым.
ЦӀыхухэм сыт къызащӀэфынур?»[+]

7Тхьэм и псалъэхэр къывжезыӀа фи унафэщӀ къушхэр зыщывмыгъэгъупщэ. Дунейм зэрехыжами феплъи, я фӀэщхъуныгъэм и лъэужьым фрикӀуэ[+]. 8Хьисэ Мэссихь дыгъуасэ зэрыщытам хуэдэу, зызэримыхъуэкӀауэ ноби щытщ, игъащӀэкӀи щытынущ[+].

9Ӏуэху гъэщӀэгъуэн зэхуэмыдэу цӀыхухэм адрейхэр зрагъаджэхэм зыдевмыгъэхьэх. Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэкӀэ фигухэр вгъэбыдэмэ, фӀыщ, ауэ шхыныгъуэхэм теухуа унафэхэм пщӀэ яӀэкъым. А унафэхэм ятету ирикӀуэ цӀыхухэм абыхэм я фӀагъ ирагъэкӀакъым[+]. 10Дэ ди къурмэнщӀыпӀэ диӀэщ. Шэтырым щылажьэу щытахэм а щӀыпӀэм щащӀ къурмэныпхъэм[*] щыщ яшхыну хуитакъым.

11Дин пашэшхуэм цӀыхухэм я гуэныхьхэр ипшыныжын щхьэкӀэ, былымхэм я лъыр здихьыурэ, я нэхъ Пэш ЛъапӀэу жыхуаӀэм щӀыхьэу щытащ, ауэ былымхэм япкъхэр къалэм и щӀыбым мафӀэкӀэ щагъэсу щытащ. 12И лъымкӀэ цӀыхухэм я гур игъэкъэбзэжын щхьэкӀэ, куэбжэ щӀыбым[*] гугъуехь щишэчащ Хьисэи[+]. 13КъращӀа емыкӀум ди Ӏыхьэ хэлъын щхьэкӀэ, Хьисэ деж къалэ щӀыбым дывгъакӀуэ[+]. 14Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мыбдежым мыкӀуэдыжын къалэ щыдиӀэкъым, ауэ къэунэхуну къалэм дыпоплъэ.

15Аращи, Хьисэ и цӀэкӀэ Тхьэм щӀыхьышхуэ зэпымыууэ хуэдвгъэщӀ – а щӀыхьышхуэр арщ дэ ди къурмэныпхъэр – езым и цӀэр зыгъэлъапӀэ жьэм къажьэдэкӀыр арщ дэ ди къурмэныпхъэр[+]. 16ФӀы фщӀэнри зыщывмыгъэгъупщэ, фиӀэр нэгъуэщӀ цӀыхухэм ядэвгуэшынри зыщывмыгъэгъупщэ, апхуэдэ къурмэныпхъэхэр Тхьэм и гуапэщи.

17Фи унафэщӀ къуэшхэм къыжаӀэм федаӀуэ икӀи абыхэм фахуэӀурыщӀэ, ахэр Тхьэм жэуап езытыжын хуей цӀыхухэм хуэдэу, фи псэхэм яхуэсакъыу къыкӀэлъоплъри. Я Ӏуэхур къехьэлъэкӀыурэ ямылэжьэу, гуфӀэу ящӀэн щхьэкӀэ, абыхэм федаӀуэ. Я Ӏуэхур къехьэлъэкӀыурэ ящӀэмэ, абы и фӀагъ къывэкӀыркъым.

18Тхьэм фытхуелъэӀу. МыхъумыщӀэ дигу илъу зыдэтщӀэжыркъым, Ӏуэху псомкӀи щыпкъагъэ дигу илъу, дыпсэуну дыхуейщи[+]. 19Псом хуэмыдэжу сыщӀывэлъэӀур фи деж Тхьэм щӀэх нызигъэгъэзэжыну фелъэӀунырщ.


Иужьрей фӀэхъус псалъэхэр

20Гузэгъэгъуэ къыдэзыт Тхьэм ди Зиусхьэну Хьисэ Мэссихьу мэлыхъуэ лэгъупэжьыр лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ. Хьисэ и лъыр арщ мыкӀуэдыжын зэгурыӀуэныгъэу Тхьэм езымрэ дэрэ дяку къыдилъхьар мыхъурым хуэдэу зыгъэпэжар[+]. 21Тхьэр зыхуейр вгъэзэщӀэн щхьэкӀэ, фӀыуэ фызыхуэныкъуэр фи гум кърырелъхьэ. Тхьэм игъуэу илъытэ Ӏуэхухэр Хьисэ Мэссихь и лъэкӀыныгъэкӀэ фрегъэгъэзащӀэ. МыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэр зейр аращ. Ӏэмин.

22Си къуэшхэ, къызэрывгурызгъаӀуэ псалъэхэр фщтэнкӀэ сыныволъэӀу. Куэдыщэ ныфхуэстхакъым.

23Ди къуэш Тимофей[*] щхьэхуиту къызэраутӀыпщыжар фщӀэну сыхуейщ. Мыгувэу къакӀуэмэ, абы сригъусэу фыслъагъуну сынэкӀуэнущ[+].

24Фи унафэщӀ къуэш псоми Тхьэм и цӀыху лъапӀэ псоми фӀэхъус схуефхыж. Италием щыщ къуэшхэм фӀэхъус къывахыж.

25Тхьэм и нэфӀ къыфщрехуэ фэ псоми.

### Апокалипсис

#### Апокалипсис

Апокалипсис


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]


#### 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


АПОКАЛИПСИС[*]


Пэублэ псалъэмрэ фӀэхъусымрэ

1Мы тхылъым итыр Тхьэм Хьисэ Мэссихь къыхуигъэнэхуа Ӏуэхугъуэхэрщ. Тхьэм ахэр къыщӀигъэнэхуар Хьисэ Мэссихь Тхьэм хуэлажьэ цӀыхухэм куэд мыщӀэу къэхъуну Ӏуэхугъуэхэр яригъэщӀэн щхьэкӀэщ. Хьисэ и мелыӀычыр езым хуэлажьэ Иуан и деж игъакӀуэри, къэхъуну Ӏуэхугъуэхэр гуригъэӀуащ[+]. 2Иуан илъэгъуа псори иӀуэтэжурэ, щыхьэт ятохъуэ Тхьэм и псалъэхэми Хьисэ Мэссихь и щыхьэтыгъэми[+]. 3Къэхъуну Ӏуэхугъуэхэм ятеухуауэ Тхьэм деж къикӀа мы псалъэхэм еджэр гъуэгу махуэ теуващ. Мы псалъэхэр зэхэзыхыу, зыгъэзащӀэхэри гъуэгу махуэ теуващ, мы Ӏуэхугъуэхэр къыщыхъуну зэманыр къэблэгъащи[+].

4Сэ сы-Иуанщ. Фэ, Асие хэкум[*] щыӀэ члисэ зэхуэсиблым, фӀэхъус фызох. ЩыӀауэ, щыӀэу икӀи къэкӀуэну махуэхэм щыӀэну Тхьэм къыбгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыфлърес. Тхьэм и тахътэм и пащхьэм ит и псиблми Хьисэ Мэссихьи къабгъэдэкӀыу нэфӀ щыхуэныгъэрэ гузэгъэгъуэрэ къыфлърес[+]. 5Хьисэ Мэссихьщ щыхьэт пэжыр, япэу лӀахэм къахэтэжыкӀыжар арщ, щӀылъэм тет пащтыхьхэм я пашэр аращ.

Абы фӀыуэ делъагъу, и лъыр жорым зэрыщыщӀэкӀам щхьэкӀэ, ди гуэныхьхэр тщхьэщихыжащ. 6Абы и гъусэу тепщэныгъэ зиӀэу, Тхьэуэ езым и Адэм хуэлажьэ дин пашэ дыхъуну дигъэуващ. МыкӀуэдыжын щӀыхьышхуэмрэ лъэкӀыныгъэшхуэмрэ зейр аращ! Ӏэмин[+].

7ФыкъэдаӀуэ, уафэпшэхэм хэту къэкӀуэжынущ ар,
нэ псоми ар ялъагъунущ,
и джабэр бжыкӀэ[*] зугъуэнахэми ар ялъагъунущ.
Дунейм тет лъэпкъ псори абы щхьэкӀэ гъыурэ,
я бгъэгухэм еуэжынущ.
Аращ зэрыхъунур. Ӏэмин.[*]

8ЛъэкӀыныгъэшхуэ псори зиӀэ Зиусхьэну щыӀауэ, щыӀэу икӀи игъащӀэкӀэ щыӀэну Тхьэм къыжеӀэ: «Алфэри Омегэри, япэрейри иужьрейри сэращ».


Хьисэ Мэссихь Иуан зыкъызэрыригъэлъэгъуар

9Сэ, Иуану фи къуэшыр, Хьисэ ди псэм зэрыщыщым щхьэкӀэ гузэвэгъуэу фызыхэтым сыщывигъусэщ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм сывигъусэуи сыщӀэтщ, сывигъусэуи теубыдагъэ сиӀэу сопсэу. Тхьэм и псалъэхэмрэ Хьисэ Мэссихь и щыхьэтыгъэмрэ цӀыхухэр зэрезгъэдаӀуэм щхьэкӀэ, Патмос[*] хытӀыгум[*] сагъэкӀуауэ сыщыӀащ[+]. 10Зиусхьэным и махуэм[*] Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къысхуехащ. Бжьамиишхуэм и макъым хуэдэ макъышхуэ гуэрым къыжиӀэу си щӀыбагъкӀэ щызэхэсхащ: «Алфэри Омегэри, япэрейри иужьрейри сэращ[+]. 11Плъагъур тхылъым итхи, члисэ зэхуэсиблым яхуегъэхь: Ефес, Смирнэ, Пергам, Фиатирэ, Сардис, Филаделфие, Лаодикие къалэхэм щыӀэ члисэ зэхуэсхэм».

12Къызэпсалъэ макъыр зи макъыр зэзгъэлъагъуну зыхуезгъэзэкӀащ. ЗыщыхуезгъэзэкӀым, дыщэм къыхэщӀыкӀауэ уэздыгъэ тегъэувапӀибл слъэгъуащ 13икӀи уэздыгъэ тегъэувапӀиблым яхэту ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм ещхьу[*] зыгуэр слъэгъуащ. И лъапэм нэсу джанэ кӀыхь щыгът абы, дыщэм къыхэщӀыкӀа бгырыпхи щӀэпхат[+]. 14И щхьэцыр цы хужьым е уэсым хуэдэу хужьыбзэт. И нэхэри мафӀэ бзийм хуэдэт[+]. 15И лъакъуэхэри хьэкум щагъэплъа гъуаплъэм хуэдэу лыдырт, и макъри псыдзэ куэдым я макъышхуэм хуэдэт. 16И Ӏэ ижьымкӀэ вагъуибл иӀыгът, зи дзитӀри жан джатэри и жьэм къыжьэдэкӀырт. И нэкӀури дыгъэ жьэражьэм хуэдэт[+].

17Ар щыслъагъум, лӀам хуэдэу, и пащхьэм сиджэлащ. И Ӏэ ижьыр къыстрилъхьэри къызжиӀащ абы итӀанэ: «Умышынэ, япэрейри иужьрейри сэращ[+]. 18ГъащӀэ зиӀэр сэращ. СылӀащ, ауэ иджы сыпсэущ икӀи игъащӀэкӀи сыпсэунущ. Ӏэмин. ЛӀэныгъэми хьэдрыхэми я ӀункӀыбзэхэр сӀыгъщ[+]. 19Аращи, Ӏуэхугъуэу плъэгъуахэри, иджыпсту щыӀэхэри, къэхъунухэри тхы. 20Си Ӏэ ижьымкӀэ сӀыгъа вагъуиблымрэ дыщэм къыхэщӀыкӀа уэздыгъэ тегъэувапӀиблымрэ къикӀыр мыращ: Вагъуиблым къикӀыр члисэ зэхуэсиблым я мелыӀычхэр[*] арщ. Уэздыгъэ тегъэувапӀиблым къикӀыр члисэ зэхуэсиблыр аращ».

#### 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Ефес къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым Хьисэ Мэссихь хуигъэхьа хъыбарыр

1Ефес къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым и мелыӀычым мы хъыбарыр хуэтх:

Зи Ӏэ ижьымкӀэ вагъуибл зыӀыгъыу, дыщэм къыхэщӀыкӀа уэздыгъэ тегъэувапӀиблым яхэту къэзыкӀухьым мы псалъэхэр жеӀэ:[+] 2фэ влэжь Ӏуэхухэр сощӀэ, куэду фызэрылэжьари, теубыдагъэ фиӀэу фызэрыпсэуари сощӀэ. ЦӀыху бзаджэхэр зэрывмышэчыфри сощӀэ. АпостолкӀэ зэджэж апостол нэпцӀхэр вгъэунэхуащ икӀи пцӀы зэраупсыр флъэгъуащ[+]. 3Гугъуехь куэд фшэчащ, теубыдагъэ фиӀэуи фопсэу, си цӀэм щхьэкӀэ куэду фылэжьащ икӀи фешакъым.

4Ауэ мыхъумыщӀэ гуэр вдызолъагъу: нэхъапэм къысхувиӀа фӀылъагъуныгъэр зыхэвнэжащ. 5Фыкъызэхуэхар зыхуэдизыр зыщывмыгъэгъупщэ. Гуэныхьу фщӀахэм фахущӀегъуэжи, нэхъапэм Ӏуэхухэр фщӀэуэ зэрыщытам хуэдэу влэжь. Фи гуэныхьхэм фахущӀемыгъуэжмэ, сэ сынэкӀуэнурэ, фи уэздыгъэ тегъэувапӀэр Ӏусхыжынущ. 6Ауэ ӀуэхугъуэфӀ гуэр фэ вдызолъагъу: Николай и гъуэгум ирикӀуэ цӀыху гупым[*] ялэжь Ӏуэху бзаджэхэр уи жагъуэщ, сэ абыхэм я Ӏуэхухэр зэрызижагъуэм хуэдэу.

7Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм члисэ зэхуэсхэм къажриӀэр зэхрех тхьэкӀумэ зиӀэм. Тхьэм и жэнэтым ит жыгыу цӀыхухэм гъащӀэ къезытым[*] къыпыкӀэм щыщ ишхыну хуит сщӀынущ текӀуэныгъэр къэзыхьыр[+].


Смирнэ къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым Хьисэ Мэссихь хуигъэхьа хъыбарыр

8Смирнэ къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым и мелыӀычым мы хъыбарыр хуэтх:

Япэрейуэ икӀи Иужьрейуэ, лӀэуэ къэхъужам мы псалъэхэр жеӀэ:[+] 9Гузэвэгъуэу фызыхэтымрэ фи тхьэмыщкӀагъэмрэ сощӀэ, апхуэдэу щытми фыбейщ. ЖурткӀэ зэджэж мыжуртхэр ӀейкӀэ къызэрыфтепсэлъыхьыр сощӀэ. Ахэр журткъым, атӀэ шейтӀаным и зэхуэсым щыщщ[+]. 10Гугъуехьу фшэчынухэм фащымышынэ. Мыр нывжызоӀэ, фигъэунэхун щхьэкӀэ шейтӀаным фэ фщыщ гуэрхэр лъэхъуэщым щӀидзэнущ, гузэвэгъум махуипщӀкӀи фыхэтынущ. ЛӀэныгъэм нэсыху фыкъысхуэпэж. Фыкъысхуэпэжмэ, тажу мыкӀуэдыжын гъащӀэр фэстынущ[+].

11Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм члисэ зэхуэсхэм къажриӀэр зэхрех тхьэкӀумэ зиӀэм. ЕтӀуанэ лӀэныгъэм[*] и ягъэ иригъэкӀынукъым текӀуэныгъэр къэзыхьым[+].


Пергам къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым Хьисэ Мэссихь хуигъэхьа хъыбарыр

12Пергам къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым и мелыӀычым мы хъыбарыр хуэтх:

Зи дзитӀри жан джатэр зиӀэм мы псалъэхэр жеӀэ:[+] 13Фэ влэжь Ӏуэхухэр сощӀэ, шейтӀаным и тахътэр здэщыӀэм фызэрыщыпсэури сощӀэ. Сэ си цӀэм фыкъыхуэпэжщ. Фэ фыщыпсэу щӀыпӀэу шейтӀаныр здэщыӀэм си щыхьэт пэжу Антипэ зи цӀэр цӀыхухэм щыщаукӀа махуэхэми сэркӀэ фиӀэ фӀэщхъуныгъэм фепцӀыжын вдакъым.

14Ауэ Ӏуэху мыхъумыщӀэ гуэрхэр вдызолъагъу: Билеам и гъуэгум тет цӀыхухэр къыфхэтщ. Билеамщ Балак[*] зыгъэӀущар, израил цӀыхухэм гуэныхь яригъэщӀэн щхьэкӀэ. Хамэ лъэпкъхэм щыщхэм тхьэ нэпцӀхэм хуащӀа къурмэныпхъэм и лыр Балак израил цӀыхухэм яригъэшхащ икӀи зинэ яригъэщӀащ[+]. 15Николай и гъуэгуу сэ слъагъу мыхъум тет цӀыхухэр къыфхэтщ[+]. 16Аращи, фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэж. ФахущӀемыгъуэжмэ, фи деж мыгувэу сынэкӀуэнурэ, си жьэм къыжьэдэкӀ джатэмкӀэ абыхэм сезэуэнущ[+].

17Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм члисэ зэхуэсхэм къажриӀэр зэхрех тхьэкӀумэ зиӀэм. ГъэпщкӀуауэ щыт мэнн шхыныгъуэм[*] щыщ естынущ текӀуэныгъэр къэзыхьым. ЦӀэщӀэ зытетха мывэ хужьри естынущ. А мывэр зэст цӀыхум фӀэкӀа а цӀэр зыми ищӀэркъым[+].


Фиатирэ къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым Хьисэ Мэссихь хуигъэхьа хъыбарыр

18Фиатирэ къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым и мелыӀычым мы хъыбарыр хуэтх:

Тхьэм и Къуэу зи нэхэр мафӀэ бзийм хуэдэу, зи лъакъуэхэр гъуаплъэ плъам хуэдэу лыдым мы псалъэхэр жеӀэ:[+] 19Фэ влэжь Ӏуэхухэр сощӀэ, фи фӀылъагъуныгъэри, фи фӀэщхъуныгъэри, дэӀэпыкъуэгъу фызэрызэхуэхъужри, теубыдагъэ фиӀэу фызэрыпсэури сощӀэ. Япэм нэхърэ иджы фӀы нэхъыбэ зэрыфщӀэри сощӀэ.

20Ауэ мыхъумыщӀэ гуэр вдызолъагъу: БегъымбаркӀэ зэджэж цӀыхубз Езавел фыпэувыркъым. Зинэ ящӀэнуи, хамэ лъэпкъ щыщхэм тхьэ нэпцӀхэм хуащӀа къурмэныпхъэм и лыр яшхынуи сэ къысхуэлажьэ цӀыхухэр егъэӀущ икӀи дехьэх абы[+]. 21ИщӀа зинэм хущӀегъуэжыну абы Ӏэмал естащ, ауэ хущӀегъуэжакъым[+]. 22Абы щхьэкӀэ гугъуехь ишэчу пӀэм хэзгъэлъынущ. А цӀыхубзым зинэ дэзыщӀахэри ящӀам хущӀемыгъуэжмэ, гузэвэгъуэшхуэ хэзгъэхуэнущ. 23Абы и бынхэри згъэлӀэнущ. ЦӀыхухэм я гум илъри я гупсысэхэри зыгъэунэхур сызэрыарар члисэ зэхуэс псоми къагурыӀуэнущ итӀанэ. Фэ фщыщ дэтхэнэми илэжьа Ӏуэхухэм яхуэфащэр естыжынущ[+]. 24Фэ фщыщу Фиатирэ къалэм къыдэна цӀыхуу, Езавел и гъуэгум темыту, шейтӀаным и щэхушхуэхэр зэзымыгъащӀэхэм нэгъуэщӀ хьэлъэ зэрыфтезмылъхьэнур нывжызоӀэ. 25Сэ сыкъэкӀуэжыху, фӀэщхъуныгъэу фиӀэм фытемыкӀ[+].

26ТекӀуэныгъэр къэзыхьу, и кӀэм нэсыху си Ӏуэхухэр зыгъэзащӀэхэр лъэпкъхэм тепщэныгъэ яхуиӀэ сщӀынущ, си Адэм тепщэныгъэ сиӀэ сызэрищӀам хуэдэу[+].

27«Абы гъущӀ башкӀэ игъэӀурыщӀэнущ,
ятӀагъуэм къыхэщӀыкӀа хьэкъущыкъухэм хуэдэу,
зэхикъутэнущ».

28Нэхущ вагъуэри[*] естынущ текӀуэныгъэр къэзыхьым. 29Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм члисэ зэхуэсхэм къажриӀэр зэхрех тхьэкӀумэ зиӀэм[+].

#### 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Сардис къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым Хьисэ Мэссихь хуигъэхьа хъыбарыр

1Сардис къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым и мелыӀычым мы хъыбарыр хуэтх:

Тхьэм и псиблымрэ и вагъуиблымрэ зыӀыгъым мы псалъэхэр жеӀэ: Фэ влэжь Ӏуэхухэр сощӀэ. Фыпсэууэ жаӀэ цӀыхухэм, ауэ фылӀащ[+]. 2Фысакъ, фымыжейуэ, къыфхуэнэжа гъащӀэу и кӀэм нэсам къару евгъэгъуэт; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэ влэжь Ӏуэхухэр Тхьэм дежкӀэ нэсауэ слъытэркъым. 3Аращи, Ӏуэхуу зэвгъэщӀари зэхэфхари фи гум къэвгъэкӀыж. Ахэр вгъэзащӀи, фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэж. Фыжейурэ фымысакъмэ, дыгъуакӀуэр цӀыхухэм ямыщӀэххэу къызэрыкӀуэм хуэдэу сынэкӀуэнущ. Фи деж сыныщыкӀуэну сыхьэтри фщӀэнукъым[+].

4Ауэ зи щыгъынхэр зымыуфӀея цӀыху гуэрхэр Сардис къалэм щыфщӀыгъущ. Щыгъын хужьхэр ящыгъыу къыздэкӀуэнущ ахэр, абыхэм апхуэдэ щӀыхь яхуэфащэщи[+]. 5Абыхэм хуэдэу щыгъын хужьхэр щыгъынущ текӀуэныгъэр къэзыхьым. МыкӀуэдыжын гъащӀэ зыгъуэтынухэм я цӀэхэр зэрыт тхылъым абы и цӀэр зэикӀ изгъэкӀуэдыкӀынукъым. Абы и цӀэр зэрысщӀэр си Адэмрэ абы и мелыӀычхэмрэ я пащхьэм щыжысӀэнущ[+]. 6Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм члисэ зэхуэсхэм къажриӀэр зэхрех тхьэкӀумэ зиӀэм[+].


Филаделфие къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым Хьисэ Мэссихь хуигъэхьа хъыбарыр

7Филаделфие къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым и мелыӀычым мы хъыбарыр хуэтх:

ЛъапӀэу икӀи пэжу щыту, Даут и ӀункӀыбзэр[*] зыӀыгъым мы псалъэхэр жеӀэ. Абы зэӀуихыр зыми игъэбыдэфыркъым, игъэбыдари зыми зэӀуихыфыркъым. 8Фэ влэжь Ӏуэхухэр сощӀэ. Мис, зыми имыгъэбыдэжыфыну бжэр фи пащхьэм щызэӀусхащ. ЛъэкӀыныгъэшхуэ фиӀэкъым, ауэ си псалъэхэр вгъэзэщӀащ, си гъуэгу фызэрырикӀуэри цӀыхухэм я пащхьэм щывущэхуакъым. 9ФыкъэдаӀуэ, шейтӀаным и зэхуэсым щыщу, пцӀы зыупсу, журткӀэ зэджэж мыжуртхэр – ахэр сэ къэзгъэкӀуэнурэ, фи пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу щызгъэтӀысынущ, фӀыуэ фызэрыслъагъури ящӀэнущ[+]. 10«Теубыдагъэ зивгъэӀэ», жыхуэсӀа унафэр зэрывгъэзэщӀам щхьэкӀэ дунейм тет псоми ялъагъуну гузэвэгъуэ сыхьэтым фыщысхъумэнущ. А гузэвэгъуэ сыхьэтыр, дунейм тет цӀыхухэм я щыпкъагъэр игъэунэхун щхьэкӀэ, къэсынущ[+].

11ЩӀэх сынэкӀуэжынущ. Фи тажыр зыми къыфӀимыхын щхьэкӀэ, фи фӀэщхъуныгъэм фытемыкӀ[+]. 12ТекӀуэныгъэр къэзыхьыр си Тхьэм и унэшхуэм пкъоууэ щӀэзгъэувэнущ, а унэшхуэми зэи щӀэкӀыжынукъым. Си Тхьэм и цӀэрэ си Тхьэм и къалэшхуэу ЕрусалимыщӀэм и цӀэрэ а цӀыхум и натӀэм тестхэнущ. А къалэр си Тхьэуэ уафэм щыӀэм деж къикӀыу къехынущ. Сэ цӀэщӀэу сиӀэри а цӀыхум и натӀэм тестхэнущ[+]. 13Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм члисэ зэхуэсхэм къажриӀэр зэхрех тхьэкӀумэ зиӀэм[+].


Лаодикие къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым Хьисэ Мэссихь хуигъэхьа хъыбарыр

14Лаодикие къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым и мелыӀычым мы хъыбарыр хуэтх:

ӀэминкӀэ[*] зэджэ щыхьэт пэжу икӀи узыщыгугъ хъун щыхьэту Тхьэм къигъэщӀа псори зи ӀэмыщӀэм къикӀам мы псалъэхэр жеӀэ:[+] 15Фэ влэжь Ӏуэхухэр сощӀэ. Фигухэр икӀи хуабэкъым, икӀи щӀыӀэкъым. Фигухэр хуабэу щытыгъащэрэт е щӀыӀэу щытыгъащэрэт. 16Мыхуабэ-мыщӀыӀэу фызэрыщытым щхьэкӀэ си жьэм фыкъыжьэдэздзынущ. 17Фэ мыпхуэдэу жывоӀэ: «Дыбейщ, куэд диӀэ хъуащ, щыщӀагъэ зыри диӀэкъым». Гъуэгу мыгъуэ фытеувауэ, фытхьэмыщкӀэу, гущӀэгъу фхуэфащэу, фынэфу икӀи фыпцӀанэу фызэрыщытыр фщӀэркъым[+]. 18Аращи, бей фыхъун щхьэкӀэ, мафӀэкӀэ гъэкъэбзэжа дыщэ си деж щыфщэхуну чэнджэщ фызот. ФызэрыпцӀанэщи, фымыукӀытэн щхьэкӀэ, щыгъын хужьхэри къэфщэху. Фи нэхэми ялъагъун щхьэкӀэ, ящыфхуэну дагъэри къэфщэху[+].

19ФӀыуэ слъагъухэм ягурызогъаӀуэ, икӀи согъэӀурыщӀэ. Аращи, фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэжи, си гъуэгум фигурэ фи псэкӀэ фрикӀуэ[+]. 20Мис, бжэм сыӀуту сынытоуӀуэ. Зыгуэрым си макъыр зэхихрэ, бжэр къызэӀуихмэ, сыщӀыхьэнурэ, сэ абы сыдэшхэнущ, езыри сэ къыздэшхэнущ[+].

21Си тахътэм къыщызбгъэдэсыну хуит сщӀынущ текӀуэныгъэр къэзыхьыр, сэри текӀуэныгъэр къэсхьу, си Адэм и тахътэм езым сызэрыщыбгъэдэтӀысхьам хуэдэу[+]. 22Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм члисэ зэхуэсхэм къажриӀэр зэхрех тхьэкӀумэ зиӀэм[+].

#### 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Уафэм щыӀэ тахътэр

1Абы и ужькӀэ сыщыплъэм, уафэм щыӀэ бжэ гуэр зэӀухауэ слъэгъуащ. Бжьамиишхуэм и макъым хуэдэу къызэпсалъэу зэхэсхыгъа макъым жиӀащ: «Мыбы къыдэкӀуей, дяпэкӀэ къэхъун хуей Ӏуэхугъуэхэр уэзгъэлъагъунущ»[+]. 2Абдеж дыдэм Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къысхуехащ, икӀи сыщыплъэм, уафэм тахътэ гуэр щыслъэгъуащ, абы зыгуэр тест[+]. 3Абы тесым и теплъэр мывэ лъапӀэ хужьу яспискӀэ зэджэмрэ мывэ лъапӀэ плъыжьу сардискӀэ зэджэмрэ я теплъэм хуэдэт. Тахътэм ихъуреягъкӀэ лэгъупыкъу теплъэ зиӀэ мывэ лъапӀэ удзыфэу смарагдкӀэ зэджэм хуэдэр щыӀэт. 4Тахътэм ихъуреягъкӀэ къеувэкӀауэ нэгъуэщӀ тахътэ тӀощӀрэ плӀырэ щытт. Тхьэмадэ нэхъыжьу цӀыху тӀощӀрэ плӀырэ щыгъын хужьхэр ящыгъыу, дыщэм къыхэщӀыкӀа тажхэр ящхьэрыгъыу слъэгъуащ а тахътэхэм ису[+]. 5Тахътэм уафэхъуэпскӀхэри къилыдыкӀащ, уафэгъуагъуэ макъышхуэхэри къыпыӀукӀащ. Тахътэм и пащхьэм уэздыгъибл къыщыблэрт – ахэр Тхьэм и псиблыр арщ[+]. 6А тахътэм и пащхьэм, абджым къыхэщӀыкӀауэ, кристаллым хуэдэу нэхуу икӀи къабзэу, хым хуэдэу зыгуэр щыслъэгъуащ.

Утыкум тахътэм ихъуреягъкӀэ къеувэкӀауэ, псэущхьиплӀ итт. Я гупэкӀи я щӀыбкӀи абыхэм нэхэр яхэзт[+]. 7Япэрей псэущхьэр аслъэным хуэдэт, етӀуанэр шкӀэм хуэдэт, ещанэм и нэгур цӀыхум и нэгум хуэдэт, еплӀанэр бгъэжь лъатэм хуэдэт. 8ПсэущхьиплӀым ящыщ дэтхэнэ зыми дамих тетт, нэхэр дэнэкӀи яхэзт. Жэщи махуи зэпымыууэ, мыпхуэдэу жаӀэ:

«ЛъэкӀыныгъэшхуэ псори зиӀэ Зиусхьэн Тхьэуэ,
щыӀауэ, щыӀэу, икӀи игъащӀэкӀэ щыӀэнур,
лъапӀэу, лъапӀэу, лъапӀэу щытщ».

9ЩӀыхьышхуэри, лъытэныгъэшхуэри, фӀыщӀэшхуэри тахътэм тесу, сыт щыгъуи щыӀэнум псэущхьэхэм 10хуащӀыху къэс, тахътэм тесу сыт щыгъуи щыӀэнум и пащхьэм зыщрадзыхыурэ тхьэмадэ нэхъыжьу цӀыху тӀощӀрэ плӀым ар ягъэлъапӀэ. Я тажхэр тахътэм и пащхьэм щагъэтӀылъурэ, мыпхуэдэу жаӀэ:

11«Уэ, ди Зиусхьэн, щӀыхьышхуэри,
лъытэныгъэшхуэри, лъэкӀыныгъэшхуэри
зыхуэфащэр уэращ,
сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ псори къэзыгъэщӀар
уэращ,
уэ уфӀэигъуэти, ахэр къэхъури,
гъащӀэ яӀэ хъуащ»[+].

#### 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхылъымрэ Щынэмрэ

1Тахътэм тесым и Ӏэ ижьымкӀэ тхылъ гуэр иӀыгъыу слъэгъуащ итӀанэ. И кӀуэцӀкӀи и щӀыбкӀи тхауэ, а тхылъыр зэкӀуэцӀышыхьауэ, мыхъурибли тедзауэ щытащ[+]. 2ЛъэкӀыныгъэ зиӀэ мелыӀыч гуэри слъэгъуащ, макъышхуэкӀэ жиӀэу: «Мыхъурыр тезычыну, тхылъыр зэгуэзыхыну хэт зыхуэфащэр?» 3А тхылъыр зэгуихыну е абы итым еплъыну зылъэкӀ цӀыху зыри уафэми, щӀылъэми, щӀылъэм и щӀагъми щыӀакъым. 4Тхылъыр зэгуихыну е абы итым еплъыну зыхуэфащэ цӀыху къызэрамыгъуэтам щхьэкӀэ, куэдрэ сыгъащ. 5Тхьэмадэ нэхъыжьхэм ящыщ гуэрым къызжиӀащ: «Умыгъ, моуэ къэдаӀуэ! Иудэ унагъуэ лъэпкъым щыщу аслъэнкӀэ зэджэу, Даут пащтыхьым къытехъукӀа бын лъапӀэм[*] текӀуэныгъэр къихьащ. Мыхъуриблыр тричын, тхылъри зэгуихын лъэкӀынущ абы»[+].

6Щынэ гуэр фӀагъэжам хуэдэу, тахътэм и гупсэм иту, псэущхьиплӀымрэ тхьэмадэ нэхъыжьхэмрэ а Щынэм ихъуреягъкӀэ къеувэкӀауэ слъэгъуащ итӀанэ. Бжьакъуибл тетт абы, нибли иӀэт. Ниблыр Тхьэм дунейм дэнэкӀи игъэкӀуа псиблыр аращ[+]. 7А Щынэр кӀуэри, тахътэм тесым и Ӏэ ижьым ӀэщӀэлъ тхылъыр къыӀихащ. 8Ар къыщыӀихым, псэущхьиплӀымрэ цӀыху тӀощӀрэ плӀырэ хъу тхьэмадэ нэхъыжьхэмрэ Щынэм и пащхьэм зыщрадзыхащ. ШыкӀэ пшынэм хуэдэ пшынэ лӀэужьыгъуэ гуэр иӀыгът хэти икӀи дыщэм къыхэщӀыкӀауэ, мэ ӀэфӀ зыпих удзхэр зэрыт фалъэхэр яӀыгът. А удзхэм япих мэ ӀэфӀыр Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм я тхьэлъэӀухэр арщ[+]. 9УэрэдыщӀэ къыжаӀащ:

«Тхылъыр пщтэну, и мыхъурхэри тепчыну
уэ пхуэфащэщ,
сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхухэм уфӀагъэжащ,
уилъкӀэ унагъуэ лъэпкъ псоми,
бзэ псоми, къэрал псоми, лъэпкъ псоми ящыщ
цӀыхухэм я щхьэхэр Тхьэм папщӀэ къэпщэхужащ[+].
10Уэ уи гъусэу тепщэныгъэ зиӀэу, ди Тхьэм
хуэлажьэ дин пашэ дыхъуну уэ дыбгъэуващ;
дунейми тепщэныгъэ щыдиӀэнущ»[+].

11ИтӀанэ сыщыплъэм, тахътэм, псэущхьиплӀым, тхьэмадэ нэхъыжьхэм яхъуреягъкӀэ къеувэкӀауэ мелыӀыч куэд дыдэхэм я макъыр зэхэсхащ; ахэр я бжыгъэкӀэ мин Ӏэджэ хъурт[+]. 12Абыхэм макъышхуэкӀэ мыпхуэдэу жаӀащ:

«ЛъэкӀыныгъэшхуэр, къулеигъэшхуэр,
акъылыфӀагъэр, къаруушхуэр,
лъытэныгъэшхуэр, щӀыхьышхуэр, фӀыщӀэшхуэр
Щынэ фӀагъэжам хуэфащэщ»[+].

13Уафэми, щӀыми, щӀы щӀагъми, хыми щыпсэууэ Тхьэм къигъэщӀа псэ зыпыт псоми къыжаӀэу зэхэсхащ итӀанэ:

«ФӀыщӀэшхуэр, лъытэныгъэшхуэр, щӀыхьышхуэр,
тепщэныгъэшхуэр тахътэм тесымрэ
Щынэмрэ яйщ игъащӀэкӀэ»[+].

14ПсэущхьиплӀми «Ӏэмин» жаӀащ. Тхьэмадэ нэхъыжьу цӀыху тӀощӀрэ плӀым зрадзыхри, сыт щыгъуи ЩыӀэнур ягъэлъэпӀащ[+].

#### 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Мыхъурхэр

1Щынэм мыхъуриблым ящыщу япэрейр зэрытричыр слъэгъуащ итӀанэ. ПсэущхьиплӀым ящыщу зым уафэгъуагъуэм и макъым хуэдэ макъкӀэ «КъакӀуэ!» жиӀэу зэхэсхащ абдежым[+]. 2Сыщыплъэм, шы пщӀэгъуалэ къэслъэгъуащ итӀанэ. Шым тесым шабзэ иӀыгът, мелыӀыч гуэрми абы таж иритащ. ТекӀуэныгъэр къэзыхьым хуэдэу, текӀуэныгъэр къихьыну ежьащ.

3ЕтӀуанэ мыхъурыр щынэм щытричым, етӀуанэ псэущхьэми «КъакӀуэ, еплъ!» жиӀэу зэхэсхащ. 4НэгъуэщӀ шы гуэр, шы пцӀэгъуэплъ гуэр, къэхутащ абдежым. Абы тесым дунейм мамырыгъэр трихыну икӀи цӀыхухэр зэригъэукӀыну Тхьэм хуитыныгъэ къритащ. МелыӀыч гуэрми джатэшхуэ ӀэщӀилъхьащ абы[+].

5Ещанэ мыхъурыр Щынэм щытричым, ещанэ псэущхьэми, «КъакӀуэ, еплъ!» жиӀэу зэхэсхащ. Сыщыплъэм, шы къарэ къэслъэгъуащ. Абы тесым тэрэзэ иӀыгът. 6ПсэущхьиплӀым яку макъ гуэр къыдэӀукӀри мыпхуэдэу жиӀэу зэхэсхащ: «Фалъищым илъ гуэдзыр зы махуапщӀэ мэхъу, фалъибгъум илъ хьэри зы махуапщӀэ мэхъу. Дагъэми жызумми уи ягъэ йомыгъэкӀ»[+].

7Абы и ужькӀэ, еплӀанэ мыхъурыр Щынэм щытричым, еплӀанэ псэущхьэм и макъым «КъакӀуэ, еплъ!» жиӀэу зэхэсхащ. 8Сыщыплъэм, шыгъуэ къэслъэгъуащ. Абы тесым и цӀэр ЛӀэныгъэт. Хьэдрыхэ абы кӀэлъыкӀуэрт. Абыхэм джатэмкӀи, гъаблэмкӀи, уз зэрыцӀалэхэмкӀи, щӀылъэм и хьэкӀэкхъуэкӀэхэм я дэӀэпыкъуныгъэкӀи цӀыхухэр ягъэлӀэну щӀылъэм и плӀанэм тепщэныгъэ хуаӀэ хъуащ.

9Абы и ужькӀэ, етхуанэ мыхъурыр Щынэм щытричым, цӀыхуу адрей цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм зэрыригъэдэӀуамрэ а псалъэхэм щыхьэтыгъэ зэрахуэхъуахэмрэ щхьэкӀэ яукӀахэм я псэхэр къурмэнщӀыпӀэм и щӀагъым щыслъэгъуащ[+]. 10Ахэр макъышхуэкӀэ къэджащ: «Уэ Зиусхьэн лъапӀэ икӀи щыпкъагъэ зиӀэ Зиусхьэн, ди лъыр зыгъэжауэ дунейм тет цӀыхухэм я хьэкумыр щатепщӀыхьынум икӀи яхуэфащэр щебгъэпшыныжынум сыт пщӀондэ дыпэбгъэплъэну?»[+] 11МелыӀыч гуэрым абыхэм ящыщ дэтхэнэми джанэ кӀыхь къритри, зытэлай загъэпсэхуну яжриӀащ, дунейм и цӀыхухэм ахэр зэраукӀам хуэдэу, абыхэм я гъусэу яукӀыну цӀыхуу Тхьэм хуэлажьэхэмрэ адрей къуэш яукӀынухэмрэ я бжыгъэр ирикъуху[+].

12ИтӀанэ Щынэм еханэ мыхъурыр зэрытричыр слъэгъуащ. ЩӀылъэр хуабжьу хъеящ абы щыгъуэ, дыгъэри бжэныцым къыхэщӀыкӀа щэкӀ фӀыцӀэм хуэдэ кӀыфӀ хъуащ, мазэри лъым хуэдэ плъыжь хъуащ[+]. 13Уафэм ис вагъуэхэри щӀылъэм къехуэхащ, жьышхуэ къыщепщэкӀэ, ахъуо жыгым пытхэр зэрыпылъэлъым хуэдэу. 14ТхылъымпӀэ шыхьам хуэдэу уафэм зишыхьри, бзэхащ; бгы псори хытӀыгу псори я пӀэм икӀащ[+].

15Дунейм и пащтыхьхэми, тепщэныгъэ зиӀэхэми, дзэпщхэми, бейхэми, къаруушхуэ зиӀэхэми, пщылӀхэми, щхьэхуитхэми бгъуэнщӀагъхэмрэ къурш ауз куухэмрэ зыщагъэпщкӀуащ. 16Абыхэм бгыхэмрэ къыр дзакӀэхэмрэ жраӀащ: «ЗыкъыттефӀуби, тахътэм тесым девмыгъэлъагъу, Щынэм и губжьми дыщыфхъумэ[+]. 17Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ахэр щыгубжь махуэшхуэр къэсащ икӀи абыхэм япэувын хэт зылъэкӀынур?»[+]

#### 7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм и мыхъурыр мелыӀычхэм цӀыху мин плӀыщӀрэ плӀым зэрытрагъэуар

1Абы и ужькӀэ щӀылъэм и къуапиплӀым мелыӀычиплӀ тету слъэгъуащ. Жьыр щӀыми хыми къыщемыпщэн, жыгми къемыуэн щхьэкӀэ, щӀылъэм и къуапиплӀым къикӀ жьыбгъэхэм пэувырт ахэр. 2НэгъуэщӀ мелыӀыч гуэр, гъащӀэ къыздикӀ Тхьэм и мыхъурыр иӀыгъыу, къуэкӀыпӀэмкӀэ къикӀыу слъэгъуащ итӀанэ. Я ягъэ щӀымрэ хымрэ ирагъэкӀыну хуитыныгъэ зиӀэ мелыӀычиплӀым макъышхуэкӀэ яжриӀащ: 3«Ди Тхьэм хуэлажьэ цӀыхухэм я натӀэм мыхъурыр тедмыгъэуауэ, щӀыми, хыми, жыгхэми фи ягъэ евмыгъэкӀ!»[+] 4МелыӀычхэм мыхъурыр зытрагъэуа цӀыхухэм я бжыгъэр зэхэсхащ итӀанэ: израил и унагъуэ лъэпкъ псоми ящыщу мелыӀычхэм мыхъурыр зытрагъэуа цӀыху минищэрэ плӀыщӀрэ плӀырэ хъурт.

5Иудэ унагъуэ лъэпкъым щыщ цӀыху мин пщыкӀутӀым мыхъурыр трагъэуащ; Реувен унагъуэ лъэпкъым щыщ цӀыху мин пщыкӀутӀым мыхъурыр трагъэуащ; Гад унагъуэ лъэпкъым щыщ цӀыху мин пщыкӀутӀым мыхъурыр трагъэуащ; 6Ашер унагъуэ лъэпкъым щыщ цӀыху мин пщыкӀутӀым мыхъурыр трагъэуащ; Нафталый унагъуэ лъэпкъым щыщ цӀыху мин пщыкӀутӀым мыхъурыр трагъэуащ; Менашэ унагъуэ лъэпкъым щыщ цӀыху мин пщыкӀутӀым мыхъурыр трагъэуащ; 7Симеон унагъуэ лъэпкъым щыщ цӀыху мин пщыкӀутӀым мыхъурыр трагъэуащ; Левий унагъуэ лъэпкъым щыщ цӀыху мин пщыкӀутӀым мыхъурыр трагъэуащ; Иссашкар унагъуэ лъэпкъым щыщ цӀыху мин пщыкӀутӀым мыхъурыр трагъэуащ; 8Зевулон унагъуэ лъэпкъым щыщ цӀыху мин пщыкӀутӀым мыхъурыр трагъэуащ; Исуф унагъуэ лъэпкъым щыщ цӀыху мин пщыкӀутӀым мыхъурыр трагъэуащ; Биниамин унагъуэ лъэпкъым щыщ цӀыху мин пщыкӀутӀым мыхъурыр трагъэуащ.


Бжыгъэ зимыӀэ цӀыху куэдым Тхьэр зэрагъэлъапӀэр

9Абы и ужькӀэ сыщыплъэм, лъэпкъ псоми, унагъуэ лъэпкъ псоми, къэрал псоми, бзэ псоми ящыщу пхуэмыбжыну цӀыху куэдыкӀей слъэгъуащ. Джанэ кӀыхь хужьхэр ящыгъыу, хъурмэ жыгым и къудамэхэр яӀыгъыу, тахътэмрэ Щынэмрэ я пащхьэм итт ахэр[+].

10МакъышхуэкӀэ къэджащ ахэр:

«Ди Тхьэуэ тахътэм тесымрэ
Щынэмрэщ дымыкӀуэду дыкъезыгъэлыр»[+].

11Тахътэм, тхьэмадэ нэхъыжьхэм, псэущхьиплӀым къеувэкӀауэ щытт мелыӀыч псори. Тахътэм и пащхьэм нэкӀукӀэ зыщрадзыхри, Тхьэр ягъэлъапӀэурэ, абыхэм жаӀащ:[+]

12«Ӏэмин![*] ФӀыщӀэшхуэр, щӀыхьышхуэр,
акъылыфӀэгъуэшхуэр, лъытэныгъэшхуэр,
лъэкӀыныгъэшхуэр, къаруушхуэр игъащӀэкӀэ
зейр ди Тхьэрщ. Ӏэмин!»[+]

13Тхьэмадэ нэхъыжьхэм ящыщ гуэр къызэупщӀащ итӀанэ:

– Мы джанэ хужь кӀыхьхэр зыщыгъхэр хэт икӀи дэнэ къикӀа?

14– Тхьэмадэ, ахэр уэ уощӀэ, – жысӀащ сэ.

– Мыхэращ гузэвэгъуэшхуэм къыхэкӀар, – къызжиӀащ абы. – Я джанэ кӀыхьхэр Щынэм илъкӀэ ягъэкъэбзэжри, хужьыбзэу яжьыщӀыжащ[+].

15Абы щхьэкӀэ Тхьэм и тахътэм и пащхьэм
итщ икӀи жэщи махуи Тхьэм и унэшхуэм щӀэту
Тхьэр ягъэлъапӀэ.
Тахътэм тесри ядэпсэунущ.
16ИгъащӀэкӀэ мэжэлӀэжынукъым,
псыи хуэлӀэжынукъым.
Дыгъэри хуабагъэшхуэри
абыхэм къегуэуэжынукъым[+].
17Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ тахътэм и кум
тес Щынэр абыхэм Ӏэхъуэ яхуэхъунущ;
икӀи гъащӀэ къэзыт псынащхьэхэм
я деж ахэр ишэнущ.
Абыхэм я нэхэм
нэпс псори ящӀилъэщӀыкӀыжынущ[+].

#### 8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Ебланэ мыхъурымрэ дыщэм къыхэщӀыкӀа удз гъэсылъэмрэ

1Ебланэ мыхъурыр Щынэм щытричым, сыхьэт ныкъуэ хуэдизкӀэ уафэм щым щыхъуащ[+].

2Тхьэм и пащхьэм ит мелыӀычиблыр слъэгъуащ итӀанэ. МелыӀыч гуэрым бжьамиишхуибл абыхэм яритащ[+].

3НэгъуэщӀ мелыӀыч гуэр мэ ӀэфӀ зыпих удзхэм щхьэкӀэ дыщэм къыхэщӀыкӀа удз гъэсылъэ иӀыгъыу къакӀуэри, къурмэнщӀыпӀэм и пащхьэм къиуващ. НэгъуэщӀ мелыӀыч гуэрым мэ ӀэфӀ зыпих удз куэд а мелыӀычым къритащ, Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм я тхьэлъэӀуу тахътэм и пащхьэм щыт къурмэнщӀыпӀэм телъхэм яхигъэхъуэн щхьэкӀэ[+]. 4Мэ ӀэфӀ зыпих удзхэм я Ӏугъуэ, Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм я тхьэлъэӀухэм щӀыгъуу, мелыӀычым и Ӏэм къикӀри, Тхьэм деж дэкӀуеящ[+]. 5Абы и ужькӀэ мелыӀычым удз гъэсылъэр къищтэщ, къурмэнщӀыпӀэм и мафӀэм щыщ из ищӀри, щӀылъэм къридзыхащ. Уафэгъуагъуэ макъышхуэхэр къэӀуащ, уафэри къэхъуэпскӀащ, щӀылъэри къэхъеящ абы щыгъуэ[+].


Бжьамиишхуэхэр

6Бжьамиишхуиблыр зыӀыгъ мелыӀычиблым абыхэм епщэну загъэхьэзыращ итӀанэ.

7Япэрей мелыӀычыр и бжьамиишхуэм епщащ. Уэи, мафӀи, лъыи зэхэту щӀылъэм къехащ асыхьэту. ЩӀылъэм и Ӏыхьэ щанэр пхрисыкӀащ, жыгхэм я Ӏыхьэ щанэр илыпщӀащ, удз щхъуантӀэ псори исащ.

8ЕтӀуанэ мелыӀычыр и бжьамиишхуэм епщащ. МафӀэр зыщӀэна бгышхуэм хуэдэу, зыгуэр хым хэхуащ асыхьэту. Хым и Ӏыхьэ щанэр лъы хъуащ[+]. 9Хым хэс псэущхьэхэм я Ӏыхьэ щанэр лӀащ, кхъухьхэм я Ӏыхьэ щанэри хым щӀилъэфащ.

10Ещанэ мелыӀычри и бжьамиишхуэм епщащ. МафӀэ пхъэдзакӀэм хуэдэу, вагъуэшхуэ гуэр мафӀэ щӀэнауэ уафэм къехуэхри, псышхуэхэмрэ псынащхьэхэмрэ я Ӏыхьэ щанэм къыхэхуащ асыхьэту[+]. 11Вагъуэшхуэм и цӀэр Удз Дыджщ. Псыхэм я Ӏыхьэ щанэр дыдж хъуащ, а псы дыджым ефа цӀыху куэди лӀащ.

12ЕплӀанэ мелыӀычри и бжьамиишхуэм епщащ. Дыгъэм и Ӏыхьэ щанэри, мазэм и Ӏыхьэ щанэри, вагъуэхэми я Ӏыхьэ щанэри ункӀыфӀащ асыхьэту. Абыхэм я нэхум и Ӏыхьэ щанэри кӀыфӀ хъуащ. Махуэм и Ӏыхьэ щанэмрэ жэщым и Ӏыхьэ щанэмрэ нэху хъуакъым.

13Сыщыплъэм, уафэгум щызелъатэ мелыӀычыр макъышхуэкӀэ къаджэу зэхэсхащ итӀанэ:

– Къэна мелыӀычищыр я бжьамиишхуэхэм къыщепщэкӀэ, щӀылъэм тетхэр гъуэгу мыгъуэ теувэнущ, гъуэгу мыгъуэ теувэнущ, гъуэгу мыгъуэ теувэнущ.

#### 9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Етхуанэ мелыӀычыр и бжьамиишхуэм епщащ итӀанэ. Уафэм къикӀыу, щӀылъэм къехыгъа вагъуэр[*] слъэгъуащ асыхьэту. ЩӀылъэм и кууупӀэу щӀэ зимыӀэм[*] и щӀыхьэпӀэм и ӀункӀыбзэр мелыӀыч гуэрым а вагъуэм иритащ[+]. 2Вагъуэм щӀылъэм и кууупӀэу щӀэ зимыӀэм и щӀыхьэпӀэр Ӏуихащ. Ар щыӀуихым, хьэкушхуэм и Ӏугъуэм хуэдэ Ӏугъуэ кърихуащ. А щӀыхьэпӀэм къыщӀэуа Ӏугъуэм дыгъэри уафэри игъэункӀыфӀащ. 3МацӀэхэр Ӏугъуэм къыхэкӀри, щӀылъэм къытехьащ итӀанэ. ЩӀылъэм и акърэбхэм[*] я къарум хуэдэ къару яӀэну мелыӀыч гуэрым а мацӀэхэм яритащ. 4ЩӀылъэм и удзхэми, и жыгхэми, и къэкӀыгъэхэми ягъэ ирамыгъэкӀыну Тхьэм яжриӀащ. Тхьэм и мыхъурыр зи натӀэ темыгъэуа цӀыхухэм я закъуэщ я ягъэ зрагъэкӀын хуеяр[+]. 5МацӀэхэм а цӀыхухэр ягъэлӀэну хуитакъым, мазитхукӀэ гугъуехь ирагъэшэчыну хуита къудейщ. А гугъуехьу ирагъэшэчар акърэбыр цӀыхум щеуэкӀэ гугъуехьу иригъэшэчым хуэдэщ. 6А махуэхэм цӀыхухэр лӀэныгъэм лъыхъуэнущ, ауэ ягъуэтынукъым. ЛӀэну хуеинущ, ауэ лӀэныгъэр яӀэщӀэкӀынущ.

7МацӀэхэм я теплъэр зауэм хуагъэхьэзыра шыхэм я теплъэм хуэдэт. Дыщэм къыхэщӀыкӀа тажхэм хуэдэхэр ящхьэрыгът, я нэкӀухэри цӀыхухэм я нэкӀухэм хуэдэт. 8Я щхьэцхэр цӀыхубз щхьэцхэм хуэдэт, я дзэхэри аслъэным и дзэхэм хуэдэт. 9Я афэ джанэхэр гъущӀым къыхэщӀыкӀа афэ джанэхэм хуэдэт. Я дамэхэм япыӀукӀ макъыр зауэм ежьэ гужэ куэдымрэ шуудзэмрэ япыӀукӀ макъышхуэм хуэдэт. 10Акърэбхэм кӀэ зэраӀэм хуэдэу, кӀэхэри яӀэт. КӀэхэми шэрэзхэр япытт. А мацӀэхэм лъэкӀыныгъэ яӀащ мазитхукӀэ цӀыхухэм гугъуехь ирагъэшэчыну. 11Абыхэм пащтыхьу яӀар щӀылъэм и кууупӀэу щӀэ зимыӀэм и мелыӀычыр арщ. Абы и цӀэр журтыбзэкӀэ Аваддонщ, алыджыбзэкӀэ[*] Аполлионщ[*].

12Апхуэдэу, япэрей гъуэгу мыгъуэр блэкӀащ. Гъуэгу мыгъуитӀ къэхъунущ иджыри[+].

13Еханэ мелыӀычыр и бжьамиишхуэм къепщащ итӀанэ. Тхьэм и пащхьэм ит къурмэнщӀыпӀэу дыщэм къыхэщӀыкӀам и къуапиплӀым къикӀыу макъ гуэр зэхэсхащ асыхьэту. 14А макъым бжьамиишхуэр зыӀыгъ еханэ мелыӀычым жриӀащ: «Евфрат псышхуэм[*] деж щрапха мелыӀычиплӀыр хуит щӀыж, утӀыпщыж»[+]. 15Игъэува сыхьэтымрэ махуэмрэ, мазэмрэ илъэсымрэ цӀыху псоми я Ӏыхьэ щанэр ягъэлӀэну Тхьэм хьэзыру щигъэта мелыӀычиплӀыр яутӀыпщыжащ. 16А шуудзэм хэтахэм я бжыгъэр мелуан щитӀ хъурт. Я бжыгъэр зыхуэдизыр зэхэсхащ.

17Шыхэри шууейхэри мыпхуэдэу къысхуэлъэгъуащ: Афэ джанэхэр мафӀэм хуэдэу плъыжьу, щхъуантӀэу икӀи гъуэжьу ящыгът. Яшхэм я щхьэхэр аслъэныщхьэм хуэдэт. Шыхэм я жьэхэм мафӀэри, Ӏугъуэри, тхъуэбзащхъуэри къажьэдэкӀырт. 18МафӀэ, Ӏугъуэ, тхъуэбзащхъуэ гугъуехьышхуищу а шыхэм я жьэхэм къажьэдэкӀыу щытам цӀыху псоми я Ӏыхьэ щанэр ягъэлӀащ. 19Шыхэм я къарур я жьэм жьэдэлът, я кӀэм хэлът; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ я кӀэхэр блэхэм хуэдэт; я кӀэхэм щхьэхэр япыту, абыхэмкӀэ я ягъэ цӀыхухэм ирагъэкӀырт.

20Ауэ а гугъуехьышхуэхэм хэмыкӀуэда цӀыхухэм я ӀэкӀэ ящӀа тхьэ нэпцӀ сурэтхэм я щӀыб хуагъэзэжыну ядакъым. Жин бзаджэхэр ягъэлъэпӀэныр къагъэнакъым икӀи дыщэм, дыжьыным, гъуаплъэм, мывэм, пхъэм къыхащӀыкӀа тхьэ нэпцӀ сурэтхэу зылъагъуни, зэхэзыхыни, зекӀуэни зылъэмыкӀхэр ягъэлъэпӀэныр щагъэтакъым[+]. 21Арати, зи ужь ит Ӏуэхуу цӀыху укӀыным, удыгъэм, зинэ щӀэным, дыгъуэным хущӀегъуэжакъым[+].

#### 10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


МелыӀычымрэ тхылъ цӀыкӀу зэӀухамрэ

1ЛъэкӀыныгъэ зиӀэ, нэгъуэщӀ мелыӀыч гуэр уафэм къехыу слъэгъуащ итӀанэ; уафапшэр фащэу щыгът, лэгъупыкъури щхьэщытт, и нэкӀури дыгъэм хуэдэт, и лъакъуэхэри мафӀэ пкъохэм хуэдэт[+]. 2Тхылъ цӀыкӀу гуэр зэӀухауэ иӀыгът. Лъакъуэ ижьыр хым хигъэувэрт, лъакъуэ сэмэгур щӀым тригъэувэрт. 3Аслъэнхэр зэрыгъуахъуэм хуэдэу, макъышхуэкӀэ къэгуоуащ. Ар къыщыгуом, уафэгъуагъуиблым я макъхэр къэӀуащ. 4Уафэгъуагъуиблым я макъхэр къэӀуа нэужь, жаӀар стхыну сыхуеящ, ауэ уафэм къикӀыу макъ гуэрым жиӀэу зэхэсхащ:

– Уафэгъуагъуиблым жаӀар умытхыу, ущэху[+].

5Зи лъакъуэ лъэныкъуэр хым хэзыгъэувауэ, адрей лъакъуэ лъэныкъуэри щӀым тезыгъэувауэ слъэгъуа мелыӀычым и Ӏэ ижьыр уафэм дриӀэтеящ. 6Тхьэуэ сыт щыгъуи щыӀэ, уафэхэмрэ уафэхэм щыӀэ псомрэ, щӀымрэ щӀым тет псомрэ, хымрэ хым хэс псомрэ къэзыгъэщӀам и цӀэкӀэ а мелыӀычым тхьэрыӀуэ ищӀри, мыпхуэдэу жиӀащ:

– Зэман куэд къэнэжакъым. 7Ауэ ебланэ мелыӀычыр и бжьамиишхуэм къыщепщэну махуэхэм Тхьэм, езым хуэлажьэ бегъымбархэм къазэрыжригъэӀам хуэдэу, и мурад щэхур игъэзэщӀэнущ[+].

8Уафэм къиӀукӀыу зэхэсха макъым, аргуэру къэпсалъэурэ, къызжиӀащ:

КӀуэи, зи лъакъуэ лъэныкъуэр хым хэзыгъэувауэ, адрей лъакъуэ лъэныкъуэри щӀым тезыгъэува мелыӀычым иӀыгъ тхылъ цӀыкӀу зэӀухар къеӀых.

9Арати, мелыӀычым деж сыкӀуэри жесӀащ:

– А тхылъ цӀыкӀур къызэт.

– Мэ, узот, шхы, – къызжиӀащ абы. – Уи лъатэкӀэ дыджынущ, ауэ уи жьэмкӀэ фом хуэдэу ӀэфӀ хъунущ[+].

10Тхылъ цӀыкӀур мелыӀычым къеӀысхри сшхащ. Си жьэмкӀэ фом хуэдэу ӀэфӀу щытащ, ауэ сшха нэужь, си лъатэм дыдж къыщыхъуащ. 11Мыпхуэдэу къызжиӀащ итӀанэ:

– Къэрал Ӏэджэми, лъэпкъ Ӏэджэми, бзэ Ӏэджэми, пащтыхь Ӏэджэми ятеухуауэ Тхьэм уи гум кърилъхьа хъыбару къэхъуну Ӏуэхугъуэхэм теухуахэр цӀыхухэм яхуэпӀуэтэн хуейщ.

#### 11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЩыхьэтитӀыр

1МелыӀыч гуэрым къамыл баш, пщалъэм хуэдэу, къызитащ итӀанэ. «КӀуэ, Тхьэм и унэшхуэмрэ къурмэнщӀыпӀэмрэ къэпщ икӀи абы Тхьэр щызыгъэлъапӀэхэр зыхуэдизыр къызэгъащӀэ», къызжиӀащ[+]. 2«Ауэ Тхьэм и унэшхуэм и щӀыбкӀэ щыӀэ пщӀантӀэр къыупщыну упымылъ, Тхьэм а пщӀантӀэр хамэ лъэпкъхэм къахуигъэнащи. Къалэ лъапӀэр мазэ плӀыщӀрэ тӀукӀэ[*] къалэ лъапӀэр[*] лъэгукӀэ яубэнущ абыхэм[+]. 3Си щыхьэтитӀым лъэкӀыныгъэ естынущ икӀи абыхэм щыгъуэ щыгъынхэр ящыгъыу, я гум Тхьэм кърилъхьа псалъэу къэхъуну Ӏуэхугъуэхэм ятеухуахэм цӀыхухэр махуэ минрэ щитӀрэ тӀощӀкӀэ ирагъэдэӀуэнущ абыхэм».

4Мы щыхьэтитӀыр щӀылъэм и Зиусхьэным и пащхьэм ит зейтун жыгитӀымрэ[*] уэздыгъэ тегъэувапӀитӀымрэщ. 5Зыгуэрым и ягъэ а щыхьэтитӀым яригъэкӀыну хуеймэ, абыхэм я жьэм мафӀэ къыжьэдэкӀыурэ, я бийхэр егъэкӀуэд. Абыхэм зи ягъэ езыгъэкӀыну хэтыр аращ зэрылӀэн хуейр. 6А щыхьэтитӀым уафэр ягъэбыдэжыну тепщэныгъэ яӀэщ, Тхьэм абыхэм я гум кърилъхьа псалъэхэм цӀыхухэр щрагъэдаӀуэ махуэхэм уэшх къемышхын щхьэкӀэ; псыр лъы ягъэхъун щхьэкӀэ псыхэми тепщэныгъэ хуаӀэщ икӀи щӀылъэм сыт хуэдэ гугъуехь ирагъэшэчыну дапщэщ хуейми яхузэфӀэкӀынущ[+].

7Абыхэм я щыхьэтыгъэр щаухкӀэ, щӀылъэм и кууупӀэу щӀэ зимыӀэм къыщӀэкӀ хьэщхьэвылъэр[*] абыхэм къебэнынущ икӀи къатекӀуэнурэ къиукӀынущ[+]. 8Абыхэм я хьэдэхэр къалэшхуэу[*] цӀыхухэм ди Зиусхьэныр жорым щраӀулӀам и уэрамым дэлъынущ. А къалэшхуэм щхьэкӀэ Содом[*] е Мысыр жаӀэ, нэгъуэщӀ мыхьэнэ кърагъэкӀыурэ. 9Къэрал псоми, унагъуэ лъэпкъ псоми, бзэ псоми икӀи лъэпкъ псоми ящыщ цӀыху куэд махуищрэ ныкъуэкӀэ а хьэдэхэм еплъынущ, ауэ щӀалъхьэжын ядэнукъым[+]. 10А тӀур зэрылӀам щхьэкӀэ гуфӀэнущ икӀи тхъэжынущ дунейм тетхэр. Тыгъэхэри зэхурагъэхьынущ, а бегъымбаритӀым щӀылъэм тет цӀыхухэм гугъуехь ирагъэшэчу щытащи.

11Махуищрэ ныкъуэрэ дэкӀа нэужь, Тхьэм абыхэм гъащӀэм и псэр къахилъхьэжри, тӀури я лъэкӀэ къэувыжащ. Ахэр зылъэгъуа псори шынагъуэшхуэм хэхуащ[+]. 12А бегъымбаритӀым[*] уафэм къиӀукӀ макъ гуэрым къажриӀэу зэхахащ итӀанэ: «Моуэ фыкъыдэкӀуей». Я бийхэр еплъурэ, ахэр уафэм дэкӀуеящ пщэм хэту[+].

13ЩӀыр ину хъеящ а сыхьэт дыдэм, къалэм и Ӏыхьэ пщӀанэри зэхэкъутащ. ЩӀыр щыхъейм, цӀыху минибл хэкӀуэдащ. МыкӀуэду къелахэри шынагъуэшхуэм хэхуащ икӀи уафэм щыӀэ Тхьэм щӀыхьышхуэ хуащӀащ[+].

14Апхуэдэу блэкӀащ етӀуанэ гъуэгу мыгъуэри. Ещанэ гъуэгу мыгъуэри къэкӀуэным куэд иӀэжкъым[+].


Ебланэ бжьамиишхуэр

15Ебланэ мелыӀычыр и бжьамиишхуэм епщащ итӀанэ. Уафэм макъышхуэхэр къиӀукӀащ абы щыгъуэ:

«Ди Зиусхьэнрэ езым и Мэссихьрэ
мы дунейм тепщэныгъэшхуэ хуаӀэ хъуащ.
Тхьэр арщ тепщэныгъэшхуэр игъащӀэкӀэ
зиӀэнур»[+].

16Тхьэм и пащхьэм ит тахътэхэм тес тхьэмадэ нэхъыжьу цӀыху тӀощӀрэ плӀым нэкӀукӀэ зрадзыхыурэ, Тхьэр ягъэлъапӀэурэ, мыпхуэдэу жаӀащ:[+]

17«Уэ, лъэкӀыныгъэшхуэ псори зиӀэ Зиусхьэн Тхьэуэ,
щыӀауэ, иджыри щыӀэм, щӀыхьышхуэр пхудощӀ,
сыту жыпӀэмэ уи лъэкӀыныгъэшхуэр къэпщтауэ,
тепщэныгъэшхуэр узэриӀэр къэбгъэлъэгъуащ[+].
18Хамэ лъэпкъхэр губжьащ, уэ уи губжьри
къэлъэгъуащ.
ЛӀахэм хьэкум щатепщӀыхьыну
зэманыр къэсащ иджы.
Уэ къыпхуэлажьэ бегъымбархэми,
уи цӀыху лъапӀэхэми, уи фӀэлӀыкӀ зи гум илъ
цӀыхухэм, – цӀыкӀуми, инми, – яхуэфащэ ӀыхьэфӀыр
щебгъэгъуэтыну зэманри къэсащ.
ЩӀылъэр зыгъэкӀуэд цӀыхухэр уэ щыбгъэкӀуэдыжыну
зэманри къэсащ»[+].

19Тхьэм и унэшхуэу уафэм щыӀэр зэӀуха хъуащ абы и ужькӀэ, икӀи Тхьэм езымрэ и цӀыхухэмрэ яку дилъхьа зэгурыӀуэныгъэр къэзыгъэлъагъуэ пхъуантэри[*] къэнэхуащ. Уафэр къэхъуэпскӀащ итӀанэ, макъышхуэхэри уафэгъуагъуэ макъышхуэхэри къэӀуащ, щӀыри хъеящ, уэшхуэхэри къехащ[+].

#### 12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЦӀыхубзымрэ благъуэжьымрэ

1Нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ уафэм къыщылъэгъуащ итӀанэ: ЦӀыхубз гуэр, дыгъэр фащэу щыгъыу, и лъакъуэхэр мазэм тету, и щхьэрыгъ тажым вагъуэ пщыкӀутӀыр тету, къэхутащ[+]. 2ЦӀыхубзыр лъэщыджэт икӀи лъхугъэр къытелъэдауэ гугъуехьышхуэ ишэчти, кӀийрт. 3НэгъуэщӀ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ гуэр уафэм къыщылъэгъуащ итӀанэ: Благъуэжь абрагъуэ плъыжьу, щхьибл фӀэту, бжьакъуипщӀ тету къэлъэгъуащ. Дэтхэнэ зы щхьэми зы таж щхьэрыгът[+]. 4Вагъуэхэм я Ӏыхьэ щанэр и кӀэмкӀэ уафэм къыщрилъэфажьэри, щӀылъэм къридзыхащ. Сабий пэплъэ цӀыхубзым и пащхьэм благъуэжьыр къиуващ, сабийр къызэрилъхуу иригъэлъэтэхын щхьэкӀэ. 5ЩӀалэ цӀыкӀу къилъхуащ. Абы щӀылъэм тет лъэпкъ псори гъущӀ башкӀэ игъэӀурыщӀэнущ. А сабийр Тхьэмрэ Тхьэм и тахътэмрэ я деж драхьеящ[+]. 6ЦӀыхубзыр щӀэпхъуэжри, Тхьэм абы губгъуэ нэщӀым щыхуигъэхьэзыра увыӀэпӀэм щызэгъащ. Махуэ минрэ щитӀрэ хыщӀкӀэ щагъэшхэнущ ар абдежым[+].

7Уафэм зауэ къыщыхъеящ. Михаилрэ[*] абы и мелыӀычхэмрэ благъуэжьым езэуащ, благъуэжьри абы и мелыӀычхэри абыхэм къапэуващ[+]. 8Благъуэжьыр Михаил къыпэлъэщакъым, благъуэжьымрэ абы и мелыӀычхэмрэ уафэм щӀыпӀэ къащыхуэнэжакъым. 9Благъуэжь абрагъуэр щӀылъэм кърадзыхащ – иблису икӀи шейтӀану жыхуаӀэ блэжьу щӀылъэм тет цӀыху псори дэзыщэхыр аращ. Ари абы и мелыӀычхэри щӀылъэм кърадзыхащ[+].

10Уафэм макъ лъагэ гуэр къиӀукӀри, мыпхуэдэу жиӀэу зэхэсхащ итӀанэ:

«ДымыкӀуэду ди Тхьэм дыкъригъэлащ иджы.
Ди Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэмрэ
и Тепщэныгъэшхуэмрэ къэлъэгъуащ иджы,
езы Тхьэм и Мэссихь и къаруушхуэри
къэлъэгъуащ.
Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ди къуэшхэр зыгъэмысэу,
Тхьэм и пащхьэм жэщи махуи ахэр щызыгъэкъуаншэр
щӀылъэм кърадзыхащ.
11Щынэм лъыуэ щӀэкӀамкӀи, Тхьэм и псалъэхэм
щыхьэт зэрахуэхъуамкӀи
ди къушхэр шейтӀаным текӀуащ.
ЛӀэныгъэм и гъунэгъу хъуами,
езыхэм я псэхэм щысхьакъым[+].
12Аращи, фэ, уафэхэри, фэ, уафэхэм щыпсэухэри, фыгуфӀэ!
Ауэ фэ, щӀыри хыри, гъуэгу мыгъуэ фытеуващ,
сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ иблисыр къыфхуехащ.
Зэману езым къыхуэнэжыр зэрымащӀэр ещӀэри,
и гум губжьышхуэ илъщ»[+].

13Благъуэжьыр, щӀылъэм къызэрырадзыхар щилъагъум, щӀалэ цӀыкӀур къызыхуэхъуа цӀыхубзым и ужь ихьащ. 14МелыӀыч гуэрым бгъэ иным и дамитӀыр цӀыхубзым къритащ, блэжьым и пащхьэм икӀыу, Тхьэм губгъуэ нэщӀым абы щыхуигъэхьэзыра увыӀэпӀэм лъэтэн щхьэкӀэ. Абдежым илъэсищрэ ныкъуэкӀэ[*] щагъэшхэнущ[+]. 15ЦӀыхубзыр псым иригъэхьын щхьэкӀэ, псыдзэм хуэдэу, блэжьым и жьэм псыр къыжьэдиутхыкӀащ. 16Ауэ щӀыр цӀыхубзым дэӀэпыкъущ, и жьэр зэӀуихри, благъуэжьым и жьэм къыжьэдиутхыкӀа псышхуэр ирифащ. 17ЦӀыхубзым ину хуэгубжьри, цӀыхубзым къытехъукӀа нэгъуэщӀ и бынхэм – Тхьэм и унафэхэр зыгъэзащӀэхэмрэ Хьисэ Мэссихь щыхьэт хуэхъухэмрэ – езэуэну кӀуащ благъуэжьыр итӀанэ[+].

#### 13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ХьэщхьэвылъитӀыр

1Хы Ӏуфэм сыӀуту, хым хьэщхьэвылъэ гуэр къыхэкӀыу слъэгъуащ. Щхьибл пытт, бжьакъуипщӀи тетт. И бжьакъуэхэм тажипщӀ фӀэлът. И щхьэхэми Тхьэм зэрыхущӀэбжэ цӀэхэр телът[+]. 2Хьэщхьэвылъэу слъэгъуар къаплъэн фӀыцӀэм[*] хуэдэт, ауэ и лъакъуэхэр мыщэ лъакъуэхэм хуэдэт, и жьэр аслъэным и жьэм хуэдэт. Благъуэжьым и лъэкӀыныгъэри, и тахътэри, и тепщэныгъэшхуэри хьэщхьэвылъэм иритащ[+]. 3Хьэщхьэвылъэм и щхьэхэм ящыщ зым езыр зыгъэлӀэн уӀэгъэм хуэдэ телът, ауэ а уӀэгъэр хъужыгъащ. ЩӀылъэм тет цӀыху псоми а хьэщхьэвылъэр ягъэщӀагъуэу, кӀэлъыкӀуэрт. ЦӀыхухэм благъуэжьыр ягъэлъэпӀащ абы хьэщхьэвылъэм тепщэныгъэ зэрыритам щхьэкӀэ. 4Хьэщхьэвылъэри ягъэлъапӀэурэ, жаӀащ: «Хьэщхьэвылъэм хэт пэхъун? Хэт абы езэуэн зылъэкӀынур?»

5Хьэщхьэвылъэм псалъэ пагэхэр жиӀэну, Тхьэм хущӀэджэу, мазэ плӀыщӀрэ тӀукӀэ[*] тепщэныгъэ иӀэну хуит хъуащ[+]. 6Тхьэми, Тхьэм и цӀэми, Тхьэр здэщыӀэ щӀыпӀэми, уафэм щыӀэ псоми хущӀэбжэну и жьэр иутӀыпщащ. 7Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэри езауэнурэ хигъэщӀэн хуит хъуащ. Унагъуэ лъэпкъ псоми, къэрал псоми, бзэ псоми, лъэпкъ псоми тепщэныгъэ яхуиӀэну хуит хъуащ[+]. 8Тхьэм дунейр къыщигъэщӀам къыщыщӀэдзауэ, зи цӀэхэр Щынэ фӀагъэжам и тхылъым ит цӀыхуу гъащӀэ зыгъуэтынухэм фӀэкӀа къэмынэу, щӀылъэм тет адрей цӀыху псоми хьэщхьэвылъэр ягъэлъэпӀэнущ[+].

9ТхьэкӀумэ зиӀэм зэхрех[+].
10ЦӀыхухэр лъэхъуэщым щӀэзыдзэр
езыр лъэхъуэщым щӀадзэнущ.
ДжатэкӀэ зыукӀыр
Езыр джатэкӀэ яукӀыжынущ.

Аращи, Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм теубыдагъэрэ щыпкъагъэрэ ярыреӀэ[+].

11НэгъуэщӀ хьэщхьэвылъи щӀы щӀагъым къыщӀэкӀыу слъэгъуащ итӀанэ. Щынэм и бжьакъуэм хуэдэу бжьакъуитӀ тетт, ауэ благъуэжьым хуэдэу къэпсалъэрт. 12Мы етӀуанэ хьэщхьэвылъэм япэрей хьэщхьэвылъэм и тепщэныгъэ псори иӀэу, абы и пащхьэм Ӏуэху щищӀащ икӀи щӀылъэми щӀылъэм тет цӀыху псоми япэрей хьэщхьэвылъэу зи уӀэгъэр хъужар яригъэгъэлъэпӀащ. 13ЕтӀуанэ хьэщхьэвылъэм нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр къигъэлъэгъуащ. ЦӀыхухэм я пащхьэм уафэм къикӀыу мафӀэ щӀылъэм къыщригъэхащ[+]. 14Япэрей хьэщхьэвылъэм и пащхьэм нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр къыщигъэлъэгъуэну етӀуанэ хьэщхьэвылъэр хуит зэрыхъуамкӀэ щӀылъэм тет цӀыхухэр дищэхащ. ЕтӀуанэ хьэщхьэвылъэм щӀылъэм тет цӀыхухэм яжриӀащ япэрей хьэщхьэвылъэу, джатэ уӀэгъэ телъ пэтми, псэууэ щытыр ягъэлъэпӀэн щхьэкӀэ, сурэт хуащӀыну[+]. 15Япэрей хьэщхьэвылъэм и сурэтым псэ хилъхьэну етӀуанэ хьэщхьэвылъэр хуит хъуащ. Апхуэдэу а сурэтыр къэпсэлъащ икӀи ар зыгъэлъэпӀэну зымыдэхэр яукӀыну а сурэтым унафэ ищӀащ. 16ЕтӀуанэ хьэщхьэвылъэм цӀыху псоми – цӀыкӀуми инми – бейми тхьэмыщкӀэми, щхьэхуитми пщылӀми – я Ӏэ ижьхэм е я натӀэхэм дамыгъэ ятрыригъэдзащ. 17А дамыгъэр темыдзамэ, зыми зыри ищэну икӀи къищэхуну хуиту щытакъым. А дамыгъэм хьэщхьэвылъэм и цӀэр е и цӀэм и бжыгъэр тетт.

18ЦӀыхухэм акъылыфӀагъэ ярыреӀэ. ЗэхэщӀыкӀ зиӀэм хьэщхьэвылъэм и бжыгъэр иребж, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхум и бжыгъэр аращ.[*] А бжыгъэр щихрэ хыщӀрэ хырэ мэхъу.

#### 14-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


ЦӀыху минищэрэ плӀыщӀрэ плӀым къыжаӀэ уэрэдыр

1Сыщыплъэм, Сион Ӏуащхьэм[*] Щынэр тету слъэгъуащ итӀанэ. Щынэм и цӀэмрэ абы и Адэм и цӀэмрэ зи натӀэм тет цӀыху минищэрэ плӀыщӀрэ плӀырэ и гъусэт[+]. 2Псыдзэ куэдым я макъышхуэмрэ уафэгъуагъуэшхуэм и макъышхуэмрэ хуэдэу макъ гуэр уафэм къиӀукӀыу зэхэсхащ итӀанэ. Макъышхуэу зэхэсхар шыкӀэ пшынэхэм я макъым хуэдэт[+]. 3ТӀысыпӀэ лъапӀэм, псэущхьиплӀым, тхьэмадэ нэхъыжьхэм я пащхьэм уэрэдыщӀэ къыщыжаӀэрт. ЦӀыху минищэрэ плӀыщӀрэ плӀым фӀэкӀа а уэрэдыр зыми зригъэщӀэн лъэкӀакъым. Мы дунейм и цӀыхухэм ящыщу ахэрщ Щынэм зи щхьэ къищэхужар[+]. 4Мыхэрщ цӀыхубзхэмкӀэ зызымыгъэуфӀеяр, ахэр къэзымыша-дэмыкӀуахэм яхуэдэщи. Щынэр дэнэ кӀуэми, абы кӀэлъокӀуэ. Мыхэращ Щынэм цӀыхухэм къахишу, зи щхьэхэр къищэхужу, Тхьэмрэ езымрэ щхьэкӀэ япэ игъэувар[+]. 5Абыхэм я жьэхэм пцӀы зыхэлъ псалъэ къажьэдэкӀакъым. Лажьэ гуэри яӀэкъым.


МелыӀычищым къыжаӀэ хъыбархэр

6НэгъуэщӀ мелыӀыч гуэр уафэм щызелъатэу слъэгъуащ абы и ужькӀэ. Дунейм тет цӀыху псоми, лъэпкъ псоми, унагъуэ лъэпкъ псоми, бзэ псоми, къэрал псоми яхуиӀуэтэну Тхьэм и хъыбарыфӀу мыкӀуэдыжынур а мелыӀычым къихьырт. 7МакъышхуэкӀэ жиӀащ:

– Тхьэм фыщышынэ, щӀыхьышхуэри хуэфщӀ, Тхьэм цӀыху псоми я хьэкумыр[*] щатрищӀыхьыну сыхьэтыр къэсащи. Уафэри, щӀыри, хыри, псынащхьэхэри къэзыгъэщӀар вгъэлъапӀэ.

8А мелыӀычым нэгъуэщӀ мелыӀыч кӀэлъыкӀуэри жриӀащ:

– Къалэшхуэр зэхакъутащ. Бабилэн[*] къалэшхуэр зэхакъутащ. А къалэшхуэм и хъуэпсэныгъэ Ӏейхэмрэ зинэ щӀэнымрэ я фадэмкӀэ лъэпкъ псори игъэудэфащ[+].

9Ещанэ мелыӀыч гуэр а мелыӀычитӀым кӀэлъыкӀуэри, макъышхуэкӀэ мыпхуэдэу жиӀащ:

– ЦӀыху гуэрым хьэщхьэвылъэмрэ абы и сурэтымрэ игъэлъапӀэу, хьэщхьэвылъэм и дамыгъэр и натӀэм е и Ӏэм тедзауэ щытмэ,[+] 10ари Тхьэм и губжьым и фадэ дыджым ефэнущ. А фадэу псы зыхэмытыр Тхьэм и губжьым и фалъэм хьэзыру итщ. МелыӀыч лъапӀэхэмрэ Щынэмрэ я пащхьэм мафӀэмрэ тхъуэбзащхъуэмрэ щахэту, а цӀыхум гугъуехьышхуэ ишэчынущ[+]. 11Гугъуехьышхуэ езыгъэшэч мафӀэм и Ӏугъуэр игъащӀэкӀэ къыпихыурэ, уафэм дэкӀуеинущ. Хьэщхьэвылъэри абы и сурэтри зыгъэлъапӀэ цӀыхухэм жэщи махуи зыгъэпсэхугъуэ ягъуэтынукъым. Апхуэдэу, хьэщхьэвылъэм и цӀэр зытет дамыгъэр зытедза дэтхэнэми жэщи махуи зыгъэпсэхугъуэ игъуэтынукъым.

12Аращи, Тхьэм и цӀыху лъапӀэу абы и унафэхэр зыгъэзащӀэу, Хьисэми щыпкъагъэ хузиӀэхэм теубыдагъэ ярыреӀэ[+].

13Макъ гуэрым мыпхуэдэу къыжиӀэу, уафэм къиӀукӀыу зэхэсхащ итӀанэ:

– Тхы: Иджы къыщыщӀэдзауэ Зиусхьэныр зи псэм щыщу лӀэр гъуэгу махуэ теувэнущ.

– Ар пэжщ, – жеӀэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм. – Я Ӏуэхур загъэщӀауэ, загъэпсэхужынущ, я фӀыщӀагъэхэр ягъуэтыжынущи[+].


ЩӀылъэм и хэгъуэр къэсауэ, мелыӀычхэм ар къызэрахыр

14Сыщыплъэм, пшэ хужь гуэр слъэгъуащ итӀанэ. Уафэпшэм хэту «ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм» и плъыфэ зиӀэ гуэри къэслъэгъуащ. Дыщэм къыхэщӀыкӀа таж щхьэрыгът, гъубжэ жан иӀыгът[+]. 15НэгъуэщӀ мелыӀыч гуэр Тхьэм и унэшхуэм къыщӀэкӀри, пшэм хэтым макъышхуэкӀэ жриӀащ: «Гъубжэр щтэи, хэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щӀылъэм и гъавэр хъуащ, хэгъуэр къэсащ»[+]. 16Пшэм хэтыр гъубжэкӀэ щӀылъэм щыхэри, щӀылъэм и гъавэ псори къихащ.

