# Кӧрманщи

Институт перевода Библии

## Зәбур, Мәсәлә


Пәймана Кәвьн

## Зәбур Мәсәлә


Зәбур Мәсәлә


Института Wәлгәр'андьна К'ьтеба Пироз


Москва, 2016


Зәбур Мәсәлә


Бь ве навнише бьньвисьн бьшиньн: ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-207-8

© Институт перевода Библии, 2016


Пешготьн

Хwәндәванед дәлал!

Әв щара пешьн ә, кӧ әв һәр дӧ к'ьтеб, «Зәбур» у «Мәсәлә», бь зьмане к'ӧрдийа кӧрманщийа wәлатед кафказе һатийә wәлгәр'андьне. Щьһу, мӧсӧлман у мәсиһи ван һәр дӧ к'ьтеба qәбул дькьн чаwа к'ьтебед пироз, әв һәр дӧ к'ьтеб жи дьк'әвьнә нава п'аред «К'ьтеба Пироз». К'ьтеба Пироз жи, аwа готи Библийа, к'ьтеба к'ьтеба йә, к'ьтеба һәрә һежа йә у һьнәкә жь п'аред wе бь һ'әзара зьманед дьнйайе һатьнә wәлгәр'андьне.

Һәр мәрьве сәр т'опа дьнйайе, к'ижан qӧлбеда кӧ дьминә, чь мьләти йан хwәйе чь һ'әбандьне бә, ль wи дьк'әвә кӧ К'ьтеба Пироз бь зьмане хwә бьхунә. К'ьтеба Пироз т'әвайийа хwәва шест шәш к'ьтеб ьн, к'ижан кӧ бь дәсте гәләк ньвиск'ара навбәра гәләк салада һатьнә ньвисаре. Әв к'ьтебана дәрһәqа сәрһатийед жь дәстпебуна дьнйайеда гьрти һ'әта сәдсалийа йәкейә пәй буйина Иса Мәсиһр'а дьбежьн. К'ьтеба Пироз ль сәр дӧ п'ара п'арәвәдьбә: Пәймана Кәвьн у Пәймана Ну.

Әв к'ьтебед «Зәбура» у «Мәсәла» дьк'әвьнә нава п'аред Пәймана Кәвьн, аwа готи әw зәманәки бәри буйина Иса Мәсиһда һатьнә ньвисаре. Әw һәр дӧ к'ьтеб чаwа к'ьтебед сәрwахти у һьлбәсти (шьери) тенә һ'әсабе. Әw т'ьжи занәбун, аqьл у биланти нә, ширәте дьдьнә йед кӧ дьхwазьн р'ийа р'астийеда һәр'ьн, нә кӧ сәр wе р'ийа шашә кӧ дьбә бәрбь ӧндабуне. Ӧса жи әw дьл дьдьнә бәр йед кӧ жь Хӧдан дур к'әтьнә у дьхwазьн вәгәр'ьн, р'ийа Wи бьбиньн.

Зәбур у Мәсәлед Сьлеман жь тек'ста ибранийә кәвьн, аwа готи жь тек'ста Масорети һатьнә wәлгәр'андьне. Бәле тек'ста ибрани канийа ве wәлгәр'андьне йә, ле бона ве wәлгәр'андьне чәнд wәлгәр'андьнед зьманед майин, ӧса жи wәлгәр'андьна Йунанийә кәвьн һатьнә леньһер'андьне.

Бона алик'арийа хwәндәвана чәнд тьшт һатьнә һазьркьрьне:

1. Сәрньвисаред нуйә п'ара.

Нава wәлгәр'андьнеда, һәр зәбур у һәр п'арәкә Мәсәлед Сьлеман пе сәрньвисаре дәстпедьбә. Мәсәлә, Зәбура 1-е бь сәрньвисара «Дӧ р'е» дәстпедьбә, Зәбура 2-а бь «П'адшайе бьжартийе Хӧдан» дәстпедьбә у йед майин. Әв сәрньвисар канийа тек'ста ибранида т'ӧнәнә, ле ван ахьрийада бона алик'арийа хwәндәвана һатьнә һазьркьрьне, wәки хwәндәван заньбә, мәрәм йан фькьра һәр п'аре сәр чь йә.

2. Сәрньвисаред кәвьнә п'ара.

Гәләк зәбур бь сәрньвисарәкә кәвьнә ибрани жи дәстпедьбьн. Әв сәрньвисар канийа тек'ста ибранида һәнә. Әw бь һ'әрфед тәwйайи һатьнә ньвисаре. Мәсәлә, Зәбура 3-а бь сәрньвисарәкә аһа дәстпедьбә: «Зәбура Даwьд, гава әw жь бәр кӧр'е хwә Абшалом р'әви», Зәбура 6-а жи аһа дәстпедьбә: «Сәрwере сазбәндар'а. Сәр сазед һ'әйштт'ели. Зәбура Даwьд». Жь wан сәрньвисара гәләк бә'са терминед кәвьнә сазбәндийе у мьqама дькьн, мәсәлә, Зәбура 6-а бә'са «сазед һ'әйштт'ели» дькә. Ле жь wан һьнәк термин, мә'на wан нә т'ам ә'йан ә. Мәсәлә, Зәбура 8-а бә'са «Сәр Гит'ит'е» дькә, ле занәйед иройин ньзаньн һәгәр «Гит'ит'» бә'са мьqамәки дькә (мәсәлә, мьqамәки жь бажаре Гат'е) йан бә'са һащәтәки музикийе дькә (мәсәлә, мина саз йан бьлуре). Ӧса жи хәбәра «Сәла» гәләк щара нава р'езед зәбурада дәрбаз дьбә, ле мә'на wе бь ибрани нә ә'йан ә. Гәләк занә баwәр дькьн кӧ әв жи терминәкә мьqаме йә. Бьньһер'ә Зәбур 3:2 у шьровәкьрьна wе.

3. Шьровәкьрьнед жере.

Нава к'ьтебеда ль жера р'уп'әла шьровәкьрьн һәнә. Һәгәр ньвисареда һун сәр хәбәре стәйрке «*» бьбиньн, һьнге шьровәкьрьна жере бьхуньн.

4. Һ'әрфед тәwйайи.

Чәнд щара нава ньвисареда һ'әрфед тәwйайи (курсив) һатьнә ньвисаре. Әв хәбәрана ль гора зьмане ибрани дәрбе дьстиньн. Ләма хwәндәван гәрәке хwәндьна хwәда гьранийе бьдә сәр wан хәбәра. (Мәсәлә, бьньһер'ә: Зәбур 59:16.)

5. Һ'әрфед мәзьн.

Гава навәк йан щинавәк бә'са Хwәде йан Мәсиһе Wи дькә, әw пе һ'әрфа мәзьн алийе wәлгәр'ада һатийә ньвисаре. (Мәсәлә, бона Мәсиһ бьньһер'ә: Зәбур 2 у 110.)

Института Wәлгәр'андьна К'ьтеба Пироз р'азибуна хwә дьдә: wәлгәр'а, сәрр'асткьра, ӧса жи һ'әмуйед кӧ т'әви к'аре һазьркьрьн у хәбата чапкьрьна һәр дӧ к'ьтеба бунә.

Института Wәлгәр'андьна К'ьтеба Пироз, Москва

## Зәбур

### Зәбур

Зәбур


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]

[53]

[54]

[55]

[56]

[57]

[58]

[59]

[60]

[61]

[62]

[63]

[64]

[65]

[66]

[67]

[68]

[69]

[70]

[71]

[72]

[73]

[74]

[75]

[76]

[77]

[78]

[79]

[80]

[81]

[82]

[83]

[84]

[85]

[86]

[87]

[88]

[89]

[90]

[91]

[92]

[93]

[94]

[95]

[96]

[97]

[98]

[99]

[100]

[101]

[102]

[103]

[104]

[105]

[106]

[107]

[108]

[109]

[110]

[111]

[112]

[113]

[114]

[115]

[116]

[117]

[118]

[119]

[120]

[121]

[122]

[123]

[124]

[125]

[126]

[127]

[128]

[129]

[130]

[131]

[132]

[133]

[134]

[135]

[136]

[137]

[138]

[139]

[140]

[141]

[142]

[143]

[144]

[145]

[146]

[147]

[148]

[149]

[150]


Зәбур


Пешготьна К'ьтеба Зәбура

«Зәбур», бь зьмане йунани «Псалмос» ә, бь зьмане ибрани жи «Мәзмур» ә. Зәбур стьранед р'ӧһ'ани нә, к'ижан кӧ бьн мьqамед щур'ә-щур'ә һащәтед сазбәндийеда һатьнә стьране.

Зәбур дьнйайеда биранинәкә һьлбәстайә кәвьн ә. Әвана жь Исраелийа дәрк'әтьн бунә дәнги, навбәра һ'әзарсалийа бәри буйина Иса Мәсиһда. Әвана һьлбәстед р'ӧһ'анийә хwәйишӧрәт ьн: һьнәкә жь ван стьранед пәсьндайин у Хwәдеһ'әбандьне нә, дӧайед бона алик'арийе, хwәйикьрьне у хьлазкьрьне нә. Сәрда жи зәбуред лавакьрьнейә бона бахшандьне, стьранед шькьрдарийейә бона дайин у алик'арийа Хwәде, ӧса жи зәбуред һәwарийа щәзакьрьна дьжмьна нә. Зәбур щарна һьндава шәхсәкида тенә готьне, щарна жи һьндава щьмә'теда. Щарна зәбурбеж кӧлед дьле хwәр'а дьбежә, щарна жи бона һ'әwщәдарийа т'әвайийа щьмә'та Хwәде. Зәбур к'ьтебәкә һ'әwаск'ар ә, бона сәрwахтийе, занәбун у бәхтәwарбуне.

Зәбур жь алийе гәләк ньвиск'арада, аwа готи жь алийе Даwьд П'ехәмбәр (кӧ п'адшәки щьмә'та Хwәде бу), Асаф, малбәта Qорах у йед майинва һатьнә ньвисаре у wәхтәки дьрежда әw гиһандьнә һәв.

К'ьтеб бәлайи сәр пенщ п'ара дьбә: 1-41, 42-72, 73-89, 90-106, 107-150.

### 1


К'ьтеба Йәке (Зәбура 1-е һ'әта 41-е)


Дӧ р'е

1Хwәзи ль wи бәндәйи,
кӧ бәр байе нәп'ака нак'әвә,
хwә ль р'ийа гӧнәк'ара нагьрә
у щьвата бәрзәqада р'унани[+].
2Ле шабуна wи һинкьрьна Хӧданда йә,
шәв у р'ож сәр wе һинкьрьне к'ур дьфькьрә[*][+].
3Әwи мина wе дара дәве ава йә,
кӧ wә'де хwәда бәре хwә дьдә,
бәлге ль сәр нач'ьлмьсә,
чь жи дьхwазә мийасәр дьбә.