17НэгъуэщӀ мелыӀыч гуэр Тхьэм и унэшхуэу уафэм щыӀэм къыщӀэкӀащ. Абыи гъубжэ жан иӀыгът. 18ИтӀанэ нэгъуэщӀ мелыӀычу мафӀэм тепщэныгъэ хузиӀэр къурмэн щӀыпӀэм къыӀукӀри, гъубжэ жаныр зыӀыгъым макъышхуэкӀэ жриӀащ: «ЩӀылъэм и санэ къуэпсхэм япыт жызумхэр хъуащи, уи гъубжэр щтэи, къыпыупщӀ». 19ЩӀылъэм щыӀэ жызумыр мелыӀычым и гъубжэмкӀэ къыпиупщӀри, Тхьэм и губжьым и санэ зэрапӀытӀ чеишхуэм ирикӀутащ[+]. 20Къалэшхуэм и щӀыб щыӀэу жызум зэрапӀытӀ чейм жызумхэр щапӀытӀащ. Шыхэм я шхуэхэм щӀэуэу куууэ, стадие[*] минрэ щихкӀэ зиубгъуу, жызум зэрапӀытӀ чейм лъы къикӀащ.

#### 15-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Иужьрей гугъуехьышхуэхэр мелыӀычхэм къызэрахьыр

1Абы и ужькӀэ нэгъуэщӀ нэщэнэ ин икӀи гъэщӀэгъуэныщэ уафэм щыслъэгъуащ: МелыӀычиблым иужьрей гугъуехьышхуиблыр къахьырт. Тхьэм и губжьыр уха мэхъу абыхэмкӀэ[+]. 2ЗэхэткӀухьа мафӀэмрэ абджымрэ къыхэщӀыкӀауэ, хым и плъыфэ иӀэу зыгуэр слъэгъуащ итӀанэ. Хьэщхьэвылъэм, абы и сурэтым, абы и цӀэм и бжыгъэм[*] ятекӀуэгъа цӀыхухэр абджым къыхэщӀыкӀа хым и Ӏуфэм Ӏутт. Тхьэм ярита шыкӀэ пшынэхэр яӀыгъыу,[+] 3Тхьэм хуэлажьэ Мусэмрэ Щынэмрэ я уэрэдыр[*] жаӀэрт:

«ЛъэкӀыныгъэшхуэ псори зиӀэ Зиусхьэну Тхьэ,
уэ блэжь Ӏуэхухэр Ӏуэхушхуэщ икӀи Ӏуэху гъэщӀэгъуэныщэщ.
Уи гъуэгухэр гъуэгу захуэщ икӀи гъуэгу пэжщ,
уэ цӀыху лъапӀэхэм урапащтыхьщ[+].
4Уэ, Зиусхьэн, къыпщымышынэ цӀыхуи
щӀыхьышхуэ къыпхуэзымыщӀ цӀыхуи щыӀэкъым.
Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ лъапӀэ закъуэу щыӀэр уэращ.
ЩыпкъагъэкӀэ хьэкум зэрыпщӀэр
нахуэ зэрыхъуам щхьэкӀэ, лъэпкъ псори
уи пащхьэм ихьэнурэ уагъэлъэпӀэнущ»[+].

5Сыщыплъэм, Тхьэм и унэшхуэу щыхьэтыгъэм и шэтырыр Ӏухауэ уафэм щыслъэгъуащ итӀанэ[+]. 6Гугъуехьышхуиблыр къэзыхь мелыӀычиблыр Тхьэм и унэшхуэм къыщӀэкӀащ. Щыгъын хужьыбзэ лыду ящыгът, дыщэм къыхэщӀыкӀа бгырыпххэри я бгым щӀэпхат[+]. 7ИгъащӀэкӀэ щыӀэну Тхьэм и губжьыр зэрыт фалъиблу дыщэм къыхэщӀыкӀар псэущхьиплӀым я зым мелыӀычиблым яритащ[+]. 8Тхьэм и щӀыхьышхуэмрэ и лъэкӀыныгъэшхуэмрэ я Ӏугъуэр Тхьэм и унэшхуэм щӀэз хъуащ. МелыӀычиблым къахь гугъуехьышхуиблыр яухыху, Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэн зыми лъэкӀакъым.

#### 16-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Тхьэм и губжьыр зэрыт фалъэхэр

1Макъышхуэ гуэр Тхьэм и унэшхуэм къыщӀэӀукӀыурэ мелыӀычиблым къажриӀэу зэхэсхащ итӀанэ: «ФыкӀуи, Тхьэм и губжьу фалъиблым итыр щӀылъэм тефкӀэ»[+].

2Япэрей мелыӀычыр кӀуэри, и фалъэм итыр щӀылъэм трикӀащ. Хьэщхьэвылъэм и дамыгъэр зи натӀэ тедза цӀыхуу, абы и сурэт зыгъэлъапӀэхэм шын гущыкӀыгъуэ зэрыт уӀэгъэхэр я фэм телъ хъуащ асыхьэтым[+].

3ЕтӀуанэ мелыӀычым и фалъэм итыр хым хикӀащ. Хыр цӀыху лӀам и лъым хуэдэ лъы хъури, псэ зыпыту хым хэс псори лӀащ асыхьэтым[+].

4Ещанэ мелыӀычым и фалъэм итыр псышхуэхэмрэ псынэхэмрэ хикӀащ. Ахэри лъы хъуащ. 5Псыхэм я тепщэ мелыӀычым мыпхуэдэу жиӀэу зэхэсхащ итӀанэ:

«Уэ, Зиусхьэну щыӀауэ икӀи щыӀэр,
узахуэщ икӀи улъапӀэщ,
апхуэдэ хьэкумхэр зэрыпщӀам щхьэкӀэ,[+]
6сыту жыпӀэмэ цӀыху Ӏейхэм
уэ уи цӀыху лъапӀэхэмрэ уи бегъымбархэмрэ
я лъыр зэрагъэжам папщӀэ,
лъы ебгъэфащ.
Ар абыхэм яхуэфащэщ»[+].

7КъурмэнщӀыпӀэм къиӀукӀыу макъ гуэрым жиӀэу сэ зэхэсхащ итӀанэ:

«Аращ, уэ лъэкӀыныгъэшхуэ псори зиӀэ
Зиусхьэну Тхьэ,
цӀыхухэм хьэкум зэратепщӀыхьыр
пэжщ икӀи захуэщ»[+].

8ЕплӀанэ мелыӀычым и фалъэм итыр дыгъэм трикӀащ. ЦӀыхухэр мафӀэкӀэ игъэсыну дыгъэр хуит хъуащ. 9Апхуэдэу щыхъум, дыгъэм цӀыхухэр хуабэ гуащӀэкӀэ игъэсащ. Мы гугъуехьышхуэхэм тепщэныгъэ яхузиӀэ Тхьэм и цӀэр ягъэулъиину и ужь итащ ахэр икӀи я гуэныхьхэм хущӀегъуэжу, Тхьэм щӀыхь хуащӀын ядакъым[+].

10Етхуанэ мелыӀычым и фалъэм итыр хьэщхьэвылъэм и тахътэм трикӀащ. Хьэщхьэвылъэм и тепщэныгъэм щӀэт цӀыхухэм кӀыфӀыгъэ къащхьэщыхьащ итӀанэ. Узышхуэ зэраӀэм щхьэкӀэ, цӀыхухэр я бзэгухэм едзэкъэжырт[+]. 11Гугъуехьу яшэчымрэ уӀэгъэу ятелъымрэ щхьэкӀэ, уафэм щыӀэ Тхьэм хуэхъущӀэрт, я щыуагъэхэми хущӀегъуэжатэкъым.

12Еханэ мелыӀычым и фалъэм итыр Евфрат псышхуэм[*] хикӀащ. Дыгъэ къуэкӀыпӀэмкӀэ къикӀ пащтыхьхэм гъуэгу яритын щхьэкӀэ псышхуэр жэщӀащ итӀанэ[+]. 13Благъуэжьым и жьэми, хьэщхьэвылъэм и жьэми, бегъымбар нэпцӀым и жьэми, хьэндыркъуакъуэхэм я плъыфэр яӀэу, жин бзаджищ къажьэдэкӀыу слъэгъуащ иужькӀэ[+]. 14Нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр къэзыгъэлъагъуэ жин бзаджэщ ахэр. ЛъэкӀыныгъэшхуэ псори зиӀэ Тхьэм и махуэшхуэм щыгъуэ зэуэну, дуней псом я пащтыхьхэм я деж кӀуэурэ, ахэр зэхуашэс[+].

15(Хьисэ жеӀэ:) – Мис, уащхъуэдэмыщхъуэу дыгъуакӀуэр къызэрыкӀуэм хуэдэу сэ сыкъэкӀуэнущ. ПцӀанэу къыщикӀухькӀэ, и укӀытапӀэр цӀыхухэм ямылъагъун щхьэкӀэ, мыжейуэ икӀи сакъыу зи щыгъынхэр зыхъумэр гъуэгу махуэ теуващ[+].

16ЖуртыбзэкӀэ Армагеддон зи цӀэ щӀыпӀэм[*] а жин бзаджэхэм пащтыхьхэр щызэхуашэсащ итӀанэ.

17Ебланэ мелыӀычым и фалъэм итыр жьым хикӀащ. Тхьэм и унэшхуэм щӀэт тахътэм макъышхуэ гуэр къиӀукӀри, жиӀащ итӀанэ: «Ӏуэхур уха хъуащ». 18Уафэри хъуэпскӀащ, уафэгъуагъуэ макъышхуэхэри къэӀуащ, щӀыри ину хъеящ. ЦӀыхухэр дунейм къыщытехьам къыщыщӀэдзауэ щӀыр апхуэдизу хъеякъым зэи[+]. 19Арати, къалэшхуэр Ӏыхьищу зэгуэкӀащ, хамэ лъэпкъхэм я къалэхэри зэхэкъутащ. Бабилэн къалэшхуэм[*] и цӀыхухэр и гум иримыгъэкӀыжу, Тхьэм езым и фалъэм ит фадэм иригъэфащ – Тхьэм и губжьышхуэм и фадэ дыджыращ зригъэфар[+]. 20ХытӀыгу псори бзэхащ, бгыхэри ягъуэтыжакъым[+]. 21Уэшхуэхэр уафэм къехри, цӀыхухэм къателъэлъащ. Зы уэм путищ хуэдиз и хьэлагът. Уэхэм цӀыхухэм гугъуехь зэрырагъэшэчам щхьэкӀэ, цӀыхухэр Тхьэм хуэхъущӀэрт, а гугъуехьыр икъукӀэ гугъуехьышхуэти[+].

#### 17-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Хьэщхьэвылъэм тес цӀыхубзыр

1Фалъиблыр зыӀыгъ мелыӀычиблым я зыр къакӀуэри, мыпхуэдэу къызжиӀащ итӀанэ:

– Моуэ къакӀуэ, псы куэдым я Ӏуфэм Ӏус псэжьышхуэм[*] Тхьэм трилъхьэну тезырыр уэзгъэлъагъунущ[+]. 2Дунейм и пащтыхьхэм а псэжьым зинэ дащӀащ икӀи щӀылъэм тетхэри абы и зинэ фадэкӀэ удэфащ[+].

3Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къысхуехри, мелыӀычым губгъуэ нэщӀым сишащ абы и ужькӀэ. Абы щыслъэгъуащ хьэщхьэвылъэ плъыжь-фӀыцӀафэм тес цӀыхубз гуэр. А хьэщхьэвылъэм Тхьэм зэрыхущӀэбжэ цӀэхэр тезу тетт, щхьибли пытт, бжьакъуипщӀи тетт[+]. 4ЦӀыхубзыр зэрыхуэпар щыгъын плъыжьыбзэрэ плъыжь фӀыцӀафэрэт. ДыщэкӀи, мывэ лъапӀэхэмкӀи, налкъутналмэсхэмкӀи гъэщӀэрэщӀат ар. Дыщэм къыхэщӀыкӀауэ фалъи иӀыгът гущыкӀыгъуэмрэ и зинэм и фӀеймрэ ярызу. 5И натӀэми цӀэ гуэр тетхат: «Мыр щэхущ. Мыр Бабилэнышхуэу псэжь псоми щӀылъэм и гущыкӀыгъуэхэми я анэщ».

6А цӀыхубзыр Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэмрэ Хьисэ щыхьэт хуэхъуахэмрэ ялъкӀэ удэфауэ слъэгъуащ.

А цӀыхубзыр щыслъагъум, ину згъэщӀэгъуащ[+]. 7МелыӀычым мыпхуэдэу къызжиӀащ абы щыгъуэ:

– Сыт щӀэбгъэщӀагъуэр? ЦӀыхубзымрэ щхьибл зыпыт икӀи бжьакъуипщӀ зытет хьэщхьэвылъэу цӀыхубзыр зытесымрэ къикӀыр ныбжесӀэнущ. 8Хьэщхьэвылъэу плъэгъуар щыӀащ, ауэ иджы щыӀэжкъым. Ар щӀылъэм и кууупӀэу щӀэ зимыӀэм къыщӀэкӀынущ,[*] кӀуэдыпӀэм кӀуэн щхьэкӀэ. Тхьэм дунейр къыщигъэщӀам къыщыщӀэдзауэ мыкӀуэдыжын гъащӀэ зыгъуэтынухэм я цӀэхэр зэрыт тхылъ щыӀэщ. ЩӀылъэм тет цӀыхуу зи цӀэхэр а тхылъым имытхэм а хьэщхьэвылъэр щалъагъукӀэ, ягъэщӀэгъуэнущ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ хьэщхьэвылъэр щыӀащ, иджы щыӀэжкъым, ауэ къэлъэгъуэжынущ[+].

9– ЦӀыхухэм акъылыфӀагъэ ярыреӀэ. А щхьиблым къикӀыр цӀыхубзыр зытес бгиблыр арщ. 10Абы нэмыщӀ, а щхьиблым къикӀыр пащтыхьиблыр арщ. А пащтыхьхэм ящыщу тхур къехуэхащ, зыр щыӀэщ, зыр иджыри къэкӀуакъым. Ар къэкӀуа нэужь, тепщэныгъэ куэдрэ иӀэнукъым. 11Хьэщхьэвылъэу щыӀауэ иджы щымыӀэжым къикӀыр еянэ пащтыхьыр арщ. Ар пащтыхьиблым ящыщщ икӀи и кӀуэдыпӀэм мэкӀуэж.

12– БжьакъуипщӀу плъэгъуам къикӀыр тепщэныгъэ зэкӀэ зымыгъуэта пащтыхьипщӀыращ. Ауэ абыхэм, хьэщхьэвылъэм и гъусэу, зы сыхьэт закъуэкӀэ пащтыхь тепщэныгъэ ягъуэтынущ[+]. 13Абыхэм я мурадыр зыщ, я лъэкӀыныгъэри я тепщэныгъэри хьэщхьэвылъэм иратынущ. 14Ахэр Щынэм езэуэнущ, ауэ Щынэр абыхэм ятекӀуэнущ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар зиусхьэнхэм я Зиусхьэнщ, пащтыхьхэми я Пащтыхьщ. Езым и гъуэгу ирикӀуэну къыхуриджа цӀыху къыхихауэ, езым хуэпэжхэр абы и гъусэнущ[+].

15МелыӀычым мыпхуэдэу къызжиӀащ итӀанэ:

– Псэжьыр здэщыӀэ псы куэду плъэгъуам къикӀыр цӀыху гупышхуэхэри, къэралхэри, лъэпкъхэри, бзэхэри арщ. 16УзыӀуплъа хьэщхьэвылъэмрэ бжьакъуипщӀымрэ псэжьыр жагъуэу ялъагъунущ. Абы иӀэ псори трахынурэ, пцӀанэу къагъэнэнущ. И пкъри яшхынущ, къэнари мафӀэкӀэ ягъэсынущ[+]. 17Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и мурадыр ягъэзэщӀэну абыхэм я гум кърилъхьащ: Тхьэм и псалъэхэр къэхъуу пэжу къыщӀэкӀыху, я мурадыр зыуэ зэдащӀэу, я тепщэныгъэр хьэщхьэвылъэм иратыну. 18ЦӀыхубзу плъэгъуам къикӀыр къалэшхуэу дунейм и пащтыхьхэм тепщэныгъэ яхузиӀэр аращ.

#### 18-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Бабилэн къалэшхуэр Тхьэм зэрызэхикъутэр

1НэгъуэщӀ мелыӀыч гуэр уафэм къехыу слъэгъуащ абы и ужькӀэ. Тепщэныгъэшхуэ иӀащ, къыпкърыкӀ нэхушхуэм дунейр къигъэнэхуащ. 2Мыпхуэдэу къыжиӀащ лъэкӀыныгъэ зиӀэ макъкӀэ:

«Къалэшхуэр зэхакъутащ!
Бабилэн зи цӀэ къалэшхуэр зэхакъутащ!
Жинхэм я унэ хъуащ,
сыт ищӀыс жин бзаджэ Ӏейхэми
къуалэбзу гущыкӀыгъуэ фӀейхэми
я псэупӀэ хъуащ,[+]
3сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а къалэшхуэм
и хъуэпсэныгъэ Ӏейхэмрэ и зинэмрэ
я фадэмкӀэ лъэпкъ псори игъэудэфащ
Дунейм и пащтыхьхэми а къалэшхуэм
зинэ дащӀащ.
А къалэшхуэр мы дунейм и мылъкухэмкӀэ
нэпсейуэ зэрыщытам щхьэкӀэ,
дунейм и сатуущӀэхэр бей хъуащ»[+].

4Уафэм къиӀукӀыу, нэгъуэщӀ макъ гуэрым мыр жиӀэу зэхэсхащ итӀанэ:

«Си цӀыхухэ, а къалэшхуэм и гуэныхьхэмкӀэ
Ӏыхьэгъу фымыхъун,
икӀи абы гугъуехьышхуэу
ишэчынур фымышэчын щхьэкӀэ,
а къалэм фыкъыдэкӀ,
5сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а къалэм и гуэныхьхэр
зэтелъу уафэм нэсащ,
щӀэпхъаджагъэу ищӀар Тхьэм и гум
икӀыжынукъым.
6А къалэр фэ къызэрыфкӀэлъызекӀуам хуэдэу
фэ фыкӀэлъызекӀуэж.
Абы Ӏуэху бзаджэу ищӀам
хуэдитӀ ефщӀэж.
Фи фалъэм къыфхуригъэхъуа фадэм
и дыджыгъэм хуэдитӀ фадэ дыдж
и фалъэм хуивгъэхъуэж[+].
7ЩӀыхьышхуэрэ беягъэшхуэрэ езым
зэрызыхуигъэфэщам хуэдэу,
гугъуехь шэчыныгъэрэ гукъеуэрэ евгъэгъуэтыж.
Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ игукӀэ мыпхуэдэу жеӀэ:
„Сэ пащтыхь цӀыхубзу мыбдеж сыщысщ.
Сэ сыфызабэкъым икӀи сыщыгъуэну зэи
къысхуихуэнукъым“.
8Абы щхьэкӀэ гугъуехьышхуэхэр зы махуэкӀэ
къылъысынущ:
лӀэныгъэри, щыгъуэныгъэри, гъаблэри.
МафӀэм исынущ,
Зиусхьэн Тхьэуэ а къалэм и хьэкумыр
къытезыщӀыхьым
лъэкӀыныгъэшхуэ иӀэщи»[+].

9Дунейм и пащтыхьу абы зинэ дэзыщӀауэ, абы и мылъкум хэпсэукӀауэ пащтыхьхэр, а къалэшхуэр зыс мафӀэм и Ӏугъуэр щалъагъукӀэ, гузэсэнущ икӀи пыхьэнущ. 10А къалэшхуэм ишэч гугъуехьышхуэм щхьэкӀэ а пащтыхьхэр шынагъуэм хэхуэнущ, мыпхуэдэу жаӀэнущ жыжьэу щыту:

«Уэ, лъэкӀыныгъэ зиӀэ Бабилэн къалэшхуэ,
гъуэгу мыгъуэ утеуващ, гъуэгу мыгъуэ утеуващ,
сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ пхуэфащэр зы сыхьэт закъуэкӀэ
уагъэпшыныжащ».

11А къалэшхуэр Тхьэм зэрызэхикъутам щхьэкӀэ, дунейм и сатуущӀэхэр гъынущ икӀи щыгъуэнущ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абыхэм ящэр зыми ищэхужыркъым. 12Я дыщэр, я дыжьыныр, я мывэ лъапӀэхэр, я налкъутналмэсхэр зыми ищэхужыркъым; чэсей пӀащӀэхэр, щэкӀ плъыжьыбзэхэр, щэкӀ плъыжь-фӀыцӀафэхэр, данэхэр зыми ищэхужыркъым; мэ ӀэфӀ зыпих пхъэхэри, пыл къупщхьэм, пхъэ лъапӀэм, гъуаплъэм, гъущӀым, скъарым къахэщӀыкӀа хьэпшыпхэри зыми ищэхужыркъым; 13мэ ӀэфӀ къызыпих удзу синнамон, смирнэ, ладан зи цӀэхэр, мэ ӀэфӀ къызыпих дагъэр, фадэр, зейтун дагъэр,[*] хьэжыгъэ дэгъуэр, гуэдзыр зыми ищэхужыркъым; былымхэр, мэлхэр, шыхэр, гухэр зыми ищэхужыркъым; пщылӀхэри зыми ищэхужыркъым.

14СатуущӀэхэм а къалэшхуэм мыпхуэдэу жраӀэнущ итӀанэ: «УзыщӀэхъуэпса пхъэщхьэмыщхьэр пфӀэкӀуэдащ. Уи мылъкушхуэ псори, уи щӀыхьышхуэ псори пфӀэкӀуэдащ икӀи зэи бгъуэтыжынукъым». 15Ахэр къалэшхуэм щащэурэ, бей хъуа сатуущӀэхэр, къалэшхуэм ишэч хьэзабым щхьэкӀэ шынагъуэм хэхуауэ, жыжьэу къыщытынущ. Гъыурэ, щыгъуэурэ, мыпхуэдэу жаӀэнущ:

16«Уэ, къалэшхуэ, цӀыхубзым хуэдэу,
чэсей пӀащӀэри, щэкӀ плъыжьыбзэри,
щэкӀ плъыжь-фӀыцӀафэри пщыгъыу,
дыщэмкӀи, мывэ лъапӀэхэмкӀи,
налкъутналмэсхэмкӀи зыбгъэщӀэрэщӀащ,
гъуэгу мыгъуэ утеуващ, гъуэгу мыгъуэ утеуващ.
17Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а мылъкушхуэ псори
а къалэм сыхьэт закъуэм фӀэкӀуэдащ».

Кхъухьхэм я пашэ псори, кхъухьымкӀэ зекӀуэ псори, кхъухьхэм щылажьэ псори жыжьэу къыщытынущ. 18А къалэшхуэр зыс мафӀэм и Ӏугъуэр щалъагъукӀэ, жаӀэнущ: «А къалэшхуэм хуэдэ къалэшхуэ зыри щыӀакъым». 19Гъыурэ, щыгъуэурэ, я гукъеуэм щхьэкӀэ я щхьэхэм мафӀэ сахуэр тракӀутэнущ икӀи гуоунущ:

«Уэ, къалэшхуэ, гъуэгу мыгъуэ утеуващ, гъуэгу
мыгъуэ утеуващ!
Хым кхъухь щызиӀэ псори уи мылъкумкӀэ бей хъуащ.
Псори пфӀэкӀуэдащ сыхьэт закъуэм.
20А къалэшхуэр Тхьэм зэрызэхикъутам щхьэкӀэ
уафэри, апостолхэри, бегъымбархэри, Тхьэм
и цӀыху лъапӀэхэри фыгуфӀэ,
бзаджагъэу къывищӀар Тхьэм а къалэм
иригъэпшыныжащи».

21ИтӀанэ мелыӀыч лъэщ гуэрым щхьэл мывэм хуэдэ мывэшхуэ гуэр къиӀэтщ, хым хидзэри, мыпхуэдэу жиӀащ итӀанэ:

«Бабилэн къалэшхуэр
апхуэдэ къаруушхуэкӀэ ирадзыхынущ,
ар зэи ягъуэтыжынукъым.
22ШыкӀэ пшынэм, къамылым, бжьамийм я макъхэри,
уэрэд макъхэри
а къалэшхуэм щызэхахыжынукъым.
Сыт хуэдэ ӀэщӀагъэ зиӀэри
а къалэшхуэм щылэжьэжынукъым.
Щхьэл мывэ макъри абы
щызэхахыжынукъым.
23Уэздыгъэ нэхуи а къалэшхуэм
щыблэжынукъым.
Щауэмрэ нысащӀэмрэ я макъхэри
абы щызэхахыжынукъым.
А къалэшхуэм и сатуущӀэхэр
мы дунейм и цӀыху инхэм ящыщащ.
И удыгъэмкӀэ а къалэшхуэм лъэпкъ псори
щигъауэрт.
24Бегъымбархэм ялъри,
Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм ялъри,
щӀылъэм щаукӀа псоми ялъри
а къалэшхуэм къыщагъуэтащ»[+].

#### 19-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1Уафэм къиӀукӀ гупышхуэм я макъышхуэм хуэдэ макъышхуэм жиӀэу зэхэсхащ абы и ужькӀэ:

«Аллилуя! Тхьэращ дымыкӀуэду дыкъезыгъэлыр.
ЩӀыхьышхуэри лъэкӀыныгъэшхуэри абы ейщ[+].
2ЦӀыхухэм я хьэкумыр зэратрищӀыхьыр пэжщ икӀи
захуэщ.
Зинэ щӀэнымкӀэ дунейр зыгъэкӀуэду щыта псэжьышхуэр
абы игъэкъуэншащ.
Езым хуэлажьэ цӀыхухэм я лъыуэ а
псэжьышхуэм игъэжар Тхьэм иригъэпшыныжащ»[+].

3Аргуэру а гупышхуэр къэджащ:

«Аллилуя! А къалэшхуэр зыс мафӀэм и Ӏугъуэр
игъащӀэкӀэ пихуурэ уафэм дэкӀуеинущ»[+].

4Тхьэмадэ нэхъыжьу тӀощӀрэ плӀымрэ псэущхьиплӀымрэ щӀым зрадзыхри, тахътэм тес Тхьэр ягъэлъапӀэурэ жаӀащ итӀанэ:

«Ӏэмин,[*] аллилуя!»[+]

5Тахътэм къиӀукӀа макъ гуэрым къыжиӀащ абдежым:

«Тхьэм хуэлажьэ цӀыху псоми,
Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зи гум илъхэми,
цӀыкӀуми инми, Тхьэм щӀыхьышхуэ хуэфщӀ!»[+]

6ЦӀыху гупышхуэм я макъышхуэми, псыдзэ куэдым я макъышхуэми, уафэгъуагъуэм хуэдэ макъышхуэхэм мыпхуэдэу жаӀэу зэхэсхащ итӀанэ:

«Аллилуя! ЛъэкӀыныгъэшхуэ псори зиӀэу,
ди Зиусхьэну Тхьэм тепщэныгъэшхуэр
зэриӀэр къигъэнэхуащ[+].
7ДывгъэгуфӀэ икӀи дывгъэтхъэж,
щӀыхьышхуэри хуэдвгъэщӀ.
Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Щынэм и къэшэгъуэр
къэсащ,
нысащӀэ хъунум зегъэхьэзыр[+].
8Чэсей пӀащӀэ лыд икӀи къабзэ
зыщитӀэгъэну мелыӀыч гуэрым Щынэм
и нысащӀэ хъунум иритащ».

Чэсей пӀащӀэм къикӀыр Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм я щыпкъагъэр арщ[+].

9МелыӀычым къызжиӀащ итӀанэ:

– Мыр тхы: «Щынэм и нысашэм къригъэблэгъахэр гъуэгу махуэ теуващ». ИтӀани къызжиӀащ:

– Мыхэр Тхьэм и псалъэ пэжщ.

10Абы щыгъуэ згъэлъэпӀэну мелыӀычым и лъакъуэхэм я деж зездзыхащ. Ауэ абы къызжиӀащ:

– Апхуэдэу умыщӀ. Уэрэ уи къуэшу Хьисэ щыхьэт хуэхъухэмрэ сывигъусэу сэри Тхьэм сыхуолажьэ. Тхьэращ бгъэлъэпӀэн хуейр. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэхэр бегъымбархэм я гум кърилъхьэу къащӀыжригъэӀар абыхэм Хьисэ теухуа хъыбарыфӀыр къыжаӀэн щхьэкӀэщ[+].


Шы пщӀэгъуалэм тесыр

11Уафэр зэӀухауэ слъэгъуащ итӀанэ. Сыщыплъэм, шы пщӀэгъуалэ гуэр къэлъэгъуащ. Шым тесым «Щыпкъагъэ зигу илъ цӀыхуу узыщыгугъ хъункӀэ» еджэу жаӀэ. Хьэкум щыпкъагъэкӀэ ещӀэ икӀи мэзауэ. 12И нэхэри мафӀэ бзийм хуэдэт. Пащтыхь таж куэд щхьэрыгът. Езым фӀэкӀа зыми имыцӀыхуу и натӀэм цӀэ гуэр тетхат[+]. 13Лъым ириӀа джанэ кӀыхь щыгът. Абы и цӀэр Тхьэм и Псалъэщ[+]. 14Шы пщӀэгъуалэхэм тесу, чэсей пӀащӀэ хужь къабзэхэмкӀэ хуэпауэ, уафэм и дзэхэр абы и ужь итт. 15И жьэм лъэпкъхэм зэреуэну джатэ жан къыжьэдокӀ. ГъущӀ башкӀэ игъэӀурыщӀэнущ лъэпкъхэр. ЛъэкӀыныгъэшхуэ псори зиӀэ Тхьэм и губжьышхуэм и жызум зэрапӀытӀ чеишхуэм жызумхэр щапӀытӀэнущ[+]. 16Пащтыхьхэм я Пащтыхь, зиусхьэнхэм я Зиусхьэн жыхуаӀэ цӀэр абы и джанэ кӀыхьми и куэми тетт.

17Дыгъэм хэту зы мелыӀыч гуэр слъэгъуащ итӀанэ. Уэфэгум щызелъатэ бзу псоми макъышхуэкӀэ мыпхуэдэу яжриӀащ абы: «Тхьэм и гухэхъуэ Ӏэнэм фыкъеблагъэ, 18пащтыхьхэм ялри, дзэпщхэм ялри, лъэкӀыныгъэ зиӀэ цӀыхухэм ялри, шыхэм ялри, абыхэм тесхэм ялри, щхьэхуитми, пщылӀми, цӀыкӀуми, инми, цӀыху псоми ялри фшхын щхьэкӀэ».

19Хьэщхьэвылъэр,[*] дунейм и пащтыхьхэмрэ абыхэм я дзэхэмрэ къэслъэгъуащ итӀанэ. Ахэр шым тесымрэ абы и дзэмрэ езэуэну зэхуэсащ[+]. 20Ауэ шым тесымрэ абы и дзэмрэ хьэщхьэвылъэр яубыдащ, хьэщхьэвылъэм и пащхьэм нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр щызыгъэлъэгъуэгъа бегъымбар нэпцӀри[*] яубыдащ. Хьэщхьэвылъэм а нэщэнэхэмкӀэ езым и дамыгъэр зытедза цӀыхуу, абы и сурэтыр зыгъэлъапӀэхэр дихьэхыгъащ. Шым тесымрэ абы и дзэмрэ хьэщхьэвылъэри бегъымбар нэпцӀри яубыда нэужь, тхъуэбзащхъуэм и мафӀэм ис хым[*] а тӀур псэууэ хадзащ[+]. 21Шым тесым и жьэм къыжьэдэкӀ джатэмкӀэ иукӀащ къэнахэри. Абыхэм ялкӀэ загъэнщӀащ къуалэбзу псоми[+].

#### 20-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


Илъэс минхэр

1МелыӀыч гуэр слъэгъуащ итӀанэ уафэм къехыу. ЩӀылъэм и кууупӀэу щӀэ зимыӀэм[*] и ӀункӀыбзи лэрыпсышхуэ гуэри иӀыгът абы[+]. 2Благъуэжьу, иблискӀэ е шейтӀанкӀэ зэджэ блэжьыр иубыдри, илъэс минкӀэ Ӏэпхлъэпх ищӀащ мелыӀычым[+]. 3ЩӀылъэм и кууупӀэу щӀэ зимыӀэм щӀидзэщ, игъэбыдэжри, мыхъур тридзащ, илъэс миныр иухыху, лъэпкъхэр къимыгъэпцӀэн щхьэкӀэ. А илъэс миным и ужькӀэ зэман мащӀэкӀэ хуит ящӀыжын хуейщ[+].

4Тахътэхэри а тахътэхэм тес адрей цӀыхухэм хьэкум ятезыщӀыхьыну Тхьэм тепщэныгъэ зрита цӀыхухэри слъэгъуащ итӀанэ. Хьисэ щыхьэт хуэхъуу, Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр ирагъэдаӀуэу зэрыщытам щхьэкӀэ зи щхьэ паупщӀахэм я псэхэри слъэгъуащ. Хьэщхьэвылъэмрэ абы и сурэтымрэ ягъэлъэпӀэгъакъым абыхэм, я натӀэми я Ӏэхэми хьэщхьэвылъэм и дамыгъэр[*] традзэнуи ядэгъакъым. Ахэр къэхъужри, Мэссихь и гъусэу илъэс минкӀэ тепщэныгъэ яӀэ хъуащ[+]. 5А илъэс миныр дэкӀыху, лӀауэ къэна адрейхэр къэхъужакъым. Мыхэращ лӀахэм япэ къахэтэджыкӀыжар. 6ЛӀахэм япэ къахэтэджыкӀыжхэр лъапӀэщ икӀи гъуэгу махуэ теуващ. ЕтӀуанэ лӀэныгъэм[*] и ягъэ абыхэм яригъэкӀыну лъэкӀыныгъэ иӀэкъым. Тхьэмрэ Мэссихьрэ хуэлажьэ дин пашэу щытынущ ахэр. Илъэс минкӀи тепщэныгъэ яӀэнущ Мэссихь и гъусэу[+].


ШейтӀаным зэрытекӀуэр

7А илъэс миныр дэкӀа нэужь, шейтӀаныр лъэхъуэщым къыщӀагъэкӀыжынущ. 8Ар кӀуэнурэ, щӀылъэм и лъэныкъуиплӀым щыӀэ лъэпкъыу Гогрэ Магогрэ[*] зи цӀэхэр игъэпцӀэнущ. Зэуэн щхьэкӀэ, ахэр зэхуишэсынущ. Абыхэм я бжыгъэр хым и пшахъуэм хуэдизынущ[+]. 9Апхуэдэу, щӀылъэм и гъунэр здынэсыр яубыдурэ кӀуэри, Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм я увыпӀэу Тхьэм фӀыуэ илъагъу къалэшхуэр[*] къаувыхьащ. Ауэ уафэм мафӀэ къехри, ахэр исащ[+]. 10Ахэр зыгъэпцӀа шейтӀаныр мафӀэмрэ тхъуэбзащхъуэмкӀэ ис хым хадзащ. А хым хьэщхьэвылъэри бегъымбар нэпцӀри хадзэгъащ. А хым жэщи махуи гугъуехьышхуэ щашэчынущ абыхэм игъащӀэкӀэ[+].


Тхьэм цӀыхухэм хьэкум зэратрищӀыхьыр

11Тахътэ хужь инымрэ абы тесымрэ слъэгъуащ итӀанэ. Тахътэм тесым и пащхьэм щӀылъэри уафэри щызэдэкӀуэдащ, щӀыпӀи къахуэнэжакъым[+]. 12ЦӀыху лӀахэр, цӀыкӀуи ини, тахътэм и пащхьэм иту слъэгъуащ. МелыӀычхэм тхылъ гуэрхэр зэгуахащ. МыкӀуэдыжын гъащӀэ зыгъуэтынухэм я цӀэхэр зэрыт нэгъуэщӀ тхылъи зэгуахащ. ЦӀыху лӀахэм ялэжьа Ӏуэхуу а тхылъхэм ярытым яхуэфащэ хьэкумыр тахътэм тесым ятрищӀыхьащ[+]. 13Хым итхьэла цӀыхухэр къитыжащ. ЛӀэныгъэми лӀахэм я дунейми цӀыху лӀауэ яӀэхэр къатыжащ икӀи тахътэм тесым дэтхэнэми илэжьа Ӏуэхухэм яхуэфащэ хьэкум трищӀыхьащ[+]. 14МелыӀычхэм лӀэныгъэри лӀахэм я дунейри мафӀэм ис хым хадзащ итӀанэ. МафӀэм ис хыр етӀуанэ лӀэныгъэращ. 15МыкӀуэдыжын гъащӀэ зыгъуэтынухэм я цӀэхэр зэрыт тхылъым зи цӀэхэр ирамыгъуэта цӀыхухэр мафӀэм ис хым хадзащ[+].

#### 21-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ


УафэщӀэри щӀылъэщӀэри

1УафэщӀэрэ щӀылъэщӀэрэ слъэгъуащ итӀанэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ япэрей уафэри япэрей щӀылъэри щыӀэжкъым, хыри щыӀэжкъым[+]. 2Къалэшхуэ лъапӀэу ЕрусалимыщӀэр Тхьэм деж къикӀыу, уафэм къехыу слъэгъуащ абы и ужькӀэ. НысащӀэ хъунум щауэм зэрызыхуигъэщӀэращӀэм хуэдэу, зигъэхьэзырат абы[+]. 3Тахътэм къиӀукӀ макъышхуэ гуэрым мыпхуэдэу жиӀэу зэхэсхащ:

– Мис, Тхьэм и псэупӀэр цӀыхухэм я дежщ, езыри абыхэм яхэсынущ. Ахэри абы и цӀыху хъунущ. Езы Тхьэри абыхэм я гъусэнущ икӀи я Тхьэу щытынущ. 4Абыхэм я нэхэм нэпс псори ящӀилъэщӀыкӀыжынущ. ЛӀэныгъэри, щыгъуэныгъэри, гъынри, узыфэхэри щыӀэжынукъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ блэкӀа Ӏуэхухэр щыӀэжкъыми[+].

5Тахътэм тесым жиӀащ итӀанэ:

– Мис, Ӏуэху псори щӀэуэ солэжь.

– Мыхэр тхы, – къыпищащ итӀанэ, – мыхэр узыщыгугъ хъун псалъэ щыпкъэщи[+].

6– Ӏуэхур зэфӀэкӀащ, – къызжиӀащ итӀанэ. – Алфэри Омегэри, ублапӀэри ухыпӀэри сэращ. Псы хуэлӀэр гъащӀэ къэзыт псынэм и псым щыщ езгъэфэнущ пщӀэ щӀимыту[+]. 7ТекӀуэныгъэр къэзыхьым мы псори ӀыхьэфӀ хуэхъунущ. Сэ абы сри-Тхьэнущ, езыри си къуэнущ[+]. 8Ауэ къэрабгъэхэми, фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэми, зызыгъэуфӀеяхэми, лӀыукӀхэми, зинэ зыщӀэхэми, удыгъэм хэтхэми, тхьэ нэпцӀ зыгъэлъапӀэхэми, пцӀыупсхэми я Ӏыхьэр мафӀэмрэ тхъуэбзащхъуэмрэ ис хыр арщ. Ар етӀуанэ лӀэныгъэрщ[+].


ЕрусалимыщӀэр

9Иужьрей гугъуехьышхуиблыр зэрыт фалъиблыр зыӀыгъа мелыӀычиблым я зыр къакӀуэри, къызжиӀащ:

– Моуэ къакӀуэ, Щынэм и нысащӀэ хъунур уэзгъэлъагъунущ[+].

10Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къысхуехри, мелыӀычым бгы лъагэшхуэ гуэрым сыдришеящ. Тхьэм деж къикӀыу, уафэм къехыу, къалэшхуэ лъапӀэу Ерусалим сигъэлъэгъуащ абы[+]. 11А къалэшхуэ лъапӀэм Тхьэм и щӀыхьышхуэр иӀэт. Кристаллым хуэдэу къабзэт, яспис зи цӀэ мывэ лъапӀэ хужьым хуэдэу лыдырт ар. 12Къалэм куэбжэ пщыкӀутӀ зыхэт блын лъагэшхуэ иӀэт. Куэбжэхэм мелыӀыч пщыкӀутӀ Ӏутт. Куэбжэхэм израил и унагъуэ лъэпкъ пщыкӀутӀым я цӀэхэр тетхат. 13Дыгъэ къуэкӀыпӀэмкӀи куэбжищ, дыгъэ къухьэпӀэмкӀи куэбжищ, ипщэкӀи куэбжищ, ищхъэрэкӀи куэбжищ хэлът. 14А къалэм и блыным лъабжьэ пщыкӀутӀ иӀэт. А лъабжьэхэм Щынэм и апостол пщыкӀутӀым я цӀэхэр тетхат[+].

15Сэ къызэпсэлъа мелыӀычым къалэр, къалэм и куэбжэхэр, и блыныр къипщын щхьэкӀэ, дыщэм къыхэщӀыкӀауэ къызэрапщ баш иӀыгът[+]. 16Къалэм и кӀыхьагъри и бгъуагъри зэхуэдизт. МелыӀычым и пщалъэ башымкӀэ къалэр къипщащ. Къалэм и кӀыхьагъыр стадие[*] мин пщыкӀутӀ хуэдиз хъурт. И бгъуагъри и лъагагъри и кӀыхьагъым хуэдизт. 17МелыӀычым блыныр къипщащ. ЦӀыхухэм къызэрапщым хуэдэу, мелыӀычым къыщипщым, блыным и бгъуагъыр ӀэфракӀищэрэ плӀыщӀрэ плӀырэ хъурт. 18Блыныр яспис зи цӀэ мывэ хужь лъапӀэм къыхэщӀыкӀат. Къалэр абджым и къабзагъэм хуэдэ къабзагъэ зиӀэ дыщэм къыхэщӀыкӀат. 19Къалэм и блын лъабжьэхэри мывэ лъапӀэ зэмылӀэужьыгъуэхэмкӀэ ягъэщӀэрэщӀат. Япэрей лъабжьэр яспис зи цӀэ мывэ жужь лъапӀэм къыхэщӀыкӀат; етӀуанэрейр сапфир мывэ щхъуантӀэм къыхэщӀыкӀат; ещанэрейр халкидон мывэ къуэлэным къыхэщӀыкӀат; еплӀанэрейр смарагд мывэ удзыфабзэм къыхэщӀыкӀат; 20етхуанэрейр сардоникс мывэ къуэлэн лыдым къыхэщӀыкӀат; еханэрейр сардолик плъыжь-морафэм къыхэщӀыкӀат; ебланэрейр хризолиф мывэ гъуэжьым къыхэщӀыкӀат; еянэрейр вирил мывэ удзыфабзэм къыхэщӀыкӀат; ебгъуанэрейр топаз мывэ гъуэжьыбзэм къыхэщӀыкӀат; епщӀанэрейр хрисопрас мывэ удзыфэм къыхэщӀыкӀат; епщыкӀузанэрейр гиацинт мывэ щхъуантӀэ-фыцӀафэм къыхэщӀыкӀат; епщыкӀутӀанэрейр аметист мывэ плъыжь-фӀыцӀафэм къыхэщӀыкӀат. 21Куэбжэ пщыкӀутӀыр налкъутналмэс пщыкӀутӀт: дэтхэнэ куэбжэри зы налкъутналмэсым къыхэщӀыкӀат. Къалэм и уэрамыр дыщэ къабзэм къыхэщӀыкӀат, абджыпсым хуэдэу узэпхрыплъу.

22Тхьэм щелъэӀу унэшхуэ гуэри щыслъэгъуакъым а къалэ лъапӀэм, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ лъэкӀыныгъэшхуэ псори зиӀэ Зиусхьэну Тхьэмрэ Щынэмрэ а къалэм зэрыщыӀэм щхьэкӀэ, а къалэр Тхьэм щелъэӀу унэшхуэ лъэпкъ хуэныкъуэкъым. 23А къалэр зыгъэнэхун дыгъи мази хуэныкъуэкъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и щӀыхьышхуэм а къалэр егъэнэху, Щынэр а къалэм и нэхугъэщ[+]. 24Абы и нэхум щызекӀуэнущ лъэпкъхэр. Дунейм и пащтыхьхэм я щӀыхьышхуэр а къалэм къыдахьэнущ. 25Абы и куэбжэхэр ягъэбыдэнукъым махуэм, жэщым жыпӀэнущи, абы жэщ щыхъунукъым. 26Лъэпкъхэм я щӀыхьышхуэрэ я лъытэныгъэшхуэрэ а къалэм къыдахьэнущ. 27Къабзэныгъэ зимыӀэр а къалэм дыхьэнукъым. ЕмыкӀу зыщӀи пцӀыупси дыхьэнукъым абы. Зи цӀэр Щынэм и тхылъым иту, мыкӀуэдыжын гъащӀэ зыгъуэтынухэм фӀэкӀа, а къалэм зыри дыхьэнукъым[+].

#### 22-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

1ЦӀыхухэм гъащӀэ къезыт псыуэ кристаллым хуэдэу къабзэр мелыӀычым сигъэлъэгъуащ итӀанэ. Тхьэмрэ Щынэмрэ я тахътэм къикӀыу, 2а къалэм и уэрамым и кум ирожэ ар. А псышхуэм и бгъуитӀми гъащӀэ къэзыт жыг Ӏутщ, илъэсым пщыкӀутӀрэ, мазэ къэс зэ къыпыкӀэу. А жыгым и тхьэмпэхэм лъэпкъхэм я узыфэхэр ягъэхъуж[+]. 3А къалэм Тхьэм и ней зыщыхуа дэсынукъым. Тхьэмрэ Щынэмрэ я тахътэр а къалэм щыӀэнущ. Тхьэм хуэӀурыщӀэхэм ар ягъэлъэпӀэнущ. 4Тхьэм и нэгур ялъагъунущ абыхэм, и цӀэри я натӀэхэм тетхауэ щытынущ[+]. 5Жэщ хъужыныкъым. Уэздыгъэм и нэхуи, дыгъэм и нэхуи хуэныкъуэжынукъым ахэр, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэну Тхьэм нэху яритынущ. Тепщэныгъэ яӀэнущ игъащӀэкӀэ[+].


Мэссихь куэд мыщӀэу къэкӀуэжынущ

6МелыӀычым мыпхуэдэу къызжиӀащ итӀанэ:

– Мыхэр узыщыгугъ хъун псалъэ пэжщ. Бегъымбар лъапӀэхэм я Зиусхьэну Тхьэм, куэд мыщӀэу къэхъун хуей Ӏуэхугъуэхэр езым хуэӀурыщӀэ цӀыхухэм яригъэлъагъун щхьэкӀэ, и мелыӀычыр къигъэкӀуащ[+].

7– КъэдаӀуэ, – жеӀэ Хьисэ, – куэд мыщӀэу сыкъэкӀуэжынущ. Тхьэм деж къикӀауэ, мы тхылъым ит псалъэу къэхъуну Ӏуэхугъуэхэм ятеухуахэм едаӀуэр гъуэгу махуэ теуващ[+].

8Сэ сы-Иуанщ, мы Ӏуэхухэр зэхэзыхар икӀи зылъэгъуар сэращ. Мы Ӏуэхухэр зэхэсхыу, си нэгу щӀэкӀа нэужь, ахэр сэзыгъэлъагъуа мелыӀычыр згъэлъэпӀэну и лъакъуэхэм деж зыщездзыхащ[+].

9Апхуэдэу умыщӀэ, – къызжиӀащ абы. – Уэрэ уи къуэш бегъымбархэмрэ, мы тхылъым итхэр зыгъэзащӀэ цӀыху псори срагъусэу, сэри Тхьэм сыхуолажьэ. Тхьэращ бгъэлъэпӀэн хуейр.

10– Тхьэм деж къикӀауэ, мы тхылъым ит псалъэу къэхъуну Ӏуэхугъуэхэм ятеухуам мыхъур ятумыдзэ, – къыпищащ абы, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ пӀалъэр къэблэгъащ[+]. 11Бзаджагъэ зылэжьыр бзаджагъэ илэжьыным хрет дяпэкӀи. ФӀеигъэм хэтри хрет иджыри. Щыпкъагъэр зылэжьыри щыпкъагъэр илэжьыным хрет. Зи гур къабзэ цӀыхум и гур къабзэ зэпыт ирехъу[+].

12– КъэдаӀуэ, – жеӀэ Хьисэ, – куэд мыщӀэу сыкъэкӀуэжынущ. Дэтхэнэми хуэфащэ Ӏыхьэр ныздызохь, дэтхэнэми илэжьам хуэфащэри естыжынущ[+]. 13Алфэри Омегэри, япэрейри иужьрейри, ублапӀэри кӀэухри сэращ[+].

14– ЦӀыхухэм гъащӀэ къезыт жыгым[*] къыпыкӀэм щыщ яшхыну икӀи къалэм куэбжэмкӀэ дыхьэну хуит хъун щхьэкӀэ, Тхьэм и унафэхэр зыгъэзащӀэхэр гъуэгу махуэ теуващ[+]. 15Ауэ хьэхэри, удыгъэм хэтхэри, зинэ зыщӀэхэри, лӀыукӀхэри, тхьэ нэпцӀ зыгъэлъапӀэхэри, пцӀыӀуэпцӀышагъэр фӀыуэ илъагъуу зыгъэзащӀэ дэтхэнэри а къалэм зэрыдыхьэным пыкӀащ[+].

16– Сэ сы-Хьисэщ. Мы ӀуэхухэмкӀэ фи члисэ зэхуэсхэм щыхьэт къыфхуэхъуну си мелыӀычыр нэзгъэкӀуащ. Даут пащтыхьым и унагъуэ лъэпкъым къытехъукӀа бын лъапӀэр сэращ. Нэхущ вагъуэ нэхури сэращ[+].

17Тхьэм и Псэ ЛъапӀэми нысащӀэми жаӀэ: «КъакӀуэ!» Ар зэхэзыхми жреӀэ: «КъакӀуэ!» Хэтми, псы хуэлӀэр кърекӀуэ. Хэт хуейми, цӀыхухэм гъащӀэ къезыт псым пщӀэ щӀимыту ирефэ[+].

18Тхьэм деж къикӀауэ, мы тхылъым ит псалъэу къэхъуну Ӏуэхугъуэхэм теухуар зэхэзых дэтхэнэри зыхуэсакъыжыну жызоӀэ. Мы тхылъым ит псалъэхэм цӀыху гуэрым зыгуэр хилъхьэмэ, мы тхылъым зи хъыбар ит гугъуехьышхуэхэр Тхьэм абы трилъхьэнущ. 19Тхьэм деж къикӀауэ, мы тхылъым ит псалъэу къэхъуну Ӏуэхугъуэхэм теухуахэм цӀыху гуэрым зыгуэр хигъэщӀмэ, а цӀыхум и ӀыхьэфӀыр Тхьэм къыӀихынущ. МыкӀуэдыжын гъащӀэ зыгъуэтынухэм я цӀэхэр зэрыт тхылъымкӀи, къалэ лъапӀэмкӀи, мы тхылъым зи хъыбар ит ӀуэхухэмкӀи Тхьэм а цӀыхум и Ӏыхьэр къыӀихынущи.

20Мы Ӏуэхухэм щыхьэт техъуэм жеӀэ: «Аращ, куэд мыщӀэу сыкъэкӀуэжынущ».

Ӏэмин. КъэкӀуэж, Зиусхьэн Хьисэ![+]

21Ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и нэфӀ фэ псоми къыфщрехуэ. Ӏэмин.

+ 1:1 Ин. 1:1

+ 1:27 Мт. 19:4, Мк. 10:6

+ 2:7 1 Кор. 15:45

+ 2:9 1 Мусэ 3:22, Апок. 2:7, Апок. 22:2

+ 2:14 1 Мусэ 10:11-12

+ 2:21 1 Мусэ 15:12,

* 2:23 ЕврейбзэкӀэ «цӀыхубзымрэ» «цӀыхухъумрэ» я макъхэр зэхуэдэ хьэзырщ: цӀыхубз – ишша, цӀыхухъу – иш.

+ 2:24 Мт. 19:5, Мк. 10:7, 1 Кор. 6:16, Еф. 5:31

+ 3:1 Мт. 10:16

+ 3:3 1 Мусэ 2:17

+ 3:6 Рим 5:12, 1 Кор. 15:21-22

+ 3:15 Рим 16:20

* 3:16 е езыри уэ къыпхуеинущ.

+ 3:16 Еф. 5:21, Кол. 3:18

* 3:20 «Хьэуа» еврейбзэкӀэ «псэун» жыхуаӀэ псалъэм ещхьщ.

+ 3:22 1 Мусэ 2:9, Апок. 2:7, Апок. 22:2

* 3:24 Херувим – дамэ зиӀэ псэущхьэ, мелыӀычым хуэдэу Тхьэм и унафэ зыгъэзэщӀэ.

+ 4:7 1 Мусэ 3:16

+ 4:15 Уэрэд 78:12

+ 5:2 1 Мусэ 1:27

+ 5:3 1 Кор. 15:49

+ 5:24 Евр. 11:5

* 5:29 Нухь – а цӀэр евреибзэкӀэ «тынш» псалъэм хуэдэщ.

+ 5:29 1 Мусэ 3:17

* 6:2 Тхьэм и къуэхэр – Тхьэм къыбгъэдэкӀ псэхэр.

+ 6:2 Уэрэд 88:7

+ 6:3 Уэрэд 77:39, Уэрэд 89:10

+ 6:5 Мт. 12:34

* 6:15 кхъухьэм и кӀыхьагъыр метр 132-рэ, и бгъуагъыр метр 22-рэ, и лъагагъыр метрэ 13 хуэдиз мэхъу.

* 6:16 гъуанэ – е щхьэгъубжэ.

* 8:11 зейтун – маслинэ.

+ 8:17 1 Мусэ 1:22

+ 8:21 1 Мусэ 6:5

+ 9:1 1 Мусэ 1:22

+ 9:3 1 Мусэ 1:29

+ 9:4 Апост. 15:20, Апост. 15:29

+ 9:6 1 Мусэ 1:26-27

+ 10:7 1 Мусэ 2:11

+ 10:11 1 Мусэ 2:14

* 10:15 Хет – е Хитит

* 10:25 Пэлэгъ – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: гуэщын.

+ 10:29 1 Мусэ 2:11

* 11:1 Шинар – Бабилонщ.

+ 11:2 1 Мусэ 10:10,

* 11:9 Бабилон – абы къикӀыр: зэхэгъэкӀухьын.

+ 12:1 Апост. 7:4

+ 12:3 1 Мусэ 18:18, 1 Мусэ 22:18, 1 Мусэ 26:4, 1 Мусэ 28:14, Гал. 3:8

+ 12:10 1 Мусэ 41:54

+ 12:13 1 Мусэ 20:2, 1 Мусэ 20:12

+ 13:8 Уэрэд 132:1

+ 13:10 1 Мусэ 2:10, 1 Мусэ 19:24

+ 13:13 1 Мусэ 18:20

* 13:18 Мамрэ – цӀыхум и цӀэщ.

+ 14:18 Уэрэд 75:3

+ 14:20 1 Мусэ 28:22, Евр. 7:1-2

+ 15:1 Уэрэд 3:4

+ 15:5 1 Мусэ 22:17, Рим 4:18

+ 15:6 Рим 4:3, Гал. 3:6, Ек. 2:23

+ 15:8 Лк. 1:18

+ 15:12 1 Мусэ 2:21,

+ 15:13 Апост. 7:6

+ 15:14 Апост. 7:7

+ 16:5 1 Мусэ 18:25, 1 Мусэ 31:53,

* 16:11 Исмэхьил – абы къикӀыр: Тхьэм зэхех.

* 16:14 Бэр-Лахай-рои* – абы къикӀыр: Псэ зыӀутым, сэ сыкъэзылъагъум и псынэ.

* 17:1 Псори зыхузэфӀэкӀ Тхьэр – евреибзэкӀэ Ел-Шадай.

* 17:5 Ибрэхьим – абы къикӀыр: куэдым я адэщ.

+ 17:5 Рим 4:17

* 17:11 ПывупщӀ фи лыфэ кӀапэр – сунэт щӀыныращ къригъэкӀыр.

* 17:15 Сарэ – абы къикӀыр: пщы гуащэщ.

* 17:19 Исхьэкъ – абы къикӀыр: ар мэдыхьэшх.

* 18:6 сатищ – килограмм 20-м хуэдиз мэхъу

+ 18:10 Рим 9:19

+ 18:12 1 Пет. 3:6

+ 18:14 Мт. 19:26, Лк. 1:37,

+ 18:18 1 Мусэ 12:3

+ 18:20 1 Мусэ 13:13

+ 18:25 1 Мусэ 16:5, Уэрэд 91:16

* 19:22 Цоар – абы къикӀыр: цӀыкӀу.

+ 19:24 Уэрэд 10:6, Лк. 17:29

* 19:37 Моаб – абы къикӀыр: сядэщ.

* 19:38 Бен-Амми – абы къикӀыр: си Ӏыхьлым и щӀалэщ.

+ 20:2 1 Мусэ 12:10-20

+ 20:7 Уэрэд 104:15, Ек. 5:16

+ 20:17 Ек. 5:16

+ 21:3 1 Мусэ 17:19

+ 21:4 1 Мусэ 17:12-13

+ 21:9 Гал. 4:29

+ 21:10 Ин. 8:35, Гал. 4:30

+ 21:12 Рим 9:7

* 21:31 Бэр-Шэвэ – абы къикӀыр: блымэ я псынэщ е тхьэлъанэм и псынэщ.

+ 21:31 1 Мусэ 26:33

* 21:33 мыкӀуэдыжыну щыт Тхьэм – пасэрей журтыбзэкӀэ Ел Олам.

+ 22:1 Уэрэд 10:5, Апост. 9:10

* 22:14 Иеговэ-ире – абы къикӀыр: Зиусхьэным къытхуегъуэт.

+ 22:17 1 Мусэ 15:5, Евр. 6:13-14

+ 22:18 1 Мусэ 12:3, 1 Мусэ 26:4, Апост. 3:25

+ 22:23 1 Мусэ 24:24

* 23:3 Хет цӀыхухэр – хиттит цӀыхухэр арщ.

* 24:22 дыщэ ахъшэ ныкъуэ зи хьэлъагъ – грамм 6-м хуэдиз.

* 24:22 дыщэ ахъшипщӀ я хьэлъагъыу – грамм 115-м хуэдиз.

+ 25:10 1 Мусэ 23:16-20

+ 25:23 Рим 9:12

* 25:26 Екъуб – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: абы лъэдакъэр иӀыгът.

* 25:30 Эдом – пасэрей журтыбзэмкӀэ абы къикӀыр: плъыжьщ.

+ 25:34 Евр. 12:16

+ 26:1 1 Мусэ 12:10, 1 Мусэ 20:2

+ 26:3 1 Мусэ 22:16-18,

+ 26:4 1 Мусэ 12:3, 1 Мусэ 22:18, Апост. 3:25

+ 26:7 1 Мусэ 12:13, 1 Мусэ 20:1-2

+ 26:15 1 Мусэ 21:30

* 26:20 Ӏэсэкъ – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: зэныкъуэкъу.

* 26:21 Ситнэ – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: зэбииныгъэ.

* 26:22 Рехьовот – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: щӀыпӀэ хуит.

* 26:33 Щивэ – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: тхьэрыӀуэщ.

* 26:33 Бэр-Шэвэ – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: тхьэрыӀуэ псынэщ.

+ 26:34 1 Мусэ 36:2-3

+ 27:3 1 Мусэ 25:27-28

+ 27:36 1 Мусэ 25:33

+ 27:46 1 Мусэ 26:35

+ 28:2 1 Мусэ 22:23, 1 Мусэ 24:29-30

+ 28:9 1 Мусэ 25:13, 1 Мусэ 36:3

+ 28:14 1 Мусэ 12:3, 1 Мусэ 13:16, 1 Мусэ 22:18, 1 Мусэ 26:4

+ 28:18 1 Мусэ 35:14,

* 28:19 Бэтэл – абы къикӀыр: Тхьэм и унэщ.

+ 28:19 1 Мусэ 35:6, 1 Мусэ 35:15, 1 Мусэ 48:3

+ 28:22 1 Мусэ 14:20,

* 29:32 Рубэн – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: еплъ щӀалэ.

* 29:33 Симеон – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: зэхэпхын.

* 29:34 Лэуий – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: игукӀэ кӀэрыпщӀэн.

* 29:35 Иудэ – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: щытхъу.

* 30:3 апхуэдэ гъуэгукӀэ Рахэл сабий иӀэ мэхъу.

* 30:6 Дан – а цӀэм къикӀыр: хьэкум ищӀащ.

* 30:8 Нафталий – а цӀэм къикӀыр: бэнэныр.

* 30:11 Гад – а цӀэм къикӀыр: насып.

* 30:13 Ащэр – а цӀэм къикӀыр: насыпыфӀэ.

* 30:14 мандрагорхэр – уэндэгъу хъуным папщӀэ, цӀыхубзхэм къагъэсэбэпу щыта удз гуэрщ.

* 30:18 Иссашкар – а цӀэм къикӀыр: гуфӀапщӀэ.

* 30:20 Зэбулун – а цӀэм къикӀыр: тыгъэ, саугъэт.

* 30:24 Исуф – а цӀэм къикӀыр: нэгъуэщӀ кърет.

+ 31:13 1 Мусэ 28:20-22

+ 31:45 1 Мусэ 28:18, 1 Мусэ 35:14,

* 31:47 – Егъар-Сахъадут арамыбзэкӀэ, Гъалед журтыбзэкӀэ, тӀуми къикӀыр щыхьэт Ӏуащхьэщ.

* 31:49 Мицпэ – къикӀыр: къэрэгъулэ щытыпӀэ.

+ 31:53 1 Мусэ 16:5

* 32:2 Маханаим – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: увыӀэпӀитӀ.

+ 32:9 1 Мусэ 31:3

+ 32:12 1 Мусэ 28:14-15

* 32:28 Израил пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: Тхьэм йобэн е Тхьэр мэбанэ.

+ 32:28 1 Мусэ 35:10

* 32:30 Пэниел – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: Тхьэм и нэгу. Пэниел итӀанэ Пэнуел цӀэуэ фӀищащ.

+ 32:30 Ин. 1:18

* 33:17 Суккот – абы къикӀыр: шэтырщ.

+ 33:18 1 Мусэ 12:6

+ 35:1 1 Мусэ 28:10-22

* 35:7 Ел-Бэтэл – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: Бэтэл и Тхьэщ.

+ 35:7 1 Мусэ 28:19

+ 35:8 1 Мусэ 24:59

+ 35:10 1 Мусэ 32:28

+ 35:11 1 Мусэ 17:6

+ 35:14 1 Мусэ 28:18, 1 Мусэ 31:45

* 35:15 Бэтэл – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: Тхьэм и унэщ.

+ 35:15 1 Мусэ 28:19

* 35:18 Бэн-Они – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: си нэщхъеигъуэм и къуэщ.

* 35:18 БиниаминкӀэ – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: сиӀэ ижьым и къуэщ.

+ 35:22 1 Мусэ 49:4,

+ 35:27 1 Мусэ 13:18, 1 Мусэ 23:2

+ 35:29 1 Мусэ 25:8

+ 36:1 1 Мусэ 25:30

+ 36:3 1 Мусэ 26:34, 1 Мусэ 28:9

+ 36:20 1 Мусэ 14:6,

+ 36:34 1 Мусэ 36:15,

+ 37:13 1 Мусэ 33:18

+ 37:27 1 Мусэ 25:12-16

* 38:8 жриӀащ – пасэрей журт хабзэмкӀэ, сабий имыӀэу лӀам и фызыр къишэжын хуейт а лӀым и къуэшым – адрейм унагъуэ хуищӀын папщӀэ.

* 38:29 Пэрэц – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: гъуэгу пхрыщӀыкӀын.

* 38:30 Зэрахь – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: пщэдджыжь пшэкӀэплъ.

+ 39:1 1 Мусэ 37:36

+ 40:20 Мк. 6:21

+ 41:45 1 Мусэ 46:20,

* 41:51 Мынасэ – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: лӀыгъэкӀэ щыбгъэгъупщэн.

* 41:52 Ефраим, – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: фӀыгъэ къыпыкӀын.

+ 41:54 1 Мусэ 12:10

+ 42:9 1 Мусэ 37:5-11

+ 42:22 1 Мусэ 37:21-22

+ 43:32 1 Мусэ 46:34

* 44:5 Сыт си зиусхьэным и дыжьын фалъэр щӀэвдыгъуар? – пасэрей журтыбзэкӀэ тха Ӏэрытхэм мы псалъэхэр хэткъым, ауэ нэгъуэщӀ пасэрей Ӏэрытххэм хэтщ.

+ 44:20 1 Мусэ 37:3

+ 46:1 1 Мусэ 26:33

+ 46:4 1 Мусэ 50:13

+ 46:12 1 Мусэ 38,

+ 46:20 1 Мусэ 41:45,

+ 46:34 1 Мусэ 43:32,

+ 47:9 Уэрэд 89:10

+ 47:30 1 Мусэ 50:13

* 48:3 Тхьэуэ псори зыхузэфӀэкӀыр – еврейбзэкӀэ Ел Щаддай.

+ 48:4 1 Мусэ 28:12-15, 1 Мусэ 35:9-12

+ 48:7 1 Мусэ 35:19,

+ 49:4 1 Мусэ 35:22,

+ 49:5 1 Мусэ 34:25-29

+ 49:9 Апок. 5:5,

* 49:10 къыхуащӀыурэ – мы псалъэхэм къикӀыр нахуэу щыткъым. Абыхэм нэгъущӀ мыхьэнэ яӀэнкӀэ хъунщ: ар зей пэжыр къэкӀуэху.

+ 49:16 1 Мусэ 30:6

+ 49:18 Уэрэд 118:166

+ 49:24 Уэрэд 22:1

+ 49:31 1 Мусэ 23:16-19, 1 Мусэ 35:29

* 50:11 Абэл-Мицраим – пасэрей журтыбзэкӀэ абы къикӀыр: мысыр цӀыхухэм я хьэдагъэщ.

+ 50:13 1 Мусэ 23:16

+ 1:1 Уэрэд 25:4-5,

+ 1:2 Уэрэд 118:47-48, Уэрэд 118:97

+ 1:4 Уэрэд 34:5

+ 1:6 Уэрэд 36:18

+ 2:1 Апост. 4:25-26

* 2:2 Хихами – Израил и пащтыхьырщ.

+ 2:2 Уэрэд 17:51, Уэрэд 19:7, Уэрэд 88:20-21

+ 2:4 Уэрэд 10:4, Уэрэд 36:13, Уэрэд 58:9,

* 2:6 Цион – япэрауэ къикӀыр – Даут и къалэ (Даут и зауэлӀхэм яубыда быдапӀэр арщ), етӀуанэ мыхьэнэр: Тхьэм и унэшхуэр зытета Ӏуащхьэ, зэми Ерусалим.

+ 2:6 Уэрэд 109:2, Апок. 14:1

+ 2:7 Апост. 13:33, Евр. 1:5, Евр. 5:5,

+ 2:9 Апок. 2:27, Апок. 12:5, Апок. 19:15,

+ 2:11 Евр. 12:28, Флп. 4:4

* 2:11; 2:12 – евреибзэкӀэ и мыхьэнэр ӀупщӀкъым.

+ 2:12 Уэрэд 33:8

+ 3:3 Уэрэд 70:11

+ 3:4 1 Мусэ 15:1, Уэрэд 26:6

+ 3:5 Уэрэд 2:6, Уэрэд 33:4

+ 3:6 Уэрэд 4:8

+ 3:7 Уэрэд 26:3

+ 3:8 Уэрэд 57:7

+ 3:9 Уэрэд 36:39,

+ 4:6 Уэрэд 50:21

+ 4:7 Уэрэд 30:17, Уэрэд 43:4, Уэрэд 66:2

+ 4:9 Уэрэд 3:6

+ 5:3 Уэрэд 83:4

+ 5:4 Уэрэд 87:10, Уэрэд 118:147

+ 5:6 Уэрэд 10:5

+ 5:7 Уэрэд 54:24

+ 5:8 Уэрэд 10:4

+ 5:10 Уэрэд 11:2, Рим 3:13

+ 5:13 Уэрэд 113:21-22, Уэрэд 102:4

+ 6:2 Уэрэд 37:2

+ 6:4 Уэрэд 89:13

+ 6:6 Уэрэд 29:10, Уэрэд 87:11, Уэрэд 113:25,

+ 6:8 Уэрэд 30:10

+ 6:9 Уэрэд 118:115, Мт. 7:23

+ 6:11 Уэрэд 39:13

+ 7:2 Уэрэд 10:1, Уэрэд 63:11, Уэрэд 30:16

* 7:5 – и мыхьэнэр ӀупщӀкъым, ауэ мыпхуэдэ мыхьэнэ иӀэнкӀэ мэхъу: «сэ лажьэ симыӀэу зи ягъэ къызэкӀам гущӀэгъу хуэсщӀамэ».

+ 7:5 Уэрэд 54:21,

* 7:6 сабэ ирырещӀ – псэ схэмытыжу щыгум сыкъытрегъанэ.

+ 7:9 Уэрэд 25:1, Уэрэд 34:24, Уэрэд 42:1

+ 7:10 Уэрэд 10:5

+ 7:11 1 Мусэ 15:1

+ 7:14 Уэрэд 20:13, Уэрэд 63:8

+ 7:15 Ек. 1:15

+ 7:18 Уэрэд 9:3

+ 8:1 Уэрэд 80:1, Уэрэд 83:1

+ 8:2 Уэрэд 148:13, Уэрэд 112:4, Мт. 21:16

+ 8:5 Уэрэд 143:3, Евр. 2:6-8

+ 8:7 1 Мусэ 1:26, 1 Мусэ 1:28, Уэрэд 109:1, 1 Кор. 15:27, Еф. 1:22

* 9:1 Мут-лабен – музыкальнэ Ӏэмэпсымэ гуэрэн хуейщ.

+ 9:2 Уэрэд 25:7, Уэрэд 39:6, Уэрэд 95:3

+ 9:3 Уэрэд 7:18

+ 9:5 Уэрэд 139:12, Уэрэд 28:10

+ 9:8 Уэрэд 101:13, Уэрэд 144:13,

+ 9:9 Уэрэд 57:12, Уэрэд 66:5, Уэрэд 95:13, Уэрэд 97:9, Уэрэд 109:6,

+ 9:11 Уэрэд 90:14

+ 9:14 Уэрэд 106:18

+ 9:16 Уэрэд 7:16,

+ 9:22 Уэрэд 21:1

+ 9:25 Уэрэд 13:1, Уэрэд 52:1

+ 9:27 Уэрэд 29:7

+ 9:28 Рим 3:14,

+ 9:29 Уэрэд 16:11, Уэрэд 36:32,

+ 9:30 Уэрэд 58:4,

+ 9:36 Уэрэд 36:17

+ 9:37 Уэрэд 28:10, Уэрэд 145:10

+ 9:39 Уэрэд 81:3

* 10:1 бзум хуэдэу – евреибзэкӀэ «Уэ бзу, уи къущхьэ лъэтэж».

+ 10:1 Уэрэд 7:2

+ 10:2 Уэрэд 63:4

+ 10:3 Уэрэд 81:5

+ 10:4 Уэрэд 2:4,

+ 10:5 1 Мусэ 22:1

+ 10:6 1 Мусэ 19:24, Уэрэд 74:9

+ 10:7 Уэрэд 32:5, Уэрэд 61:8, Уэрэд 98:4

+ 11:3 Уэрэд 5:10, Уэрэд 40:6, Уэрэд 143:8

+ 11:7 Уэрэд 17:31, Уэрэд 118:140,

+ 12:2 Уэрэд 88:47,

+ 12:4 Уэрэд 18:9

+ 12:6 Уэрэд 114:7

• 13:1 Уэрэд 52

+ 13:1 Уэрэд 9:25, Рим 3:10-12

+ 13:2 1 Мусэ 11:5, Уэрэд 32:14, Уэрэд 101:19

+ 14:1 Уэрэд 23:3-4,

+ 14:2 Уэрэд 105:3

+ 15:2 Уэрэд 72:25

* 15:2; 15:3 – евреибзэкӀэ я мыхьэнэр ӀупщӀкъым.

+ 15:8 Уэрэд 108:31, Апост. 2:25-28

+ 15:10 Уэрэд 29:4, Уэрэд 48:16, Уэрэд 85:13, Апост. 2:27

+ 15:11 Мт. 7:14

+ 16:1 Уэрэд 85:1, Уэрэд 141:1

+ 16:3 Уэрэд 65:10

+ 16:7 Уэрэд 30:22

+ 16:8 Уэрэд 35:8, Уэрэд 56:2, Уэрэд 62:8, Уэрэд 90:4

+ 16:10 Уэрэд 118:70

+ 16:12 Уэрэд 9:29

+ 17:2 Уэрэд 114:1

+ 17:3 Уэрэд 18:15, Уэрэд 30:3-4, Уэрэд 70:3, Уэрэд 90:2, Уэрэд 143:2, 1 Мусэ 15:1

+ 17:4 Уэрэд 47:2, Уэрэд 95:4, Уэрэд 144:3

+ 17:5 Уэрэд 41:7, Уэрэд 92:4,

+ 17:6 Уэрэд 114:3

+ 17:8 Уэрэд 76:18, Уэрэд 96:4

+ 17:9 Уэрэд 20:9,

+ 17:10 Уэрэд 143:5,

* 17:11 къэрыуб – дамэ зытет псэущхьэ.

+ 17:11 Уэрэд 103:3

+ 17:12 Уэрэд 96:2

+ 17:14 Уэрэд 67:34, Уэрэд 76:18-19

+ 17:16 Уэрэд 105:9

+ 17:17 Уэрэд 143:7

+ 17:18 Уэрэд 141:6

+ 17:20 Уэрэд 30:8, Уэрэд 117:5

+ 17:24 1 Мусэ 6:9,

+ 17:28 Уэрэд 100:5

+ 17:29 Уэрэд 131:17

+ 17:31 Мт. 5:48, Уэрэд 11:7, 1 Мусэ 15:1

+ 17:35 Уэрэд 143:1

* 17:36 сыбогъэлъэщ – «уи щабагъым сегъэлъэщ».

+ 17:48 Уэрэд 46:3

+ 17:50 Рим 15:9

+ 17:51 Уэрэд 143:10,

+ 18:2 Уэрэд 49:6, Уэрэд 88:6, Уэрэд 96:6

+ 18:5 Рим 10:18

+ 18:8 Уэрэд 22:3, Уэрэд 118:130

+ 18:9 Рим 7:12, Уэрэд 12:4

+ 18:10 Уэрэд 118:142, Уэрэд 118:151, Уэрэд 118:160

+ 18:14 Рим 6:12, Рим 6:14

+ 18:15 Уэрэд 17:3

+ 19:2 Уэрэд 68:30,

+ 19:3 Уэрэд 127:5, Уэрэд 133:3

+ 19:5 Уэрэд 20:3

+ 19:8 Уэрэд 32:17,

* 19:10 евреибзэкӀэ – «ТекӀуэныгъэр къыдэдгъэх Уэ, Зиусхьэн; дэ дыноджэ щыхъукӀэ, пащтыхьым дызэхрех».

+ 20:2 Уэрэд 27:7

+ 20:3 Уэрэд 19:5

+ 20:5 Уэрэд 60:6, Уэрэд 90:16

+ 20:8 Уэрэд 15:8

+ 20:10 Уэрэд 17:9, Уэрэд 96:3, Евр. 10:27

+ 20:13 Уэрэд 17:15

+ 21:2 Мт. 27:46, Мк. 15:34, Уэрэд 9:22,

+ 21:3 Уэрэд 87:2

+ 21:8 Уэрэд 90:14, Мт. 27:39-43, Мк. 15:29-32, Лк. 23:35-37

+ 21:10 Уэрэд 71:6

+ 21:12 Уэрэд 106:12

+ 21:13 Уэрэд 117:10-12,

+ 21:15 Уэрэд 118:28

* 21:16 си джийр – евреибзэкӀэ «си гуащӀэ».

+ 21:17 Уэрэд 58:7

+ 21:18 Лк. 23:35

+ 21:19 Ин. 19:24

+ 21:21 Уэрэд 34:17, Флп. 3:2

+ 21:22 2 Тим. 4:17

+ 21:23 Евр. 2:12

+ 21:24 Уэрэд 134:20

+ 21:26 Уэрэд 34:18,

+ 21:28 Уэрэд 95:7,

+ 21:29 Лк. 1:33, 1 Кор. 15:24, Апок. 11:15

+ 21:31 Уэрэд 101:19

+ 21:32 Уэрэд 77:6, Уэрэд 101:19

+ 22:1 Уэрэд 79:2, Ин. 10:11, Флп. 4:19

+ 22:2 Ин. 10:9

+ 22:3 Уэрэд 18:8,

* 22:4 – «Ажалым и ныбжь» е «КӀыфӀыгъэ куум и хъуатэ».

+ 22:4 Уэрэд 137:7,

+ 22:5 Уэрэд 91:11, Лк. 7:46

+ 23:1 Уэрэд 49:12, Уэрэд 88:11

* 23:2 еплъ ЩӀэдзапӀэм 1:9-10.

+ 23:2 Уэрэд 101:26, Уэрэд 103:5,

* 23:3 Зиусхьэным и Ӏуащхьэ – Ерусалим щыӀэ Ӏуащхьэу Тхьэм и унэшхуэр зытригъэувар арщ.

+ 23:3 Уэрэд 14,

+ 23:4 Уэрэд 50:12, Мт. 5:8

+ 23:7 Уэрэд 117:19-20,

+ 24:1 Уэрэд 85:4, Уэрэд 142:8

+ 24:4 Уэрэд 26:11, Уэрэд 85:11

+ 24:5 Уэрэд 25:3

+ 24:6 Уэрэд 102:17

+ 24:7 Уэрэд 118:9, Уэрэд 50:3

+ 24:11 Уэрэд 78:9,

+ 24:13 Уэрэд 36:22,

+ 24:15 Уэрэд 122:1-2, Уэрэд 140:8

+ 24:22 Уэрэд 43:27, Уэрэд 129:8

+ 25:1 Уэрэд 7:9

+ 25:2 Уэрэд 138:23,

* 25:3 «Щыпкъагъэ пхузиӀэу сопсэу» е «Уи щыпкъагъэкӀэ сопсэу».

+ 25:3 Уэрэд 24:5

+ 25:5 Уэрэд 1:1, Уэрэд 138:21

+ 25:6 Уэрэд 72:13, Мт. 27:24

+ 25:7 Уэрэд 9:2

+ 25:9 Уэрэд 27:3

+ 26:3 Уэрэд 3:7, Уэрэд 22:4

+ 26:4 Уэрэд 22:6, Уэрэд 60:5, Уэрэд 64:5

* 26:5 и шэтыр – Тхьэм и унэшхуэ.

+ 26:6 Уэрэд 3:4, Еф. 5:19

+ 26:8 Уэрэд 104:4

+ 26:11 Уэрэд 24:4

+ 26:12 Уэрэд 40:3,

+ 26:14 Уэрэд 30:25,

+ 27:1 Уэрэд 82:2, Уэрэд 108:1, Уэрэд 87:5, Уэрэд 142:7,

+ 27:2 Уэрэд 133:2

+ 27:3 Уэрэд 25:9

+ 27:7 1 Мусэ 15:1, Уэрэд 20:2

* 28:1 уафэм щыпсэухэ – «тхьэхэ».

+ 28:1 1 Мусэ 6:2, Уэрэд 88:7, Уэрэд 95:7

+ 28:5 Уэрэд 103:16,

+ 28:6 Уэрэд 113:4, Уэрэд 113:6

* 28:9 жыгейхэр егъэсыс – евреибзэкӀэ «бланэхэр егъэгулэз».

+ 28:10 1 Мусэ 6:17, Уэрэд 9:5, Уэрэд 9:37

+ 28:11 Уэрэд 67:36

+ 29:2 Уэрэд 34:19

+ 29:4 Уэрэд 15:10, Уэрэд 48:16, Уэрэд 85:13,

+ 29:6 Уэрэд 125:5

+ 29:7 Уэрэд 9:26

+ 29:10 Уэрэд 6:6,

• 30:1 Уэрэд 70:1-3

+ 30:3 Уэрэд 17:3

+ 30:6 Лк. 23:46

+ 30:9 Уэрэд 17:20

+ 30:10 Уэрэд 6:8

* 30:11 къинхэм – евреибзэкӀэ «бзаджагъэхэм».

+ 30:12 Уэрэд 30:12, Уэрэд 37:11, Уэрэд 68:9, Уэрэд 87:9

+ 30:16 Уэрэд 7:2

+ 30:17 Уэрэд 4:7

+ 30:22 Уэрэд 16:7

+ 30:24 Уэрэд 96:10

+ 30:25 Уэрэд 26:14

+ 31:2 Ин. 1:47, Рим 4:7-8

+ 31:5 Уэрэд 37:19, Уэрэд 50:5, 1 Ин. 1:9

+ 31:7 Уэрэд 118:114

+ 31:9 Ек. 3:3

+ 31:11 Уэрэд 67:4

+ 32:2 Уэрэд 70:22

+ 32:3 Уэрэд 39:4, Уэрэд 95:1, Уэрэд 97:1, Уэрэд 143:9, Уэрэд 149:1, Апок. 5:9

+ 32:5 Уэрэд 32:5, Уэрэд 61:8, Уэрэд 118:64

+ 32:6 1 Мусэ 1:6-7, Уэрэд 148:5, Ин. 1:3, Евр. 11:3

+ 32:7 1 Мусэ 1:9, Уэрэд 103:9,

+ 32:9 1 Мусэ 1:3

+ 32:12 Уэрэд 143:15

+ 32:13 Уэрэд 10:4

+ 32:17 Уэрэд 19:8,

+ 32:18 Уэрэд 146:11

+ 32:20 1 Мусэ 15:1,

+ 33:5 Уэрэд 3:5

+ 33:7 Уэрэд 17:1

+ 33:9 1 Пет. 2:3, Уэрэд 2:12

+ 33:10 Уэрэд 36:25,

+ 33:13 1 Пет. 3:10-12

+ 33:15 Уэрэд 36:27, 3 Ин. 1:11

+ 33:19 Уэрэд 50:19

+ 33:20 2 Тим. 3:11

+ 33:21 Ин. 19:36

+ 34:4 Уэрэд 39:15, Уэрэд 68:23-26, Уэрэд 108:6-15

+ 34:5 Уэрэд 1:4

+ 34:6 Уэрэд 72:18,

+ 34:7 Уэрэд 56:7, Уэрэд 118:85,

+ 34:9 Лк. 1:47

+ 34:10 Уэрэд 70:19, Уэрэд 85:8, Уэрэд 88:7-9, Уэрэд 112:5,

+ 34:12 Уэрэд 37:20, Уэрэд 108:5,

+ 34:16 Уэрэд 36:12

+ 34:17 Уэрэд 21:21

+ 34:18 Уэрэд 21:26

+ 34:19 Уэрэд 68:5, Ин. 15:25, Уэрэд 29:2

+ 34:22 Уэрэд 9:22, Уэрэд 37:22

+ 34:23 Уэрэд 43:24, Уэрэд 77:65

+ 34:24 Уэрэд 7:9

+ 34:25 Уэрэд 39:16, Уэрэд 69:4,

+ 34:28 Уэрэд 70:8

+ 35:2 Рим 3:18

+ 35:6 Уэрэд 56:11, Уэрэд 70:19, Уэрэд 107:5,

+ 35:7 Рим 11:33, Уэрэд 103:14, Уэрэд 144:16

+ 35:8 Уэрэд 62:4, Уэрэд 16:8

+ 35:10 Ин. 4:10, Ин. 1:9, 1 Пет. 2:9, Апок. 22:5

+ 35:11 Гал. 4:9

+ 35:13 Уэрэд 1:5

+ 36:2 Уэрэд 89:6

* 36:9 щӀыгур – Тхьэм къызэригъэгугъа Израил хэкуращ.

+ 36:9 Уэрэд 24:13

+ 36:11 Мт. 5:5

+ 36:12 Уэрэд 34:16

+ 36:13 Уэрэд 2:4

+ 36:17 Уэрэд 9:36

+ 36:18 Уэрэд 1:6

+ 36:19 Уэрэд 32:19

+ 36:20 Уэрэд 67:3, Уэрэд 101:4,

+ 36:25 Уэрэд 33:10-11,

+ 36:26 Уэрэд 111:5

+ 36:27 Уэрэд 33:15

+ 36:28 Уэрэд 96:10,

+ 36:31 Уэрэд 39:9, Уэрэд 118:11,

+ 36:32 Уэрэд 9:29

+ 36:34 Уэрэд 90:8, Уэрэд 91:12,

* 36:36 сыщыблэкӀым – евреибзэкӀэ «ар блэкӀащ».

+ 36:38 Уэрэд 72:17

+ 36:39 Уэрэд 3:9,

+ 36:40 Уэрэд 10:1

+ 37:1 Уэрэд 69:1

+ 37:2 Уэрэд 6:2

+ 37:12 Уэрэд 87:18

+ 37:16 Уэрэд 38:8

+ 37:19 Уэрэд 31:5

+ 37:21 Уэрэд 34:12,

+ 37:22 Уэрэд 9:22, Уэрэд 34:22

+ 38:1 Уэрэд 61:1, Уэрэд 76:1

+ 38:5 Уэрэд 89:12

+ 38:6 Уэрэд 88:48, Уэрэд 90:5, Уэрэд 61:10, Уэрэд 93:10-11, Уэрэд 143:4,

+ 38:7 Уэрэд 48:11,

+ 38:8 Уэрэд 37:16

* 38:11 сызэрыбгъэпшынэ Ӏэ – евреибзэкӀэ: бииныгъэ.

+ 38:13 Уэрэд 55:9, Уэрэд 118:19, Уэрэд 118:54

* 39:3 ЛӀэныгъэм и мащэм – евреибзэкӀэ «кӀуэдыпӀэм и машэм».

* 39:3 сэрэш фӀей – «хьэдрых».

+ 39:3 Уэрэд 68:3,

+ 39:4 Уэрэд 32:3, Уэрэд 51:8

+ 39:6 Уэрэд 9:2, Уэрэд 70:16

+ 39:7 Уэрэд 50:18, Евр. 10:5-7

+ 39:9 Уэрэд 36:31, Уэрэд 118:11

+ 39:13 Уэрэд 68:4

+ 39:15 Уэрэд 34:4, Уэрэд 6:11

+ 39:16 Уэрэд 34:25

+ 39:18 Уэрэд 85:1, Уэрэд 108:22

+ 40:2 Уэрэд 36:18

+ 40:3 Уэрэд 26:12

+ 40:7 Уэрэд 11:3

+ 40:10 Ин. 13:18

+ 40:14 Уэрэд 71:18, Уэрэд 88:53, Уэрэд 105:48

+ 41:2 Уэрэд 62:1, Уэрэд 83:2

+ 41:4 Уэрэд 78:10, Уэрэд 113:10, Уэрэд 79:6, Уэрэд 101:10,

+ 41:6 Уэрэд 42:5

* 41:7 Мицар – е Цоар.

+ 41:7 Уэрэд 17:5, Уэрэд 87:8,

+ 41:9 Уэрэд 62:7, Апост. 16:25

+ 41:10 Уэрэд 17:3, Уэрэд 42:2

+ 42:1 Уэрэд 7:9

+ 42:2 Уэрэд 43:10, Уэрэд 41:10

+ 42:3 Уэрэд 2:6

+ 42:5 Уэрэд 41:6

+ 43:2 Уэрэд 77:3

+ 43:4 Уэрэд 4:7

* 43:5 си Тхьэр – евреибзэкӀэ «Тхьэ, Уэ си пащтыхь!»

+ 43:5 Уэрэд 73:12

+ 43:7 Уэрэд 32:16-17

+ 43:10 Уэрэд 42:2, Уэрэд 88:39

+ 43:14 Уэрэд 78:4,

+ 43:22 Апост. 1:24

+ 43:23 Рим 8:36

+ 43:24 Уэрэд 34:23, Уэрэд 77:65

+ 43:27 Уэрэд 24:20

+ 44:1 Уэрэд 68:1

* 44:7 тетыгъуэу Тхьэм къуитар – «уи тетыгъуэ Уэ, Тхьэ» е «Тхьэм дежь къикӀ тетыгъуэр».

+ 44:7 Евр. 1:8-9

+ 44:10 1 Мусэ 10:29,

* 44:13 Тирэ къалэм и цӀыхухэр – евреибзэкӀэ «Тирэ пхъум».

* 44:15 пщащэ ныбджэгъухэр – евреибзэкӀэ «Уэ ныпхуащахэр».

+ 45:2 Уэрэд 7:2,

+ 45:4 Уэрэд 92:3

+ 45:5 Уэрэд 64:10

+ 45:7 Уэрэд 2:1,

+ 45:9 Уэрэд 65:5

+ 45:10 Уэрэд 75:4,

+ 46:2 Уэрэд 94:1

+ 46:3 Уэрэд 65:3, Уэрэд 75:12,

* 46:5 ӀыхьэфӀ тхуэхъунур – Ханаан хэкуращ.

+ 46:8 Лк. 1:33, 1 Кор. 15:24, Апок. 11:15

+ 46:10 Уэрэд 88:19

+ 47:2 Уэрэд 17:4

* 47:3 Тхьэм и Ӏуащхьэ щыпкъэщ – евреибзэкӀэ «Ӏуащхьэ Цион».

+ 47:5 1 Мусэ 14:1,

* 47:8 Таршыщ – Испаниеращ.

+ 47:10 Уэрэд 25:3

+ 47:11 Уэрэд 112:3

+ 47:12 Уэрэд 96:8

+ 48:5 Уэрэд 77:2

+ 48:8 Мт. 16:26, Мк. 8:37

+ 48:10 Уэрэд 88:49

+ 48:11 Уэрэд 38:7,

* 48:12 я бэныр – евреибзэкӀэ «зэгупсысыр».

* 48:15 бэным щӀэх ехыжынурэ – евреибзэкӀэ «пщэдджыжьым щыпкъагъэ зиӀэхэм тетыгъуэ хуряӀэнущ».

* 48:15 я псэупӀэр хьэдрыхэщ – евреибзэкӀэ и мыхьэнэр ӀупщӀкъым.

+ 48:16 Уэрэд 15:10, Уэрэд 29:4

+ 48:18 1 Тим. 6:7

+ 49:1 Уэрэд 112:3

+ 49:2 Уэрэд 79:2, Уэрэд 93:1

+ 49:6 Уэрэд 18:2, Уэрэд 96:6, Уэрэд 57:12

+ 49:7 Уэрэд 80:9

+ 49:8 Уэрэд 39:7

+ 49:12 Уэрэд 23:1, Апост. 17:25

+ 49:14 Уэрэд 106:22, Евр. 13:15,

+ 49:15 Уэрэд 80:8

+ 49:19 Уэрэд 51:4

+ 49:22 Уэрэд 9:18

+ 50:3 Уэрэд 24:7,

+ 50:4 1 Ин. 1:7, 1 Ин. 1:9

+ 50:5 Уэрэд 31:5, Рим 7:18

+ 50:6 Рим 3:4

+ 50:7 Уэрэд 57:4

* 50:9 къыстеутхи иссоп – къудамэ цӀыкӀу, псым е лъым хагъауэурэ, пкъыгъуэхэм е цӀыхухэм траутхэ, ахэмэ ягухэр Тхьэм дежькӀэ ягъэкъэбзэжын папщӀэ, теурат хабзэм тету.

+ 50:12 Мт. 5:12,

+ 50:18 Уэрэд 39:7

+ 50:19 Уэрэд 33:19

* 50:20 фы хуэщӀэ Цион къалэм – «Тхьэм и унэшхуэ зытет Ӏуашъхьэм фӀы щыщӀ» е «Цион Ӏуашъхьэм Тхьэм и унэшхуэ тегъэувэж».

+ 50:20 Уэрэд 68:36, Уэрэд 146:2

+ 50:21 Уэрэд 4:6

+ 51:4 Уэрэд 49:19

+ 51:7 Уэрэд 26:13

+ 51:8 Уэрэд 39:3,

+ 51:9 Уэрэд 48:7

• 52:1 Уэрэд 13

+ 52:2 Уэрэд 9:25, Рим 3:10-12

+ 52:3 1 Мусэ 11:5, Уэрэд 32:14, Уэрэд 101:19

+ 53:5 Уэрэд 85:14

+ 53:7 Уэрэд 142:12

+ 53:9 Уэрэд 58:10, Уэрэд 91:12, Уэрэд 111:8, Уэрэд 117:7

+ 54:3 Уэрэд 63:1

+ 54:15 Уэрэд 41:5

+ 54:16 Уэрэд 123:3,

+ 54:20 Уэрэд 89:3, Уэрэд 92:2,

+ 54:21 Уэрэд 7:5

* 54:23 уи гукъеуэхэр – евреибзэкӀэ «къыптрилъхьахэр».

+ 54:23 Уэрэд 36:5, Мт. 11:28-30

+ 54:24 Апок. 20:3, Уэрэд 5:7,

+ 55:5 Уэрэд 117:6, Мт. 10:28

+ 55:7 Уэрэд 70:10

+ 55:9 Уэрэд 38:13, Уэрэд 68:29, Уэрэд 138:16,

+ 55:13 Уэрэд 49:14, Уэрэд 115:8

+ 55:14 Уэрэд 114:8,

• 56:1 Уэрэд 107:2-6

+ 56:1 Уэрэд 57:1, Уэрэд 58:1, Уэрэд 74:1, Уэрэд 141:1

+ 56:2 Уэрэд 16:8

+ 56:4 Уэрэд 143:5-7

+ 56:5 Уэрэд 57:7,

+ 56:7 Уэрэд 7:16

+ 56:8 Уэрэд 111:7-8

+ 56:11 Уэрэд 35:5

+ 57:1 Уэрэд 56:1, Уэрэд 58:1, Уэрэд 74:1

* 57:2 зиусхьэн лъэщхэ – евреибзэкӀэ «тхьэхэ».

+ 57:4 Уэрэд 50:7

+ 57:5 Уэрэд 139:3,

+ 57:7 Уэрэд 3:8, Уэрэд 56:5

* 57:8 шабзэщэм хуэд ирехъу – евреибзэкӀэ и мыхьэнэ ӀупщӀкъым.

* 57:10 жьыбгъэм зэбгрырех – евреибзэкӀэ и мыхьэнэ ӀупщӀкъым.

+ 57:11 Уэрэд 67:24

+ 57:12 Уэрэд 9:9

+ 58:1 Уэрэд 56:1, Уэрэд 57:1, Уэрэд 74:1,

+ 58:2 Уэрэд 19:1

+ 58:4 Уэрэд 9:30,

+ 58:7 Уэрэд 21:17

+ 58:9 Уэрэд 2:4, Уэрэд 36:13

+ 58:10 Уэрэд 9:10

+ 58:11 Уэрэд 20:4, Уэрэд 53:9

+ 58:12 1 Мусэ 15:1

+ 58:15 Уэрэд 21:17

+ 58:17 Уэрэд 17:3

• 59:1 Уэрэд 107:7-14

+ 59:1 Уэрэд 79:1

+ 59:3 Уэрэд 79:3

+ 59:8 1 Мусэ 12:6, 1 Мусэ 33:18, 1 Мусэ 33:17

+ 59:13 Уэрэд 145:3,

+ 60:5 Уэрэд 14:1, Уэрэд 16:8

+ 60:7 Уэрэд 20:5

+ 61:1 Уэрэд 38:1, Уэрэд 76:1

+ 61:3 Уэрэд 17:3, Уэрэд 29:7

+ 61:10 Уэрэд 38:6, Уэрэд 143:4,

+ 61:11 Лк. 12:15

+ 61:12 Апок. 19:1

+ 61:13 Уэрэд 85:5,

+ 62:2 Уэрэд 41:2, Уэрэд 142:6

+ 62:4 Уэрэд 35:8

+ 62:5 Уэрэд 103:33

+ 62:7 Уэрэд 41:9, Уэрэд 149:5, Апост. 16:25

+ 62:8 Уэрэд 16:8

+ 62:12 Уэрэд 106:42

+ 63:2 Уэрэд 54:3-4

+ 63:4 Уэрэд 10:2, Уэрэд 56:4,

+ 63:6 Уэрэд 72:11

+ 63:8 Уэрэд 7:13-14, Уэрэд 17:15

+ 63:11 Уэрэд 7:2, Уэрэд 10:1

+ 64:3 Уэрэд 85:9

* 64:4 Ди щыуагъэхэр хьэлъащэ къытхуэхъумэ – евреибзэкӀэ «си хабзэнщагъэхэм срагъэз щыхъукӀэ».

+ 64:5 Уэрэд 23:4, Уэрэд 26:4

+ 64:6 Уэрэд 21:28

+ 64:8 Уэрэд 88:10, Уэрэд 106:29, Мт. 8:26,

+ 64:10 Уэрэд 45:5

+ 65:1 Уэрэд 97:4, Уэрэд 99:1

+ 65:3 Уэрэд 46:3,

+ 65:4 Уэрэд 85:9

+ 65:5 Уэрэд 45:9

+ 65:10 1 Пет. 1:7

+ 65:16 Мк. 5:19

+ 66:2 Уэрэд 4:6

+ 66:3 Тит 2:11

+ 66:5 Уэрэд 9:9

+ 66:7 Уэрэд 84:13

+ 67:3 Уэрэд 36:20, Уэрэд 96:5,

+ 67:4 Уэрэд 31:11

+ 67:7 Уэрэд 112:9,

* 67:9 Синай къущхьэм – Израил лъэпкъыр Мысыр икӀри, Ханаан хэкум щыкӀуэм, Тхьэм Синай къущхьэм зыкъщаригъэлъэгъуат. (2. Мусэ 19:16-25 )

+ 67:13 Уэрэд 109:5

* 67:17 игу ирихьа къущхьэм – еплъ 2:6.

+ 67:17 Уэрэд 131:13-14

+ 67:19 Еф. 4:8

+ 67:20 Уэрэд 54:23, Мт. 11:28

+ 67:22 Уэрэд 109:6

+ 67:24 Уэрэд 57:11

+ 67:29 Уэрэд 75:12

* 67:31 икъухь зауэм щӀэхъуэпс цӀыху лъэпкъхэр – евреибзэкӀэ и мыхьэнэ ӀупщӀкъым.

+ 67:31 Уэрэд 21:13

* 67:32 Ефиопие – а зэманым Мысыр и ипщэ гъунапкъым дежь щыӀа хэку.

+ 67:33 Уэрэд 101:22-23

+ 67:34 Уэрэд 17:11, Уэрэд 103:3, Уэрэд 17:14, Уэрэд 28:3

+ 67:36 Уэрэд 28:11

+ 68:1 Уэрэд 44:1

+ 68:3 Уэрэд 17:5, Уэрэд 39:3, Уэрэд 41:7

+ 68:4 Уэрэд 118:82,

+ 68:5 Уэрэд 34:19, Ин. 15:25, Уэрэд 39:13

+ 68:10 Ин. 2:17, Рим 15:3

+ 68:15 Уэрэд 143:7

+ 68:17 Уэрэд 62:4, Уэрэд 108:21

+ 68:22 Мт. 27:34, Ин. 19:28-29

+ 68:23 Уэрэд 34:4-8, Уэрэд 108:6-15

+ 68:24 Рим 11:9-10

+ 68:26 Апост. 1:20

+ 68:29 Уэрэд 55:9, Апок. 3:5

+ 68:30 Уэрэд 19:2

+ 68:32 Уэрэд 49:13

+ 68:35 Уэрэд 95:11

+ 68:36 Уэрэд 68:36, Уэрэд 146:2

+ 68:37 Уэрэд 101:29

• 69:1 Уэрэд 39:13-17

+ 69:1 Уэрэд 37:1

+ 69:3 Уэрэд 34:4, Уэрэд 6:11

+ 69:4 Уэрэд 34:25

+ 69:6 Уэрэд 85:1, Уэрэд 108:22

• 70:1 Уэрэд 30:1-4

+ 70:3 Уэрэд 17:3

+ 70:4 Уэрэд 139:4

* 70:6 укъысхуэгумащӀэщ – евреибзэкӀэ и мыхьэнэ ӀупщӀкъым.

+ 70:6 Уэрэд 21:10-11

+ 70:8 Уэрэд 34:28

+ 70:10 Уэрэд 55:7

+ 70:11 Уэрэд 3:3

+ 70:13 Уэрэд 34:4, Уэрэд 39:15,

+ 70:15 Уэрэд 39:6

+ 70:19 Уэрэд 35:6, Уэрэд 34:10

+ 70:22 Уэрэд 32:2

+ 71:1 Уэрэд 126:1,

+ 71:5 Уэрэд 88:37-38

+ 71:7 Уэрэд 91:13

* 71:8 псым – Евфрат.

+ 71:8 Уэрэд 88:26,

* 71:10 Таршищ – Испание.

* 71:10 Шэбэ – Арабие хэкум и ипщэ лъэныкъуэмкӀэ щыӀа пащтыхьыгъуэ.

* 71:10 Сэбэ – Хы Плъыжьым и адрейбгъукӀэ щыӀа пащтыхьыгъуэ.

+ 71:10 1 Мусэ 10:4,

+ 71:14 Уэрэд 115:6

+ 71:17 Уэрэд 103:31, 1 Мусэ 12:3

+ 71:18 Уэрэд 135:4

+ 71:19 Уэрэд 40:14

+ 72:1 Уэрэд 31:2, Ин. 1:47

+ 72:3 Уэрэд 36:1,

* 72:10 ягъуэтыркъым – е «псыуэ зыхуейхэр ирагъуэтылӀэ». ЕвреибзэкӀэ и мыхьэнэ ӀупщӀкъым.

+ 72:13 Уэрэд 25:6

+ 72:17 Уэрэд 36:38

+ 72:18 Уэрэд 34:6,

+ 72:25 Уэрэд 15:2

+ 72:26 Уэрэд 15:5,

+ 72:28 Ек. 4:8, Уэрэд 117:17

+ 73:1 Уэрэд 78:13, Уэрэд 94:7, Уэрэд 99:3,

* 73:5 евреибзэкӀэ и мыхьэнэ ӀупщӀкъым.

+ 73:8 Уэрэд 82:5

+ 73:12 Уэрэд 43:5

+ 73:13 Уэрэд 103:26,

* 73:14 левиатан – бзэджагъэу щыӀэхэр къызпкъырыкӀыр.

+ 73:16 Уэрэд 103:19,

+ 73:17 1 Мусэ 8:22

* 73:19 хьэкӀэкхъуэкӀэм яӀэщӀумылъхьэ – евреибзэкӀэ «уи тхьэркъуэ Ӏэсэхэм япсэр хьэкӀэкхъуэкӀэм яӀэщӀумылъхьэ».

+ 73:20 Уэрэд 105:45

+ 73:23 Уэрэд 64:7

+ 74:1 Уэрэд 56:1, Уэрэд 57:1, Уэрэд 58:1

* 74:2 уи инагъри уи Ӏуэху щагъуэхэри доӀуатэ – евреибзэкӀэ «уи цӀэр гъунэгъущ ыкӀи ягъэӀу ар».

+ 74:9 Апок. 14:10

+ 74:11 Уэрэд 100:8

+ 75:3 Уэрэд 47:3-4

+ 75:4 Уэрэд 45:10,

+ 75:8 Апок. 6:17

* 75:11 цӀыхум и губжьыр – евреибзэкӀэ и мыхьэнэ ӀупщӀкъым.

+ 75:12 Уэрэд 46:2-3, Уэрэд 67:29,

+ 76:1 Уэрэд 38:1, Уэрэд 61:1

+ 76:3 Уэрэд 85:7

+ 76:6 Уэрэд 142:5

+ 76:12 Уэрэд 104:5-6

+ 76:17 Уэрэд 113:3,

+ 76:18 Уэрэд 17:14, Уэрэд 143:6

+ 76:19 Уэрэд 96:4

+ 77:2 Уэрэд 48:5, Мт. 13:35

+ 77:3 Уэрэд 43:2

* 77:5 Екъуб къытехъукӀахэр – Израил лъэпкъыращ.

+ 77:6 Уэрэд 101:19

+ 77:11 Уэрэд 105:13,

+ 77:23 1 Мусэ 7:11

+ 77:33 Уэрэд 38:6

+ 77:39 1 Мусэ 6:3

+ 77:43 Уэрэд 104:27-36

+ 77:51 Уэрэд 134:8

+ 77:52 Уэрэд 76:21

+ 77:55 Уэрэд 134:12

* 77:60 псэупӀэр Шило – пащтыхь Даут и зэманым ипэ израил лъэпкъым иӀа тхьэлъэӀупӀэращ.

* 77:61 зэгурыӀуэныгъэм и пхъуантэр – Тхьэм и цӀыху лъэпкъым дищӀа зэгурыӀуэныгъэр зыдэт тхылъыр а пхъуантэм дэлъащ.

* 77:64 щоджэнхэр – дин пащэхэр.

+ 77:65 Уэрэд 34:23, Уэрэд 43:24,

+ 77:68 1 Мусэ 49:8, Уэрэд 86:2

+ 78:4 Уэрэд 43:14,

+ 78:5 Уэрэд 84:6, Уэрэд 88:47

+ 78:6 Апок. 16:1

* 78:7 Екъуб – израил лъэпкъыращ.

+ 78:7 Уэрэд 13:4

+ 78:9 Уэрэд 24:11, Лк. 18:13

+ 78:10 Уэрэд 41:4, Уэрэд 113:10,

+ 78:11 Уэрэд 101:21

+ 78:12 1 Мусэ 4:15,

+ 78:13 Уэрэд 73:1,

+ 79:1 Уэрэд 59:1

+ 79:2 Уэрэд 76:21, Уэрэд 98:1, Уэрэд 49:2

+ 79:4 Уэрэд 59:3,

+ 79:5 Уэрэд 88:47,

+ 79:6 Уэрэд 41:4, Уэрэд 101:10

+ 79:9 Мт. 21:33,

* 79:12 хым нэс – Средиземнэ хыращ.

* 79:12 псым – Евфрат псыращ.

+ 79:12 Уэрэд 71:8

+ 79:13 Уэрэд 88:41,

+ 80:1 Уэрэд 8:1, Уэрэд 83:1

* 80:8 Мэрибэ – еплъ 2. Мусэ 17:1-7.

+ 80:8 Уэрэд 49:15,

+ 80:9 Уэрэд 49:7

* 81:1 тхьэхэм – уафэгум щыӀэ псэхэр е нэгъуэщӀ цӀыху лъэпкъхэм я тхьэхэр.

+ 81:3 Уэрэд 9:39,

+ 81:5 Уэрэд 10:3

+ 81:6 Ин. 10:34

+ 81:7 Уэрэд 48:13,

+ 82:2 Уэрэд 27:1

+ 82:5 Уэрэд 73:8,

+ 82:7 1 Мусэ 25:12-16,

+ 83:1 Уэрэд 8:1, Уэрэд 80:1

+ 83:3 Уэрэд 41:2, Уэрэд 62:1

+ 83:4 Уэрэд 5:3

+ 83:5 Уэрэд 22:6, Уэрэд 64:5

+ 83:6 Уэрэд 121:1

+ 83:10 1 Мусэ 15:1

+ 83:12 1 Мусэ 15:1, Лк. 1:78

+ 84:3 Уэрэд 31:1

+ 84:6 Уэрэд 78:5

+ 84:13 Уэрэд 66:6

+ 85:1 Уэрэд 16:1, Уэрэд 141:1, Уэрэд 39:18

+ 85:4 Уэрэд 24:1

+ 85:5 Уэрэд 144:8

+ 85:7 Уэрэд 76:3

+ 85:8 Уэрэд 34:10, Уэрэд 95:4, Уэрэд 96:9,

+ 85:9 Уэрэд 65:4, Апок. 15:4

+ 85:11 Уэрэд 24:4

+ 85:13 Уэрэд 15:10,

+ 85:14 Уэрэд 53:5

+ 85:16 Уэрэд 115:7

+ 86:2 Уэрэд 47:2, Уэрэд 77:68

+ 86:3 Уэрэд 45:5-6

+ 86:5 Уэрэд 47:9

+ 86:7 Уэрэд 35:9,

+ 87:2 Уэрэд 21:3, Лк. 18:7

+ 87:4 Уэрэд 15:10

+ 87:5 Уэрэд 27:1, Уэрэд 142:7,

+ 87:7 Уэрэд 142:3,

+ 87:8 Уэрэд 41:7-8

+ 87:9 Уэрэд 30:12,

+ 87:11 Уэрэд 6:6,

+ 87:14 Уэрэд 5:4

+ 87:18 Уэрэд 21:17

+ 87:19 Уэрэд 37:12

+ 88:2 Уэрэд 100:1

+ 88:5 Уэрэд 131:11-12

+ 88:6 Уэрэд 18:1,

* 88:7 уафэм щыӀэхэм – евреибзэкӀэ «тхьэхэм я къуэхэм».

+ 88:7 1 Мусэ 6:2,

+ 88:9 Уэрэд 34:10

+ 88:10 Уэрэд 64:8,

* 88:11 Рахьаб – таурыхъхэм хэт хьэкӀэкхъуэкӀэжь, къикӀыр: «хаос, бзаджагъэ».

+ 88:12 Уэрэд 23:1

+ 88:15 Уэрэд 96:2

+ 88:16 Уэрэд 4:7

+ 88:19 Уэрэд 46:10

+ 88:20 Апост. 13:22

+ 88:24 Уэрэд 2:9

+ 88:26 Уэрэд 71:8

+ 88:27 Уэрэд 94:1

+ 88:36 Евр. 6:17-18

+ 88:39 Уэрэд 43:10

* 88:45 и щӀыхьи – евреибзэкӀэ «и къабзагъэ».

+ 88:47 Уэрэд 12:1, Уэрэд 78:5, Уэрэд 12:2, Уэрэд 78:5

+ 88:49 Уэрэд 48:10

+ 88:53 Уэрэд 40:14

+ 89:1 Уэрэд 33:1,

+ 89:3 Уэрэд 92:2,

+ 89:4 1 Мусэ 3:19, Уэрэд 102:14,

+ 89:5 2 Пет. 3:8, Уэрэд 38:6

+ 89:6 Уэрэд 36:2,

+ 89:10 1 Мусэ 6:3, 1 Мусэ 47:9

+ 89:17 Уэрэд 127:2

+ 90:1 Уэрэд 31:7, Уэрэд 120:5

+ 90:2 Уэрэд 17:3

+ 90:3 Уэрэд 123:7,

+ 90:4 Уэрэд 16:8, Уэрэд 35:5

* 90:5 къыптебэнухэм – евреибзэкӀэ «лъатэ щабзэщэм».

+ 90:8 Уэрэд 36:34, Уэрэд 91:12,

+ 90:9 Уэрэд 17:3

+ 90:12 Мт. 4:6, Лк. 4:10-11

+ 90:13 Мк. 16:18, Лк. 10:19

+ 90:14 Уэрэд 21:8-9, Уэрэд 9:11

+ 90:16 Уэрэд 20:5

+ 91:2 Уэрэд 146:1

+ 91:6 Уэрэд 110:2, Апок. 15:3

+ 91:9 Уэрэд 92:4

+ 91:11 Уэрэд 22:5,

+ 91:12 Уэрэд 36:34, Уэрэд 59:10, Уэрэд 90:8,

* 91:13 ашэ – кедр.

+ 91:13 Уэрэд 71:7,

+ 91:14 Уэрэд 134:2

+ 91:16 Уэрэд 17:2, 1 Мусэ 18:25,

+ 92:1 Уэрэд 95:10, Уэрэд 96:1, Уэрэд 98:1, Уэрэд 103:1

+ 92:2 Уэрэд 54:20, Уэрэд 89:3,

+ 92:4 Уэрэд 91:9

+ 93:1 Уэрэд 49:2

+ 93:3 Апок. 6:10

+ 93:10 Уэрэд 38:6, 1 Кор. 3:20

+ 93:14 Рим 11:2

+ 93:17 Уэрэд 123:1-3

+ 93:22 Уэрэд 17:3

+ 94:1 Уэрэд 88:27

+ 94:3 Уэрэд 85:8, Уэрэд 134:5

+ 94:5 1 Мусэ 1:9-10

+ 94:7 Уэрэд 73:1, Евр. 3:7-11

+ 95:1 Уэрэд 32:3,

+ 95:2 Уэрэд 99:4

+ 95:3 Уэрэд 9:2

+ 95:4 Уэрэд 17:4, Уэрэд 144:3,

+ 95:7 Уэрэд 28:1

+ 95:9 Уэрэд 113:7

+ 95:10 Уэрэд 92:1, Уэрэд 96:1, Уэрэд 98:1

+ 95:11 Уэрэд 97:7

+ 95:13 Уэрэд 9:9

+ 96:1 Уэрэд 92:1, Уэрэд 95:10, Уэрэд 98:1

+ 96:2 Уэрэд 17:12, Уэрэд 88:15

+ 96:3 Уэрэд 20:10

+ 96:4 Уэрэд 76:19

+ 96:5 Уэрэд 67:3,

+ 96:6 Уэрэд 18:2, Уэрэд 49:6

+ 96:7 Евр. 1:6

+ 96:8 Уэрэд 47:12

+ 96:9 Уэрэд 85:8

* 96:10 жагъуэхэр – е «Зиусхьэныр фыуэ зылъагъухэм ер я жагъуэщ».

+ 96:10 Рим 12:9, Уэрэд 30:24, Уэрэд 36:28

+ 96:11 Уэрэд 26:1, Уэрэд 111:4,

+ 96:12 Уэрэд 31:11

+ 97:1 Уэрэд 32:3,

+ 97:4 Уэрэд 65:1, Уэрэд 99:1

+ 97:7 Уэрэд 95:11

+ 97:9 Уэрэд 95:13, Уэрэд 109:6,

+ 98:1 Уэрэд 92:1, Уэрэд 95:10, Уэрэд 96:1, Уэрэд 79:2

+ 98:2 Уэрэд 112:4

+ 98:4 Уэрэд 10:7

+ 98:9 Уэрэд 2:6

+ 99:1 Уэрэд 65:1, Уэрэд 97:4

+ 99:3 Уэрэд 73:1,

+ 99:4 Уэрэд 95:2

+ 99:5 Уэрэд 105:1

+ 100:1 Уэрэд 88:2

+ 100:2 Уэрэд 118:1,

+ 100:8 Уэрэд 74:11

+ 101:1 Уэрэд 141:2

+ 101:4 Уэрэд 36:20,

+ 101:5 Уэрэд 36:2, Уэрэд 106:18

+ 101:10 Уэрэд 41:4, Уэрэд 79:6

+ 101:12 Уэрэд 108:23, Уэрэд 143:4

+ 101:13 Уэрэд 9:8, Уэрэд 134:13

+ 101:19 Уэрэд 21:31, Уэрэд 77:6

+ 101:20 1 Мусэ 11:5, Уэрэд 13:2

+ 101:21 Уэрэд 78:11

+ 101:22 Уэрэд 67:33

+ 101:27 Апок. 20:11

+ 101:28 Евр. 1:10-12, Евр. 13:8

+ 101:29 Уэрэд 68:37, Уэрэд 111:2

+ 102:1 Уэрэд 103:1, Уэрэд 145:1

+ 102:4 Уэрэд 5:13

+ 102:11 Уэрэд 35:6,

+ 102:14 1 Мусэ 2:7

+ 102:15 Уэрэд 89:6

+ 102:16 Уэрэд 36:10

+ 102:17 Уэрэд 24:6

+ 102:19 Уэрэд 10:4, Уэрэд 92:2

+ 102:20 Уэрэд 148:2

+ 103:1 Уэрэд 102:1, Уэрэд 92:1

+ 103:3 Уэрэд 17:11

+ 103:4 Евр. 1:7

+ 103:5 Уэрэд 23:2, Уэрэд 118:90,

+ 103:7 Уэрэд 17:16,

+ 103:9 1 Мусэ 1:9, Уэрэд 32:7,

+ 103:14 Уэрэд 146:8-9

+ 103:15 Апост. 14:17

+ 103:19 1 Мусэ 1:14, Уэрэд 73:16,

+ 103:27 Уэрэд 135:25

+ 103:28 Уэрэд 144:16

+ 103:29 1 Мусэ 3:19, Уэрэд 89:4, Уэрэд 145:4,

+ 103:31 Уэрэд 71:17

+ 103:32 Уэрэд 143:5

+ 103:33 Уэрэд 62:5, Уэрэд 145:2

+ 104:4 Уэрэд 23:6, Уэрэд 26:8

+ 104:5 Уэрэд 76:12-13

+ 104:9 1 Мусэ 17:2, 1 Мусэ 26:3

+ 104:11 1 Мусэ 35:11-12

+ 104:14 1 Мусэ 12:17, 1 Мусэ 20:3

+ 104:15 1 Мусэ 20:7

+ 104:16 1 Мусэ 41:54

+ 104:17 1 Мусэ 37:28, 1 Мусэ 45:5

+ 104:19 1 Мусэ 37:7, 1 Мусэ 41:54

+ 104:20 1 Мусэ 41:14

+ 104:21 1 Мусэ 41:40

+ 104:23 1 Мусэ 46:6

+ 104:27 Уэрэд 77:43-51

* 104:28 къыпэувыжащ – евреибзэкӀэ «къыпэувыжакъым».

+ 104:42 1 Мусэ 15:14

+ 104:43 1 Мусэ 15

+ 105:3 Уэрэд 14:2

+ 105:9 Уэрэд 17:16,

+ 105:10 Лк. 1:71

+ 105:13 Уэрэд 77:11,

+ 105:15 Уэрэд 77:29

+ 105:20 Рим 1:23

+ 105:21 Уэрэд 77:11,

* 105:27 яхигъэкӀухьу – евреибзэкӀэ «яхигъэджэлэнурэ».

+ 105:31 1 Мусэ 15:6,

+ 105:45 Уэрэд 73:20,

+ 105:48 Уэрэд 40:14

+ 106:1 Уэрэд 105:1

+ 106:2 Уэрэд 105:10,

+ 106:9 Лк. 1:53

+ 106:12 Уэрэд 21:12

+ 106:18 Уэрэд 9:14

+ 106:22 Уэрэд 49:14, Евр. 13:15

+ 106:29 Уэрэд 64:8, Уэрэд 88:10, Мт. 8:26

+ 106:34 1 Мусэ 19:24-28,

+ 106:38 1 Мусэ 12:2,

+ 106:41 Уэрэд 112:7

+ 106:42 Уэрэд 118:74, Уэрэд 62:12

• 107:1 Уэрэд 56:8-12, Уэрэд 59:7-14

+ 107:2 Уэрэд 111:7-8

+ 107:5 Уэрэд 35:5

+ 107:8 1 Мусэ 12:6, 1 Мусэ 33:18, 1 Мусэ 33:17

+ 107:13 Уэрэд 145:3,

+ 108:1 Уэрэд 27:1

+ 108:2 Уэрэд 51:4

+ 108:3 Уэрэд 34:19

+ 108:5 Уэрэд 34:12,

* 108:6 игъэкъуэншэну ирехъу – евреибзэкӀэ «зыгъэкъуаншэр ижьырабгъукӀэ щрет».

+ 108:6 Уэрэд 34:4-8, Уэрэд 68:23-26

+ 108:8 Апост. 1:20

+ 108:13 Уэрэд 20:11

+ 108:21 Уэрэд 68:17

+ 108:22 Уэрэд 39:8

+ 108:23 Уэрэд 101:12,

+ 108:31 Уэрэд 15:8

+ 109:1 Мт. 22:44, Мк. 12:36, Лк. 20:42-43, Апост. 2:34-35, Уэрэд 8:7, Мк. 16:19, Евр. 1:13, Евр. 10:13

+ 109:2 Уэрэд 2:6, Уэрэд 71:8

* 109:4 Мелхиседек – Салимэ ипщ.

+ 109:4 Евр. 6:17-18, 1 Мусэ 14:18-20, Евр. 5:6, Евр. 7:17, Евр. 7:21

+ 109:5 Уэрэд 67:13

+ 109:6 Уэрэд 9:9, Уэрэд 67:22

+ 110:1 Уэрэд 149:1, Уэрэд 137:1

+ 110:2 Уэрэд 91:6

+ 110:3 Уэрэд 111:3

+ 110:5 Уэрэд 104:8

+ 110:9 Лк. 1:68, Уэрэд 98:3, Лк. 1:49

+ 111:1 Уэрэд 1:2, Уэрэд 127:1

+ 111:3 Уэрэд 110:3

+ 111:4 Уэрэд 26:1, Уэрэд 96:11,

+ 111:5 Уэрэд 36:26

+ 111:7 Уэрэд 56:8, Уэрэд 107:2

+ 111:8 Уэрэд 53:9

+ 111:9 2 Кор. 9:9

+ 112:2 Уэрэд 113:26

+ 112:3 Уэрэд 47:11, Уэрэд 49:1,

+ 112:4 Уэрэд 98:2, Уэрэд 148:13, Уэрэд 8:1

+ 112:5 Уэрэд 34:10

+ 112:6 Уэрэд 10:4

+ 112:7 Уэрэд 106:41

+ 112:9 Уэрэд 67:7

+ 113:3 Уэрэд 76:17,

+ 113:4 Уэрэд 28:6

+ 113:7 Уэрэд 95:9

+ 113:8 Уэрэд 77:15

+ 113:10 Уэрэд 41:4, Уэрэд 78:10,

+ 113:11 Уэрэд 2:4, Уэрэд 10:4, Уэрэд 134:6

+ 113:12 Уэрэд 134:15-18

+ 113:18 1 Мусэ 15:1

+ 113:25 Уэрэд 6:6,

+ 113:26 Уэрэд 112:2

+ 114:1 Уэрэд 17:2

+ 114:3 Уэрэд 17:5-6

+ 114:7 Уэрэд 12:6

+ 114:8 Уэрэд 55:14

+ 114:9 Уэрэд 26:13

+ 115:1 2 Кор. 4:13

+ 115:2 Уэрэд 61:8

+ 115:5 Уэрэд 49:14,

+ 115:6 Уэрэд 71:14

+ 115:7 Уэрэд 85:16

+ 115:8 Уэрэд 49:14, Уэрэд 55:13

+ 116:1 Рим 15:11

+ 116:2 Уэрэд 35:6,

+ 117:1 Уэрэд 105:1

+ 117:5 Уэрэд 17:20, Уэрэд 30:8

+ 117:6 Уэрэд 55:5, Уэрэд 55:12, Евр. 13:6

+ 117:7 Уэрэд 53:9

+ 117:8 Уэрэд 145:3,

+ 117:10 Уэрэд 21:13

+ 117:17 Уэрэд 72:28, Уэрэд 106:22

+ 117:19 Уэрэд 23:7,

+ 117:20 Апок. 21:27

+ 117:22 Мт. 21:42, Мк. 12:10, Лк. 20:17, Апост. 4:11, Еф. 2:20, 1 Пет. 2:7

+ 117:26 Мт. 21:9, Мт. 23:39, Мк. 11:9, Лк. 13:35, Лк. 19:38

+ 117:27 Уэрэд 17:29

+ 117:29 Уэрэд 105:1

+ 118:1 Уэрэд 100:2, Уэрэд 100:6

+ 118:3 1 Ин. 3:9, 1 Ин. 5:18

+ 118:6 Уэрэд 118:80

+ 118:8 Уэрэд 37:22

+ 118:9 Уэрэд 24:7,

+ 118:11 Уэрэд 36:3, Уэрэд 39:9

+ 118:12 Уэрэд 26:11

+ 118:15 Уэрэд 24:4

+ 118:19 Уэрэд 38:13

+ 118:20 Уэрэд 41:2

+ 118:23 Уэрэд 118:161,

+ 118:28 Уэрэд 21:15

+ 118:34 Уэрэд 118:69

+ 118:46 Мт. 10:18, Апост. 26:1

+ 118:47 Уэрэд 1:2

+ 118:54 Уэрэд 38:13

+ 118:57 Уэрэд 15:5

+ 118:61 Уэрэд 139:5,

+ 118:62 Уэрэд 41:9, Апост. 16:25

+ 118:64 Уэрэд 32:5

+ 118:68 Уэрэд 105:1, Мк. 10:18

+ 118:69 Уэрэд 118:34

+ 118:70 Уэрэд 16:10

+ 118:71 Рим 8:28

+ 118:72 Уэрэд 18:11

+ 118:74 Уэрэд 106:42

+ 118:80 Уэрэд 118:6

+ 118:82 Уэрэд 68:4,

+ 118:84 Апок. 6:10

+ 118:85 Уэрэд 7:16,

+ 118:90 Уэрэд 103:5,

+ 118:103 Уэрэд 18:10, Апок. 10:9-10

+ 118:105 2 Пет. 1:19

* 118:109 си псэр хохуэ – е «Щынагъуэм сыхэхуну сыд щыгъуи сыхьэзырщ»

+ 118:110 Уэрэд 139:5,

+ 118:114 Уэрэд 31:7, 1 Мусэ 15:1

+ 118:115 Уэрэд 6:9, Мт. 7:23

+ 118:123 Уэрэд 118:82,

+ 118:127 Уэрэд 18:11,

* 118:128 – евреибзэкӀэ и мыхьэнэр ӀупщӀкъым.

+ 118:130 Уэрэд 18:8

+ 118:140 Уэрэд 11:7, Уэрэд 17:31,

+ 118:142 Уэрэд 18:10

+ 118:147 Уэрэд 5:5

+ 118:151 Уэрэд 144:18

+ 118:157 Уэрэд 3:2

+ 118:158 Уэрэд 138:20

+ 118:160 Ин. 17:17

+ 118:161 Уэрэд 118:23

+ 118:166 1 Мусэ 49:18

+ 118:168 Уэрэд 138:3, Евр. 4:13

+ 118:176 1 Пет. 2:25

+ 119:4 Уэрэд 139:10,

* 119:5 Мэшэх – хамэ цӀыху лъэпкъ.

* 119:5 кедар – хамэ цӀыху лъэпкъ.

+ 119:5 1 Мусэ 10:2,

+ 120:1 Уэрэд 119:1

+ 120:2 Уэрэд 123:8

+ 120:5 Уэрэд 90:1

+ 121:1 Уэрэд 119:1,

+ 121:4 Уэрэд 119:1

+ 122:1 Уэрэд 119:1, Уэрэд 10:4, Уэрэд 24:15

+ 123:1 Уэрэд 119:1, Уэрэд 128:1, Уэрэд 93:17

+ 123:3 Уэрэд 54:16,

+ 123:4 Уэрэд 68:3

+ 123:7 Уэрэд 90:3

+ 123:8 Уэрэд 120:2

+ 124:1 Уэрэд 119:1

+ 124:5 Уэрэд 127:5, Гал. 6:16

+ 125:1 Уэрэд 119:1

+ 125:6 Уэрэд 29:6

+ 126:1 Уэрэд 119:1, Уэрэд 71:1

+ 126:2 1 Мусэ 3:17

+ 126:3 1 Мусэ 33:5

+ 127:1 Уэрэд 119:1, Уэрэд 111:1

+ 127:2 Уэрэд 89:17

+ 127:3 Уэрэд 143:12

+ 127:5 Уэрэд 19:3, Уэрэд 133:3

+ 127:6 Уэрэд 124:5, Гал. 6:16

+ 128:1 Уэрэд 119:1, Уэрэд 128:1

+ 128:5 Уэрэд 34:4

+ 128:8 Уэрэд 117:26

+ 129:1 Уэрэд 119:1,

+ 129:7 Уэрэд 130:3

+ 129:8 Уэрэд 24:22

+ 130:1 Уэрэд 119:1

+ 130:3 Уэрэд 129:7

+ 131:1 Уэрэд 119:1

+ 131:3 Апост. 7:46

* 131:6 Евфрат – ипэм Бет-Лэхьэм зэреджэу щытар аращ.

* 131:6 ЯӀэр – Кириат-Елэрим, еплъ 1. Самуел 7:1.

+ 131:7 Уэрэд 98:5

+ 131:8 Уэрэд 77:61,

+ 131:11 Уэрэд 88:34-35, Уэрэд 109:4,

+ 131:13 Уэрэд 67:17, Уэрэд 77:68

+ 131:15 Уэрэд 147:3,

+ 131:17 Уэрэд 17:29

+ 132:1 Уэрэд 119:1, 1 Мусэ 13:8

+ 133:1 Уэрэд 119:1,

+ 133:2 Уэрэд 27:2

+ 133:3 Уэрэд 19:3, Уэрэд 127:5

+ 134:2 Уэрэд 91:14

* 134:3 тхъэгъуэ дыдэщ – е «ар хьэлэлщ».

+ 134:5 Уэрэд 85:8, Уэрэд 94:3

+ 134:6 Уэрэд 113:11

+ 134:8 Уэрэд 77:51

+ 134:10 Уэрэд 135:17-20

+ 134:12 Уэрэд 77:55

+ 134:13 Уэрэд 101:13

+ 134:15 Уэрэд 113:12-16

+ 134:20 Уэрэд 21:24

+ 134:21 Уэрэд 131:13

+ 135:1 Уэрэд 105:1

+ 135:4 Уэрэд 71:18

+ 135:7 1 Мусэ 1:16-18

+ 135:10 Уэрэд 77:51

+ 135:13 Уэрэд 77:13

+ 135:17 Уэрэд 134:10-12

+ 135:24 Уэрэд 105:10

+ 135:25 Уэрэд 103:27

* 136:8 – е «Уэ, Бабилэн, уахъунщӀащ».

+ 136:8 Апок. 18:6

+ 137:1 Уэрэд 110:1, Уэрэд 85:8

+ 137:2 Уэрэд 27:2

+ 137:7 Уэрэд 70:20

+ 137:8 Уэрэд 105:1

+ 138:3 Евр. 4:13

+ 138:6 Рим 11:33

+ 138:16 Уэрэд 55:9,

+ 138:17 Уэрэд 91:6

* 138:18 – е «и кӀэм сынэсами, Уэ сыпщӀрегъу».

+ 138:19 2 Фес. 2:8

* 138:20 евреибзэкӀэ и мыхьэнэр ӀупщӀкъым.

+ 138:21 Уэрэд 25:5, Уэрэд 118:158

+ 138:23 Уэрэд 25:2

+ 139:3 Уэрэд 57:5-6, Рим 3:13

+ 139:4 Уэрэд 140:9

+ 139:10 Уэрэд 10:6, Уэрэд 119:4,

+ 139:12 Уэрэд 9:5

+ 140:2 Апок. 5:8, Апок. 8:3-4,

+ 140:3 Уэрэд 33:13,

+ 140:8 Уэрэд 24:15, Уэрэд 122:1-2

+ 140:9 Уэрэд 139:4

+ 140:10 Уэрэд 7:16

+ 141:1 Уэрэд 56:1

+ 141:2 Уэрэд 101:1

+ 141:3 Уэрэд 142:4, Уэрэд 139:5

+ 141:5 Уэрэд 26:13

+ 141:6 Уэрэд 17:18

+ 142:2 Рим 3:20, Гал. 2:16

+ 142:3 Уэрэд 87:7,

+ 142:5 Уэрэд 76:6

+ 142:6 Уэрэд 41:2, Уэрэд 62:2

+ 142:7 Уэрэд 27:1,

+ 142:8 Уэрэд 24:1

+ 142:12 Уэрэд 53:7

+ 143:1 Уэрэд 17:3, Уэрэд 17:35

+ 143:2 1 Мусэ 15:1, Уэрэд 17:3

+ 143:3 Уэрэд 8:5

+ 143:4 Уэрэд 38:6-7, Уэрэд 61:10, Уэрэд 101:12

+ 143:5 Уэрэд 17:10, Уэрэд 103:32

+ 143:6 Уэрэд 76:18

+ 143:7 Уэрэд 68:15

+ 143:8 Уэрэд 11:3

+ 143:9 Уэрэд 32:3,

+ 143:10 Уэрэд 17:51

+ 143:12 Уэрэд 127:3

+ 143:15 Уэрэд 32:12

+ 144:3 Уэрэд 17:4, Уэрэд 47:2,

+ 144:6 Уэрэд 77:4

+ 144:8 Уэрэд 85:5

+ 144:13 Уэрэд 9:37, Уэрэд 101:13,

+ 144:14 Уэрэд 145:8, Лк. 13:11-13

+ 144:15 Уэрэд 103:27

+ 144:16 Уэрэд 103:14, Уэрэд 103:28

+ 145:1 Уэрэд 102:1, Уэрэд 103:1

+ 145:2 Уэрэд 103:33

+ 145:3 Уэрэд 117:8,

+ 145:4 Уэрэд 103:29,

+ 145:7 Уэрэд 102:6, Уэрэд 106:9,

+ 145:8 Мт. 9:28-30, Уэрэд 144:14, Лк. 13:11-13

+ 145:10 Уэрэд 9:35

+ 146:1 Уэрэд 91:2

+ 146:2 Уэрэд 50:20, Уэрэд 68:36,

+ 146:10 Уэрэд 32:17

+ 146:11 Уэрэд 32:18

+ 147:3 Уэрэд 131:15

+ 148:1 Мт. 21:9, Лк. 2:14, Лк. 19:38

+ 148:2 Уэрэд 102:20

* 148:4 еплъ 1 Мусэ (УблапӀэ) 1:6-7.

+ 148:4 1 Мусэ 1:7

+ 148:5 Уэрэд 32:6, Евр. 11:3

+ 148:6 Уэрэд 103:9

+ 148:7 1 Мусэ 1:21

+ 148:13 Уэрэд 8:2-3, Уэрэд 112:4

+ 149:1 Уэрэд 32:3, Уэрэд 110:1

+ 149:5 Уэрэд 62:7

+ 150:1 1 Мусэ 1:6-8

+ 150:3 Уэрэд 97:6, Уэрэд 32:2, Уэрэд 70:22

* 1:1 хъыбарыфӀыр – Хьисэ Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыр арщ. Тхьэм бегъымбархэм я псалъэкӀэ цӀыхухэр къызэригъэгугъа Ӏуэхухэр Хьисэ Мэссихь илэжьа ӀуэхумкӀэ игъэпэжурэ игъэзэщӀащ икӀи цӀыхухэр мыкӀуэду къызэрыригъэлын гъуэгу яхуиухуащ.

• 1:1 Лк. 3:23-28

* 1:1 Хьисэ – Хьисэ цӀэм къикӀыр «КъегъэлакӀуэщ».

* 1:1 Даут и къуэр, Ибрэхьим и къуэр – абыхэм я лъэпкъым къытехъукӀа лӀырщ.

+ 1:1 1 Мусэ 22:18,

+ 1:2 1 Мусэ 21:3, 1 Мусэ 25:6, 1 Мусэ 29:35

* 1:3 Фаресрэ Зарэрэ – Иудэ зи цӀэм и къуэ зэтӀолъхуэныкъуэхэрщ. Еплъ 1 Мусэ 38:27-30.

+ 1:3 1 Мусэ 38,

* 1:6 Урие зи цӀэм и фызыр – Вирсавидщ (Батшэбэщ). Еплъ Самуел бегъымбарым и хъыбархэр зэрыт етӀуанэ тхылъым (2-я Царств) 12:24.

* 1:11 Бабилэн къалэшхуэм залымыгъэкӀэ щагъэӀэпхъуа лъэхъэнэм – Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 598-рэ гъэм Невукаднессэр пащтыхьым и зауэлӀхэм журтхэр залымыгъэкӀэ Бабилэн иригъэшащ.

* 1:12 Израил цӀыхухэр Бабилэн ягъэӀэпхъуа нэужь – Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 538-нэ гъэм, Персие къэралым и кайсар Кир зи цӀэм журтхэр я къэралым къагъэзэжыну хуит ищӀыжащ.

+ 1:16 Лк. 1:27

* 1:17 щӀэблэ – адэмрэ и къуэмрэ яку дэлъ лъэхъэнэрщ.

* 1:17 Мэссихь – Даут пащтыхьым и унагъуэ лъэпкъым къытехъукӀауэ, бегъымбархэм зэрыжаӀам тету, Израил цӀыхухэм щхьэхуитыныгъэрэ мамыр псэукӀэрэ яригъэгъуэтыну Тхьэм ахэр къызэригъэгугъа пщы лъапӀэр арщ.

• 1:18 Лк. 2:1-7

* 1:18 Исуф … Мэрием къишэну къыхихат – журт хабзэм тету лӀы гуэрым къишэну къыхиха хъыджэбзыр къишэну хуэмеижмэ, лӀым къиша и фызыр зэрыригъэкӀыжым хуэдэу, иригъэкӀыжын хуейщ.

+ 1:18 Лк. 1:27, Лк. 1:35

+ 1:21 Лк. 1:31, Апост. 4:12, Апост. 13:38

* 1:22-23 Зиусхьэным и псалъэхэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 7:14.

+ 1:22 Мт. 2:14, Мт. 4:14, Мт. 21:4, Мт. 26:56, Мк. 14:49, Ин. 19:36,

* 2:1 тхьэгурымагъуэхэр – пщӀыхьэпӀэхэм къарыкӀхэмрэ вагъуэхэм я Ӏуэхумрэ хэту, пащтыхь гуэрым е пщы гуэрым хуэлажьэурэ, чэнджэщэгъу яхуэхъухэращ.

* 2:1 Ирод пащтыхьыр – «Ирод Иныр» аращ. Хьисэ къэхъуным и пэкӀэ 37-4 гъэхэм Израил къэралым и пащтыхьу щытащ.

* 2:1 Иудей хэкур – Израил къэралым и хэкухэм ящыщу щытащ.

* 2:1 Бэтлэхьэм къалэр – Ерусалим километрийкӀэ пэжыжьэу, и ипщэрабгъумкӀэ къыщытщ.

+ 2:1 Лк. 1:5, Лк. 2:4-7, Ин. 7:42

* 2:4 дин пашэшхуэхэр – дин пашэшхуэр, апхуэдэу щытахэр, абыхэм я унагъуэхэм ящыщхэрщ.

* 2:4 торэт егъэджакӀуэ пашэхэр – Торэт хабзэм итхэмрэ журтхэм адрей тхылъ лъапӀэу яӀэхэм ярытымрэ цӀыхухэм ягурызыгъаӀуэу щыта пашэхэращ.

* 2:4 Мэссихь – еплъ 1:17.

* 2:5-6 бегъымбарым … итхащ – еплъ Михэ бегъымбарым и тхылъым 5:2; Самуел бегъымбарым и хъыбархэр зэрыт етӀуанэ тхылъым (2-я Царств) 5:2.

* 2:11 ладан – мэ дахэкӀэ гъэнщӀа Ӏугъуэ лъапӀэр аращ.

* 2:11 смирнэ – мэ дахэ къызыпих удзщ.

+ 2:11 Ин. 19:39

+ 2:12 1 Мусэ 20:6

* 2:15 Зиусхьэным … мы псалъэхэр – еплъ Хьошеа (Осие) бегъымбарым и тхылъым 11:1.

+ 2:15 Мт. 1:22

* 2:17-18 Иеремие бегъымбарым къыжиӀа мы псалъэхэр – еплъ Иеремие бегъымбарым и тхылъым 31:15.

+ 2:17 Мт. 27:9

* 2:18 Рамэ жылэр – Ерусалим километрийкӀэ пэжыжьэу и ищхъэрэ лъэныкъуэмкӀэ щыӀащ.

* 2:22 Архелай – Ирод Иным и къуэхэм ящыщщ. Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 4-рей гъэм къыщыщӀэдзауэ Хьисэ къэхъуа нэужь 6-рей гъэм нэсыху Иудей, Самарие, Идумей хэкухэм я пащтыхьу щытащ.

* 2:22 Галилей хэкур – Израил къэралым и ищхъэрэ лъэныкъуэм щыӀэщ. Архелай и къуэш Ирод Антипэ а хэкум и пщу щытащ.

* 2:23 НазареткӀэ зэджэ къалэр – Галилей гуэлым километр 26-кӀэ пэжыжьэу, и дыгъэ къуэхьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ щыӀэщ.

+ 2:23 Лк. 1:26, Лк. 2:39, Ин. 1:45

• 3:1 Мк. 1:1-8, Лк. 3:1-9, Лк. 3:15-17, Ин. 1:19-28

+ 3:1 Лк. 1:80, Ин. 1:6

* 3:2 умэхъыныр – «фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэжи, зызвгъэумэхъ, Тхьэм ахэр къыфхуигъэгъун щхьэкӀэ», жиӀэу Иуан (Яхья) цӀыхухэр иумэхъырт. Хьисэ уафэм щыдэкӀуеижам къыщыщӀэдзауэ, цӀыхухэм диным теухуауэ тепщэныгъэ зиӀэ цӀыху гуэрым зрагъэумэхъ – нэгъуэщӀу жыпӀэмэ а цӀыхум ахэр псым щӀегъауэ е я щхьэм псы тӀэкӀу треутхэ. ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ зэрыхъуар къагъэлъагъуэ абыкӀэ. Абы нэмыщӀкӀи, Хьисэ лӀэуэ, лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжам щхьэкӀэ, я гуэныхьхэр къахуэгъуауэ, мыкӀуэдыжын гъащӀэ яӀэ зэрыхъуам щыхьэт тохъуэ.

* 3:2 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – Тхьэм мы дунейми мы дунейм тет цӀыхухэми тепщэныгъэшхуэу яхуиӀэращ. Инджылыр Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щытепсэлъыхькӀэ, жыхуиӀэр зэм мы зэманым Тхьэм тепщэныгъэшхуэу иӀэращ, зэм къэкӀуэну зэманым Тхьэм тепщэныгъэшхуэу иӀэнуращ, зэм Тхьэм и деж мыкӀуэдыжын гъащӀэ щыуиӀэныращ.

+ 3:2 Мк. 1:15

* 3:3 Ешайа бегъымбарым зытепсэлъыхьар – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 40:3. Ешайа бегъымбарыр щыпсэуар Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 759-698 гъэхэрщ.

+ 3:6 Апост. 19:18

* 3:7 фарисейхэр – журтхэм ящыщу диным ирикӀуэ цӀыху гупу щытащ. Ахэр Торэт хабзэм итхэмрэ я адэжьхэм къащӀэна хабзэхэмрэ хуабжьу яхэту щытащ.

* 3:7 саддукейхэр – дин пашэхэм ящыщу диным хэт пашэ гупу щытащ. Абыхэм тхылъ лъапӀэу ялъытэу щытар Торэт хабзэм ит тхылъитхурщ.

* 3:7 блэщылъху – блэм къилъхуа; мыбдежым къикӀ мыхьэнэр: цӀыху бзаджэ, Тхьэр зи гум имылъ.

+ 3:7 Мт. 12:34, Мт. 23:33, Рим 5:9, 1 Фес. 1:10

+ 3:9 Ин. 8:33

+ 3:10 Мт. 7:19

+ 3:11 Ин. 1:15, Апост. 2:3

+ 3:12 Мт. 13:30, Евр. 6:8

• 3:13 Мк. 1:9-11, Лк. 3:21-22

+ 3:16 Апост. 7:56, Ин. 1:32-33

* 3:17 Мыращ … си гум ирихьыр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 2:7; 1 Мусэ 22:2; Ешайа бегъымбарым и тхылъым 42:1.

+ 3:17 Мк. 9:7, Ин. 12:28, Мт. 17:5, 2 Пет. 1:17

• 4:1 Мк. 1:12-13, Лк. 4:1-13

+ 4:2 Мт. 21:18

+ 4:3 1 Фес. 3:5

* 4:4 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ 5 Мусэ 8:3.

* 4:6 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 90:11-12.

+ 4:6 Уэрэд 90:11-12, Ин. 7:4

* 4:7 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ 5 Мусэ 6:16.

* 4:10 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ 5 Мусэ 6:13.

+ 4:10 Мт. 16:23,

+ 4:11 Лк. 22:43

• 4:12 Мк. 1:14-15, Лк. 4:14-15

* 4:12 Иуан лъэхъуэщым щӀадзауэ – Ирод Антипэу Галилей, Перей хэкухэм я пщым и унафэкӀэ, цӀыхухэр зыумэхъ Иуан лъэхъуэщым щӀадзащ. Еплъ Маттэ 14:3-4.

+ 4:12 Мт. 14:3

* 4:13 Завулон, Неффалим хэкухэр – Завулонрэ Неффалимрэ Израил лъэпкъым щыщ унагъуэ лъэпкъуитӀщ. Абыхэм я хэкухэр Галилей гуэлым и къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀи и ищхъэрэ лъэныкъуэмкӀи щыӀащ.

+ 4:13 Мт. 2:23, Мк. 1:21

* 4:14-16 Ешайа бегъымбарым къыжиӀа мы псалъэхэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 9:1-2.

+ 4:14 Мт. 1:23

* 4:17 Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ 3:2.

• 4:18 Мк. 1:16-20, Лк. 5:1-11

* 4:18 Галилей гуэлыр – Галилей хэкум ит гуэлщ. И кӀыхьагъыр километр 21-рэ мэхъу, и нэхъ бгъуагъыр километр 13 мэхъу.

+ 4:18 Ин. 1:40-42

+ 4:19 Мт. 13:47

+ 4:20 Мт. 19:27

• 4:23 Лк. 6:17-19

* 4:23 синэгуэгу – журтхэм я тхьэлъэӀупӀэщ.

+ 4:23 Мк. 1:39

* 4:24 Сирие хэку – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщ хэкуу щытащ. Израил къэралыр Сирием щыщу щытащ.

+ 4:24 Лк. 2:2

* 4:25 КъалипщӀ – ахэр хамэ къалэхэт. Абыхэм я нэхъыбэр Галилей гуэлым и ипщэ-къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэм итащ.

+ 4:25 Мк. 5:20, Мк. 7:31

• 5:3 Лк. 6:20-23

* 5:3 гурэ псэкӀэ тхьэмыщкӀэхэр – Тхьэм зэрыхуэныкъуэр зыщӀэхэр арщ.

* 5:3 Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ 3:2.

+ 5:4 2 Кор. 7:10, Апок. 21:4

+ 5:5 Уэрэд 36:11,

+ 5:6 Уэрэд 41:2, Ин. 7:37

+ 5:7 Лк. 6:36

+ 5:8 Уэрэд 23:4, Уэрэд 50:12, 1 Ин. 3:2, Евр. 12:14, Апок. 22:4

+ 5:9 Ек. 3:18, 2 Тим. 2:22, Ин. 1:12, 1 Ин. 3:1, 1 Ин. 5:1, Рим 8:14

+ 5:11 Ек. 1:2, 1 Пет. 4:14

+ 5:12 Апост. 5:41, Ек. 1:2, Рим 5:3, 2 Кор. 12:10, Евр. 10:34

• 5:13 Мк. 9:50, Лк. 14:34-35

+ 5:14 Еф. 5:8

+ 5:15 Мк. 4:21, Лк. 8:16, Лк. 11:33

+ 5:16 1 Пет. 2:12, 2 Кор. 9:13

* 5:17 Торэт хабзэр – Мусэ бегъымбарым и тхылъымитхур арщ. Торэт хабзэр журтхэм я тхылъ лъапӀэхэм ящыщу япэрей Ӏыхьэщ.

* 5:17 бегъымбархэм ятха тхылъхэр – журтхэм я тхылъ лъапӀэхэм ящыщу етӀуанэ Ӏыхьэщ.

+ 5:17 Рим 3:31, Рим 10:4

+ 5:18 Лк. 16:17

+ 5:19 Мт. 11:11, Мт. 18:4

* 5:20 торэт егъэджакӀуэ пашэхэр – еплъ 2:4.

* 5:20 фарисейхэр – еплъ 3:7.

+ 5:20 Ин. 3:5

* 5:21 цӀыхухэм зэрыжраӀар – еплъ 2 Мусэ 20:13.

* 5:21 хеящӀэр – цӀыхур хейрэ е къуаншэрэ, хабзэм и унафэм тету, зэхэзыгъэкӀырщ.

* 5:22 къуэшхэр – зы диным ирикӀуэхэр арщ.

* 5:22 Тхьэмадэ Хасэшхуэр – дин ӀуэхухэмкӀэ хьэкум зыщӀу нэхъ ищхьэ дыдэу къалъытэу журтхэм яӀарщ. Тхьэмадэ Хасэшхуэр цӀыху 70 хъууэ зэхыхьэу щытащ. А Хасэшхуэм и тхьэмадэр дин пашэшхуэр арт. Тхьэмадэ Хасэшхуэм «СинедрионкӀэ» йоджэ зэзэмызэ.

+ 5:22 1 Ин. 3:15

+ 5:25 Лк. 12:58-59

* 5:27 зэрыжаӀар – еплъ 2 Мусэ 20:14.

+ 5:30 Мт. 18:8-9, Мк. 9:43-44

• 5:31 Мт. 19:9, Мк. 10:11-12, Лк. 16:18

* 5:31 мыри жаӀащ – еплъ 5 Мусэ 24:1.

+ 5:32 Рим 7:3, 1 Кор. 7:10-11

* 5:33 цӀыхухэм зэрыжраӀар – еплъ 3 Мусэ 19:12, 4 Мусэ 30:2, 5 Мусэ 23:21.

+ 5:34 Апост. 7:49

+ 5:35 Уэрэд 98:5, Уэрэд 47:3

+ 5:37 Ек. 5:12

• 5:38 Лк. 6:27-36

* 5:38 зэрыжаӀар – еплъ 2 Мусэ 21:24.

+ 5:39 1 Пет. 2:23, Рим 12:17, 1 Кор. 6:7

* 5:43 зэрыжаӀар – еплъ 3 Мусэ 19:18. «Уи бийр плъагъу мыхъуу щыт» псалъэхэр а тхылъ иткъым.

+ 5:44 Рим 12:20, Лк. 23:34, Апост. 7:60, 1 Пет. 3:9, Рим 12:14

+ 5:45 Апост. 14:17

* 5:46 хьэкътын ахъшэр – цӀыхухэр къалэ гуэрым щыдыхьэкӀэ е щыдэкӀкӀэ, псэуалъэу, хьэпшыпу икӀи гъавэу яӀэм Рим къэралыгъуэшхуэм ахъшэу ятрилъхьэу щытарщ. ЦӀыхухэм, псом хуэмыдэу дин пашэхэм, хьэкътын ахъшэр хэзых цӀыхухэр зрапэсу щытакъым, дин унафэ гъэувахэм ахэр емыдаӀуэу зэрыщытам щхьэкӀэ.

+ 5:48 Уэрэд 17:31, Мт. 19:21, Ек. 1:4, Еф. 5:1, Кол. 1:28

+ 6:1 1 Ин. 2:29

* 6:2 синэгуэгур – еплъ 4:23.

+ 6:2 Лк. 6:24

• 6:5 Лк. 11:2-4

+ 6:5 Лк. 18:11

+ 6:10 Мт. 26:42

+ 6:13 Мт. 26:41, Ин. 17:15, 2 Фес. 3:3

+ 6:14 Мк. 11:25-26, Еф. 4:32, Кол. 3:13

+ 6:15 Мт. 18:35, Ек. 2:13

• 6:19 Лк. 11:34-36, Лк. 12:22-34

+ 6:19 1 Тим. 3:3, 1 Тим. 6:9, Евр. 13:5, Ек. 5:2-3

+ 6:20 Мт. 19:21, 1 Пет. 1:4

+ 6:24 Лк. 16:13

+ 6:25 Флп. 4:6, 1 Пет. 5:7

+ 6:26 Мт. 10:31, Мт. 12:12

* 6:29 Сэлмэн пащтыхьыр – Соломон пащтыхьыр арщ.

+ 6:30 Мт. 8:26, Мт. 14:31, Мт. 16:8

+ 6:33 Уэрэд 36:4

• 7:1 Лк. 6:37-38, Лк. 6:41-42

* 7:1 хьэкум – «суд».

+ 7:1 Рим 14:10, 1 Кор. 4:5, Ек. 4:12

+ 7:2 Мк. 4:24, Рим 2:1

* 7:3 уи къуэш – еплъ 5:22.

+ 7:6 Мт. 15:26

• 7:7 Лк. 11:9-13

+ 7:8 Мт. 18:19, Мт. 21:22, Мк. 11:24, Ин. 14:13-14, 1 Ин. 3:22, 1 Ин. 5:14

+ 7:11 1 Мусэ 6:5, Мт. 12:34

+ 7:12 Лк. 6:31, Мт. 22:40, Гал. 5:14

• 7:13 Лк. 13:24

+ 7:14 Уэрэд 15:11

• 7:15 Лк. 6:43-44, Лк. 13:25-27

+ 7:15 Мт. 24:11, Мк. 13:22, Апост. 13:6, 2 Пет. 2:1, 1 Ин. 4:1, Апост. 20:29

+ 7:16 Ек. 2:18

+ 7:17 Мт. 12:33-35

+ 7:19 Мт. 3:10

* 7:21 Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр – мыбдежым абы къикӀыр Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэр Тхьэм и гъусэу здэщыӀэр аращ.

+ 7:22 Мт. 25:11, Лк. 6:46, Ин. 13:13, Мк. 9:38, Лк. 9:49

+ 7:23 Уэрэд 6:9, Мт. 25:41

• 7:24 Лк. 6:47-49

* 7:29 тепщэныгъэшхуэ иӀэу цӀыхухэм Тхьэм и гъуэгу яригъащӀэрт – Хьисэ торэт егъэджакӀуэ пашэхэм ещхьтэкъым. Абыхэм пасэрей дин пашэу щӀэныгъэшхуэ зиӀэу щытахэм я псалъэхэмкӀэ езыхэм къыжаӀахэр ягъэпэжыну хэту щытащ.

+ 7:29 Мк. 1:22, Лк. 4:32

• 8:1 Мк. 1:40-45, Лк. 5:12-16

+ 8:2 Мк. 9:22

* 8:3 теӀэбэри – уэшын уз зыпкърыт цӀыхум утеӀэбэ хъунутэкъым.

+ 8:4 Мт. 9:30, Мт. 17:9, Мк. 1:34, Лк. 17:14

• 8:5 Лк. 7:1-10

* 8:5 Капернаум къалэ – Галилей гуэлым и ищхъэрэ-къухьэпӀэ Ӏуфэм Ӏутщ.

+ 8:8 Уэрэд 106:20

+ 8:10 Апост. 10:2

+ 8:11 Лк. 13:29, Лк. 16:23, Еф. 3:6

+ 8:12 Мт. 13:42, Мт. 22:13, Мт. 22:30, Мт. 24:51, Мт. 25:13, Лк. 13:28

+ 8:13 Мт. 9:29, Ин. 4:53

• 8:14 Мк. 1:29-34, Лк. 4:38-41

+ 8:14 1 Кор. 9:5

+ 8:15 Мк. 5:41, Мк. 9:27, Апост. 3:7, Апост. 9:41

* 8:17 Ешайа бегъымбарым жиӀа мы псалъэхэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 53:4.

• 8:18 Лк. 9:57-62

+ 8:18 Мк. 4:35, Лк. 8:22

* 8:19 торэт егъэджакӀуэ пашэ – еплъ 2:4.

* 8:20 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – «ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм хуэдэу пшэхэм яхэту, зыгуэр къехащ» – Даниил бегъымбарым жиӀэгъа а псалъэхэр Хьисэ езым и щхьэ хужиӀэжащ. ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэу зи псэупӀэр уафэм щыӀэу, абы къехар Хьисэщ (Иуан 3:13). Гъуэщахэм лъыхъуэурэ, мыкӀуэду къригъэлын щхьэкӀэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр къэкӀуащ (Лука 19:10). ЦӀыху куэдым я цӀэкӀэ щхьэщэхужу и псэр итын щхьэкӀэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр къэкӀуащ (Марк 10:45). ЛӀахэм къахэтэджыкӀыжын хуейщ (Маттэ 17:9). Езым и Адэм и щӀыхьышхуэр иӀэу, дунейм и цӀыхухэм хьэкум (суд) ятрищӀыхьын щхьэкӀэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр дунейм къытехьэжынущ. (Маттэ 25:31).

• 8:23 Мк. 4:35-41, Лк. 8:22-25

+ 8:26 Мт. 6:30, Уэрэд 64:8, Уэрэд 88:10, Уэрэд 103:7

• 8:28 Мк. 5:1-20, Лк. 8:26-39

+ 8:29 Мк. 1:23-24, Лк. 4:34

+ 8:34 Лк. 5:8, Апост. 16:39

• 9:1 Мк. 2:1-12, Лк. 5:17-26

+ 9:1 Мт. 4:13

+ 9:2 Мк. 6:55, Мт. 8:10, Мк. 10:52, Лк. 7:48

+ 9:3 Мт. 26:65, Ин. 10:33

* 9:6 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ 8:20.

• 9:9 Мк. 2:13-17, Лк. 5:27-32

* 9:9 хьэкътын ахъшэр – еплъ 5:46.

* 9:11 фарисейхэр – еплъ 3:7.

+ 9:11 Мт. 11:19, Лк. 15:2

* 9:13 Тхьэм жиӀа мы псалъэхэр – еплъ Хьошеа (Осие) бегъымбарым и тхылъым 6:6.

+ 9:13 Лк. 15:7, 1 Тим. 1:15

• 9:14 Мк. 2:18-22, Лк. 5:33-39

* 9:14 донэщӀ – фарисейхэр, езым яфӀэфӀу, тхьэмахуэ къэс махуитӀкӀэ нэщӀырт.

+ 9:14 Мт. 11:2, Мт. 14:12, Лк. 11:1, Ин. 1:35, Лк. 18:12

+ 9:15 Мт. 25:1-13, Ин. 3:29, Апок. 19:7, Апок. 21:2, Мк. 14:7, Лк. 17:22, Ин. 16:20

• 9:18 Мк. 5:21-43, Лк. 8:40-56

+ 9:21 Мк. 3:10

+ 9:22 Мк. 10:52, Лк. 7:50, Еф. 2:8

+ 9:24 Ин. 11:11

+ 9:25 Апост. 9:40, Мк. 1:31, Мк. 9:27, Апост. 3:7, Апост. 9:41

* 9:27 Даут и Къуэр – «КъегъэлакӀуэр» Даут пащтыхьым и лъэпкъым зэрыщыщым щхьэкӀэ журтхэр абы «Даут и КъуэкӀэ» йоджэ.

+ 9:27 Мт. 22:42, Лк. 1:32, Мт. 20:29-34

+ 9:29 Мт. 8:13

+ 9:30 Мт. 8:4, Мт. 12:16, Мт. 17:9, Мк. 1:44

+ 9:31 Мк. 1:45, Мк. 7:36

+ 9:34 Мт. 10:25, Мт. 12:24

+ 9:36 Мк. 8:2, Мк. 6:34

+ 9:38 Лк. 10:2, Ин. 4:35

• 10:1 Мк. 3:13-19, Мк. 6:7-13, Лк. 6:12-16, Лк. 9:1-6, Лк. 10:1-12

* 10:2 апостол – нэгъуэщӀ цӀыху гуэрым и цӀэкӀэ псэлъэну икӀи Ӏуэху ищӀэну хуитыныгъэ зиӀэрщ. Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым «апостолкӀэ» йоджэ. Ахэр Хьисэ и лӀыкӀуэу тепщэныгъэ зритахэрщ.

* 10:4 Симонэу зи къэралым гурэ псэкӀэ хуэлажьэу щытар – ар Палестинэ къэралым хуэлажьэ цӀыху гуп гуэрым щыщагъэнкӀэ хъунщ. Римым фӀаубыдауэ яӀыгъ я къэралыр къыӀэщӀагъэкӀыжыну щӀэкъурт а гупыр.

* 10:5 Самарие хэкур – Иудей хэкумрэ Галилей хэкумрэ я зэхуакум дэлъыр арщ. Журтхэмрэ Самарие дэсхэмрэ лъэпкъкӀэ, хабзэкӀэ, динкӀэ зэмыщхьу зэрыщытам щхьэкӀэ зэбийт.

+ 10:6 Уэрэд 118:176, Мт. 15:24, 1 Пет. 2:25

* 10:7 Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ 3:2.

+ 10:7 Мт. 3:2, Мт. 4:17

+ 10:8 Мт. 8:2, Апост. 20:35

+ 10:10 1 Тим. 5:18

+ 10:14 Апост. 13:51

* 10:15 къалэхэу Содомрэ Ӏаморэрэ – ахэр Хы Псэншэм и Ӏуфэм Ӏутт. Абыхэм дэс цӀыхухэм я бзаджагъэм щхьэкӀэ Тхьэм а къалитӀыр мафӀэкӀэ игъэсыгъащ. Еплъ 1 Мусэ 19:24-28.

+ 10:15 1 Мусэ 18:20, 1 Мусэ 19:24,

• 10:16 Мк. 13:9-13, Лк. 12:2-12, Лк. 21:12-17

+ 10:16 Лк. 10:3, 1 Мусэ 3:1

+ 10:18 Апост. 17:6, Апост. 18:12, Апост. 24:1, Апост. 25:6, Уэрэд 118:46

+ 10:21 Мт. 24:10

+ 10:22 Мт. 24:9, Ин. 15:18, Ек. 5:11, Гал. 6:9, Апок. 2:10

* 10:23 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ 8:20.

+ 10:23 Апост. 8:1, Апост. 14:6

+ 10:24 Лк. 6:40, Ин. 13:16

* 10:25 Велзевул – жин бзаджэхэм я пашэ шейтӀаныр арщ.

+ 10:25 Мт. 9:34, Мт. 12:24

+ 10:26 Мк. 4:21, Лк. 8:17, Лк. 12:2

+ 10:28 Уэрэд 55:5, Уэрэд 117:6,

+ 10:31 Мт. 6:26, Мт. 12:12

+ 10:32 Рим 10:9, Апок. 3:5

+ 10:33 Мт. 25:12, 1 Ин. 2:23, 2 Тим. 2:12

• 10:34 Лк. 12:51-53, Лк. 14:26-27

+ 10:34 Апост. 14:4

+ 10:38 Мт. 16:24-25, Мк. 8:34-35, Лк. 9:23

+ 10:39 Ин. 12:25

+ 10:40 Мт. 25:40, Лк. 10:16, Ин. 12:44, Ин. 13:20, Гал. 4:14

+ 10:42 Мк. 9:41, Евр. 6:10

• 11:1 Лк. 7:18-35

* 11:2 Иуан лъэхъуэщым щӀэсу – еплъ 14:3-4.

+ 11:2 Мт. 14:3, Лк. 3:19-20, Ин. 3:24, Ин. 4:25, Ин. 6:14, Ин. 11:27

+ 11:6 Ин. 6:61, Ин. 16:1

+ 11:7 Мт. 3:1

+ 11:9 Мт. 14:5, Мт. 21:26

* 11:10 Зи хъыбар хэт лӀыкӀуэр – еплъ Малахие бегъымбарым и тхылъым 3:1.

+ 11:10 Мк. 1:2

* 11:11 умэхъакӀуэ Иуан – еплъ 3:1.

+ 11:11 Лк. 1:15

+ 11:12 Лк. 16:16

* 11:14 къэкӀуэну щыта Иляс бегъымбарыр – еплъ Малахие бегъымбарым и тхылъым 4:5-6.

+ 11:14 Мт. 17:12-13, Лк. 1:17

+ 11:15 Апок. 2:7

+ 11:18 Мт. 3:4, Лк. 1:15

* 11:19 хьэкътын ахъшэр – еплъ 5:46.

+ 11:19 Ин. 2:1, Ин. 12:2, Мт. 9:10-11

• 11:20 Лк. 10:13-15

* 11:21 Къалэхэу Тиррэ Сидонрэ – ахэр хамэ къалэу Галилей хэкум и ищхъэрэ лъэныкъуэмкӀэ хы Ӏуфэм Ӏутахэр аращ.

+ 11:21 Мк. 6:45, Мк. 8:21, Мк. 3:7

+ 11:22 Мт. 15:21

* 11:23 Уэ, Капернаум къалэ … укӀуэцӀрыхунущ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 14:13, 15.

* 11:23 Содом къалэр – еплъ 10:15.

• 11:25 Лк. 10:21-22

+ 11:27 Ин. 13:3, Ин. 17:2, Ин. 6:46, Ин. 7:29, Ин. 8:19, Ин. 10:15

+ 11:28 Уэрэд 54:23, Уэрэд 67:20, Ин. 7:37

+ 11:30 1 Ин. 5:3

• 12:1 Мк. 2:23-28, Лк. 6:1-5

* 12:1 щэбэт махуэр – журтхэм я махуэ лъапӀэщ. А махуэм Ӏуэху ящӀэну зыри хуиткъым.

* 12:2 фарисейхэр – еплъ 3:7.

* 12:2 пщӀэ мыхъунур – Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм и унафэм тету, щэбэт махуэм гуэдз къэпх хъунутэкъым. Еплъ 2 Мусэ 34:21.

* 12:3-4 абы ищӀар – еплъ Самуел бегъымбарым и хъыбархэр зэрыт япэ тхылъым (1-я Царств) 21:1-6.

* 12:4 Тхьэм и пащхьэм цӀыхухэм иралъхьа щӀакхъуэр – еплъ 3 Мусэ 24:5-9.

* 12:5 дин пашэхэр щэбэт махуэм лажьэурэ, а махуэр ямыгъэлъапӀэ пэтми – абыхэм Тхьэм къурмэн хуащӀурэ Ӏуэху ящӀэрт. Еплъ Мусэ бегъымбым и еплӀанэ тхылъым 28:9-10.

+ 12:6 Мт. 12:41

* 12:7 Тхьэм жиӀа псалъэхэр – еплъ Хьошеа (Осие) бегъымбарым и тхылъым 6:6.

* 12:8 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ 8:20.

• 12:9 Мк. 3:1-6, Лк. 6:6-11

* 12:9 синэгуэгу – еплъ 4:23.

+ 12:10 Лк. 11:54, Лк. 20:20

+ 12:12 Мт. 6:26, Мт. 10:31

+ 12:16 Мт. 8:4, Мт. 9:30

* 12:17 Тхьэм жиӀауэ … мы псалъэхэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 42:1-4.

* 12:20 ныкъуэкъищӀыкӀ хъуа къамыл … ерагъыу блэ уэздыгъэку – зи щхьэ зымыхъумэжыф, къару зимыӀэ цӀыхухэращ.

• 12:22 Мк. 3:20-30, Лк. 11:14-23

* 12:23 Даут и Къуэр – еплъ 9:27.

* 12:23 Мэссихь – еплъ 1:17.

+ 12:23 Мт. 9:27

* 12:24 Велзевул – еплъ 10:25.

+ 12:24 Мт. 9:34, Мт. 10:25

+ 12:27 Мк. 9:38, Апост. 19:13

+ 12:30 Мк. 9:40

+ 12:31 Мк. 3:29, Лк. 12:10

+ 12:33 Мт. 7:17-20, Лк. 6:43-45

+ 12:34 Мт. 3:7, Мт. 23:33, 1 Мусэ 6:5, Мт. 7:11, Мт. 15:18, Ек. 3:6

+ 12:36 Рим 14:12

+ 12:37 Мт. 5:22, Ек. 3:2-12

• 12:38 Мк. 8:11-12, Лк. 11:29-32

+ 12:38 1 Кор. 1:22

* 12:39 Инус бегъымбарыр – еплъ Инус бегъымбарым и хъыбар зэрыт тхылъым (Ионэ) 2:1.

+ 12:39 Мт. 16:4

+ 12:41 Рим 2:27, Мт. 12:6

* 12:42 пащтыхь цӀыхубзыр – еплъ Пащтыхьхэм я хъыбархэр зэрыт япэ тхылъым (3-я Царств) 10:1-10.