4Ле нәп'акә нә ӧса нә,
әwә мина пач'а кайе нә,
кӧ ба ле дьхә дажо дьбә[+].
5Ләма нәп'аке бәр диwане тәйах нәкә,
нәһәqе жи щьвата р'астада нәсәкьнә.
6Чьмки ч'ә'ве Хӧдан сәр р'ийа р'аста йә,
ле р'ийа нәп'ака wе бәр wан ӧнда бә[+].

### 2


П'адшайе бьжартийе Хӧдан

1Чьма п'утп'арьст дьqьлqьльн
у мьләт бадиһәwа т'ьвдире дькьн?[*][+]
2П'адшед дьнйайе һәвр'а р'адьбьн,
сәрwер т'әвиһәв дьшеwьрьн,
давежьнә Хӧдан у К'ьфшкьрийе Wи, дьбежьн:[+]
3«Qәйд-зьнщиред wан әм бьшкеньн
у хwә жь дәстед wан хьлаз кьн».

4Йе сәр к'ӧрсийа ә'змен wан дьк'әнә
у Хӧдан wан дькә к'ән у qәрфанә[+].
5Һьнге бь һерс ль wан дькә хәбәрданә
к'ин-бохийе wан дькә нава саwанә:
6«Мьн П'адше Хwә т'әстиq кьрийә,
ль wи ч'ийайе Хwәйи пироз, кӧ Сийон ә»[+].

7П'адше гот: «Әзе бькьм qьрарә,
Хӧдан вәкьр Мьнр'а бьрйарә:
‹Тӧ Кӧр'е Мьн и,
иро Мьнр'а Тӧ буйи[*][+].
8Дә бькә Тӧ жь Мьн бьхwазә,
мьләта Әз Тәр'а бькьм wарә,
һәр чар qӧлбә Тәр'а мал у мьк'ан[*] ә.
9Пе шьва һ'әсьни Те wан бьһ'ьнщьр'ини
у мина щер' wан һурдәхwәши ки›»[*][+].

10Дә ньһа фә'м бькьн, гәли п'адша,
сәрwеред ә'рде wәрьнә сәр һ'ьша!
11Бь хоф хӧламтийе Хӧданр'а бькьн,
жь дәст саwа Wи бьләрьзьн,[+]
12Кӧр' р'амусьн[*] кӧ һерс нәк'әвә,
кӧ р'еда жь wә кәс ӧнда нәбә,
гава һерса Wи ньшкева р'абә.

Хwәзи ль һ'әмуйед хwә дьсперьнә Wи[*][+].

### 3


Дӧайе бәрбангейи һәwаре


Зәбура Даwьд, гава әw жь бәр кӧр'е хwә Абшалом р'әви.

1Йа Хӧдан! Дьжмьнед мьн чьqас зедә бун!
Гәләк р'адьбьн мьqабьли мьн.
2Гәләк бона мьн аһа дьбежьн:
«Хьлазбуна ви Хwәдеда т'ӧнә». (Сәла)[*][+]

3Ле Тӧ Хӧдано, мәрт'ала мьн и,
р'умәт у бьльндкьре сәре мьн и[+].
4Мьн дәнг һьлда, ль Хӧдан кьр гази,
Әwи щаб да жь ч'ийайе Хwәйи пирози. (Сәла)[+]

5Әз п'ал дьдьм, р'адьзем у р'адьбьм,
чьмки Хӧдан ә хwәйкьре мьн[+].
6Әз натьрсьм жь п'ьр'анийа wан мәрьва,
wәки дора мьн гьртьнә һәр чар алийава[+].

7Р'абә Хӧдано! Мьн хьлаз кә, Хwәдейе мьн!
Бәле Те сурәте һ'әму нәйаред мьнда бьдейи
у дьранед нәп'ака һурдәхwәши ки[+].
8Хьлазбун дәсте Хӧданда йә.
Бьра дӧайе Тә сәр мьләте Тә бә. (Сәла)[+]

### 4


Дӧайе йәки кӧ еваре һәwара хwә Хwәде тинә


Сәрwере сазбәндар'а. Сәр сазед т'ели. Зәбура Даwьд.

1Гава әз дькьм гази, дәнге мьн бьбьһе,
Тӧ, Хwәдейе р'астийа мьн!

Тәнгасийеда Тә әз дәрхьстьмә фьрәйе,
ль мьн бькә ве р'ә'ме, дӧайе мьн Тӧ бьбьһе.

2Һәй инсанно! Һ'әта к'әнге һуне беһӧрмәт кьн р'умәта мьн?
Һ'әта к'әнге һуне бош-бәталийе һ'ьз бькьн
у дәрәwийе бьгәр'ьн? (Сәла)
3Ле заньбьн, Хӧдан амьне Хwә[*] пе ч'ә'вәки дьн дьньһер'ә.
Хӧдан дьбьһе, гава әз гази Wи дькьм[+].

4Бьләрьзьн, гӧна нәкьн[*],
щи-ньвинада бьфькьрьн у дәнг нәкьн. (Сәла)
5Qӧрбанед р'астийе һун бьдьн
у гӧмана хwә бьдьнә сәр Хӧдан[+].

6Гәләк һәнә аһа дьбежьн:
«К'и wе qәнщийе нишани мә кә?»
Хӧдано! Р'онайа диндара Хwә бьдә сәр мә[+].
7Тә жь wе шабуна wан зедәтьр кьр дьле мьн,
йед кӧ гава нан, шәрава нува әw хьне дьбьн.

8Әз р'ьһ'әт п'ал дьдьм у р'адьзем,
чьмки Тӧ йи т'әне Хӧдано, кӧ мьн бехоф дьдәбьрини[+].

### 5


Дӧайе к'омәкхwәстьне


Сәрwере сазбәндар'а. Пе бьлура. Зәбура Даwьд.

1Йа Хӧдан! Тӧ гӧһ бьдә готьнед мьн,
бьра Тәва ә'йан бә заринийа мьн.
2Дина Хwә бьдә һеwарза мьн,
йа П'адше мьн у Хwәдейе мьн!
Чьмки һәwара хwә Тә датиньм[+].
3Хӧдано! Бәрбанге Тӧ дьбьһейи дәнге мьн,
бәрбанге әзе бемә бәр Тә, һивийа Тә бьм[+].

4Тӧ йи Хwәдейе кӧ нәһәqийа нахwазә,
хьрабе ль щәм Тә нәһеwьрә.
5Бабахе бәр ч'ә'ве Тә нәсәкьнә
кӧ дьжәни йед хwә беолитийе гьртьнә[+].
6Тӧ дәрәwина ӧнда дьки,
жь йед qәт'ьл у qәлп ащьз и Хӧдан[+].

7Ле әзе сайа һ'ӧба Тәйә п'ьр',
бьк'әвьмә нава Хана Тә
у бәр П'арьстгәһа Тәйә пироз,
бь хофа Тә әзе та бьм[+].
8Хӧдано! Бь р'астийа Хwә,
Тӧ р'ебәрийе мьн бькә
у ә'йнати дьжмьнед мьнр'а,
Тӧ бәр мьн р'аст кә р'ийа Хwә.

9Чьмки заре wанда р'асти т'ӧнә,
дьле wанда хьрабкьрьн ә,
гәwрийа wанә т'ьрба вәкьри йә,
зьмане wанда һ'ьләк'ари йә[*][+].
10Хwәдейо! Диwана wан Тӧ бькә,
бьра әw бьк'әвьн пе шеwьред хwә.
Бона гәләк нәqәнщийед wан,
Тӧ wан бавеж жь бәр Хwә,
чьмки р'абунә һьмбәри Тә.

11Ле һ'әмуйед хwә спартьнә Тә бьра ша бьн,
һ'әта-һ'әтайе әшqа бьстьрен, бьн сийа дәсте Тәда бьн,
йед наве Тә һ'ьз дькьн, бьра пе Тә бәшәрхwәш бьн.
12Чьмки дӧа Тӧ йе р'аст дьки, Хӧдано,
бь херхwазийе дора wи дьгьри, чаwа мина диwара[*][+].

### 6


Дӧайе охьрмед гьранда


Сәрwере сазбәндар'а. Сәр сазед һ'әйштт'ели. Зәбура Даwьд.

1Хӧдано! Бь к'әла Хwә мьн һьлнәйе
бь һерса Хwә, ль мьн нәкә Тӧ ширәте[+].
2Хӧдано! Мьнр'а бькә Тӧ р'ә'ме
чьмки к'әтьмә бет'аqәтийе.
Хӧдано, Тӧ мьн бькә һ'әкимтийе,
чьмки һәстуйада к'әтьмә р'ьщафе.
3Әз бь хwә жи дьр'ьщьфьм
у Те Хӧдано... һ'әта к'әнге[+]?

4Вәгәр'ә Хӧдан! Тӧ нәфса мьн хьлаз кә,
ль гора хатьре wе һ'ӧба Хwә, мьн азад кә.
5Чьмки т'ьрбеда к'и wе Тә бир бинә?
Дийаре мьрийада к'е шькьрийе бьдә Тә[+]?

6Жь нә'линийе әз wастийа мә,
һәр шәв дьшом дошәка хwә,
бь һесьра шьл дькьм ньвина хwә.
7Ч'ә'ве мьн жь к'әдәре һатьн дәрен,
р'уйе һ'әму дьжмьнада әw р'ьжийан[+].

8Жь мьн дур к'әвьн, һ'әмуйед нәһәqийе дькьн[*],
чьмки Хӧдан бьһист дәнге гьрийе мьн[+].
9Хӧдан бьһист лавайе мьн,
Хӧдане qәбул кә дӧайе мьн.
10Һ'әму дьжмьнед мьн wе шәрми бьн, бьр'ьщьфьн,
wе вәгәр'ьн у ньшкева шәрмәзар бьн[+].

### 7


Дӧайе ль гор һәqи у нәһәqийе


Даwьд Хӧданр'а стьра у авитә К'уше жь р'ьк'ьнйата Бенйамин.

1Хӧдан, Хwәде мьн! Мьн хwә дайә бьн сийа Тә.
Жь пәйк'әтийед мьн, мьн хьлаз кә у азад кә[+].
2Йан на әwе мина шера мьн бьдьр'иньн
у вәжәньн азадкьре мьне т'ӧнә бьн.