* 12:42 Сэлмэн пащтыхьыр – Соломон пащтыхьыр арщ.

• 12:43 Лк. 11:24-26

+ 12:45 2 Пет. 2:20

• 12:46 Мк. 3:31-35, Лк. 8:19-21

+ 12:46 Мт. 13:55, Ин. 2:12, Ин. 7:3, Апост. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 12:50 Ин. 15:14, Евр. 2:11

• 13:1 Мк. 4:1-9, Лк. 8:4-8

+ 13:9 Мт. 11:15

• 13:10 Мк. 4:10-12, Лк. 8:9-10

+ 13:11 Мт. 19:11

+ 13:12 Мт. 25:29

* 13:14-15 Тхьэм … Ешайа бегъымбарым … къыжригъэӀахэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 6:9-10. Ешайа бегъымбарыр Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 759-698 гъэхэм псэуащ.

+ 13:15 Ин. 12:40, Апост. 28:26-27

+ 13:16 Лк. 10:23-24

+ 13:17 Евр. 11:13, 1 Пет. 1:10-12

• 13:18 Мк. 4:13-20, Лк. 8:11-15

+ 13:21 Гал. 1:6, Евр. 6:4

+ 13:22 Мт. 6:25, Мк. 10:23, 1 Тим. 6:10

+ 13:23 Ин. 15:5

+ 13:30 Мт. 3:12

• 13:31 Мк. 4:30-34, Лк. 13:18-21

* 13:31 хъардэл – горчицэ; андэгурэдэгу лӀэужыгъуэ.

+ 13:32 Мт. 17:20, Лк. 17:6,

+ 13:33 1 Кор. 5:6, Гал. 5:9

+ 13:35 Уэрэд 77:2

* 13:37 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ 8:20.

+ 13:38 Ин. 8:44

+ 13:39 Апок. 14:15-16

+ 13:41 Мт. 24:31

+ 13:42 Ин. 15:6, Апок. 20:15, Мт. 8:12

+ 13:43 Мт. 11:15

+ 13:47 Мт. 4:19

+ 13:48 Ин. 21:11

+ 13:49 Мт. 25:32

+ 13:50 Мт. 8:12

* 13:52 торэт егъэджакӀуэ пашэ – еплъ 2:4.

• 13:53 Мк. 6:1-6, Лк. 4:16-30

+ 13:54 Мт. 2:23, Лк. 2:39, Лк. 4:23, Мк. 1:21

+ 13:55 Ин. 6:42, Мт. 12:46

+ 13:57 Мт. 11:6, Ин. 4:44

• 14:1 Мк. 6:14-29, Лк. 9:7-9

* 14:1 пщы Ирод – Ирод Антипэ хъужырщ. Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 4-рей гъэм къыщыщӀэдзауэ Хьисэ къэхъуа нэужь 39-рей гъэм нэсыху, ар Галилей, Перей хэкухэм япщу щытащ.

+ 14:2 Мт. 16:14

+ 14:3 Мт. 4:12, Мт. 11:2, Лк. 3:19-20, Ин. 3:24

+ 14:5 Мт. 11:9, Мт. 21:26

+ 14:12 Мт. 9:14

• 14:13 Мк. 6:30-44, Лк. 9:10-17, Ин. 6:1-14

+ 14:21 Мт. 15:38

• 14:22 Мк. 6:45-56, Ин. 6:15-21

+ 14:23 Мк. 1:35, Лк. 4:42, Лк. 5:16

+ 14:26 Лк. 24:37

+ 14:31 Мт. 6:30

+ 14:33 Уэрэд 2:7, Лк. 1:35

+ 14:34 Мк. 6:53, Лк. 5:1

• 15:1 Мк. 7:1-23

+ 15:2 Лк. 11:38

+ 15:3 Гал. 1:14

* 15:4 Тхьэм жиӀащ – еплъ 2 Мусэ 20:12; 21:17.

* 15:7-9 Ешайа бегъымбарым жиӀащ мыпхуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 29:13.

+ 15:7 Мт. 23:13, Апост. 28:25

+ 15:9 Кол. 2:22

+ 15:11 Апост. 10:15

* 15:12 фарисейхэр – еплъ 3:7.

+ 15:13 Иуд. 1:12

+ 15:14 Мт. 23:16, Лк. 6:39

+ 15:18 Мт. 12:34, Ек. 3:6

+ 15:19 Гал. 5:19-21, 1 Кор. 6:9-10

• 15:21 Мк. 7:24-30

* 15:21 къалэхэу Тиррэ Сидонрэ – еплъ 11:21.

* 15:22 Ханаан хэкум щыщ цӀыхубз гуэр – а цӀыхубзыр журткъым, Рим къэралыгъуэшхуэм хыхьэ Сирие хэкум къыщыхъуащ. Еплъ Марк 7:26.

* 15:22 Даут и Къуэр – еплъ 9:27.

+ 15:22 Мт. 9:27, Лк. 1:32

+ 15:24 Уэрэд 118:176, Мт. 10:6, 1 Пет. 2:25

+ 15:26 Мт. 7:6

• 15:29 Мк. 7:31

+ 15:32 Мт. 9:36

+ 15:38 Мт. 14:21

• 16:1 Мк. 8:11-13, Лк. 12:54-56

* 16:1 Фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ – еплъ 3:7.

+ 16:1 Мт. 3:7, 1 Кор. 1:22

* 16:4 Инус бегъымбарым и нэщэнэ – еплъ 12:39-40.

+ 16:4 Мт. 12:39

• 16:5 Мк. 8:14-21

+ 16:6 Лк. 12:1, 1 Кор. 5:7-8

+ 16:8 Мт. 6:30

+ 16:9 Мт. 14:13-21

+ 16:10 Мт. 15:36-37

• 16:13 Мк. 8:27-30, Лк. 9:18-21

* 16:13 Кесарфилиппие къалэр – Галилей гуэлым километр 40-кӀэ пэжыжьэу ищхъэрэ лъэныкъуэмкӀэ щыӀащ.

* 16:14 Иляс бегъымбарыр – абы щӀылъэм къигъэзэжыну, Мэссихь и гъуэгур хуигъэпсыну журтхэр пэплъэу щытт. Еплъ Малахие бегъымбарым и тхылъым 4:5-6.

+ 16:14 Мт. 14:2,

* 16:16 Мэссихь – еплъ 1:17.

+ 16:16 Уэрэд 2:7

+ 16:17 1 Кор. 2:13

+ 16:18 Мк. 3:16, Ин. 1:42, Еф. 2:20

* 16:19 Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ 3:2.

+ 16:20 Мт. 9:30

• 16:21 Мк. 8:31, Лк. 9:22-27

* 16:21 нэхъыжьхэр – журтхэм пщӀэшхуэ зыхуащӀу щыта динырылажьэ тхьэмадэ гупщ. Абыхэм ящыщ гуп Тхьэмадэ Хасэшхуэм хэту щытащ.

* 16:21 дин пашэшхуэхэми торэт егъэджакӀуэ пашэхэми – еплъ 2:4.

+ 16:21 Лк. 17:25, Мк. 9:31, Мк. 10:34, Ин. 2:19

+ 16:23 Мт. 4:10, Флп. 3:19

+ 16:24 Мт. 10:38-39

+ 16:25 Мт. 19:29

+ 16:26 Уэрэд 48:8

+ 16:27 Мт. 24:30, Мт. 25:31, 1 Фес. 4:16, Апок. 2:23

+ 16:28 Мт. 24:34, Ин. 21:22

• 17:1 Мк. 9:2-13, Лк. 9:28-36

+ 17:1 Мк. 5:37, Мк. 14:33

+ 17:2 Апок. 1:16

* 17:5 Мыращ сэ фӀыуэ слъагъу си Къуэ щӀасэу си гум ирихьыр – еплъ 3:17.

+ 17:5 Мт. 3:17, 2 Пет. 1:17

* 17:9 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ 8:20.

+ 17:9 Мт. 8:4, Мт. 9:30, Мк. 1:44

* 17:10 Иляс бегъымбарыр къэкӀуэн хуейщ япэщӀыкӀэ – еплъ 16:14.

+ 17:13 Мт. 11:14, Лк. 1:17

• 17:14 Мк. 9:14-29, Лк. 9:37-43

+ 17:18 Мк. 1:26, Апост. 8:7

* 17:20 хъардэл – тарчица; андэгурэдэгу лӀэужыгъуэ.

+ 17:20 Мт. 13:31, Лк. 17:6, Мк. 11:23

• 17:22 Мк. 9:30-32, Лк. 9:43-45

+ 17:23 Мт. 16:21, Мт. 20:19

* 17:24 ахъшэу дидрахм зи цӀэр – балигъ хъуа дэтхэнэ журтми илъэс къэс Тхьэм и унэшхуэм сэджыту иритын хуейт махуитӀым къриубыдэу къилэжьым хуэдиз ахъшэ.

+ 17:24 Мк. 9:33, Мт. 22:17

+ 17:27 Рим 13:7

• 18:1 Мк. 9:33-37, Мк. 9:42-48, Лк. 9:46-48, Лк. 17:1-2

+ 18:3 1 Кор. 14:20, Мт. 19:16

+ 18:5 Мт. 10:40, Лк. 10:16, Ин. 13:20

+ 18:7 Мт. 26:24

+ 18:8 Мт. 5:30, Мт. 25:41, Апок. 20:10

+ 18:9 Мт. 5:29

• 18:10 Лк. 15:3-7

+ 18:14 Ин. 6:39

• 18:15 Лк. 17:3

* 18:15 къуэш – еплъ 5:22

+ 18:15 Ек. 5:19, Гал. 6:1

* 18:16 щыхьэтитӀым е щыхьэтищым жаӀэмкӀэ – еплъ 5 Мусэ 19:15.

+ 18:16 2 Кор. 13:1

* 18:17 хьэкътын ахъшэр хэзыхыр – еплъ 5:46.

+ 18:17 Мт. 5:46-47, Тит 3:10

* 18:18 Еплъ 16:19.

+ 18:19 Мт. 7:7-8

+ 18:21 Лк. 17:4

* 18:24 талант – зы талантыр динар миних хуэдиз мэхъу. Зы динарыр лэжьакӀуэм и махуэ лэжьапщӀэу щытащ.

+ 18:35 Мт. 6:15, Ек. 2:13

• 19:1 Мк. 10:1-12

* 19:4 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэту – еплъ 1 Мусэ 1:27.

+ 19:4 1 Мусэ 1:27

* 19:5 Тхьэм зэрыжиӀар – еплъ 1 Мусэ 2:24.

+ 19:5 1 Мусэ 2:24, Еф. 5:31

+ 19:6 1 Кор. 6:16, 1 Кор. 7:10

* 19:7 Мусэ бегъымбарым унафэ щӀищӀар – еплъ 5 Мусэ 24:1.

+ 19:9 Мт. 5:32, 1 Кор. 7:10

+ 19:11 Мк. 4:11, 1 Кор. 7:7, 1 Тим. 5:14

• 19:13 Мк. 10:13-16, Лк. 18:15-17

+ 19:14 Мт. 18:3

• 19:16 Мк. 10:17-31, Лк. 18:18-30

+ 19:16 Лк. 10:25

+ 19:17 Уэрэд 105:1, Уэрэд 118:68, Рим 10:5, Гал. 3:12

* 19:18-19 А унафэхэр сыт хуэдэ? – еплъ 2 Мусэ 20:12-16, 3 Мусэ 19:18.

+ 19:20 Флп. 3:6

+ 19:21 Мт. 5:48, Лк. 12:33, Мт. 6:20, 1 Пет. 1:4

+ 19:23 Уэрэд 48:7-8

+ 19:26 1 Мусэ 18:14, Мк. 14:36

+ 19:27 Мт. 4:20-22

+ 19:28 Мт. 16:27, Мт. 25:31, Лк. 22:30, 1 Кор. 6:2, Апок. 3:21

+ 19:29 Мт. 16:25

+ 19:30 Мт. 20:16, Лк. 13:30

* 20:1 Тхьэуэ уафэм щыӀэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ 3:2.

* 20:3 пщэдджыжьым сыхьэтыр бгъум – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «ещанэ сыхьэтыр» арщ. Абы къикӀыр пщэдджыжьым сыхьэтыр бгъурщ.

* 20:5 шэджагъуэм деж – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «еханэ сыхьэтыр» арщ. Абы къикӀыр шэджагъуэрщ.

* 20:5 сыхьэтыр щым деж – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «ебгъуанэ сыхьэтыр» арщ. Абы къикӀыр шэджагъуэ нэужьым сыхьэтыр щырщ.

* 20:6 сыхьэтыр тхум деж – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «епщыкӀузанэ сыхьэтыр» арщ. Абы къикӀыр шэджагъуэ нэужьым сыхьэтыр тхурщ.

+ 20:16 Мт. 19:30, Лк. 13:30

• 20:17 Мк. 10:32-34, Лк. 18:31-34

* 20:19 хамэ лъэпкъхэр – Рим цӀыхуу тепщэныгъэ зиӀэхэрщ.

+ 20:19 Мт. 16:21, Мт. 17:23

• 20:20 Мк. 10:35-45

* 20:20 Зеведей и къуэхэр – апостолу Екъубрэ Иуанрэщ.

+ 20:20 Мт. 10:2, Мк. 1:19

+ 20:21 Мт. 19:28

* 20:22 умэхъыныр – еплъ 3:1.

+ 20:22 Мт. 26:39, Ин. 18:11

+ 20:26 1 Пет. 5:3, Мт. 23:11, Мк. 9:35

+ 20:28 Ин. 13:4-5, Ин. 11:51, 1 Пет. 1:18-19, Рим 4:25, Гал. 1:4, 1 Тим. 2:6, Тит 2:14

• 20:29 Мк. 10:46-52, Лк. 18:35-43

* 20:29 Ерихон къалэр – Ерусалим и ищхъэрэ къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэмкӀэ, километр 24-кӀэ пэжыжьэу, Иордан псым и дыгъэ къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ щыӀэщ.

* 20:30 Даут и Къуэр – еплъ 9:27.

+ 20:30 Мт. 9:27-31

+ 20:34 Лк. 7:13

• 21:1 Мк. 11:1-11, Лк. 19:28-38, Ин. 12:12-19

* 21:1 Елеон Ӏуащхьэр – Зейтун Ӏуащхьэр аращ. Ерусалим и гъунэгъуу, дыгъэ къуэкӀыпӀэмкӀэ, Кедрон аузым и адрыщӀым итщ.

+ 21:1 Апост. 1:12

* 21:4-5 бегъымбарым жиӀа мы псалъэхэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 62:11; Зэчрей бегъымбарым и тхылъым 9:9.

+ 21:4 Ин. 12:15, Мт. 1:23, Мт. 26:56, Ин. 19:36

* 21:5 Сион къалэр – Ерусалим къалэр арщ.

* 21:9 макъышхуэкӀэ жаӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 117:25-26.

* 21:9 Хьусаннэ – щӀыхь псалъэщ.

+ 21:9 Мт. 9:27, Уэрэд 117:25-26, Уэрэд 148:1, Мт. 23:39

+ 21:11 Лк. 7:16

• 21:12 Мк. 11:15-19, Лк. 19:45-48, Ин. 2:13-22

* 21:12 сатуущӀэхэр – абыхэм къурмэныпхъэ былымхэр Тхьэм и унэшхуэм и пщӀантӀэм щащэрт.

* 21:12 ахъшэ зыхъуэжхэр – Тхьэм и унэшхуэм щхьэкӀэ хьэкътын ахъшэр зытхэми къурмэныпхъэ былымхэр къэзыщэхухэми щхьэкӀэ абыхэм хамэ ахъшэхэр яхъуэжырт.

+ 21:12 Лк. 2:24

* 21:13 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 56:7.

* 21:13 хъунщӀакӀуэ тӀысыпӀэ – еплъ Иеремие бегъымбарым и тхылъым 7:11.

* 21:15 Даут и Къуэр – еплъ 9:27.

+ 21:15 Мт. 9:27

* 21:16 Тхьэм зэрыжриӀар – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 8:3.

+ 21:16 Лк. 19:39, Уэрэд 8:2-3

* 21:17 Вифание жылэр – Ерусалим километрищкӀэ пэжыжьэу, и къуэкӀыпӀэмкӀэ щыӀэщ.

+ 21:17 Лк. 19:29, Лк. 24:50, Ин. 11:18

• 21:18 Мк. 11:12-14, Мк. 11:20-24

+ 21:18 Мт. 4:2

+ 21:19 Мт. 24:32, Лк. 13:6

+ 21:21 Мт. 17:20, Ек. 1:6, 1 Кор. 13:2

+ 21:22 Мт. 7:8, Мт. 17:20, 1 Кор. 13:2

• 21:23 Мк. 11:27-33, Лк. 20:1-8

+ 21:23 Апост. 4:7

* 21:25 умэхъыныр – еплъ 3:1.

+ 21:25 Мт. 3:6, Лк. 7:30

+ 21:26 Мт. 11:9, Мт. 14:5

+ 21:32 Лк. 7:29

• 21:33 Мк. 12:1-12, Лк. 20:9-19

+ 21:33 Уэрэд 79:9, Мк. 13:34

+ 21:35 Мт. 22:6, Мт. 23:34, Евр. 11:36-37

+ 21:37 Мт. 3:17, Евр. 1:1

+ 21:38 Евр. 1:2

+ 21:39 Евр. 13:12

+ 21:41 Апост. 13:46

* 21:42 Тхьэм и псалъэ тхахэр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 117:22-23.

+ 21:42 Уэрэд 117:22-23, Апост. 4:11, 1 Пет. 2:7

* 21:43 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ 3:2.

+ 21:46 Мк. 11:18, Мк. 11:32

• 22:1 Лк. 14:15-24

+ 22:1 Мт. 13:34

+ 22:2 Мт. 25:10, Апок. 19:7, Апок. 21:2

+ 22:6 Мт. 21:35, Мт. 23:34, Евр. 11:36-37

+ 22:7 Мт. 21:41

+ 22:8 Мт. 10:11, Апост. 13:46, Апок. 3:4

+ 22:13 Мт. 8:12

• 22:15 Мк. 12:13-17, Лк. 20:20-26

+ 22:15 Лк. 11:54

* 22:16 Ирод пащтыхьым и лъэужь ирикӀуэхэр – ахэр Рим Ӏэтащхьэм хуэмейуэ, пащтыхь Ирод Иным къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщ гуэр пащтыхь яхуэхъуну хуеящ.

+ 22:16 Кол. 3:25

* 22:17 кесар – а лъэхъэнэм, Хьисэ къэхъуа нэужь 14-37 гъэхэм, Тиверий зи цӀэр Рим кесару щытащ.

* 22:17 хьэкътын ахъшэр – еплъ 5:46.

+ 22:17 Мт. 17:24-25

+ 22:18 Мк. 7:6, Лк. 12:1

+ 22:21 Рим 13:7

• 22:23 Мк. 12:18-27, Лк. 20:27-40

* 22:23 саддукейхэр – еплъ 3:7.

+ 22:23 Апост. 4:1, Апост. 23:8

* 22:24 Мусэ бегъымбарым жиӀащ – еплъ 5 Мусэ 25:5-6.

+ 22:24 1 Мусэ 38:8,

* 22:31-32 Тхьэм жиӀа мы псалъэхэм – еплъ 2 Мусэ 3:2-6.

• 22:34 Мк. 12:28-34, Лк. 10:25-28

* 22:36-37 Тхьэм и унафэхэм щыщу нэхъ ин дыдэр – еплъ 5 Мусэ 6:5.

* 22:39 етӀуанэ унафэр – еплъ 3 Мусэ 19:18.

+ 22:39 Мт. 19:19

+ 22:40 Мт. 7:12, Гал. 5:14

• 22:41 Мк. 12:35-37, Лк. 20:41-44

+ 22:42 Мт. 9:27

* 22:43-44 Даут жиӀакъэ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 109:1.

+ 22:44 Уэрэд 109:1, Апост. 2:34-35

+ 22:46 Лк. 20:40

• 23:1 Мк. 12:38-40, Лк. 11:37-52, Лк. 20:45-47

+ 23:3 Рим 2:17-23

* 23:5 нэмэз пхъуантӀэ цӀыкӀуэхэр – пхъуантэ цӀыкӀуэхэу (фэм къыхэщӀыкӀа дэлъхьэпӀэ цӀыкӀухэр) я тхылъ лъапӀэхэм ярытым щыщ зыдэлъхэр журтхэм фэ кӀапсэкӀэ я натӀэмрэ я Ӏэпщэхэмрэ ирашӀэ. Еплъ 5 Мусэ 6:8; 11:18.

+ 23:6 Лк. 14:7-8

+ 23:8 Ек. 3:1, Лк. 22:32, Флм. 1:16

+ 23:11 Мт. 20:26, Мк. 9:35, Мк. 10:43

+ 23:12 Лк. 14:11, Лк. 18:14

+ 23:13 Мт. 15:7

+ 23:16 Мт. 15:14

+ 23:21 Уэрэд 25:8, Уэрэд 131:14

+ 23:23 Уэрэд 32:5,

+ 23:27 Апост. 23:1,

+ 23:30 Апост. 7:52

+ 23:33 Мт. 3:7, Мт. 12:34

+ 23:34 Мт. 21:35, Мт. 22:6, Евр. 11:36-37, Мт. 10:17, Мк. 13:9, Лк. 21:12

+ 23:35 1 Мусэ 4:8, 1 Ин. 3:12, Евр. 11:4, Апок. 18:24

• 23:37 Лк. 13:34-35

+ 23:37 Апост. 7:52, Уэрэд 146:2

+ 23:39 Уэрэд 117:26, Мт. 21:9

• 24:1 Мк. 13:1-13, Лк. 21:5-19

+ 24:2 Лк. 19:44

* 24:3 Елеон Ӏуащхьэр – еплъ 21:1.

+ 24:4 1 Ин. 3:7, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3

+ 24:7 Апок. 6:4, Апост. 11:28, Апок. 6:8, Апок. 6:12

+ 24:9 Мт. 10:22, Ин. 15:18

+ 24:10 Мт. 10:21

+ 24:11 Мт. 7:15

+ 24:13 Ек. 5:11, Апок. 2:10

+ 24:14 Мт. 28:19, Рим 10:18, Кол. 1:6, Кол. 1:23

• 24:15 Мк. 13:14-23, Лк. 21:20-24

* 24:15 «Зэхэзыкъутэ ГущыкӀыгъуэр» – Хьисэ а «Зэхэзыкъутэ ГущыкӀыгъуэр» жыхуиӀа псалъэхэр Даниил бегъымбарыр и хъыбар зэрыт тхылъым 9:27; 11:31; 12:11 итщ. Даниил бегъымбарыр зытепсэлъыхьар пащтыхь Антиок Епифан тхьэ нэпцӀхэм щхьэкӀэ къурмэнщӀыпӀэу Тхьэм и унэшхуэм щигъэувыгъар арщ. Ар къыщыхъуар Хьисэ къэхъуным и пэкӀэ 167-рэ гъэр арщ. Ауэ Хьисэ «Зэхэзыкъутэ ГущыкӀыгъуэм» щытепсэлъыхьам жыхуиӀар Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зи гум имылъу, цӀыху бзаджэ дыдэ гъэунэхуа гуэрщ. Дунейм и ужьрей дыдэ махуэхэм а цӀыхур къэлъэгъуэн хуейщ.

+ 24:17 Лк. 17:31

+ 24:19 Лк. 23:29

+ 24:21 Апок. 16:18

+ 24:22 Лк. 18:7

+ 24:23 Лк. 17:23

+ 24:24 2 Фес. 2:9, Апок. 13:13, Апок. 16:14

+ 24:25 Ин. 13:19, Ин. 14:29

+ 24:27 Лк. 17:24

+ 24:28 Лк. 17:37

• 24:29 Мк. 13:24-27, Лк. 21:25-28

+ 24:29 Апост. 2:20, Апок. 6:13

+ 24:30 Мт. 16:27,

+ 24:31 1 Кор. 15:52, 1 Фес. 4:16, Апок. 11:15, Мт. 13:41, 2 Фес. 2:1

• 24:32 Мк. 13:28-31, Лк. 21:29-33

+ 24:34 Мт. 16:28

+ 24:35 Уэрэд 101:26-27, 2 Пет. 3:10

• 24:36 Мк. 13:32-37, Лк. 12:38-40, Лк. 17:26-30, Лк. 17:34-36

+ 24:37 1 Мусэ 6:5

* 24:38-39 псыдзэр – еплъ 1 Мусэ 6:13–7:24.

+ 24:39 1 Мусэ 7:21

+ 24:42 Мт. 25:13

+ 24:43 2 Пет. 3:10, 1 Фес. 5:2

+ 24:44 Апок. 3:3, Апок. 16:15

• 24:45 Лк. 12:42-48

+ 24:46 Мт. 25:21, Ин. 13:17

+ 24:48 Мт. 25:5

+ 24:51 Мт. 8:12

+ 25:1 Мт. 9:15, Ин. 3:29, Апок. 19:7, Апок. 21:2

+ 25:5 Мт. 24:48

+ 25:10 Мт. 22:2

+ 25:11 Мт. 7:22, Лк. 6:46, Лк. 13:25

+ 25:12 Мт. 10:33

+ 25:13 1 Кор. 16:13, Мт. 24:36, Мт. 24:42

• 25:14 Лк. 19:12-27

* 25:15 талант – еплъ 18:24.

+ 25:19 Рим 14:12

+ 25:21 Лк. 16:10, Евр. 12:2

+ 25:29 Мт. 13:12

+ 25:30 Мт. 8:12

* 25:31 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ 8:20.

+ 25:31 Мт. 16:27, Мт. 19:28

+ 25:32 2 Кор. 5:10, Мт. 13:49

+ 25:34 Апок. 21:7

+ 25:35 Лк. 3:11, Ек. 2:15-16

+ 25:36 2 Тим. 1:16-18

+ 25:40 Мт. 10:40

+ 25:41 Уэрэд 6:9, Мт. 7:23, Мк. 9:43-44, Иуд. 1:7, Апок. 20:10

+ 25:45 Лк. 10:16

• 26:1 Мк. 14:1-2, Лк. 22:1-2, Ин. 11:45-53

* 26:2 ӀутӀыж махуэшхуэр – ӀутӀыж махуэшхуэмрэ ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэмрэ зэдагъэлъапӀэурэ, Тхьэм Мысырым къызэрыригъэкӀыжыгъар журтхэм ягъэлъапӀэ. ӀутӀыж махуэшхуэр Нисан зи цӀэ мазэм и 14-нэ махуэм тохуэ (еплӀанэрей мазэм и япэрей махуэм пэгъунэгъущ). ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэр Нисаным и 15-22 махуэхэм къриубыдэу ягъэлъапӀэ. А махуэхэм тхьэвым пщагъэ халъхьэркъым.

* 26:3 нэхъыжьхэр – еплъ 16:21.

* 26:3 дин пашэшхуэр – дин пашэхэм я тхьэмадэу икӀи Тхьэмадэ Хасэшхуэм и тхьэмадэу щытащ.

• 26:6 Мк. 14:3-9, Лк. 7:36-50, Ин. 12:1-8

+ 26:6 Мт. 21:17, Ин. 11:1, Ин. 11:18,

+ 26:11 Мт. 9:15, Ин. 7:33

+ 26:12 Ин. 19:40

* 26:13 хъыбарыфӀыр – Хьисэ Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыр арщ. Тхьэм бегъымбархэм я жьэкӀэ цӀыхухэр къызэригъэгугъа Ӏуэхухэр Хьисэ Мэссихь илэжьа ӀуэхумкӀэ игъэпэжащ икӀи апхуэдэу цӀыхухэр мыкӀуэду къызэрыригъэлын гъуэгу къахузэӀуихащ.

+ 26:13 Мт. 24:14

• 26:14 Мк. 14:10-11, Лк. 22:3-6

+ 26:14 Ин. 13:2, Апост. 1:16

• 26:17 Мк. 14:12-21, Лк. 22:7-14, Лк. 22:21-23, Ин. 13:21-30

+ 26:21 Уэрэд 40:10, Ин. 13:18

+ 26:24 Мт. 18:7

* 26:25 Равви – «дин егъэджакӀуэр».

* 26:25 «Уэращ, зэрыжыпӀэм хуэдэщ» е «Уэ уи жьэкӀэ жыбоӀэ».

• 26:26 Мк. 14:22-26, Лк. 22:15-20, 1 Кор. 11:23-25

+ 26:26 Ин. 6:51, 1 Кор. 10:16, Евр. 10:10

* 26:28 зэгурыӀуэныгъэр зыгъэщыпкъэ си лъыращ – пасэрей зэгурыӀуэныгъэу Тхьэм езымрэ и лъэпкъымрэ яку дилъхьар зыгъэщыпкъэ къурмэныпхъэм и лъыращ. А лъыр цӀыхухэм траутхэгъащ. Еплъ 2 Мусэ 24:7-8. Апхуэдэу зэгурыӀуэныгъэщӀэу Тхьэм езымрэ и цӀыхухэмрэ яку дилъхьар зыгъэщыпкъэр Хьисэ и лъыуэ жорым щыщӀэкӀар аращ. А зэгурыӀуэныгъэм зэритым тету, цӀыху гуэрым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэ хъумэ, Тхьэм ар мыкӀуэду къригъэлынущ.

+ 26:30 Лк. 22:39

• 26:31 Мк. 14:27-31, Лк. 22:31-34, Ин. 13:36-38

* 26:31 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ Зэчрей бегъымбарым и тхылъым 13:7.

+ 26:31 Ин. 16:32

+ 26:32 Мт. 28:7

+ 26:35 Ин. 11:16, Ин. 21:19

• 26:36 Мк. 14:32-42, Лк. 22:39-46

* 26:36 Гефсимание – Елеон (Зейтун) Ӏуащхьэм и къухьэпӀэ егъэзыхыгъуэм ит хадэщ.

+ 26:37 Мк. 5:37, Мк. 9:2

+ 26:38 Ин. 12:27

+ 26:39 Евр. 5:7, Мк. 10:38, Ин. 18:11, Ин. 5:30, Ин. 6:38, Гал. 1:4

+ 26:41 Мт. 6:13, 1 Пет. 4:7

+ 26:42 Мт. 6:10

+ 26:45 Ин. 2:4, Мт. 16:21, Мт. 17:22, Мт. 20:18

• 26:47 Мк. 14:43-50, Лк. 22:47-53, Ин. 18:3-12

+ 26:47 Апост. 1:16

+ 26:51 Лк. 22:38

+ 26:52 Апок. 13:10

+ 26:55 Мт. 21:23, Лк. 21:37

+ 26:56 Мт. 1:22-23, Мт. 21:4, Ин. 19:36, Мт. 26:31, Ин. 16:32

• 26:57 Мк. 14:53-65, Лк. 22:54-55, Лк. 22:63-71, Ин. 18:13-14, Ин. 18:19-24

* 26:59 Тхьэмадэ Хасэшхуэр – еплъ 5:22.

+ 26:60 Уэрэд 26:12, Уэрэд 34:11

+ 26:61 Мк. 15:29, Ин. 2:19

+ 26:62 Мт. 27:13

+ 26:63 Уэрэд 2:7

* 26:64 «Аращ, зэрыжыпӀэм хуэдэщ» – е «Уэ уи щхьэкӀэ жыбоӀэ».

+ 26:64 Уэрэд 109:1, Мт. 16:27, Мт. 24:30, Евр. 1:13

* 26:65 и щыгъынхэр къызэфӀитхъащ – гущыкӀыгъуэшхуэмрэ шынагъуэшхуэмрэ къыхэкӀкӀэ дин пашэшхуэм и щыгъынхэр зэфӀитхъащ. Хьисэ Тхьэр игъэпцӀауэ ялъытати.

+ 26:65 Апост. 14:14, Мт. 9:3, Ин. 10:36

• 26:69 Мк. 14:66-72, Лк. 22:56-62, Ин. 18:15-18, Ин. 18:25-27

+ 26:75 Мт. 26:34

• 27:1 Мк. 15:1, Лк. 23:1-2, Ин. 18:28-32

* 27:2 Пилат Ӏэтащхьэр – рим цӀыхухэм ящыщу, Понтий Пилат, Хьисэ къэхъуа нэужь 26-36 гъэхэм, Иудей, Самарие, Идумей хэкухэм я Ӏэтащхьэу щытащ.

+ 27:2 Лк. 3:1, Лк. 13:1, Апост. 3:13, 1 Тим. 6:13

• 27:3 Апост. 1:18-19

+ 27:6 Мк. 12:41, Ин. 8:20

* 27:9-10 Иеремие бегъымбарым жиӀа мы псалъэхэр – еплъ Зэчрей бегъымбарым и тхылъым 11:12-13; Иеремие бегъымбарым и тхылъым 32:6-10.

+ 27:9 Мт. 2:17

• 27:11 Мк. 15:2-5, Лк. 23:3-5, Ин. 18:33-38

* 27:11 «Аращ, зэрыжыпӀэм хуэдэщ» – е «Уэ уи щхьэкӀэ жыбоӀэ».

+ 27:11 Мт. 2:2

+ 27:13 Мт. 26:62

• 27:15 Мк. 15:6-15, Лк. 23:13-25, Ин. 18:39

* 27:15 ӀутӀыж махуэшхуэр – еплъ 26:2.

+ 27:18 Ин. 12:19

+ 27:20 Апост. 3:14

+ 27:23 Лк. 23:41, Евр. 4:15

+ 27:24 Уэрэд 25:6, Уэрэд 72:13

+ 27:25 1 Фес. 2:16

+ 27:26 Мт. 20:19

• 27:27 Мк. 15:16-20, Ин. 19:2-3

* 27:27 преторие – Пилат Ӏэтащхьэм и унэшхуэращ.

+ 27:30 Мт. 20:19

• 27:32 Мк. 15:21-32, Лк. 23:26-43, Ин. 19:17-27

* 27:32 Кириние къалэр – Африкэм и ищхъэрэ лъэныкъуэм ит Ливие къэралым и къалэшхуэу щытащ.

+ 27:34 Уэрэд 68:22

+ 27:35 Уэрэд 21:19

+ 27:39 Уэрэд 21:7, Уэрэд 108:25

+ 27:40 Мк. 14:58, Ин. 2:19, Мт. 4:3-6

+ 27:42 Ин. 10:18, Ин. 1:49, Ин. 12:13, Ин. 20:29

• 27:45 Мк. 15:33-41, Лк. 23:44-49, Ин. 19:28-30

* 27:45 шэджагъуэ – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «еханэ сыхьэтыр» арщ. Абы къикӀыр шэджагъуэрщ.

* 27:45 сыхьэтыр щым – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «ебгъуанэ сыхьэтыр» арщ. Абы къикӀыр шэджагъуэ нэужьым сыхьэтыр щырщ.

* 27:46 Или, или, ламэ савахфани – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 21:1.

+ 27:46 Апост. 3:1, Уэрэд 21:2

+ 27:48 Уэрэд 68:22

+ 27:52 Ин. 5:21, Ин. 5:25

* 27:56 Магдалэ жылэр – Галилей гуэлым и дыгъэ къухьэпӀэ лъэныкъуэм итщ.

+ 27:56 Лк. 8:2, Мт. 20:20

• 27:57 Мк. 15:42-47, Лк. 23:50-56, Ин. 19:38-42

+ 27:63 Мт. 16:21, Мт. 17:23, Мт. 20:19

+ 27:66 Апок. 20:3

• 28:1 Мк. 16:1-8, Лк. 24:1-12, Ин. 20:1-10

+ 28:1 Лк. 8:2, Мт. 27:61

+ 28:2 Мт. 27:60

+ 28:3 Мк. 9:3, Апост. 1:10

+ 28:4 Апок. 1:17

+ 28:7 Мт. 26:32

+ 28:9 Ин. 20:19, Ин. 20:21, Мт. 28:17, Лк. 24:52

* 28:10 къуэшхэр – еплъ 5:22.

+ 28:10 Мт. 12:50, Ин. 20:17, Рим 8:29, Евр. 2:11

• 28:16 Мк. 16:14-18, Лк. 24:36-49, Ин. 20:19-23

+ 28:17 Ин. 20:25

+ 28:18 Мт. 11:27, Ин. 17:2

* 28:19 умэхъыныр – еплъ 3:1.

+ 28:19 2 Кор. 13:13, Ин. 4:1-2, Апост. 8:13, Кол. 1:23

+ 28:20 Ин. 14:15, Мт. 13:39

• 1:1 Мт. 3:1-12, Лк. 3:1-9, Ин. 1:19-28

+ 1:1 Уэрэд 2:7

+ 1:2 Мт. 11:10, Лк. 7:27

* 1:3 Абы и джэ макъыр аращ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 40:3.

* 1:4 умэхъыныр – еплъ Маттэ 3:1.

+ 1:4 Лк. 1:80, Ин. 1:6

+ 1:5 Апост. 19:18

• 1:9 Мт. 3:13, Лк. 3:21-22, Лк. 4:1-13

+ 1:9 Мт. 2:23, Лк. 2:39

+ 1:10 Апост. 7:56, Ин. 1:32-33

* 1:11 ФӀыуэ слъагъу … си гум ирихьыр уэращ – еплъ Маттэ 3:17.

+ 1:11 Мк. 9:7, Ин. 12:28, Мк. 9:7, 2 Пет. 1:17

+ 1:13 1 Фес. 3:5, Лк. 22:43

• 1:14 Мт. 4:18-22, Лк. 5:1-11

* 1:14 Иуан лъэхъуэщым щӀадза нэужь – еплъ Маттэ 4:12.

* 1:15 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ Маттэ 3:2.

+ 1:15 Гал. 4:4, Мт. 3:2

+ 1:16 Мт. 14:34, Мк. 6:53, Ин. 1:40-42

+ 1:17 Мт. 13:47

+ 1:18 Мк. 10:28

• 1:21 Лк. 4:31-41

+ 1:21 Мт. 4:13

+ 1:22 Мт. 7:28-29

+ 1:24 Мк. 5:7, Апост. 19:15, Ин. 6:69

+ 1:26 Мк. 9:20, Апост. 8:7

+ 1:27 Апост. 17:19

+ 1:30 1 Кор. 9:5

+ 1:31 Мк. 5:41, Мк. 9:27, Апост. 3:7, Апост. 9:41

+ 1:34 Мт. 12:16, Мк. 3:12

• 1:35 Лк. 4:42-44

+ 1:35 Мт. 14:23, Лк. 5:16

• 1:40 Мт. 8:1-4, Лк. 5:12-16

+ 1:40 Мк. 9:22

+ 1:42 Лк. 17:14

+ 1:43 Мт. 9:30

+ 1:44 Лк. 17:14

+ 1:45 Мк. 7:36

• 2:1 Мт. 9:1-8, Лк. 5:17-26

+ 2:1 Мт. 4:13, Мк. 1:21

+ 2:4 Мк. 6:55

+ 2:5 Мт. 8:10, Мк. 10:52, Лк. 7:48

+ 2:7 Мк. 14:64, Уэрэд 31:5,

* 2:10 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

• 2:13 Мт. 9:9-13, Лк. 5:27-32

* 2:14 хьэкътын ахъшэр – еплъ Маттэ 5:46.

+ 2:16 Лк. 15:2

+ 2:17 Лк. 15:7, 1 Тим. 1:15

• 2:18 Мт. 9:14-17, Мт. 12:1-8, Лк. 5:33

* 2:18 нэщӀ ист – еплъ Маттэ 9:14.

+ 2:18 Мт. 11:2, Лк. 11:1, Ин. 1:35, Лк. 18:12

+ 2:19 Мт. 25:1-13, Ин. 3:29, Апок. 19:7, Апок. 21:2

+ 2:20 Мк. 14:7, Лк. 17:22

* 2:24 пщӀэ мыхъунур – еплъ Маттэ 12:2.

• 3:1 Мт. 12:9-14, Лк. 6:6-11

+ 3:1 Мк. 1:21

+ 3:2 Лк. 14:1, Лк. 20:20

+ 3:4 Лк. 14:3

+ 3:5 Еф. 4:18,

* 3:6 пащтыхь Ирод и лъэужь ирикӀуэхэр – еплъ Маттэ 22:16.

+ 3:7 Мт. 11:21

+ 3:10 Мк. 5:28

+ 3:11 Мт. 14:33, Мк. 1:24

+ 3:12 Мт. 12:16, Мк. 1:34

• 3:13 Мт. 10:1-4, Лк. 6:12-16

+ 3:16 Мт. 16:18, Ин. 1:42

+ 3:17 Мк. 1:19

* 3:18 Симону зи къэралым гурэ псэкӀэ хуэлажьэу щытар – еплъ Маттэ 10:4.

+ 3:18 Мт. 9:9

+ 3:19 Мк. 14:10, Мк. 14:44

• 3:20 Мт. 12:22-32, Лк. 11:14-23, Лк. 12:10

+ 3:20 Мк. 6:31

+ 3:21 2 Кор. 5:13

* 3:22 Велзевул – еплъ Маттэ 10:25.

+ 3:22 Мт. 9:34, Мт. 10:25

+ 3:29 Лк. 12:10, 1 Ин. 5:16, Евр. 10:26, Евр. 10:29

• 3:31 Мт. 12:46-50, Лк. 8:19-21

+ 3:31 Мк. 6:3, Ин. 2:12, Ин. 7:3, Апост. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 3:35 Ин. 15:14, Евр. 2:11

• 4:1 Мт. 13:1-23, Лк. 8:4-15

+ 4:9 Мт. 11:15, Апок. 2:7

• 4:10 Мт. 13:18-23, Лк. 8:11-15

+ 4:11 Мт. 19:11, 1 Кор. 5:12-13

* 4:12 Аращи – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 6:9-10.

+ 4:12 Ин. 12:40, Апост. 28:26-27

+ 4:14 Апост. 8:4

+ 4:17 Гал. 1:6, Евр. 6:4

+ 4:19 Мт. 6:25, Мк. 10:23, 1 Тим. 6:10

+ 4:20 Ин. 15:5

• 4:21 Лк. 8:16-18

+ 4:21 Мт. 5:15, Лк. 11:33

+ 4:22 Мт. 10:26, Лк. 12:2

+ 4:23 Мт. 11:15, Мк. 4:9

+ 4:24 Мт. 7:2

+ 4:29 Мт. 13:38, Апок. 14:15

• 4:30 Мт. 13:31-35, Лк. 13:18-19

* 4:31 хъардэл – тарчицэ; андэгурэдэгу лӀэужыгъуэ.

+ 4:31 Мт. 17:20, Лк. 17:6

• 4:35 Мт. 8:23-27, Лк. 8:22-25

+ 4:35 Мт. 8:18, Лк. 8:22

+ 4:37 Апост. 27:14

+ 4:39 Уэрэд 64:8, Уэрэд 88:10, Уэрэд 103:7

• 5:1 Мт. 8:28-34, Лк. 8:26-39

+ 5:7 Мк. 1:24

+ 5:17 Лк. 5:8, Апост. 16:39

+ 5:19 Уэрэд 65:16

* 5:20 КъалипщӀ – еплъ Маттэ 4:25.

+ 5:20 Мт. 4:25, Мк. 7:31

• 5:21 Мт. 9:18-26, Лк. 8:40-56

+ 5:22 Лк. 13:14, Апост. 13:15, Апост. 18:8

+ 5:28 Мк. 3:10

+ 5:30 Лк. 5:17, Лк. 6:19

+ 5:34 Мк. 10:52

+ 5:37 Мк. 9:2, Мк. 14:33

+ 5:39 Ин. 11:11

+ 5:41 Мк. 1:31, Мк. 9:27, Апост. 3:7, Апост. 9:41, Лк. 7:14

+ 5:43 Мк. 1:44, Мк. 9:9

• 6:1 Мт. 13:53-58, Лк. 4:16-30

+ 6:1 Мт. 2:23, Лк. 2:39, Лк. 4:23

+ 6:2 Мк. 1:21

+ 6:3 Мт. 11:6

+ 6:4 Ин. 4:44

• 6:7 Мт. 10:1, Мт. 10:5-15, Лк. 9:1-6

+ 6:7 Мк. 3:13-18

+ 6:11 Апост. 13:51

+ 6:12 Мк. 1:15

+ 6:13 Ек. 5:14

• 6:14 Мт. 14:1-12, Лк. 9:7-9

* 6:14 Ирод пащтыхьыр – еплъ Маттэ 14:1.

+ 6:14 Мк. 8:28

* 6:15 Иляс бегъымбарыр – еплъ Маттэ 16:14.

+ 6:15 Мт. 21:11

+ 6:17 Мт. 11:2, Лк. 3:19-20, Ин. 3:24

+ 6:21 1 Мусэ 40:20,

+ 6:29 Мк. 2:18

• 6:30 Мт. 14:13-21, Лк. 9:10-17, Ин. 6:1-14

* 6:30 апостолхэр – еплъ Маттэ 10:2.

+ 6:30 Мк. 6:7

+ 6:31 Мк. 3:20

+ 6:34 Мт. 9:36

* 6:37 динар – еплъ Маттэ 18:24.

• 6:45 Мт. 14:22-36, Ин. 6:15-21

+ 6:45 Мт. 11:21, Мк. 8:22

+ 6:46 Лк. 6:12, Лк. 9:28

+ 6:49 Лк. 24:37

+ 6:52 Мк. 6:41, Мк. 8:17, Ин. 12:40, 2 Кор. 3:14

* 6:53 хъурзэ – якорь.

+ 6:53 Мт. 14:34, Лк. 5:1

+ 6:55 Мк. 2:4, Апост. 5:15

+ 6:56 Мк. 5:27

• 7:1 Мт. 15:1-20

+ 7:3 Гал. 1:14

+ 7:4 Евр. 9:10

+ 7:5 Лк. 11:38

* 7:6-7 Ешайа бегъымбарым … и тхылъым – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 29:13.

+ 7:6 Мт. 23:13

+ 7:7 Кол. 2:22

* 7:10 Мусэ бегъымбарым жиӀащ – еплъ 2 Мусэ 20:12; 21:17.

+ 7:15 Апост. 10:15, Тит 1:15

+ 7:19 Апост. 10:15, Апост. 11:9, Тит 1:15

+ 7:20 Мт. 12:34, Ек. 3:6

+ 7:21 Гал. 5:19-21, 1 Кор. 6:9-10

• 7:24 Мт. 15:21-28

* 7:26 алыджыбзэ – грекыбзэ.

+ 7:26 Апост. 21:2-3

+ 7:27 Мт. 7:6

* 7:31 КъалипщӀ – еплъ Маттэ 4:25.

+ 7:31 Мк. 8:24, Мк. 5:20, Мк. 1:9

+ 7:33 Мк. 8:23, Ин. 9:6

+ 7:36 Мк. 1:44-45

• 8:1 Мт. 15:32-39

+ 8:2 Мт. 9:36

• 8:11 Мт. 16:1-4

+ 8:11 Лк. 11:16, 1 Кор. 1:22

• 8:14 Мт. 16:5-12

+ 8:15 Лк. 12:1, 1 Кор. 5:7-8

+ 8:17 Мк. 6:52, Мк. 7:18

+ 8:19 Мк. 6:41-43

+ 8:20 Мк. 8:8

+ 8:22 Мк. 6:45

+ 8:23 Мк. 7:33, Ин. 9:6

• 8:27 Мт. 16:13-20, Лк. 9:18-21

* 8:27 Кесарфилиппие къалэр – Галилей гуэлым километр 40-кӀэ пэжыжьэу ищхъэрэ лъэныкъуэмкӀэ итащ.

* 8:28 Иляс бегъымбарыр – еплъ Маттэ 16:14.

+ 8:28 Мк. 6:14,

* 8:29 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

+ 8:29 Мк. 14:61-62, Ин. 11:27

+ 8:30 Мт. 9:30

• 8:31 Мт. 16:21-28, Лк. 9:22-27

* 8:31 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

+ 8:31 Лк. 17:25, Мк. 9:31, Мк. 10:34, Ин. 2:19

+ 8:32 Ин. 16:25

+ 8:33 Мт. 4:10, Флп. 3:19

+ 8:34 Мт. 10:38-39

* 8:35 хъыбарыфӀыр – еплъ Маттэ 1:1.

+ 8:35 Мк. 10:29

+ 8:36 Лк. 12:20

+ 8:37 Уэрэд 48:8-9

+ 8:38 Рим 1:16, 2 Тим. 1:8,

* 9:1 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ 1:15.

+ 9:1 Мк. 13:30, Ин. 21:22

• 9:2 Мт. 17:1-13, Лк. 9:28-36

+ 9:2 Мк. 5:37, Мк. 14:33

* 9:7 Мыращ сэ фӀыуэ слъагъу си Къуэ щӀасэр. Абы жиӀэм федаӀуэ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 2:7; 1 Мусэ 22:2 икӀи 5 Мусэ 18:15.

+ 9:7 2 Пет. 1:17

+ 9:9 Мк. 1:44, Мк. 5:43

* 9:13 Иляс къэкӀуакӀэщ – Хьисэ жыхуиӀар умэхъакӀуэ Иуаныр (Яхьяр) арщ. Иуаныр Мэссихь и гъуэгур хуигъэпсыну Тхьэм къызэригъэгугъа Иляс бегъымбарыр арщ. Еплъ Маттэ 16:14.

+ 9:13 Мт. 11:14, Лк. 1:17

• 9:14 Мт. 17:14-20, Лк. 9:37-43

+ 9:17 Лк. 11:14

+ 9:20 Мк. 1:26

+ 9:22 Мк. 1:40

+ 9:23 Мт. 17:20-21

+ 9:26 Мк. 1:26

+ 9:27 Мк. 1:31, Мк. 5:41, Апост. 3:7, Апост. 9:41

• 9:30 Мт. 17:22-23, Лк. 9:43-45

+ 9:31 Мк. 8:31, Мк. 10:32-34

+ 9:32 Мк. 6:52

• 9:33 Мт. 18:1-9, Лк. 9:46-50, Лк. 22:24-30

+ 9:33 Мт. 17:24

+ 9:35 Мк. 10:43-44

+ 9:36 Мк. 10:16

+ 9:37 Мт. 10:40, Лк. 10:16, Ин. 13:20

+ 9:38 Мт. 7:22, Мт. 12:27, Апост. 19:13,

+ 9:40 Мт. 12:30, Лк. 11:23

+ 9:41 Мт. 10:42

+ 9:42 Лк. 17:2

* 9:43-44 хьэпщхупщ ажалыншэхэмрэ мафӀэ мыункӀыфӀыжымрэ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 66:24.

+ 9:43 Мт. 5:30, Мт. 25:41, Апок. 20:10

+ 9:50 Мт. 5:13, Лк. 14:34, Рим 12:18, 2 Кор. 13:11, 1 Фес. 5:13

• 10:1 Мт. 19:1-12

* 10:4 Мусэ бегъымбарым хуит ищӀащ – еплъ 5 Мусэ 24:1.

* 10:6 цӀыхухъурэ цӀыхубзу къигъэщӀащ – еплъ 1 Мусэ 1:27.

+ 10:6 1 Мусэ 1:27

* 10:7-8 Абы къыхэкӀкӀэ – еплъ 1 Мусэ 2:24.

+ 10:7 1 Мусэ 2:24, 1 Кор. 6:16, Еф. 5:31, 1 Кор. 6:16

+ 10:9 1 Кор. 7:10

+ 10:12 Мт. 5:32

• 10:13 Мт. 19:13-15, Лк. 18:15-17

+ 10:15 Мт. 18:3

+ 10:16 Мк. 9:36

• 10:17 Мт. 19:16-30, Лк. 18:18-30

+ 10:17 Лк. 10:25

+ 10:18 Уэрэд 105:1, Уэрэд 118:68

* 10:19 Тхьэм и унафэхэр – еплъ 2 Мусэ 20:12-16 икӀи 3 Мусэ 19:18.

+ 10:19 1 Кор. 6:8

+ 10:20 Флп. 3:6

+ 10:21 Лк. 12:33

+ 10:23 Уэрэд 48:7-8, Мк. 4:19

+ 10:27 1 Мусэ 18:14, Мк. 14:36, Лк. 1:37

+ 10:28 Мк. 1:18-20

* 10:29-30 хъыбарыфӀыр – еплъ Маттэ 1:1.

+ 10:29 Мк. 8:35, Лк. 14:26

+ 10:30 2 Кор. 12:10

+ 10:31 Мт. 20:16, Лк. 13:30

• 10:32 Мт. 20:17-19, Лк. 18:31-34

* 10:33 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

* 10:33 хамэ лъэпкъхэр – мыбдежым абы къикӀыр рим тепщэныгъэ зиӀэхэр арщ.

+ 10:34 Мк. 8:31, Мк. 9:31

• 10:35 Мт. 20:20-28

+ 10:35 Мк. 1:19

+ 10:37 Мт. 19:28

+ 10:38 Мк. 14:36, Ин. 18:11, Лк. 12:50

+ 10:39 Апост. 12:2, Апок. 1:9

+ 10:43 1 Пет. 5:3, Мт. 23:11, Мк. 9:35

* 10:45 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

+ 10:45 Ин. 13:4-5, Ин. 11:51, Рим 4:25, Гал. 1:4, 1 Тим. 2:6, Тит 2:14, 1 Пет. 1:18-19

• 10:46 Мт. 20:29-34, Лк. 18:35-43

* 10:47 Даут и Къуэр – еплъ Маттэ 9:27.

+ 10:47 Лк. 1:32

+ 10:52 Мк. 5:34, Лк. 7:50, Лк. 17:19

• 11:1 Мт. 21:1-11, Лк. 19:28-40, Ин. 12:12-19

+ 11:1 Апост. 1:12, Мт. 21:17, Лк. 24:50, Ин. 11:18

* 11:9 Хьусаннэ – щӀыхь псалъэщ.

* 11:9-10 Еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 117:25-26.

+ 11:10 Уэрэд 117:25-26, Уэрэд 148:1, Мт. 23:39

• 11:12 Мт. 21:18-19

+ 11:12 Мт. 4:2

+ 11:13 Мк. 13:28, Лк. 13:6

• 11:15 Мт. 21:12-17, Лк. 19:45-48, Ин. 2:13-22

+ 11:15 Лк. 2:24

* 11:17 Тхьэм и псалъэхэм яхэткъэ? – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 56:7.

* 11:17 хъунщӀакӀуэ тӀысыпӀэ – еплъ Иеремие бегъымбарым и тхылъым 7:11.

+ 11:18 Мт. 21:46

+ 11:19 Лк. 21:37

• 11:20 Мт. 21:19-22

* 11:21 равви – «дин егъэджакӀуэр» арщ.

+ 11:23 Мт. 7:7, Мт. 17:20, 1 Кор. 13:2

+ 11:24 Мт. 7:7, Ек. 1:6

+ 11:25 Мт. 6:14, Кол. 3:13

• 11:27 Мт. 21:23-27, Лк. 20:1-8

+ 11:28 Апост. 4:7

+ 11:30 Мк. 1:4

+ 11:31 Лк. 7:30

+ 11:32 Мт. 11:9, Мт. 14:5

• 12:1 Мт. 21:33-46, Лк. 20:9-19

+ 12:1 Уэрэд 79:9, Мк. 13:34

+ 12:5 Мт. 22:6, Мт. 23:34, Евр. 11:36-37, Евр. 11:36-37

+ 12:6 Мт. 3:17, Евр. 1:1

+ 12:7 Евр. 1:2,

+ 12:8 Евр. 13:12

+ 12:9 Апост. 13:46

* 12:10-11 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 117:22-23.

+ 12:11 Уэрэд 117:22-23, Апост. 4:11, 1 Пет. 2:7

+ 12:12 Мк. 11:18, Мк. 11:32

• 12:13 Мт. 22:15-22, Лк. 20:20-26

+ 12:13 Лк. 11:54

* 12:14 Кесар – еплъ Маттэ 22:17.

* 12:14 хьэкътын ахъшэр – еплъ Маттэ 5:46.

+ 12:14 Мт. 17:24-25

* 12:15 динар – еплъ Маттэ 18:24.

+ 12:15 Мк. 7:6, Лк. 12:1

+ 12:17 Рим 13:7

• 12:18 Мт. 22:23-33, Лк. 20:27-40

* 12:18 саддукейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

+ 12:18 Мт. 3:7, Апост. 23:8

* 12:19 Мусэ бегъымбарым мыпхуэдэу къытхуитхащ – еплъ 5 Мусэ 25:5-6.

+ 12:19 1 Мусэ 38:8,

* 12:26 Тхьэм Мусэ епсалъэу … къызэрыжриӀар – еплъ 2 Мусэ 3:2-6.

• 12:28 Мт. 22:34-40, Лк. 10:25-28

* 12:29-30 нэхъ ин дыдэр – еплъ 5 Мусэ 6:4-5.

* 12:31 етӀуанэ унафэр – еплъ 3 Мусэ 19:18.

+ 12:31 Мт. 19:19

+ 12:34 Лк. 20:40

• 12:35 Мт. 22:41-46, Лк. 20:41-44

+ 12:35 Мк. 10:47, Лк. 1:32

* 12:36 Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Даут … къыжригъэӀакъэ? – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 109:1.

+ 12:36 Уэрэд 109:1, Апост. 2:34-35

+ 12:37 Мк. 6:20

• 12:38 Мт. 23:1-36, Лк. 20:45-47

+ 12:39 Лк. 11:43

• 12:41 Лк. 21:1-4

+ 12:41 Мт. 27:6

+ 12:44 2 Кор. 8:1-3, 2 Кор. 8:12

• 13:1 Мт. 24:1-14, Лк. 21:5-19

+ 13:2 Лк. 19:44

+ 13:5 1 Ин. 3:7, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3

+ 13:8 Апок. 6:4, Апост. 11:28, Апок. 6:8, Апок. 6:12

* 13:9 хъыбарыфӀыр – еплъ Маттэ 1:1.

+ 13:9 Уэрэд 118:46, Апост. 17:6, Апост. 18:12, Апост. 24:1, Апост. 25:6

+ 13:10 Мт. 28:19, Рим 10:18, Кол. 1:6

* 13:11 хеящӀэр – еплъ Маттэ 5:21.

+ 13:11 Апост. 4:8

+ 13:12 Мт. 10:35-36

+ 13:13 Мт. 10:22, Ин. 15:18, Ек. 5:11, Апок. 2:10

• 13:14 Мт. 24:15-28, Лк. 21:20-24

* 13:14 «Зэхэзыкъутэ ГущыкӀыгъуэр» – еплъ Маттэ 24:15.

+ 13:15 Лк. 17:31

+ 13:17 Лк. 23:29

+ 13:19 Апок. 16:18

+ 13:20 Лк. 18:7

+ 13:21 Лк. 17:23

+ 13:22 2 Фес. 2:9, Апок. 13:13, Апок. 16:14

+ 13:23 Ин. 13:19, Ин. 14:29

• 13:24 Мт. 24:29-31, Лк. 21:25-28

+ 13:25 Апост. 2:20, Апок. 6:13

+ 13:26 Мт. 16:27

+ 13:27 Мт. 13:41

• 13:28 Мт. 24:32-35, Лк. 21:29-33

+ 13:30 Мк. 9:1

+ 13:31 Уэрэд 101:26-27, 2 Пет. 3:10

• 13:32 Мт. 24:36-44, Лк. 17:26-30, Лк. 17:34-36

+ 13:33 Еф. 6:18, 1 Фес. 5:6, Мт. 25:13

+ 13:34 Мк. 12:1

+ 13:35 Мт. 25:13, 2 Пет. 3:10, 1 Фес. 5:2

+ 13:36 Мт. 25:1-13

• 14:1 Мт. 26:1-5, Лк. 22:1-2, Ин. 11:45-53

* 14:1 ӀутӀыж махуэшхуэмрэ ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэмрэ – еплъ Маттэ 26:2.

+ 14:1 Ин. 11:53

• 14:3 Мт. 26:6-13, Лк. 7:36-50, Ин. 12:1-8

+ 14:3 Мт. 21:17, Ин. 11:1, Ин. 11:18,

+ 14:7 Мк. 2:20, Ин. 7:33

+ 14:8 Ин. 19:40

* 14:9 хъыбарыфӀыр – еплъ Маттэ 1:1.

+ 14:9 Мт. 24:14

• 14:10 Мт. 26:14-16, Лк. 22:3-6

+ 14:10 Ин. 13:2, Апост. 1:16

• 14:12 Мт. 26:17-30, Лк. 22:7-23, Ин. 13:21-30

+ 14:12 1 Кор. 5:7

+ 14:18 Уэрэд 40:10, Ин. 13:18

+ 14:21 Мт. 18:7

• 14:22 Мт. 26:26-30, Лк. 22:15-20, 1 Кор. 11:23-25

+ 14:22 Ин. 6:51, 1 Кор. 10:16

* 14:24 Сэ си лъыуэ … зэгурыӀуэныгъэр зыгъэщыпкъэр – еплъ Маттэ 26:28.

+ 14:26 Лк. 22:39

• 14:27 Мт. 26:31-35, Лк. 22:31-34, Ин. 13:36-38

* 14:27 Тхьэм … и псалъэ тхахэм хэтщ – еплъ Зэчрей бегъымбарым и тхылъым 13:7.

+ 14:27 Ин. 16:32

+ 14:28 Мк. 16:7

• 14:32 Мт. 26:36-46, Лк. 22:39-46

* 14:32 Гефсимание – еплъ Маттэ 26:36.

+ 14:33 Мк. 5:37, Мк. 9:2

+ 14:34 Ин. 12:27

+ 14:35 Евр. 5:7

* 14:36 Аббэ – «адэ» арщ.

+ 14:36 Мк. 10:27, Мк. 10:38, Ин. 18:11, Ин. 5:30, Ин. 6:38

+ 14:38 Мт. 6:13, 1 Пет. 4:7

+ 14:41 Ин. 2:4, Мк. 9:31, Мк. 10:33

• 14:43 Мт. 26:47-56, Лк. 22:47-53, Ин. 18:3-12

+ 14:43 Апост. 1:16

* 14:45 равви – «дин егъэджакӀуэр» арщ.

+ 14:47 Лк. 22:38

+ 14:49 Мк. 11:27, Мт. 1:22-23, Мт. 21:4, Ин. 19:36

+ 14:50 Мк. 14:27, Ин. 16:32

• 14:53 Мт. 26:57-68, Лк. 22:54-55, Лк. 22:63-71, Ин. 18:13-14, Ин. 18:19-24

* 14:55 Тхьэмадэ Хасэшхуэр – еплъ Маттэ 5:22.

+ 14:56 Уэрэд 26:12, Уэрэд 34:11,

+ 14:58 2 Кор. 5:1, Мк. 15:29, Ин. 2:19

+ 14:60 Мк. 15:4-5

+ 14:61 Уэрэд 2:7

+ 14:62 Уэрэд 109:1, Мт. 16:27, Мт. 24:30, Евр. 1:13

* 14:63 и щыгъынхэр зэфӀитхъащ – еплъ Маттэ 26:65.

+ 14:63 Апост. 14:14

+ 14:64 Мк. 2:7, Ин. 10:36,

+ 14:65 Мк. 10:34

• 14:66 Мт. 26:69-75, Лк. 22:56-62, Ин. 18:15-18, Ин. 18:25-27

+ 14:72 Мк. 14:30

• 15:1 Мт. 27:1-2, Мт. 27:11-14, Лк. 23:1-5, Ин. 18:28-38

* 15:1 Пилат – еплъ Маттэ 27:2.

+ 15:1 Лк. 3:1, Лк. 13:1, Апост. 3:13, Апост. 4:27, 1 Тим. 6:13

* 15:2 «Аращ, зэрыжыпӀэм хуэдэщ», е «Уэ уи щхьэкӀэ жыбоӀэ».

+ 15:2 Мт. 2:2

+ 15:4 Мк. 14:60-61

• 15:6 Мт. 27:15-26, Лк. 23:13-25, Ин. 18:39

+ 15:10 Ин. 12:19, Апост. 5:17

+ 15:11 Апост. 3:14

+ 15:14 Лк. 23:41, Евр. 4:15

+ 15:15 Мк. 10:34

• 15:16 Мт. 27:27-31, Ин. 19:2-3

* 15:16 преторие – еплъ Маттэ 27:27.

+ 15:19 Мк. 10:34, Мк. 14:65

• 15:21 Мт. 27:32-44, Лк. 23:26-43, Ин. 19:17-27

+ 15:21 Рим 16:13

* 15:23 мыстхъу – «канифоль».

+ 15:24 Уэрэд 21:19

* 15:28 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 53:12.

+ 15:29 Уэрэд 21:7, Уэрэд 108:25, Мк. 14:58, Ин. 2:19

+ 15:31 Ин. 10:18

+ 15:32 Ин. 1:49, Ин. 12:13, Ин. 20:29

• 15:33 Мт. 27:45-56, Лк. 23:44-49, Ин. 19:28-30

* 15:33 шэджагъуэм – еплъ Маттэ 27:45.

* 15:33 сыхьэтыр щым – еплъ Маттэ 27:45.

* 15:34 Элой, элой, лама савахфани – еплъ Маттэ 27:46.

+ 15:34 Уэрэд 21:2

+ 15:36 Уэрэд 68:22

+ 15:40 Лк. 8:2

• 15:42 Мт. 27:57-61, Лк. 23:50-56, Ин. 19:38-42

• 16:1 Мт. 28:1-8, Лк. 24:1-12, Ин. 20:1-10

* 16:1 Екъуб – еплъ 15:40.

+ 16:1 Мк. 15:40

* 16:2 тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэр – тхьэмахуэ махуэр арщ.

+ 16:3 Мк. 15:46

+ 16:7 Мк. 14:28

• 16:9 Мт. 28:9-10, Мт. 28:16-20, Лк. 24:13-49, Ин. 20:11-23

+ 16:9 Лк. 8:2

+ 16:11 Лк. 24:11

+ 16:15 Апост. 1:8, Кол. 1:23

* 16:16 умэхъыныр – еплъ Маттэ 3:1.

+ 16:16 Апост. 16:31, Рим 10:9, 1 Пет. 3:21, Ин. 3:18

+ 16:17 Лк. 10:17, Апост. 5:16, Апост. 8:7, Апост. 16:18, Апост. 19:12, Апост. 2:4, Апост. 10:46, 1 Кор. 12:10, 1 Кор. 14:2

+ 16:18 Уэрэд 90:13, Лк. 10:19, Апост. 28:3-5, Апост. 9:12, Апост. 28:8

+ 16:19 Лк. 24:51, Апост. 1:9, 1 Тим. 3:16, Уэрэд 109:1, Апост. 7:55-56, 1 Пет. 3:22, Рим 8:34, Еф. 1:20, Кол. 3:1, Евр. 1:3, Евр. 8:1, Евр. 12:2, Апок. 3:21

+ 16:20 Апост. 5:12

* 1:3 Феофил – Лука мы тхылъыр зыхуитхыр аращ, еплъ Апостол. 1:1. Феофил Мэссихь теухуа хъыбарыфӀым щыгъуазэ тхьэмадэ гуэрт. Феофил и хъыбар афӀэкӀа диӀэкъым.

+ 1:3 Апост. 1:1

* 1:5 Иудей хэкур – Палестинэ къэрал псор арщ.

* 1:5 пащтыхь Ирод – «Ирод Иныр» арщ. Еплъ Маттэ 2:1.

+ 1:5 Мт. 2:1,

+ 1:6 Флп. 3:6

+ 1:10 Уэрэд 140:2

+ 1:13 Апост. 10:4

+ 1:15 Лк. 7:28, Лк. 7:33, Гал. 1:15

* 1:17 Иляс бегъымбарыр – еплъ Малахие бегъымбарым и тхылъым 4:5-6.

+ 1:17 Мт. 11:14, Мт. 17:12-13, Мк. 1:2

+ 1:18 1 Мусэ 15:8,

+ 1:25 1 Мусэ 30:23

* 1:26 Галилей хэкур – еплъ Маттэ 2:22.

* 1:26 Назарет къалэр – еплъ Маттэ 2:23.

+ 1:26 Мт. 2:23, Ин. 1:45, Мт. 1:16

+ 1:31 Мт. 1:20

+ 1:32 Уэрэд 88:4, Мк. 11:10

+ 1:33 1 Кор. 15:24, Апок. 11:15

+ 1:35 Мт. 18:20, Уэрэд 2:7, Мт. 14:33

+ 1:37 1 Мусэ 18:14, Мк. 10:27

+ 1:47 Уэрэд 34:9,

+ 1:48 Лк. 11:27

+ 1:49 Уэрэд 98:3, Уэрэд 110:9

+ 1:52 Уэрэд 146:6,

+ 1:53 Уэрэд 106:9

+ 1:54 1 Мусэ 17:19, Рим 4:13, Гал. 3:16, Евр. 2:16

+ 1:59 1 Мусэ 17:12,

+ 1:68 Уэрэд 110:9, Уэрэд 129:8

+ 1:69 Апост. 3:21, Рим 1:2, Тит 1:1-2

+ 1:71 Уэрэд 105:10

+ 1:72 Уэрэд 104:8

+ 1:73 1 Мусэ 22:16-18, 1 Мусэ 26:3, Евр. 6:13,

+ 1:76 Лк. 7:26, Лк. 20:6, Мт. 3:3, Мк. 1:2-3

+ 1:77 Лк. 3:3

+ 1:78 Уэрэд 83:12,

+ 1:79 Уэрэд 106:10, Мт. 4:16

+ 1:80 Лк. 3:2

• 2:1 Мт. 1:18-25

* 2:1 Август – Гай Октавиан кесарым зэреджэу щыта цӀэхэм ящыщщ. Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 27-нэ гъэм щыщӀэдзауэ Хьисэ къэхъуа нэужь 14-нэ гъэм нэсыху ар Рим и кесару щытащ.

+ 2:1 Апост. 5:37

* 2:2 Сирие хэкур – еплъ Маттэ 4:24.

* 2:4 Бэтлэхьэм – еплъ Маттэ 2:1.

+ 2:4 Лк. 1:26-27,

+ 2:9 Апост. 12:7

* 2:11 Даут и къалэр – Бэтлэхьэм.

+ 2:11 Мт. 1:21,

+ 2:13 Апок. 5:11

+ 2:14 Уэрэд 148:1, Лк. 19:38

+ 2:19 Лк. 2:51

+ 2:21 1 Мусэ 17:12-13,

* 2:22 Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм и унафэм тету – еплъ 3 Мусэ 12:2-4.

* 2:23 Зиусхьэным и хабзэм щыщым тету – еплъ 2 Мусэ 13:2.

* 2:24 Зиусхьэным игъэува хабзэм зэрыжиӀэм тету – еплъ 3 Мусэ 12:8

* 2:26 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

+ 2:30 Ин. 8:12

* 2:32 хамэ лъэпкъхэр – мыжуртхэр аращ.

+ 2:35 Ин. 19:25

+ 2:37 Апост. 13:2, Апост. 14:23

+ 2:39 Мт. 2:23, Лк. 1:26-27

* 2:41 ӀутӀыж махуэшхуэр – еплъ Маттэ 26:2.

+ 2:50 Лк. 9:45, Лк. 18:34

+ 2:51 Лк. 2:19

• 3:1 Мт. 3:1-12, Мк. 1:1-8, Ин. 1:19-28

* 3:1 Тиверий – Хьисэ къэхъуа нэужь, 14-37-нэ гъэхэм Рим кесару щытащ.

* 3:1 Понтий Пилат – рим цӀыхухэм ящыщу Понтий Пилат, Хьисэ къэхъуа нэужь, 26-36-нэ гъэхэм Иудей, Самарие, Идумей хэкухэм я Ӏэтащхьэу щытащ.

* 3:1 Ирод – Ирод Антипэ жыхуаӀэрщ. Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 4-нэ гъэм къыщыщӀэдзауэ Хьисэ къэхъуа нэужь 39-нэ гъэм нэсыху, ар Галилей, Перей хэкухэм япщу щытащ.

* 3:1 Филипп – Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 4-нэ гъэм къыщыщӀэдзауэ Хьисэ къэхъуа нэужьым 34-нэ гъэм нэсыху, Итурей, Трахонит хэкухэм япщу щытащ. Ахэр къэралым и ищхъэрэ-къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэмкӀэ щыӀащ.

+ 3:1 Лк. 13:1, Лк. 23:1, Лк. 9:7

* 3:2 Аннэрэ Кайафэрэ – Хьисэ къэхъуа нэужьым 6-15-нэ гъэхэм Аннэ дин пашэшхуэу щытащ. Кайафэ, Аннэ и пхъум и лӀыр, 18-36-нэ гъэхэм дин пашэшхуэу щытащ.

* 3:2 дин пашэшхуэр – дин пашэхэми Тхьэмадэ Хасэшхуэми я тхьэмадэу щытащ.

+ 3:2 Мт. 26:3, Ин. 11:49, Лк. 1:63, Лк. 1:80, Ин. 1:6-7

* 3:3 умэхъыныр – еплъ Маттэ 3:1.

* 3:4-6 Ешайа бегъымбарым и псалъэхэр зэрыт тхылъым зэритым хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 40:3-5.

* 3:7 блэ щылъху – блэм къилъхуа жыхуиӀэщ.

+ 3:7 Мт. 12:34, Мт. 23:33

+ 3:8 Лк. 16:24, Ин. 8:33

+ 3:9 Лк. 13:9, Мт. 7:19

+ 3:10 Апост. 2:37, Апост. 16:30

+ 3:11 Мт. 25:35, Ек. 2:15-16

* 3:12 хьэкътын ахъшэр – еплъ Маттэ 5:46.

+ 3:14 Лк. 19:8

* 3:15 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

+ 3:15 Ин. 1:19-20

+ 3:17 Мт. 13:30

* 3:19 и къуэш – и къуэш Филипп (еплъ Марк 6:17) Рим къалэшхуэм щыпсэуар аращ.

+ 3:20 Мт. 11:2, Мт. 14:1-12, Мк. 6:17-18, Ин. 3:24

• 3:21 Мт. 3:13-17, Мк. 1:9-11

+ 3:21 Апост. 7:56

* 3:22 Уэращ … сигу урихьащ – еплъ Сабур (Псалтыр) 2:7; 1 Мусэ 22:2; Ешайа бегъымбарым и тхылъым 42:1.

+ 3:22 Ин. 1:32-33, Мк. 9:7, Ин. 12:28, Лк. 9:35, 2 Пет. 1:17

• 3:23 Мт. 1:1-17

+ 3:33 1 Мусэ 38,

+ 3:38 1 Мусэ 5

• 4:1 Мт. 4:1-11, Мк. 1:12-13

+ 4:2 1 Фес. 3:5, Мт. 21:18

* 4:4 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ 5 Мусэ 8:3.

+ 4:6 1 Ин. 5:19, Апок. 13:2

* 4:8 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ 5 Мусэ 6:13.

* 4:10-11 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 90:11-12.

+ 4:10 Уэрэд 90:11-12

* 4:12 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ 5 Мусэ 6:16.

• 4:14 Мт. 13:53-58, Мк. 6:1-6

* 4:15 синэгуэгу – журтхэм я тхьэлъэӀупӀэщ.

+ 4:15 Мк. 1:21

* 4:16 Назарет къалэр – еплъ Маттэ 2:23.

* 4:16 щэбэт махуэр – еплъ Маттэ 12:1.

+ 4:16 Мт. 2:23, Лк. 2:39

* 4:17-19 здит щӀыпӀэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 61:1-2; 58:6.

+ 4:23 Мт. 11:23, Мк. 2:1-12, Ин. 4:46-53

+ 4:24 Ин. 4:44

* 4:25-26 Иляс бегъымбарыр – еплъ Пащтыхьхэм я хъыбархэр зэрыт япэ тхылъым (3-я Царств) 17:1.

+ 4:25 Ек. 5:17

* 4:27 Елисей бегъымбарыр – еплъ Пащтыхьхэм я хъыбархэр зэрыт етӀуанэ тхылъым (4-я Царств) 5:1-4.

+ 4:30 Ин. 8:59, Ин. 10:39

• 4:31 Мк. 1:21-28

* 4:31 Капернаум къалэр – Галилей гуэлым и ищхъэрэ-къухьэпӀэ Ӏуфэм Ӏутщ.

+ 4:31 Мт. 4:13

+ 4:32 Мт. 7:28-29

+ 4:34 Мт. 8:29, Мк. 1:23-24, Лк. 8:28, Апост. 19:15

+ 4:35 Лк. 9:42, Апост. 8:7

• 4:38 Мт. 8:14-17, Мк. 1:29-34

+ 4:38 1 Кор. 9:5

+ 4:41 Уэрэд 2:7, Мт. 12:16, Мк. 3:12

• 4:42 Мк. 1:35-39

+ 4:42 Лк. 5:16

* 4:43 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ Маттэ 3:2.

• 5:1 Мт. 4:18-22, Мк. 1:16-20

* 5:1 Геннисарет гуэлыр – Галилей гуэлыр арщ. Абы и кӀыхьагъэр километр 21-рэ мэхъу, и нэхъ бгъуапӀэр километр 13 мэхъу.

+ 5:1 Мт. 14:34, Мк. 6:53

+ 5:4 Ин. 21:6

+ 5:10 Мт. 13:47

• 5:12 Мт. 8:1-4, Мк. 1:40-45

+ 5:12 Мк. 9:22

* 5:13 теӀэбэри – уэшын уз зыпкърытым утеӀэбэ хъунутэкъым.

+ 5:14 Мт. 9:30, Мт. 17:9, Мк. 1:34, Лк. 17:14

+ 5:16 Мт. 14:23, Лк. 4:42

• 5:17 Мт. 9:1-8, Мк. 2:1-12

* 5:17 фарисейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

* 5:17 торэт егъэджакӀуэ пашэхэр – еплъ Маттэ 2:4.

+ 5:17 Лк. 6:19, Лк. 8:46

+ 5:20 Мт. 8:10, Мк. 10:52, Лк. 7:48

+ 5:21 Мт. 26:65, Уэрэд 31:5,

* 5:24 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

• 5:27 Мт. 9:9-17, Мк. 2:13-22

+ 5:29 Лк. 19:6

+ 5:30 Лк. 15:2

+ 5:32 Лк. 15:7, 1 Тим. 1:15

• 5:33 Мт. 9:14-17, Мк. 2:18-22

* 5:33 нэщӀ исщ – еплъ Маттэ 9:14.

+ 5:33 Мт. 11:2, Лк. 11:1, Ин. 1:35, Лк. 18:12

+ 5:34 Мт. 25:1-13, Ин. 3:29, Апок. 19:7, Апок. 21:2

+ 5:35 Мк. 14:7, Лк. 17:22

• 6:1 Мт. 12:1-14, Мк. 2:23

* 6:2 пщӀэ мыхъунур – Мусэ и Торэт хабзэм зэрыжиӀэм тету, щэбэт махуэм гъавэ къэпх мыхъуну щытащ. Еплъ 2 Мусэ 34:21.

* 6:4 цӀыхухэм Тхьэм и пащхьэм иралъхьа щӀакхъуэр – еплъ 3 Мусэ 24:5-9.

+ 6:6 Мк. 1:21

+ 6:7 Лк. 14:1, Лк. 20:20

+ 6:9 Лк. 14:3

• 6:12 Мт. 10:1-4, Мк. 3:13-19

* 6:13 апостол – еплъ Маттэ 10:2.

+ 6:14 Мт. 16:18, Ин. 1:42

* 6:15 зи къэралым гурэ псэкӀэ хуэлажьэкӀэ зэджэ Симон – еплъ Маттэ 10:4.

+ 6:15 Мт. 9:9

+ 6:16 Лк. 22:47

• 6:17 Мт. 4:23

+ 6:19 Лк. 5:17, Лк. 8:46

* 6:20 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ Маттэ 3:2.

+ 6:21 Уэрэд 41:2, Ин. 7:37, 2 Кор. 7:10

* 6:22 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

+ 6:22 1 Пет. 4:14

+ 6:23 Апост. 5:41, Ек. 1:2, 2 Кор. 12:10

+ 6:24 Мт. 6:2, Ек. 5:1

• 6:27 Мт. 5:38-48

+ 6:28 Лк. 23:34, Апост. 7:60, 1 Пет. 3:9

+ 6:29 1 Пет. 2:23, 1 Кор. 6:7

+ 6:31 Мт. 7:12

+ 6:35 Уэрэд 36:26

+ 6:36 Мт. 5:7

• 6:37 Мт. 7:1-5

* 6:37 хьэкум – «суд».

+ 6:37 Рим 14:10, 1 Кор. 4:5, Рим 2:1, Рим 14:10, Ек. 2:13

+ 6:38 2 Кор. 9:6, Мк. 4:24, Рим 2:1

+ 6:39 Мт. 15:14

+ 6:40 Мт. 10:24, Ин. 13:16

* 6:41 уи къуэш – зы дин итхэр зэкъуэш мэхъу.

• 6:43 Мт. 7:17-20, Мт. 12:33-35

+ 6:45 Мт. 15:18, Ек. 3:6

• 6:46 Мт. 7:24-27

+ 6:46 Мт. 7:22, Мт. 25:11, Ин. 13:13

• 7:1 Мт. 8:5-13

* 7:3 нэхъыжьхэр – еплъ Маттэ 16:21.

+ 7:4 Апост. 10:2

+ 7:7 Уэрэд 106:20

+ 7:13 Мт. 20:34

+ 7:14 Лк. 8:54

+ 7:16 Мт. 21:11

• 7:18 Мт. 11:2-19

+ 7:19 Ин. 4:25, Ин. 6:14, Ин. 11:27

+ 7:23 Ин. 6:61, Ин. 16:1

+ 7:24 Лк. 3:2

+ 7:26 Мт. 14:5, Мт. 21:26

* 7:27 Тхьэм и псалъэу тхахэм зи хъыбар – еплъ Малахие бегъымбарым и тхылъым 3:1.

+ 7:27 Мк. 1:2

+ 7:28 Лк. 1:15

* 7:29 хьэкътын ахъшэр – еплъ Маттэ 5:46.

+ 7:29 Лк. 3:12

+ 7:33 Мт. 3:4, Лк. 1:15

+ 7:34 Ин. 2:1, Ин. 12:2, Лк. 5:30

• 7:36 Мт. 26:6-13, Мк. 14:3-9, Ин. 12:1-8

+ 7:39 Лк. 15:2

* 7:41 динар – а зэманым ар лэжьакӀуэм и махуэ лэжьапщӀэу щытащ.

+ 7:41 Мт. 18:28

+ 7:42 Мт. 6:14, Мк. 11:25-26, Еф. 4:32, Кол. 3:13

+ 7:46 Уэрэд 22:5

+ 7:48 Лк. 5:20

+ 7:50 Лк. 8:48, Лк. 17:19, Лк. 18:42, Еф. 2:8

* 8:1 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ Маттэ 3:2.

+ 8:1 Лк. 4:43

+ 8:2 Лк. 23:49, Мт. 27:56, Мк. 16:9, Лк. 24:10, Ин. 19:25

* 8:3 пщы Ирод – еплъ 3:1.

+ 8:3 Лк. 24:10

• 8:4 Мт. 13:1-9, Мк. 4:1-9

+ 8:8 Мт. 11:15, Апок. 2:7

• 8:9 Мт. 13:10-23, Мк. 4:10-25

* 8:10 Аращи – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 6:9-10.

+ 8:10 Мт. 19:11,

+ 8:11 Апост. 8:4

+ 8:13 Гал. 1:6, Евр. 6:4

+ 8:14 Мт. 6:25, Мк. 10:23, 1 Тим. 6:10

+ 8:15 Ин. 15:5

+ 8:16 Мт. 5:15, Лк. 11:33

+ 8:17 Мт. 10:26, Лк. 12:2

• 8:19 Мт. 12:46-50, Мк. 3:31-35

+ 8:19 Мк. 6:3, Ин. 2:12, Ин. 7:3, Апост. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 8:21 Ин. 15:14, Евр. 2:11

• 8:22 Мт. 8:23-27, Мк. 4:35-41

+ 8:22 Мт. 8:18, Мк. 4:35

+ 8:24 Уэрэд 64:8, Уэрэд 88:10, Уэрэд 103:7

• 8:26 Мт. 8:28-34, Мк. 5:1-20

+ 8:28 Лк. 4:34

+ 8:35 Лк. 10:39

+ 8:37 Лк. 5:8, Апост. 16:39

+ 8:39 Уэрэд 65:16

• 8:40 Мт. 9:18-26, Мк. 5:21-43

+ 8:41 Лк. 13:14, Апост. 13:15, Апост. 18:8

+ 8:44 Мк. 3:10

+ 8:46 Лк. 5:17, Лк. 6:19

+ 8:48 Лк. 7:50, Еф. 2:8

+ 8:51 Мк. 14:33, Лк. 9:28

+ 8:52 Ин. 11:11

+ 8:54 Мк. 1:31, Мк. 9:27, Апост. 3:7, Апост. 9:41, Лк. 7:14

+ 8:56 Мк. 1:44, Мк. 9:9

• 9:1 Мт. 10:5-15, Мк. 6:7-13

+ 9:1 Лк. 6:12-16

+ 9:5 Апост. 13:51

+ 9:6 Мк. 1:15

• 9:7 Мт. 14:1-12, Мк. 6:14-29

* 9:7 пщы Ирод – еплъ 3:1.

+ 9:7 Лк. 3:1, Лк. 9:19

* 9:8 Иляс бегъымбарыр – абы щӀылъэм къигъэзэжу, Мэссихь и гъуэгу хуигъэпсыну журтхэр пэплъэу щытт. Еплъ Малахие бегъымбарым и тхылъым 4:5-6.

+ 9:9 Лк. 3:19-20, Лк. 23:8

• 9:10 Мт. 14:13-21, Мк. 6:30-44, Ин. 6:1-14

* 9:10 апостолхэр – еплъ Маттэ 10:2.

* 9:10 ВифсайдэкӀэ зэджэ къалэр – Галилей гуэлым и ищхъэрэ къуэкӀыпӀэ Ӏуфэм Ӏутащ.

+ 9:10 Лк. 9:2

• 9:18 Мт. 16:13-19, Мк. 8:27-29

+ 9:19 Лк. 9:7,

+ 9:20 Лк. 22:67, Ин. 11:27

• 9:21 Мт. 16:20-28, Мк. 8:30

* 9:22 нэхъыжьхэр – еплъ Маттэ 16:21.

* 9:22 дин пашэшхуэхэр – еплъ Маттэ 2:4.

* 9:22 торэт егъэджакӀуэ пашэхэр – еплъ Маттэ 2:4.

+ 9:22 Лк. 17:25, Лк. 18:33, Лк. 24:7, Ин. 2:19

+ 9:23 Мт. 10:38-39, Лк. 14:27

+ 9:25 Лк. 12:20

+ 9:26 Рим 1:16, 2 Тим. 1:8,

+ 9:27 Лк. 21:32, Ин. 21:22

• 9:28 Мт. 17:1-8, Мк. 9:2-8

+ 9:28 Мк. 14:33, Лк. 8:51

* 9:35 Мыращ сэ фӀыуэ слъагъу си Къуэ щӀасэр. Абы жиӀэм федаӀуэ – еплъ Маттэ 3:17.

+ 9:35 Лк. 23:35, 2 Пет. 1:17

• 9:37 Мт. 17:14-18, Мк. 9:14-27

+ 9:42 Лк. 4:35

• 9:43 Мт. 17:22-23, Мк. 9:30-32

+ 9:44 Лк. 9:22, Лк. 18:32-33

+ 9:45 Лк. 2:50, Лк. 18:34

• 9:46 Мт. 18:1-5, Мк. 9:33-40

+ 9:48 Мт. 10:40, Лк. 10:16, Ин. 13:20

+ 9:49 Мт. 7:22, Мт. 12:27, Апост. 19:13,

+ 9:50 Лк. 11:23

+ 9:51 Лк. 24:51, Апост. 1:9

* 9:52 Самарие хэкур – Иудей хэкумрэ Галилей хэкумрэ я зэхуакум дэлъ хэкурщ. Журтхэмрэ Самарием исхэмрэ лъэпкъкӀэ, хабзэкӀэ, динкӀэ зэмыщхьу зэрыщытам щхьэкӀэ зэбийт.

+ 9:52 Мт. 10:5

+ 9:54 Апок. 13:13

• 9:57 Мт. 8:19-22

• 10:1 Мт. 10:7-16

+ 10:2 Мт. 9:37-38, Ин. 4:35

+ 10:3 Мт. 10:16

+ 10:7 Гал. 6:6, 1 Тим. 5:18

+ 10:8 1 Кор. 10:27

+ 10:9 Мк. 1:15

+ 10:11 Апост. 13:51

* 10:12 Содом къалэр – еплъ Маттэ 10:15.

+ 10:12 1 Мусэ 18:20, 1 Мусэ 19:24,

• 10:13 Мт. 11:20-24

* 10:13 къалэхэу Тиррэ Сидонрэ – еплъ Маттэ 11:21.

+ 10:13 Мк. 6:45, Мк. 8:21, Мк. 3:7

* 10:15 Уэ, Капернаум къалэ … укӀуэцӀрыхунущ – еплъ Маттэ 11:23.

+ 10:16 Мт. 10:40, Мт. 25:45, Ин. 13:20, Гал. 4:14

+ 10:17 Мк. 16:17, Апост. 5:16, Апост. 8:7, Апост. 16:18, Апост. 19:12

+ 10:18 Апок. 9:1, Апок. 12:8-9

* 10:19 акърэб – скорпион.

+ 10:19 Уэрэд 90:13, Мк. 16:18, Апост. 28:3-5

+ 10:20 Уэрэд 68:29, Евр. 12:23, Апок. 3:5

• 10:21 Мт. 11:25-27, Мт. 13:16-17

+ 10:22 Ин. 6:46, Ин. 7:29, Ин. 8:19, Ин. 10:15

+ 10:23 Мт. 13:16-17

+ 10:24 Евр. 11:13, 1 Пет. 1:10-12

+ 10:25 Лк. 18:18

* 10:27 уигу псомкӀи, уи псэ псомкӀи … фӀыуэ лъагъу – еплъ 5 Мусэ 6:5 , икӀи 3 Мусэ 19:18.

+ 10:27 Мт. 22:37, Мк. 12:30

+ 10:28 Рим 10:5, Гал. 3:12

* 10:30 Ерихон къалэр – Ерусалим и ищхъэрэ-къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэмкӀэ, километр 24-кӀэ пэжыжьэу, Иордан псым и къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ итщ.

* 10:32 Левий зи цӀэ унагъуэ лъэпкъыр – ахэр псори дин пашэу Тхьэм и унэшхуэм щылажьэрт. Еплъ 4 Мусэ 3:1-13.

+ 10:33 Ин. 4:9, Ин. 8:48

+ 10:38 Ин. 11:1, Ин. 12:2

+ 10:39 Лк. 8:35

+ 10:41 Лк. 12:25

+ 10:42 Уэрэд 15:5

• 11:1 Мт. 6:9-15, Мт. 7:7-11

+ 11:1 Мт. 11:2, Мк. 2:18, Ин. 1:35

+ 11:4 Мт. 26:41

+ 11:10 Мт. 18:19, Мт. 21:22, Мк. 11:24, Ин. 14:13-14, 1 Ин. 3:22, 1 Ин. 5:14

+ 11:13 1 Мусэ 6:5, Мт. 12:34, Апост. 2:38

• 11:14 Мт. 12:22-30, Мт. 12:43-45, Мк. 3:20-27

+ 11:15 Мт. 9:34, Мт. 10:25

+ 11:16 Мк. 8:11, 1 Кор. 1:22

+ 11:19 Лк. 9:49, Апост. 19:13

+ 11:23 Лк. 9:50

+ 11:26 2 Пет. 2:20

+ 11:27 Лк. 1:48

+ 11:28 Ин. 13:17, Ек. 1:22, Рим 2:13

• 11:29 Мт. 12:38-42, Мт. 16:1-4, Мк. 8:11-13

* 11:29-30 Инус бегъымбарыр – еплъ Инус бегъымбарым и хъыбар зэрыт тхылъым (Иона) 3.

* 11:31 пащтыхь цӀыхубзыр – еплъ Пащтыхьхэм я хъыбархэр зэрыт япэ тхылъым (3-я Царств) 10:1-10.

* 11:31 Сэлмэн пащтыхьыр – СоломонкӀэ зэджэрщ.

+ 11:31 Мт. 12:6

• 11:33 Мт. 6:22-23

+ 11:33 Мт. 5:15, Мк. 4:21, Лк. 8:16

• 11:37 Мт. 23:1-36, Мк. 12:38-40, Лк. 20:45-47

+ 11:38 Мк. 7:3-5

+ 11:42 Лк. 18:12

+ 11:43 Лк. 14:7, Лк. 20:46

+ 11:48 Апост. 7:51-52

+ 11:49 Мт. 21:35

+ 11:50 Апок. 18:24, 1 Мусэ 4:8, 1 Ин. 3:12, Евр. 11:4,

+ 11:54 Лк. 20:20

+ 12:1 Мт. 16:6, Мк. 8:15, 1 Кор. 5:7-8

+ 12:2 Мт. 10:26, Мк. 4:22, Лк. 8:17

• 12:4 Мт. 10:17-20, Мт. 10:28-33

+ 12:4 Уэрэд 55:5, Уэрэд 117:6,

+ 12:5 Евр. 10:31

+ 12:7 Мт. 6:26, Мт. 12:12

* 12:8 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

+ 12:8 Рим 10:9, Апок. 3:5

+ 12:9 Мт. 25:12, 1 Ин. 2:23, 2 Тим. 2:12

+ 12:10 Мт. 12:31-32, Мк. 3:29

• 12:13 Мт. 6:19-21, Мт. 6:25-34

+ 12:15 1 Тим. 6:6-10, Уэрэд 61:11

+ 12:20 Уэрэд 38:7,

+ 12:21 1 Тим. 6:18

+ 12:22 Флп. 4:6, 1 Пет. 5:7

+ 12:24 Мт. 10:31, Мт. 12:12

* 12:27 Сэлмэн пащтыхьыр – СоломонкӀэ зэджэрщ. И зэманым щыгъуэ ар пащтыхьу щыӀэм нэхърэ нэхъ бейуэ щытащ. Еплъ Пащтыхьхэм я хъыбархэр зэрыт япэ тхылъым (3-я Царств) 10:23.

+ 12:28 Мт. 8:26, Мт. 14:31, Мт. 16:8

+ 12:31 Уэрэд 36:4

+ 12:32 Ин. 10:16, Лк. 22:29

+ 12:33 Мт. 19:21, Лк. 18:22

• 12:35 Мт. 24:45-51

+ 12:36 Апок. 3:20

+ 12:39 2 Пет. 3:10, 1 Фес. 5:2

+ 12:43 Мт. 25:21, Ин. 13:17

+ 12:45 Мт. 25:5

• 12:49 Мт. 10:34-36

* 12:50 умэхъын – еплъ Маттэ 3:1.

+ 12:50 Мк. 10:38

+ 12:51 Апост. 14:4

• 12:54 Мт. 5:25-26, Мт. 16:2-3

* 12:58 хеящӀэр – зыгуэр хеймэ е къуаншэмэ, хабзэм тету зэхэзыгъэкӀырщ.

* 13:1 Пилат Ӏэтащхьэр – еплъ 3:1.

+ 13:1 Лк. 3:1, Лк. 23:1

+ 13:4 Ин. 9:7, Ин. 9:11

+ 13:6 Мт. 21:19, Мк. 11:13

+ 13:7 Мт. 7:19, Лк. 3:9

+ 13:10 Мт. 4:23, Мк. 6:2

+ 13:13 Уэрэд 144:14, Уэрэд 145:8

+ 13:14 Лк. 8:41, Апост. 13:15, Апост. 18:8,

+ 13:15 Лк. 14:5

+ 13:17 1 Пет. 3:16

• 13:18 Мт. 13:31-33, Мк. 4:30-32

* 13:18 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ Маттэ 3:2.

* 13:19 хъардэл – тарчицэ, андэгурэ лӀэужыгъуэ.

+ 13:19 Мт. 17:20, Лк. 17:6,

+ 13:21 1 Кор. 5:6, Гал. 5:9

• 13:22 Мт. 7:13-14, Мт. 7:21-23

+ 13:25 Мт. 25:11-12

+ 13:27 Уэрэд 6:9

+ 13:28 Мт. 8:12

+ 13:29 Мт. 8:11, Еф. 3:6

+ 13:30 Мт. 19:30, Мт. 20:16, Мк. 10:31

• 13:31 Мт. 23:37-39

+ 13:31 Лк. 3:1, Лк. 9:7

+ 13:34 Апост. 7:52, Уэрэд 146:2

+ 13:35 Уэрэд 117:26, Лк. 19:38

+ 14:1 Лк. 6:7, Лк. 20:20

+ 14:3 Мт. 12:10, Мк. 3:4

+ 14:5 Лк. 13:15

+ 14:7 Лк. 11:43

+ 14:11 Мт. 23:12, Лк. 18:14

+ 14:14 1 Кор. 15:23, 1 Фес. 4:16

• 14:15 Мт. 22:1-10

+ 14:15 Апок. 19:9

• 14:25 Мт. 10:37-38

+ 14:26 Ин. 12:25

+ 14:27 Мт. 16:24, Лк. 9:23

+ 14:34 Мт. 5:13, Мк. 9:50

+ 14:35 Мт. 11:15, Лк. 8:8, Апок. 2:7

• 15:1 Мт. 18:12-14

+ 15:2 Лк. 5:30, Лк. 19:7

+ 15:6 1 Пет. 2:25

+ 15:7 Лк. 5:31-32

+ 15:24 Рим 11:15, Еф. 2:1, Еф. 2:5, Кол. 2:13

+ 16:8 Ин. 12:36, 1 Фес. 5:5

+ 16:10 Мт. 25:21, Лк. 19:17

+ 16:13 Мт. 6:24

• 16:14 Мт. 11:12-13

+ 16:14 1 Тим. 6:10

+ 16:16 Мт. 3:2, Лк. 4:43, Мт. 11:12-13

+ 16:17 Мт. 5:18

+ 16:18 Мт. 5:32, Мт. 19:19

+ 16:22 Мт. 18:10, Апост. 12:15

+ 16:23 Мт. 11:23, Мт. 8:11

+ 16:24 Лк. 3:8

+ 16:29 Апост. 26:22, Апост. 28:23

+ 16:31 Мт. 28:11-15, Ин. 12:10-11

• 17:1 Мт. 18:6-7, Мт. 18:21-22

+ 17:1 Лк. 22:22

+ 17:2 Мк. 9:42

* 17:3 уи къуэш – зы диным ирикӀуэхэр зэкъуэш мэхъу.

+ 17:3 Мт. 18:15

+ 17:4 Мт. 6:14

* 17:5 апостолхэр – еплъ Маттэ 10:2.

+ 17:5 Мк. 9:24

* 17:6 хъардэл – еплъ 13:19.

+ 17:6 Мт. 17:20, Лк. 13:19

+ 17:12 Лк. 5:11,

+ 17:14 Мт. 8:4, Мк. 1:44, Лк. 5:14

* 17:16 Самарие хэкур – еплъ 9:52.

+ 17:16 Лк. 5:12, Ин. 4:9

+ 17:19 Мк. 10:52, Лк. 7:50, Еф. 2:8

• 17:20 Мт. 24:23-28, Мт. 24:37-41

+ 17:20 Лк. 19:11, Апост. 1:6

* 17:21 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр фэ къыфхэтщ – е фигу илъщ. Еплъ 6:20.

+ 17:22 Лк. 5:35, Ин. 8:56

+ 17:23 Мк. 13:21, Лк. 21:28

+ 17:25 Лк. 9:22

+ 17:26 1 Мусэ 6:5

* 17:27 псыдзэр – еплъ 1 Мусэ 7:6-23.

+ 17:27 1 Мусэ 6:14, 1 Мусэ 7:21

* 17:28-29 ЛутӀ бегъымбарыр – еплъ 1 Мусэ 19:15-25.

+ 17:29 1 Мусэ 19:16, 1 Мусэ 19:24, 2 Пет. 2:6-8

+ 17:31 Мк. 13:15

* 17:32 ЛутӀ и фызым – еплъ 1 Мусэ 19:26.

+ 17:32 1 Мусэ 19:26

+ 17:33 Мт. 10:39

+ 18:1 Лк. 21:36, Рим 12:12, Еф. 6:18, Кол. 4:2, 1 Фес. 5:17

* 18:2 хеящӀэ – еплъ 12:58.

+ 18:7 Уэрэд 21:3, Уэрэд 87:2, Апок. 6:10, Мк. 13:20, Рим 8:33, Кол. 3:12, Тит 1:1

+ 18:8 Евр. 10:37

+ 18:9 Лк. 16:15

+ 18:10 Апост. 3:1

+ 18:11 Мт. 6:5

* 18:12 сонэщӀ – фарисейхэр, езыхэм яфӀэфӀу, тхьэмахуэ къэс махуитӀ нэщӀырт.

+ 18:12 Лк. 5:33, Лк. 11:42

+ 18:13 Уэрэд 78:9,

+ 18:14 Мт. 23:12, Лк. 14:11

• 18:15 Мт. 19:13-15, Мк. 10:13-16

+ 18:17 Мт. 18:3

• 18:18 Мт. 19:16-30, Мк. 10:17-31

+ 18:18 Лк. 10:25

+ 18:19 Уэрэд 105:1, Уэрэд 118:68

* 18:20 Тхьэм и унафэхэр – еплъ 2 Мусэ 20:12-16.

+ 18:21 Флп. 3:6

+ 18:22 Лк. 12:33

+ 18:24 Уэрэд 48:7-8

+ 18:27 1 Мусэ 18:14, Мк. 14:36

+ 18:28 Лк. 5:11

+ 18:29 Лк. 14:26

• 18:31 Мт. 20:17-19, Мк. 10:32-34

* 18:32 хамэ лъэпкъхэр – тепщэныгъэ зиӀэ рим цӀыхухэр арщ.

+ 18:33 Лк. 9:22, Лк. 24:7, Ин. 2:19

+ 18:34 Лк. 2:50, Лк. 9:45

• 18:35 Мт. 20:29-34, Мк. 10:46-52

* 18:35 Ерихон къалэр – еплъ Маттэ 20:29

* 18:38 Даут и Къуэр – еплъ Маттэ 9:27.

+ 18:38 Мт. 22:42, Лк. 1:32

+ 18:42 Лк. 7:50, Еф. 2:8

+ 19:7 Лк. 5:30, Лк. 15:2

+ 19:8 Лк. 3:14

+ 19:9 Лк. 3:8, Ин. 8:33, Ин. 8:39

• 19:11 Мт. 25:14-30

+ 19:11 Лк. 17:20, Апост. 1:6

* 19:13 минэ – лэжьакӀуэм мазищ лэжьапщӀэу ирату щыта дыщэ ахъшэщ.

+ 19:14 Ин. 15:8

+ 19:17 Лк. 16:10

+ 19:26 Мт. 13:12

+ 19:27 Мт. 22:7, Лк. 20:16

• 19:28 Мт. 21:1-11, Мк. 11:1-11, Ин. 12:12-19

+ 19:29 Апост. 1:12

* 19:38 Зиусхьэным … щӀыхьышхуэр ейщ – еплъ Сабур (Псалтыр) 117:25-26.

+ 19:38 Уэрэд 117:25-26, Уэрэд 148:1

+ 19:39 Мт. 21:15-16

+ 19:41 Ин. 11:35

+ 19:42 Уэрэд 80:14,

+ 19:44 Уэрэд 136:9, Лк. 21:6

• 19:45 Мт. 21:12-17, Мк. 11:15-19, Ин. 2:13-22

* 19:45 сатуущӀэхэр – абыхэм къурмэныпхъэ былымхэр Тхьэм и унэшхуэм и пщӀантӀэм щащэрт.

* 19:46 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 56:7.

* 19:46 хъунщӀакӀуэ тӀысыпӀэ – еплъ Иеремие бегъымбарым и тхылъым 7:11.

• 20:1 Мт. 21:23-27, Мк. 11:27-33

+ 20:2 Апост. 4:7

+ 20:4 Лк. 3:3

+ 20:5 Лк. 7:30

+ 20:6 Лк. 7:26, Лк. 9:8

• 20:9 Мт. 21:33-46, Мк. 12:1-12

+ 20:9 Уэрэд 79:9, Мк. 13:34

+ 20:12 Лк. 11:48-49

+ 20:13 Мт. 3:17, Евр. 1:1

+ 20:14 Евр. 1:2

+ 20:15 Евр. 13:12

+ 20:16 Апост. 13:46

* 20:17 Тхьэм мы и псалъэу тхахэм – еплъ Уэрэд лъапӀэхэм (Сабур) 117:22.

+ 20:17 Уэрэд 117:22

• 20:19 Мт. 22:15-22, Мк. 12:13-17

+ 20:20 Лк. 6:7, Лк. 14:1, Лк. 11:54

* 20:22 кесар – а зэманым, Хьисэ къэхъуа нэужь 14-37-нэ гъэхэм, Тиверий зи цӀэр рим кесару щытащ.

* 20:22 хьэкътын ахъшэр – еплъ Маттэ 5:46.

+ 20:22 Мт. 17:24-25

+ 20:23 Мк. 7:6, Лк. 12:1

* 20:24 динар – ар лэжьакӀуэм и махуапщӀэу щытащ.

+ 20:25 Рим 13:7

• 20:27 Мт. 22:23-33, Мк. 12:18-27

* 20:27 саддукейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

+ 20:27 Апост. 23:8

* 20:28 Мусэ бегъымбарым мыпхуэдэу къытхуитхащ – еплъ 5 Мусэ 25:5-6.

+ 20:35 2 Фес. 1:5

* 20:37 пыжь банэм и хъыбарыр – еплъ 2 Мусэ 3:2-6.

+ 20:40 Мт. 22:46

• 20:41 Мт. 22:41-46, Мк. 12:35-40

* 20:41 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

+ 20:41 Лк. 1:32, Лк. 18:38

* 20:42-43 Сабурым иткъэ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 109:1.

+ 20:42 Уэрэд 109:1, Апост. 2:34-35

+ 20:46 Лк. 11:43

• 21:1 Мк. 12:41-44

+ 21:1 Мт. 27:6, Ин. 8:20

+ 21:4 2 Кор. 8:1-3, 2 Кор. 8:12

• 21:5 Мт. 24:1-14, Мк. 13:1-13

+ 21:6 Лк. 19:44

+ 21:8 1 Ин. 3:7, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3,

+ 21:10 Апок. 6:4

+ 21:11 Апост. 11:28, Апок. 6:8, Апок. 6:12

+ 21:12 Апост. 4:3, Апост. 17:6, Апост. 18:12, Апост. 24:1, Апост. 25:6

+ 21:15 Апост. 6:10

+ 21:18 Апост. 27:34

• 21:20 Мт. 24:15-21, Мк. 13:14-19

+ 21:23 Мт. 27:25, 1 Фес. 2:16

+ 21:24 Апок. 11:2

• 21:25 Мт. 24:29-31, Мк. 13:24-27

• 21:29 Мт. 24:32-35, Мк. 13:28-31

+ 21:32 Лк. 9:27

+ 21:33 Уэрэд 101:26-27, 2 Пет. 3:10

+ 21:36 Мт. 25:13, 1 Фес. 5:6, Лк. 18:1, Рим 12:12, Еф. 6:18, Кол. 4:2, 1 Фес. 5:17

+ 21:37 Мт. 21:23, Мт. 26:55

• 22:1 Мт. 26:1-5, Мт. 26:14-16, Мк. 14:1-2, Мк. 14:10-11, Ин. 11:45-53

* 22:1 ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх ӀутӀыжкӀэ зэджэ махуэшхуэхэр – еплъ Маттэ 26:2.

+ 22:3 Ин. 13:2

+ 22:6 Апост. 1:16

• 22:7 Мт. 26:17-25, Мк. 14:12-21, Ин. 13:21-30

+ 22:7 1 Кор. 5:7

• 22:14 Мт. 26:26-30, Мк. 14:22-26, 1 Кор. 11:23-25

+ 22:16 Апок. 19:9

+ 22:19 Ин. 6:51, 1 Кор. 10:16, 1 Кор. 11:24

* 22:20 А зэгурыӀуэныгъэщӀэр зыгъэщыпкъэр сэ къысщӀэкӀыну лъыращ – еплъ Маттэ 26:28.

+ 22:21 Уэрэд 40:10, Ин. 13:18

* 22:22 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

+ 22:22 Апост. 2:23

• 22:24 Мт. 18:1-5, Мк. 9:33-37, Лк. 9:46-50

+ 22:26 Мт. 20:26, Мк. 10:43-44

+ 22:27 Мт. 20:28, Ин. 13:4-5

+ 22:28 Евр. 2:18

+ 22:29 Лк. 12:32

* 22:30 хьэкум – «суд».

+ 22:30 Мт. 19:28, Апок. 3:21

• 22:31 Мт. 26:31-35, Мк. 14:27-31, Ин. 13:36-38

* 22:32 уи къуэшхэр – ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэращ.

+ 22:32 Ин. 17:9

+ 22:33 Ин. 21:19, Апост. 12:4

* 22:35 фыщыдэзгъэкӀым – еплъ 10:4.

+ 22:35 Лк. 9:3, Лк. 10:4

* 22:37 Тхьэм и псалъэу тхахэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 53:12.

• 22:39 Мт. 26:36-46, Мк. 14:32-42

+ 22:40 Мт. 6:13

+ 22:42 Мк. 10:38, Ин. 18:11, Евр. 5:7, Мт. 6:10

+ 22:43 Мт. 4:11, Мк. 1:13

• 22:47 Мт. 26:47-56, Мк. 14:43-50, Ин. 18:3-11

+ 22:47 Апост. 1:16

+ 22:49 Лк. 22:38

+ 22:53 Лк. 20:1, Еф. 6:12

• 22:54 Мт. 26:57-58, Мт. 26:69-75, Мк. 14:53-54, Мк. 14:66-72, Ин. 18:12-18, Ин. 18:25-27

+ 22:61 Лк. 22:34

• 22:63 Мт. 26:67-68, Мк. 14:65

• 22:66 Мт. 26:59-66, Мк. 14:55-64, Ин. 18:19-24

* 22:66 Тхьэмадэ Хасэшхуэр – еплъ Маттэ 5:22.

+ 22:69 Уэрэд 109:1, Мк. 16:19, Апост. 7:56, Евр. 1:3

* 22:70 «Фэ зэрыжыфӀэм сыхуэдэщ», е «Фэ жывоӀэ сэ ару сызэрыщытыр».

+ 22:71 Мт. 9:3, Ин. 10:36

• 23:1 Мт. 27:1-2, Мт. 27:11-14, Мк. 15:1-5, Ин. 18:28-30

* 23:1 Пилат Ӏэтащхьэр – еплъ 3:1.

+ 23:1 Лк. 3:1, Лк. 13:1, Апост. 3:13, Апост. 4:27, 1 Тим. 6:13

* 23:2 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

+ 23:2 Апост. 17:7, Лк. 20:25

* 23:3 «Аращ, зэрыжыпӀэм хуэдэщ», е «Уэ уи щхьэкӀэ жыбоӀэ».

+ 23:3 Мт. 2:2

+ 23:4 Ин. 18:38, Ин. 19:4, Евр. 4:15

* 23:7 Ирод – еплъ 3:1.

+ 23:7 Лк. 3:1, Лк. 9:7

+ 23:8 Лк. 9:9

• 23:13 Мт. 27:15-26, Мк. 15:6-15, Ин. 18:39

• 23:26 Мт. 27:32-44, Мк. 15:21-32, Ин. 19:17-27

* 23:26 Кириние къалэр – еплъ Маттэ 27:32.

+ 23:29 Мк. 13:17, Лк. 21:23

* 23:30 бгыхэм: «ЗыкъыттефӀубэ!» – еплъ Хьошеа (Осие) бегъымбарым и тхылъым 10:8.

+ 23:30 Апок. 6:16

+ 23:34 Апост. 7:60, Уэрэд 21:19

+ 23:35 Лк. 9:35, Ин. 10:18

* 23:38 алыджыбзэ – грекыбзэ.

+ 23:41 Лк. 23:4, Евр. 4:15

• 23:44 Мт. 27:45-56, Мк. 15:33-41, Ин. 19:28-30

* 23:44 шэджагъуэ – еплъ Маттэ 27:45.

* 23:44 сыхьэтыр щым нэс – еплъ Маттэ 27:45.

* 23:46 си псэр уи ӀэмыщӀэ изолъхьэ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 30:6.

+ 23:46 Уэрэд 30:6, Апост. 7:59

+ 23:48 Лк. 18:13

+ 23:49 Лк. 8:2

• 23:50 Мт. 27:57-61, Мк. 15:42-47, Ин. 19:38-42

* 23:50 Тхьэмадэ Хасэшхуэр – еплъ Маттэ 5:22.

* 23:54 къэблэгъащ – дыгъэр щыкъухьэкӀэ махуэм щӀидзащ.

• 24:1 Мт. 28:1-10, Мк. 16:1-8, Ин. 20:1-10

+ 24:4 Ин. 20:12

* 24:7 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

+ 24:7 Лк. 9:22, Лк. 18:33, Ин. 2:19

+ 24:8 Ин. 2:22

* 24:10 апостолхэр – еплъ Маттэ 10:2.

+ 24:10 Мк. 15:40, Лк. 8:2-3

+ 24:11 Мк. 16:11

• 24:13 Мк. 16:12-13

+ 24:16 Ин. 20:14

+ 24:18 Ин. 19:25

+ 24:20 Апост. 2:23

+ 24:26 1 Пет. 1:11

+ 24:27 1 Мусэ 3:15, 1 Мусэ 12:3, 1 Мусэ 22:8, Уэрэд 15:10, Апост. 8:35

+ 24:30 Лк. 9:16

+ 24:34 1 Кор. 15:5

• 24:36 Мт. 28:16-20, Мк. 16:14-18, Ин. 20:19-23, Апост. 1:6-8

+ 24:37 Мт. 14:26, Мк. 6:49

+ 24:39 1 Ин. 1:1

+ 24:41 Ин. 21:5

+ 24:45 Апост. 16:14

+ 24:46 Лк. 24:27

+ 24:48 Апост. 1:8

* 24:49 си Адэм фыкъызэригъэгугъар – Тхьэм и Псэ ЛъапӀэращ. Еплъ Апостол. 1:4-5.

+ 24:49 Ин. 14:26, Апост. 1:8, Апост. 1:4, Апост. 2:4

• 24:50 Мк. 16:19-20, Апост. 1:9-11

+ 24:50 Мт. 21:17, Лк. 19:29, Ин. 11:18, Апост. 1:9

+ 24:52 Мт. 28:9

+ 24:53 Апост. 2:46, Апост. 3:1, Апост. 5:21

* 1:1 Псалъэр – а Псалъэм хэлъщ Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэу псори къэзыгъэщӀу, цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлри Тхьэм и акъылыфӀагъэри. А Псалъэр цӀыху хъуащ, Хьисэ Мэссихьыр арщ.

+ 1:1 1 Мусэ 1:1, Апок. 19:13, Ин. 20:28, 1 Ин. 5:20, Флп. 2:6

+ 1:3 Уэрэд 32:6, 1 Кор. 8:6, Кол. 1:16, Евр. 1:2

+ 1:4 Ин. 5:26, Ин. 11:25, 1 Ин. 1:2, 1 Ин. 5:11, Ин. 8:12, Ин. 9:5, Ин. 12:46

+ 1:6 Мт. 3:1, Мк. 1:4, Лк. 1:80, Лк. 3:2

+ 1:7 Ин. 3:26, Ин. 5:33, Ин. 10:41, Ин. 20:31, Апост. 19:4

+ 1:9 Уэрэд 35:10, 1 Пет. 2:9

* 1:11 и къэралым … и цӀыхухэр – Израил къэралымрэ Израил цӀыхухэмрэщ.

+ 1:11 Ин. 5:43

+ 1:12 Мт. 5:9, 1 Ин. 3:1, 1 Ин. 5:1, Рим 8:14

+ 1:13 Ин. 3:3, Ек. 1:18

+ 1:14 1 Ин. 4:2, 2 Ин. 1:7, 1 Тим. 3:16, Евр. 2:14

+ 1:15 Мт. 3:11

+ 1:17 Ин. 7:19, Ин. 14:6

+ 1:18 Ин. 6:46, 1 Ин. 4:12, Кол. 1:15, 1 Тим. 6:16

• 1:19 Мт. 3:1-12, Мк. 1:2-8, Лк. 3:15-17

* 1:19 левитхэр – Левий зи цӀэ дин пашэ унагъуэ лъэпкъым щыщу Тхьэм и унэшхуэм щылажьэу щытахэр арщ.

* 1:20 Мэссихь – Даут пащтыхьым и унагъуэ лъэпкъым къытехъукӀауэ, бегъымбархэм къызэрыжаӀам тету, израил цӀыхухэм щхьэхуитыныгъэрэ мамыр псэукӀэрэ яригъэгъуэтыну Тхьэм ахэр къызэригъэгугъа пщы лъапӀэр арщ.

+ 1:20 Апост. 13:25

* 1:21 Иляс бегъымбарыр – абы щӀылъэм къигъэзэжу, Мэссихьым и гъуэгу хуигъэпсыну журтхэр поплъэ. Еплъ Малахие бегъымбарым и тхылъым 4:5-6.

* 1:21 бегъымбарыр – Мэссихьыр дунейм къызэрыкӀуэнумкӀэ цӀыхухэм хъыбар яригъэщӀэну къэлъэгъуэн хуея бегъымбарыр арщ.

+ 1:21 Мт. 17:12-13, Лк. 1:17,

* 1:23 Ешайа бегъымбарыр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 40:3.

* 1:24 фарисейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

* 1:25 умэхъыныр – еплъ Маттэ 3:1.

+ 1:29 1 Пет. 1:19, 1 Ин. 2:2, 1 Ин. 4:10

+ 1:31 Лк. 1:17

+ 1:32 Мт. 3:16, Мк. 1:10, Лк. 3:22

+ 1:33 Апост. 1:5

+ 1:35 Мт. 11:2, Мк. 2:18, Лк. 11:1

+ 1:36 Ин. 1:29

+ 1:38 Ин. 18:4, Ин. 18:7

* 1:39 сыхьэтыр плӀым дежт – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «епщӀанэ сыхьэтыр» арщ. Абы къикӀыр шэджагъуэ нэужьым сыхьэтыр плӀырщ.

+ 1:40 Мт. 4:18-20, Мк. 1:16-20, Лк. 5:2-11

+ 1:41 Ин. 4:25

+ 1:42 Мт. 16:18, Мк. 3:16, Гал. 1:18, 1 Кор. 1:12

* 1:44 Вифсайдэ къалэр – Галилей гуэлым и ищхъэрэ къуэкӀыпӀэ Ӏуфэм Ӏутащ.

+ 1:44 Ин. 12:21

* 1:45 Назарет къалэр – еплъ Маттэ 2:23.

+ 1:45 Ин. 21:2, Лк. 24:27, Мт. 2:23, Лк. 2:39

+ 1:47 Уэрэд 31:2, Рим 9:6

+ 1:49 Уэрэд 2:7, Мт. 27:11, Мт. 27:42, Ин. 11:27

* 1:51 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

* 1:51 мелыӀычхэр дэкӀуейуэ икӀи къехыу – еплъ 1 Мусэ 28:12.

+ 1:51 1 Мусэ 28:12,

* 2:1 Галилей хэкур – еплъ Маттэ 2:22.

* 2:1 Канэ жылэр – Назарет къалэм километрихкӀэ пэжыжьэу, ищхъэрэ лъэныкъуэмкӀэ щыӀэщ.

+ 2:1 Ин. 4:46, Ин. 21:2

+ 2:4 Мк. 14:41, Ин. 7:6, Ин. 7:30, Ин. 8:20, Ин. 13:1

+ 2:6 Ин. 3:25

* 2:12 Капернаум къалэр – еплъ Маттэ 8:5.

+ 2:12 Мк. 3:31, Мк. 6:3, Ин. 7:3, Апост. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

• 2:13 Мт. 21:12-13, Мк. 11:15-17, Лк. 19:45-46

* 2:13 ӀутӀыж махуэшхуэр – еплъ Маттэ 26:2.

+ 2:13 Ин. 6:4, Ин. 11:55

* 2:14 выхэр, мэлхэр, тхьэрыкъуэ зыщэхэр – къурмэныпхъэ былымхэр Тхьэм и унэшхуэм и пщӀантӀэм щащэрт абыхэм.

* 2:14 ахъшэ зыхъуэжхэр – еплъ Маттэ 21:12.

+ 2:16 Лк. 2:49

* 2:17 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтыр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 68:10.

+ 2:17 Уэрэд 68:10

+ 2:18 Ин. 4:48, Ин. 6:30, 1 Кор. 1:22

+ 2:19 Мк. 8:31, Мк. 14:58, Мк. 15:29, Ин. 10:18

+ 2:22 Лк. 24:8, Ин. 12:16

+ 2:23 Ин. 11:45

+ 3:1 Ин. 7:50, Ин. 19:39

* 3:2 Равви – «дин егъэджакӀуэр» арщ.

* 3:3 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ Маттэ 3:2.

+ 3:5 Мк. 16:16, Апост. 2:38, Мт. 5:20, 1 Кор. 15:50

+ 3:13 Ин. 6:38, 1 Кор. 15:47, Еф. 4:9

* 3:14 Мусэ бегъымбарыр – еплъ 4 Мусэ 21:4-9.

* 3:14 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэри цӀыхухэм яӀэтын хуейщ – а псалъэхэм Хьисэ къригъэкӀар езыр жорым зэрыраӀулӀынури, Тхьэм и деж зэрыдэкӀуеижынури арщ. ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр Хьисэр аращ. Еплъ Маттэ 8:20.

+ 3:14 Ин. 8:28, Ин. 12:32

+ 3:16 Рим 5:8, Еф. 2:4, 1 Ин. 3:1, 1 Ин. 4:10

+ 3:17 Ин. 8:15, Ин. 12:47

+ 3:18 Мк. 16:16

+ 3:19 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Ин. 7:7

+ 3:20 Еф. 5:13

* 3:22 Иудей хэкур – Израил къэралым и хэкухэм ящыщу щытащ.

+ 3:22 Ин. 4:1-2

* 3:24 лъэхъуэщым щӀадзащӀыкӀэтэкъым – еплъ Марк 6:17-18.

+ 3:24 Мт. 11:2, Мк. 6:17-18, Лк. 3:19-20

+ 3:25 Ин. 2:6

+ 3:26 Ин. 1:7, Ин. 5:33

+ 3:27 1 Кор. 4:7

+ 3:28 Мк. 1:2, Ин. 1:20

+ 3:29 Мт. 9:15, Мт. 25:1-13, Апок. 19:7, Апок. 21:2, Мт. 9:15, Мк. 2:19

+ 3:33 Ин. 8:26

+ 3:35 Мт. 3:17, Мт. 17:5, Ин. 5:20

+ 3:36 Ин. 5:24, Ин. 6:40, 1 Ин. 5:12-13

+ 4:2 Ин. 3:22

+ 4:3 Ин. 2:11-12

* 4:4 Самарие хэкур – Иудей, Галилей хэкухэм я зэхуакум дэлъ хэкурщ. Журтхэмрэ Самарие исхэмрэ лъэпкъкӀэ, хабзэкӀэ, динкӀэ зэмыщхьу зэрыщытам щхьэкӀэ зэбийт.

+ 4:4 Лк. 9:52-53

* 4:5 щӀыгу Ӏыхьэр – еплъ 1 Мусэ 48:22.

+ 4:5 1 Мусэ 33:19, 1 Мусэ 48:22

* 4:6 сыхьэтыр пщыкӀутӀым дежт – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «еханэ сыхьэтыр» арщ. Абы къикӀыр щэджагъуэрщ.

+ 4:10 Уэрэд 35:10,

+ 4:14 Ин. 7:38

+ 4:19 Ин. 9:20

+ 4:20 1 Мусэ 12:6-7, 1 Мусэ 33:18,

+ 4:22 Уэрэд 147:8-9, Апост. 13:23, Рим 3:1-2

+ 4:23 Рим 8:15, Еф. 6:18, Уэрэд 144:18

+ 4:24 2 Кор. 3:17

+ 4:25 Ин. 1:41, Мт. 11:2,

+ 4:26 Ин. 9:37

+ 4:34 Ин. 5:30, Ин. 6:38, Ин. 9:4, Ин. 14:31

+ 4:35 Мт. 9:38, Лк. 10:2

+ 4:36 1 Кор. 3:6-9

+ 4:42 Ин. 1:29, 1 Ин. 4:14

+ 4:44 Мт. 13:57, Мк. 6:4, Лк. 4:24

+ 4:45 Ин. 2:23

* 4:46 пащтыхьым хуэлажьэ Ӏэтащхьэр – ар зыхуэлажьэу щытар Ирод Антипэу Галилей, Перей хэкухэм я пщырщ.

+ 4:46 Ин. 2:1, Ин. 21:2, Ин. 2:12

+ 4:48 Ин. 2:18, Ин. 6:30, 1 Кор. 1:22

* 4:52 сыхьэтыр зым деж – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «ебланэ сыхьэтыр» арщ. Абы къикӀыр шэджагъуэнэужьым сыхьэтыр зырщ.

+ 4:53 Мт. 8:13, Апост. 16:34, Апост. 18:8

+ 4:54 Ин. 2:11

+ 5:8 Мт. 9:6-7, Мк. 2:11, Лк. 5:24

* 5:9 щэбэт махуэр – журтхэм я махуэ лъапӀэр арщ. А махуэм Ӏуэху ящӀэну хуиткъым.

+ 5:16 Ин. 15:20

+ 5:18 Ин. 7:1, Флп. 2:6

+ 5:20 Мт. 3:17, Мт. 17:5, Ин. 3:35, Ин. 10:17, Ин. 15:9, Ин. 17:26

+ 5:21 Рим 8:11, 1 Кор. 15:45

* 5:22 хьэкум – «суд» жыхуаӀэрщ.

+ 5:22 Ин. 17:2, Апост. 10:42

+ 5:23 Мт. 10:40, Лк. 10:16, Ин. 13:20, Ин. 15:23

+ 5:24 Ин. 3:36, Ин. 6:40, Ин. 20:31, 1 Ин. 5:9-13, 1 Ин. 3:14

+ 5:25 Мт. 27:52-53, Еф. 2:1, Еф. 2:5

+ 5:26 Ин. 1:4, Ин. 11:25, 1 Ин. 1:2, 1 Ин. 5:11

* 5:27 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

+ 5:28 Ин. 11:25, Ин. 11:43

+ 5:30 Мк. 14:36, Ин. 6:38, Ин. 8:16

+ 5:31 Ин. 8:13

+ 5:33 Ин. 1:7, Ин. 3:26, Ин. 10:41

+ 5:35 Мт. 5:16, 2 Пет. 1:19

+ 5:36 Ин. 8:18, Ин. 10:25, 1 Ин. 5:9

+ 5:39 Лк. 24:27

+ 5:41 1 Фес. 2:6

+ 5:43 Ин. 10:25, Ин. 12:12, Ин. 1:11, Ин. 3:11-12

+ 5:44 Ин. 12:43

• 6:1 Мт. 14:13-21, Мк. 6:30-44, Лк. 9:10-17

* 6:1 Галилей гуэлыр – еплъ Маттэ 4:18.

* 6:4 журтхэм я махуэшхуэ ӀутӀыжыр – еплъ Маттэ 26:2.

+ 6:4 Ин. 2:13, Ин. 11:55

+ 6:5 Ин. 1:44,

* 6:7 динар – а зэманым лэжьакӀуэм и махуэ лэжьапщӀэу щытащ.

+ 6:8 Ин. 1:40, Ин. 1:44

* 6:9 хьэ щӀакхъуэр – ар «арпэм» къыхэщӀыкӀащ.

+ 6:11 Мт. 15:36

* 6:14 бегъымбарыр – еплъ 1:21.

+ 6:14 Мт. 11:2-3, Ин. 4:25, Ин. 11:27

• 6:16 Мт. 14:22-27, Мк. 6:45-52

* 6:19 стадие – метри 192-рэ мэхъу.

* 6:23 Тивериадэ къалэр – Галилей гуэлыр и дыгъэ къухьэпӀэ Ӏуфэм Ӏутщ.

* 6:24 Капернаум къалэр – еплъ Маттэ 8:8.

+ 6:29 1 Ин. 3:23

+ 6:30 Мт. 12:38, Ин. 2:18, Ин. 4:48, 1 Кор. 1:22

* 6:31 мэнн зи цӀэ шхыныр – израил цӀыхухэр Мысырым (Египет) къикӀыжа нэужь, губгъуэ нэщӀым щитам, Тхьэм абыхэм яригъэшхыу щыта шхыныр арщ. Еплъ 2 Мусэ 16:4-15.

* 6:31 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 77:24.

+ 6:31 Уэрэд 77:24

+ 6:34 Ин. 4:15

+ 6:35 Ин. 4:14, Ин. 7:37

+ 6:37 Ин. 17:6

+ 6:38 Ин. 3:13, 1 Кор. 15:47, Мк. 14:36, Ин. 5:30

+ 6:39 Мт. 18:14, Ин. 10:28-29

+ 6:40 Ин. 3:35, Ин. 5:24, 1 Ин. 5:12-13

+ 6:42 Мт. 13:55

+ 6:44 Ин. 12:32

* 6:45 бегъымбархэм ятхащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 54:13.

+ 6:46 Мт. 11:27, Ин. 1:18

+ 6:51 Ин. 3:13, Мт. 26:26-28

+ 6:53 Мк. 14:22-24, 1 Кор. 10:16, 1 Кор. 11:27

+ 6:56 Ин. 15:4-5, 1 Ин. 3:24

+ 6:62 Мк. 16:19, Лк. 24:51, Апост. 1:9

+ 6:63 2 Кор. 3:6

+ 6:64 Ин. 13:11

+ 6:69 Мк. 1:24

+ 6:70 Ин. 13:2, Ин. 13:27

+ 6:71 Ин. 18:2-3

+ 7:1 Ин. 5:18, Ин. 8:37, Ин. 11:53

* 7:2 шэтырхэр щагъэув журт махуэшхуэхэр – Мысырым къикӀыжа нэужь, журтхэм илъэс плӀыщӀкӀэ губгъуэ нэщӀыр къакӀухьу, шэтырхэм зэрыщӀэсар илъэс къэс махуэ зыбжамкӀэ шэтырхэм щӀэсурэ, ягу къагъэкӀыж. Еплъ 3 Мусэ 23:33-43.

+ 7:3 Мк. 3:31, Мк. 6:3, Ин. 2:12, Апост. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 7:6 Мк. 14:41, Ин. 2:4, Ин. 8:20, Ин. 13:1

+ 7:7 Ин. 15:18, Ин. 3:19

+ 7:13 Ин. 19:38

+ 7:16 Ин. 8:28, Ин. 12:49, Ин. 14:10

+ 7:18 Ин. 5:41, Ин. 8:50

+ 7:19 Ин. 1:17

+ 7:20 Мк. 3:22, Ин. 8:48, Ин. 10:20

* 7:22 сунэт – «обрезание» жыхуаӀэрщ.

+ 7:23 Мт. 12:2, Ин. 5:16

* 7:24 хьэкум – «суд» жыхуаӀэрщ.

+ 7:24 Ин. 8:15

* 7:26 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

+ 7:27 Ин. 8:14, Ин. 9:29, Ин. 19:9

+ 7:29 Мт. 11:27, Ин. 8:55

+ 7:30 Ин. 10:39, Мк. 14:41, Ин. 2:4, Ин. 7:6, Ин. 8:20, Ин. 13:1

+ 7:31 Ин. 8:30

* 7:32 фарисейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

* 7:32 дин пашэшхуэхэр – еплъ Маттэ 2:4.

+ 7:33 Мк. 14:7, Ин. 14:19, Ин. 16:5

+ 7:34 Ин. 8:21-22, Ин. 13:33

* 7:35 алыджхэр – грекхэр арщ.

+ 7:37 Мт. 11:28, Уэрэд 41:2, Мт. 5:6, Ин. 4:14, Ин. 6:35

+ 7:38 Уэрэд 35:10,

+ 7:39 Апост. 2:4

+ 7:40 Ин. 1:21

* 7:42 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэткъэ – еплъ Михэ бегъымбарым и тхылъым 5:2.

* 7:42 Бэтлэхьэм къалэ – еплъ Маттэ 2:1.

+ 7:42 Мт. 2:1, Лк. 2:4-7

+ 7:43 Ин. 9:16, Ин. 10:19

+ 7:48 1 Кор. 1:20, 1 Кор. 2:8

+ 7:50 Ин. 3:1, Ин. 19:39

* 8:1 Елеон Ӏуащхьэр – еплъ Маттэ 21:1.

* 8:3 торэт егъэджакӀуэ пашэхэр – еплъ Маттэ 2:4.

* 8:5 Мусэ бегъымбарым унафэ къытхуищӀащ – еплъ 5 Мусэ 22:22.

+ 8:6 Лк. 11:54, Лк. 20:20

+ 8:7 Рим 2:1, Рим 2:22

+ 8:11 Ин. 5:14

+ 8:12 Лк. 2:30, Ин. 1:4, Ин. 1:9, Ин. 12:35

+ 8:13 Ин. 5:31

+ 8:14 Ин. 13:3, Ин. 16:28, Ин. 7:27

+ 8:15 Ин. 3:17, Ин. 7:24, Ин. 12:47

+ 8:16 Ин. 5:30, Ин. 16:32

* 8:17 фи Торэт хабзэм итщ – еплъ 5 Мусэ 19:15.

+ 8:18 Ин. 5:36, 1 Ин. 5:9

+ 8:19 Мт. 11:27, Ин. 16:3

+ 8:20 Мк. 14:41, Ин. 2:4, Ин. 7:6, Ин. 13:1

+ 8:21 Ин. 7:34-35, Ин. 13:33

+ 8:23 1 Ин. 4:5, Ин. 17:14

+ 8:26 Ин. 15:15, Ин. 3:33

* 8:28 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр щыфӀэткӀэ – еплъ 3:14; 1:51.

+ 8:28 Ин. 3:14, Ин. 12:32, Ин. 5:30, Ин. 7:16

+ 8:29 Ин. 4:34, Ин. 6:38

+ 8:30 Ин. 7:31

+ 8:32 Ек. 2:12, 1 Пет. 2:16, Рим 6:18, 1 Кор. 7:22, 2 Кор. 3:17, Гал. 5:1

+ 8:33 Мт. 3:9

+ 8:34 2 Пет. 2:19, Рим 6:16-20, Тит 3:3

+ 8:35 1 Мусэ 21:10, Гал. 4:30

+ 8:37 Ин. 5:18, Ин. 7:1, Ин. 11:53

+ 8:39 Лк. 19:9

+ 8:44 1 Ин. 3:8, 1 Ин. 3:10, 1 Ин. 3:12, 1 Мусэ 3:4, 2 Кор. 11:3, Апок. 12:9

* 8:48 Самарие цӀыхухэр – еплъ 4:4.

+ 8:48 Мк. 3:22, Ин. 7:20

+ 8:49 Ин. 5:23

+ 8:50 Ин. 5:41, Ин. 7:18

+ 8:51 Ин. 5:24, Ин. 11:26

+ 8:54 Евр. 5:5, Ин. 17:1, Апост. 3:13, 2 Пет. 1:17

+ 8:55 Ин. 7:28-29

+ 8:56 Мт. 13:17, Лк. 17:22

+ 8:59 Ин. 10:31

+ 9:4 Ин. 4:34, Ин. 11:9, Ин. 12:35

+ 9:5 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Ин. 12:46

+ 9:6 Мк. 7:33, Мк. 8:23

+ 9:7 Лк. 13:4

+ 9:14 Ин. 5:9

* 9:16 щэбэт махуэр игъэлъапӀэркъым – щэбэт махуэм ятӀэ зэхэпщӀэ хъунукъым. Журтхэм ар Ӏуэху щӀэным хуагъадэ.

+ 9:16 Ин. 7:43, Ин. 10:19

+ 9:17 Ин. 4:19, Ин. 6:14

* 9:22 синэгуэгум щӀахуну – цӀыху гуэр синэгуэгум къыщӀахумэ, Тхьэм и лъэпкъым щымыщу ялъытэ.

+ 9:22 Ин. 7:13, Ин. 12:42, Ин. 16:2

+ 9:29 Ин. 7:27, Ин. 8:14

+ 9:31 Уэрэд 65:18,

+ 9:37 Ин. 4:26

+ 9:40 Рим 2:19

+ 9:41 Ин. 15:22, Ек. 4:17

+ 10:6 Мк. 6:52, Мк. 8:17

+ 10:9 Уэрэд 22:2,

+ 10:11 Уэрэд 22:1, Уэрэд 79:2, Евр. 13:20, Ин. 15:13, 1 Ин. 3:16

+ 10:12 Мт. 7:15, Апост. 20:29

+ 10:15 Мт. 11:27

+ 10:16 Ин. 11:52, Лк. 12:32

+ 10:17 Мт. 3:17, Ин. 5:20

+ 10:18 Ин. 2:19

+ 10:19 Ин. 7:43, Ин. 9:16

+ 10:20 Мк. 3:22, Ин. 7:20, Ин. 8:48,

+ 10:21 Уэрэд 145:8

* 10:22 И унэшхуэр Тхьэм къызэрыратыжыгъам щхьэкӀэ – Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 167-рэ илъэсым Антиок Епифан зи цӀэ пащтыхьым тхьэ нэпцӀхэм щхьэкӀэ къурмэнщӀыпӀэ Тхьэм и унэшхуэм щигъэувыгъащ. А пащтыхьым Тхьэм и унэшхуэр апхуэдэу зэриуфӀеигъам щхьэкӀэ, журтхэм а унэшхуэр ягъэкъэбзэжри, Тхьэм и нэфӀ а унэшхуэм щыхуэну елъэӀугъащ. Апхуэдэу и унэшхуэр Тхьэм къызэрыратыжыгъар ягу къагъэкӀыжурэ, журтхэм илъэс къэс махуийкӀэ а махуэшхуэхэр ягъэлъапӀэ. ЖуртыбзэкӀэ а махуэшхуэхэм зэреджэр «Ханукэщ».

+ 10:23 Апост. 3:11, Апост. 5:12

* 10:24 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

+ 10:24 Мт. 26:63, Ин. 1:24-25, Ин. 1:41

+ 10:25 Ин. 5:36

+ 10:28 Ин. 3:16, Ин. 17:12

+ 10:30 Ин. 17:11

+ 10:31 Ин. 8:59

+ 10:33 Мт. 9:3

* 10:34 Тхьэм зэрыжиӀар – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 81:6.

+ 10:34 Уэрэд 81:6

+ 10:36 Ин. 3:17, Уэрэд 2:7, Мк. 2:7, Мк. 14:64

+ 10:38 Ин. 14:10

+ 10:39 Лк. 4:30, Ин. 7:30

+ 10:40 Ин. 1:28

+ 10:41 Ин. 1:7, Ин. 3:26, Ин. 5:33

+ 10:42 Ин. 7:31

* 11:1 Вифание жылэр – Ерусалим километрищкӀэ пэжыжьэу, и ищхъэрэ къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэмкӀэ итщ.

+ 11:1 Лк. 10:38-39

* 11:2 А Мэриемыр – еплъ 12:1-8.

+ 11:2 Ин. 12:3

* 11:7 Иудей хэкур – еплъ Маттэ 2:1.

+ 11:8 Ин. 8:59, Ин. 10:31

+ 11:9 Ин. 9:4, Ин. 12:35

+ 11:11 Мт. 9:24, Мк. 5:39,

+ 11:16 Мт. 10:3, Мк. 3:18, Лк. 6:15, Ин. 14:5, Ин. 20:24, Ин. 21:2, Апост. 1:13, Ин. 13:37

* 11:18 стадие – метри 192-рэ арщ.

+ 11:24 Лк. 14:14, Ин. 5:29, Ин. 6:39

+ 11:25 Ин. 1:4, Ин. 5:26, 1 Ин. 1:2, 1 Ин. 5:11

+ 11:26 Ин. 5:24, Ин. 8:51

* 11:27 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

+ 11:27 Уэрэд 2:7, Мт. 11:2, Ин. 1:49, Мт. 16:16, Мк. 8:29

+ 11:35 Лк. 19:41

+ 11:37 Ин. 9:6-7

+ 11:38 Мт. 27:60

+ 11:41 Ин. 17:1

+ 11:42 Ин. 3:17

+ 11:43 Ин. 5:28

+ 11:44 Ин. 5:28

• 11:45 Мт. 26:1-5, Мк. 14:1-22, Лк. 22:1-2

+ 11:45 Ин. 2:23

* 11:47 Тхьэмадэ Хасэшхуэр – еплъ Маттэ 5:22.

* 11:49 дин пашэшхуэр – еплъ Маттэ 26:3.

* 11:49 Кайафэ – Аннэ и пхъум илӀу щытащ. Хьисэ къэхъуа нэужь 18-36 гъэхэм дин пашэшхуэу щытащ ар.

+ 11:50 Ин. 18:14

+ 11:51 Мк. 10:45

+ 11:52 Ин. 10:16, 1 Ин. 2:2

+ 11:53 Мк. 14:1, Ин. 5:18, Ин. 7:1, Ин. 8:37

* 11:54 Ефраим жылэр – Ерусалим километр 24-кӀэ пэжыжьу, и ищхъэрэ къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэмкӀэ итащ.

+ 11:55 Ин. 2:13, Ин. 6:4,

+ 11:57 Ин. 7:11

• 12:1 Мт. 26:6-13, Мк. 14:3-9, Лк. 7:36-50

* 12:1 ӀутӀыж махуэшхуэр – еплъ Маттэ 26:2.

+ 12:1 Ин. 11:55, Мт. 21:17, Ин. 11:1, Ин. 11:18

+ 12:2 Лк. 10:38

+ 12:3 Ин. 11:2

* 12:5 динар – еплъ 6:7.

+ 12:6 Ин. 13:29

+ 12:9 Ин. 11:44

• 12:12 Мт. 21:4-9, Мк. 11:7-10, Лк. 19:35-38

* 12:13 Хьусаннэ – щӀыхь псалъэщ.

+ 12:13 Уэрэд 117:25-26

* 12:14-15 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 40:9; Зэчрей бегъымбарым и тхылъым 9:9.

+ 12:15 Мт. 21:4-5

+ 12:16 Ин. 2:22

+ 12:19 Ин. 11:47-48

* 12:21 Вифсайдэ къалэр – еплъ Лука 9:10.

+ 12:21 Ин. 1:44

+ 12:23 Ин. 2:4, Ин. 17:1

+ 12:24 1 Кор. 15:36

+ 12:25 Мт. 10:39, Лк. 14:26

+ 12:27 Мк. 14:34, Ин. 13:21

+ 12:28 Мк. 1:11, Мк. 9:7

+ 12:29 Апост. 23:9

+ 12:30 Ин. 11:42

* 12:31 мы дунейм и тепщэр – шейтӀаныр аращ.

+ 12:31 Ин. 16:11, 2 Кор. 4:4, Кол. 2:15

* 12:32 сыкъыщаӀэткӀэ – еплъ 3:14.

+ 12:32 Ин. 3:14, Ин. 8:28, Ин. 6:44

+ 12:33 Ин. 18:32

* 12:34 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

+ 12:34 Уэрэд 88:5, Уэрэд 109:4,

+ 12:35 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Еф. 5:8, Ин. 9:4, Ин. 11:9, 1 Ин. 1:6

+ 12:36 Лк. 16:8, 1 Фес. 5:5

* 12:38 Ешайа бегъымбарым жиӀа … мы псалъэхэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 53:1.

+ 12:38 Рим 10:16

* 12:39-40 Ешайа бегъымбарым … къызэрыщыжиӀам хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 6:10.

+ 12:40 Мт. 13:15, Мк. 4:12, Апост. 28:27

+ 12:42 Ин. 3:1, Ин. 9:22, Ин. 16:2

+ 12:43 Ин. 5:44

+ 12:44 Мт. 10:40, Ин. 13:20, Ин. 14:1

+ 12:45 Ин. 14:9

+ 12:46 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Ин. 9:5

+ 12:47 Ин. 3:17, Ин. 4:42, Ин. 8:15

+ 13:1 Ин. 12:1, Мк. 14:41, Ин. 2:4, Ин. 7:6, Ин. 8:20

+ 13:2 Ин. 6:70

+ 13:3 Мт. 11:27, Ин. 17:2, Ин. 8:14, Ин. 16:28

+ 13:5 Мт. 20:28, Лк. 22:27

+ 13:8 1 Кор. 6:11, Еф. 5:26, Тит 3:5, Евр. 10:22

+ 13:10 Ин. 15:3

+ 13:11 Ин. 6:64, Ин. 18:2

+ 13:13 Мт. 7:22, Мт. 23:8, Лк. 6:46, Флп. 2:11

+ 13:14 1 Тим. 5:10

+ 13:15 1 Пет. 2:21

+ 13:16 Лк. 6:40, Ин. 15:20

+ 13:17 Мт. 24:46, Лк. 11:28, Ек. 1:22, Рим 2:13

• 13:18 Мт. 26:21-25, Мк. 14:18-21, Лк. 22:21-23

* 13:18 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 40:10.

+ 13:18 Ин. 6:70, Уэрэд 40:10

+ 13:19 Мк. 13:23, Ин. 14:29, Ин. 16:4

+ 13:20 Мт. 10:40, Лк. 10:16, Ин. 12:44

+ 13:21 Мк. 14:34, Ин. 12:27

+ 13:23 Ин. 19:26, Ин. 20:2, Ин. 21:7, Ин. 21:20

+ 13:29 Ин. 12:6

+ 13:31 1 Пет. 4:11

+ 13:32 Ин. 17:1, Ин. 17:5

+ 13:33 Ин. 7:34, Ин. 8:21

+ 13:34 1 Ин. 2:7-8, 1 Ин. 3:11, 2 Ин. 1:5, Ин. 15:12

• 13:36 Мт. 26:31-35, Мк. 14:27-31, Лк. 22:31-34

+ 13:37 Ин. 11:16, Ин. 21:19

+ 13:38 Ин. 18:27

+ 14:1 Ин. 12:44

+ 14:3 Ин. 14:1, 1 Фес. 4:17

+ 14:5 Ин. 11:16

+ 14:6 Ин. 1:17, Ин. 11:25, Евр. 10:20

+ 14:8 Ин. 1:43, Ин. 12:21

+ 14:9 Ин. 12:45

+ 14:10 Ин. 10:38

+ 14:11 Ин. 5:36

+ 14:12 Ин. 8:14, Ин. 13:3, Ин. 16:28

+ 14:14 Мт. 7:7-8, Мк. 11:24, Ин. 15:16, Ин. 16:23, 1 Ин. 3:22

+ 14:15 Мт. 28:20, 1 Ин. 5:3, 2 Ин. 1:6, Рим 13:10

+ 14:16 Ин. 15:26, Ин. 16:13

+ 14:17 1 Кор. 2:14, Апост. 2:4

+ 14:19 Ин. 7:33

+ 14:21 Ин. 16:27

+ 14:22 Лк. 6:16, Апост. 1:13

+ 14:23 Апок. 3:20

+ 14:26 Ин. 15:26, Ин. 16:13, 1 Кор. 2:10, 1 Ин. 2:20, Лк. 24:49

+ 14:27 Флп. 4:7, Кол. 3:15

+ 14:28 Ин. 14:1-2, 1 Кор. 11:3, 1 Кор. 15:24

+ 14:29 Мк. 13:23, Ин. 13:19

* 14:30 мы дунейм и тепщэр – шейтӀаныращ.

+ 14:30 Ин. 12:31, Еф. 2:2

+ 15:2 Мт. 3:10, Мт. 7:19

+ 15:3 Ин. 13:10

+ 15:4 1 Ин. 2:6

+ 15:5 Рим 11:17, Ин. 6:56, 1 Ин. 3:24, Мк. 4:20

+ 15:6 Мт. 13:42

+ 15:7 Ин. 14:14

+ 15:9 Мт. 3:17, Ин. 5:20

+ 15:11 Ин. 3:29, Ин. 16:24, Ин. 17:13, 1 Ин. 1:4, 2 Ин. 1:12

+ 15:12 Ин. 13:34

+ 15:13 Ин. 10:11, 1 Ин. 3:16, Рим 5:7-8, Еф. 5:2

+ 15:14 Мк. 3:35

+ 15:15 Ин. 3:32, Ин. 8:26

+ 15:16 Мт. 7:7-8, Мк. 11:24, Ин. 14:14, Ин. 16:23

+ 15:17 1 Ин. 2:7, 1 Ин. 3:11, 2 Ин. 1:5

+ 15:18 Мк. 13:13, Ин. 7:7, 1 Ин. 3:13

+ 15:19 Ин. 8:23, Ин. 17:14

+ 15:20 Мт. 10:24, Лк. 6:40, Ин. 13:16, Ин. 5:16, 1 Кор. 4:12, 2 Кор. 4:9, 1 Фес. 2:15, 2 Тим. 3:12

+ 15:22 Ин. 9:41

+ 15:23 Ин. 5:23

+ 15:24 Ин. 7:31, Ин. 10:37

* 15:25 я Торэт хабзэм итхэр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 69:4 68:5.

+ 15:25 Уэрэд 34:19, Уэрэд 68:5

+ 15:26 Ин. 14:17, Ин. 16:13, Апост. 5:32, 1 Ин. 5:6-8

+ 15:27 Лк. 24:48, Ин. 19:35, Апост. 1:8

+ 16:2 Ин. 9:22, Ин. 12:42, Апост. 8:1, Апост. 9:1, Апост. 26:9

+ 16:3 Ин. 18:19

+ 16:4 Мк. 13:23, Ин. 13:19, Ин. 14:29

+ 16:5 Ин. 7:33, Ин. 14:12

+ 16:7 Ин. 15:26

* 16:8 хьэкум – «суд».

+ 16:9 Ин. 8:24

* 16:11 мы дунейм и терщэр – шейтӀаныращ.

+ 16:11 Ин. 12:31, Кол. 2:15

+ 16:13 Ин. 14:17, Ин. 15:26, 1 Ин. 2:20, 1 Кор. 2:10

+ 16:15 Ин. 17:10

+ 16:16 Ин. 7:33

+ 16:20 Мт. 9:15

+ 16:22 2 Кор. 6:10

+ 16:23 Мт. 7:7-8, Мк. 11:24, Ин. 14:14, Ин. 15:16

+ 16:24 Ин. 3:29, Ин. 15:11, Ин. 17:13, 2 Ин. 1:12

+ 16:25 Мк. 8:32

+ 16:27 Ин. 14:21

+ 16:28 Ин. 8:14, Ин. 13:3

+ 16:30 Ин. 2:24-25

+ 16:32 Мт. 26:31, Мк. 14:27, Ин. 8:16

+ 16:33 Ин. 14:27, Кол. 3:15, Рим 8:37, Апок. 3:21

+ 17:1 Ин. 11:41, Ин. 2:4, Ин. 12:23, Ин. 8:54, Ин. 13:32

+ 17:2 Мт. 28:18, Ин. 5:22, Ин. 13:3

+ 17:5 Ин. 1:1-2

+ 17:8 Ин. 6:69

+ 17:9 Лк. 22:32

+ 17:10 Ин. 16:15,

+ 17:11 Ин. 10:30

* 17:12 кӀуэдын хуей цӀыхур – Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдыну хэта Иудэр аращ.

+ 17:12 2 Фес. 3:3, Ин. 13:2, Ин. 10:28

+ 17:13 Ин. 3:29, Ин. 15:11, Ин. 16:24, 2 Ин. 1:12

+ 17:14 Ин. 8:23, Ин. 15:19

+ 17:15 Мт. 6:13

+ 17:17 Уэрэд 118:160

+ 17:18 Ин. 20:21

+ 17:22 Рим 8:30

+ 17:24 Ин. 14:3

+ 17:25 Ин. 8:55, Ин. 10:15

+ 17:26 Мт. 3:17, Ин. 5:20

• 18:1 Мт. 26:47-56, Мк. 14:43-50, Лк. 22:47-53

+ 18:1 Мт. 26:36

+ 18:2 Лк. 22:39

+ 18:3 Апост. 1:16

+ 18:4 Ин. 13:1, Ин. 1:38, Ин. 20:15

+ 18:9 Ин. 17:12

* 18:10 дин пашэшхуэр – еплъ Маттэ 26:3.

+ 18:10 Лк. 22:38

+ 18:11 Мк. 10:38, Мк. 14:36

• 18:12 Мт. 26:57-58, Мк. 14:53-54, Лк. 22:54

* 18:13 Аннэ – Хьисэ къэхъуа нэужьым 6-15-нэ гъэхэм Аннэ дин пашэшхуэу щытащ. Кайафэ, Аннэ и пхъум и лӀыр, 18-36 гъэхэм дин пашэшхуэу щытащ.

+ 18:13 Лк. 3:2, Апост. 4:6

+ 18:14 Ин. 11:50

• 18:16 Мт. 26:69-70, Мк. 14:66-68, Лк. 22:55-57

• 18:19 Мт. 26:59-66, Мк. 14:55-64, Лк. 22:66-71

+ 18:20 Ин. 7:26

+ 18:22 Апост. 23:2, Апост. 23:4

+ 18:26 Ин. 18:10

+ 18:27 Мт. 26:64, Мк. 14:72, Лк. 22:60, Ин. 13:38

• 18:28 Мт. 27:1-2, Мт. 27:11-14, Мк. 15:1-5, Лк. 23:1-5

* 18:28 зауфӀеину хуейтэкъым – журтхэм я диным имыт цӀыху гуэрым и унэм щыщӀыхьэкӀэ, мыкъабзэ защӀ яфӀощӀ.

+ 18:28 Апост. 10:28,

* 18:29 Пилат Ӏэтащхьэр – еплъ Маттэ 27:2.

+ 18:29 Лк. 3:1, Лк. 13:1, Апост. 3:13, Апост. 4:27, 1 Тим. 6:13

* 18:31 хьэкум – «суд».

* 18:32 и лӀэкӀэ хъунур – Рим цӀыхухэм жорхэм ираӀулӀурэ бзаджащӀэхэр яукӀыу щытащ. Еплъ 3:14. «ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр яӀэтын хуейщ», жиӀэу Хьисэ жыхуиӀа псалъэхэм къригъэкӀар езыр жорым зэрыраӀулӀынуращ. Журтхэм укӀыкӀэу яӀар мывэкӀэ еуэурэ ягъэлӀэныращ.

+ 18:32 Мк. 10:33, Ин. 12:33

+ 18:33 Мт. 2:2

+ 18:36 Ин. 8:23, Ин. 17:14

* 18:37 «Аращ, зэрыжыпӀэм хуэдэу, сэ сыпащтыхьщ», – е «Уэ уи щхьэкӀэ жыбоӀэ сэ сызэрыпащтыхьыр».

+ 18:37 Ин. 3:11, 1 Ин. 4:6

+ 18:38 Лк. 23:41, Евр. 4:15

+ 18:39 Мк. 15:6-7

• 19:1 Мт. 27:15-31, Мк. 15:6-20, Лк. 23:13-25

+ 19:4 Лк. 23:41, Евр. 4:15

* 19:7 дэ хабзэ диӀэщ – еплъ 3 Мусэ 24:16.

+ 19:7 Ин. 10:36,

+ 19:9 Апост. 8:32-33

+ 19:11 Ин. 18:2, Ин. 18:14

+ 19:12 Апост. 3:13

* 19:14 сыхьэтыр пщыкӀутӀым дежт – зэрытха дыдэр зэбдзэкӀмэ, «еханэ сыхьэтыр». Абы къикӀыр шэджагъуэщ.

+ 19:15 Уэрэд 92:1

• 19:17 Мт. 27:32-44, Мк. 15:21-32, Лк. 23:26-43

* 19:19 алыджыбзэ – грекыбзэр арщ.

+ 19:20 Евр. 13:12

* 19:24 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 21:19.

+ 19:24 Уэрэд 21:19

+ 19:25 Лк. 24:18, Лк. 8:2

+ 19:26 Ин. 13:23

• 19:28 Мт. 27:45-56, Мк. 15:33-41, Лк. 23:44-49

+ 19:28 Уэрэд 68:22

* 19:31 я лъэдийхэр зэпаудурэ – жорхэм ираӀулӀахэм я лъэдийхэр щӀызэпауду щытар нэхъ щӀэх лӀэн щхьэкӀэщ.

+ 19:34 1 Ин. 5:6

+ 19:35 Ин. 15:27, Апост. 1:8, 1 Ин. 1:1-3, Апок. 1:2

* 19:36 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр – еплъ 4 Мусэ 9:12; Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 33:21.

+ 19:36 Уэрэд 33:21, Мт. 1:23, Мт. 21:4, Мт. 26:56

* 19:37 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ – еплъ Зэчрей бегъымбарым и тхылъым 12:10.

• 19:38 Мт. 27:57-61, Мк. 15:42-47, Лк. 23:50-56

* 19:38 Аримафей жылэр – Ерусалим километр 35-кӀэ пэжыжьэу, и ищхъэрэ къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ итащ.

+ 19:38 Ин. 7:13

+ 19:39 Ин. 3:1, Ин. 7:50, Мт. 2:11

+ 19:40 Ин. 11:44

• 20:1 Мт. 28:1-10, Мк. 16:1-8, Лк. 24:1-12

* 20:1 тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэр – тхьэмахуэ махуэр аращ.

+ 20:1 Лк. 8:2

+ 20:2 Ин. 13:23

+ 20:9 Уэрэд 15:10, Лк. 24:27

• 20:11 Мк. 16:9-11

+ 20:12 Лк. 24:4, Апост. 1:10

+ 20:14 Лк. 24:16, Лк. 24:31, Ин. 21:4

+ 20:15 Ин. 1:38, Ин. 18:4

* 20:17 къуэшхэр – зы диным итхэр зэкъуэш мэхъу.

+ 20:17 Мт. 28:10, Рим 8:29, Евр. 2:11

• 20:19 Мт. 28:16-20, Мк. 16:14-18, Лк. 24:36-49

+ 20:21 Ин. 17:18

+ 20:22 1 Мусэ 2:7

+ 20:23 Мт. 16:19, Мт. 18:18

+ 20:24 Ин. 11:16

+ 20:28 Ин. 1:1, 1 Ин. 5:20, Флп. 2:6

+ 20:29 Мк. 15:32, 1 Пет. 1:8

+ 20:30 Ин. 21:25

+ 20:31 Уэрэд 2:7, Мт. 14:33, Лк. 1:35, Ин. 1:7, Апост. 19:4, Ин. 3:14-15, 1 Ин. 5:13

* 21:1 Тивериадэ гуэлыр – Галилей гуэлыр аращ.

+ 21:1 Ин. 6:1

+ 21:2 Ин. 11:16, Ин. 14:5, Ин. 20:24, Ин. 1:45, Ин. 2:1, Мт. 4:21, Лк. 5:10

+ 21:4 Лк. 24:16, Лк. 24:31, Ин. 20:14

+ 21:5 Лк. 24:41

+ 21:6 Лк. 5:4

+ 21:7 Ин. 13:23

+ 21:14 Ин. 20:19, Ин. 20:26

+ 21:16 Апост. 20:28, 1 Пет. 5:1

* 21:19 Петр и лӀэкӀэ хъунур – Петр жорым ираӀулӀыну аращ къикӀыр; зыгуэр жорым щраӀулӀкӀэ, и Ӏэхэр жорым кӀапсэкӀэ е бгырыпхкӀэ трапхэрт.

+ 21:19 Ин. 13:37, 2 Пет. 1:14

+ 21:20 Ин. 13:23, Ин. 13:25

+ 21:22 Мт. 16:27, Мк. 9:1

+ 21:24 Ин. 15:27, 3 Ин. 1:12

+ 21:25 Ин. 20:30

* 1:1,[2] Феофил – еплъ Лука 1:1.

* 1:1,[2] япэ тхылъыр – «ХъыбарыфӀыр Лука къызэриӀуэтар» тхылъырщ. Еплъ Лука 1:1-4.

* 1:1,[2] апостол – еплъ Маттэ 10:2.

+ 1:1 Лк. 1:3, Мк. 16:19, Лк. 24:51

* 1:3 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ Маттэ 3:2.

+ 1:3 Мт. 28:17, Мк. 16:14, Лк. 24:15-49, Ин. 20:19-29, 1 Кор. 15:5-7

* 1:4 Адэ лъапӀэм фызэригъэгугъар – Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр арщ. Еплъ Лука 24:49; Иуан 15:26.

+ 1:4 Лк. 24:49

* 1:5 иумэхъырт – еплъ Маттэ 3:1.

+ 1:5 Лк. 3:3,

+ 1:6 Лк. 17:20, Лк. 19:11

+ 1:7 1 Фес. 5:1

+ 1:8 Апост. 8:1, Апост. 8:14, Лк. 24:48-49, Мк. 16:15

+ 1:9 Мк. 16:19

* 1:10 щыгъын хужькӀэ хуэпа лӀитӀ – мелыӀычхэращ.

+ 1:10 Мк. 9:3, Ин. 20:12

+ 1:11 Мт. 16:27

* 1:12 Елеон Ӏуащхьэр – еплъ Маттэ 21:1.

* 1:12 щэбэт махуэ гъуэгу – зы километр хуэдиз мэхъу. Журт хабзэм тету, щэбэт махуэм зы километр нэхъыбэ пкӀу хъунукъым.

+ 1:13 Мт. 10:2-4, Мк. 3:17-18, Лк. 6:14-16

+ 1:14 Мк. 3:31, Мк. 6:3, Ин. 2:12, Ин. 7:3, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

* 1:16 къуэшхэр – зы диным ирикӀуэхэр аращ.

* 1:16 А Иудэр арщ … гъуэгур езыгъэлъэгъуар – еплъ Лука 22:47.

+ 1:16 Лк. 22:47, Лк. 22:37, Лк. 24:44

+ 1:17 Ин. 6:71, Ин. 13:21

* 1:18 ирата пщӀэмкӀэ – еплъ Лука 22:3-6.

+ 1:19 Мт. 27:8

* 1:20 Уэрэд ЛъапӀэхэмым … итщ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 68:26; 108:8.

+ 1:20 Уэрэд 68:26, Уэрэд 108:8

+ 1:22 Лк. 3:3, Лк. 24:48

+ 1:23 Апост. 18:7, Кол. 4:11

+ 1:24 Апост. 15:8

* 2:1 Пэнтэкост махуэшхуэ – гуэдзыр къахыжа нэужь, журтхэм илъэс къэс етхуанэ мазэм ягъэлъапӀэ махуэшхуэрщ. ӀутӀыж махуэшхуэм и ужькӀэ, махуэ щэ ныкъуэ дэкӀауэ, Пэнтэкост махуэшхуэр къос. Пэнтэкостым къикӀыр «етхущӀанэщ».

+ 2:1 Апост. 20:16

+ 2:3 Мт. 3:11

+ 2:4 Апост. 4:31, Апост. 13:52, Лк. 24:49, Апост. 1:4-5

* 2:11 прозелитыр – дин хъуэж зыщӀарщ.

* 2:11 хытӀыгу – зи хъуреягъкӀэ псым къиухь щӀыналъэщ.

+ 2:11 Апост. 6:5, Апост. 13:43

+ 2:13 1 Кор. 14:23

* 2:15 пщэдджыжьыр сыхьэтибгъу – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «ещанэ сыхьэтыр» мэхъу. Пщэдджыжьыр сыхьэтибгъум деж жыхуиӀэщ.

* 2:16-20 Иоил бегъымбарыр … зытепсэлъыхьа Ӏуэхурщ – еплъ Иоил бегъымбарым и тхылъым 2:28-32.

* 2:18 ӀурыщӀэ – ӀуэхутхьэбзащӀэращ.

+ 2:19 Мт. 24:30, Лк. 21:11, Апок. 8:7

+ 2:20 Апок. 6:12

+ 2:21 Рим 10:13

+ 2:22 Ин. 3:2

+ 2:23 Лк. 22:22, Лк. 23:33

+ 2:24 Лк. 24:5-6, Рим 8:11

* 2:25-28 Даут бегъымбарым … жиӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 15:8-11.

+ 2:25 Уэрэд 15:8-11

+ 2:27 Уэрэд 29:4, Уэрэд 48:16, Уэрэд 85:13,

+ 2:28 Мт. 7:14, Уэрэд 15:8-11, Апост. 13:35

+ 2:29 Апост. 13:36

* 2:30 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

* 2:30 Тхьэм псалъэ быдэкӀэ къызэригъэгугъар – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 131:11.

+ 2:30 Уэрэд 131:11

* 2:31 Даут … Мэссихь къытепсэлъыхьу – Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) еплъ 15:10.

+ 2:31 Уэрэд 15:10

+ 2:33 Уэрэд 109:1, Мк. 16:19, Апост. 7:55-56, Рим 8:34, Евр. 1:3

* 2:34-35 Даут жиӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 109:1.

+ 2:34 Уэрэд 109:1, Лк. 20:42-43

+ 2:37 Лк. 3:10, Апост. 16:30

+ 2:38 Мк. 1:4, Апост. 10:48, Лк. 11:13, Апост. 8:15

+ 2:39 Еф. 2:13

* 2:42 щӀакхъуэ зэдэзэгуащӀыкӀырт – Хьисэ лӀэуэ, лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжар ягу къагъэкӀыжурэ, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр зэдошхэ.

+ 2:44 Апост. 4:32-37

* 3:1 сыхьэтыр щым деж – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «ебгъуанэ сыхьэтыр» мэхъу. Абы къикӀыр шэджагъуэ нэужьым сыхьэтыр щыр арщ.

+ 3:2 Апост. 14:8

+ 3:6 2 Кор. 6:10

+ 3:7 Мк. 1:31, Мк. 5:41, Мк. 9:27, Апост. 9:41

+ 3:8 Апост. 14:10

+ 3:11 Ин. 10:23, Апост. 5:12

* 3:13 Пилат Ӏэтащхьэр – еплъ Маттэ 27:2.

+ 3:13 Ин. 8:54, Ин. 17:1, 2 Пет. 1:17, Лк. 23:14, Ин. 19:12

+ 3:14 Лк. 23:18

+ 3:17 Апост. 13:27, 1 Тим. 1:13

+ 3:21 Лк. 1:69-70, Рим 1:2

* 3:22 Мусэ бегъымбарым жиӀащ – еплъ 2 Мусэ 8:15, 18.

+ 3:22 Мт. 17:5, Апост. 7:37

+ 3:25 1 Мусэ 22:18, 1 Мусэ 26:4

+ 4:1 Мт. 22:23, Апост. 23:8

+ 4:3 Лк. 21:12

* 4:6 Аннэ … Кайафэ – еплъ Лука 3:2.

+ 4:6 Мт. 26:3, Лк. 3:2, Ин. 18:13

+ 4:7 Лк. 20:2

+ 4:8 Мк. 13:11, Апост. 6:10, Апост. 13:9

+ 4:9 Апост. 3:6-8

* 4:11 Еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 117:22.

+ 4:11 Уэрэд 117:22, Лк. 20:17, 1 Пет. 2:7

+ 4:12 Мт. 1:21

+ 4:14 Апост. 3:11

* 4:15 Синедрион – Тхьэмадэ Хасэшхуэращ. Еплъ Маттэ 5:22.

+ 4:19 Апост. 5:29

+ 4:21 Лк. 20:6, Лк. 22:2, Апост. 5:26

* 4:25-26 мы псалъэхэр абы жебгъэӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 2:1-2.

+ 4:26 Уэрэд 2:1-2

* 4:27 Ирод пщыр – еплъ Лука 3:1.

+ 4:27 Лк. 23:1, Лк. 23:11, Апост. 3:13

+ 4:29 Еф. 6:19

+ 4:31 Апост. 2:4, Апост. 13:52

+ 4:32 Апост. 2:44

+ 4:34 2 Кор. 8:14

* 4:36 хытӀыгу – еплъ 2:11.