3Хӧдано, Хwәде мьн!
Һәгәр мьн тьштәк кьрийә,
йан дәсте мьнда нәһәqи һәйә,
4йан мьн нәһәqи херхwазр'а кьрийә,
щийе һәqи-нәһәq дьжмьне хwә шеландийә,[+]
5бьра дьжмьн пәй мьн к'әвә мьн бьгьрә
у ә'мьре мьн ль сәр дьне п'епәс кә,
р'умәта мьн жи ах-халийеда бәтал кә. (Сәла)

6Дә р'абә Хӧдано, бь һерса Хwә,
бәр гәф-гӧр'ийа дьжмьнед мьн бьсәнә.
Дә һ'ьшйар бә һена мьнда, Хӧдано!
Нә Тә һәqи ә'мьр кьрийә?
7Бьра щьвина мьләта дора Тә бьгьрә,
сәр wанр'а Хwә бьдә һелана жорьн.
8Хӧдан сәр мьләтада дьньһер'ә.
Хӧдано, Тӧ һәqийе ль мьн бькә,
ль гора wе р'асти у бесущийа мьн[+].
9Бьра хьрабийа нәп'ака бьт'әр'ьбә,
ле йед сьтqе дьле р'аст бьшьдинә,
Тӧ нет у дьле мьн ә'нәнә дьки,
Хwәдейе кӧ ль сәр р'астийе йи![+]

10Мәрт'ала мьн Хӧдан ә,
йе дьле р'аст хьлаз дькә[+].
11Хwәде һ'акьме р'аст ә,
һәр р'ож сәр нәп'ака һерск'әти йә.
12Һәгәр әw нәп'ак вәнәгәр'ә,
Әwе шуре Хwә бона wи туж кә,
кәване Хwә саз кә, нишан бьгьрә[+].
13Ч'әкед кӧштьне wир'а һазьр кә,
тиред Хwә жи wе бькә йед агьри[+].

14Ва, йе нәһәq жь нәһәqийе пе майә,
хьрабийева һ'әмлә йә, дәрәwийе тинә[+].
15Ч'ә'ле дьк'олә, әw к'ур дькә,
ле хwәха дьк'әвә wе т'әле[+].
16Хьрабийа wи вәдьгәр'ә сәре wи,
зӧлмдарийа wи те сәр qафе wи.

17Бона р'астийа Wи, әзе шькьрийе бьдьмә Хӧдан
у бьстьрем әшqи наве Хӧдане Һәри Жорьн[+].

### 8


Мәзьнайийа р'умәта Хwәде


Сәрwере сазбәндар'а. Сәр Гит'ит'е. Зәбура Даwьд.

1Йа Хӧдан, Хwәйе мә!
Ча һ'әйран ә наве Тә,
ль сәр т'әмамийа әви ә'рди!
Р'әwша Тә феза ә'зманар'а йә,[+][+]
2кӧ пе дәве хьшим[*]
у ширхӧра те бьльндкьрьне.
Ә'йнати дьжмьнр'а Тә qәwат һ'им кьр,
кӧ нәйар у пәйк'әтийа дәнгбьр'и ки.

3Гава әз дина хwә дьдьмә ль ә'змана,
кьред т'ьли-печ'ийед Тә, һиве у стәйрка,
к'ижан кӧ Тә щи-wар кьрьнә,
4иди чи йә инсан кӧ Тӧ бир тини,
йан жи бәнде ве дьне Тӧ ле дьньһер'и[+]?

5Тә һьнәки жь мьлйак'әта әw ньмьзтьр кьр,
р'умәт у р'әwшева әw хәмьланд.
6Тә сәр шьхӧле дәсте Хwә әw сәрwер дани,
һәр тьшт кьрә бьне п'ийед wи[*],[+]
7һ'әму пәз у дәwар, һ'әйwанед бәйани,
8тәйрәдед ә'змен, мә'сийед бә'ре
у һәр чь кӧ р'ийед бә'реда дьчьн.

9Йа Хӧдан, Хwәйе мә!
Ча һ'әйран ә наве Тә,
ль сәр т'әмамийа әви ә'рди!

### 9


Шькьрдарийа бона Р'астийа Хwәде


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд. Ә'лмут'-лабен[*].

1Әзе бь т'әмамийа дьле хwә
шькьрийе бьдьмә Тә, Хӧдан,
һ'әму к'әрәмәтед Тә бькьм дәнги[+].
2Әзе пе Тә ша бьм у гӧл дьм
әшqи наве Тә әзе бьстьрем, Йе Һәри Жорьн[+].

3Гава нәйаред мьн пашда вәдьгәр'ьн,
әw дьк'әвьн у бәр ч'ә'ве Тә ӧнда дьбьн.
4Чьмки Тә сәр диwан у һәqийа мьнда ньһер'и,
Тӧ сәр к'ӧрсийе, чаwа һ'акьме сәр р'астийе р'уньшти[+].

5Тә п'утп'арьст дәнгбьр'и кьрьн,
к'ок ль нәп'ака Тә ани,
навед wана һ'әта-һ'әтайе да һьлдан[+].
6Нәйар иди т'ӧнә нә,
әwә һәр т'ьм хьрабә нә,
Тә бажаред wан wеран кьрьн,
биранина хwәва әw ӧнда бун.

7Ле Хӧдане һ'әта-һ'әтайе п'адшатийе бькә,
Әwи к'ӧрсийа Хwә бона диwане һазьр кьрийә[+].
8Әwе диwана дьне бь һәqийе бькә,
сәр мьләтада бь р'астийе бьньһер'ә[+].

9Хӧдане qәсьра дәро-дәра бә,
ӧса жи qәсьра йед тәнгасийада.
10Әwед нас дькьн наве Тә,
гӧмана хwә дьдьн сәр Тә,
әwед кӧ ль Тә дьгәр'ьн,
Тӧ жи пьшт нади wан Хӧдан[+].

11Бьстьрен әшqи Хӧдане ль Сийоне,
бәла кьн кьред Wи нава мьләта.
12Һ'әйфһьлдайи хуна р'ети бир тинә,
заринийа дәро-дәра бир накә.

13Мьн wәрә р'ә'ме, Хӧдано,
дина Хwә бьдә wан тәнгасийед мьн,
к'ижан дәсте пәйк'әтийада мьн к'ьшандьн,
Тӧ кӧ жь бәр дәрге мьрьне мьн һьлдьди,[+]
14wәки т'әмамийа р'умәта Тә бькьм дәнги,
ль бәр дәргәһед бажаре[*] Сийоне,
бь дәнге бьльнд ша бьм бь хьлазкьрьна Тә.

15П'утп'арьст к'әтьнә ч'ә'ла хwәйә к'олайи,
ньгед wан хwәха к'әтә т'әла wанә вәшарти[+].
16Хӧдан бь диwанкьрьне Хwә да наскьрьне,
нәп'ак бь кьред дәсте хwә дьк'әвә т'ор'е.
(Һьггайон Сәла)[*][+]

17Дә бьра нәп'ак вәгәр'ьнә дийаре мьрийа,
һ'әму әw мьләтед кӧ Хwәде бир кьрьнә.
18Чьмки фәqире һ'әта хьлазийе нәйе биркьрьне,
гӧмана дәро-дәра һ'әта-һ'әтайе ӧнда нәбә.

19Р'абә Хӧдано, бьра инсан qәwат нәгьрә,
бьра диwана п'утп'арьста ль бәр Тә бьбә.
20Хӧдано, Тӧ тьрсе бькә ль сәр wан,
бьра п'утп'арьст заньбьн, кӧ әw мәри нә. (Сәла)

### 10


Дӧайе газьнкьрьне

1Хӧдано, чьма Тӧ Хwә дур дьгьри?
Тәнгасийада Хwә вәдьшери[+]?
2Нәп'ак бь к'ӧбарийа хwә пәй фәqир к'әтийә,
бьра әw хwәха бьк'әвә т'әла хwәйә фькьри.

3Бәле нәп'ак бь нете дьле хwә дьфьр'ә
у йе тьма Хwәде дьк'ьфьрә, беһӧрмәт дькә[*].
4Йе нәп'ак жь дәст бабахийе Хwәде нагәр'ә,
т'әмамийа фькьра wида Хwәде т'ӧнә[+].

5Һәр т'ьм р'ийед wи жер'а р'аст дьбьн,
qьраред Тә wир'а бьльнд ьн, дури wи нә,
п'ьфи сәр һ'әму дьжмьнед хwә дькә.
6Дьле хwәда дьбежә: «Әзе нәльк'ӧмьм,
qӧр'нә-qӧр'нә жи хьрабийе нәйенә сәре мьн»[+].
7Дәве wида т'ьжи ньфьр', дәрәw, гәф-гӧр'и йә,
бьн зьменда жи мьхәнәти у нәһәqи йә[*][+].

8Тә'лдед гӧндада хwә вәдьшерә,
йе ами-т'ам бь дьзива әw дькӧжә
у ч'ә'ве wи бь дьзива сәр фәqир ә[+].
9Әw qӧлч'ада хwә дьтәлинә,
мина wи шере нә'ла хwәда.
Әw дьтәлә чаwа бькә фәqир бьгьрә,
фәqир дьгьрә у давежә т'ор'а хwә[+].

10Хwә дькә qонщьк у п'ал дьдә[*],
йе бәләнгаз дьк'әвьнә нав ләпе wи.
11Дьле хwәда дьбежә: «Хwәде бир кьрийә,
Әwи р'уйе Хwә ньхамтийә, кӧ Әw т'ӧ щар нәбинә».

12Р'абә, Хӧдан, Хwәдейо!
Бьльнд бькә Дәсте Хwә у бәләнгаза бир нәкә.
13Чьма йе нәп'ак Хwәде беһӧрмәт кә,
дьле хwәда бежә: «Хwәде сәрда наньһер'ә».

14Нә Тӧ wан бәләнгаза дьбини?
Тӧ ль сәр тә'ли-тәнгийада дьньһер'и
кӧ бь дәсте Хwә һәqе нәп'ак бьди.
Бәләнгазед хwә ль Тә спарти,
пьштоване сеwийа әw Тӧ йи[+].

15П'әр'е нәп'ак у хьраба Тӧ бьшкени,
гава хьрабийа wан бьгәр'и Тӧ нәбини[+].

16Хӧдан п'адше һ'әта-һ'әтайе йә,
п'утп'арьсте бәтавәбьн жь ә'рде Wи[+].

17Тӧ хwәстьна бәләнгаза дьбьһейи, йа Хӧдан!
Дьле wан бьшьдин у гӧһ бьдә сәр wан,
18сәр диwана сеwи у бәләнгазда бьньһер'ә,
wәки мәрьве дьне иди wи нәтьрсинә[+].

### 11


Стьрана гӧмана ль сәр Хӧдан


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Мьн хwә дайә бьн сийа Хӧдан,
һун ча мьнр'а дьбежьн:
«Мина ч'ьвика бьфьр'ә,
һәр'ә ч'ийайед хwә?»[+]
2Ва йә нәһәqа кәван саз кьрьнә
у тиред хwә жи к'ьшандьнә,
кӧ тә'рийеда бавежьнә йе дьле р'аст[+].
3Гава бьнгәһ wеран бә,
иди йе р'аст wе чь бькә[+]?