+ 4:36 Апост. 9:27, Апост. 13:2, Апост. 15:36, Гал. 2:9

+ 5:12 Мк. 16:20, Ин. 10:23, Апост. 3:11

+ 5:15 Мк. 6:55, Апост. 19:11-12

* 5:17 саддукей – еплъ Маттэ 3:7.

+ 5:17 Апост. 4:1, Апост. 23:8, Мк. 15:10, Апост. 13:45

+ 5:18 Лк. 21:12, Апост. 4:3

+ 5:19 Апост. 12:7-10, Апост. 16:26

+ 5:26 Лк. 20:6, Лк. 22:2, Апост. 4:21

+ 5:27 Мт. 10:17, Мт. 26:59

+ 5:28 Апост. 4:17-18, Мт. 27:25

+ 5:29 Апост. 4:19

+ 5:32 Лк. 24:48, Ин. 15:26

+ 5:33 Апост. 7:54

+ 5:34 Апост. 22:3,

+ 5:37 Лк. 2:2

+ 5:41 Мт. 5:12, 1 Пет. 4:13-14, 2 Кор. 12:10

* 6:1 алыджыбзэкӀэ (грекыбзэкӀэ) псалъэ журтхэр – ахэр Палестинэ къэралым щымыщхэрт.

* 6:1 зи бзэкӀэ псэлъэж журтхэр – ахэр Палестинэм щыщхэрт.

+ 6:1 Апост. 9:29

+ 6:3 1 Тим. 3:8

+ 6:5 Апост. 8:5, Апост. 21:8, Апост. 2:11, Апост. 13:43

* 6:6 я Ӏэхэр абыхэм я щхьэм тралъхьащ – апхуэдэу щӀащӀар а Ӏуэхур а лӀыхэм я пщэм далъхьэн икӀи абыхэм а Ӏуэхур ягъэзэщӀэн папщӀэ, Тхьэм и нэфӀыр къащыхуэн щхьэкӀэщ.

+ 6:6 1 Тим. 4:14, 1 Тим. 5:22, 2 Тим. 1:6

+ 6:7 Апост. 12:24, Апост. 19:20

* 6:9 щхьэхуитыныгъэ зиӀэ хъуахэр – пщылӀу щыта журту щхьэхуитыныгъэ зыгъуэтыжахэрщ.

+ 6:10 Апост. 4:8, Лк. 21:15

+ 6:11 Мт. 26:59

+ 6:13 Апост. 21:28

+ 6:14 Мт. 26:61, Ин. 2:19-22, Мт. 5:17

+ 7:2 1 Мусэ 11:31, 1 Мусэ 12:4

* 7:3 Тхьэм … къыжриӀащ – еплъ 1 Мусэ 12:1.

+ 7:3 1 Мусэ 12:1

+ 7:4 1 Мусэ 11:32

+ 7:5 1 Мусэ 15:3, 1 Мусэ 18:10, 1 Мусэ 12:7, 1 Мусэ 13:15, 1 Мусэ 15:18

* 7:6-7 Тхьэм … жиӀащ – еплъ 1 Мусэ 15:13-14.

+ 7:6 1 Мусэ 15:13,

+ 7:7 1 Мусэ 15:14,

+ 7:8 1 Мусэ 17:9-14, 1 Мусэ 21:2-4, 1 Мусэ 25:26, 1 Мусэ 29:31-35, 1 Мусэ 30:5-24

+ 7:9 1 Мусэ 37:11, 1 Мусэ 37:28, 1 Мусэ 39:2

+ 7:10 1 Мусэ 41:37-43

+ 7:12 1 Мусэ 42:1-5

+ 7:13 1 Мусэ 43:1-15, 1 Мусэ 45:1-4

+ 7:14 1 Мусэ 45:9-10, 1 Мусэ 46:27

+ 7:15 1 Мусэ 46:5, 1 Мусэ 46:28, 1 Мусэ 49:33,

+ 7:16 1 Мусэ 50:25,

+ 7:20 Евр. 11:23

* 7:30-34 мафӀэ зыщӀэна пыжь банэр – еплъ 2 Мусэ 3:1-10.

+ 7:37 Апост. 3:22

* 7:40 абыхэм … жраӀащ – еплъ 2 Мусэ 32:1, 23.

* 7:42-43 бегъымбархэм я тхылъым зэритым хуэдэу – еплъ Амос бегъымбарым и тхылъым 5:25-27.

+ 7:42 Уэрэд 80:13

* 7:43 Молох – Аммон лъэпкъым и тхьэ нэпцӀырщ. Аммон лъэпкъыр Иорданыпсым и къуэкӀыпӀэмкӀэ щыпсэуащ.

* 7:43 Ремфан – пасэрей тхьэ нэпцӀхэм ящыщу, уафэ пкъыгъуэу Сатурн зи цӀэм и тхьэу къалъытэу щытаращ.

* 7:44 щыхьэтыгъэм и тхьэлъэӀупӀэ шэтырыр – израил цӀыхухэм губгъуэ нэщӀым къыщакӀухь щыхъум, Тхьэм и унэм хуэдэу зы шэтыр зыдахьыгъат. Тхьэр зэрагъусэмкӀэ а шэтырыр щыхьэт яхуэхъуу щытат. Еплъ 2 Мусэ 36:8-38.

+ 7:44 Апок. 15:5,

* 7:45 Нун и къуэ Ехьошуа – Исус Навин арщ.

+ 7:46 Уэрэд 88:20-21,

* 7:48-50 бегъымбарым и тхылъым зэритым хуэдэущ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 66:1-2.

+ 7:48 Апост. 17:24

+ 7:52 Мт. 23:37

+ 7:53 Гал. 3:19, Евр. 2:2

+ 7:54 Апост. 5:33

+ 7:55 Уэрэд 109:1, Мк. 16:19

+ 7:56 Мк. 1:10, Уэрэд 109:1, Мк. 16:19, Апост. 7:56, Евр. 1:3

* 7:58 Щаул – апостол Паул и цӀэр журтыбзэкӀэ Щаул мэхъу.

+ 7:58 Апост. 8:1, Апост. 22:20

+ 7:59 Уэрэд 30:6, Лк. 23:46

+ 7:60 Лк. 22:41, Лк. 23:34

+ 8:1 Апост. 22:20, Ин. 16:2, Мт. 10:23

+ 8:3 Гал. 1:13, 1 Кор. 15:9, Флп. 3:6

+ 8:4 Мк. 4:14, Апост. 11:19

* 8:5 Филипп – апостолхэм езыхэм къадэӀэпыкъуну хаха лӀиблым языхэзщ. Еплъ 6:5.

* 8:5 Самарие хэкур – еплъ Маттэ 10:5.

+ 8:5 Апост. 6:5, Апост. 21:8

+ 8:7 Лк. 4:35, Мк. 16:17-18

+ 8:13 Мт. 28:19, Апост. 16:33, Апост. 18:8

+ 8:14 Апост. 1:8

+ 8:15 Апост. 2:38

+ 8:16 Мт. 28:19, Апост. 19:5, Апост. 10:44, Апост. 11:15

+ 8:17 Апост. 9:17, Апост. 19:6

+ 8:22 2 Тим. 2:25

+ 8:25 Ин. 4:39

* 8:26 Газэ къалэр – Ерусалим километр 85-кӀэ пэжыжьэу, абы и ипщэрабгъу – къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ хы Ӏуфэм Ӏутщ.

+ 8:26 Апост. 5:19, Апост. 10:4, Апост. 11:13, Апост. 12:7, Апост. 27:23

+ 8:29 Апост. 10:19

+ 8:31 Рим 10:14

* 8:32-33 мы псалъэхэращ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 53:7-8.

+ 8:35 Лк. 24:27

* 8:36 умэхъыныр – еплъ Маттэ 3:1.

* 8:40 Азот къалэр – Газэ къалэмрэ Иоппие къалэмрэ яку дэту хы Ӏуфэм Ӏутщ.

* 8:40 Кесарие къалэр – Ерусалим километр 90-кӀэ пэжыжьэу, и ищхъэрабгъу-кӀухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ хы Ӏуфэм Ӏуту, Палестинэ къэралым и къалэшхуэу щытащ. Рим Ӏэтащхьэр а къалэм дэсащ.

+ 9:1 Апост. 8:3, Ин. 16:2

+ 9:3 Апост. 22:6-11, Апост. 26:12-18

+ 9:10 Апост. 22:12, 1 Мусэ 22:1

+ 9:11 Апост. 21:39, Апост. 22:3

+ 9:15 Рим 1:5, Гал. 1:15-16, 1 Тим. 2:7,

+ 9:16 Апост. 20:23, 1 Фес. 3:3

+ 9:17 Апост. 8:17, Апост. 19:6

+ 9:19 Гал. 1:17

+ 9:21 Гал. 1:13, Гал. 1:23

* 9:22 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

+ 9:22 1 Тим. 1:12, Апост. 18:28

+ 9:23 Апост. 20:3, Апост. 23:30

+ 9:25 2 Кор. 11:32-33

* 9:27 Варнавэ – еплъ 4:36-37.

+ 9:27 Апост. 4:36, Апост. 13:2, Апост. 15:36, Гал. 2:9, 1 Кор. 9:6, Гал. 1:18-19

* 9:29 алыджыбзэм техьа журтхэр – еплъ 6:1.

+ 9:29 Апост. 6:1

* 9:30 къуэшхэр – еплъ 1:16.

* 9:30 Тарс къалэр – Паул зыщыщ къалэращ. Ар Рим къэралыгъуэшхуэм щыщу, Киликие хэкум и къалэшхуэу щытащ.

+ 9:30 Апост. 11:25

* 9:32 Лиддэ къалэр – Ерусалим километр 32-кӀэ пэжыжьэу, абы и ищхъэрабгъу-къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ щыӀэщ. Иоппие къалэм километр 15-кӀэ пэжыжьэщ ар. Нобэ а къалэм и цӀэр Лодщ.

+ 9:34 Апост. 3:6

* 9:35 Сарон губгъуэ тафэр – Кесарие къалэм щыщӀэдзауэ Иоппие къалэм нэсыху хы Ӏуфэм декӀуэкӀыу Ӏутщ. И кӀыхьагъыр километр 48-рэ мэхъу.

* 9:36 Иоппие къалэр – Лиддэ къалэм километр 15-кӀэ пэжыжьэу хы Ӏуфэм Ӏутщ. Нобэ «Яфэ» жаӀэ. Яфэ къалэр Тел-Авивэм щыщщ.

+ 9:36 Ин. 13:14, 1 Тим. 2:10, 1 Тим. 5:10

+ 9:40 Мт. 9:25, Апост. 28:8, Ек. 5:16

+ 9:41 Мк. 1:31, Мк. 5:41, Мк. 9:27, Апост. 3:7

* 10:2 Тхьэр ягъэлъапӀэрт – журт лъэпкъым щымыщу икӀи сунэт ямыщӀауэ щыта пэтми, итӀани а хамэхэр синэгуэгум кӀуэурэ, Тхьэр ягъэлъапӀэрт.

+ 10:2 Мт. 8:10, Лк. 7:4-5

* 10:3 сыхьэтыр щым – еплъ Маттэ 27:45.

+ 10:3 Апост. 3:1

+ 10:4 Апост. 8:26, Апок. 8:4

+ 10:6 Апост. 9:43

* 10:9 сыхьэтыр пщыкӀутӀым – еплъ «шэджагъуэ» жыхуаӀэм Маттэ 27:45.

+ 10:9 Апост. 11:5-14

+ 10:15 Мк. 7:15-16, Рим 14:14, 1 Тим. 4:4, Тит 1:15

+ 10:19 Апост. 8:29

+ 10:22 Лк. 7:4-5

* 10:23 къуэшхэр – еплъ 1:16.

+ 10:25 Апост. 16:29

+ 10:26 Апок. 19:10, Апок. 22:8-9

+ 10:28 Ин. 4:9, Ин. 18:28

+ 10:34 Рим 2:11, Рим 10:12

+ 10:35 Рим 10:12

+ 10:37 Мк. 1:14

+ 10:38 Мт. 3:16, Ин. 1:32-33, Мт. 4:24, Лк. 13:16

+ 10:42 Ин. 5:22, Апост. 17:31, 1 Пет. 4:5, 2 Тим. 4:1

+ 10:43 Лк. 24:27, Рим 3:21

+ 10:46 Мк. 16:17, 1 Кор. 12:10

+ 10:47 Апост. 2:4

+ 10:48 Апост. 2:38

+ 11:2 Апост. 15:1, Гал. 2:12

+ 11:3 Лк. 15:2, Гал. 2:12

+ 11:5 Апост. 10:9-32

+ 11:9 Мк. 7:19, Апост. 10:15

+ 11:12 Апост. 15:9

+ 11:13 Апост. 8:26

+ 11:15 Апост. 10:44

* 11:16 Зиусхьэным жиӀэгъа псалъэхэр – еплъ 1:5.

+ 11:16 Апост. 1:5

+ 11:17 Апост. 2:38

* 11:19 хытӀыгу – еплъ 2:11.

* 11:19-20 Антиохие къалэр – Рим къэралышхуэм щыщу Сирие хэкум и къалэшхуэу щытащ.

+ 11:19 Апост. 8:1

* 11:20 алыджхэр – грекхэрщ.

+ 11:22 Апост. 4:36, Апост. 9:27, Апост. 13:1

+ 11:24 Апост. 6:5

+ 11:25 Апост. 9:30

+ 11:27 Апост. 13:1, Апост. 15:32

* 11:28 Клавдий кесарыр – Хьисэ къэхъуа нэужь, 41-54 гъэхэм Рим къэралышхуэм и кесару щытащ. Агав зи хъыбар жиӀа гъаблэшхуэр щыщыӀар Хьисэ къэхъуа нэужь илъэс 46-рэ дэкӀауэщ.

+ 11:28 Апост. 21:10, Мт. 24:7, Апост. 18:2

* 11:30 нэхъыжьхэр – члисэ зэхуэсым Ӏуэхуу щекӀуэкӀым и унафэщӀ къуэшхэрщ.

* 12:1 Ирод пащтыхьыр – Ирод Агриппэ Япэрейрщ. Хьисэ къэхъуа нэужьым 41-44 гъэхэм ар Израил къэралым и пащтыхьу щытащ. Ирод Агриппэ Япэрейр Ирод Иным и къуэм и къуэжщ.

* 12:2 Екъуб – Зеведей и къуэщ, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ пщыкӀутӀым ящыщщ.

+ 12:2 Лк. 5:10, Мк. 10:39

* 12:3 ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэр – еплъ Маттэ 26:2.

+ 12:4 Лк. 22:33

+ 12:5 2 Кор. 1:11, Еф. 6:18

+ 12:7 Апост. 8:26, Апост. 16:26

+ 12:10 Апост. 5:19, Апост. 16:26

+ 12:11 Уэрэд 33:7, Уэрэд 90:11, 2 Кор. 1:10

+ 12:12 Апост. 13:5, Апост. 15:37, 1 Пет. 5:13, Кол. 4:10, 2 Тим. 4:11, Флм. 1:24

* 12:15 Ар Петр и мелыӀычырагъэнущ – дэтхэнэ цӀыхуми мелыӀыч гуэр иӀэрэ, абы ар къихъумэу къафӀощӀ журтхэм.

+ 12:15 Мт. 18:10-11, Евр. 1:14

* 12:17 Екъуб – Зиусхьэн Хьисэ и къуэшхэм ящыщу, Ерусалим щыӀэ члисэ зэхуэсым и унафэщӀ къуэшхэм языхэзщ.

+ 12:17 Апост. 15:13, Апост. 21:18, Ек. 1:1, Гал. 1:19, Гал. 2:9

+ 12:23 Апок. 16:9,

+ 12:24 Апост. 6:7, Апост. 19:20

+ 12:25 Апост. 11:29-30, Апост. 12:12

* 13:1 Ирод пщыр – еплъ Лука 3:1.

+ 13:1 Апост. 11:27, Апост. 4:36, Апост. 11:22, Лк. 3:1

+ 13:2 Лк. 2:37, Рим 1:1, Гал. 1:15

* 13:3 я Ӏэхэр абыхэм я щхьэм тралъхьэри – апхуэдэу щӀащӀар а лэжьыгъэр а лӀитӀым я пщэм далъхьэн икӀи ар ягъэзэщӀэн папщӀэ Тхьэм и нэфӀыр къащыхуэн щхьэкӀэщ.

* 13:4 Селевкие къалэр – Антиохием километр 20-кӀэ пэжыжьэу щытащ. А къалэм кхъухь тедзапӀэ иӀэу, хы Ӏуфэм Ӏутт.

+ 13:5 Апост. 12:12, Апост. 15:37, Кол. 4:10

* 13:6 Паф къалэр – Кипр хытӀыгум и дыгъэ кхъухьэпӀэ хы Ӏуфэм Ӏуту, къалэшхуэу щытащ.

+ 13:6 Мт. 7:15

* 13:7 Ӏэтащхьэ – Кипр хытӀыгур зи ӀэмыщӀэ илъу, Рим къэралыгъуэшхуэм хуэлажьэ унафэщӀырщ.

* 13:9 Щаулу ПаулкӀэ зэджэр – апостол Паул и цӀэр журтыбзэкӀи Щаул, урымыбзэкӀи Паул мэхъу.

+ 13:9 Апост. 4:8, Апост. 6:10

+ 13:13 Апост. 15:38

* 13:15 Торэт хабзэр – еплъ Маттэ 5:17.

* 13:15 бегъымбархэм ятха тхылъхэр – еплъ Маттэ 5:17.

+ 13:15 Лк. 8:41, Апост. 18:8

+ 13:18 Уэрэд 94:10,

* 13:20 хеящӀэ – еплъ Маттэ 5:21.

* 13:22 Тхьэм Даут … щыхьэт хуэхъуащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 88:21; Самуел бегъымбарым и хъыбар зэрыт япэ тхылъым (1-я Царств) 13:14.

+ 13:22 Уэрэд 88:20-21,

+ 13:24 Лк. 3:3

* 13:25 Иуан … жиӀэрт – еплъ Лука 3:16.

+ 13:25 Лк. 3:16, Ин. 1:20, Ин. 1:27

+ 13:27 Апост. 3:17, Лк. 24:26-27

* 13:28 Пилат Ӏэтащхьэр – еплъ Лука 3:1.

+ 13:28 Лк. 23:23

+ 13:29 Лк. 23:53

+ 13:30 Лк. 24:6

+ 13:31 Апост. 1:3, Лк. 24:48

+ 13:32 Уэрэд 2:7, Евр. 1:5, Евр. 5:5

* 13:33 Уэрэд ЛъапӀэхэм ит етӀуанэ уэрэдыр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 2:7.

* 13:34 Тхьэм жиӀащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 55:3.

+ 13:34 Рим 6:9,

* 13:35 нэгъуэщӀ щӀыпӀэм деж зэритым тету – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 15:10.

+ 13:35 Уэрэд 15:10, Апост. 2:27

+ 13:36 Апост. 2:29

+ 13:38 Мт. 1:21, 1 Ин. 2:12

+ 13:39 Рим 3:20, Гал. 2:16, Гал. 3:11, Рим 3:28

* 13:40-41 бегъымбархэм жаӀа мы псалъэхэр – еплъ Хаббакук (Аввакум) бегъымбарым и тхылъым 1:5.

+ 13:43 Апост. 2:11, Апост. 6:5

+ 13:45 Апост. 5:17

+ 13:46 Апост. 4:30, Еф. 6:19, Мт. 10:11, Мт. 22:8, Апок. 3:4, Мк. 12:9, Апост. 18:6

* 13:47 Тхьэм унафэ къытхуищӀащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 49:6.

+ 13:47 Апост. 26:23

+ 13:50 1 Фес. 2:15

+ 13:51 Мт. 10:14, Мк. 6:11, Лк. 9:5

+ 13:52 Апост. 2:4, Апост. 4:31

* 14:1 алыджхэр – грекхэращ.

+ 14:1 Апост. 13:5

+ 14:3 Апост. 4:30, Еф. 6:19

+ 14:4 Мт. 10:34, Лк. 12:51

+ 14:6 Мт. 10:23

+ 14:8 Апост. 3:2

+ 14:9 Мт. 9:2

+ 14:10 Апост. 3:8

* 14:11 Ликаоние хэкум и бзэкӀэ – Паулрэ Варнавэрэ Ликаоние хэкум и бзэр къагурыӀуэн ялъэкӀакъым. Рим къэралышхуэм дэнэкӀи зэрыщыпсалъэр урымыбзэт.

+ 14:11 Апост. 28:6

* 14:12 Зевс – урымхэм я тхьэхэм щыщу я нэхъ инырщ.

* 14:12 Ермий – урымхэм я тхьэхэм щыщу, адрей тхьэхэм я ӀуэхутхьэбзащӀэрщ.

+ 14:14 Мк. 14:63

+ 14:15 1 Фес. 1:9

+ 14:17 Мт. 5:45, Уэрэд 103:15

+ 14:19 2 Кор. 11:25

+ 14:22 Кол. 1:23, Ин. 15:20, 1 Пет. 2:21, 1 Пет. 5:9, 1 Фес. 3:3, 2 Тим. 3:12

+ 14:23 Апост. 13:2, Апост. 20:32

+ 14:26 Апост. 13:3

* 15:2 апостол – еплъ Маттэ 10:2.

* 15:2 нэхъыжьхэр – еплъ 11:30.

+ 15:2 Гал. 5:2

* 15:5 фарисей – еплъ Маттэ 3:7.

+ 15:7 Апост. 10:20

+ 15:8 Апост. 1:24, Апост. 10:44, Апост. 10:47

+ 15:9 Апост. 11:12, Уэрэд 50:12

+ 15:10 Гал. 5:1

+ 15:11 Еф. 2:8, Тит 2:11, Тит 3:7

* 15:13 Екъуб – еплъ 12:17.

+ 15:13 Апост. 12:17, Ек. 1:1, Гал. 1:19, Гал. 2:9

* 15:15-18 Тхьэм и псалъэу тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Амос бегъымбарым и тхылъым 9:11-12; Ешайа бегъымбарым и тхылъым 45:21.

* 15:20 ятхьэла псэущхьэхэм я лыр – журт хабзэм зэрыжиӀэмкӀэ, псэущхьэхэр фӀагъэж щыхъукӀэ, лъы псори щӀэжын хуейщ.

* 15:20 лъы – журт хабзэм зэрыжиӀэмкӀэ, лъы зыхэт шхын пшхыныр къезэгъыркъым.

+ 15:20 1 Кор. 8:1, 1 Кор. 10:19-20, Апок. 2:14,

+ 15:22 1 Пет. 5:12, 2 Кор. 1:19, 2 Фес. 1:1

+ 15:24 Гал. 1:7, Гал. 5:10

+ 15:28 Апост. 15:20

+ 15:32 Апост. 11:27

+ 15:35 Апост. 13:1

+ 15:37 Апост. 12:12, Апост. 13:5, Кол. 4:10

+ 15:38 Апост. 13:13

+ 15:40 Апост. 15:32

* 16:1 алыдж – грек.

+ 16:1 Рим 16:21, 1 Кор. 4:17, Флп. 2:19, Кол. 1:1, 1 Фес. 3:2, 2 Фес. 1:1, 1 Тим. 1:2, 2 Тим. 1:2

* 16:3 сунэт иригъэщӀащ – Тимофей и анэр зэрыжуртым щхьэкӀэ Тимофей журту ялъытэн хуеящ. Ауэ ар сунэт ямыщӀатэмэ, цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм иригъэдэӀуэн ӀуэхумкӀэ синэгуэгухэм Паул щыдэӀэпыкъун лъэкӀынутэкъым.

+ 16:3 1 Кор. 9:20, Гал. 2:3

+ 16:4 Апост. 15:28-29

+ 16:5 Апост. 6:7

+ 16:6 Апост. 18:23

+ 16:7 Флп. 1:19

* 16:8 Троадэ къалэр – кхъухь тедзапӀэ иӀэрэ, Эгейскэ хым Ӏуту (иджырей Тыркум и къухьэпӀэ хы Ӏуфэрщ) Мисие хэкум щыщт.

+ 16:8 Апост. 20:5, 2 Кор. 2:12, 2 Тим. 4:13

* 16:9 Македоние хэкур – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщт. Иджырей Грецием и ищхъэрэ лъэныкъуэм хуэзэрт. Македонием и къалэшхуэу щытар Фессалоникэ жыхуаӀэрщ.

* 16:10 зыдгъэхьэзыращ – Троадэ къалэм къыщыщӀэдзауэ Филиппи къалэм нэсыху мы тхылъыр зытхар Паул и гъусэу щытащ.

+ 16:12 Флп. 1:1

+ 16:14 Лк. 24:45

+ 16:15 Апост. 11:14, Апост. 16:33-34

+ 16:18 Мк. 9:38

+ 16:22 2 Кор. 6:4-5, 2 Кор. 11:23-25

+ 16:24 1 Фес. 2:2

+ 16:25 Уэрэд 41:9, Уэрэд 118:62

+ 16:26 Апост. 4:31, Апост. 5:19, Апост. 12:7, Апост. 12:10

+ 16:27 Апост. 12:19

+ 16:29 Апост. 10:25

+ 16:30 Лк. 3:10, Апост. 2:37

+ 16:31 Мк. 16:16, Рим 10:9

+ 16:33 Апост. 11:14, Апост. 16:15

+ 16:34 Ин. 4:53, Апост. 18:8

* 16:37 Рим цӀыхухэр – рим хабзэм и унафэм тету, рим тепщэныгъэ зиӀэхэм, рим цӀыхухэр ягъэпшынэн щхьэкӀэ, щӀопщкӀэ абыхэм еуэ хъунутэкъым.

+ 16:37 Апост. 22:25

+ 16:39 Мт. 8:34

+ 16:40 Апост. 16:14

+ 17:1 Флп. 4:16

+ 17:2 Апост. 13:5, Апост. 14:1

+ 17:3 Лк. 24:26-27

+ 17:5 1 Фес. 2:14-16

+ 17:7 Лк. 23:2

+ 17:16 2 Пет. 2:8

* 17:18 Епикурейхэр – алыдж философу Епикурей зи цӀэр Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 270-рэ гъэм дунейм ехыжащ. Абы зэрыжиӀамкӀэ, гъащӀэм нэхъыфӀу дыдэу хэлъыр утхъэжу упсэунырщ.

* 17:18 Стоикхэр – абыхэм алыдж философу Сено зи цӀэм жиӀэгъахэр цӀыхухэм гурагъаӀуэу щытащ. (Сено щылӀар Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 265 гъэрщ.) Стоик философхэм утхъэу упсэуну жыхуаӀэм кърагъэкӀыр гугъуехь плъагъуми, тыншыгъуэ плъагъуми, узыхуейр къыбдэхъуми, къыбдэмыхъуми, гузэгъэгъуэ уиӀэу укъэнэнырщ.

* 17:18 лӀахэр къызэрытэджыжынур – «Къэтэджыжыныгъэ» жыхуаӀэ псалъэр алыджыбзэкӀэ жаӀэмэ, пхэнжу цӀыхубз тхьэ гуэрым и цӀэу къагурыӀуэнкӀи мэхъу.

* 17:19 Ареопаг – «Ареопаг» псалъэм къикӀыр «Арес и Ӏуащхьэщ». Алыджхэм я тхьэуэ жыхуаӀэхэм ящыщу зауэм и тхьэр Аресырщ. Афинэ къалэм дэсхэм я хасэр а Ӏуащхьэм щызэӀущӀэрт.

+ 17:19 Мк. 1:27

* 17:23 къурмэнщӀыпӀэ – алыджхэм тхьэ куэд ягъэлъапӀэрт. ЯмыщӀэ тхьэ гуэр щыӀэмэ, ари ягъэлъэпӀэн щхьэкӀэ, ямыщӀэ тхьэхэм щхьэкӀэ къурмэнщӀыпӀэхэр ягъэуващ.

+ 17:24 Мт. 11:25, Апост. 7:48

+ 17:25 Уэрэд 49:8-12, 1 Мусэ 2:7,

+ 17:26 1 Мусэ 3:20,

* 17:28 зыгуэрым зэрыжиӀам хуэдэу – Крит хытӀыгум щыщ тхакӀуэ Епименид зи цӀэрауэ къыщӀэкӀынщ.

* 17:28 фи тхакӀуэхэр – е Арат зи цӀэрщ, е Клеонт зи цӀэрщ.

+ 17:30 1 Пет. 1:14, Рим 3:25-26, Еф. 4:18

+ 17:31 Мт. 12:36, Ин. 5:22, Апост. 10:42, 1 Пет. 4:5

* 18:2 Клаудий кесарыр – еплъ 11:28. Хьисэ къэхъуа нэужь, 49 гъэм Клаудий журтхэр Рим къалэшхуэм къыдихуащ.

+ 18:2 Рим 16:3, 1 Кор. 16:19, 2 Тим. 4:19, Апост. 11:28

+ 18:4 Апост. 13:5

+ 18:5 1 Фес. 3:6

+ 18:6 Апост. 13:46

+ 18:8 Лк. 8:41, Апост. 13:15, 1 Кор. 1:14, Ин. 4:53, Апост. 16:34

* 18:12 Галлион – Хьисэ къэхъуа нэужь, 51 гъэм Галлион Рим къэралышхуэм щыщ Ахаие хэкум и Ӏэтащхьэ хъуну къагъэлъэгъуащ. Ахаие хэкур иджырей Грецием и ипщэ Ӏыхьэщ. Коринф а хэкум и къалэшхуэу щытащ.

+ 18:15 Апост. 23:29

* 18:18 Кенхрей къалэр – Коринф къалэм епхарэ кхъухь тедзапӀэ иӀэу хы Ӏуфэм Ӏутащ.

* 18:18 Тхьэ иӀуати – тхьэрыӀуэ гуэр зэрагъэзэщӀам и нэщэнэм хуэдэу, журтхэм я щхьэр джафэу яупсын хуейуэ хабзэ яхэлъащ.

+ 18:18 Апост. 18:2, Рим 16:1,

+ 18:19 Апост. 19:1, Апост. 20:16

+ 18:21 Ек. 4:15

+ 18:23 Апост. 16:6

+ 18:24 Апост. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 3:5, 1 Кор. 4:6, 1 Кор. 16:12, Тит 3:13

* 18:25 нэгъуэщӀ умэхъын хабзэ – Аполлос чыристанхэм цӀыхухэр щӀаумэхъыр ищӀэртэкъым. Еплъ 19:2-5.

+ 18:25 Лк. 3:3, Апост. 19:3

+ 18:26 Апост. 4:30, Еф. 6:19

+ 18:27 1 Кор. 16:3, 2 Кор. 3:1

+ 18:28 Апост. 9:22

* 19:1 Ефес къалэр – Рим къэралыгъуэшхуэм хыхьэ Асие хэкум и къалэшхуэу щытащ.

+ 19:1 Апост. 18:21

* 19:3 умэхъын хабзэр – еплъ Маттэ 3:1.

+ 19:3 Апост. 18:25

+ 19:4 Лк. 3:3, Ин. 1:7

+ 19:5 Мт. 28:19, Апост. 8:16

+ 19:6 Апост. 8:17, Апост. 9:17, Апост. 10:46

+ 19:8 Апост. 4:30, Еф. 6:19

+ 19:12 Апост. 5:15

+ 19:13 Мт. 12:27, Мк. 9:38, Лк. 9:49

+ 19:15 Лк. 4:34, Ек. 2:19

+ 19:18 Мк. 1:5, Ек. 5:16

* 19:19 дыжьын ахъшэ – а зэманым зы дыжьын ахъшэр лэжьакӀуэм и махуэ лэжьапщӀэу щытащ.

+ 19:20 Апост. 6:7, Апост. 12:24

* 19:21 Македоние хэкур – еплъ 16:9.

* 19:21 Ахаие хэкур – еплъ 18:12.

+ 19:21 Рим 15:26, 1 Кор. 16:5, Рим 15:23-24

+ 19:22 Апост. 16:1

* 19:24 Артемидэ – алыджыбзэкӀэ (грекыбзэкӀэ) Ефес къалэм и тхьэ нэпцӀым и цӀэр Артемидэщ, латиныбзэкӀэ и цӀэр Дианэщ.

+ 19:29 Апост. 19:29, Кол. 4:10, Флм. 1:24

+ 20:1 Апост. 19:21

+ 20:3 Апост. 9:23, Апост. 23:30

+ 20:4 Апост. 19:29, Еф. 6:21, Кол. 4:7, 2 Тим. 4:12, 2 Тим. 4:20, Тит 3:12

* 20:5 дэ – мыби (еплъ 16:10) мы тхылъыр зытхар Паул и гъусэщ икӀи Рим къалэшхуэм докӀуэ. Еплъ 28:16.

+ 20:5 Апост. 16:8

* 20:6 ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэр – еплъ Маттэ 26:2.

+ 20:6 Апост. 12:3

* 20:7 Тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэр – тхьэмахуэ махуэрщ.

* 20:7 щӀакхъуэ зэгуэтщӀыкӀыну – еплъ 2:42.

+ 20:7 1 Кор. 16:2, Апок. 1:10

* 20:16 Пэнтэкост зи цӀэ махуэшхуэр – еплъ 2:1.

+ 20:16 Апост. 2:1

* 20:17 нэхъыжьхэр – еплъ 11:30.

+ 20:18 Апост. 18:19, 1 Фес. 1:5

+ 20:23 Апост. 9:16, Апост. 21:33

+ 20:24 2 Тим. 4:7

+ 20:28 Ин. 21:16-17, 1 Пет. 5:2, 1 Пет. 1:18-19

+ 20:29 Мт. 7:15, Ин. 10:12

+ 20:30 2 Пет. 2:1, 2 Кор. 11:13, 1 Тим. 4:1

+ 20:31 Мк. 14:38

+ 20:32 Апост. 14:23, 1 Пет. 1:4

+ 20:33 2 Кор. 7:2

+ 20:34 Апост. 18:3

+ 20:35 Мт. 10:8

+ 20:36 Апост. 21:5

+ 21:4 Апост. 20:23

+ 21:5 Апост. 20:36

* 21:8 лӀиблыр – еплъ 6:1-6.

+ 21:8 Апост. 6:5, Апост. 8:5

+ 21:9 Лк. 2:36, Апост. 2:17-18

* 21:10 Агав – еплъ 11:28.

+ 21:10 Апост. 11:28

* 21:11 хамэ лъэпкъхэр – мыбдежым абы къикӀыр тепщэныгъэ зиӀэ рим цӀыхухэрщ.

+ 21:12 Мт. 16:21-23

+ 21:13 Апост. 20:24, Флп. 2:17

* 21:18 Екъуб – еплъ 12:17.

+ 21:18 Апост. 12:17, Ек. 1:1

+ 21:20 Рим 10:2

+ 21:21 Рим 2:28-29, 1 Кор. 7:19

* 21:24 я щхьэхэр яупсын щхьэкӀэ – еплъ 18:18.

+ 21:24 Апост. 18:18

* 21:25 тхылъкӀэ – еплъ 15:23-29.

+ 21:25 Апост. 15:29

* 21:28 алыджхэр Тхьэм и унэшхуэм щӀигъыхьэри – Тхьэм и унэшхуэм щӀэт хамэхэм щхьэкӀэ щыӀэ пщӀантӀэм блэзышу Тхьэм и унэшхуэм хамэ гуэр щӀэзышар яукӀын хуейуэ щытащ.

+ 21:28 Апост. 6:13,

+ 21:29 Апост. 20:4

+ 21:33 Апост. 20:23, Апост. 21:11

* 21:34 быдапӀэр – Антоние зи цӀэ быдапӀэрщ. Римыдзэр абы дэст.

+ 21:34 Апост. 19:32

* 21:38 хъунщӀакӀуэ миниплӀ – я псэм емыблэжу я къэралым хуэлажьэурэ, а хъунщӀакӀуэ миниплӀым Рим къэралыгъуэшхуэм щыщу а къэралыгъуэр яфӀэзыубыдахэм ар къытрахыжыну и ужь итт. Журт тхакӀуэ ИосефкӀэ зэджэм зэритхам хуэдэу, Хьисэ къэхъуа нэужь, 54 гъэм а цӀыхухэу зи къэрал хуэлажьэхэм адрей журтхэм зыкърагъэӀэтащ.

+ 21:39 Апост. 9:11, Апост. 22:3

* 22:3 Гамалиил – еплъ 5:34.

+ 22:3 Апост. 9:11, Апост. 21:39, Апост. 5:34, Флп. 3:6

+ 22:4 Апост. 8:3

* 22:5 Тхьэмадэ Хасэшхуэм – еплъ Маттэ 5:22.

+ 22:5 Апост. 9:1-2

+ 22:6 Апост. 9:3-6, Апост. 26:12-18

+ 22:12 Апост. 9:17

+ 22:15 Апост. 9:15

+ 22:16 Апост. 9:18

+ 22:17 Апост. 9:26

* 22:20 Стефан – еплъ 7:57-60.

+ 22:20 Апост. 7:58

* 22:25 Рим цӀыхухэр – еплъ 16:37.

+ 22:25 Апост. 16:37

+ 23:1 1 Кор. 4:4, 2 Кор. 1:12, 2 Тим. 1:3, Евр. 13:18

* 23:2 Ананий – Хьисэ къэхъуа нэужь, 47-59 гъэхэм дин пашэшхуэу щытащ.

+ 23:2 Апост. 24:1,

* 23:3 хьэкум – «суд» жыхуаӀэрщ.

+ 23:4 Ин. 18:22

* 23:5 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ 2 Мусэ 22:28.

* 23:6 саддукейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

* 23:6 фарисейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

+ 23:6 Апост. 4:1, Флп. 3:5, 1 Кор. 15:13

+ 23:8 Мт. 22:23, Лк. 20:27

+ 23:9 Ин. 12:29

* 23:10 быдапӀэр – еплъ 21:34.

+ 23:11 Апост. 27:23

* 23:23 Кесарие къалэр – еплъ 8:40.

* 23:24 Феликс Ӏэтащхьэр – Хьисэ къэхъуа нэужь, 52-60 гъэхэм Иудей хэкум и Ӏэтащхьэу щытащ.

+ 23:24 Апост. 24:3, Апост. 25:14

+ 23:27 Апост. 21:32-33, Апост. 22:27

+ 23:28 Апост. 22:30

+ 23:29 Апост. 18:15

+ 23:30 Апост. 9:23, Апост. 20:3

* 23:31 Антипатридэ къалэр – Ерусалим километер 60-кӀэ пэжыжьэу, и ищхъэрабгъу-къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ итащ.

+ 23:34 Апост. 21:39

+ 24:1 Апост. 23:2

* 24:5 диным ирилажьэ Назарет гупкӀэ зэджэр – зымыщӀэхэм чыристан диныр журт диным щыщу яфӀэщӀырт.

+ 24:5 Лк. 23:2

+ 24:6 Апост. 21:27-29

* 24:14 Торэт хабзэм ит псомкӀи бегъымбархэм ятха тхылъхэм ярыт псомкӀи – еплъ Маттэ 5:17.

+ 24:15 Апок. 20:6, Апок. 20:13

+ 24:16 Апост. 23:1, Евр. 13:18

+ 24:17 Рим 15:25-28, 1 Кор. 16:1, Гал. 2:10

+ 24:18 Апост. 21:26

+ 24:21 Апост. 23:6

* 24:24 Друзиллэ – Ирод Агриппэ ЕтӀуанэмрэ Вереникэмрэ я шыпхъут. Еплъ 25:13.

+ 24:25 Апост. 17:32

* 24:27 Порций Фест – Хьисэ къэхъуа нэужь, 60-62 гъэхэм Рим Иудей хэкум къигъэкӀуа Ӏэтащхьэу щытащ.

* 25:1 хэку – Иудей хэкурщ.

* 25:1 Кесарие къалэр – еплъ 8:40.

+ 25:3 Апост. 23:12

+ 25:10 Рим 13:1

* 25:11 кесарым си хьэкумыр ирырещӀэ – рим цӀыхухэм кесарым я хьэкумыр ищӀэнкӀэ зыхуагъэзэну хуитыныгъэ яӀэт. А зэманым, Хьисэ къэхъуа нэужь, 54-58 гъэхэм Неро зи цӀэр кесару щытащ.

+ 25:12 Апост. 23:11

* 25:13 Агриппэ пащтыхьыр – Ирод Агриппэ ЕтӀуанэр, Халхис къэралу Палестинэ къэралым и ищхъэрабгъу лъэныкъуэмкӀэ щыӀэм и пащтыхьу щытащ. Езымрэ Вереникэрэ Ирод Агриппэ Езанэм и быну щытащ. Еплъ 12:1.

+ 25:19 Апост. 18:15, Апост. 23:29

+ 25:24 Апост. 22:22

+ 25:25 Лк. 23:14, Апост. 23:29

+ 26:1 Уэрэд 118:46, Мт. 10:18, Апост. 9:15

+ 26:4 Гал. 1:13

* 26:5 фарисей – еплъ Маттэ 3:7.

+ 26:5 Апост. 23:6, Флп. 3:5

* 26:6 Тхьэм ди адэжьхэр къызэригъэгугъа Ӏуэхур – лӀахэр къызэрытэджыжынуращ (еплъ 23:6; 24:15; 26:8).

+ 26:7 Мт. 19:28, Ек. 1:1

+ 26:8 1 Кор. 5:12

+ 26:9 Ин. 16:2, 1 Тим. 1:13

+ 26:10 Апост. 8:3

+ 26:11 Апост. 9:1

+ 26:12 Апост. 9:3-6, Апост. 22:6-11

+ 26:18 Евр. 2:14-15

+ 26:20 Апост. 9:20

+ 26:21 Апост. 21:27, Апост. 21:30

+ 26:23 1 Кор. 15:20, Кол. 1:18, Апок. 1:5, Апост. 13:47

+ 26:29 Апост. 21:33

+ 26:31 Апост. 23:29

+ 26:32 Апост. 25:12

* 27:1 Дэ – еплъ 20:5.

+ 27:1 Апост. 25:12

+ 27:2 Апост. 19:29

+ 27:6 Апост. 28:11

* 27:9 нэщӀ махуэр – журтхэм я махуэшхуэу «Иом Киппур» зи цӀэрщ. Ар зытехуэр ебгъуанэ е епщӀанэ мазэрати, кхъухькӀэ укӀуэныр щынагъуэт. А махуэшхуэм журтхэр нэщӀщ.

+ 27:14 Мк. 4:37

+ 27:23 Апост. 8:26

+ 27:24 Апост. 23:11

+ 27:26 Апост. 28:1

+ 27:34 Лк. 21:18

+ 27:35 Мт. 15:36

+ 27:43 Апост. 27:3

* 28:1 Мелит – иджы Малтэ жыхуаӀэрщ.

+ 28:5 Уэрэд 90:13, Мк. 16:18, Лк. 10:19

+ 28:6 Апост. 14:11

+ 28:8 Апост. 9:40, Ек. 5:16

* 28:11 Тхьэ зэтӀолъхуэныкъуэхэр – Зевс жыхуаӀэ тхьэ нэпцӀым и къуэ къызэдалъхуахэу Касторрэ Поллуксрэщ. Кхъухь зыхухэм а тхьэ нэпцӀхэр ягъэлъапӀэрт.

+ 28:11 Апост. 27:6

* 28:15 «Аппий зэхуэсыпӀэ» зи цӀэ къалэр – Рим къалэшхуэм километр 70-кӀэ пэжыжьэу, и ипщэрабгъу лъэныкъуэм итащ.

* 28:15 «ХьэщӀэщищ» – Рим къалэшхуэм километр 55-кӀэ пэжыжьэу, и ипщэрабгъу лъэныкъуэм итащ.

+ 28:18 Апост. 23:29, Апост. 26:31-32

* 28:20 израил лъэпкъым и гугъапӀэфӀыр – Мэссихь хъужыр аращ.

* 28:22 диным и гъуэгум тет а гупыр – еплъ 24:5.

+ 28:23 Лк. 24:27

* 28:25-28 жригъэӀащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 6:9-10.

+ 28:25 Мт. 15:7

+ 28:27 Мт. 13:15, Мк. 4:12, Ин. 12:40

+ 28:28 Лк. 3:6

+ 28:31 Апост. 4:29, Еф. 6:19

+ 1:1 Мт. 13:55, Апост. 12:17, Апост. 15:13, Апост. 21:18, Гал. 1:19, Гал. 2:9, Лк. 22:30, Ин. 7:35, Апост. 26:7, 1 Пет. 1:1

+ 1:2 Мт. 5:11-12, 1 Пет. 1:6-7

+ 1:3 Рим 5:3

+ 1:4 2 Пет. 1:6, Мт. 5:48

+ 1:6 Мт. 21:21, Мк. 11:24

+ 1:7 Ек. 4:8

+ 1:9 1 Кор. 1:31, 2 Кор. 10:17

+ 1:11 1 Пет. 1:24

+ 1:12 Мт. 10:22, Мк. 13:13, Ек. 5:11, 2 Тим. 4:8, Апок. 2:10

+ 1:15 Уэрэд 7:15, Рим 5:12, Рим 6:23

+ 1:16 Мк. 13:5, 1 Ин. 3:7, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3

+ 1:17 1 Мусэ 1:16, 1 Ин. 1:5

+ 1:18 2 Фес. 2:13, Апок. 14:4, Ин. 1:13

+ 1:21 Кол. 3:8

+ 1:22 Лк. 11:28, Ин. 13:17, 1 Ин. 3:18, Рим 2:13

+ 1:25 Ек. 2:12, Лк. 11:28

+ 1:26 Уэрэд 38:2, Ек. 3:2-3

+ 1:27 Мт. 25:36, 2 Пет. 3:14, 1 Ин. 5:18, 1 Тим. 5:22

+ 2:1 Мт. 22:16, Лк. 20:21, Рим 2:11

+ 2:5 1 Кор. 1:27-28, 2 Кор. 8:9, Апок. 2:9

* 2:8 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэту – еплъ 2 Мусэ 19:18.

+ 2:10 Мт. 5:19, Гал. 3:10

* 2:11 жызыӀам – еплъ 2 Мусэ 20:13-14.

+ 2:12 Ек. 1:25

+ 2:13 Мт. 6:15, Мт. 18:35, Лк. 6:37

+ 2:16 Мт. 25:35, Лк. 3:11, 1 Ин. 3:17-18

+ 2:18 Мт. 7:16, Гал. 5:6

+ 2:19 Мт. 8:29, Мк. 1:24, Мк. 5:7, Апост. 16:17, Апост. 19:15

* 2:21 Ибрэхьим – еплъ 1 Мусэ 22:1-14.

+ 2:21 1 Мусэ 22

+ 2:22 Евр. 11:17-18

* 2:23 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэт мы псалъэхэр – еплъ 1 Мусэ 15:6.

+ 2:23 1 Мусэ 15:6, Рим 4:3, Гал. 3:6,

* 2:25 Рахав – еплъ Нун и къуэ Ехьошуа (Исус Навин) и хъыбар зэрыт тхылъым 2:1-21.

* 3:1 хьэкум – «суд».

+ 3:1 Мт. 23:8

+ 3:2 1 Ин. 1:8-10, Рим 3:23, Уэрэд 38:2, Ек. 1:26

+ 3:3 Уэрэд 31:9,

* 3:6 гъащӀэм и шэрхъ – цӀыхум и гъащӀэ псори арщ.

+ 3:6 Мт. 12:34, Мт. 15:18,

+ 3:8 Уэрэд 119:2, Уэрэд 139:3

+ 3:9 1 Мусэ 1:26

* 3:12 зейтун – «маслинэ» жыхуаӀэрщ.

+ 3:13 Ек. 2:18

+ 3:15 1 Тим. 4:1, Апок. 2:24

+ 3:18 Мт. 5:9, Гал. 6:8

+ 4:1 1 Пет. 2:11

+ 4:4 Ин. 15:19, 1 Ин. 2:15, Рим 8:7

+ 4:5 1 Кор. 6:19

* 4:6 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ Сэлмэн пащтыхьым и псалъэжьхэм (Притчи) 3:34.

+ 4:6 1 Пет. 5:5

+ 4:7 1 Пет. 5:8-9, Еф. 4:27

+ 4:8 Уэрэд 72:28, Ек. 1:7-8, Уэрэд 50:4,

+ 4:11 Рим 14:4, Рим 14:10

+ 4:12 Ек. 5:9, Лк. 12:5, Мт. 7:1

+ 4:14 Лк. 12:18-20, Уэрэд 101:4

+ 4:15 Апост. 18:21

+ 4:17 Ин. 9:41

+ 5:1 Лк. 6:24

+ 5:2 Мт. 6:19-20

+ 5:3 Рим 2:5

* 5:5 былым гъашхэм хуэдэу – апхуэдэу фэри гуэныхь щӀэнымкӀэ зызэрывгъэнщӀам щхьэкӀэ Тхьэм фигъэкъуэншэнущ.

+ 5:8 1 Пет. 4:7

+ 5:9 Мт. 7:1, Ек. 4:12

+ 5:10 Мт. 5:12, Мт. 23:34, Апост. 7:52, Евр. 11:32-38

* 5:11 Ӏэиуб бегъымбарыр – еплъ Ӏэиуб и хъыбар зэрыт тхылъым (Иов) 2:10; 42:10.

+ 5:11 Мт. 10:22, Мк. 13:13, Ек. 1:12, Апок. 2:10,

+ 5:12 Мт. 5:34-37

+ 5:13 1 Кор. 14:15, Еф. 5:19

* 5:14 члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэр – члисэ зэхуэсым хуэлажьэ тхьэмадэхэщ.

+ 5:14 Мк. 6:13

+ 5:16 Мк. 1:5, Апост. 19:18, 1 Мусэ 20:17, Апост. 9:40, Апост. 28:8

* 5:17-18 Иляс бегъымбарыр – еплъ Пащтыхьхэм я хъыбархэр зэрыт япэ тхылъым (3-я Царств) 17:1; 18:42-45.

+ 5:17 Лк. 4:25

+ 5:19 Гал. 6:1

+ 5:20 1 Пет. 4:8

+ 1:1 Мт. 4:18-21, Ин. 1:40-42, Ек. 1:1

+ 1:2 Евр. 12:24, 2 Пет. 1:2, Иуд. 1:2

+ 1:3 2 Кор. 1:3, Еф. 1:3, 1 Пет. 3:21, Ин. 3:3, Тит 3:5

+ 1:4 Мт. 6:20, Мт. 19:21, Кол. 1:5

+ 1:5 Еф. 2:8

+ 1:6 Мт. 5:11-12, Ек. 1:2-3

+ 1:7 Уэрэд 65:10, 1 Кор. 3:13, Рим 2:10

+ 1:8 Ин. 20:29

+ 1:10 2 Пет. 1:19

+ 1:11 Рим 8:9, Лк. 24:26

* 1:12 хъыбарыфӀыр – Хьисэ Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыр арщ.

+ 1:12 Апост. 2:2-4

+ 1:13 Мк. 13:33-34, Еф. 6:18, 1 Фес. 5:6

+ 1:14 Апост. 17:30, Еф. 4:18-19, Рим 12:2, Тит 3:3

+ 1:15 1 Ин. 3:3, 2 Пет. 3:11

* 1:16 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ 3 Мусэ 19:2.

+ 1:17 2 Кор. 6:18

+ 1:18 Ин. 1:29, Апост. 20:28, Евр. 9:14

+ 1:20 Евр. 1:2

+ 1:22 Ин. 13:34, Рим 12:9, Евр. 13:1

+ 1:23 Ин. 1:13, Евр. 4:12

* 1:24 Тхьэм и псалъэу тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 40:6-8.

+ 1:25 Ек. 1:10-11

+ 2:1 Еф. 4:31, Кол. 3:8

+ 2:2 Мт. 18:3, 1 Кор. 3:2, Евр. 5:13

+ 2:3 Уэрэд 33:9

* 2:4 Е Зиусхьэн Хьисэ и гъунэгъу фыхъу. Ар ухуакӀуэхэм зрамыпэс мывэм хуэдэщ. Ауэ Тхьэуэ гъащӀэ зыхэлъ унэшхуэ зыщӀым абы уасэшхуэ иӀэу илъытэри ар къыхихащ.

+ 2:4 1 Кор. 10:4

+ 2:5 Еф. 2:20-22,

* 2:6 Тхьэм и псалъэу тхахэм яхэтщ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 28:16.

+ 2:6 Рим 9:33, Рим 10:11

* 2:7 мывэр – Мэссихьщ. Еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 117:22.

+ 2:7 Уэрэд 117:22, Мк. 12:11, Апост. 4:11

* 2:8 мывэшхуэ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 8:14.

+ 2:8 Рим 9:33

+ 2:9 Апок. 1:6, Апок. 5:10, Уэрэд 35:10, Ин. 1:9

+ 2:10 Рим 9:25

+ 2:11 Ек. 4:1, Рим 7:23, Рим 13:14, Гал. 5:24

+ 2:12 Мт. 5:16, 2 Кор. 9:13, Гал. 1:24

+ 2:13 Рим 13:1, Тит 3:1

+ 2:14 Рим 13:3-4

+ 2:16 Ин. 8:32, Ек. 1:25, Ек. 2:12, Рим 6:18, 1 Кор. 7:22, 2 Кор. 3:17, Гал. 5:1, Гал. 5:13, 1 Кор. 7:22

+ 2:17 Рим 13:7

+ 2:18 Еф. 6:5, Кол. 3:22, 1 Тим. 6:1, Тит 2:9

+ 2:19 1 Пет. 3:14, 1 Пет. 3:17, 1 Пет. 4:16

+ 2:21 Апост. 14:22, Ин. 13:15

* 2:22 къыжьэдэкӀакъым – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 53:9.

+ 2:23 Мт. 5:39, Лк. 23:46

+ 2:24 Рим 6:2, Гал. 2:19, Гал. 5:24,

+ 2:25 Уэрэд 118:176, Лк. 15:6

+ 3:1 1 Мусэ 3:16, 1 Кор. 14:34, Еф. 5:22, Кол. 3:18, Тит 2:5

+ 3:4 1 Тим. 2:9

* 3:6 Сарэ – еплъ 1 Мусэ 18:12.

+ 3:6 1 Мусэ 18:12

+ 3:7 Еф. 5:25, Кол. 3:19

+ 3:8 Рим 12:16

+ 3:9 1 Фес. 5:15, Рим 12:17, Мт. 5:44, Рим 12:14, 1 Кор. 4:12

* 3:10-12 Еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 33:13-17.

+ 3:12 Уэрэд 33:13-17

+ 3:14 Мт. 5:10, 1 Пет. 2:19-20, 1 Пет. 4:14-16,

+ 3:15 Кол. 4:6

+ 3:16 1 Пет. 2:12, Лк. 13:17

+ 3:17 1 Пет. 2:20

+ 3:18 1 Пет. 2:21, 1 Пет. 4:1, Евр. 9:26-28

* 3:19 щӀыпӀэ кӀыфӀыр – хьэдрыхэ.

* 3:19 Тхьэм и хъыбарыр – е хъыбару Тхьэм езымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр мыкӀуэду къызэрыригъэлынур арщ, е хъыбару Тхьэм цӀыхухэм я бзаджагъэр къазэрыригъэпшыныжынур арщ.

+ 3:19 1 Мусэ 6:3-14, 1 Мусэ 7:17, 2 Пет. 2:5

* 3:20 Нухь бегъымбарыр – еплъ 1 Мусэ 6:13–7:24.

* 3:20 Тхьэм емыдэӀуахэр – Нухь бегъымбарым и зэманым псэуа цӀыхуу абы кхъухьыр щищӀым ар зэрищӀыр зымыдахэр арщ.

* 3:20 цӀыхуий – Нухь бегъымбарыр, абы и щхьэгъусэр, Нухь и къуэхэр, абыхэм я щхьэгъусэхэр.

+ 3:21 Рим 6:4, Мк. 16:16, 1 Пет. 1:3

+ 3:22 Лк. 24:51, Апост. 1:9, Уэрэд 109:1, Мк. 16:19, Рим 8:34, Рим 8:38, 1 Кор. 15:24, Еф. 1:21

+ 4:1 1 Пет. 3:18, Рим 6:2, Рим 6:7, Гал. 5:24, Кол. 3:3

+ 4:2 Рим 6:14, Рим 14:7-8, 2 Кор. 5:15, Тит 2:12

+ 4:4 Еф. 4:17-19, 1 Пет. 2:12, 1 Пет. 3:16

+ 4:5 Ин. 5:22, Апост. 10:42, 1 Пет. 4:5

* 4:6 лӀахэми – еплъ 1 Петр 3:19

* 4:6 хъыбарыфӀыр – еплъ 1 Петр 1:12.

+ 4:7 Ек. 5:8, 1 Кор. 7:29, 1 Кор. 7:31, Мк. 14:38

+ 4:8 Ек. 5:20

+ 4:9 Евр. 13:2

+ 4:10 Рим 12:6-8, 1 Кор. 7:7, Лк. 12:42-43

+ 4:11 Ин. 13:31, 1 Кор. 10:31, Иуд. 1:24-25, Апок. 1:6, Апок. 5:13

* 4:12 фи щыпкъагъэр зыгъэунэху гугъуехьышхуэу фшэчыр – Мэссихь и гъуэгу фызэрырикӀуэм щхьэкӀэ гугъуехьу фшэчыращ.

+ 4:12 1 Пет. 1:7

+ 4:13 Апост. 5:41, Флп. 3:11

+ 4:14 Уэрэд 88:51-52, Мт. 5:11

+ 4:16 1 Пет. 2:19-20

+ 4:17 Рим 2:9,

* 4:18 щыпкъагъэ … я Ӏуэху зэрыхъунур – еплъ Сэлмэн пащтыхьым и псалъэжьхэм (Притчи) 11:31.

+ 4:19 Уэрэд 30:6, Лк. 23:46

+ 5:1 Лк. 24:48, Рим 8:17

+ 5:2 Ин. 21:16-17, Апост. 20:28, 1 Тим. 3:8, Тит 1:7

+ 5:3 Мт. 20:25-26, Флп. 3:17, 2 Фес. 3:9, 1 Тим. 4:12, Тит 2:7

+ 5:4 Уэрэд 22:1, Уэрэд 79:2, Ин. 10:11, Евр. 13:20, 1 Кор. 9:25

* 5:5 и нэфӀыр къыщохуэ – еплъ Сэлмэн пащтыхьым и псалъэжьхэм (Притчи) 3:34.

+ 5:5 Ек. 4:6

+ 5:7 Уэрэд 36:5, Мт. 6:25, Флп. 4:6

+ 5:8 Мк. 13:33-34, 1 Пет. 5:8, Еф. 6:18, 1 Фес. 5:6, 2 Кор. 2:11, Еф. 6:11

+ 5:9 Ек. 4:7, Апост. 14:22, 1 Фес. 3:3

+ 5:10 2 Тим. 2:10

+ 5:11 1 Пет. 4:11

* 5:12 Силуан – Паул дэлажьэу и гъусэхэм ящыщар арагъэн хуейщ. Еплъ Апост. 15:22–18:5.

+ 5:12 Апост. 15:22, Апост. 15:40, 1 Фес. 1:1, 2 Фес. 1:1

* 5:13 Бабилэн – абы къикӀын хуейр Рим къалэшхуэрщ. Еплъ Апокал. 18.

* 5:13 Марк – Иуану МарккӀэ зэджэр арагъэн хуейщ. Еплъ Кол. 4:10. Апхуэдэу щыхъукӀэ, «си къуэм» Петр къригъэкӀар «си дэӀэпыкъуэгъущ».

+ 5:13 Апост. 12:12, Апост. 13:5, Апост. 15:37

+ 5:14 Рим 16:16

+ 1:1 Мт. 4:18-21, Ин. 1:40-42, Тит 2:13

+ 1:2 1 Пет. 1:2, Иуд. 1:2

+ 1:4 2 Пет. 2:18

+ 1:6 Ек. 1:3-4

+ 1:7 1 Ин. 4:16, 1 Кор. 13:13, Евр. 13:1

+ 1:8 Тит 3:14

+ 1:9 1 Ин. 1:7, Еф. 5:26, Евр. 9:14

+ 1:10 1 Фес. 1:4

+ 1:11 Кол. 1:13

+ 1:12 Иуд. 1:5

+ 1:14 Ин. 21:18-19, 2 Тим. 4:6

+ 1:16 1 Фес. 2:19, 1 Фес. 4:16, Лк. 9:32, Ин. 1:14

* 1:17 Мыращ сэ фӀыуэ слъагъу си Къуэ щӀасэу си гум ирихьыр – еплъ Маттэ 17:1-8; Марк 9:2-8; Лука 9:28-36.

+ 1:17 Мт. 3:17, Мт. 17:5, Мк. 1:11, Мк. 9:7, Лк. 9:35, Ин. 8:54, Ин. 17:1, Апост. 3:13

* 1:19 нэху щыуэ – Мэссихь дунейм къыщыкӀуэжыну махуэр аращ.

* 1:19 нэхущ вагъуэр – Мэссихь и нэхур аращ.

+ 1:19 1 Пет. 1:10, Уэрэд 118:105, Ин. 5:35, 2 Кор. 4:6

+ 1:21 2 Тим. 3:16,

+ 2:1 Мт. 7:15, Апост. 20:30, 2 Кор. 11:13, 1 Тим. 4:1, Иуд. 1:4, 1 Кор. 6:20, 1 Кор. 7:23

+ 2:3 Рим 16:18, Кол. 2:4

+ 2:4 Иуд. 1:6

* 2:5 псыдзэшхуэр – еплъ 1 Мусэ 6:13–7:24.

+ 2:5 1 Мусэ 7:17, 1 Пет. 3:19-20, 1 Мусэ 7:23

* 2:6 Содом Ӏаморэ къалэхэр – еплъ 1 Мусэ 19:24-25.

+ 2:6 1 Мусэ 19:24

* 2:7 ЛутӀ – еплъ 1 Мусэ 9:1-16, 29.

+ 2:7 1 Мусэ 19:16

+ 2:8 Уэрэд 118:136, Апост. 17:16

+ 2:9 1 Кор. 10:13, Апок. 3:10

+ 2:10 Иуд. 1:16, Иуд. 1:8-9

+ 2:12 Иуд. 1:10

* 2:15 Билеам – еплъ 4 Мусэ 22:4-35.

+ 2:15 Иуд. 1:11, Апок. 2:14

+ 2:17 Иуд. 1:12-13

+ 2:18 2 Пет. 1:4

+ 2:19 Гал. 5:13, Ин. 8:34, Рим 6:16-20, Тит 3:3

+ 2:20 Мт. 12:45, Лк. 11:26

+ 2:21 Рим 7:12

* 2:22 хьэр – еплъ Сэлмэн пащтыхьым и псалъэжьхэм 26:11.

+ 3:1 2 Пет. 1:13

+ 3:2 Иуд. 1:17-18

+ 3:5 1 Мусэ 1:9, Уэрэд 23:2, Уэрэд 135:6

+ 3:6 1 Мусэ 7:11, 1 Мусэ 7:21

+ 3:8 Уэрэд 89:5

+ 3:9 Рим 2:4, 1 Тим. 2:4, 1 Тим. 2:6

+ 3:10 Мт. 24:43, Лк. 12:39, 1 Фес. 5:2, Уэрэд 101:26-27, Мк. 13:31

+ 3:11 1 Пет. 1:15

+ 3:12 Иуд. 1:21

+ 3:13 Апок. 21:1, Апок. 21:27

+ 3:14 Ек. 1:27, 1 Ин. 5:18, 1 Тим. 5:22

+ 3:15 Рим 2:4, Апок. 2:21

+ 3:16 Евр. 5:10

+ 3:18 Еф. 4:15, Кол. 1:10, Кол. 2:19, Рим 11:36

+ 1:1 Лк. 24:39, Ин. 1:14, Ин. 20:27, 2 Пет. 1:16

+ 1:2 Ин. 1:4, Ин. 5:26, Ин. 11:25, 1 Ин. 5:11, Ин. 15:27, Ин. 1:1, Ин. 1:18

+ 1:3 Ин. 17:21, 1 Кор. 1:9

+ 1:4 Ин. 15:11

+ 1:5 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Ек. 1:17

+ 1:6 Ин. 12:35, 2 Кор. 6:16

+ 1:7 Еф. 1:7, Евр. 9:14

+ 1:8 Ек. 3:2, Рим 3:23

+ 1:9 Уэрэд 31:5, Уэрэд 50:4,

+ 1:10 1 Ин. 5:10, Ин. 5:38, Ин. 8:37

+ 2:1 Ин. 14:26, Рим 8:34, Евр. 7:25

+ 2:2 Ин. 1:29, Ин. 11:52, 1 Ин. 4:10, Рим 3:25-26

+ 2:3 Ин. 14:15, Ин. 15:10, 1 Ин. 5:3

+ 2:4 Тит 1:16

+ 2:5 1 Ин. 4:12

+ 2:7 Ин. 13:34, 2 Ин. 1:5

+ 2:8 Ин. 13:34, Ин. 1:9, Ин. 8:12, Рим 13:12, Еф. 5:8, 1 Фес. 5:5

* 2:9 и къуэш – зы диным ирилажьэхэр зэкъуэш мэхъу.

+ 2:9 1 Ин. 4:20

+ 2:10 Ин. 11:10

+ 2:12 Апост. 10:43, Апост. 13:38

* 2:13 щӀэдзапӀэм къыщегъэжьауэ ЩыӀэр – Хьисэ Мэссихьырщ.

+ 2:13 Еф. 6:11, Ин. 14:7

+ 2:15 Ек. 4:4

+ 2:17 1 Кор. 7:31

* 2:18 Антихрист – Мэссихьым и бийр арщ.

+ 2:18 Мт. 24:5, 1 Ин. 4:3, 2 Ин. 1:7, 1 Тим. 4:1, 2 Тим. 3:1

+ 2:19 Апост. 20:30, 1 Кор. 11:19

+ 2:20 Ин. 14:26, Ин. 16:13, 1 Кор. 2:10

+ 2:22 1 Ин. 4:3

+ 2:23 Мт. 10:33

+ 2:24 1 Ин. 3:11

+ 2:26 Мк. 13:5, 1 Ин. 3:7, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3

+ 2:27 Евр. 8:11

+ 2:28 1 Ин. 3:2, 1 Фес. 2:19

+ 2:29 Мт. 6:1, 3 Ин. 1:11

+ 3:1 Ин. 3:16, Рим 5:8, Еф. 2:4, Мт. 5:9, Ин. 1:12, 1 Ин. 5:1, Рим 8:14, Ин. 16:3, Ин. 17:25

+ 3:2 Рим 8:15-16, Гал. 3:26, Еф. 1:5, Рим 8:29, 2 Кор. 3:18, Флп. 3:21, Уэрэд 16:15, 1 Кор. 13:12, Апок. 22:4

+ 3:3 2 Кор. 7:1

+ 3:5 Ин. 1:29, Евр. 9:26, 1 Пет. 2:22, 2 Кор. 5:21, Евр. 4:15

+ 3:6 3 Ин. 1:11

+ 3:7 Мк. 13:5, 1 Ин. 2:26, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3

+ 3:8 Ин. 8:44, Евр. 2:14

+ 3:9 Уэрэд 118:3, 1 Ин. 5:18

+ 3:10 1 Ин. 4:8, 1 Ин. 4:20

+ 3:11 Ин. 13:34, 1 Ин. 1:5, 1 Ин. 2:24, 2 Ин. 1:5

* 3:12 Каин – еплъ 1 Мусэ 4:3-8.

+ 3:12 Ин. 8:44, 1 Мусэ 4:3-8, Иуд. 1:11, Евр. 11:4

+ 3:13 Мк. 13:13, Ин. 7:7, Ин. 15:18

+ 3:14 Ин. 5:24

+ 3:15 Мт. 5:22, Апок. 21:8

+ 3:16 Ин. 10:11, Ин. 15:13

+ 3:17 Ек. 2:15-16

+ 3:18 Ек. 1:22, Рим 2:13

+ 3:21 1 Ин. 2:28

+ 3:22 Мт. 7:7-8, Ин. 14:13-14

* 3:23 Мэссихь унафэ къызэрытхуищӀам хуэдэу – еплъ Иуан 13:34; 15:12, 17.

+ 3:23 Ин. 6:29

+ 3:24 Ин. 6:56, Ин. 15:4-5, Рим 8:9, Рим 8:16

+ 4:1 1 Кор. 14:29, 1 Фес. 5:20-21, Апок. 2:2, Мт. 7:15, Мк. 13:22, 2 Пет. 2:1

+ 4:2 Ин. 1:14, 1 Тим. 3:16, Евр. 2:14, 1 Кор. 12:3

+ 4:3 1 Ин. 2:18, 1 Ин. 2:22, 2 Ин. 1:7

+ 4:5 Ин. 3:31, Ин. 8:23, Ин. 15:19

+ 4:6 Ин. 18:37, Ин. 14:17, 1 Тим. 4:1

+ 4:7 1 Кор. 13, 1 Ин. 3:10-11

+ 4:9 Ин. 3:16

+ 4:10 Ин. 1:29, 1 Ин. 4:10, Ин. 3:16, Рим 5:8

+ 4:12 Ин. 1:18, 1 Тим. 6:16, 1 Ин. 2:5

+ 4:13 1 Ин. 3:24

+ 4:14 Ин. 3:17

+ 4:15 Мт. 14:33, 1 Ин. 5:5

+ 4:17 1 Ин. 2:28, 1 Ин. 3:21

+ 4:20 1 Ин. 2:9, 1 Ин. 3:10

+ 4:21 Мт. 19:19, Мт. 22:39, Мк. 12:31

+ 5:1 Ин. 1:12

+ 5:2 1 Ин. 2:5, 1 Ин. 3:24, 1 Ин. 4:13

+ 5:3 Ин. 14:15, 2 Ин. 1:6, Мт. 11:30

+ 5:4 Ин. 16:33, Еф. 6:16

+ 5:5 Мт. 14:33, 1 Ин. 4:15

* 5:6 псыкӀи къэкӀуар – Хьисэ псыкӀэ къыщыкӀуар Иуан ар щиумэхъарщ.

* 5:6 лъыкӀи къэкӀуар – Хьисэ лъыкӀэ къыщыкӀуар жорым лъы щыщыщӀэкӀаращ.

+ 5:6 Ин. 14:17, Ин. 15:26

+ 5:9 Ин. 5:36

+ 5:10 1 Ин. 1:10, Мт. 3:17

+ 5:11 Ин. 1:4, Ин. 5:26, Ин. 11:25, 1 Ин. 1:2

+ 5:13 Ин. 20:31

+ 5:14 Мт. 7:7-8, Ин. 14:13-14, 1 Ин. 3:22

+ 5:16 Мт. 12:31-32, Мк. 3:29, Евр. 6:4-6, Евр. 10:26

* 5:18 Тхьэм и быныр зыхуосакъыж – е Тхьэм и Къуэм ар къехъумэ.

+ 5:18 Уэрэд 118:3, 1 Ин. 3:9

+ 5:19 Лк. 4:6, Гал. 1:4

+ 5:20 Ин. 1:1, Ин. 20:28

+ 5:21 1 Кор. 10:7, 1 Кор. 10:14

* 1:1 Сэ члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэм сащыщщ – еплъ Екъуб 5:14.

* 1:1 уэ гуащэ лъапӀэм, … уи бынхэм – члисэ зэхуэсымрэ члисэ зэхуэсым щыщхэмрэ арагъэн хуейщ.

+ 1:1 1 Ин. 3:1, Ин. 8:32

+ 1:3 1 Тим. 1:2, 2 Тим. 1:2

+ 1:4 3 Ин. 1:4

+ 1:5 Ин. 13:34, Ин. 15:12, 1 Ин. 3:11

+ 1:6 Ин. 14:15, 1 Ин. 5:3

+ 1:7 Ин. 1:14, 1 Ин. 4:2, 1 Тим. 3:16, Евр. 2:14, 1 Ин. 2:18, 1 Ин. 4:3

+ 1:8 1 Кор. 3:8

+ 1:9 1 Ин. 2:23

+ 1:10 Рим 16:17, 1 Фес. 5:22

+ 1:12 Ин. 15:11, Ин. 16:24, Ин. 17:13, 3 Ин. 1:13-14

* 1:13 Тхьэм къыхиха уи шыпхъум и бынхэр – мы тхылъыр зытхар зыщыщ члисэ зэхуэсым и цӀыхухэр арагъэн хуейщ.

* 1:1 Сэ члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэм сащыщщ – еплъ Екъуб 5:14.

+ 1:1 1 Ин. 3:18, 2 Ин. 1:1

+ 1:4 2 Ин. 1:4

+ 1:5 Гал. 6:10, Евр. 13:1

+ 1:8 1 Тим. 5:18

+ 1:11 Уэрэд 33:15, Уэрэд 36:27, 1 Ин. 2:29, 1 Ин. 3:6

+ 1:12 Ин. 21:24

+ 1:13 2 Ин. 1:12

* 1:1 Екъуб – Ерусалим щыӀа члисэ зэхуэсым и унафэщӀ къуэшхэм ящыщыр арагъэн хуейщ. Еплъ Апостол. 15:13; Гал. 1:19.

+ 1:1 Апост. 12:17, Ек. 1:1, Мт. 13:55

+ 1:2 1 Пет. 1:2, 2 Пет. 1:2

+ 1:3 1 Тим. 6:12, 2 Тим. 4:7

+ 1:4 2 Пет. 2:1

* 1:5 Мысыр къэралым къришыжу, мыкӀуэду къригъэлауэ щытми – еплъ 2 Мусэ 12:51; 4 Мусэ 4:26-38.

+ 1:5 2 Пет. 1:12, Евр. 3:17

+ 1:6 2 Пет. 2:4

* 1:7 Содом, Ӏаморэ къалэхэр – еплъ 1 Мусэ 19:1-24.

+ 1:7 2 Пет. 2:6, 1 Мусэ 18:20, 1 Мусэ 19:24, Мт. 25:41

+ 1:8 2 Пет. 2:10

+ 1:9 1 Фес. 4:16, Апок. 12:7,

+ 1:10 2 Пет. 2:12

* 1:11 Каин – еплъ 1 Мусэ 4:3-8.

* 1:11 Билеам – еплъ 4 Мусэ 22:1-35.

* 1:11 Корей – еплъ 4 Мусэ 16:1-35.

+ 1:11 1 Мусэ 4:3-8, 1 Ин. 3:12, Евр. 11:4, 2 Пет. 2:15,

+ 1:12 2 Пет. 2:17, Мт. 15:13

+ 1:14 1 Мусэ 5:21-24, Апост. 7:53, Гал. 3:19, 1 Фес. 3:13, Евр. 12:22

+ 1:16 2 Пет. 2:10

* 1:17 апостолхэр – япэщӀыкӀэ апостолкӀэ зэджахэр Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ япэрей цӀыху пщыкӀутӀырщ. ИтӀанэ нэгъуэщӀ цӀыхуу Паул хуэдэу, Хьисэ мы дунейм щытетым, и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу щымыӀауэ, итӀанэ и гъуэгу техьахэм апостолкӀэ еджэ хъуащ.

+ 1:17 2 Пет. 3:2-3

+ 1:19 Рим 8:9

+ 1:20 Еф. 6:18

+ 1:21 2 Пет. 3:12

* 1:23 нэгъуэщӀхэри мафӀэм къыхэфшыжи – фэ фщыщ нэгъуэщӀи жыхьэнмэм и мафӀэм хэхуэну щытхэр мыкӀуэду къевгъэл.

* 1:23 нэгъуэщӀ цӀыхухэми фахуэсакъыурэ гущӀэгъу яхуэфщӀ – а цӀыхухэм я фӀеигъэм фыхамыгъэхуэн щхьэкӀэ, фызыхуэсакъыж.

+ 1:23 Апок. 3:4

+ 1:24 Флп. 2:15, Кол. 1:22, 1 Пет. 4:11, Рим 11:36, Апок. 1:6, Апок. 5:13

* 1:1 апостол – нэгъуэщӀ цӀыху гуэрым и цӀэкӀэ псэлъэну икӀи Ӏуэху ищӀэну хуитыныгъэ зиӀэрщ.

* 1:1 хъыбарыфӀыр – Хьисэ Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыращ.

* 1:2 Тхьэм и псалъэ тха лъапӀэхэр – мыбдежым абы къикӀыр журтхэм я тхылъ лъапӀэхэрщ.

+ 1:2 Лк. 1:69-70, Тит 1:1-2

+ 1:3 Мт. 1:1

+ 1:5 Апост. 9:15

+ 1:7 1 Кор. 1:2

+ 1:8 Рим 16:19, Флп. 1:3, 2 Тим. 1:3, Флм. 1:4

+ 1:9 Рим 9:1, 2 Кор. 1:23, Флп. 1:8, 1 Фес. 2:5

+ 1:10 Рим 15:32

+ 1:13 Рим 15:22-23, 1 Фес. 2:18, Флп. 4:17

+ 1:14 1 Кор. 9:16

+ 1:16 Мк. 8:38, Флп. 1:20, Рим 2:9-10, 1 Кор. 1:18

* 1:17 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Хавакук (Аввакум) бегъымбарым и тхылъым 2:4.

+ 1:17 Рим 3:21, Гал. 3:11, Евр. 10:38

+ 1:18 Еф. 5:6, Кол. 3:6

+ 1:19 Апост. 14:17, Апост. 17:24-27

+ 1:20 Уэрэд 18:2-5

+ 1:21 Еф. 4:17-18

+ 1:22 1 Кор. 1:20, 1 Кор. 3:19

+ 1:23 Уэрэд 105:20,

+ 1:24 Уэрэд 80:13,

+ 1:26 Кол. 3:5

+ 1:31 2 Тим. 3:2-4

+ 1:32 Рим 6:21

+ 2:1 Мт. 7:2, Лк. 6:37, Ин. 8:7

+ 2:4 2 Пет. 3:9, 2 Пет. 3:15, Апок. 2:21

+ 2:5 Ек. 5:3

+ 2:9 1 Пет. 4:17, Рим 1:16,

+ 2:10 1 Пет. 1:7

+ 2:11 Мт. 22:16, Лк. 20:21, Апост. 10:34

+ 2:12 1 Кор. 9:21

+ 2:13 Лк. 11:28, Ек. 1:22-23

* 2:14 хамэ лъэпкъхэр – мыжуртхэр арщ.

+ 2:17 Рим 3:27, Рим 9:4-5

+ 2:19 Ин. 9:40

+ 2:21 Мт. 23:3

* 2:24 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 52:5.

* 2:25 сунэт – «обрезаниер» арщ. Еплъ 1 Мусэ 17:9-14.

+ 2:25 Гал. 5:3

+ 2:26 Еф. 2:11

+ 2:27 2 Кор. 3:6, Мт. 12:41

+ 2:28 Рим 9:6-8, 1 Кор. 7:19

+ 2:29 Еф. 2:11, Флп. 3:3, Кол. 2:11, 2 Кор. 10:18

+ 3:1 Ин. 4:22

+ 3:2 Уэрэд 147:9

+ 3:3 Рим 9:6, 2 Тим. 2:13

* 3:4 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 50:6.

+ 3:4 Уэрэд 50:6

+ 3:7 Рим 9:19

+ 3:8 Рим 6:1, Рим 6:15, 2 Кор. 6:8

+ 3:9 Рим 5:12, Гал. 3:22, Рим 1:18-32, Рим 2

* 3:10-18 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 13:1-3; 5:10; 139:4; 9:28; Ешайа бегъымбарым и тхылъым 59:7-8; Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 35:2.

+ 3:12 Уэрэд 13:1-3,

+ 3:13 Уэрэд 5:10, Уэрэд 139:3

+ 3:14 Уэрэд 9:28

+ 3:18 Уэрэд 35:2

+ 3:20 Уэрэд 142:2, Апост. 13:39, Гал. 2:16, Гал. 3:11, Рим 7:7

* 3:21 Торэт хабзэм итхэмрэ бегъымбархэм къыжаӀахэмрэ – мыбдежым абы къикӀыр журтхэм я тхылъ лъапӀэ псори арщ.

+ 3:21 Рим 1:17, Гал. 2:16, Лк. 24:27, Апост. 10:43

+ 3:23 Уэрэд 142:2, 1 Ин. 1:8-10

+ 3:24 Тит 3:7

+ 3:25 Ин. 1:29, 1 Ин. 2:2, Апост. 17:30, Рим 2:4

+ 3:27 Рим 2:17, 1 Кор. 1:29, Еф. 2:9

+ 3:28 Апост. 13:39

+ 3:29 Рим 9:24, Рим 10:12

+ 3:30 Гал. 3:20, Гал. 3:8

+ 3:31 Мт. 5:17

* 4:3 Тхьэм и псалъэ тхахэм … яхэтщ – еплъ 1 Мусэ 15:6.

+ 4:3 1 Мусэ 15:6, Ек. 2:23, Гал. 3:6

+ 4:5 Рим 3:22

* 4:6-8 Даут щӀыжиӀар – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 31:1-2.

+ 4:6 Уэрэд 31:1-2

+ 4:8 2 Кор. 5:19

+ 4:9 Рим 3:30

+ 4:11 1 Мусэ 15:6, 1 Мусэ 17:10

+ 4:13 1 Мусэ 17:4-6, Гал. 3:16, Евр. 7:6

+ 4:14 Гал. 3:17-18

+ 4:15 1 Кор. 15:56, Гал. 3:10, Рим 7:7

+ 4:16 Гал. 3:22

* 4:17 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ 1 Мусэ 17:5.

+ 4:17 1 Мусэ 17:5, Ин. 5:21

* 4:18 Тхьэм абы къызэрыжриӀэгъам хуэдэ къабзэу – еплъ 1 Мусэ 15:5.

+ 4:18 1 Мусэ 15:5

+ 4:19 1 Мусэ 17:17, Евр. 11:12, 1 Мусэ 18:11

+ 4:22 1 Мусэ 15:6

+ 4:24 1 Кор. 9:9-10, Рим 10:9

+ 4:25 Мт. 20:28, Гал. 1:4, 2 Кор. 5:21

+ 5:1 Гал. 3:28

+ 5:2 Рим 8:17, Еф. 3:16, Флп. 3:21

+ 5:3 Мт. 5:11-12, 2 Кор. 12:10, Ек. 1:3-4

+ 5:5 Апост. 2:17, Тит 3:6

+ 5:8 Ин. 3:16, 1 Ин. 4:10

+ 5:9 Рим 3:25, Мт. 3:7, 1 Фес. 1:10

+ 5:10 2 Кор. 5:18-20, Еф. 2:16, Кол. 1:20-21

* 5:12 зы цӀыхущ – Ӏэдэмщ.

+ 5:12 1 Мусэ 3:6, Ек. 1:15, Рим 6:23, Рим 3:9, Еф. 2:3

+ 5:13 Рим 3:20

+ 5:14 1 Кор. 15:45

+ 5:15 1 Кор. 15:21, 2 Кор. 5:14

+ 5:17 Апок. 22:5

+ 5:18 Ин. 12:32

+ 5:19 Евр. 5:8

+ 5:20 Гал. 3:19

+ 5:21 Ин. 1:17

+ 6:2 1 Пет. 2:24, Гал. 2:19, Гал. 5:24, Кол. 2:20, Кол. 3:3

+ 6:4 1 Пет. 3:21, Гал. 3:27, 2 Кор. 5:17, Еф. 4:24, Кол. 2:12, Кол. 3:10

+ 6:5 2 Кор. 4:10, Флп. 3:10

+ 6:6 Гал. 2:19-20, Гал. 5:24, Гал. 6:14

+ 6:7 1 Пет. 4:1

+ 6:8 2 Тим. 2:11, Апок. 20:4

+ 6:9 Рим 14:9, Апок. 1:18

+ 6:10 Евр. 7:27

+ 6:12 Уэрэд 18:14

+ 6:13 Кол. 3:5, Рим 12:1

+ 6:16 Ин. 8:34

+ 6:18 Ин. 8:32, Ин. 8:34, Ек. 2:12, 1 Пет. 2:16, 1 Кор. 7:22, 2 Кор. 3:17, Гал. 5:1

+ 6:22 1 Кор. 7:22

+ 6:23 Ек. 1:15, Рим 5:12

+ 7:2 1 Кор. 7:39

+ 7:3 Мт. 5:32

+ 7:4 Гал. 5:22, Еф. 5:19, Гал. 2:19, Гал. 5:18, Еф. 2:15, Кол. 2:14

+ 7:6 Рим 6:4

* 7:7 хъуэпсэныгъэ мыхъумыщӀэ уи гум йомыгъэлъ – мы унафэр Тхьэм Мусэ бегъымбарым къыхуигъэна унафипщӀым ящыщу епщӀанэ унафэр аращ. Еплъ 2 Мусэ 20:17.

+ 7:7 Рим 3:20, Рим 4:15,

+ 7:8 1 Кор. 15:56

+ 7:12 Уэрэд 18:8-9

+ 7:15 Гал. 5:17

+ 7:16 1 Тим. 1:8

+ 7:18 1 Мусэ 6:5, Уэрэд 50:5

+ 7:19 Гал. 5:17

+ 7:22 Уэрэд 1:2

+ 7:23 1 Пет. 2:11, Гал. 5:17

+ 8:2 1 Кор. 15:45

+ 8:3 Евр. 7:18, Флп. 2:7, 2 Кор. 5:21

+ 8:4 Гал. 5:16, Гал. 5:25

+ 8:5 Гал. 5:19-25

+ 8:7 Ек. 4:4, 1 Кор. 2:14

+ 8:9 1 Кор. 3:16, 1 Кор. 6:19, 2 Кор. 6:16, 1 Ин. 3:24, 1 Пет. 1:11, Иуд. 1:19

+ 8:11 Ин. 5:21, Апост. 2:24

+ 8:13 Кол. 3:5,

+ 8:14 Мт. 5:9, Ин. 1:12, 1 Ин. 3:1, 1 Ин. 5:1

* 8:15 аббэ, «адэ» – жиӀэу арщ.

+ 8:15 2 Тим. 1:7, 1 Кор. 2:12

+ 8:16 1 Ин. 3:2, Гал. 3:26, Еф. 1:5, 1 Ин. 3:24, 2 Кор. 1:22, Еф. 1:13

+ 8:17 Гал. 3:29, Гал. 4:7, Еф. 3:6, Тит 3:7, 2 Кор. 1:5, Флп. 3:10, Кол. 1:24, 1 Пет. 5:1, Рим 5:2, Еф. 3:16, Флп. 3:21

* 8:18 щӀыхьышхуэр – Тхьэм цӀыхухэр мыкӀуэду къригъэлыну лъэкӀыныгъэшхуэ зэриӀэр къызэригъэлъагъуэр арщ.

+ 8:18 2 Кор. 4:17

+ 8:20 1 Мусэ 3:17-19,

+ 8:23 2 Кор. 5:2, Гал. 5:5

+ 8:24 2 Кор. 4:18, Евр. 11:1

+ 8:29 Мт. 28:10, Ин. 20:17, Кол. 1:15, Евр. 2:11, 1 Ин. 3:2, 2 Кор. 3:18, Флп. 3:21

+ 8:30 Ин. 17:22

+ 8:31 Уэрэд 117:6

+ 8:32 Ин. 3:16

+ 8:33 Мк. 13:20, Лк. 18:7, Кол. 3:12, Тит 1:1,

+ 8:34 Уэрэд 109:1, Мк. 16:19, Апост. 7:55-56, 1 Ин. 2:1, Рим 8:34, Евр. 7:25

* 8:36 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 43:23.

+ 8:36 Уэрэд 43:23, 1 Кор. 4:9

+ 8:37 Ин. 16:33, 1 Кор. 15:57

+ 8:38 1 Пет. 3:22, 1 Кор. 15:24, Еф. 1:21

* 8:39 уафэм сыт ищӀыс щыӀэми, щӀы щӀагъым сыт ищӀыс щыӀэми – уафэ лъэныкъуэми щӀы щӀагъми щыӀэ жин бзаджэхэу къару зиӀэхэр арагъэн хуейщ. Еплъ Ефес 2:2.

+ 9:1 2 Кор. 11:10, 1 Тим. 2:7, Рим 1:9, Флп. 1:8

+ 9:3 1 Кор. 16:22, Гал. 1:8

* 9:4 зэгурыӀуэныгъэхэр – Тхьэм езымрэ Нухь бегъымбарымрэ (еплъ 1 Мусэ 6:18; 9:9), езымрэ Ибрэхьим бегъымбарымрэ (еплъ 1 Мусэ 15:18; 17:2, 7-9), езымрэ израил лъэпкъымрэ (еплъ 2 Мусэ 19:1-8 ) я кум дилъхьа зэгурыӀуэныгъэхэр арщ.

+ 9:6 Рим 3:3, Ин. 1:47, Рим 2:28

* 9:7 Тхьэм къыжриӀащ – еплъ 1 Мусэ 21:12.

+ 9:7 1 Мусэ 21:12, Евр. 11:17

* 9:8 Тхьэм Ибрэхьим къызэригъэгугъам тету абы къытехъукӀа бынхэр – Ибрэхьим къытехъукӀа быну и къуэ Исхьэкъ къыхуэхъуахэр арщ. Еплъ 1 Мусэ 17:19-21.

+ 9:8 Гал. 4:23, Гал. 4:28

* 9:9 Тхьэм … къызэригъэгугъар – еплъ 1 Мусэ 18:10.

+ 9:9 1 Мусэ 18:10

+ 9:10 1 Мусэ 25:21

* 9:11-12 Тхьэм … къыжриӀащ – еплъ 1 Мусэ 25:23.

+ 9:11 1 Мусэ 25:23

* 9:13 Тхьэм зэрыжиӀам хуэдэу – еплъ Малахие бегъымбарым и тхылъым 1:2-3.

* 9:15 Тхьэм … къыжриӀащ – еплъ 2 Мусэ 33:19.

* 9:17 Тхьэм … Фирхьэуным къызэрыжриӀар – еплъ 2 Мусэ 9:16.

+ 9:19 Рим 3:7

+ 9:21 2 Тим. 2:20

+ 9:24 Рим 3:29

* 9:25-26 Тхьэм къызэрыжиӀэм хуэдэу – еплъ Хьошеа (Осие) бегъымбарым и тхылъым 2:23; 1:10.

+ 9:25 1 Пет. 2:10

* 9:27-28 Ешайа бегъымбарым … къыжиӀащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 10:22-23.

* 9:29 Ешайа бегъымбарым … къызэрыжиӀам хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 1:9.

* 9:29 Содом, Ӏаморэ къалэхэр – еплъ 1 Мусэ 19:24-25.

+ 9:30 Гал. 2:16, Гал. 3:24

+ 9:31 Гал. 5:4, Рим 11:7, Флп. 3:9

* 9:33 Тхьэм къызэрыжиӀэм хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 28:16; 8:14.

* 9:33 мывэшхуэр – Мэссихьыр арщ.

+ 9:33 1 Пет. 2:6-8, Рим 10:11

+ 10:2 Апост. 21:20

+ 10:3 Рим 1:17, Рим 3:21

+ 10:4 Мт. 5:17, Гал. 3:24

* 10:5 Мусэ бегъымбарым итхащ – еплъ 3 Мусэ 18:5.

+ 10:5 Гал. 3:12, Флп. 3:9

* 10:6-8 Тхьэм и псалъэ тхахэм … хэтщ – еплъ 5 Мусэ 30:12-14.

* 10:7 щӀыкъатибл – хьэдрыхэщ.

+ 10:7 Апок. 9:1

+ 10:9 Мт. 10:32, Лк. 12:8, Мк. 16:16, Апост. 16:31

* 10:11 Тхьэм и псалъэ тхахэм … зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 28:16.

+ 10:11 1 Пет. 2:6, Рим 9:33

* 10:12 алыджхэр – грекхэр арщ.

+ 10:12 Апост. 10:34-36, Рим 3:29

* 10:13 къригъэлынущ – еплъ Иоил бегъымбарым и тхылъым 2:32.

+ 10:13 Апост. 2:21

+ 10:14 Апост. 8:31

* 10:15 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 52:7.

* 10:16 Ешайа бегъымбарым … къыжиӀащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 53:1.

+ 10:16 Ин. 12:38

+ 10:17 Гал. 3:2

* 10:18 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 18:5.

+ 10:18 Уэрэд 18:5

* 10:19 Мусэ бегъымбарым … къыжиӀащ – еплъ 5 Мусэ 32:21.

* 10:20 Ешайа бегъымбарми … къыжиӀащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 65:1.

* 10:21 къыжеӀэ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 65:2.

+ 11:1 2 Кор. 11:22, Флп. 3:5

* 11:2-3 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэту – еплъ Пащтыхьхэм я хъыбархэр зэрыт япэ тхылъым (3-я Царств) 19:10.

+ 11:2 Уэрэд 93:4

* 11:4 Тхьэм … къыжриӀэжар – еплъ Пащтыхьхэм я хъыбархэр зэрыт япэ тхылъым (3-я Царств) 19:18.

+ 11:5 Рим 9:27

+ 11:7 Рим 9:31

* 11:8 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ 5 Мусэ, 29:4 ; Ешайа бегъымбарым и тхылъым, 29:10

* 11:9-10 Даут пащтыхьым жиӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 68:23-24.

+ 11:10 Уэрэд 68:23-24

+ 11:13 Апост. 9:15, Рим 15:16

+ 11:15 Лк. 15:24, Еф. 2:1, Еф. 2:5, Кол. 2:13, Апок. 3:1

* 11:17 зейтун жыгыр – «маслинэр» арщ.

+ 11:17 Ин. 15:5

+ 11:21 1 Кор. 10:12

* 11:26-27 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 59:20-21; 27:9.

* 11:26 Сион къалэр – Ерусалимщ.

+ 11:30 Еф. 2:2, Кол. 1:21, Тит 3:3

+ 11:33 Кол. 2:3, Уэрэд 35:7, Уэрэд 138:6

+ 11:34 1 Кор. 2:16

* 11:34-35 Еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 40:13; Ӏэиуб бегъымбарым и хъыбар зэрыт тхылъым (Иов) 41:11.

+ 11:36 1 Кор. 8:6, Кол. 1:16, Евр. 2:10, 2 Пет. 3:18, Еф. 3:21

+ 12:1 Рим 6:13

+ 12:2 Еф. 5:17, 1 Фес. 4:3, 2 Кор. 4:16, Еф. 4:23

+ 12:3 Еф. 3:2,

+ 12:4 1 Кор. 12:12-14, Еф. 4:16

+ 12:5 1 Кор. 10:17, 1 Кор. 12:27, Еф. 4:25

+ 12:6 1 Пет. 4:10, 1 Кор. 12:4

+ 12:7 1 Кор. 12:5

+ 12:8 1 Тим. 5:17, 2 Кор. 9:7

+ 12:9 1 Пет. 1:22, 1 Тим. 1:5, Уэрэд 96:10,

+ 12:10 Ин. 13:34, 1 Пет. 1:22, 2 Пет. 1:7, 1 Фес. 4:9, Евр. 13:1, Флп. 2:3

+ 12:12 Лк. 18:1, Лк. 21:36, Еф. 6:18, Кол. 4:2, 1 Фес. 5:17

+ 12:13 Рим 15:25, 1 Кор. 16:1, 1 Тим. 6:18

+ 12:14 Мт. 5:44, 1 Пет. 3:9

+ 12:15 1 Кор. 12:26

+ 12:16 1 Пет. 3:8, Флп. 2:2

+ 12:17 1 Пет. 3:9, 1 Фес. 5:15

+ 12:18 Мк. 9:50, 2 Кор. 13:11, 1 Фес. 5:13

* 12:19 Зиусхьэным къызэрыжиӀэр и псалъэ тхахэм яхэтщ – еплъ 5 Мусэ 32:35.

+ 12:19 Евр. 10:30

* 12:20 теплъхьэнущ – еплъ Сэлмэн пащтыхьым и псалъэжьхэм (Притчи) 25:21-22.

+ 12:20 Мт. 5:44,

+ 13:1 1 Пет. 2:13, Тит 3:1

+ 13:4 1 Пет. 2:14,

* 13:6 хьэкътын ахъшэр – цӀыхухэр къалэ гуэрым щыдыхьэкӀэ е щыдэкӀкӀэ, псэуалъэу, хьэпшыпу икӀи гъавэу яӀэм Рим къэралым ахъшэу ятрилъхьэу щытар арщ.

+ 13:7 1 Пет. 2:17, Мт. 17:27, Мт. 22:21, Мк. 12:17

+ 13:8 Ин. 13:34

* 13:9 мы унафэу – еплъ 2 Мусэ 20:13-15, 17.

* 13:9 мы унафэр арщ – еплъ 3 Мусэ 19:18.

+ 13:10 Ин. 14:15

+ 13:11 Еф. 5:14

+ 13:12 Ин. 1:9, Ин. 8:12, 1 Ин. 2:8, Еф. 5:8, 1 Фес. 5:5, Еф. 5:11, Еф. 6:11, 1 Фес. 5:8

+ 13:13 1 Фес. 4:12

+ 13:14 Гал. 3:27, Ек. 4:1, 1 Пет. 2:11, Рим 7:23, Гал. 5:16, Гал. 5:24

+ 14:1 Рим 15:1, 1 Кор. 8:9-11, 1 Кор. 9:22

+ 14:2 1 Тим. 4:3

+ 14:3 Кол. 2:16

+ 14:4 Мт. 7:1, Ек. 4:11

+ 14:5 Гал. 4:10, Кол. 2:16

+ 14:6 Мт. 15:36, 1 Кор. 10:30-31

+ 14:7 Рим 6:2, Рим 6:7, Гал. 5:24, Кол. 3:3

+ 14:8 1 Пет. 4:2, Гал. 2:20, 2 Кор. 5:15, Флп. 1:20

+ 14:9 1 Фес. 5:10

+ 14:10 Мт. 7:1, Лк. 6:37, 2 Кор. 5:10

* 14:11 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэтщ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 49:18; 45:23.

+ 14:11 Флп. 2:10-11

+ 14:12 Мт. 12:36, Мт. 25:19, Гал. 6:5

+ 14:13 Мт. 7:1

+ 14:14 Мк. 7:15-16, Апост. 10:15, 1 Кор. 8:8

+ 14:15 1 Кор. 8:11

+ 14:17 Кол. 2:16, Евр. 9:10, Гал. 5:22

+ 14:19 2 Тим. 2:22

+ 14:20 Тит 1:15, 1 Кор. 8:9-13

+ 14:24 Еф. 1:9, Кол. 1:26

+ 14:25 Кол. 4:3-4

+ 14:26 Иуд. 1:24-25

+ 15:1 Рим 14:1, Гал. 6:2

+ 15:2 Флп. 2:4-5

* 15:3 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 68:10.

+ 15:3 Флп. 2:5, Флп. 2:8, Уэрэд 68:10

+ 15:4 Рим 4:23-24

+ 15:5 Рим 12:16

* 15:9 хамэ лъэпкъхэр – мыжуртхэращ.

* 15:9 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 17:50.

+ 15:9 Рим 3:29, Уэрэд 17:50

* 15:10 Тхьэм и псалъэ тхахэм … хэтщ – еплъ 5 Мусэ 32:43.

* 15:11 мыпхуэдэуи … яхэтщ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 116:1.

+ 15:11 Уэрэд 116:1

* 15:12 Ешайа бегъымбарым … къыжиӀащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 11:10.

* 15:12 Иессе – Даут пащтыхьым и адэр арщ. Даут пащтыхьым и унагъуэ лъэпкъым щыщт Хьисэ.

+ 15:16 Апост. 9:15, Рим 11:13

* 15:19 Иллирик хэкур – Адрие хым Ӏуту, Рим къэралыгъуэшхуэм щыщ хэкуу щытащ. А хэкур иджырей Босниер здэщыӀэрщ.

+ 15:19 Апост. 15:12, 2 Кор. 12:12

+ 15:20 1 Кор. 3:10-11

* 15:21 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 52:15.

+ 15:22 Рим 1:13, 1 Фес. 2:18

* 15:23 мы лъэныкъуэм сэркӀэ Ӏуэху щымыӀэжу – нэгъуэщӀ цӀыхуу Тхьэм хуэлажьэхэм Хьисэ теухуа хъыбарыфӀыр цӀыхухэм щыхуамыӀуэтам а хъыбарыфӀыр цӀыхухэм щыхуиӀуэтэныр Паул и пщэм дэлът.

+ 15:23 Апост. 19:21

+ 15:25 Апост. 24:17, 1 Кор. 16:3, 2 Кор. 9:1

* 15:26 Македоние, Ахаие хэкухэр – ахэр Рим къэралыгъуэшхуэм щыщ хэкуу щытащ. А хэкухэр иджырей Грецием и ищхъэрэ икӀи и ипщэ лъэныкъуэрщ.

+ 15:26 Апост. 19:21, 2 Кор. 8:4

+ 15:27 1 Кор. 9:11

+ 15:31 2 Кор. 1:10-11, 2 Фес. 3:2

+ 15:32 Рим 1:10

+ 15:33 2 Кор. 13:11, Флп. 4:9, 1 Фес. 5:23, 2 Фес. 3:16, Евр. 13:20

* 16:1 Кенхрей къалэр – Коринф къалэм епхауэ къухь тедзапӀэ иӀэу, хы Ӏуфэм Ӏутащ.

+ 16:1 Апост. 18:18

+ 16:2 Флп. 2:29

+ 16:3 Апост. 18:2, 1 Кор. 16:19, 2 Тим. 4:19

+ 16:5 Кол. 4:15

* 16:7 апостолхэр – Еплъ 1:1. Е цӀыху пщыкӀутӀу Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэну къыхихахэр, е члисэ зэхуэсхэм ягъэува, нэгъуэщӀ унафэщӀ къуэшу, хъыбарыфӀыр цӀыхухэм хуаӀуэтэну къагъэкӀуахэращ.

+ 16:13 Мк. 15:21

+ 16:16 1 Пет. 5:14, 1 Кор. 16:20, 2 Кор. 13:12, 1 Фес. 5:26

+ 16:17 1 Тим. 6:3, 2 Ин. 1:10

+ 16:18 2 Пет. 2:3, Кол. 2:4

+ 16:19 Рим 1:8

+ 16:20 Рим 15:33, 1 Мусэ 3:15

+ 16:21 Апост. 16:1

+ 16:23 1 Кор. 1:14

* 1:1 апостол – еплъ Рим 1:1.

* 1:1 Сосфенес – Апостол. 18:17 Лука зи гугъу ищӀа лӀыр арагъэнкӀэ мэхъу.

+ 1:2 Апост. 18:1-17, Рим 1:7

+ 1:5 2 Кор. 8:7, 2 Кор. 9:11

+ 1:7 Лк. 17:30, 1 Фес. 3:13, 1 Фес. 4:16-18, Флп. 3:20

+ 1:8 Флп. 1:6

+ 1:9 Ин. 17:21, 1 Ин. 1:3, 1 Фес. 5:24, 2 Фес. 3:3, Евр. 10:23

+ 1:10 1 Кор. 11:18

+ 1:11 1 Кор. 3:3

* 1:12 Аполлос – унафэщӀ къуэшу Коринф къалэм хъыбарыфӀыр цӀыхухэм щезыгъэщӀар арщ. Еплъ Апостол. 18:24–19:1.

* 1:12 Кифэ – КифэкӀэ зэджэ Петру Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым ящыщыр арщ.

+ 1:12 Апост. 18:24, Апост. 19:1, 1 Кор. 3:4-5, 1 Кор. 4:6, 1 Кор. 6:12, Тит 3:13, Ин. 1:42

+ 1:13 Еф. 4:4-5

* 1:14 Криспос – чыристэн хъуа журту Коринф къалэм дэсу щытар арщ. Еплъ Апостол. 18:8.

* 1:14 Гай – Паул Коринф къалэм щыщыӀэм, абы и бысыму щытар арагъэнкӀэ мэхъу. Еплъ Рим 16:23.

+ 1:14 Апост. 18:8, Рим 16:23

* 1:16 Стефан – еплъ 1 Кор. 16:15-16.

+ 1:16 1 Кор. 16:15

+ 1:17 2 Кор. 10:10

+ 1:18 1 Кор. 2:1, 2 Кор. 2:15, Рим 1:16

* 1:19 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэтщ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 29:14.

+ 1:20 Рим 1:22, 1 Кор. 3:19

* 1:22 алыджхэр – грекхэр арщ.

+ 1:22 Мт. 12:38, Мк. 8:11, Ин. 2:18, Ин. 4:48, Ин. 6:30

+ 1:23 Гал. 5:11

+ 1:24 1 Кор. 2:7, Кол. 2:3

+ 1:28 Ек. 2:5

+ 1:29 Рим 3:27, Еф. 2:9

+ 1:30 Еф. 1:7, Флп. 3:9

* 1:31 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Иеремие бегъымбарым и тхылъым 9:24.

+ 1:31 2 Кор. 10:17

+ 2:1 1 Кор. 1:18, 2 Кор. 2:15

+ 2:2 Гал. 6:14

+ 2:3 2 Кор. 11:30, 2 Кор. 12:5, Гал. 4:13

+ 2:4 1 Кор. 4:20

+ 2:5 2 Кор. 4:7, 2 Кор. 6:7

* 2:6 мы зэманым тепщэныгъэ зиӀэхэр – жин бзаджэхэм едаӀуэ цӀыхухэмкӀэ дунейм тепщэныгъэ хузиӀэхэр арщ. Еплъ Ефес 6:12; Кол. 1:16.

+ 2:6 Флп. 3:15

+ 2:7 Кол. 2:3

* 2:8 щӀыхьышхуэ зиӀэ Зиусхьэныр – Тхьэм и хьэл-щэнри и къаруушхуэри къэзыгъэлъагъуэ Мэссихьырщ.

+ 2:8 Ин. 7:48, Апост. 13:27

* 2:9 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 64:4.

+ 2:10 Мт. 16:17, 1 Ин. 2:20

+ 2:12 Рим 8:15

+ 2:13 2 Кор. 1:12, Ин. 6:45

+ 2:14 Ин. 14:17, Рим 8:7

* 2:16 Зиусхьэным … хуигъэӀущыну – Еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 40:13.

+ 2:16 Рим 11:34

+ 3:2 1 Пет. 2:2, Евр. 5:13

+ 3:3 1 Кор. 1:10-11, Гал. 5:19-20

+ 3:5 Апост. 18:24, Апост. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 4:6, 1 Кор. 16:12, Еф. 3:7, Кол. 1:25

+ 3:6 Апост. 18:4-11, Апост. 18:27-28, Ин. 4:36-38

+ 3:7 Гал. 6:3

+ 3:8 Мт. 16:27, 2 Ин. 1:8

+ 3:9 2 Кор. 6:1, Еф. 2:20-22

+ 3:10 Рим 15:20

+ 3:11 Еф. 2:20, Кол. 2:7, Апок. 21:14

+ 3:13 1 Кор. 1:7, 1 Кор. 4:5, 1 Пет. 1:7

+ 3:16 Рим 8:9, 1 Кор. 6:19, 2 Кор. 6:16

+ 3:17 Еф. 2:21

* 3:19 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Ӏэиуб бегъымбарым и хъыбар зэрыт тхылъым (Иов) 5:13.

+ 3:19 1 Кор. 1:20,

* 3:20 Тхьэм и псалъэ тхахэм … яхэтщ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 93:11.

+ 3:20 Уэрэд 93:10-11

* 3:22 Кифэ – еплъ 1:12.

+ 3:23 2 Кор. 10:7, Гал. 3:29

+ 4:4 Апост. 23:1,

+ 4:5 Мт. 7:1, Рим 2:1, 2 Кор. 10:18

* 4:6 Аполлос – еплъ 1:12.

+ 4:6 Апост. 18:24, Апост. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 3:5

+ 4:7 Ин. 3:27

+ 4:8 Апок. 3:17

+ 4:9 Рим 8:36

+ 4:10 2 Кор. 11:19, 2 Кор. 13:9

+ 4:11 2 Кор. 11:27, Флп. 4:12

+ 4:12 Апост. 18:3, Мт. 5:44, 1 Пет. 3:9, Рим 12:14

+ 4:14 2 Кор. 6:13

+ 4:15 Флм. 1:10

+ 4:16 1 Кор. 11:1, 1 Фес. 3:7, 2 Фес. 3:7

* 4:17 Тимофей – Паул дэлажьэу, и гъусэхэм ящыщащ.

+ 4:17 Апост. 16:1, 1 Кор. 16:10, 1 Тим. 1:2

+ 4:19 1 Кор. 11:34, 1 Кор. 16:5, 2 Кор. 1:15-16

+ 4:20 1 Кор. 2:4

+ 4:21 2 Кор. 10:2, 2 Кор. 13:2

+ 5:1 2 Кор. 12:21,

+ 5:3 Кол. 2:5

+ 5:5 2 Кор. 2:6, 1 Тим. 1:20,

+ 5:6 Мт. 13:33, Лк. 13:21, Гал. 5:9

* 5:7 пщагъэжьыр – Паул пщагъэжьыр зыхуигъадэр зезыгъэубгъуу адрей цӀыхухэм узым хуэдэу зэӀэпах гуэныхьыращ.

* 5:7 ӀутӀыж махуэшхуэр – еплъ Маттэ 26:2.

+ 5:8 Мк. 8:15, Лк. 12:1

+ 5:9 Еф. 5:11, 2 Фес. 3:14

+ 5:11 2 Фес. 3:6

+ 5:12 Мк. 4:11,

* 5:13 цӀыху бзаджэр зыхэвгъэкӀ – еплъ 1 Мусэ 17:7.

* 6:1 хеящӀэр – еплъ Маттэ 5:21.

+ 6:1 Мт. 18:17

+ 6:2 Мт. 19:28

+ 6:5 1 Кор. 15:34

+ 6:7 Мт. 5:39-40

* 6:9 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – къэкӀуэну дунейм Тхьэм езым и цӀыхуу и Тепщэныгъэшхуэм щӀэтхэм и нэфӀ къащыхуэурэ, ӀуэхуфӀу къалъигъэсынур арщ.

+ 6:9 Гал. 5:21, Еф. 5:5, Евр. 13:4

+ 6:10 Мк. 7:21-23, Гал. 5:19-21

+ 6:11 Еф. 2:2, Ин. 13:8, Еф. 5:26, Тит 3:5, Евр. 10:22

+ 6:12 1 Кор. 10:23

+ 6:15 Еф. 5:30

* 6:16 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэтщ – еплъ 1 Мусэ 2:24.

+ 6:16 1 Мусэ 2:24, Мк. 10:7-8, Еф. 5:31

+ 6:17 Еф. 4:4

+ 6:18 Гал. 5:19, Еф. 5:3, 1 Фес. 4:3

+ 6:19 Рим 14:7

+ 6:20 2 Пет. 2:1, 1 Кор. 7:23

* 7:1 лӀым фыз къимышэныр фӀыщ – зэрытха дыдэу зэбдзэкӀмэ, мыпхуэдэу мэхъу: лӀыр цӀыхубзым бгъэдэмыхьэныр фӀыщ.

+ 7:5 Мт. 4:3, 1 Фес. 3:5

+ 7:6 2 Кор. 8:8

+ 7:7 Мт. 19:11-12, 1 Кор. 12:4, 1 Пет. 4:10

+ 7:9 1 Тим. 5:14

* 7:10 унафэ яхуэзыщӀар Зиусхьэныр арщ – еплъ Марк 10:2-12.

+ 7:10 Мк. 10:9

+ 7:11 Мк. 10:11

+ 7:16 1 Пет. 3:1

* 7:18 сунэт ящӀар – журтыр арщ.

* 7:18 сунэт ямыщӀар – мыжуртыр арщ.

+ 7:18 Апост. 15:1-2, Гал. 5:2

+ 7:19 Рим 2:28-29, Гал. 3:28, Гал. 5:6, Кол. 3:11

+ 7:22 Ин. 8:32, Ек. 2:12, 1 Пет. 2:16, Рим 6:18, 2 Кор. 3:17, Гал. 5:1, Флм. 1:16, Рим 6:22

+ 7:23 1 Кор. 6:20,

+ 7:25 2 Кор. 8:10-11

+ 7:30 2 Кор. 6:10

+ 7:31 1 Пет. 4:7, 1 Ин. 2:17

+ 7:32 Мт. 6:25, Лк. 10:41

+ 7:38 Евр. 13:4

+ 7:39 Рим 7:2

* 8:1 тхьэ нэпцӀхэм къурмэныпхъэ хуащӀам и лыр – бэзэрхэм щаща лым щыщ куэд тхьэ нэпцӀхэм къурмэныпхъэ хуащӀа лыуэ щытт. Апхуэдэ лы яшхмэ, тхьэ нэпцӀым хуэлэжьэнымкӀэ къуаншэ хъуну чыристан гуэрхэр щышынэрт.

+ 8:1 Апост. 15:20, Апост. 15:29, 1 Кор. 13:4-13

+ 8:2 Гал. 6:3

+ 8:3 Гал. 4:9

+ 8:6 Еф. 4:6, Ин. 1:3, Рим 11:36, Кол. 1:16, Евр. 1:2

+ 8:7 1 Кор. 10:28-29

+ 8:8 Мк. 7:19, Апост. 10:12-15, Рим 14:14

+ 8:10 Рим 14:1, Апост. 15:29, 1 Кор. 10:19, Апок. 2:14

+ 8:11 Рим 14:15

+ 8:13 Рим 14:21

+ 9:1 1 Фес. 2:6-7, Флм. 1:8, Апост. 9:3-6

+ 9:4 2 Фес. 3:8-9

* 9:5 Кифэ – еплъ 1:12.

* 9:5 Зиусхьэным и къуэшхэр – еплъ Марк 6:3.

+ 9:5 Мк. 6:3, Ин. 2:12, Ин. 7:3, Апост. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19, Мк. 1:30

* 9:6 Варнавэ – члисэ зэхуэсым и унафэщӀ къуэшхэм ящыщщ. Паул и Ӏуэхур щищӀа япэрей илъэсхэм и гъусэу щытт. Еплъ Апостол. 4:36; 13:1–15:39; Гал. 2:1.

+ 9:6 Апост. 4:36, Апост. 13:2, Апост. 15:36, Гал. 2:9

+ 9:7 2 Кор. 10:4, 2 Тим. 2:3,

* 9:9 Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм итщ – еплъ 5 Мусэ 25:4.

+ 9:9 1 Тим. 5:18

+ 9:10 Рим 4:23-24, 2 Тим. 2:6

+ 9:11 Рим 15:27, Гал. 6:6

* 9:14 хъыбарыфӀыр – Хьисэ Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыращ.

* 9:14 Зиусхьэным и унафэщ – еплъ Маттэ 10:10; Лука 10:7.

+ 9:14 Лк. 10:7, 1 Тим. 5:18

+ 9:15 Апост. 18:3

+ 9:16 Рим 1:14

+ 9:17 Гал. 2:7

+ 9:18 2 Кор. 11:7, 2 Кор. 11:9

+ 9:19 2 Кор. 4:5

+ 9:20 Апост. 16:3, Апост. 21:23-26

+ 9:21 Рим 2:12, Рим 2:14, Гал. 2:3

+ 9:22 2 Кор. 11:29, 1 Кор. 10:33

+ 9:24 Гал. 5:7

+ 9:25 1 Пет. 5:4, Флп. 3:14, 2 Тим. 2:5

* 10:1 уафэпшэр – еплъ 2 Мусэ 13:21-22.

* 10:1 хым – еплъ 2 Мусэ 14:19-29.

* 10:3 Тхьэм деж къикӀа шхыныр – еплъ 2 Мусэ 16:31-35.

* 10:4 Тхьэм къарит псыр – еплъ 2 Мусэ 17:3-6 икӀи 4 Мусэ 20:7-11.

+ 10:6 Уэрэд 77:18

* 10:7 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ 32:6.

* 10:8 зинэ – еплъ 4 Мусэ 25:1-9.

* 10:9 блэхэм яукӀащ – еплъ 4 Мусэ 21:5-6.

+ 10:9 Уэрэд 94:9,

* 10:10 мелыӀычым игъэкӀуэдащ – еплъ 4 Мусэ 16:41-49.

+ 10:11 Рим 4:23

+ 10:12 Рим 11:20-21

+ 10:13 1 Кор. 1:9, Уэрэд 33:20, 2 Пет. 2:9

+ 10:14 1 Ин. 5:21

+ 10:16 Мк. 14:22-23, Ин. 6:51, 1 Кор. 11:23-26

+ 10:17 Рим 12:5, 1 Кор. 12:12-13, Еф. 4:25

+ 10:19 Апост. 15:29, 1 Кор. 8:4, Апок. 2:14

+ 10:20 Уэрэд 105:37

+ 10:21 2 Кор. 6:15

+ 10:23 1 Кор. 6:12

+ 10:24 1 Кор. 13:5, Флп. 2:21

+ 10:25 1 Кор. 8:7

* 10:26 ЩӀылъэри … Зиусхьэным ейщ – Еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 23:1.

+ 10:26 Уэрэд 23:1

+ 10:27 Лк. 10:8

+ 10:30 Рим 14:6

+ 10:31 Кол. 3:17

* 10:32 алыдж – грек жыхуаӀэрщ.

+ 10:32 1 Кор. 8:13, Рим 14:13

+ 10:33 1 Кор. 9:22, 2 Кор. 12:14

+ 11:1 1 Кор. 4:16, 1 Фес. 1:6, 2 Фес. 3:7

+ 11:3 Еф. 1:22, Еф. 4:15, 1 Мусэ 3:16, Еф. 5:23, Ин. 14:28, 1 Кор. 15:24

* 11:4 и щхьэр егъэпудыж – Мэссихьрэ езым и щхьэрэ егъэпудыж.

* 11:5 и щхьэр упсам хуэдэщ – псэжьхэм я щхьэцыр паупщӀыну я хабзэу щытт.

+ 11:5 Лк. 2:36, Апост. 21:9

+ 11:7 1 Мусэ 1:26

+ 11:8 1 Мусэ 2:21-23

+ 11:9 1 Мусэ 2:18

* 11:10 мелыӀычхэм щхьэкӀэ – члисэ зэхуэсхэм щыщхэр екӀуу икӀи зэгъэзэхуауэ Тхьэм зэрелъэӀуным я нэӀэр трагъэтыну зи пщэм дэлъ мелыӀычхэрщ, е мелыӀыч бзаджэу цӀыхубзхэм щӀэхъуэпсхэр арщ.

+ 11:11 Гал. 3:28

+ 11:18 1 Кор. 1:10-12

+ 11:19 1 Ин. 2:19

+ 11:23 Гал. 1:12

+ 11:24 Лк. 22:19

+ 11:25 Лк. 22:20

+ 11:27 Ин. 6:53-56

+ 12:1 1 Кор. 14:1

+ 12:2 Еф. 2:12

+ 12:3 1 Ин. 4:2-3

+ 12:4 Рим 12:6, Еф. 4:4-6

+ 12:5 Рим 12:7

+ 12:6 Флп. 2:13

+ 12:9 Мт. 17:20, 1 Кор. 13:2

+ 12:10 Мк. 16:17, Апост. 2:4, Апост. 10:46, 1 Кор. 14:2

+ 12:12 Рим 12:5, 1 Кор. 10:17, Еф. 4:25

+ 12:13 Гал. 5:6, Еф. 2:14, Кол. 3:11

+ 12:26 Рим 12:15

+ 12:27 Рим 12:5, Еф. 1:23, Еф. 4:12, Кол. 1:18, Кол. 1:24

+ 12:28 Апост. 11:27, Еф. 4:11

+ 12:31 1 Кор. 14:1, 1 Кор. 14:39

+ 13:2 Апост. 2:18, Мт. 17:20, Мк. 11:23, 1 Кор. 12:9

+ 13:11 Еф. 4:14

* 13:12 гъуджэ – пасэм гъуджэхэр металл лыдым къыхэщӀыкӀауэ зэрыщытам щхьэкӀэ абыхэм къарыщ пкъыгъуэхэр мыӀупщӀу къагъэлъагъуэу щытащ.

+ 13:12 Мт. 5:8, 1 Ин. 3:2, 1 Кор. 8:3, Гал. 4:9

+ 14:1 1 Кор. 16:14, 1 Кор. 12:1

+ 14:15 Ек. 5:13, Еф. 5:19

* 14:16 Ӏэмин – журтыбзэм щыщ псалъэу «Апхуэдэу ирехъу» къызэрыкӀщ.

+ 14:16 2 Кор. 1:20, Апок. 3:14

+ 14:20 Еф. 4:14, Мт. 18:3, 1 Кор. 2:6

* 14:21 Торэт хабзэм итщ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 28:11-12.

+ 14:22 Апост. 2:6

+ 14:23 Апост. 2:13

+ 14:26 2 Кор. 12:19, 2 Кор. 13:10

+ 14:29 1 Ин. 4:1, 1 Фес. 5:20-21

+ 14:34 1 Тим. 2:11-12, 1 Мусэ 3:16, 1 Пет. 3:1, Еф. 5:22, Кол. 3:18

+ 14:39 1 Кор. 12:31, 1 Кор. 14:1

+ 14:40 Кол. 2:5

+ 15:2 Гал. 3:4

+ 15:3 Лк. 24:27

+ 15:4 Уэрэд 15:10,

* 15:5 Кифэ – еплъ 1:12.

+ 15:5 Лк. 24:34, Лк. 24:36

* 15:7 Екъуб – Зиусхьэн Хьисэ и къуэшу, Ерусалим щыӀэ члисэ зэхуэсым и унафэщӀ къуэшхэм ящыщу щытарщ. Еплъ Апостол. 12:17; Гал. 1:19.

+ 15:7 Апост. 12:17, Лк. 24:50, Апост. 1:3-4

* 15:8 сабий мылъхуэсым хуэдэм – Паул Хьисэ и гъуэгум утехьэныр сабий къалъхуным хуегъадэ.

+ 15:8 2 Кор. 12:11

+ 15:9 Еф. 3:7-8, Апост. 8:3

+ 15:10 2 Кор. 11:23, Кол. 1:29

+ 15:12 Апост. 23:8, 2 Тим. 2:18

+ 15:17 Рим 4:25

+ 15:18 1 Фес. 4:16, Апок. 14:13

* 15:20 сакъылэт – зыгуэрым и уасэм щыщ япэщӀыкӀэ птыр арщ. Псалъэм щхьэкӀэ, унэ гуэр къэпщэхуну ухуеймэ, и уасэм щыщу япэщӀыкӀэ щӀэпт ахъшэр арщ. Пты ахъшэм къегъэпэж уасэр псори зэрептынур.

+ 15:20 1 Фес. 4:14, 2 Тим. 2:8, Апост. 26:23, Кол. 1:18, Апок. 1:5

+ 15:21 Рим 5:12-18

+ 15:23 1 Фес. 4:16

+ 15:24 1 Пет. 3:22, Рим 8:38, Еф. 1:21, Лк. 1:33, Апок. 11:15

+ 15:25 Уэрэд 109:1, Евр. 2:8

* 15:27 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 8:7.

+ 15:27 Уэрэд 8:7, Еф. 1:22

+ 15:28 Ин. 14:28, Еф. 1:23, Кол. 3:11

* 15:29 лӀахэм я пӀэкӀэ зезыгъэумэхъ цӀыхухэр – я унагъуэм щыщу лӀахэр е я ныбжьэгъуу лӀахэр къагъэтэджыжу къафӀэщӀу, цӀыху гуэрхэм а лӀахэм я пӀэкӀэ зрагъэумэхъу щытащ.

+ 15:30 2 Кор. 11:26

+ 15:31 1 Фес. 2:19

* 15:32 … пщэдей дылӀэнущ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 22:13.

+ 15:34 1 Кор. 6:5

+ 15:36 Ин. 12:24

+ 15:42 Флп. 3:21, Кол. 3:1

* 15:45 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэтщ – еплъ 1 Мусэ 2:7.

* 15:45 иужьрей Ӏэдэмыр – Хьисэ Мэссихьщ.

+ 15:45 1 Мусэ 2:7

+ 15:47 1 Мусэ 2:7, Ин. 3:13, Ин. 6:38

+ 15:49 1 Мусэ 5:3

* 15:50 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ 6:9.

* 15:51 дэ псори дылӀэнукъым – дэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр, Хьисэ дунейм къэкӀуэжын и пэкӀэ псори дылӀэнукъым.

+ 15:51 Флп. 3:21

+ 15:52 Мт. 24:31, 1 Фес. 4:16, Апок. 11:15, 1 Фес. 4:15, Флп. 3:21

+ 15:53 2 Кор. 5:2-4

* 15:54 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 25:8.

* 15:55 уи текӀуэныгъэр дэнэ щыӀэ – еплъ Хьошеа (Осие) бегъымбарым и тхылъым 13:14.

+ 15:55 2 Тим. 1:10, Евр. 2:14-15

* 15:56 гуэныхьым тепщэныгъэ къытхуиӀэщ – унафэхэм дызэремыдэӀуам къыхэкӀкӀэ гуэныхьым тепщэныгъэ къытхуиӀэ хъуащ.

+ 15:56 Рим 4:15, Рим 7:8

+ 15:57 Рим 8:37

* 16:1 Галатие хэкур – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщ хэкуу щытащ. А хэкур иджырей Тыркум и дыгъэ къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэм итащ.

+ 16:1 Апост. 24:17, Рим 15:25-28, Гал. 2:10

+ 16:2 Апост. 20:7, Апок. 1:10, 2 Кор. 8:3, 2 Кор. 9:3

+ 16:3 Апост. 18:27, 2 Кор. 3:1, Апост. 24:17, Рим 15:25-28

* 16:5 Македоние хэкур – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщ хэкуу щытащ. А хэкур иджырей Грецием и ищхъэрэ лъэныкъуэм итащ.

+ 16:5 Апост. 19:21, 2 Кор. 1:16

* 16:8 Пэнтэкост махуэшхуэр – еплъ Апостол. 2:1.

+ 16:8 Апост. 2:1

* 16:10 Тимофей – еплъ 4:17.

+ 16:10 Апост. 16:1, 1 Кор. 4:17

* 16:12 Аполлос – еплъ 1:12.

+ 16:12 Апост. 18:24, Апост. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 3:5, 1 Кор. 4:6

+ 16:13 Мт. 25:13, 2 Фес. 2:15

+ 16:14 1 Кор. 14:1

* 16:15 Ахаие хэкур – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщ хэкуу щытащ. Ар иджырей Грецием и ипщэ лъэныкъуэм итащ.

+ 16:15 1 Кор. 1:16

+ 16:16 Флп. 2:29, 1 Фес. 5:12-13, 1 Тим. 5:17

* 16:19 Асие хэкур – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщ хэкуу щытащ. Ар иджырей Тыркум и къухьэпӀэ лъэныкъуэм итащ. Асие хэкум и къалэшхуэу щытар Ефесщ.

* 16:19 Акилэрэ Прискиллэрэ – чыристан зэлӀзэфызу, Паул и ныбжьэгъушхуэу икӀи гъусэу щытт. Еплъ Апостол. 18:1-19.

+ 16:19 Апост. 18:2, Рим 16:3, 2 Тим. 4:19

+ 16:20 Рим 16:16

+ 16:21 Гал. 6:11, Кол. 4:18, 2 Фес. 3:17, Флм. 1:19

* 16:22 Маранафэ – абы къикӀыр: «Зиусхьэныр щӀэхыу кърекӀуэж».

+ 16:22 Рим 9:3, Гал. 1:8, Апок. 22:20

* 1:1 апостол – еплъ Рим 1:1.

* 1:1 Тимофей – еплъ 1 Кор. 4:17.

* 1:1 Ахаие хэкур – еплъ 1 Кор. 16:15.

+ 1:1 Апост. 18:1-17

+ 1:3 1 Пет. 1:3, Еф. 1:3

+ 1:5 Рим 8:17, Флп. 3:10, Кол. 1:24

+ 1:6 2 Тим. 2:10

* 1:8 Асие хэкур – еплъ 1 Кор. 16:19.

+ 1:8 Апост. 19:23, 1 Кор. 15:32

+ 1:9 2 Кор. 4:14

+ 1:10 Апост. 12:11, Апост. 14:19-20, Апост. 21:32-33, Апост. 27:44

+ 1:11 Рим 15:31, 2 Фес. 3:2, Апост. 12:5, Еф. 6:18

+ 1:12 Апост. 23:1, 2 Тим. 1:3, 1 Кор. 2:4, 1 Кор. 2:13

+ 1:13 1 Кор. 1:8, 1 Фес. 4:16-18, 1 Фес. 2:19-20

+ 1:15 1 Кор. 4:19

* 1:16 Македоние хэкур – еплъ 1 Кор. 16:5.

+ 1:16 Апост. 19:21, 1 Кор. 16:5

+ 1:18 1 Кор. 1:9

* 1:19 Силуан – Паул дэлажьэу, и гъусэхэм ящыщу щытт. Еплъ Апостол. 15:22–18:5.

+ 1:19 Апост. 15:22, Апост. 16:1

* 1:20 Ӏэмин – еплъ 1 Кор. 14:16.

+ 1:20 1 Кор. 14:16, Апок. 3:14

* 1:21 ди Ӏуэхур тщӀэну дызыгъэувар – зэрытхам хуэдэу зэбдзэкӀмэ, мыпхуэдэу мэхъу: ди Ӏуэхур тщӀэну дагъэ къытщызыхуар.

* 1:22 сакъылэт – еплъ 1 Кор. 15:20.

+ 1:22 2 Кор. 5:5, Евр. 6:11, Еф. 1:13

+ 1:23 Рим 1:9, Гал. 1:20, Флп. 1:8, 1 Фес. 2:5

+ 2:2 2 Кор. 7:8

+ 2:4 2 Кор. 7:12

+ 2:6 1 Кор. 5:4-5

+ 2:11 1 Пет. 5:8

* 2:12 Троадэ къалэр – кхъухь тедзапӀэ иӀэу, Эгейскэ хым Ӏуту, Мисие хэкум щыщу щытащ.

+ 2:12 Апост. 16:8, Апост. 20:6

* 2:13 Тит – Паул дэлажьэу и гъусэхэм ящыщу щытт. Еплъ Гал. 2:1-3.

* 2:13 Македоние хэкур – еплъ 1 Кор. 16:5.

+ 2:13 2 Кор. 7:6, 2 Кор. 8:6, 2 Кор. 12:18

+ 2:14 Кол. 2:15

+ 2:15 1 Кор. 1:18, 1 Мусэ 8:21, Еф. 5:2, Флп. 4:18

+ 3:1 Апост. 18:27, 1 Кор. 16:3

* 3:6 зэгурыӀуэныгъэщӀэр – Тхьэм езымрэ и цӀыхухэмрэ яку дилъхьа зэгурыӀуэныгъэр арщ. Мыбдежым Паул зэгурыӀуэныгъэщӀэу Хьисэ Мэссихь ищӀар пасэрей зэгурыӀуэныгъэу Мусэ и Торэт хабзэм зи гугъу ищӀу итым хуегъадэ.

+ 3:6 Лк. 22:20, Еф. 3:7, Кол. 1:23, Рим 2:27, Ин. 6:63

* 3:7 Мусэ бегъымбарым и нэгум щӀэт нэхушхуэр – еплъ 2 Мусэ 34:29.

* 3:13 и нэгур ӀэлъэщӀкӀэ щӀиуфащ – еплъ 2 Мусэ 34:33.

* 3:14 пасэрей зэгурыӀуэныгъэм и тхылъхэр – журтхэм я тхылъ лъапӀэхэр арщ: Торэт, Уэрэд ЛъапӀэхэр (Сабур), бегъымбархэм ятха тхылъхэр, нэгъуэщӀхэри.

+ 3:14 Мк. 6:52, Апост. 15:21

+ 3:17 Ин. 4:24, Ин. 8:32, Ек. 2:12, 1 Пет. 2:16, Рим 6:18, 1 Кор. 7:22, Гал. 5:1

+ 3:18 1 Ин. 3:2, Рим 8:29, Флп. 3:21

+ 4:1 2 Кор. 3:6

+ 4:2 2 Кор. 2:17, 1 Фес. 2:3

+ 4:3 2 Кор. 3:14, 2 Кор. 2:15

+ 4:4 Ин. 12:31, Кол. 1:15, Евр. 1:3

+ 4:5 Мк. 10:43, 1 Кор. 9:19

* 4:6 КӀыфӀыгъэм нэху къыхрекӀ – еплъ 1 Мусэ 1:3.

+ 4:6 1 Мусэ 1:3

+ 4:7 Рим 9:21-22, 1 Кор. 2:5

+ 4:8 2 Кор. 7:5

+ 4:9 Ин. 15:20

* 4:10 Хьисэ и ажалыр къетхьэкӀ зэпытщ – цӀыхухэм Хьисэ зэраукӀам хуэдэу сыт щыгъуи дэри даукӀынкӀи мэхъу.

* 4:10 Хьисэ и гъащӀэр ди пкъымкӀэ нахуэу къэлъэгъуэн щхьэкӀэ – дэ дыпсэууэ зэрыщытым Хьисэ псэууэ зэрыщытыр къегъэлъагъуэ.

+ 4:10 Рим 6:5

+ 4:11 2 Кор. 6:9

* 4:12 дэ къытхэлъу ажалым Ӏуэху ещӀэ, ауэ фэ къыфхэлъу гъащӀэм Ӏуэху ещӀэ – дэ апостолхэм Мэссихь теухуа хъыбарыфӀыр цӀыхухэм зэрахуэтӀуатэм щхьэкӀэ, даукӀынкӀи мэхъу, ауэ фэ а хъыбарыфӀыр зэрыфхуэтӀуатэм щхьэкӀэ мыкӀуэдыжын гъащӀэ фогъуэт.

* 4:13 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэтщ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 115:1

+ 4:13 Уэрэд 115:1

+ 4:14 1 Фес. 4:14

+ 4:16 Рим 12:2, Еф. 4:23

+ 4:17 Рим 8:18

+ 4:18 Рим 8:24, Евр. 11:1

* 5:1 мыкӀуэдыжын унэ – ахърэтым щыдиӀэну пкъыр арщ.

+ 5:2 Рим 8:23

+ 5:3 1 Кор. 15:53

* 5:5 сакъылэт – еплъ 1 Кор. 15:20.

+ 5:5 2 Кор. 1:22, Еф. 1:14

+ 5:7 2 Кор. 4:18

+ 5:9 Кол. 1:10

+ 5:10 Мт. 25:31-32, Апост. 10:42, Рим 14:10

+ 5:11 2 Кор. 4:2

+ 5:12 2 Кор. 3:1, 2 Кор. 11:16, 2 Кор. 12:1

+ 5:13 Мк. 3:21, 2 Кор. 11:1

* 5:14 зы цӀыху закъуэр – Мэссихь арщ.

+ 5:14 Рим 5:15

+ 5:15 1 Пет. 4:2, Рим 14:7-8

+ 5:17 Рим 6:4, Апок. 21:5

+ 5:18 Рим 5:10-11, Кол. 1:20

+ 5:19 Уэрэд 31:1-2, Рим 4:8

+ 5:20 Еф. 6:20

+ 5:21 Ин. 8:46, 1 Пет. 2:22, 1 Ин. 3:5, Евр. 4:15, Рим 8:3, Рим 1:17, Рим 4:25, 1 Кор. 1:30

+ 6:1 1 Кор. 3:9

* 6:2 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 49:8.

+ 6:4 Апост. 9:16, Апост. 16:23, Апост. 17:5, 2 Кор. 11:23-27

+ 6:7 2 Кор. 10:4, Еф. 6:11-17

+ 6:8 Рим 3:8

+ 6:9 2 Кор. 4:11

+ 6:10 Ин. 16:22, Апост. 3:6

+ 6:13 1 Кор. 4:14

+ 6:14 Еф. 5:7, 1 Ин. 1:6

* 6:15 Велиар – шейтӀаныр арщ.

+ 6:15 1 Кор. 10:21

* 6:16 Тхьэм къызэрыжиӀам хуэдэу – еплъ 3 Мусэ 26:12; Езекиил бегъымбарым и тхылъым 37:27 ;

+ 6:16 Еф. 2:21, 1 Кор. 3:16-17,

* 6:17-18 къыжеӀэ Зиусхьэным – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 52:11; Самуел бегъымбарым и хъыбар зэрыт етӀуанэ тхылъым (2-я Царств) 7:14.

+ 7:1 1 Ин. 3:3

+ 7:2 Апост. 20:33

+ 7:3 Флп. 1:7

+ 7:4 Кол. 1:24

+ 7:5 2 Кор. 2:13, 2 Кор. 4:8

+ 7:6 2 Кор. 1:4, 2 Кор. 2:13, 2 Кор. 8:6, 2 Кор. 12:18

+ 7:8 2 Кор. 2:2-4

+ 7:10 Мт. 5:4,

* 7:12 мыхъумыщӀагъэ зыщӀар – Коринф къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщхэм ящыщу Паул пэувхэм я пашэрщ. Еплъ 2:5-8.

* 7:12 мыхъумыщӀагъэ зрищӀар – е Паул, е абы дэлажьэхэм ящыщ гуэрщ.

+ 7:12 1 Кор. 5:1-2, 2 Кор. 2:4

+ 8:2 Мк. 12:44

+ 8:3 1 Кор. 16:2

+ 8:4 Рим 15:26

+ 8:6 2 Кор. 2:13, 2 Кор. 7:6

+ 8:7 1 Кор. 1:5

+ 8:8 1 Кор. 7:6

* 8:9 хуэкъулейуэ щыта пэтми – и Адэ лъапӀэм и деж щыӀэу, мы дунейм къыщытехьэнум ипэр арщ.

* 8:9 тхьэмыщкӀэ хъуащ – цӀыху щыхъуар арщ. Еплъ Фил. 2:6-8.

+ 8:9 Ек. 2:5, Флп. 2:6-7

+ 8:10 1 Кор. 7:25

+ 8:12 Мк. 12:43-44, Лк. 21:3

+ 8:14 Апост. 4:34

* 8:15 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ 2 Мусэ 16:18.

+ 8:24 2 Кор. 7:4

+ 9:1 Рим 15:25

* 9:3 къуэшхэр – Титрэ (8:16-17) нэгъуэщӀхэмрэщ (8:18,[22]).

+ 9:3 2 Кор. 8:6, 1 Кор. 16:2

+ 9:6 Лк. 6:38, Гал. 6:7

+ 9:8 Флп. 4:19

* 9:9 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 111:9.

+ 9:9 Уэрэд 111:9

+ 9:11 1 Кор. 1:5

+ 9:13 Мт. 5:16, 1 Пет. 2:12

* 9:15 Тхьэм и тыгъэшхуэу пхуэмыӀуэтэжыну иныр – Тхьэм и Къуэм дымыкӀуэду дыкъызэрыригъэгъэлыр арщ.

+ 10:1 Мт. 11:29

+ 10:2 1 Кор. 4:21, 2 Кор. 13:2, 2 Кор. 13:10

+ 10:4 2 Кор. 6:7, Еф. 6:11

+ 10:7 1 Кор. 3:23, Гал. 3:29

+ 10:8 2 Кор. 13:10

+ 10:10 1 Кор. 1:17

+ 10:17 1 Кор. 1:31

+ 10:18 Рим 2:29, 1 Кор. 4:5

+ 11:1 2 Кор. 5:13

+ 11:2 Еф. 5:27, Апок. 14:4

* 11:3 Хьэуа – еплъ 1 Мусэ 3:1-5, 13.

+ 11:3 1 Мусэ 3:1, 1 Мусэ 3:4, Ин. 8:44, 1 Тим. 2:14

+ 11:4 Гал. 1:6

+ 11:5 2 Кор. 12:11

+ 11:6 1 Кор. 1:17, 2 Кор. 10:10

+ 11:7 1 Кор. 9:18

+ 11:9 2 Кор. 12:13, Флп. 4:15

+ 11:10 Рим 9:1, 1 Тим. 2:7

+ 11:13 Флп. 1:15, Апост. 20:30, 2 Пет. 2:1, Апок. 2:2

+ 11:14 Гал. 1:8

+ 11:15 Флп. 3:19

+ 11:16 2 Кор. 5:12

+ 11:18 Флп. 3:3-4

+ 11:19 1 Кор. 4:10

+ 11:20 Гал. 2:4, Гал. 4:3

+ 11:22 Рим 11:1, Флп. 3:5

+ 11:23 1 Кор. 15:10, 2 Кор. 6:4-5

+ 11:25 Апост. 16:22-23, Апост. 14:19, Апост. 27:41-44

+ 11:26 Гал. 2:4

+ 11:27 Апост. 18:3, 1 Фес. 2:9, 2 Фес. 3:8, 1 Кор. 4:11

+ 11:29 1 Кор. 9:22

+ 11:32 Апост. 9:24-25

* 11:33 сыкъыӀэщӀэкӀыжащ – еплъ Апостол. 9:23-25.

+ 12:1 2 Кор. 5:12, 2 Кор. 11:16, Гал. 1:12, Гал. 2:2, Еф. 3:3

* 12:2 Мэссихь зи псэм щыщ лӀы гуэр – Паул зытепсэлъыхьыр езым и щхьэр арщ

+ 12:10 Мк. 10:30, Мт. 5:11-12, Рим 5:3

+ 12:11 1 Кор. 15:8-9, 2 Кор. 11:5

+ 12:12 Апост. 15:12, Рим 15:19

+ 12:13 2 Кор. 11:9

+ 12:14 2 Кор. 13:1, 1 Кор. 10:33

+ 12:15 Флп. 2:17, Кол. 1:24, 1 Фес. 2:8

+ 12:16 2 Кор. 11:9

+ 12:18 2 Кор. 8:6, 2 Кор. 8:18

+ 12:19 Рим 1:9, Рим 9:1, 1 Кор. 14:26

+ 12:21 1 Кор. 5:1, 1 Кор. 6:18

+ 13:1 2 Кор. 12:14, Мт. 18:16

+ 13:4 Рим 6:4

+ 13:9 1 Кор. 4:10

+ 13:10 2 Кор. 10:8

+ 13:11 Мк. 9:50, Рим 12:18, 1 Фес. 5:13, Рим 15:33, Рим 16:16

+ 13:12 Рим 16:16, Флп. 4:22

+ 1:1 Гал. 1:11-12

* 1:2 Галатие хэкур – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщ хэкуу щытащ. А хэкур иджырей Тыркум и къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэм итащ.

+ 1:2 Флп. 4:21, Апост. 16:6, Апост. 18:23

+ 1:4 Мт. 20:28, Рим 4:25, Мк. 14:36

+ 1:6 Мк. 4:17, Евр. 6:4, 2 Кор. 11:4

+ 1:7 Апост. 15:24, Гал. 5:10

+ 1:8 2 Кор. 11:14, Рим 9:3, 1 Кор. 16:22

+ 1:10 1 Фес. 2:4

+ 1:12 Апост. 9:6, Апост. 26:16, 1 Кор. 11:23

+ 1:13 Апост. 26:5, Апост. 8:3, Флп. 3:6

+ 1:14 Мт. 15:2, Мк. 7:3

* 1:15-16 хамэ лъэпкъхэр – мыжуртхэр арщ.

+ 1:15 Лк. 1:15, Апост. 9:15, Рим 1:5, 1 Тим. 2:7

* 1:17 Аравие къэралыр – ар наватейхэм я пащтыхьыгъуэр арагъэнкӀи мэхъу. А пащтыхьыгъуэр Палестинэ къэралым и ипщэ-къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэм итащ. А пащтыхьыгъуэм и къалэшхуэу щытар Петрэщ.

+ 1:17 Апост. 9:19

+ 1:18 Ин. 1:42, Апост. 9:26-27

* 1:19 Зиусхьэным и къуэш Екъуб – Ерусалим щыӀэ члисэ зэхуэсым и унафэщӀ къуэшхэм ящыщу щытащ. Еплъ Апостол. 15:13.

+ 1:19 Апост. 12:17, Апост. 15:13, Ек. 1:1

+ 1:20 Рим 1:9, Рим 9:1, 2 Кор. 1:23

* 1:21 Киликие хэкур – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщ хэкуу щытащ. А хэкур иджырей Тыркум и ипщэ-къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэм итащ. А хэкум и къалэшхуэу щытар Тарсщ. Апостол Паул а къалэшхуэм къыщалъхуащ.

+ 1:23 Апост. 9:21

* 2:1 илъэс пщыкӀуплӀ дэкӀа нэужь – Паул Хьисэ и гъуэгу щытехьам къыщыщӀэдзауэ аращ.

* 2:1 Варнавэ – еплъ 1 Кор. 9:6.

* 2:1 Тит – еплъ 2 Кор. 2:13.

+ 2:1 Апост. 4:36, 2 Кор. 2:13, 2 Тим. 4:10

+ 2:2 Гал. 1:12, Еф. 3:3, Флп. 2:16

+ 2:3 Апост. 16:3

+ 2:4 Апост. 15:24, 2 Кор. 11:26, 2 Кор. 11:20, Гал. 4:3, Гал. 4:25

* 2:7 сунэт ящӀахэр – журтхэр арщ.

* 2:7 сунэт ямыщӀахэр – мыжуртхэр арщ.

+ 2:7 Апост. 9:15, 1 Кор. 9:17

* 2:9 Екъуб – еплъ 1:19.

* 2:9 Кифэ, Иуан – КифэкӀэ зэджэр Петрщ. А тӀур Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ лӀы пщыкӀутӀым ящыщт.

+ 2:9 Апост. 4:36, Апост. 9:27, Апост. 13:2, Апост. 15:36, 1 Кор. 9:6

+ 2:10 Апост. 24:17, Рим 15:25-28, 1 Кор. 16:1

* 2:11 Антиохие къалэр – Сирие хэкум иту щыта Антиохие къалэр аращ. Еплъ Апостол. 11:19-26.

+ 2:11 Апост. 11:20

+ 2:12 Апост. 11:3, Апост. 11:2, Апост. 15:1

+ 2:14 1 Тим. 5:20

+ 2:16 Гал. 3:11, Апост. 13:39, Рим 3:21, Гал. 3:11, Уэрэд 142:2, Рим 3:20

* 2:18 зэхэскъутар зэхэзгъэувэжмэ – «Торэт хабзэм итхэр бгъэзащӀэкӀэ Тхьэм дежкӀэ щыпкъагъэ уиӀэ хъунукъым», жысӀауэ, къыжысӀэгъа псалъэхэр зэсхъуэкӀыурэ, иджы «Торэт хабзэм итхэр бгъэзащӀэмэ, Тхьэм дежкӀэ щыпкъагъэ уиӀэ хъунущ», жысӀэмэ, Тхьэм и унафэхэм сатекӀауэ мэхъу.

+ 2:19 Рим 14:8, Рим 6:6, Гал. 6:14

+ 2:20 Ин. 17:23

+ 3:2 Рим 10:17

+ 3:4 1 Кор. 15:2

+ 3:5 1 Кор. 12:10

* 3:6 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ 1 Мусэ 15:6.

+ 3:6 1 Мусэ 15:6, Ек. 2:23, Рим 4:3

* 3:8 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэтщ – еплъ 1 Мусэ 12:3.

+ 3:8 Рим 3:30, 1 Мусэ 12:3

* 3:10 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэтщ – еплъ 5 Мусэ 27:26.

+ 3:10 Рим 4:15,

* 3:11 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Хабэкук (Аввакум) бегъымбарым и тхылъым 2:4.

+ 3:11 Апост. 13:39, Рим 3:20, Гал. 2:16, Рим 1:17, Евр. 10:38

* 3:12 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ 3 Мусэ 8:5.

+ 3:12 Рим 10:5

* 3:13 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ 5 Мусэ 21:23.

+ 3:14 Апост. 1:5, Апост. 2:33

* 3:16 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэтщ – еплъ 1 Мусэ 12:7.

+ 3:16 Рим 4:13, Евр. 7:6, 1 Мусэ 12:7, 1 Мусэ 17:19

+ 3:18 Рим 4:14

* 3:19 Ибрэхьим къытехъукӀыну быныр – Мэссихьщ.

* 3:19 лӀыкӀуэ гуэр – Мусэ бегъымбарыр арщ.

+ 3:19 Рим 4:13, Рим 5:20, Апост. 7:53

+ 3:20 1 Тим. 2:5, Евр. 8:6, Рим 3:30

* 3:22 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэтщ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 13:3, Рим 3:9-18.

+ 3:22 Рим 3:9, Рим 4:16

+ 3:24 Рим 10:4

+ 3:26 1 Ин. 3:2, Рим 8:15-16, Еф. 1:5

+ 3:27 Рим 6:3-4, Рим 13:14

+ 3:28 1 Кор. 12:13, Еф. 6:6, 1 Кор. 11:11

+ 3:29 1 Кор. 3:23, 2 Кор. 10:7, Рим 8:17, Еф. 3:6

+ 4:4 Мк. 1:15, Лк. 2:7, Лк. 2:27

+ 4:5 Гал. 3:13

* 4:6 Аббэ – «адэ» жиӀэу арщ.

+ 4:9 Уэрэд 35:11, 1 Кор. 8:3, Кол. 2:8, Кол. 2:20, Евр. 7:18

+ 4:10 Рим 14:5, Кол. 2:16

+ 4:11 1 Фес. 3:5

+ 4:13 1 Кор. 2:3

+ 4:14 Лк. 10:16, 1 Фес. 2:13

* 4:17 а цӀыхухэр – Паул пэувхэр арщ. Абыхэм зэрыжаӀамкӀэ, Хьисэ и гъуэгу утехьэн ипэ, сунэт уащӀын хуейуэ щытащ.

* 4:22 унэӀут цӀыхубзым – Хьэджэрщ. Еплъ 1 Мусэ 16:15.

* 4:22 щхьэгъусэ щхьэхуитым – Сарэщ. Еплъ 1 Мусэ 21:2.

+ 4:22 1 Мусэ 16:5, 1 Мусэ 21:2

+ 4:23 1 Мусэ 16:3-4, 1 Мусэ 17:16

+ 4:26 Евр. 12:22, Апок. 21:2

* 4:27 Тхьэм и псалъэ тхахэм … яхэтщ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 54:1.

+ 4:28 Рим 9:8

* 4:29 къуэуэ къызэригъэгугъам тету къалъхуар – Исхьэкъырщ.

+ 4:29 1 Мусэ 21:9

* 4:30 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэтыр – еплъ 1 Мусэ 21:10.

+ 4:30 1 Мусэ 21:10

+ 5:1 Ин. 8:32, Ек. 2:12, 1 Пет. 2:16, Рим 6:18, 1 Кор. 7:22, 2 Кор. 3:17, Гал. 2:4, Гал. 5:13, Апост. 15:10

+ 5:2 Апост. 15:1-2, 1 Кор. 7:18

+ 5:3 Рим 2:25

+ 5:4 Рим 9:31

+ 5:5 Рим 8:23

+ 5:6 1 Кор. 7:19, 1 Кор. 12:13, Гал. 6:15, Еф. 2:14, Кол. 3:11, Ек. 2:18

+ 5:7 1 Кор. 9:24

+ 5:9 Мт. 13:33, Лк. 13:21, 1 Кор. 5:6

+ 5:10 Апост. 15:24, Гал. 1:7

+ 5:11 Апост. 16:3, 1 Кор. 1:23

+ 5:13 1 Пет. 2:16, 2 Пет. 2:19, 1 Кор. 9:19

* 5:14 мы унафэ закъуэр – еплъ 3 Мусэ 19:18.

+ 5:14 Мт. 7:12, Мт. 22:40,

+ 5:16 Рим 8:4, Рим 13:14, Еф. 2:3

+ 5:17 Рим 7:15, Рим 7:19, Рим 7:23

+ 5:18 Рим 7:4, Еф. 2:15, Кол. 2:14

+ 5:19 Мк. 7:21-23, 1 Кор. 3:3, 1 Кор. 6:9-10, 1 Кор. 6:18, Еф. 5:3

+ 5:20 1 Кор. 11:19

+ 5:21 1 Кор. 6:9-10, Еф. 5:5

+ 5:22 Еф. 5:9

+ 5:23 1 Тим. 1:9

+ 5:24 Ек. 4:1, 1 Пет. 2:11, Рим 7:23, Рим 13:14, Рим 6:2, Рим 6:6, Гал. 2:19, Кол. 2:20, Кол. 3:3

+ 5:26 Флп. 2:3

+ 6:1 1 Кор. 2:15, Ек. 5:19, 2 Тим. 2:25, 1 Фес. 5:14

+ 6:2 Рим 15:1, 1 Ин. 4:21

+ 6:3 1 Кор. 3:7, 1 Кор. 8:2

+ 6:5 Рим 14:12

+ 6:6 Лк. 10:7, 1 Кор. 9:11, 1 Тим. 5:18

+ 6:7 2 Кор. 9:6

+ 6:8 Ек. 3:18

+ 6:9 2 Фес. 3:13, Мт. 10:22

+ 6:10 3 Ин. 1:5, Евр. 13:1

+ 6:11 1 Кор. 16:21, 2 Фес. 3:17, Флм. 1:19

+ 6:14 1 Кор. 2:2, Гал. 2:19, Рим 6:6

+ 6:15 1 Кор. 7:19, 1 Кор. 12:13, Гал. 5:6, Еф. 2:14, Кол. 3:11

+ 6:16 Уэрэд 124:5, Уэрэд 127:5

* 1:1 Ефес къалэр – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщу щыта Асие хэкум и къалэшхуэу щытащ. А хэкур иджырей Тыркум и къухьэпӀэ лъэныкъуэм итащ.

+ 1:3 1 Пет. 1:3, 2 Кор. 1:3

+ 1:4 Иуд. 1:24, Кол. 1:22, 1 Фес. 4:7

+ 1:5 1 Ин. 3:2, Рим 8:15-16, Гал. 3:26

+ 1:7 Кол. 1:14

+ 1:9 Рим 16:24, Еф. 3:3-5, Еф. 6:19

+ 1:10 Еф. 2:14, Кол. 1:20

+ 1:13 2 Кор. 1:22, Еф. 4:30

* 1:14 сакъылэт – еплъ 1 Кор. 15:20.

+ 1:15 Кол. 1:3-4

+ 1:18 Кол. 1:27

+ 1:20 Уэрэд 109:1, Апост. 7:55-56, Рим 8:34, Еф. 2:6, Кол. 3:1

+ 1:21 1 Пет. 3:22, Рим 8:38, 1 Кор. 15:24, Кол. 2:10, Евр. 1:4

+ 1:22 Уэрэд 8:7, Уэрэд 109:1, 1 Кор. 15:27, 1 Кор. 11:3, Еф. 5:23

+ 1:23 Еф. 4:12, Еф. 5:23, Еф. 5:30, Кол. 1:18, 1 Кор. 15:28, Кол. 3:11

+ 2:1 Лк. 15:24, Рим 11:15, Кол. 1:21, Кол. 2:13

* 2:2 жьым тепщэныгъэ щызиӀэ Ӏэтащхьэ жин бзаджэр – шейтӀаныр арщ.

+ 2:2 Ин. 12:31, Ин. 14:30, Кол. 3:7

+ 2:3 Гал. 5:16

+ 2:4 Ин. 3:16, 1 Ин. 3:1, Рим 5:8

+ 2:5 Кол. 2:13, Тит 3:5

+ 2:6 Еф. 1:20

+ 2:8 Лк. 7:50, Лк. 8:48, Апост. 15:11, 1 Пет. 1:5, Тит 2:11, Тит 3:5

+ 2:9 Рим 3:27, Тит 3:5, Рим 3:27, 1 Кор. 1:29

+ 2:10 Тит 2:14, Тит 3:8

+ 2:11 Рим 2:26, Рим 2:28, Кол. 2:11

* 2:12 зэгурыӀуэныгъэхэр – еплъ Рим 9:4.

+ 2:12 Кол. 1:21, Рим 9:4

+ 2:13 Апост. 2:39

* 2:14 а тӀур – журтхэмрэ мыжуртхэмрэщ.

+ 2:14 Еф. 1:10, Кол. 1:22

+ 2:15 Рим 7:4, Кол. 2:14

+ 2:16 Рим 5:10, Кол. 1:20, Кол. 3:15

+ 2:19 Флп. 3:20

* 2:20 бегъымбархэр – чыристан бегъымбар гупу Хьисэ и цӀэкӀэ къэпсалъэу щытахэращ. Еплъ Апостол. 13:1; 1 Кор. 12:28-29.

+ 2:20 Кол. 2:7, Апок. 21:14, Уэрэд 117:22,

+ 2:21 1 Кор. 3:16-17

+ 2:22 1 Пет. 2:5

* 3:1 хамэ лъэпкъхэр – мыжуртхэр арщ.

+ 3:1 Флп. 1:7, Флм. 1:1, 2 Тим. 2:9

+ 3:2 Еф. 4:7, Кол. 1:25

+ 3:3 Гал. 1:12, Гал. 2:2

* 3:5 бегъымбар лъапӀэхэр – еплъ 2:20.

+ 3:6 Гал. 3:29, Еф. 2:16, Мт. 8:11, Лк. 13:29

+ 3:7 Кол. 1:23

+ 3:8 1 Кор. 15:9

+ 3:9 Кол. 1:26

+ 3:10 Еф. 1:21

+ 3:12 Евр. 4:16, Евр. 10:19

+ 3:13 2 Тим. 2:10

+ 3:16 Еф. 1:18, Кол. 1:27, Кол. 1:11

+ 3:17 Кол. 2:7

+ 3:19 Флп. 4:7, Кол. 2:10

+ 3:20 Иуд. 1:24, Рим 16:24

+ 3:21 Рим 11:36

+ 4:1 Еф. 3:1, Флп. 1:27, Кол. 1:10

+ 4:2 Флп. 2:3, Кол. 3:13

+ 4:3 Кол. 3:14

+ 4:4 Еф. 2:16, 1 Кор. 6:17

+ 4:5 1 Кор. 1:13

+ 4:6 1 Кор. 12:6

+ 4:7 Рим 12:3, Еф. 3:2

+ 4:8 Уэрэд 67:19

+ 4:9 Ин. 3:13

+ 4:10 Евр. 4:14, Евр. 7:26

* 4:11 апостолхэр – япэщӀыкӀэ лӀы пщыкӀутӀ Хьисэ и гъуэгум ирикӀуэну къыхихахэрщ, итӀанэ Паул хуэдэу Мэссихь игъэува нэгъуэщӀ цӀыхухэрщ.

* 4:11 бегъымбархэр – еплъ 2:20.

+ 4:11 1 Кор. 12:28

+ 4:12 1 Кор. 12:27, Еф. 1:23, Кол. 1:18

+ 4:13 Евр. 5:12-13, Евр. 6:1

+ 4:14 1 Кор. 13:11, 1 Кор. 14:20

+ 4:15 2 Пет. 3:18, Кол. 1:10, Кол. 2:19

+ 4:17 1 Пет. 4:3-4, Кол. 3:7

+ 4:18 Рим 1:21, Мк. 3:5

+ 4:19 1 Пет. 1:14, Рим 1:24-28

+ 4:22 Кол. 3:8-9

+ 4:23 Рим 12:2, 2 Кор. 4:16

+ 4:24 1 Мусэ 1:26, Рим 6:4, Кол. 3:10

+ 4:25 Кол. 3:9, Рим 12:5

+ 4:26 Уэрэд 4:5

+ 4:27 Ек. 4:7

+ 4:28 1 Фес. 4:11, 2 Фес. 3:8, 2 Фес. 3:10, 1 Тим. 6:18

+ 4:29 Кол. 3:8

* 4:30 Тхьэм фи щхьэхэр щищэхуну махуэр – къемэтмахуэр арщ.

+ 4:30 1 Фес. 5:19, Еф. 1:13

+ 4:31 1 Пет. 3:8, Кол. 3:8

+ 4:32 Мт. 6:14, Мк. 11:25-26, Лк. 7:41-42, 1 Пет. 3:8, Кол. 3:12-13

+ 5:1 Мт. 5:48

+ 5:2 Ин. 10:11, Ин. 15:13, 1 Ин. 3:16, Рим 5:7-8, Евр. 8:3, 1 Кор. 13:1, Кол. 3:14

+ 5:3 1 Кор. 6:18, Гал. 5:19, 1 Фес. 4:3

+ 5:4 Еф. 4:29

+ 5:5 Кол. 3:5, 1 Кор. 6:9-10, Гал. 5:21

+ 5:6 Мк. 13:5, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3, 1 Ин. 3:7, Рим 1:18, Кол. 3:6

+ 5:7 2 Кор. 6:14

+ 5:8 Еф. 2:1-2, Мт. 5:14, Ин. 12:35, 1 Ин. 2:8, Рим 13:12, Флп. 2:15, 1 Фес. 5:5

+ 5:10 1 Фес. 2:4

+ 5:11 Рим 13:12

+ 5:13 Ин. 3:20-21

+ 5:14 Рим 13:11, Лк. 1:78-79

+ 5:15 Кол. 4:5

+ 5:17 Рим 12:2, 1 Фес. 5:18

+ 5:18 1 Тим. 5:23

+ 5:19 Апост. 16:25, Ек. 5:13, 1 Кор. 14:15, Уэрэд 26:6, Кол. 3:16

+ 5:20 Кол. 2:7, 2 Фес. 1:3, 2 Фес. 2:13

• 5:21 Кол. 3:17

+ 5:22 1 Мусэ 3:16, 1 Пет. 3:1

+ 5:23 Еф. 1:22-23, 1 Кор. 11:3

+ 5:25 1 Пет. 3:7

* 5:26 псымкӀи – умэхъыныращ жыхуиӀэр. Еплъ Маттэ 3:1.

+ 5:26 Ин. 13:8, 1 Кор. 6:11, Тит 3:5, Евр. 10:22

+ 5:27 2 Кор. 11:2, Апок. 14:4

+ 5:30 1 Кор. 6:15, Еф. 1:23, Кол. 1:18

* 5:31 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ 1 Мусэ 2:24.

+ 5:31 1 Мусэ 2:24, Мт. 19:5, Мк. 10:7-8, 1 Кор. 6:16

+ 5:33 1 Пет. 3:1-6

* 6:2-3 унафэр – еплъ 5 Мусэ 5:16.

+ 6:5 1 Пет. 2:18, Кол. 3:22, 1 Тим. 6:1, Тит 2:9

+ 6:6 Гал. 3:28

+ 6:8 Кол. 3:24

+ 6:11 2 Кор. 6:7, 2 Кор. 10:4, 1 Пет. 5:8, 1 Ин. 2:13

+ 6:12 Лк. 22:53, Кол. 1:13, Еф. 1:21

+ 6:14 1 Фес. 5:8

+ 6:15 Рим 10:15

+ 6:16 1 Ин. 5:4

+ 6:17 Евр. 4:12

+ 6:18 Лк. 18:1, Лк. 21:36, Иуд. 1:20, Рим 12:12, Кол. 4:2, 1 Фес. 5:17, Мк. 13:33

+ 6:19 Апост. 4:29, Кол. 4:3, 1 Фес. 5:25, 2 Фес. 3:1

+ 6:20 Апост. 21:33, Апост. 28:20, 2 Кор. 5:20

• 6:21 Кол. 4:7-8

* 6:21 Тихик – еплъ Кол. 4:7.

+ 6:21 Апост. 20:4

+ 6:22 Кол. 2:2

* 1:1 Тимофей – Паул дэлажьэу, и гъусэхэм ящыщу щытащ. Еплъ Апостол. 16:1-3.

* 1:1 Филиппи къалэр – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщу Македоние хэкум итащ. А хэкур иджырей Грецием и ищхъэрэ лъэныкъуэм итащ. Еплъ Апостол. 16:9-40.

* 1:1 Ӏэтащхьэр – алыджыбзэм щыщ псалъэу «Ӏэтащхьэ» икӀи «зи нэӀэр Ӏуэхухэм тезыгъэт» «епископ» мыхьэнэ иӀэ хъуащ иужькӀэ.

* 1:1 дэӀэпыкъуэгъу – а псалъэм «диакон» мыхьэнэуэ иӀэ хъуащ иужькӀэ. Еплъ Рим. 16:1; 1 Тим. 3:8, 12.

+ 1:1 Апост. 16:1

+ 1:3 Рим 1:8, Флм. 1:4, 2 Тим. 1:3

+ 1:5 Апост. 16:12-40

+ 1:6 1 Кор. 1:8

+ 1:7 2 Кор. 7:3, Еф. 3:1, Кол. 4:18, 2 Тим. 2:9, Флм. 1:1, Флп. 4:14

+ 1:8 Рим 1:9, Рим 9:1

+ 1:9 Кол. 1:9, 1 Фес. 3:12-13, Флм. 1:6

+ 1:13 Апост. 28:30

+ 1:14 Апост. 4:31

+ 1:15 2 Кор. 11:13

+ 1:19 Апост. 16:7

+ 1:20 Мк. 8:38, Рим 1:16, Рим 14:8, 2 Кор. 5:15

+ 1:23 2 Тим. 4:6

+ 1:27 Еф. 4:1

+ 1:29 Мт. 5:11-12

+ 1:30 Кол. 1:29, 1 Тим. 4:10

+ 2:2 Флп. 4:2, 1 Пет. 3:8, Рим 12:16

+ 2:3 Гал. 5:26, Рим 12:10, Еф. 4:2

+ 2:4 Рим 15:2-3

+ 2:6 Ин. 1:1, Ин. 5:18, Ин. 10:33

+ 2:7 Мт. 20:28, Рим 8:3, 2 Кор. 8:9

+ 2:8 Мк. 14:36, Евр. 5:8

* 2:9 цӀэшхуэр – ЗиусхьэныцӀэр арщ.

+ 2:9 Мт. 28:18, Еф. 1:21, Евр. 1:4

* 2:10 щӀы щӀагъым – лӀахэм я дунейр арщ, ахърэтырщ.

+ 2:10 Рим 14:11

+ 2:13 1 Кор. 12:6

+ 2:15 Иуд. 1:24, Мт. 5:14, Еф. 5:8

+ 2:16 Гал. 2:2

+ 2:17 Апост. 21:13, 2 Тим. 4:6

* 2:19 Тимофей – еплъ 1:1.

+ 2:19 Апост. 16:1, 1 Фес. 3:2

+ 2:21 1 Кор. 10:24, 1 Кор. 13:5

+ 2:22 1 Кор. 14:7, 1 Тим. 1:2, 2 Тим. 1:2

* 2:25 Епафродит – Филиппи къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщхэм я саугъэтхэр Паул хуэзыхьар арщ. Епафродит мы тхылъыр иӀыгъыу Паул деж игъэзэжынущ иджы.

+ 2:25 Флп. 4:18

+ 2:29 Рим 16:2, 1 Кор. 16:18, 1 Фес. 5:12-13, 1 Тим. 5:17

+ 3:1 Флп. 4:4

* 3:2 хьэхэм хуэдэ цӀыхухэр – а псалъэхэмкӀэ Паул зи гугъу ищӀыр хамэ лъэпкъхэм ящыщхэр чыристан хъун щхьэкӀэ, япэщӀыкӀэ сунэт ящӀын хуейуэ жаӀэу, чыристан хъуа журту жызыӀэхэр арщ.

+ 3:2 Уэрэд 21:17, Уэрэд 21:21

+ 3:3 Рим 2:29, Еф. 2:11, Кол. 2:11

+ 3:4 2 Кор. 11:18

* 3:5 фарисей гупыр – журтхэм ящыщу дин зыӀыгъ цӀыху гупщ. Ахэр Торэт хабзэм итхэмрэ адэжьхэм къащӀэна хабзэхэмрэ я фӀэщу хэтт.