4Хӧдан П'арьстгәһа Хwәйә пирозда йә,
к'ӧрсийа Хӧдан ль ә'змен ә,
ч'ә'ве Wи һәр кәси дьбинә,
бьжанге Wи бәни-адәм дьщер'ьбинә[+].
5Хӧдан р'аста дьщер'ьбинә,
ле дьжәнә нәп'ак у йе зӧлме һ'ьз дькә[+].
6Wе сәр нәп'ака шәле агьр у к'ьрк'уте бьбаринә,
байе гәрми-шәwате жи п'ара к'аса wан бьк'әвә[+].
7Чьмки Хӧдан р'аст ә, р'астийе һ'ьз дькә
у йе р'аст wе нур-нәдәра Wи бьбинә[+].

### 12


Дӧайе һәwаргазийе


Сәрwере сазбәндар'а. Сәр сазе һ'әйштт'ели. Зәбура Даwьд.

1Һәwар Хӧдан, чьмки йед р'аст нәман,
амьн жь нава мәрьва һатьнә һьлатьн.
2Һ'әму мәрьв һәвр'а дәрәwа дьбежьн,
заре һ'ьләк'ар у дьле qәлп хәбәр дьдьн[+].

3Дә бьра Хӧдан заре һ'әму һ'ьләк'ара бьбьр'ә,
ӧса жи зьмане йе мәзьн-мәзьн хәбәр дьдә.
4Әw дьбежьн: «Әме бь зьмане хwә сәрк'әвьн,
зар-зьманед мә т'әви мә нә
у һ'ӧкӧме к'е wе сәр мә һәбә?»

5«Бона хатьре фәqиред шеланди
у заринийа бәләнгаза,
Әзе ньһа р'абьм» Хӧдан дьбежә,
«wан бькьмә щики бехоф,
к'ижан дәмана wе йәке нә».

6Готьнед Хӧдан, готьнед хальс ьн,
мина зиве к'ура ахинда һ'әланди нә
у һ'әфт щара әw паqьжкьри нә[+].

7Хӧдано, Те нобәдарийа мә бьки,
һ'әта-һ'әтайе мә жь ви ньсьли хwәй ки,
8кӧ дьбьн п'әр'ани, әw дьгәр'ьн,
беарийа инсенр'а әw машоq ьн.

### 13


Дӧайе һәwаргазийе


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Хӧдано, һ'әта к'әнге Те мьн лап бир бьки?
Һ'әта к'әнге Те р'уйе Хwә жь мьн вәшери[+]?
2Һ'әта к'әнге әзе бьнә'льм,
һәр р'ож дьлда дәрд у кӧл бьм?
Һ'әта к'әнге бәр нәйар әзе ньмьз бьм?

3Бьньһер', щаба мьн бьдә,
Хӧдан, Хwәдейе мьн!
Р'онайийе бьдә бәр ч'ә'ве мьн,
кӧ нәк'әвьмә хәwа мьрьне[+]
4у дьжмьн нәбежә: «Әз сәр wи к'әтьм»,
хернәхwаз ша нәбә, гава әз бьк'әвьм[+].

5Мьн хwә спартийә амьнийа Тә,
дьле мьне ша бә, бь хьлазкьрьна Тә[+].
6Әзе бьстьрем әшqи Хӧданә,
бона qәнщийа кӧ ль мьн кьрийә.

### 14


Беари у бебәхтийа нәһәqа


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1[•]Беаре-бефә'м дьле хwәда дьбежә: «Хwәде т'ӧнә».
Шуна р'әшва дьчә, һ'әрамийе дькә,
кәсәк т'ӧнә кӧ qәнщийе бькә[+].

2Хӧдан жорда сәр мерьвда дьньһер'ә кӧ бьбинә,
гәло wе һәбә йәки сәрwахт, кӧ ль Хwәде дьгәр'ә[+].
3Һ'әму жь р'ийа хwә дәрк'әти нә
у т'әвайи пева ләwьт'и нә,
йәки qәнщийе бькә т'ӧнә, т'ӧ кәс т'ӧнә![*]

4Гәло йед нәһәqийе дькьн фә'м накьн,
кӧ щьмә'та Мьн мина нан дьхwьн
у әw гази Хӧдан жи накьн[+]?

5Ль wьр хоф у тьрсе ль wан бьгьрә,
чьмки Хwәде нава к'ома р'астада йә.
6Һун дькьн т'ьвдирада фәqира бьдьнә шәрме,
ле бәле Хӧдан сьт'аргәһа wан ә.

7Хwәзи азадийа Исраеле жь Сийоне бьһата!
Гава Хӧдан чәрха щьмә'та Хwә диса р'аст кьра,
һьнге Аqубе әшq бә, Исраеле жи ша бә.

### 15


К'и дькарә Хана Хwәдеда бә


Зәбура Даwьд.

1Хӧдано! К'и дькарә Коне[*] Тәда бьминә?
К'и wе сәре ч'ийайе[*] Тәйи пироз бьһеwьрә[+]?

2Әwе кӧ бе ләк'ә дьмәшә
у хwә р'ийа һәqийе дьгьрә,
дьле хwәда р'аст дьфькьрә,[+]
3бь зьмане хwә бӧхдана накә
у хьрабийе т'ӧ кәси накә,
щинаре хwә беһӧрмәт накә[*][+].
4Мәрьве хьраб бәр ч'ә'ве wи бер'умәт ә
ле qәдьре хwәдехофа бьльнд дьгьрә,
әw сонд дьхwә у созе хwә дьqәдинә,
5п'әред хwә бь сәләф надә,
жь бәр бесущва р'ӧшәте һьлнадә.

К'и ван дькә, т'ӧ щар әwе нәльк'ӧмә[+].

### 16


Дӧайе гӧмана сәр Хwәде


Зәбура[*] Даwьд.

1Тӧ мьн хwәй кә, Хwәдейо,
чьмки мьн хwә дайә бьн сийа Тә.
2Әз дьбежьмә Хӧдан: «Тӧ йи Хwәйе мьн,
пештьри Тә т'ӧнә херхwазәки мьни дьн»[+].

3Әз дәмана пирозед Тәйә wәлатда мә
у wан ә'сьлзада мә.

4Ле әwед пәй хwәдейед майин дьр'әвьн,
әw дәрд у кӧлед хwә зедә дькьн.
Әз т'әви хуна qӧрбанед wан набьм
у навед wан сәр заре хwә һьлнадьм[+].

5Хӧдан ә п'ара мьнә жьбарә у р'ьсqе мьн,
дәсте Wида йә ахьри-аqубәта мьн[+].
6Щи-wаред р'ьнд п'ара мьн к'әтьн
у ль мьн хwәш һат Әw мьлк'е мьн.

7Пәсьне Тә әзе бьдьм, Хӧдане ширәтк'ар,
һ'әта шәв жи дьл нав мьнда дьбә дәрсдар.
8Хӧдан һәр т'ьм бәр ч'ә'ве мьн ә,

Әw ль мьле мьни р'асте йә,
нәфса мьне нәльк'ӧмә[+].

9Ләма дьле мьн ша дьбә
у нәфса мьн әшq дьбә,
бәдәна мьн жи бехоф дьбә.
10Чьмки Те дийаре мьрийада мьн нәһели,
нә жи бьһели амьне Тә гор'ьстен бьбинә[*],[+]

11Те р'ийед ә'мьр мьнва ә'йан ки.
Шабунәкә мәзьн ә ль бәр диндара Тә,
һ'әта-һ'әтайе хер у хwәши дәсте Тәйи р'астеда йә[*][+].

### 17


Дӧайе һәwаргазийа йе ами-т'ам


Дӧайе Даwьд.

1Сәр һәqийеда бьньһер', йа Хӧдан,
дина Хwә бьдә заринийа мьн
у гӧһ бьдә дӧайе мьн,
хельф дәрнайе жь дәве мьн[+].
2Бьра р'успитийа мьн жь диндара Тә бә,
бьра ч'ә'ве Тә сәр р'астийе бә.

3Тә дьле мьн щер'ьбанд, шәв жи сәрик ль мьн да,
Тә әз ә'нәнә кьрьм, нәдитьм тьштәки хьрабда,
мьн ад кьрийә, хьраби т'ӧнәбә дәве мьнда[+].
4Wәкә готьнед дәве Тә,
бона кьрьнед мәрьвайе,
һ'әвза хwә дькьм жь зӧлмк'арийе.
5Гавед мьн шьдийайи нә шьвәр'ийед Тәда
у ньгед мьн нәшьмьтин жь нав wанда.

6Мьн Тә кьр гази, Хwәдейо, Те щабе бьди
у гӧһ бьди мьн, готьнед мьн бьбьһейи.
7Р'ә'ма Хwәйә һ'ӧжмәк'ар ә'йан бьки
у Те бь дәсте Хwәйи р'асте бьки,
кӧ спартийед Хwә жь нәйар хьлаз бьки[+].

8Мина р'онайийа ч'ә'ва Тӧ мьн хwәй кә,
бьн сийа п'әр'е Хwәда мьн бьньхемә,[+]
9жь бәр ч'ә'вед wан нәп'акед мьн дьшелиньн,
жь wан хунхӧред кӧ дора мьн дьгьрьн.
10Ван бәз гьртийә, бе исаф бунә[*],
бь дәве хwә хәбәрада бәрзәq бунә[+].
11П'е-п'е пәй мьн ьн, ва йә дора мьн ьн,
ч'ә'ве wан ль сәр мьн ә, кӧ мьн ә'рде хьн.
12Әwә мина шере дькә кӧ бьдьр'инә,
мина щәwрьке шерайи кӧ хwә дьтәлинә[+].

13Р'абә Хӧдан, пешийа wан Тӧ бьгьрә
у дәвәр'уйа Тӧ wан бинә,
пе шуре Хwә жь йед нәп'ак мьн хьлаз кә,
14пе дәсте Хwә, Хӧдано, мьн жь мәрьва хьлаз кә,
жь wан мәрьвед ве дьне, п'ара к'ижана әв ә'мьр ә,
кӧ зьке wан хәзәбед Хwәва Тӧ дадьгьри,
кӧ ч'ә'в ль wан дьбьжьqьн у зар'ед wан пе т'ер ьн,
бәрмайи жи зар'е зар'ед хwәр'а дьһельн.

15Ле бәле әзе р'уки р'успи диндара Тә бьньһер'ьм,
гава һ'ьшйар бьм, нур-нәдәра Тә әзе т'ер бьм.

### 18


Стьрана Даwьдә сәрк'әтьне


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьде ә'вде Хӧдан, к'ижани хәбәред ве стьране әшqи Хӧдан стьра, ль wе р'ожа кӧ Хӧдан әw жь дәсте һ'әму нәйаред wи у жь дәсте Шаwул хьлаз кьр. Әwи гот:

1Йа Хӧдан, әз Тә һ'ьз дькьм, qәwата мьн![+]

2Хӧдан ә зьнаре мьн, кәла у хьлазкьре мьн,
Хwәдейе мьн, qәйайе мьн,
әз хwә дьдьмә бьн сийа Wи.
Әw ә мәрт'ал, стьруйе хьлазбуне у сьт'аргәһа мьн[+].
3Һәwара хwә Хӧдане хwәйипәсьн тиньм
у жь дәсте нәйара әз хьлаз дьбьм[+].

4Хӧмама мьрьне әз гьртьм,
лейийед wеране әз р'ода бьрьм[+].
5Зьнщиред гор'ьстен ль мьн wәлийан
у т'әләкед мьрьне пешийа мьн гьртьн[+].
6Тәнгасийа хwәда мьн гази Хӧдан кьр,
һәwар-газийа хwә Хwәде хwә кьр.
Әwи жь П'арьстгәһа Хwә бьһист дәнге мьн,
гьһиштә гӧһе Wи әw заринийа мьн[+].

7Һьнге ә'рд ләрьзи у һ'әжийа,
һ'име ч'ийа дәрьзин у ләqийан,
чьмки Хӧдан р'акьрьбу һерса Хwә[+].
8Жь бевьлед Wи ду же к'ьшийа,
жь дәве Wи агьр-алав,
к'уред егьр жь Wи пәкийан[+].
9Ә'зман тәwанд Әw һат жорда,
ә'wре р'әш бу бьн п'ийада[+].
10Херуб[*] сийар бу у фьр'и,
сәр баскед бе Әw сьльли[*][+].
11Тә'ристан Хwәр'а кьрә орхан,
авед тә'ри, т'әв ә'wред ә'зман
һәр чар алийава Жер'а бун хан[+].
12Жь шәwqа Wи, тәйрок, бьруск
ә'wред Wива дәрбаз бун чун.
13Хӧдан ә'зменда бьрq вәда,
бь тәйрок у бьруске
Йе Һәри Жорьн дәнг вәда[+].
14Тиред Хwә авитьн, нәйар бәла кьрьн,
бьруск шандьн, әw т'әвиһәв кьрьн.
15Бьне бә'ра һатьнә дитьне
у һ'име дьнйайе һатә к'ьфше,
Хӧдано, жь wе һьлатьна Тә,
гава дәрк'әт байе бевьла Тә[+].

16Әwи жорда дәст авитә мьн у әз гьртьм,
жь к'урайед ава әз дәрхьстьм[+].
17Әз жь дәсте нәйаре мьни зор хьлаз кьрьм,
жь йед дьжәнийанә мьн, кӧ жь мьн зортьр бун[+].
18Р'ожа охьрме гьранда wан гьрт пешийа мьн,
ле бәле Хӧдан бу пьштоване мьн.
19Әз дәрхьстьмә фьрәйе хьлаз кьрьм,
чьмки Әwи әз бәгәм кьрьм[+].

20Wәкә р'астийа мьн Хӧдан да мьн,
әз хәлат кьрьм, wәкә паqьжийа дәсте мьн.
21Чьмки р'ийед Хӧдан мьн хwәй кьрьн,
нәһәqи нәкьр, жь Хwәде хwә дур нәк'әтьм.
22Чьмки бәр мьн бун һ'әму qьраред Wи
у мьн хwә дур нәхьст жь qанунед Wи.
23Әз ль бәр Wи беләк'ә бум
нәһәqийеда һ'әвзәк'ар бум[+].
24Ләма Хӧдан да мьн, wәкә р'астийа мьн,
кӧ дина хwә дьдә паqьжийа дәсте мьн.

25Тӧ амьнар'а амьн и,
беqӧсурар'а беqӧсур и.
26Паqьжар'а паqьж и,
һ'ьләк'арар'а дьди wәкә кьре wи.
27Чьмки тайе мәрьвед к'әти Тӧ йи,
ле ч'ә'ве к'ӧбар-бабах ньмьз дьки[+].
28Бәле, йе ч'ьра мьн ведьхә Тӧ йи,
Хӧдан Хwәде шәва мьн дькә р'онайи[+].
29Пе Тә әз һ'ьщуми сәр ордийе дькьм
у пе Хwәдейе хwә сәр сурар'а банздьдьм.

30Р'ийа Хwәде к'амьл ә,
готьна Хӧдан хальс ә,
Әw мәрт'ал ә бона һәр кәсе Wида сьт'ар ә[+].
31Бәле к'и йә Хwәде, пештьри Хӧдан?
Йан к'и йә Qәйа, хенщи Хwәде мә?
32Хwәде йә, Йе кӧ мьн qәwат дькә
у р'ийа мьн бехәм дькә[*].
33П'ийед мьн дькә, мина п'ийед кара хәзале
у мьн щийед бьльнд дьдә сәкьнандьне[+].
34Дәсте мьн һини шәр'кьрьне дькә
у зәндед мьн кәване сьфьр дьтәwинә[+].
35Тә мәрт'ала Хwәйә азадийе да мьн,
мьле Тәйи р'асте гьрт пьшта мьн,
бәрбьһерийа Тә бу бьльндбуна мьн.
36Фьрә дьди авитьн Тӧ гавед мьн,
кӧ нәльк'ӧмьн ньгед бьн мьн.
37Пәй нәйар к'әтьм, хwә wанр'а гиһанд,
вәнәгәр'ийам һ'әта к'ока wан qәланд[+].
38Мьн ә'рде хьстьн у нькарьбун р'абьн
у әw к'әтьнә бьн п'ийед мьн.
39Тә бона шер' пьштәк мьн да гьредан,
әwед бәр мьн р'абуйи, әw кьрьнә бьне мьн.
40Тә р'әв кьрә нав нәйаред мьн,
к'ока пәйк'әтийед хwә мьн ани[+].
41Wан кьр һәwар, һәwари нәһат,
Хӧдан кьрьн һәwар, ле Wи щаб нәда[+].
42Мьн әw һеран мина т'оза бәр бе,
мина һ'әр'ийа к'уче wеда авитьн.

43Жь шәр'-дә'wед щьмә'те Тә әз хьлаз кьрьм,
сәр мьләтед хәриб сәрwер к'ьфш кьрьм,
мьләтед мьнва нәнас, бунә хӧламед мьн.
44Ча бона мьн бьһистьн,
wан гӧһдари ль мьн кьр,
хәриб бәр мьн хwә та кьр[+].
45Qӧдуме чоке хәриб шкәстьн,
жь qәсьред хwә р'ьщаф дәрдьк'әтьн.

46Хӧдан сах ә, пәсьне Qәйайе мьн бьдьн!
Бьра бьльнд бә Хwәдейе азадийа мьн.
47Әw ә Хwәдейе кӧ һьлдьдә һ'әйфа мьн,
мьләт жи кьрьнә бьн дәсте мьн,[+]
48әз жь нәйар хьлаз кьрьм,
жь хернәхwазед мьн бьльндтьр кьрьм
у жь дәсте зӧлмдара азад кьрьм.

49Бона ве йәке, Хӧдано!
Нав мьләтада әзе Тә бьльнд кьм,
әшqи наве Тә әзе бьстьрем[*][+].
50Тӧ сәрк'әтьнед мәзьн дьди п'адше Хwә,
Тӧ амьн и һьндава к'ьфшкьрийе Хwә,
Даwьд у зӧр'әта wир'а һ'әта һ'әтайе[+].

### 19


Р'умәта Хwәдейә нава ә'фьрин у Qануна Wида


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Ә'зман бона р'умәта Хwәде дьбежьн,
ә'рше ә'змен шьхӧлед дәсте Wи к'ьфш дькьн[+].
2Р'ож р'ожер'а хәбәре дьбежә,
шәв шәвер'а занәбуне вәдькә.
3Зьман т'ӧнә, готьн т'ӧнә,
дәнге wана найе бьһистьне,
4ле шә'дәтийа[*] wан бәла дьбә т'әмамийа ә'рде
у готьнед wан дьгьһижьнә сәре дьне[*].

Хwәде ә'зменда бона тә'ве конәк вәгьрт,[+]
5мина зә'вайе жь бьн п'әр'де кӧ дәрте,
мина мерхасе кӧ пе р'әва хwә ша йә.
6Әw жь алики ә'змен дәрте, дьчә һ'әта алийе дьне
у жь гәрма wе т'ӧ тьшт найе вәшартьне.

7Һинкьрьна Хӧдан к'амьл ә,
мерьв әw нуйәжийин дькә.
Т'әмийед Хӧдан бехельф ьн,
садәйа әw сәрwахт дькьн[+].
8Qанунед Хӧдан р'аст ьн,
дьле мерьв ша дькьн.
Фәрманед Хӧдан зәлал ьн,
ч'ә'вед мерьв р'онайи дькьн[+].
9Хофа Хӧдан хальс ә,
һ'әта-һ'әтайе дьминә.
Qьраред Хӧдан һәq ьн,
т'әмамийа хwәва әw р'аст ьн[+].
10Әwә һе һавьжи нә, нә кӧ зер',
нә кӧ әw зер'е һәри сафи,
жь һьнгьв у һьнгьве шьме ширьнтьр ьн[+].
11Хӧламе Тә пе wан те хwәйкьрьне,
йе пек тинә, хәлата wи п'ьр' мәзьн ә.

12К'и дькарә шашийед хwә нас кә?
Жь гӧнәйед вәшарти Тӧ мьн паqьж кә,
13жь к'ӧбарийе хӧламе Хwә хwәй кә,
бьра әw һ'ӧкӧми ль сәр мьн нәкьн.

Һьнге әзе беләк'ә бьм,
жь нәһәqийед мәзьн әзе паqьж бьм[+].

14Бьра готьнед дәве мьн
у әw фькьред дьле мьн
ль бәр Тә бенә qәбулкьрьн,
Хӧдане Qәйайе мьн
у Азадкьре мьн[+].

### 20


Дӧайе бона сәрк'әтьне


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Бьра охьрме гьранда Хӧдан гӧһ бьдә тә,
наве Хwәдейе Аqуб тә хwәй кә[+].
2Бьра жь Щийе Пироз к'омәке тәр'а бьшинә
у жь Сийоне пьштованийе ль тә бькә[+].
3Бьра һ'әму дийарийед тә Әw бир бинә
у дийарийед тәйә т'әвайишәwате qәбул кә. (Сәла)
4Бьра wәкә дьле тә бьдә тә
у нет-мәрәмед тә бинә сери[+].
5Пе сәрк'әтьна Тә әме ша бьн
у пе наве Хwәдейе хwә але бьльнд кьн.
Бьра һ'әму хwәстьнед тә Хӧдан бинә сери.