+ 3:5 1 Мусэ 17:12, Рим 11:1, Апост. 23:6, Апост. 26:5

+ 3:6 Апост. 8:3, Гал. 1:13, Мк. 10:20, Лк. 1:6, Апост. 22:3, Апост. 26:5

+ 3:9 Рим 9:30-31, Рим 10:5

+ 3:10 Рим 8:17, 2 Кор. 1:5, Кол. 1:24, 1 Пет. 4:13, Рим 6:5

+ 3:12 Евр. 11:40

+ 3:14 1 Пет. 5:4, 1 Кор. 9:24-25, 2 Тим. 2:5

+ 3:15 1 Кор. 2:6

+ 3:17 1 Пет. 5:3, 2 Фес. 3:9, 1 Тим. 4:12, Тит 2:7

+ 3:19 2 Кор. 11:15, 1 Фес. 5:3, Мк. 8:33

+ 3:20 Еф. 2:19, Апост. 1:11, 1 Кор. 1:7

+ 3:21 1 Кор. 15:35-52, 1 Ин. 3:2, Рим 8:29, 2 Кор. 3:18, Кол. 3:1

* 4:1 таж – зэдэжэныгъэкӀэ е бэнэнкӀэ текӀуэныгъэр къэзыхьым таж хуагъэфащэрт.

+ 4:2 Флп. 2:2

+ 4:3 Уэрэд 68:29, Апок. 3:5

+ 4:4 Флп. 3:1, 1 Фес. 5:16

+ 4:5 Ек. 5:8

+ 4:6 Мт. 6:25, 1 Пет. 5:7

+ 4:7 Ин. 14:27, Флп. 4:7, Кол. 3:15

+ 4:9 Рим 15:33, 2 Фес. 3:16

+ 4:11 1 Тим. 6:6, 1 Тим. 6:8

+ 4:12 1 Кор. 4:11, 2 Кор. 11:27

+ 4:13 1 Тим. 1:12

+ 4:14 Флп. 1:7

* 4:15 Македоние хэкур – еплъ 1:1.

* 4:16 Фессалоникэ къалэр – Македоние хэкуу Рим къэралыгъуэшхуэм щыщым и къалэшхуэу щытащ.

+ 4:16 Апост. 17:1

+ 4:17 Рим 1:13

* 4:18 Епафродит – еплъ 2:25.

+ 4:18 Флп. 2:25, 1 Мусэ 8:21,

+ 4:19 Уэрэд 22:1, 2 Кор. 9:8

+ 4:21 Гал. 1:2

+ 4:22 2 Кор. 13:12

* 1:1 Тимофей – Паул дэлажьэу, и гъусэхэм ящыщу щытащ. Еплъ Апостол. 16:1-3.

+ 1:1 Апост. 16:1

* 1:2 Колоссэ къалэр – ар Рим къэралышхуэм щыщу Асие хэкум итащ. А хэкур иджырей Тыркум и къухьэпӀэ лъэныкъуэм итащ. Колоссэ къалэр а хэкум и къалэшхуэу Ефес зи цӀэм километр 175-кӀэ пэжыжьэу и ищхъэрэ-къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэм итащ.

+ 1:3 Еф. 1:15-16

+ 1:5 Мт. 6:20, 1 Пет. 1:4

+ 1:6 Мт. 24:14, Мт. 28:19, Рим 10:18, Кол. 1:6

* 1:7 Епафрас – Колоссэ къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсыр зэхэзышар арщ.

+ 1:7 Кол. 4:12, Флм. 1:23

+ 1:9 2 Фес. 1:11, Флп. 1:9, Флм. 1:6

+ 1:10 2 Кор. 5:9, Еф. 4:1, Флп. 1:27, 2 Пет. 3:18, Еф. 4:15

+ 1:11 Еф. 3:16

* 1:12 нэхур здэщыӀэ щӀыпӀэр – Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэрщ.

+ 1:13 Апост. 26:18, Еф. 6:12, 2 Пет. 1:11

+ 1:14 Еф. 1:7

+ 1:15 2 Кор. 4:4, Евр. 1:3, Рим 8:29, Апок. 3:14

+ 1:16 Уэрэд 32:6, Ин. 1:3, Рим 11:36, 1 Кор. 8:6, Евр. 1:2, Евр. 2:10

+ 1:18 Еф. 1:22-23, Апост. 26:23, 1 Кор. 15:20, Апок. 1:4-5, Апок. 3:14

+ 1:19 Кол. 2:9

+ 1:20 2 Кор. 5:18, Еф. 1:10, Еф. 2:14

+ 1:21 Еф. 2:1-2, Еф. 2:12

+ 1:22 Иуд. 1:24, Еф. 1:4, 1 Фес. 4:7

+ 1:23 Апост. 14:22, Мк. 16:15, Еф. 3:7

+ 1:24 2 Кор. 7:4, 2 Кор. 12:15, 2 Кор. 1:5, Флп. 3:10

+ 1:25 Еф. 3:2

+ 1:26 Рим 16:24, Еф. 3:9

+ 1:27 Еф. 1:18, Еф. 3:16, Кол. 2:2, Рим 5:2, Рим 8:17, 1 Тим. 1:1

+ 1:29 1 Кор. 15:10, Флп. 1:30, 1 Тим. 4:10

* 2:1 Лаодикие къалэр – Колоссэ къалэм километр 17-кӀэ пэжыжьэу, абы и къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ итащ.

+ 2:2 Кол. 1:27, Еф. 6:22, Кол. 4:8

+ 2:3 Рим 11:33, 1 Кор. 1:24, 1 Кор. 2:7

+ 2:4 Рим 16:18

+ 2:5 1 Кор. 5:3, 1 Кор. 14:40

+ 2:6 1 Фес. 4:1

+ 2:7 1 Кор. 3:11, Еф. 2:20, Еф. 3:17, Апок. 21:14, Еф. 5:20, 2 Фес. 1:3, 2 Фес. 2:13

+ 2:8 Мк. 7:3, Гал. 1:14, Гал. 4:9, Мк. 13:5, 1 Ин. 3:7, Еф. 5:6, 2 Фес. 2:3

+ 2:9 Ин. 1:14, Кол. 1:19

+ 2:10 Еф. 1:21-22, Еф. 3:19

+ 2:11 Еф. 2:11, Рим 2:29, Кол. 3:9

+ 2:12 Рим 6:4

+ 2:13 Еф. 2:1, Еф. 2:5, Апост. 3:19

+ 2:14 Уэрэд 50:3, Рим 7:4

+ 2:15 2 Кор. 2:14, Ин. 12:31, Ин. 16:11

* 2:16 хьэкум – «судыр» арщ.

+ 2:16 Рим 14:5, Гал. 4:10, Рим 14:3, Рим 14:17, Евр. 9:10

+ 2:17 Евр. 8:5, Евр. 10:1

+ 2:19 2 Пет. 3:18, Еф. 4:15-16, Кол. 1:10

+ 2:20 Рим 6:2, Кол. 3:3, Гал. 4:9

+ 2:21 1 Тим. 4:3

+ 2:22 Мт. 15:9, Мк. 7:7

+ 3:1 Кол. 2:12, Уэрэд 109:1, Апост. 7:55-56, Рим 8:34, Еф. 1:20,

+ 3:3 Рим 6:2, Рим 6:7, Гал. 5:24, Кол. 2:20

+ 3:4 Ин. 11:25

+ 3:5 Еф. 5:5, Рим 8:13

+ 3:6 Рим 1:18, Еф. 5:6

+ 3:7 Еф. 2:2, Еф. 4:17

+ 3:8 Ек. 1:21, 1 Пет. 1:21, Еф. 4:22, Еф. 4:31

+ 3:9 Еф. 4:25, Кол. 2:11

+ 3:10 1 Мусэ 1:26, Еф. 4:24

* 3:11 алыдж – «грек» жыхуаӀэрщ.

* 3:11 Скиф цӀыхухэр – лъэпкъ Ӏэл гуэрщ.

+ 3:11 Рим 2:28-29, 1 Кор. 7:19, Гал. 3:28, Гал. 5:6, 1 Кор. 12:13, Гал. 5:6, Еф. 2:14, 1 Кор. 15:28, Еф. 1:23

+ 3:12 Лк. 18:7, Рим 8:33, Тит 1:1

+ 3:13 Еф. 4:2, Мт. 6:14-15, Мк. 11:25-26, Лк. 7:41-42, Еф. 4:32

+ 3:14 1 Кор. 13:1, Еф. 4:3, Еф. 5:2

+ 3:15 Ин. 14:27, Ин. 16:33, Флп. 4:7, Еф. 2:16

+ 3:16 Ин. 15:3, Уэрэд 26:6, Еф. 5:19

+ 3:17 1 Кор. 10:31

• 3:18 Еф. 5:22

+ 3:18 1 Мусэ 3:16, 1 Пет. 3:1

+ 3:19 1 Пет. 3:7

+ 3:22 1 Пет. 2:18, 1 Тим. 6:1, Тит 2:9

+ 3:24 Еф. 6:8

+ 3:25 Мт. 22:16

+ 4:2 Лк. 18:1, Лк. 21:36, Рим 12:12, Еф. 6:18, 1 Фес. 5:17

* 4:3 Мэссихь теухуа Ӏуэху щэхухэр – еплъ 1:26, 27; 2:2.

+ 4:3 Апост. 4:29, Рим 16:24, Еф. 6:19-20, Флп. 1:7, Флм. 1:1

+ 4:5 Еф. 5:15-16

+ 4:6 1 Пет. 3:15

• 4:7 Еф. 6:21-22

* 4:7 Тихик – Паул дэлажьэу, и гъусэхэм ящыщу щытащ. Апостол. 20:4 зэритымкӀэ, ар Асие хэкум щыщащ. Еплъ Ефес 6:21; 2 Тим. 4:12; Тит 3:12.

+ 4:7 Апост. 20:4

* 4:8 Тихик фи деж ныщӀэзгъакӀуэр – Паул итха тхылъыр Колоссэ къалэм дэсу фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм Тихик яхуихьын хуеящ.

+ 4:8 Кол. 2:2

* 4:9 Онисим – еплъ Филемон.

+ 4:9 Флм. 1:10, Флм. 1:16

* 4:10 Аристарх – Паул дэлажьэу и гъусэхэм ящыщу щытащ. Аристарх Фессалоникэ къалэм щыщу щытащ.

* 4:10 Варнавэ – чыристан унафэщӀ къуэш инхэм ящыщу щытащ. Паул и Ӏуэхур щищӀа япэрей илъэсхэм Варнавэ абы и гъусэу щытащ. Еплъ Апостол. 4:36; 13:1–15:39.

* 4:10 Марк – Иуан МарккӀэ зэджэу Ерусалим щыщу щытар арщ. Еплъ Апостол. 12:12, 25; 13:5, 13.

+ 4:10 Апост. 19:29, Флм. 1:24, Апост. 12:12, Апост. 15:37-38

+ 4:11 Апост. 1:23, Апост. 18:7

* 4:12 Епафрас – еплъ 1:7.

+ 4:12 Кол. 1:7, Флм. 1:23

* 4:13 Лаодикие – еплъ 2:1.

* 4:13 Иерапол – Колоссэ къалэм километр тӀощӀкӀэ пэжыжьэу и ищхъэрэ-къухьэпӀэ лъэныкъуэм итащ.

* 4:14 Лука – ар Паул куэдрэ и гъусэхэм ящыщу щытащ.

+ 4:14 2 Тим. 4:10-11, Флм. 1:24

+ 4:15 Рим 16:5

+ 4:16 1 Фес. 5:27

* 4:17 Архипп – еплъ Филемон 2.

+ 4:17 Флм. 1:2

+ 4:18 1 Кор. 16:21, Гал. 6:11, 2 Фес. 3:17, Флм. 1:19

* 1:1 Силуан – Паул дэлажьэу и гъусэхэм ящыщу щытащ. Еплъ Апостол. 15:22–18:5.

* 1:1 Тимофей – еплъ Кол. 1:1.

* 1:1 Фессалоникэ къалэр – Македоние хэкуу Рим къэралыгъуэшхуэм щыщам и къалэшхуэу щытащ. Япэ дыдэу Паул а къалэм зэрыкӀуам и хъыбар Апостол. 17:1-9 итщ.

+ 1:1 Апост. 15:22, 1 Пет. 5:12, 2 Фес. 1:1, Апост. 17:1, Флп. 4:16

+ 1:2 Еф. 5:20, 2 Фес. 1:3, 2 Фес. 2:13

+ 1:4 2 Пет. 1:10

+ 1:5 Апост. 20:18

+ 1:6 1 Кор. 4:16, 1 Кор. 11:1, 2 Фес. 3:7, Апост. 17:5-10, Апост. 13:52

* 1:7 Македоние хэкур – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщ хэкуу щытащ. А хэкур иджырей Грецием и ищхъэрэ лъэныкъуэм итащ.

* 1:7 Ахаие хэкур – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщ хэкуу щытащ. Ар иджырей Грецием и ипщэ лъэныкъуэм итащ.

+ 1:9 Апост. 14:15

+ 1:10 1 Кор. 1:7, 2 Фес. 1:10, Мт. 3:7, Рим 5:9, 1 Фес. 2:16, 1 Фес. 5:9

* 2:2 Филиппи къалэр – еплъ Флп. 1:1.

+ 2:2 Апост. 16:22-24

+ 2:3 2 Кор. 4:2

+ 2:4 Гал. 2:7, Гал. 1:10, Еф. 5:10

+ 2:5 Рим 1:9, Рим 9:1, Флп. 1:8

+ 2:6 1 Кор. 9:4-5, 2 Фес. 3:9, Флм. 1:8

+ 2:8 2 Кор. 12:15

+ 2:9 Апост. 18:3, 2 Кор. 11:27, 2 Фес. 3:8

+ 2:11 1 Кор. 4:14-15

+ 2:12 2 Фес. 2:14

+ 2:13 Гал. 4:14

+ 2:14 1 Фес. 1:6, Апост. 17:5, 2 Фес. 1:4-5

+ 2:15 Мт. 23:34, Ин. 15:20, Апост. 13:50, Апост. 17:5

+ 2:16 Апост. 13:45, Апост. 14:2, Мт. 27:25, Лк. 21:23, 1 Фес. 1:10

+ 2:17 1 Кор. 5:3, Кол. 2:5

+ 2:18 Рим 1:13, Рим 15:22

+ 2:19 1 Кор. 15:31, 2 Фес. 1:4

* 3:1 Афинэ къалэр – Ахаие хэкум и къалэшхуэу щытащ. Еплъ Апостол. 17:15–18:1.

+ 3:1 Апост. 17:15-16

* 3:2 Тимофей – еплъ Кол. 1:1.

+ 3:2 Апост. 16:1, Флп. 2:19

+ 3:3 Апост. 9:16, Апост. 14:22, 1 Пет. 5:9

+ 3:5 Мт. 4:3, 1 Кор. 7:5, Гал. 4:11

* 3:6 Тимофей ди деж къэкӀуэжащ – еплъ Апостол. 18:5.

+ 3:6 Апост. 18:5

+ 3:10 2 Тим. 1:3

+ 3:11 2 Фес. 3:5

+ 3:12 Флп. 1:9-10, 2 Фес. 1:3

+ 3:13 Иуд. 1:14, 2 Фес. 2:17

+ 4:1 Кол. 1:10, Кол. 2:6

+ 4:3 1 Кор. 6:18, Гал. 5:19, Еф. 5:3

+ 4:5 1 Пет. 4:3-4, Рим 1:26, Еф. 4:17-19

+ 4:7 1 Пет. 1:15, Иуд. 1:24, Еф. 1:4, Кол. 1:22

+ 4:9 Евр. 13:1, Ин. 6:45

* 4:10 Македоние хэкур – еплъ 1:7.

+ 4:11 Апост. 18:3, Еф. 4:28, 2 Фес. 3:8, 2 Фес. 3:10

+ 4:12 Рим 13:13

+ 4:13 Еф. 2:12

+ 4:14 1 Кор. 15:20, 2 Кор. 4:14

+ 4:15 1 Кор. 15:51-52

+ 4:16 Иуд. 1:9, Апок. 12:7, Мт. 24:31, 1 Кор. 15:52, Мт. 16:27, 1 Кор. 15:23

+ 4:17 Апост. 1:9, Апок. 11:12, Ин. 14:3

+ 5:1 Апост. 1:7

+ 5:2 Мт. 24:43, 2 Пет. 3:10

+ 5:3 Лк. 21:34, Флп. 3:19

+ 5:4 1 Ин. 2:8

+ 5:5 Лк. 16:8, Ин. 12:36, Рим 13:12

+ 5:6 Мк. 13:33-36, 1 Пет. 1:13, Еф. 6:18

+ 5:8 Еф. 6:14, Еф. 6:17

+ 5:9 1 Фес. 1:10

+ 5:10 Рим 14:9

+ 5:12 1 Кор. 16:16, 1 Кор. 16:18, Флп. 2:29, 1 Тим. 5:17

+ 5:13 Мк. 9:50, Рим 12:18, 2 Кор. 13:11

+ 5:14 2 Фес. 3:6-10, Гал. 6:1

+ 5:15 1 Пет. 3:9, Рим 12:17

+ 5:16 Флп. 4:4

+ 5:17 Лк. 18:1, Лк. 21:36, Рим 12:12, Еф. 6:18, Кол. 4:2

+ 5:18 Рим 12:2, Еф. 5:17, Еф. 5:20

+ 5:19 Еф. 4:30

+ 5:21 1 Ин. 4:1, 1 Кор. 14:29

+ 5:23 Рим 15:33, Флп. 4:9, 2 Фес. 3:16

+ 5:24 1 Кор. 1:9, 2 Фес. 3:3, Евр. 10:23

+ 5:25 Еф. 6:19, 2 Фес. 3:1, Евр. 13:18

+ 5:26 1 Пет. 5:14, Рим 16:16

+ 5:27 Кол. 4:16

* 1:1 Фессалоникэ къалэр – еплъ 1 Фесс. 1:1.

* 1:1 Силуанрэ Тимофейрэ – еплъ 1 Фесс. 1:1.

+ 1:1 Апост. 15:22, 1 Пет. 5:12, 1 Фес. 1:1, Апост. 16:1

+ 1:3 Еф. 5:20, 1 Фес. 1:2, 2 Фес. 2:13

+ 1:4 1 Фес. 2:19

+ 1:5 Лк. 20:35

+ 1:6 Апок. 6:10

+ 1:7 Иуд. 1:14

+ 1:8 2 Пет. 3:7,

+ 1:10 1 Кор. 3:13, 1 Фес. 1:10

+ 1:11 Кол. 1:9

+ 2:1 Мт. 24:31, 1 Фес. 4:15-17

+ 2:3 Мк. 13:5, Кол. 2:8, 1 Ин. 3:7, Еф. 5:6, Апок. 13:4-5

+ 2:7 1 Ин. 2:18, 1 Ин. 4:3

+ 2:8 Апок. 2:16

+ 2:9 Мт. 24:24, Мк. 13:22, Апок. 13:14

+ 2:10 1 Кор. 1:18

+ 2:13 Еф. 5:20, 2 Фес. 1:3, Ек. 1:18, Апок. 14:4

+ 2:14 1 Фес. 2:12

+ 2:15 1 Кор. 16:13

+ 2:16 1 Пет. 1:3

+ 2:17 1 Фес. 3:13

+ 3:1 1 Фес. 5:25

+ 3:2 Рим 15:31, 2 Кор. 1:10-11

+ 3:3 1 Кор. 1:9, 1 Фес. 5:24, Евр. 10:23, Мт. 16:13, Ин. 17:12

+ 3:5 1 Фес. 3:11

+ 3:7 1 Кор. 4:16, 1 Кор. 11:1, 1 Фес. 1:6

+ 3:8 Апост. 18:3, 1 Фес. 2:9-10

+ 3:9 1 Кор. 9:4-5, 1 Фес. 2:6, Флм. 1:8, 1 Пет. 5:3, Флп. 3:17, 1 Тим. 4:12, Тит 2:7

+ 3:10 Еф. 4:28, 1 Фес. 4:11, 1 Фес. 5:14

+ 3:11 1 Тим. 5:13

+ 3:13 Гал. 6:9

+ 3:15 Мт. 18:15

+ 3:16 Рим 15:33, Флп. 4:9, 1 Фес. 5:23

+ 3:17 1 Кор. 16:21, Гал. 6:11, Кол. 4:18, Флм. 1:19

* 1:1 апостол – еплъ Рим 1:1.

+ 1:1 Кол. 1:27

* 1:2 Тимофей – еплъ Кол. 1:1.

+ 1:2 Апост. 16:1, Флп. 2:22, 2 Тим. 1:2, 2 Ин. 1:3

* 1:3 Македоние хэкур – еплъ 1 Фесс. 1:7.

* 1:3 Ефес къалэр – еплъ Ефес 1:1.

+ 1:4 1 Тим. 4:7, 2 Тим. 4:4, Тит 1:14, Тит 3:9

+ 1:5 Рим 12:9, 2 Тим. 2:22

+ 1:6 1 Тим. 6:21, Тит 1:10

* 1:8 хабзэр – Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэр арщ.

+ 1:8 Рим 7:16

+ 1:9 Гал. 5:23

+ 1:11 Тит 1:3

+ 1:12 Апост. 9:22, Флп. 4:13

+ 1:13 Апост. 8:3, Апост. 3:17

+ 1:14 Рим 5:20

+ 1:15 1 Тим. 3:1, 1 Тим. 4:9, 2 Тим. 2:11, Тит 3:8, Мт. 9:13, Мк. 2:17

* 1:18 Тхьэм езым и псалъэу уэ къыптеухуауэ цӀыху гуэрхэм я гум кърилъхьэу къажригъэӀахэр – члисэ зэхуэсым и бегъымбархэм Тимофей Тхьэм хуэлэжьэну щагъэувам, Тхьэм абыхэм я гум а псалъэхэр кърилъхьэу къажригъэӀахэр.

+ 1:18 1 Тим. 4:14, 2 Кор. 10:4, 2 Тим. 2:2-4

* 1:20 Ахэр шейтӀаным хуэзгъэзащ сэ – а лӀитӀыр чыристанхэм я зэкъуэшыныгъэм зэрыхагъэкӀыжам щхьэкӀэ шейтӀаным и лъэкӀыныгъэу цӀыхухэр зыгъэкӀуэдым и тепщэныгъэм щӀэт хъуащ.

+ 1:20 2 Тим. 2:17, 2 Тим. 4:14, 1 Кор. 5:5

+ 2:3 1 Тим. 5:4

+ 2:4 2 Пет. 3:9, Тит 1:2, Тит 2:11

+ 2:5 Гал. 3:20

+ 2:6 Мт. 20:28, Тит 1:3

+ 2:7 Апост. 9:15, Рим 1:5, Гал. 1:15-16, Еф. 3:7-8, 2 Тим. 1:11, Рим 9:1, 2 Кор. 11:10

+ 2:9 1 Пет. 3:3-4

+ 2:11 Тит 2:5

+ 2:12 1 Кор. 14:34

+ 2:13 1 Мусэ 2:7, 1 Мусэ 2:22

+ 2:14 1 Мусэ 3:6, 1 Мусэ 3:13, 2 Кор. 11:13

* 3:1 Ӏэтащхьэ – алыджэбзэм щыщ псалъэу «Ӏэтащхьэу» икӀи «зи нэӀэ Ӏуэхухэм ятезыгъэту» жыхуаӀэм иужькӀэ мыхьэнэуэ «епископ» иӀэ хъуащ.

+ 3:1 1 Тим. 1:15, 2 Тим. 2:11, Тит 3:8

* 3:2,[12] зы фыз фӀэкӀ зимыӀэу – е зэ фӀэкӀ къэзымышауэ.

+ 3:2 Тит 1:6-9

+ 3:3 Тит 3:2, Мт. 6:19, 1 Тим. 6:9, Евр. 13:5

+ 3:7 2 Тим. 2:26

* 3:8 дэӀэпыкъуэгъухэр – мы псалъэм мыхьэнэуэ «диакон» иӀэ хъуащ иужькӀэ.

+ 3:8 Апост. 6:3, 1 Пет. 5:2, Тит 1:7

+ 3:11 Тит 2:3

* 3:16 ди фӀэщхъуныгъэм хэлъ щэхур – ди фӀэщхъуныгъэм и хъыбару Тхьэм цӀыхухэм пасэм яримыгъэщӀауэ иджы къахуигъэнэхуар арщ.

+ 3:16 Ин. 1:14, 1 Ин. 4:2, 2 Ин. 1:7, Евр. 2:14, Мк. 16:19, Лк. 24:51, Апост. 1:9

+ 4:1 1 Ин. 2:18, 2 Тим. 3:1, 1 Ин. 4:6, Ек. 3:15, 2 Пет. 2:1, Апок. 2:24

+ 4:3 Рим 14:2, Кол. 2:16, Кол. 2:21

+ 4:4 1 Мусэ 1:31, Мк. 7:15-16, Апост. 10:15, Тит 1:15

+ 4:5 1 Мусэ 1:25

+ 4:7 1 Тим. 1:4, 2 Тим. 2:16

+ 4:9 1 Тим. 1:15, 2 Тим. 2:11, Тит 3:8

+ 4:10 Флп. 1:30, Кол. 1:29

+ 4:12 Тит 2:15, 1 Пет. 5:3, Флп. 3:17, 2 Фес. 3:9, Тит 2:7

* 4:13 Тхьэм и псалъэ тхахэр – журтхэм я тхылъ лъапӀэхэр: Торэт хабзэр, Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур), бегъымбархэм ятха тхылъхэр икӀи нэгъуэщӀхэрщ.

* 4:14 нэхъыжьхэр – члисэ зэхуэсым Ӏуэхуу щекӀуэкӀым и унафэщӀ къуэшхэрщ. Еплъ Апостол. 11:30.

+ 4:14 1 Тим. 1:18, Апост. 6:6, 1 Тим. 5:22, 2 Тим. 1:6

+ 5:1 Тит 2:6

+ 5:4 1 Тим. 2:3

+ 5:6 Апок. 3:1

* 5:10 Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэр – ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр арщ.

* 5:10 я лъакъуэхэр яхуэзытхьэщӀауэ – а зэманым хьэщӀэ гуэр унэм къыщыщӀыхьэкӀэ, унэӀут гуэрым хьэщӀэм и лъакъуэхэр хуитхьэщӀын хуейуэ хабзэу яӀащ.

+ 5:10 Ин. 13:14, Апост. 9:36

* 5:12 Мэссихь ирата псалъэ быдэр – Мэссихь хуэлэжьэным фӀэкӀа, нэгъуэщӀ пымылъыну псалъэ быдэу иратар арщ.

+ 5:13 2 Фес. 3:11

+ 5:14 1 Кор. 7:9, Тит 2:8

+ 5:17 Рим 12:8, 1 Фес. 5:12

+ 5:18 1 Кор. 9:9, Лк. 10:7

+ 5:20 Гал. 2:14, 2 Тим. 4:2, Тит 1:13, Тит 2:15

+ 5:22 Апост. 6:6, 1 Тим. 4:14, 2 Тим. 1:6, 2 Пет. 3:14, 1 Ин. 5:18, 2 Ин. 1:10, 1 Тим. 5:22

+ 5:23 Еф. 5:18

* 5:24 хьэкум – «суд» жыхуаӀэрщ.

+ 6:1 1 Пет. 2:18, Еф. 6:5, Кол. 3:22, Тит 2:9

+ 6:2 Флм. 1:16

+ 6:3 Рим 16:17

+ 6:4 2 Тим. 2:14, 2 Тим. 2:23, Тит 3:9

+ 6:5 2 Пет. 2:3, Тит 1:11

+ 6:6 Флп. 4:11

+ 6:7 Уэрэд 48:18,

+ 6:9 Мт. 6:19, Лк. 12:15, Евр. 13:5

+ 6:11 2 Тим. 3:17

* 6:12 щыхьэт куэдым я пащхьэм – ар щыхъуар члисэ зэхуэсым и унафэщӀ къуэшхэм Тимофейр Тхьэм хуэлэжьэну щагъэувар арщ.

+ 6:12 2 Тим. 4:7, Иуд. 1:3

* 6:13 Понтий Пилат – Рим цӀыхухэм ящыщу, Хьисэ къэхъуа нэужь 26-36 гъэхэм Иудей, Самарие, Идумей хэкухэм я Ӏэтащхьэу щытащ. Понтий Пилатыращ Хьисэ укӀын хуейуэ хьэкум тезыщӀыхьар.

+ 6:13 Лк. 3:1, Лк. 23:1, Апост. 3:13

+ 6:15 Апок. 17:14, Апок. 19:16, Ин. 1:18

+ 6:18 Лк. 12:21, Рим 12:13, Еф. 4:28

+ 6:20 2 Тим. 1:12, 2 Тим. 2:16

+ 6:21 1 Тим. 1:6

+ 1:1 Тит 1:2, Евр. 9:15

* 1:2 Тимофей – еплъ Кол. 1:1.

+ 1:2 Апост. 16:1, Флп. 2:22, 1 Тим. 1:2, 2 Ин. 1:3

+ 1:3 1 Фес. 3:10, Апост. 23:1, 2 Кор. 1:12, Рим 1:8, Флм. 1:4

+ 1:5 Апост. 16:1

* 1:6 си Ӏэхэр нызэрыптеслъхьамкӀэ – Паул жыхуиӀэр езымрэ адрей чыристан унафэщӀ къуэшхэмрэ я Ӏэхэр Тимофей и щхьэм тралъхьэу, Тимофей Тхьэм хуэлэжьэну зэрагъэувар арщ. Еплъ 1 Тим. 1:18; 4:14.

+ 1:6 Апост. 6:6, 1 Тим. 4:14, 1 Тим. 5:22

+ 1:7 Рим 8:15

+ 1:8 Мк. 8:38, Рим 1:16, 2 Тим. 2:3, 2 Тим. 4:5

+ 1:9 Рим 3:27, Еф. 2:4, Еф. 2:8, Тит 3:5

+ 1:10 1 Кор. 15:54-55, Рим 16:24

+ 1:11 1 Тим. 2:7

* 1:12 а махуэм – къемэтмахуэр арщ.

+ 1:12 2 Тим. 2:9, Мк. 8:38, Рим 1:16, 1 Тим. 6:20

+ 1:14 Рим 8:9

* 1:15 Асие хэкур – еплъ Ефес 1:1.

+ 1:15 Апост. 19:10

+ 1:16 2 Тим. 4:19, Апост. 21:33, Апост. 28:20, Мт. 25:36

+ 2:3 1 Тим. 1:18, 2 Тим. 1:8, 2 Тим. 4:5

+ 2:5 1 Кор. 9:25

+ 2:6 1 Кор. 9:10

+ 2:8 1 Кор. 15:20, Мт. 1:1

+ 2:9 Еф. 3:1, Флп. 1:7

+ 2:10 1 Пет. 5:10, Еф. 3:13, 2 Кор. 1:6

+ 2:11 1 Тим. 1:15, Тит 3:8, Рим 6:8, Апок. 20:4

+ 2:12 Мт. 10:33

+ 2:13 Рим 3:3,

+ 2:14 1 Тим. 6:4, Тит 3:9

+ 2:16 1 Тим. 4:7, 1 Тим. 6:20, Тит 3:9

* 2:17 лышх уз – «рак» арщ.

* 2:17 Именей – еплъ 1 Тим. 1:20.

+ 2:17 1 Тим. 1:20

+ 2:18 1 Кор. 15:12

+ 2:20 Рим 9:21

+ 2:22 Мт. 5:9, Рим 14:19, 1 Тим. 1:5

+ 2:23 1 Тим. 6:4

+ 2:25 Гал. 6:1, Апост. 8:22

+ 2:26 1 Тим. 3:7

+ 3:1 1 Ин. 2:18, 1 Тим. 4:1

+ 3:2 Лк. 16:14, 1 Тим. 6:10

+ 3:3 Рим 1:28-31

* 3:8 Ианнийрэ Иамврийрэ – Мысырым щыщу, удыгъэм хэт лӀитӀу Мусэ бегъымбарым пэуву щытахэр арщ. Еплъ 2 Мусэ 7:22; 9:11.

* 3:11 Антиохие, Иконие, Листрэ къалэхэр – еплъ Апостол. 13:14–14:20; 16:1-5.

+ 3:11 Апост. 13:50, Апост. 14:5, Апост. 14:19, Уэрэд 33:20

+ 3:12 Ин. 15:20, Апост. 14:22, 1 Фес. 3:3

+ 3:13 Апок. 22:11

* 3:15 Тхьэм и псалъэ тха лъапӀэхэр – журтхэм я тхылъ лъапӀэхэр арщ: Торэт хабзэр, Сабурыр, бегъымбархэм ятха тхылъхэр икӀи нэгъуэщӀхэр.

+ 3:15 Апост. 16:1

+ 3:16 2 Пет. 1:20-21

+ 3:17 1 Тим. 6:11

+ 4:1 Ин. 5:22, Апост. 10:42, Апост. 17:31, 1 Пет. 4:5

+ 4:2 1 Тим. 5:20, Тит 1:13, Тит 2:15

+ 4:5 Мк. 13:33-34, 1 Пет. 1:13, Еф. 6:18, 1 Фес. 5:6, 2 Тим. 1:8, 2 Тим. 2:3

+ 4:6 Апост. 21:13, Флп. 2:17, 2 Пет. 1:14, Флп. 1:23

+ 4:7 1 Тим. 6:12, Иуд. 1:3, Апост. 20:24

+ 4:8 Ек. 1:12

* 4:10 Димас – еплъ Кол. 4:14.

* 4:10 Фессалоникэ къалэр – еплъ 1 Фесс. 1:1.

* 4:10 Тит – Паул дэлажьэу, и гъусэхэм ящыщу щытащ. Еплъ Гал. 2:1.

* 4:10 Далмацие хэкур – Иллирик хэкум щыщу и ипщэ Ӏыхьэу щытащ. Ар иджырей Кроатиерщ.

* 4:10 Лука – еплъ Кол. 4:14.

+ 4:10 Кол. 4:14, Флм. 1:24, Мк. 4:19, 2 Кор. 2:13, Гал. 2:1, Кол. 4:14, Флм. 1:24

* 4:11 Марк – еплъ Кол. 4:10.

+ 4:11 Апост. 12:12, Апост. 15:37-38, Кол. 4:10

* 4:12 Тихик – еплъ Кол. 4:7.

+ 4:12 Апост. 20:4, Тит 3:12

* 4:13 Троадэ къалэр – кхъухь тедзапӀэ иӀэу, Эгейскэ хым (иджырей Тыркум и къухьэпӀэ хы Ӏуфэр аращ) Ӏуту, Мисие хэкум щыщащ.

+ 4:13 Апост. 16:8

+ 4:14 1 Тим. 1:20, Уэрэд 61:13,

* 4:16 хеящӀэм и пащхьэм зыщызгъэхеину сыщыхэтам – тепщэныгъэ зиӀэ рим цӀыхухэм я пащхьэм.

+ 4:17 Уэрэд 21:22

* 4:19 Прискиллэ, Акилэ – еплъ Апостол. 18:2-3, 18-19.

+ 4:19 Апост. 18:2, Рим 16:3, 1 Кор. 16:19, 2 Тим. 1:16

* 4:20 Милит къалэр – кхъухь тедзапӀэ иӀэу, Ефес къалэм и ипщэ лъэныкъуэмкӀэ Эгейскэ хым Ӏутащ.

+ 4:20 Апост. 20:4, Апост. 21:29

* 4:21 щӀымахуэм – щӀымахуэм кхъухькӀэ кӀуэныр шынагъуэт.

+ 1:1 Мк. 13:20, Лк. 18:7, Рим 8:33, Кол. 3:12, 1 Тим. 2:4, Лк. 1:69-70, Рим 1:2,

+ 1:3 1 Тим. 2:6, 1 Тим. 6:15, 1 Тим. 1:11

* 1:4 Тит – еплъ 2 Кор. 2:13.

+ 1:4 1 Тим. 1:2, 2 Тим. 1:2

* 1:5 нэхъыжьхэр – еплъ 1 Тим. 4:14.

+ 1:5 Апост. 14:23

* 1:6 зы фыз фӀэкӀ зимыӀэ – е зэ фӀэкӀ къэзымышауэ.

+ 1:6 1 Тим. 3:2-4

* 1:7 члисэ зэхуэсым и Ӏэтащхьэ – еплъ 1 Тим. 3:1.

+ 1:7 1 Пет. 5:2, 1 Тим. 3:8

+ 1:10 1 Тим. 1:6, Апост. 11:2, Гал. 2:12

+ 1:11 2 Пет. 2:3, 1 Тим. 6:5

* 1:12 тхакӀуэ гуэр – Епименидщ.

+ 1:13 1 Тим. 5:20, 2 Тим. 4:2, Тит 2:15

+ 1:14 1 Тим. 1:4

+ 1:15 Мк. 7:15-16, Апост. 10:15, Рим 14:20, 1 Тим. 4:3-4

+ 1:16 1 Ин. 2:4

+ 2:3 1 Тим. 3:11

+ 2:5 1 Мусэ 3:16, 1 Пет. 3:1-2, Еф. 5:22, 1 Тим. 2:11

+ 2:6 1 Тим. 5:1

+ 2:7 1 Пет. 5:3, Флп. 3:17, 2 Фес. 3:9, 1 Тим. 4:12

+ 2:8 1 Тим. 5:14

+ 2:9 1 Пет. 2:18, Еф. 6:5, Кол. 3:22, 1 Тим. 6:1

+ 2:11 1 Тим. 2:4

+ 2:12 1 Пет. 4:2

+ 2:13 2 Пет. 1:1, Евр. 9:28

+ 2:14 Еф. 2:10, Тит 3:8, Мт. 20:28

+ 2:15 Тит 1:13, 1 Тим. 4:12

+ 3:1 1 Пет. 2:13, Рим 13:1

+ 3:2 1 Тим. 3:3

+ 3:3 Ин. 8:34, 2 Пет. 2:19, Рим 6:16-20

+ 3:5 Рим 3:27, Еф. 2:4, Еф. 2:8, 2 Тим. 1:9, Ин. 13:8, 1 Кор. 6:11, Еф. 5:26, Евр. 10:22, Ин. 3:3, 1 Пет. 1:3, Еф. 2:5

+ 3:6 Апост. 2:33, Апост. 10:45, Рим 5:5

+ 3:7 Апост. 15:11, Рим 3:24, Еф. 2:8, Тит 2:11, Рим 8:17

+ 3:8 1 Тим. 1:15, 2 Тим. 2:11, Еф. 2:10, Тит 2:14

+ 3:9 1 Тим. 1:4, 2 Тим. 2:14, 2 Тим. 2:16

+ 3:10 Мт. 18:15-17

* 3:12 Тихик – еплъ Кол. 4:7.

* 3:12 Никопол къалэр – Ахаие хэкум щыщу, Адрие хым Ӏутащ.

+ 3:12 Апост. 20:4, 2 Тим. 4:12

* 3:13 Аполлос – Апостол. 18:24–19:1 икӀи 1 Кор. 3:1-9 зи гугъу ящӀар арагъэнкӀи мэхъу.

+ 3:13 Апост. 18:24, 1 Кор. 1:12

+ 3:14 2 Пет. 1:8

+ 1:1 Еф. 3:1, Флп. 1:7, Апост. 16:1

* 1:2 Тимофей – еплъ Кол. 1:1.

+ 1:2 Кол. 4:17

+ 1:4 Рим 1:8-9

+ 1:6 Флп. 1:9, Кол. 1:9

+ 1:8 1 Фес. 2:6-7

+ 1:10 1 Кор. 4:15, Кол. 4:9

* 1:11 сэбэпу щытакъым – Онисим псалъэм къикӀыр «сэбэпщ».

+ 1:16 Мт. 23:8, 1 Кор. 7:22, Кол. 4:9

+ 1:19 1 Кор. 16:21, Гал. 6:11, Кол. 4:18, 2 Фес. 3:17

* 1:23 Епафрас – еплъ Кол. 1:7.

+ 1:23 Кол. 1:7, Кол. 4:12

* 1:24 Марк – еплъ Кол. 4:10.

* 1:24 Лука – еплъ Кол. 4:14.

+ 1:24 Апост. 27:2, Кол. 4:10, Кол. 4:14, 2 Тим. 4:10

+ 1:2 1 Пет. 1:20, Мк. 12:7, Ин. 1:3, 1 Кор. 8:6, Кол. 1:16

+ 1:3 2 Кор. 4:4, Кол. 1:15, Уэрэд 109:1, Мк. 16:19, Апост. 7:55-56, Рим 8:34

+ 1:4 Еф. 1:21, Флп. 2:9

* 1:5 Тхьэм жриӀа – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 2:7.

* 1:5 жиӀа – еплъ Самуел бегъымбарым и хъыбар зэрыт етӀуанэ тхылъым (2-я Царств) 7:14.

+ 1:5 Уэрэд 2:7, Апост. 13:32-33, Евр. 5:5,

* 1:6 Тхьэм … жиӀащ – еплъ 5 Мусэ 32:43; Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 96:7

+ 1:6 Уэрэд 96:7

* 1:7 Тхьэм мыпхуэдэу жиӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 103:4.

+ 1:7 Уэрэд 103:4

* 1:8-9 Тхьэм мыпхуэдэуи жиӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 44:7-8.

* 1:9 гуфӀэгъуэм и дагъэр – а зэманым пащтыхь хъунум дагъэ лъапӀэ щахуэрт.

+ 1:9 Уэрэд 44:7-8

* 1:10-12 Тхьэм мыпхуэдэуи жиӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 101:26-27.

+ 1:12 Уэрэд 101:26-28

* 1:13 Тхьэм … жриӀа – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 109:1.

+ 1:13 Уэрэд 109:1, Евр. 10:13

+ 1:14 1 Мусэ 19:16

* 2:2 мелыӀычхэм къаӀуэта псалъэхэр – Торэт хабзэр арщ.

+ 2:4 Апост. 2:22, Апост. 2:43

+ 2:5 Евр. 1:6

* 2:6 Тхьэм и псалъэ тхахэм яхэту … зыгуэр щыхьэт техъуащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 8:5-7.

* 2:7 зы тэлайкӀэ – Хьисэ мы дунейм щыщыпсэуа зэманыр аращ.

+ 2:8 Уэрэд 8:5-7, 1 Кор. 15:25

+ 2:9 Ин. 8:54, Ин. 17:1, 1 Пет. 1:21, 2 Пет. 1:17

+ 2:10 Рим 11:36, Евр. 5:9

+ 2:11 Евр. 13:12, Мт. 28:10, Мк. 3:35, Ин. 20:17, Рим 8:29

* 2:12 Тхьэм мыпхуэдэу жриӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 21:23.

+ 2:12 Уэрэд 21:23

* 2:13 мыпхуэдэуи жиӀащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 8:17-18.

+ 2:14 Ин. 1:14, 1 Ин. 4:2, 2 Ин. 1:7, 1 Тим. 3:16, 1 Ин. 3:8, 1 Кор. 15:54-55

* 2:16 Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхухэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 41:8-9.

* 2:17 и къуэшхэр – Тхьэм и бын хъуахэращ.

+ 2:17 Флп. 2:7

+ 2:18 Лк. 22:28

* 3:7-11 Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм зэрыжиӀэм хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 94:8-11.

* 3:8 фи адэжьхэм губгъуэ нэщӀым щащӀэу зэрыщытам хуэдэу – еплъ 2 Мусэ 17:1-7 , икӀи 4 Мусэ 20:1-13.

+ 3:11 Уэрэд 94:7-11

* 3:15 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 94:8.

+ 3:15 Уэрэд 94:7-8

+ 3:17 Уэрэд 94:10,

+ 3:19 Уэрэд 105:24

+ 4:1 Евр. 12:15

* 4:3 Тхьэм зэрыжиӀам хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 94:11.

+ 4:3 Уэрэд 94:11, Евр. 3:11

* 4:4 Тхьэм къызэрыжиӀэр … щӀыпӀэ гуэрым деж итщ – еплъ 1 Мусэ 2:2.

+ 4:4 1 Мусэ 2:2

* 4:5 Тхьэм къызэрыжиӀэр итщ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 94:11.

+ 4:5 Уэрэд 94:11

+ 4:6 Евр. 3:19

* 4:7 нэхъапэм къызэрыжытӀам хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 94:8.

+ 4:7 Уэрэд 94:7-8

* 4:8 Нун и къуэ Ехьошуа – Исус Навин арщ.

+ 4:12 Еф. 6:17, Апок. 1:16

+ 4:13 Уэрэд 89:8, Уэрэд 138:2-3

+ 4:14 Евр. 2:17-18, Еф. 4:10, Евр. 7:26

+ 4:15 Лк. 23:41, Ин. 8:46, 1 Пет. 2:22, 1 Ин. 3:5, 2 Кор. 5:21

+ 4:16 Еф. 3:12, Евр. 10:19

+ 5:1 Евр. 8:3

+ 5:2 Евр. 7:28

+ 5:3 Евр. 7:27

* 5:4 Хьэрун – Мусэ бегъымбарым и къуэшу япэрей дин пашэшхуэ хъуар арщ. Еплъ 2 Мусэ 28:1-2.

* 5:5 Тхьэм абы къыжриӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 2:7.

+ 5:5 Ин. 8:54, Уэрэд 2:7, Апост. 13:32-33, Евр. 1:5

* 5:6 зыщӀыпӀэ деж итщ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 109:4.

* 5:6 Мелхиседек – еплъ 7:1-19.

+ 5:6 Уэрэд 109:4, Евр. 7:17, Евр. 7:21

* 5:7 и нэпсыр къежэхыурэ – еплъ Маттэ 26:36-46; Марк 14:32-42; Лука 22:41-43.

+ 5:7 Мт. 26:39, Мк. 14:35, Лк. 22:41, Уэрэд 21:25

+ 5:8 Рим 5:19, Флп. 2:8

+ 5:9 Евр. 2:10

+ 5:11 2 Пет. 3:16

+ 5:12 1 Пет. 2:2, 1 Кор. 3:1-2

+ 5:14 Еф. 4:13

+ 6:1 Евр. 9:14

* 6:2 цӀыхухэр яумэхъыным – еплъ Маттэ 3:1.

* 6:2 хьэкум – «суд» жыхуаӀэрщ.

+ 6:2 Апост. 8:17, Апост. 19:4-5, Апост. 10:42, Апост. 17:31

+ 6:4 Евр. 10:29

+ 6:8 Мт. 13:7, Мт. 3:12

+ 6:10 Мт. 10:42

+ 6:11 Рим 5:2-5, 2 Кор. 1:22, 2 Кор. 5:5, Еф. 1:14

+ 6:12 Евр. 13:7

* 6:13-14 мыпхуэдэу къыжиӀащ – еплъ 1 Мусэ 22:16-17.

+ 6:13 Лк. 1:73-75

+ 6:14 1 Мусэ 22:17

+ 6:17 Уэрэд 109:4

* 6:18 ӀуэхуитӀ – Тхьэм цӀыхухэр къызэригъэгугъа Ӏуэхухэмрэ ахэр зэригъэзэщӀэнур псалъэ быдэкӀэ къазэрыхуигъэпэжамрэщ.

* 6:19 я нэхъ пэш лъапӀэр – мы тхылъыр зытхам Тхьэм и унэшхуэм щӀэта пэшу Тхьэм и щӀыхьышхуэр здэщыӀар уафэм хуегъадэ.

+ 6:19 Евр. 9:7

* 6:20 Хьисэ я нэхъ пэш лъапӀэм … щӀыхьащ – дин пашэшхуэр Тхьэм и унэшхуэм щӀэта я нэхъ пэш лъапӀэм илъэс къэс зэ щӀыхьэрт, къурмэн ищӀыну, цӀыхухэм я гуэныхьхэр ипшыныжын щхьэкӀэ. Хьисэ дин пашэшхуэу уафэм Тхьэм и пащхьэм щихьащ.

+ 6:20 Евр. 4:14, Евр. 8:1, Евр. 9:24-25

* 7:1 Мелхиседек – еплъ 1 Мусэ 14:17-20.

* 7:1 Салим къалэр – Ерусалимщ.

+ 7:2 1 Мусэ 14:17-20

* 7:5 Левий – Екъуб бегъымбарым и къуэхэм ящыщащ. Дин пашэ псори абы и унагъуэ лъэпкъым щыщу щытащ.

+ 7:6 1 Мусэ 12:2-3, Рим 4:3, Гал. 3:16

+ 7:14 Мт. 1:3, Лк. 3:3

* 7:17 Тхьэм и псалъэ тхахэм мыпхуэдэу яхэтщ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 109:4.

+ 7:17 Уэрэд 109:4, Евр. 5:6

+ 7:18 Рим 8:3, Гал. 4:9

+ 7:19 Евр. 9:9, Евр. 10:1

* 7:21 Тхьэм мыпхуэдэу къыжриӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 109:4.

+ 7:21 Уэрэд 109:4, Евр. 5:6

+ 7:22 Евр. 6:11

+ 7:25 1 Ин. 2:1, Рим 8:34

+ 7:26 Еф. 4:10, Евр. 4:14

+ 7:27 Евр. 5:3, Евр. 9:12, Евр. 10:10

+ 7:28 Евр. 5:2

+ 8:1 Уэрэд 109:1, Мк. 16:19, Евр. 1:3

+ 8:2 Евр. 9:24

+ 8:3 Евр. 5:1, Еф. 5:2

+ 8:5 Кол. 2:17, Евр. 10:1,

* 8:6-7 япэрей зэгурыӀуэныгъэр – япэрей зэгурыӀуэныгъэр хъуну зыщӀар Мусэ бегъымбарыр арщ.

+ 8:6 2 Кор. 3:6, Евр. 9:15

+ 8:7 Евр. 7:11

* 8:8-12 бегъымбарым … къыжиӀащ – :31-34.

+ 8:8 Евр. 10:16-17, Лк. 22:20, 2 Кор. 3:6

* 9:4 мэнн зи цӀэ шхыныгъуэр – еплъ 2 Мусэ 16:4-5.

+ 9:7 Евр. 6:19

+ 9:8 Евр. 10:20

+ 9:9 Евр. 7:19, Евр. 10:1

+ 9:10 Мк. 7:4

+ 9:11 Евр. 7:27, Евр. 10:10

+ 9:14 1 Пет. 1:18-19, Евр. 6:1, Апок. 7:14, 1 Ин. 1:7, Еф. 5:26

+ 9:15 Евр. 8:6, 2 Тим. 1:1, Тит 1:2

+ 9:19 Уэрэд 50:9

* 9:20 Мусэ къыжиӀащ – еплъ 2 Мусэ 24:8.

+ 9:23 Евр. 8:5

+ 9:24 Евр. 8:2

+ 9:26 1 Ин. 3:5, 1 Пет. 3:18

+ 9:27 Мт. 16:27

* 9:28 ИтӀани зэ къэлъэгъуэжынущ ар – дунейм и кӀэухым дежщ къыщылъэгъуэжынур.

+ 9:28 1 Пет. 2:24, 1 Пет. 3:18, Тит 2:13, Апост. 1:11, 1 Фес. 4:16-18

+ 10:1 Кол. 2:17, Евр. 8:5, Евр. 7:19, Евр. 9:9

* 10:5-7 Тхьэм мыпхуэдэу жриӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 39:7-9.

+ 10:5 Уэрэд 39:7-9, Уэрэд 50:18

* 10:9 япэрей Ӏуэхухэр – къурмэн щӀыныр арщ.

* 10:9 етӀуанэ Ӏуэхур – Мэссихь къурмэныпхъэ зызэрищӀар арщ.

+ 10:10 Мт. 26:26, 1 Кор. 11:24, Евр. 7:27, Евр. 9:9

+ 10:12 Уэрэд 109:1, Мк. 16:19, Евр. 1:3

* 10:13 лъэгущӀэтын – еплъ 1:13.

+ 10:13 Уэрэд 109:1, Евр. 1:13

* 10:15-16 япэщӀыкӀэ мыпхуэдэу къыжеӀэ – еплъ Иеремие бегъымбарым и тхылъым 31:33.

* 10:17 итӀанэ жеӀэ – еплъ Иеремие бегъымбарым и тхылъым 31:34.

+ 10:17 Евр. 8:10-12

+ 10:19 Еф. 3:12, Евр. 4:16

+ 10:20 Евр. 9:8, Ин. 14:6

+ 10:22 Ин. 13:8, 1 Кор. 6:11, Еф. 5:26, Тит 3:5

+ 10:23 Евр. 4:14, 1 Кор. 1:9, 1 Фес. 5:24, 2 Фес. 3:3

* 10:25 Зиусхьэным и махуэр – къемэтмахуэр арщ.

+ 10:25 Апост. 2:42, Рим 13:11, 1 Кор. 3:13

+ 10:26 Мк. 3:29, 1 Ин. 5:16

+ 10:27 Уэрэд 20:10, Уэрэд 78:5,

+ 10:29 Евр. 6:4-6

* 10:30 мыпхуэдэу жызыӀа Зиусхьэныр – еплъ 5 Мусэ 32:35.

* 10:30 итӀани къыжиӀащ – еплъ 5 Мусэ 32:36.

+ 10:30 Рим 12:19

+ 10:31 Лк. 12:5

+ 10:34 Мт. 25:36, Мт. 5:12, Мт. 6:20, Мт. 19:21, 1 Пет. 1:4, Кол. 1:5

* 10:37-38 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Хабакук (Аввакум) бегъымбарым и тхылъым 2:3-4.

+ 10:38 Рим 1:17, Гал. 3:11

+ 11:1 Рим 8:24, 2 Кор. 4:18

+ 11:3 1 Мусэ 1:6-7, Уэрэд 32:6, 2 Пет. 3:5

* 11:4 Хэбэл – еплъ 1 Мусэ 4:3-10.

+ 11:4 1 Мусэ 4:3-8, Мт. 23:35, 1 Ин. 3:12

* 11:5 Ханох – еплъ 1 Мусэ 5:21-24.

+ 11:5 1 Мусэ 5:22-24

* 11:7 Нухь – еплъ 1 Мусэ 6:13-22.

+ 11:7 1 Мусэ 6:9-22

* 11:8 Ибрэхьим – еплъ 1 Мусэ 12:1-5.

+ 11:8 1 Мусэ 12:1-4

+ 11:9 1 Мусэ 12:8, 1 Мусэ 13:3, 1 Мусэ 18:1

+ 11:10 Евр. 12:22, Апок. 21:2

* 11:11 Сарэ – еплъ 1 Мусэ 18:11-14; 21:2.

+ 11:11 1 Мусэ 21:2

+ 11:12 Рим 4:19, 1 Мусэ 22:17

+ 11:13 Мт. 13:17, Лк. 10:24, 1 Мусэ 23:4

+ 11:16 1 Мусэ 26:24, 1 Мусэ 28:13

* 11:17 Ибрэхьим – еплъ 1 Мусэ 22:1-14.

+ 11:17 1 Мусэ 22:1-10, 1 Мусэ 21:12, Рим 9:7

* 11:18 Тхьэм Ибрэхьим къигъэгугъа пэтми – еплъ 1 Мусэ 21:12.

+ 11:19 Рим 4:17-19

* 11:20 Исхьэкъ – еплъ 1 Мусэ 27:27-29, 39-40.

+ 11:20 1 Мусэ 27:27-29, 1 Мусэ 27:39-40

* 11:21 Екъуб – еплъ 1 Мусэ 48:1-20.

* 11:21 и башым зытригъащӀэурэ – еплъ 1 Мусэ 47:31.

+ 11:21 1 Мусэ 47:31, 1 Мусэ 48:17-19

* 11:22 Исуф – еплъ 1 Мусэ 50:24-25.

+ 11:22 1 Мусэ 50:24-25

* 11:23 Мусэ и адэ-анэр – еплъ 2 Мусэ 2:2.

+ 11:23 Апост. 7:20

* 11:24 Мусэ – еплъ 2 Мусэ 2:10-12.

+ 11:25 1 Ин. 2:17

+ 11:26 Евр. 13:13

* 11:28 ӀутӀыж махуэшхуэр – еплъ 2 Мусэ 12:21-28.

* 11:29 израил цӀыхухэр – еплъ 2 Мусэ 14:21-31.

* 11:30 Ерихон къалэр – еплъ Нун и къуэ Ехьошуа и хъыбар зэрыт тхылъым 6:12-21.

* 11:31 Рахав – еплъ Нун и къуэ Ехьошуа и хъыбар зэрыт тхылъым 2:1-21; 6:22-25.

+ 11:31 Мт. 1:5, Ек. 2:25

+ 11:36 1 Мусэ 39:20, Мт. 21:35, Мк. 16:18

+ 11:40 Флп. 3:12, Евр. 12:23

+ 12:1 1 Кор. 9:24

+ 12:2 Евр. 2:10, Лк. 24:26, Флп. 2:8, Уэрэд 109:1, Мк. 16:19, Евр. 1:3

+ 12:4 1 Тим. 4:10

* 12:5-6 Тхьэм … фигу зэригъэзагъэр – еплъ Сэлмэн пащтыхьым и псалъэжьхэм (Притчи) 3:11-12.

+ 12:5 Уэрэд 93:12,

+ 12:7 Апок. 3:19

+ 12:14 Мт. 5:8

+ 12:15 Евр. 4:1,

* 12:16 Эсау – еплъ 1 Мусэ 25:29-34; 27:30-40.

+ 12:16 Евр. 13:4, 1 Мусэ 25:29-34

* 12:17 и адэр Тхьэм иригъэлъэӀуну хуеящ – еплъ 1 Мусэ 27:30-40.

+ 12:17 1 Мусэ 27:34-38

* 12:18 мафӀэм ис бгым деж фыкъэкӀуакъым – е израил цӀыхухэм яхуэдэу, мафӀэм ис Синай бгым деж фыкъэкӀуакъым. Еплъ 2 Мусэ 19:16-22; 20:18-21.

* 12:21 Мусэ бегъымбарми … жиӀащ – еплъ 5 Мусэ 9:19.

* 12:22 Сион Ӏуащхьэр – абы къикӀыр Тхьэм и унэшхуэу уафэм щыӀэр аращ.

+ 12:22 Гал. 4:26, Апок. 14:1, Апок. 21:2, Иуд. 1:14

+ 12:23 Лк. 10:20, Флп. 3:12, Евр. 11:40

+ 12:24 Евр. 8:6, Евр. 9:15, 1 Пет. 1:2, 1 Мусэ 4:10

+ 12:25 Евр. 2:3

* 12:26 псалъэ быдэ итащ – еплъ Хаггай (Аггей) бегъымбарым и тхылъым 2:6.

+ 12:27 Уэрэд 101:27

+ 12:28 Уэрэд 2:11

+ 13:1 Ин. 13:34, 1 Пет. 1:22, 2 Пет. 1:7, Рим 12:10, 1 Фес. 4:9

* 13:2 мелыӀычхэр ягъэхьэщӀащ – еплъ 1 Мусэ 18:1-8; 19:1-3.

+ 13:2 1 Пет. 4:9, 1 Мусэ 18:3, 1 Мусэ 19:2

+ 13:3 Мт. 25:36, Евр. 10:34

+ 13:4 1 Кор. 7:38, 1 Кор. 6:9

* 13:5 Тхьэм къыжиӀащ – еплъ 5 Мусэ 31:6.

+ 13:5 Мт. 6:19, Мт. 6:25, 1 Тим. 3:1, 1 Тим. 6:7-9,

* 13:6 жыдоӀэ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 117:6.

+ 13:6 Уэрэд 117:6

+ 13:7 Евр. 6:12

+ 13:8 Уэрэд 101:28

+ 13:9 Кол. 2:16

* 13:10 къурмэныпхъэр – Тхьэм щӀыхьышхуэу хуэтщӀыр арщ. Еплъ 13:15.

* 13:12 куэбжэ щӀыбым – Ерусалим и куэбжэр арщ.

+ 13:12 Мт. 21:39, Мк. 12:8

+ 13:13 1 Пет. 4:14, Евр. 11:26

+ 13:15 Уэрэд 49:14, Уэрэд 106:22,

+ 13:18 Еф. 6:19, 1 Фес. 5:25, 2 Фес. 3:1, Апост. 23:1, Апост. 24:16

+ 13:20 Рим 15:33, Уэрэд 22:1, Уэрэд 79:2, Ин. 10:11, 1 Пет. 5:4,

* 13:23 Тимофей – члисэ зэхуэс унафэщӀу Паул дэлажьэу, и гъусэхэм ящыщу щытар арщ. Еплъ Апостол. 16:1-3.

+ 13:23 Апост. 16:1

* 1:1 Апокалипсис – Хьисэ Мэссихь апостол Иуан къыхуигъэнэхуа Ӏуэхугъуэхэр.

+ 1:1 Апок. 22:6

+ 1:2 Ин. 19:35

+ 1:3 Апок. 22:7, Апок. 22:10

* 1:4 Асие хэкур – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщ хэкуу щытащ. Асие хэкур иджырей Тыркъум и къухьэпӀэ лъэныкъуэм итащ. А хэкум и къалэшхуэу щытар Ефесщ.

+ 1:4 Апок. 3:1, Апок. 4:5, Апок. 5:6, Ин. 3:11, 1 Тим. 6:13, Апост. 26:23, 1 Кор. 15:20, Кол. 1:18, 1 Пет. 1:18-19

+ 1:6 1 Пет. 2:9, Апок. 5:10, Апок. 20:6, 1 Пет. 4:11, Иуд. 1:24-25, Апок. 5:13

* 1:7 бжы – шуудзэхэм нэхъапэм яӀыгъыу щыта бжэгъу кӀыхьу, гъущӀ папцӀэ зыпылъу щытар аращ.

* 1:7 Ӏэмин – журтыбзэм щыщ псалъэщ, «Апхуэдэу ирехъу» мыхьанэ къокӀ.

* 1:9 Патмос хытӀыгур – Эгейскэ хым хэт хытӀыгуу рим цӀыхухэм бзаджащӀэхэм щхьэкӀэ хьэпсыпӀэу ящӀар аращ. Патмос хытӀыгур Ефес къалэм километри 100-кӀэ пэжыжьэу и ипщэ-къухьэпӀэ лъэныкъуэм итщ.

* 1:9 хытӀыгу – зи хъуреягъкӀэ псым къиухь щӀыналъэщ.

+ 1:9 Мк. 10:39

* 1:10 Зиусхьэным и махуэр – тхьэмахуэ махуэр аращ.

+ 1:10 Апок. 4:2

* 1:13 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм ещхьу – еплъ Даниил бегъымбарым и хъыбар зэрыт тхылъым 7:13.

+ 1:13 Апок. 15:6

+ 1:14 Апок. 2:18, Апок. 19:12

+ 1:16 Евр. 4:12, Апок. 19:15, Мт. 17:2

+ 1:17 Мт. 28:4, Апок. 2:8, Апок. 22:13

+ 1:18 Рим 6:9, Рим 14:9, Апок. 9:1, Апок. 20:1

* 1:20 мелыӀычхэр – е члисэ зэхуэсхэм я хъумакӀуэхэр е абыхэм я лӀыкӀуэхэр аращ.

+ 2:1 Апок. 1:13, Апок. 1:16

+ 2:2 2 Кор. 11:13, 1 Ин. 4:1

* 2:6 Николай и гъуэгум ирикӀуэ цӀыху гупыр – абыхэм тхьэ нэпцӀхэр ягъэлъапӀэрт икӀи зинэ ящӀэрт.

* 2:7 жыгыу цӀыхухэм гъащӀэ къезытыр – еплъ 1 Мусэ 2:9.

+ 2:7 Мт. 11:15, Мк. 4:9, Лк. 8:8, Апок. 3:6, Апок. 3:13, Апок. 3:22, Апок. 13:9, Апок. 3:5, Апок. 21:7, Лк. 23:43, 2 Кор. 12:4, 1 Мусэ 2:9, 1 Мусэ 3:22, Апок. 22:2

+ 2:8 Апок. 1:17-18

+ 2:9 Ек. 2:5, 2 Кор. 8:9, Апок. 3:9

+ 2:10 Апок. 12:11, Ек. 1:12, Апок. 3:11

* 2:11 етӀуанэ лӀэныгъэр – мыкӀуэдыжын лӀэныгъэу псэр зыгъэкӀуэдыр арщ.

+ 2:11 Апок. 2:7, Апок. 20:6, Апок. 21:8

+ 2:12 Апок. 1:16

* 2:14 Билеам … Балак – еплъ 4 Мусэ 22:24, 31:1 икӀи 5 Мусэ 23:4.

+ 2:14 2 Пет. 2:15, Апост. 15:29, 1 Кор. 8:10, 1 Кор. 10:19

+ 2:15 Апок. 2:6

+ 2:16 2 Фес. 2:8

* 2:17 мэнн шхыныгъуэр – израил цӀыхухэр Мысырым къикӀыжу, губгъуэ нэщӀым къыщакӀухьу щыщытым, Тхьэм яригъэшха шхыныгъуэр аращ. Еплъ 2 Мусэ 16:14-15, 31-35.

+ 2:17 Апок. 2:7, Ин. 6:48-50, Апок. 3:12, Апок. 19:12

+ 2:18 Апок. 1:14-15

+ 2:20 Апок. 2:14

+ 2:21 2 Пет. 3:9, 2 Пет. 3:15

+ 2:23 Мт. 16:27

+ 2:25 Апок. 3:11

+ 2:26 Уэрэд 2:9, Апок. 12:5, Апок. 19:15, Апок. 22:16

* 2:28 нэхущ вагъуэр – Мэссихьыращ. Еплъ 22:16.

+ 2:29 Апок. 2:7

+ 3:1 Апок. 1:4-5, Апок. 1:16, Рим 1:15, Еф. 2:1, Еф. 2:5, Кол. 2:13, 1 Тим. 5:6

+ 3:3 Мт. 24:43-44, 2 Пет. 3:10, 1 Фес. 5:2, Апок. 16:15

+ 3:4 Иуд. 1:23, Апок. 6:11, Апок. 7:9, Мт. 10:11, Мт. 22:8, Апост. 13:46

+ 3:5 Апок. 2:7, Апок. 21:7, Уэрэд 55:9, Уэрэд 68:29, Лк. 10:19, Мт. 10:32

+ 3:6 Апок. 2:7

* 3:7 Даут и ӀункӀыбзэ – а ӀункӀыбзэм Мэссихьым и тепщэныгъэшхуэр къегъэлъагъуэ. Мэссихьыр Даут пащтыхьым къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщу щытащ. Тхьэм Даут пащтыхьыр къигъэгугъащ бын лъапӀэу Тхьэм и цӀыхухэм тепщэныгъэ яхузиӀэнур къызэрытехъукӀынумкӀэ. Еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 22:22; Апостол. 2:20-31.

+ 3:9 Апок. 2:9

+ 3:10 2 Пет. 2:9, 1 Кор. 10:13

+ 3:11 Апок. 22:7, Апок. 22:12, Апок. 22:20, Апок. 2:25

+ 3:12 Апок. 2:7, Уэрэд 22:6, Апок. 2:17

+ 3:13 Апок. 2:7

* 3:14 Ӏэмин – Тхьэм и цӀыхухэр къызэригъэгугъа Ӏуэхухэр зэригъэзэщӀэнур зыгъэпэжыр Мэссихьыращ. Еплъ 2 Кор. 1:20. «Ӏэмин» псальэм къикӀыр «Апхуэдэу ирехъу» мыхьэнэрщ.

+ 3:14 Кол. 1:15, Кол. 1:18, 1 Кор. 14:16, 2 Кор. 1:20

+ 3:17 1 Кор. 4:8, Ин. 9:39-41

+ 3:18 Апок. 16:15

+ 3:19 Евр. 12:5-6

+ 3:20 Лк. 12:36, Ин. 14:23

+ 3:21 Ин. 16:33, Уэрэд 109:1, Мк. 16:19, Мт. 19:28, Лк. 22:30

+ 3:22 Апок. 2:7

+ 4:1 Апок. 1:10

+ 4:2 Апок. 1:10,

+ 4:4 Апок. 3:4

+ 4:5 Апок. 8:5, Апок. 11:19, Апок. 16:18, Апок. 1:4-5,

+ 4:6 Апок. 15:2,

+ 4:11 Апок. 5:12, Уэрэд 32:9-11

+ 5:1 Апок. 10:4, Апок. 22:10

* 5:5 Даут пащтыхьым къытехъукӀа бын лъапӀэр – Хьисэ Мэссихьщ.

+ 5:5 Апок. 22:16, 1 Мусэ 49:9

+ 5:6 Ин. 1:29, Ин. 1:36, 1 Пет. 1:19, Апост. 8:32-33, Апок. 1:4-5

+ 5:8 Уэрэд 140:2, Апок. 8:3-4

+ 5:9 Уэрэд 32:3, Апок. 14:3, Апок. 7:9, Апок. 11:9, Апок. 14:6, Апок. 14:3-4

+ 5:10 1 Пет. 2:9, Апок. 1:6

+ 5:11 Лк. 2:13

+ 5:12 Апок. 4:11

+ 5:13 Уэрэд 144:16, Уэрэд 150:6, 1 Пет. 4:11, Иуд. 1:24-25, Апок. 1:6, Апок. 7:12

+ 5:14 Апок. 4:10

+ 6:1 Апок. 5:1, Апок. 4:7, Апок. 14:2, Апок. 19:6

+ 6:4 Мк. 13:8

+ 6:6 Апок. 7:3

+ 6:9 Апок. 20:4

+ 6:10 Уэрэд 78:10, Уэрэд 93:3, Уэрэд 118:84, Лк. 18:7, 2 Фес. 1:6, Апок. 19:2

+ 6:11 Апок. 3:4

+ 6:12 Мк. 13:8, Апок. 11:13,

+ 6:14 Апок. 16:20

+ 6:16 Лк. 23:30

+ 6:17 Уэрэд 75:8,

+ 7:3 Апок. 14:1, Апок. 22:4

+ 7:9 Апок. 3:4

+ 7:10 Апок. 12:10, Апок. 19:1

+ 7:11 Апок. 4:6

* 7:12 Ӏэмин – еплъ 1:7.

+ 7:12 Апок. 5:13-14

+ 7:14 Мт. 24:21, Евр. 9:14, Апок. 19:8, Апок. 22:14

+ 7:16 Уэрэд 120:6,

+ 7:17 Уэрэд 22:1, Ин. 10:11, Апок. 21:4

+ 8:1 Апок. 5:1

+ 8:2 Мт. 18:10-11

+ 8:3 Уэрэд 140:2, Апок. 5:8

+ 8:4 Апост. 10:4

+ 8:5 Апок. 4:5

+ 8:8 Апок. 11:6

+ 8:10 Апок. 9:1

* 9:1 вагъуэр – мелыӀыч гуэрщ.

* 9:1 щӀылъэм и кууупӀэу щӀэ зимыӀэр – жин бзаджэхэм я лъэхъуэщыр аращ.

+ 9:1 Лк. 10:18, Апок. 8:10, Апок. 12:8-9, Апок. 1:18

* 9:3 акърэб – скорпион.

+ 9:4 Апок. 7:2-4

* 9:11 алыджыбзэ – грекыбзэ жыхуаӀэрщ.

* 9:11 Аполлион – «ЗыгъэкӀуэдыр» арщ.

+ 9:12 Апок. 11:14

* 9:14 Евфрат псышхуэр – а зэманым а псышхуэр къуэкӀыпӀэмкӀэ Рим къэралыгъуэшхуэм и гъунапкъэу щытащ.

+ 9:14 Апок. 16:12

+ 9:20 1 Кор. 10:20, Уэрэд 134:15-18,

+ 9:21 Апок. 21:8, Апок. 22:15

+ 10:1 Апок. 4:3, Апок. 1:15-16

+ 10:4 Апок. 5:1, Апок. 22:10

+ 10:7 Апок. 11:15

+ 10:9 Уэрэд 118:103,

+ 11:1 Апок. 21:15

* 11:2 мазэ плӀыщӀрэ тӀурэ – ар махуэ минрэ щитӀрэ хыщӀрэ е илъэсищрэ ныкъуэрэ мэхъу. А зэманым фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм гугъуехьышхуэ яшэчурэ, Тхьэр зымыщӀэхэм ахэр кърахуэкӀынущ.

* 11:2 къалэ лъапӀэр – Ерусалимщ.

+ 11:2 Лк. 21:24, Апок. 12:6, Апок. 13:5

* 11:4 зейтун жыгыр – «маслинэ» жыхуаӀэр аращ.

+ 11:6 Апок. 8:8

* 11:7 щӀылъэм и кууупӀэу щӀэ зимыӀэм къыщӀэкӀ хьэщхьэвылъэр – еплъ 13:1-7.

+ 11:7 Апок. 9:1,

* 11:8 къалэшхуэр – Ерусалимщ.

* 11:8 Содом – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 1:10.

+ 11:9 Уэрэд 78:2-3

+ 11:11 1 Мусэ 2:7,

* 11:12 а бегъымбаритӀыр – щыхьэтитӀыр аращ. Еплъ 11:3.

+ 11:12 Апок. 4:1, 1 Фес. 4:17

+ 11:13 Апок. 6:12

+ 11:14 Апок. 8:13, Апок. 9:12

+ 11:15 Мт. 24:31, Апок. 10:7, Лк. 1:33, 1 Кор. 15:24

+ 11:16 Апок. 4:4

+ 11:17 Апок. 1:4, Апок. 16:5

+ 11:18 Уэрэд 2:1, Апок. 20:12

* 11:19 зэгурыӀуэныгъэр къэзыгъэлъагъуэ пхъуантэр – а пхъуантэр Тхьэм и унэшхуэм щыщ я нэхъ Пэш ЛъапӀэм щӀэтт. Еплъ Пащтыхьхэм я хъыбархэр зэрыт япэ тхылъым (3-я Царств) 8:1-6.

+ 11:19 Апок. 15:5, Апок. 16:21

+ 12:1 1 Мусэ 37:9

+ 12:3 Апок. 13:1, Апок. 17:3, Апок. 17:12

+ 12:5 Уэрэд 2:9, Апок. 2:27, Апок. 19:15

+ 12:6 Апок. 11:3, Апок. 13:5

* 12:7 Михаил – япэрей мелыӀычышхуэхэм ящыщщ.

+ 12:7 Иуд. 1:9

+ 12:9 1 Мусэ 3:1, Апок. 20:2, Лк. 10:18, Ин. 12:31

+ 12:11 Апок. 15:2, Лк. 14:26, Ин. 12:25, Апок. 2:10

+ 12:12 Уэрэд 95:11,

* 12:14 илъэсищрэ ныкъуэрэ – махуэ минрэ щитӀрэ хыщӀрэ мэхъу. Еплъ 12:6.

+ 12:14 Апок. 13:5

+ 12:17 1 Мусэ 3:15

+ 13:1 Апок. 12:3

* 13:2 къаплъэн фӀыцӀэ – урысыбзэкӀэ «барс» жыхуаӀэр арщ; щомыщ.

+ 13:2 Лк. 4:6

* 13:5 мазэ плӀыщӀрэ тӀукӀэ – еплъ 11:2.

+ 13:5 Апок. 11:2, Апок. 12:6

+ 13:7 Апок. 11:7, Апок. 12:17

+ 13:8 Апок. 3:5

+ 13:9 Апок. 2:7

+ 13:10 Апок. 14:12

+ 13:13 Мк. 13:22, Апок. 16:13, Апок. 19:20, Лк. 9:54

+ 13:14 Мт. 24:24, Мк. 13:22, 2 Фес. 2:9

* 13:18 цӀыхум и бжыгъэр аращ – алыджыбзэкӀи журтыбзэкӀи бжыгъэхэр хьэрфхэмкӀэ ятх. ЖуртыбзэкӀи алыджыбзэкӀи цӀэхэр щыӀэщ, я хьэрфхэм къарыкӀ бжыгъэхэр зэхэплъхьэмэ, щихрэ хыщӀрэ хырэ хъууэ.

* 14:1 Сион Ӏуащхьэр – Ерусалимщ.

+ 14:1 Уэрэд 2:6, Уэрэд 9:12, Евр. 12:22, Апок. 3:12, Апок. 7:3-4

+ 14:2 Апок. 1:15, Апок. 6:1

+ 14:3 Уэрэд 32:3, Апок. 5:9

+ 14:4 2 Кор. 11:2, Ек. 1:18, 2 Фес. 2:13

* 14:7 хьэкум – «суд» жыхуаӀэрщ.

* 14:8 къалэшхуэ Бабилэн – Рим къалэшхуэр арщ.

+ 14:8 Апок. 18:2

+ 14:9 Апок. 13:15

+ 14:10 Уэрэд 74:8, Апок. 14:10, Апок. 20:10

+ 14:12 Апок. 13:10

+ 14:13 Апок. 20:6

+ 14:14 Апок. 1:13

+ 14:15 Мк. 4:29

+ 14:19 Апок. 19:15

* 14:20 стадие – метри 192-рэ мэхъу.

+ 15:1 Апок. 16:1, Апок. 17:1, Апок. 21:9

* 15:2 и цӀэм и бжыгъэр – еплъ 13:18.

+ 15:2 Апок. 4:6, Апок. 12:11, Апок. 13:17

* 15:3 Мусэмрэ Щынэмрэ я уэрэдыр – еплъ 2 Мусэ 15:1-18.

+ 15:3 Уэрэд 91:6

+ 15:4 Уэрэд 85:9

+ 15:5 Апок. 11:19

+ 15:6 Апок. 1:13

+ 15:7 Апок. 4:6

+ 16:1 Апок. 15:1, Уэрэд 78:6,

+ 16:2 Апок. 13:16,

+ 16:3 Апок. 8:8-9

+ 16:5 Апок. 1:4, Апок. 11:17,

+ 16:6 Мт. 23:35, Апок. 18:24,

+ 16:7 Апок. 6:9

+ 16:9 Апост. 12:23

+ 16:10 Апок. 13:2,

* 16:12 Евфрат псышхуэр – еплъ 9:14.

+ 16:12 Апок. 9:14,

+ 16:13 Апок. 12:3, Апок. 13:11

+ 16:14 Мк. 13:22, Апок. 13:13

+ 16:15 Мт. 24:43-44, 2 Пет. 3:10, 1 Фес. 5:2, Апок. 3:3, Апок. 3:18

* 16:16 Армагеддон зи цӀэ щӀыпӀэр – абы къикӀыр «Мегиддо къалэм и Ӏуащхьэр» арщ. А Ӏуащхьэр Израил къэралым и ищхъэрэ лъэныкъуэм итщ. А щӀыпӀэм израил цӀыхухэр я бийхэм куэдрэ щезауэрт. Еплъ Пащтыхьхэм я хъыбархэр зэрыт етӀуанэ тхылъым (4-я Царств) 23:29-30.

+ 16:18 Мк. 13:19

* 16:19 Бабилэн къалэшхуэр – еплъ 14:8.

+ 16:19 Апок. 14:10

+ 16:20 Апок. 6:14

+ 16:21 Апок. 11:19

* 17:1 псэжьышхуэр – Рим къалэр арщ.

+ 17:1 Апок. 15:1, Апок. 21:9,

+ 17:2 Апок. 14:8

+ 17:3 Апок. 12:3

+ 17:6 Апок. 16:6

* 17:8 хьэщхьэвылъэр … щӀылъэм и кууупӀэу щӀэ зимыӀэм къыщӀэкӀынущ – еплъ 11:7.

+ 17:8 Апок. 9:1, Апок. 11:7

+ 17:12 Апок. 12:3

+ 17:14 1 Тим. 6:15, Апок. 19:16,

+ 17:16 Апок. 18:8

+ 18:2 Апок. 14:8,

+ 18:3 Апок. 17:2,

+ 18:6 Уэрэд 136:8,

+ 18:8 Апок. 17:16

* 18:13 зейтун дагъэр – «оливэ» дагъэр арщ.

+ 18:24 Мт. 23:35, Апок. 16:6, Апок. 17:6

+ 19:1 Уэрэд 61:12, Апок. 7:10

+ 19:2 Апок. 6:10

+ 19:3 Апок. 14:11, Апок. 18:9

* 19:4 Ӏэмин – журтыбзэм щыщ псалъэу «Апхуэдэу ирехъу» къызэрыкӀыр аращ.

+ 19:4 Апок. 4:4

+ 19:5 Уэрэд 133:1, Уэрэд 134:1

+ 19:6 Апок. 1:15, Апок. 6:1, Уэрэд 92:1

+ 19:7 Мт. 22:2, Мт. 25:10, Апок. 21:2

+ 19:8 Апок. 7:14

+ 19:10 Апост. 10:25-26, Апок. 22:8-9

+ 19:12 Апок. 1:14, Апок. 2:17

+ 19:13 Ин. 1:1

+ 19:15 Апок. 1:16, Уэрэд 2:9, Апок. 2:27, Апок. 12:5, Апок. 14:19-20

* 19:19 хьэщхьэвылъэ – япэрей хьэщхьэвылъэу хым къыхэкӀарщ. Еплъ 13:1-10.

+ 19:19 Апок. 16:16

* 19:20 бегъымбар нэпцӀыр – етӀуанэ хьэщхьэвылъэу щӀы щӀагъым къыщӀэкӀарщ. Еплъ 13:11-15.

* 19:20 мафӀэм ис хыр – жыхьэнмэрщ. Еплъ 14:10; 20:10.

+ 19:20 Апок. 13:11-15, Апок. 16:13,

+ 19:21 Апок. 1:16

* 20:1 щӀылъэм и кууупӀэу щӀэ зимыӀэр – жин бзаджэхэм я лъэхъуэщырщ.

+ 20:1 Апок. 9:1

+ 20:2 1 Мусэ 3:1, Апок. 12:9

+ 20:3 Уэрэд 54:24,

* 20:4 хьэщхьэвылъэм и дамыгъэр – еплъ 13:16; 14:9.

+ 20:4 Мт. 19:28, Апок. 6:9, Апок. 13:12-16,

* 20:6 етӀуанэ лӀэныгъэр – еплъ 20:14; 21:8.

+ 20:6 Апок. 2:11, Апок. 14:13, Апок. 21:8, Апок. 1:6

* 20:8 Гогрэ Магогрэ – лъэпкъыу Тхьэм и цӀыхухэм езэуэну зэхуэсхэращ. Еплъ Езекиел бегъымбарым и тхылъым, 38-нэ икӀи 39-нэ едзыгъуэхэм.

+ 20:8 Апок. 16:14

* 20:9 Тхьэм фӀыуэ илъагъу къалэшхуэр – Ерусалимщ.

+ 20:9 Апок. 11:5

+ 20:10 Апок. 19:20

+ 20:11 Уэрэд 101:27

+ 20:12 Мт. 16:27

+ 20:13 Апост. 24:15

+ 20:15 Мт. 13:42, Мт. 13:50

+ 21:1 2 Пет. 3:13, Апок. 20:11

+ 21:2 Гал. 4:26, Евр. 12:22, Апок. 19:7

+ 21:4 Апок. 7:17,

+ 21:5 2 Кор. 5:17

+ 21:6 Апок. 1:6, Апок. 22:13, Ин. 4:10, Ин. 7:37

+ 21:7 Апок. 2:7, Апок. 3:5, Мт. 25:34, 2 Кор. 6:18

+ 21:8 1 Кор. 6:9-10, Гал. 5:19-21, Апок. 22:15, Апок. 2:11, Апок. 20:6

+ 21:9 Апок. 15:1, Апок. 17:1

+ 21:10 Апок. 17:3

+ 21:14 Еф. 2:20

+ 21:15 Апок. 11:1

* 21:16 стадиер – метри 192-рэ мэхъу.

+ 21:23 Апок. 22:5

+ 21:27 Уэрэд 117:20

+ 22:2 1 Мусэ 2:9, 1 Мусэ 3:22, Апок. 2:7

+ 22:4 Уэрэд 16:15, Мт. 5:8, 1 Ин. 3:2, Евр. 12:14, Апок. 7:3-4

+ 22:5 Уэрэд 35:10, Апок. 21:23

+ 22:6 Апок. 1:1

+ 22:7 Апок. 3:11, Апок. 1:3

+ 22:8 Апок. 19:10

+ 22:10 Апок. 10:4, Апок. 1:3

+ 22:11 2 Тим. 3:13

+ 22:12 Мт. 16:27

+ 22:13 Апок. 1:8, Апок. 21:6

* 22:14 цӀыхухэм гъащӀэ къезыт жыгыр – еплъ 2:7.

+ 22:14 Апок. 7:14

+ 22:15 1 Кор. 6:9-10, Гал. 5:19-21, Апок. 21:8

+ 22:16 Апок. 5:5, Апок. 2:26

+ 22:17 Апок. 21:2, Апок. 21:9, Ин. 7:37, Апок. 21:6

+ 22:20 1 Кор. 16:22