6Ньһа әз заньм, кӧ Хӧдан к'ьфшкьрийе Хwә сәр дьхә,
жь ә'змане Хwәйи пироз щаба wи дьдә,
пе дәсте Хwәйи р'асте сәрк'әтьнед зор дьдә.
7Һьнәк пе ә'рәба, һьнәк пе һәспа,
ле әм пе наве Хwәдейе хwә дьфьр'ьн[+].
8Әwана льк'ӧмин у к'әтьн,
ле әм р'абун у р'аст сәкьнин.

9Хӧдано! Тӧ п'адше сәр хә!
Дәнге мә бьбьһе, гава әм гази Тә дькьн.

### 21


Шькьрдайина бона сәрк'әтьне


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Хӧдан! Пе qәwата Тә п'адша ша дьбә
у азадкьрьна Тәр'а чьqаси гӧл дьдә[+].
2Тә йа дьле wи да wи,
хwәстьна дәве wи на-на нәкьр. (Сәла)[+]

3Тӧ бәрәк'әта qәнщва р'асти wи һати
у т'аще зер'е сафи дани сәре wи.
4Әwи жийин жь Тә хwәст,
Тә р'ожед дьрежә һәр-һәйе дане[+].

5Р'умәта wи мәзьн ә, пе хьлазкьрьна Тә,
qәдьр у һӧрмәт Тә дани сәре wи.
6Тә дӧайе һ'әта-һ'әтайе сәр wида баранд,
диндара Хwәва Тә әw әшq у ша кьр.

7Чьмки п'адшайи Хӧданда гӧман ә,
сайа һ'ӧба Йе Һәри Жорьн wе нәльк'ӧмә[+].
8Дәсте Тәйе бьгьһижә һ'әму дьжмьнед Тә,
дәсте Тәйи р'асте бьгьһижә йед дьжәньнә Тә.
9Гава Тӧ к'ьфш би, Те wан бьки мина к'ура тәндуре,
Хӧдане һерса Хwәда wан ӧнда кә
у агьр-алаве wан һ'уфи хwә кә[+].
10Те к'ока wан жь дьне бини
у зӧр'әта wан жь нав мәрьвайийе.

11Wан хwәст хьрабийе ль Тә бькьн,
шеwьр дәрхьстьн,
ле әв йәк wанр'а ль һәв нәһат.
12Те р'әве wан хи,
тиркәване Хwә бьк'ьшини нав ч'ә'ве wан[+].

13Хӧдано, qәwата Хwәва Тӧ бьльнд бә,
әме бьстьрен, шькьрийе бьдьнә зорайа Тә.

### 22


Һәwаргазийа тәнгасийеда у стьрана пәсьндайине


Сәрwере сазбәндар'а. «Стьрана кара хәзалейә сәре сьбәһе». Зәбура Даwьд.

1Хwәдейе мьн! Хwәдейе мьн!
Тә чьма әз һьштьмә?[*]
Хwә жь хьлазкьрьн у дәнге һеwарза мьн дур гьртийә[+].
2Хwәдейо! Әз р'ож гази Тә дькьм
ле Тӧ щаба мьн нади,
шәве жи дәнге мьн найе бьр'ин[+].

3Ле бәле Тӧ Йе Пироз и,
сәр т'әхте Хwә р'уньшти йи,
пәсьндайина Исраеле йи,
4Кал-бавед мә Тәда гӧман бун,
Тәда гӧман бун, Тә әw азад кьрьн.
5Ль Тә кьрьн һәwар, әw хьлаз бун
гӧман дан сәр Тә, шәрми нәбун.

6Ле әз кӧрм ьм нә кӧ мәри,
нав мәрьвада беһӧрмәткьри
нав щьмә'тада сосрәтбуйи.
7Һ'әмуйед кӧ мьн дьбиньн,
әw qәрфе хwә ль мьн дькьн,
дәве хwә ль мьн хар дькьн,
сәре хwә дьһ'әжиньн[*] у дьбежьн:[+]
8«Дә бьра хwә бьсперә Хӧдан
у Әw wи хьлаз кә,
дә бьра wи азад кә,
һәгәр Әw жь wи р'ази йә»[*]

9Ле бәле Тӧ йи, йе әз жь бәт'ьне дәрхьстьм,
бәр бьстане дийа мьн, Тә әз бехоф кьрьм[+].
10Әз жь бәт'ьнеда спарти Тә буйи,
жь зькмакийеда Тӧ Хwәдейе мьн и.
11Жь мьн дур нәк'әвә,
чьмки тәнгаси незик ә
ле к'омәкдарәк т'ӧнә[+].

12Гәләк щанәга дора мьн дьгьрьн,
бохед Башанейә[*] зор сәр мьнда дьгьрьн[+].
13Мина шере дәвхун мьр'ә-мьр' дькьн
у әw qилед хwә ль сәр мьн вәдькьн.

14Әз мина аве темә р'етьне,
һәстуйед мьн жь һәв тенә бәр'дане,
дьл нав мьнда дьһ'әлә мина шьме[+].
15Qәwат ль мьн зьһа дьбә,
мина щер'е ахин һур-һури дьбә,
зьман дәмахе мьнва дьqәмьтә,
Тӧ мьн дьки аха мьрьне.

16Сә-куч'ька әз кьрьмә нава хwә,
к'ома нәһәqа дора мьн гьрт,
дәст у п'ийед мьн qӧл кьрьн[*][+].
17Һ'әму һәстуйед мьн тенә жьмаре,
мьн т'әмашә дькьн дина хwә дьдьне[+].
18К'ьнщед мьн нава хwәда бәла дькьн
у сәр к'ьнща мьн п'әшк давежьн[*][+].

19Ле Тӧ Хӧдано, жь мьн дур нәк'әвә!
Qәwата мьн! Зу бькә Хwә мьнр'а бьгьһинә.
20Нәфса мьн Тӧ жь шур хьлаз кә,
мьн тайи жи жь нав ләпе сә-куч'ька[+].
21Мьн хьлаз кә жь qиле шер
у азад кә жь стьруйед гайед бәйани[+].

22Әзе наве Тә бьратийа хwәр'а сальх кьм,
нава щьвинеда пәсьне Тә бьдьм[*][+].
23Гәли хӧданхофа! Пәсьне Wи бьдьн!
Гәли зӧр'әта Аqуб! Р'умәте бьдьн!
Һ'әму зар'ед Исраел! Жь Wи хоф бькьн![+]
24Чьмки Әwи пьшт нәда йе т'әнгәзар,
бәләнгазийа wи беһӧрмәт нәкьр,
р'уйе Хwә Әwи жь wи вәнәшарт,
гава wи һәwар кьр, Хwәде бьһист.

25Щьвина мәзьнда әзе бьдьм пәсьне Тә,
ль бәр wан хофк'ешед Тә,
биньмә сери ад-qьраред хwә, бона wи хатьре Тә[+].
26Бәләнгазе бьхwьн у т'ер бьн[*],
пәсьне Хӧдан бьдьн йед Wи дьгәр'ьн.
Дьле wә бьра бьжи һ'әта-һ'әтайе!

27Һәр qӧлбе дьнйайе wе бир биньн
у бәрбь Хӧдан wе вәгәр'ьн.
Һ'әму бәрәкед мьләта,
wе сәре хwә бәр Тә дайньн[+].
28Чьмки п'адшати йа Хӧдан ә,
Әw сәрwертийе мьләта дькә[+].

29Һ'әму к'ӧп-к'ӧпед әве дьне,
әwе бьхwьн у бәр та бьн
у һәр кәсе п'ара хwәлийе,
кӧ фьрари йә ль сәр ә'рде,
wе бьк'әвә бәр ль сәр чоке.
30Ньсьле хӧламтийе Wир'а бькьн,
наве Хwәде qӧр'на пәйр'а wе qьсә кьн[+].
31Wе бен у хьлазкьрьна Wи
wан мәрьвар'а бькьн дәнги,
к'ижанед кӧ wе бенә дьне,
wе бежьн: «Хӧдан әв йәк кьрьнә»[+].

### 23


Хӧдан Шьване мьн ә


Зәбура Даwьд.

1Хӧдан шьване мьн ә,
әз нә һ'әwще тьштәки мә[+].
2Әw мерг у чиманада мьн дьдә мәхәл,
мьн дьбә сәр авед нәрмә ә'дьл,[+]
3нәфса мьн Әw нуйәжийин дькә.
Шьвәр'ийед р'астийеда Әw мьн дьбә,
бона хатьре wи наве Хwә[+].

4Һәгәр әз гәлийе сийа мьрьнеда бьм,
жь хьрабийе әзе т'ӧ щар нәтьрсьм,
чьмки Тӧ йи wьр т'әви мьн,
шьв у бәршьвка Тә дьл дьдьн бәр мьн[+].

5Тӧ бәр ч'ә'ве дьжмьнед мьн,
сьфьре датини ль бәр мьн.
Тӧ р'ун дьки сәр сәре мьн,
левар'а дадьгьри к'аса мьн[+].
6Т'әмамийа р'ожед ә'мьре мьнда,
т'әне qәнщи у дьлованийе бьбьн мьнр'а.
Һ'әму р'ожед ә'мьре хwәда
әзе бьминьм Хана Хӧданда.

### 24


Р'умәта П'адшайе Ә'фьрандар


Зәбура Даwьд.

1Ә'рд хер у хьзнева йе Хӧдан ә,
ӧса жи дьнйа бьнәлийед wева[*][+].
2Чьмки Әwи һ'им авитә ль сәр бә'ра,
әw да сәкьнандьн ль сәр ч'әма[+].

3К'и дькарә р'абә ч'ийайе Хӧдан,
к'и дькарә бьсәнә Щийе Wийи Пироз?[*][+]
4Йе дәсте һ'әлал у сьтqе дьле р'аст,
кӧ нак'әвә пәй дәрәwийе[*]
у дәрәw жи сонд нахwә[+].
5Әwе жь Хӧдан бьстинә хер-бәрәк'әте,
жь хьлазкьр Хwәдейе хwә р'успитийе.
6Йед аһа нә, кӧ ль Wи дьгәр'ьн,
һ'ьзрәта дитьна Хwәдейе Аqуб ьн! (Сәла)

7Гәли дәргәһа, сәре хwә бьльнд кьн!
Бьльнд кьн, гәли дәргәһед һәр-һәйе,
wәки П'адшайе р'умәте бьк'әвә наве![+]
8К'и йә әw п'адшайе р'умәте?
Хӧдане зор у qәwате,
Хӧдане шер'дайи qӧдрәте[+].

9Гәли дәргәһа, сәре хwә бьльнд кьн!
Бьльнд кьн, гәли дәргәһед һәр-һәйе,
wәки П'адшайе р'умәте бьк'әвә наве!
10К'и йә әw п'адшайе р'умәте?
Хӧдане Ордийа, Әw ә п'адшайе р'умәте! (Сәла)

### 25


Дӧайе һәwаргазийе


Зәбура Даwьд.

1Хӧдано, әз щанийа хwә бәрбьр'и Тә дькьм[+].
2Хwәдейе мьн! Әз Тәда гӧман ьм,
бьра әз шәрми нәбьм,
дьжмьн дьле хwә ль мьн ша нәкьн.
3Бьра йед Тәда гӧман шәрми нәбьн,
бьра әw шәрми бьн у р'ур'әш бьн,
әwед беамьнә нәмамийе дькьн.

4Хӧдан, р'ийед Хwә нишани мьн кә
у мьн һини шьвәр'ийед Хwә кә[+].
5Бәре мьн бьдә р'астийа Хwә, һин кә,
чьмки Тӧ йи әw Хwәдейе хьлазкьре мьн
у һәр р'ож әз гӧмана хwә дьдьмә сәр Тә[+].

6Бир бин, Хӧдан, р'ә'м у һ'ӧба Хwә,
чьмки әwә һ'әта-һ'әтайи нә[+].
7Гӧнәйед зар'оти у нәһәqийед мьн бир нәйнә,
ле ль гора һ'ӧба Хwә мьн бир бинә,
бона хатьре qәнщийа Хwә, Хӧдано![+]

8Qәнщ у р'аст ә Хӧдан,
ләма гӧнәк'ара һини р'е дькә.
9Әw бәрбь һәqийе мьлука дьбә
у р'ийа Хwә мьлука һин дькә.
10Һ'әму р'ийед Хӧдан дьлован у амьн ьн,
бона йед пәйман у т'әмийед Wи хwәй дькьн.

11Хӧдано, бьди хатьре наве Хwә,
суще нәһәqийа мьн кӧ мәзьн ә,
диса бьди хатьре бахша Хwә[+].
12Әw мәрьве кӧ жь Хӧдан хоф дькә,
Әwе һин кә кӧ к'ижан р'ийе бьбьжерә.
13Нәфса wийе хер-хwәшийеда бьминә
у зӧр'әта wийе ль ә'рде wар бә[+].
14Сьр'а Хӧдан бона хофк'ешед Wи йә
Әw пәймана Хwә wанва ә'йан дькә.

15Ч'ә'ве мьн т'ьме ль Хӧдан ә,
чьмки Әwе ньге мьн жь т'әле дәрхә[+].

16Бәре Хwә бьдә мьн у мьн wәрә р'ә'ме,
чьмки әзи бекәси дәро-дәр ьм.
17Кӧле дьле мьн зедә дьбьн,
жь ван дәрд-кӧла дәрхә Тӧ мьн.
18Дина Хwә бьдә мьн мә'рьми у р'әбәни,
бьбахшинә һ'әму гӧнәйед мьнә кьри.

19Дина Хwә бьдә п'ьр'анийа нәйаред мьн,
чаwа к'ин у бохийева дьжәньнә мьн.
20Нәфса мьн хwәй кә у мьн хьлаз кә,
шәрми нәбьм, кӧ хwә дайә бьн сийа Тә.
21Һ'әлали у р'асти бьра мьн хwәй кьн,
чьмки әз бь гӧман һивийа Тә мә.

22Хwәдейо, азад кә Исраеле,
жь бәр һәр тә'ли-тәнгийе[*][+].

### 26


Дӧайе йе ами-т'ам


Зәбура Даwьд.

1Йа Хӧдан, ль сәр һәqийа мьнда бьньһер'ә,
чьмки әз һ'әлалийа хwәда мамә.
Мьн гӧмана хwә данийә сәр Хӧдан, әз нашьһ'ьтьм[+].
2Мьн ә'нәнә кә Хӧдан у мьн бьщер'ьбинә,
нет у дьле мьн Тӧ парзун кә[+].
3Чьмки һ'ӧба Тә ль бәр ч'ә'ве мьн ә
у амьнийа Тә р'ебәрийа мьн дькә[+].

4Әз т'әви дәрәwина р'унаним
у т'әви дӧр'уйа р'е начьм.
5Әз дьжәньмә щьвата хьраба
у т'әви нәп'ака р'унаним[+].

6Әз бь бесущийе дәстед хwә дьшом,
дора горигәһа Тә, Хӧдан, дьзьвьр'ьм,[+]
7дәнге шькьрдарийе дьдьмә бьһистьне,
һ'әму һ'ӧжмәк'арийед Тә сальх дькьм[+].

8Хӧдано! Әз һ'ьз дькьм Хана Тә,
әw щийе майина р'умәта Тә.
9Нәфса мьн т'әви гӧнәк'ара ӧнда нәкә,
ә'мьре мьн жи т'әви хунхӧра,[+]
10дәсте к'ижанада нәһәqи һәйә,
дәсте wани р'асте р'ӧшәтева т'ьжи йә[+].

11Ле бәле әзе һ'әлалийа хwәда бьминьм.
Мьн азад кә у мьн wәрә р'ә'ме!
12Ньге мьн р'ийа р'астда йә,
щьватада әзе пәсьне Хӧдан бьдьм.

### 27


Стьрана пәсьндарийе бона гӧмана сәр Хwәде


Зәбура Даwьд.

1Хӧдан ә р'онаийа мьн у хьлазбуна мьн!
Әзе жь к'е бьтьрсьм?
Хӧдан ә qәсьра жийана мьн!
Әзе жь к'е бьр'ьщьфьм?

2Гава хьраб һ'ьщуми сәр мьн дькьн,
кӧ щанийа мьн һ'уфи хwә кьн,
һьнге пәйк'әти у нәйаред мьн,
хwәха дьльк'ӧмьн у дьк'әвьн.
3Һәгәр ордик р'абә бәр мьн,
wе нәтьрсә qәт дьле мьн.
Һәгәр шер'р'а бенә сәр мьн,
wе диса ӧнда нәбә гӧмана мьн[+].

4Тьштәки жь Хӧдан әз дьхwазьм
у әз һ'әйра ве йәкеда мә,
т'әмамийа р'ожед ә'мьре хwәда,
Хана Хӧданда әз бьминьм,
жь диндара Wи әз т'ер нәбьм
у һ'әйра П'арьстгәһа Wида бьм[+].

5Wе р'ожед охьрме гьранда,
Әwе мьн вәшерә чардаха Хwәда,
к'урайийа конда мьн бьньхемә
у мьн бьльнд кә, бьдә сәр qәйе.
6Ле ньһа сәре мьне бьльнд бә,
бәр wан нәйаред дора мьн гьртьнә,
Коне Wида әзе бь дәнге әшqе qӧрбана бьдьм,
әзе бьстьрем у мьqама Хӧданр'а ле хьм[+].

7Хӧдано, бьбьһе дәнге әве газийа мьн,
р'ә'ме бькә у бьдә Тӧ ве щаба мьн.
8Дьле мьн бой Тә дьбежә:
«Дә тӧ р'уйе Wи бьгәр'ә».
Ва йә Хӧдан, әз жи р'уйе Тә дьгәр'ьм[+].
9Р'уйе Хwә Тӧ жь мьн вәнәшерә.

Бь һерсе бәри хӧламе Хwә нәдә.
Пьштоване мьн Тӧ буйи,
пьшт нәдә мьн, мьн нәһелә,
Хӧдан, Хьлазкьре мьн!
10Һәгәр дийа мьн у баве мьн,
әw дәст жь мьн бьк'ьшиньн,
ле Хӧдан wе qәбул кә мьн.

11Р'ийа Хwә Хӧдан, мьн һин кә,
дьжмьнед мьнр'а ә'йнат кә,
шьвәр'ийа р'астда мьн хwәй кә[+].
12Дәсте нәйарва бәр'нәдә мьн,
кӧ шә'дед дәрәw р'адьбьн бәр мьн
у гәф у гӧр'ийе һуйи мьн дькьн[+].

13Ле әз баwәр ьм, ә'рде зендийада
qәнщийа Хӧдан әзе бьбиньм.
14Хӧданда гӧман бә!
Сәрхwә у дьлтәйах бә!
Хӧданда гӧман бә![+]

### 28


Дӧайе һәwаргазийе у р'азидарийе


Зәбура Даwьд.

1Әз һәwара хwә Тә датиньм, Хӧдано!
Qәйайе мьн, һена мьнда бедәнг нәминә!
Һьндава мьнда Хwә кәр' нәкә,
кӧ нәбьмә мина йе дьк'әвьнә гор'е[+].
2Бьбьһе дәнге заринийа мьн,
гава әз һәwара хwә Тә датиньм,
дәст бәрбьр'и П'арьстгәһа Тә дькьм[+].

3Мьн нәдә р'еза нәп'ака,
нәкә т'әви wан нәһәqа,
кӧ зархwәш ьн һәвалар'а,
ле хьраб ьн дьле хwәда[+].
4Wәкә кьред wан бьдә wан,
анәгори wан хьрабийед wан,
wәкә кьрьнед бь дәсте wан,
сәр бәла хwә бьра әw вәбьн.
5Чьмки әwан кьрьнед Хӧдан,
сәр кьре дәсте Wи нафькьрьн.
Әwе wан wеран кә, ава нәкә.

6Шькьр жь Хӧданр'а,
кӧ Әwи бьһист заринийа мьн.
7Хӧдан qәwат у мәрт'ала мьн ә,
дьле мьн Wида гӧман буйә,
һьнге мьн станд же к'омәкә,
дьле мьн к'әте шабунә,
пәсьне Wи бьдьм бь стьранә[+].

8Хӧдан ә qәwата щьмә'та Хwә,
сьт'ара азадийа бьжартийе Хwә.
9Дә щьмә'та Хwә хьлаз кә
у wаре Хwә бьмбарәк кә,
Тӧ шьвантийе ль wан бькә
у т'ьме wан һьлгьрә.

### 29


Пәсьндайина дәнге Хwәде


Зәбура Даwьд.

1Бьдьнә Хӧдан, һәйинед Хwәдейә ә'змен,
бьдьнә Хӧдан qәдьр у qӧдрәте,[+]
2бьдьн шькьрийе наве Хӧдан,
хәмьла пирозва бьһ'әбиньн Хӧдан[*].

3Дәнге Хӧдан ль сәр ава йә,
Хwәдейе хwәйир'умәт бьрq вәдайә,
Хӧдан ль сәр гәләк ава йә.
4Дәнге Хӧдан qәwат ә,
дәнге Хӧдан хwәйишӧрәт ә.

5Дәнге Хӧдан даред әрзе дьшкенә,
Хӧдан әрзед Лӧбнане һур-һури дькә[+]
6у wан мина голька дьдә банздане,
Лӧбнан у Сирйоне[*] жи мина гайе бәйани[+].

7Дәнге Хӧдан тиред агьри алав дьдә.
8Дәнге Хӧдан чол у бәста дьләрьзинә,
Хӧдан чол у бәста Qадеше дьләрьзинә[+].
9Дәнге Хӧдан каред хәзала дьдә зайине,
дарьстана дьдә р'уткьрьне
у П'арьстгәһа Wида һ'әму дькьн дәнги:
«Р'умәт wир'а!»

10Хӧдан к'ӧрсийа Хwә сәр авед ә'зман данийә,
Хӧдане сәр к'ӧрсийа Хwә һ'әта-һ'әтайе п'адша бә[+].
11Дә бьра Хӧдан qәwате бьдә щьмә'та Хwә,
бьра Хӧдан дӧа у хер-хwәшийе бьдә щьмә'та Хwә[+].

### 30


Стьрана Пәсьндайине


Зәбура Даwьд. Стьрана бьмбарәк-пирозкьрьна П'арьстгәһе.

1Әзе тә бьльнд кьм, Хӧдано,
чьмки Тә әз хьлаз кьрьм,
дьжмьн ль мьн нәдан к'әнандьн[+].
2Йа Хӧдан, Хwәдейе мьн!
Мьн һәwара хwә Тә ани
у Тә әз qәнщ кьрьм.
3Хӧдан! Жь дийаре мьрийа Тә әз дәрхьстьм,
кӧ нәк'әвьмә гор'е, Тә әз сах һьштьм[+].

4Әшqи Хӧдан һун бьстьрен амьнед Wи,
шькьрийе бьдьне у бир биньн пирозийа Wи.
5Һерса Wи, чаwа ч'ә'в бьгьри-вәки,
ле ширьнайа Wи т'әмамийа ә'мьр ә,
еваре шин ә у гьри йә,
ле сьбәһе зу әшq у шайи йә[+].

6Әз фьрәйийа хwәда фьр'наq бум,
фькьрим: «Әзе т'ӧ щар нәк'әвьм»[+].
7Йа Хӧдан, Тә бь хwәшийа Хwә,
мина ч'ийаки әз qәwин кьрьм.

Ле гава Тә р'уйе Хwә вәшарт,
һьнге р'ьщафе сәр мьнда гьрт.

8Хӧдан газийа хwә Тә датиньм
у һәwара хwә Хwәйи тиньм.
9Хуна мьне чь к'аре бьдә,
һәгәр әз бьк'әвьм ах-бәре сар?
Гәло халийе пәсьне Тә бьдә?
Йан р'астийа Тә wе сальх кә[+]?
10Бьбьһе Хӧдан, мьн wәрә р'ә'ме,
Хӧдан, бьдә мьн к'омәке.

11Тә шина мьн кьрә шайи,
к'ӧрхе мьн жи жорда ани,
шабунева мьн дьхәмьлини.
12Щанийа мьне кәр' нәминә,
әwе бьстьре әшqи Тә.
Хӧдан, Хwәдейе мьн,
әзе т'ьме бьдьм пәсьне Тә.

### 31


Гӧмана сәр Хwәде у дӧайе бона азадбуне


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1[•]Хӧдано, мьн хwә дайә бьн сийа Тә,
бьра әз т'ӧ щар шәрми нәбьм,
анәгори һәqийа Хwә мьн хьлаз кә.
2Гӧһе Хwә бьдә Тӧ сәр мьн,
бькә кӧ мьн зу хьлаз ки.
Бона мьн бьбә кәла кәвьри,
мала сьт'арбуне кӧ мьн азад ки[+].

3Чьмки Тӧ йи qәйа у кәла мьн,
Тӧ бона хатьре wи наве Хwә,
бьбә р'ебәр у сәрwере мьн.
4Жь wе т'әле Тӧ дәрхә мьн,
кӧ дьзива данибун бона мьн,
чьмки Тӧ йи әw сьт'ара мьн.
5Р'ӧһ'е хwә дьдьмә дәсте Тә[*],
бәле Тә әз хьлаз кьрьм,
Хӧдан, Хwәдейе амьнийе[+].

6Әз дьжәньмә йед пәй п'утед п'уч' к'әти,
ле гӧмана мьн сәр Хӧдан ә[+].
7Пе һ'ӧба Тә әзе әшq у ша бьм,
чьмки сәр мә'рьмийа мьнда Тә ньһер'и
у тә'ли-тәнгийа мьн пе һ'әсийайи.
8Тә әз нәдам дәсте дьжмьн,
ле данинә фьрәйе ньгед мьн[+].

9Мьн wәрә р'ә'ме, Хӧдано,
чьмки әз нава тәнгасийеда мә,
ч'ә'ве мьн, нәфс у щанийа мьн
жь дьлешийе һ'әлийан-машийан[+].
10Ә'мьре мьн дәрбаз бу зәлулийе,
салед мьн жи нә'лә-нә'ле,
жь дәрд-кӧла qӧдум к'әтьм
у һәстуйада һ'әлийам-машийам.

11Бәр һ'әму нәйара бум итойин,
ль бәр щинаред хwә әз илаһи,
саwа мьн дьк'әвә сәр насед мьн,
йед дәрва дьбиньн жь мьн дьр'әвьн[+].
12Мина мьрийа жь дьла һатьмә биркьрьне,
бумә чаwа дәрданәкә һурдәхwәши.
13Хәйба гәләка әз дьбьһем,
һәр алийава саw мьн дьгьрә,
гава әw һәвр'а һьмбәри мьн дьщьвьн,
дьшеwьрьн кӧ бина бәр мьн бьстиньн.

14Ле әз Тәда гӧман ьм, Хӧдано,
мьн гот: «Тӧ йи Хwәдейе мьн».
15Р'ожед мьн дәсте Тәда нә,
мьн жь дәсте дьжмьн
у пәйк'әтийа хьлаз кә[+].
16Сьфәте Хwә гӧл дә сәр ә'вде Хwә
бь һ'ӧба Хwәйә амьн мьн азад кә[+].
17Хӧдано! Бьра әз шәрми нәбьм,
чьмки әз гази Тә дькьм,
бьра нәп'ак шәрми бьн
дийаре мьрийада кәр' бьминьн.
18Дәвед дәрәwин бьра бен гьртьн,
кӧ һьндава р'астада һ'ьр' дьбежьн,
бь к'ӧбарийе у мьхәнәтийе.

19Чьqас мәзьн ә qәнщийа Тә,
ль бәр һ'әму мәрьвайе,
хофк'ешед Хwәр'а хwәй кьрийә Тә,
к'ижан хwә дьдьнә бьн сийа Тә.
20Диндара Хwәва wан хwәйи дьки,
жь дәст нәмамийед мәрьвайе,
Коне Хwәда wан вәдьшери,
жь зордарийа зьманийе.

21Шькьр жь Хӧданр'а,
кӧ һ'ӧба Хwәйә һ'әйрә-һ'ӧжмәк'ар,
нава нәйаред дора мьнда нишани мьн кьр![+]
22Т'әвһәвбуна хwәда мьн гот:
«Бәр ч'ә'ве Тә әз к'әтьмә».
Ле Тә дәнге дӧайе мьн бьһист,
гава мьн Тә кьрә гази.

23Хӧдан һ'ьз кьн, һ'әму амьнед Wи,
Хӧдан ширһ'әлала хwәй дькә,
ле йед хwә бабахийе гьртьнә,
хәзәбе сәр wанда дьбаринә[+].
24Сәрхwә бьн!
Бьра дьле wә бьшьдьн,
һ'әмуйед кӧ Хӧданда гӧман ьн[+].

### 32


Шабуна бона гӧнәафубуне


Маскила[*] Даwьд.

1Хwәзи ль wи бәндәйи,
кӧ нәһәqийед wи һатьнә афукьрьне
у гӧнәйед wи һатьнә бахшандьне!
2Хwәзи ль wи мәрьви,
кӧ Хӧдан жер'а нәһәqийе һ'әсаб накә
у дьле wида qәлпи т'ӧнә[*][+].

3Гава мьн гӧнәйе хwә нәда р'уйе хwә,
һәстуйед мьн һ'әлийан-машийан,
жь дәст заринийа мьнә т'әмамийа р'оже.
4Чьмки шәв у р'ож дәсте Тә сәр мьн гьран бу,
тәр'айийа мьн бу мина зьһайа һавине. (Сәла)

5Һьнге мьн гӧнәйе хwә Тәва ә'йан кьр
у нәһәqийа хwә вәнәшарт,
мьн гот: «Әзе шашийа хwә
ль бәр Хӧдан бьдьмә р'уйе хwә».
У Тә нәһәqийа гӧнәйе мьн бахшанд. (Сәла)[+]

6Бона ве йәке һәр кәсе амьн,
гава хwә нас кә, бь дӧакьрьне wе бәрбь Тә бе.
Һьнге һәгәр лейийед ава жи ль сәр һәвр'а дәрбаз бьн,
әwе т'ӧ щар нәгьһижьнә wи.
7Сьт'аргәһа мьн Тӧ йи,

жь тәнгасийе Тӧ мьн хwәй дьки,
бь стьранед азадийе Тӧ дора мьн дьгьри. (Сәла)[+]

8«Әзе тә аqьл у сәрwахт кьм
у р'ийа кӧ теда һәр'и бәр тә вәкьм,
ч'ә'ве Мьне ль сәр тә бә, тә ширәт кьм.
9Мина һәсп у qант'ьр'а нәбьнә бефә'м,
wан гәм у т'әмб дькьн кӧ зәфти wә бьн»[+].

10Щәфайед нәп'ака wе гәләк бьн,
ле һ'ӧба амьн wе бьгьрә дора wан,
к'ижана гӧмана хwә данә сәр Хӧдан.
11Бь Хӧдан әшq у ша бьн,
гәли сьтqе дьле р'аст,
дәнге хwә һьлдьн һ'әмуйед дьлада р'аст[+].

### 33


Стьрана пәсьндайине

1Бь Хӧдан әшq бьн гәли амьна,
ль р'аста дьк'әвә пәсьндари.
2Бь чәнге зис шькьрийе бьдьнә Хӧдан,
бь сазе дәһәт'ели Wир'а бьстьрен[+].
3Стьранәкә ну Wир'а бьстьрен,
зор у хwәш саз хьн, дәнге бьльнди зьрьнгийе[+].

4Чьмки хәбәра Хӧдан р'аст ә
у һ'әму кьрьнед Wи бь һәq-һ'әлалийе нә.
5Әw р'астийе у һәqийе һ'ьз дькә,
һ'ӧба Хӧданва дьнйа т'ьжи йә[+].

6Бь хәбәра Хӧдан ә'зман ә'фьрин,
бь бина бәр Wи һ'әму ә'ршед wан[+].
7Бә'ра мина лоде т'оп дькә,
авед бебьнийа дькә ә'мбара[+].

8Т'әмамийа ә'рде бьра жь Хӧдан бьтьрсә
у бьра жь Wи бьр'ьщьфә т'әмамийа т'опа дьне.
9Чьмки Әwи гот у qәwьми,
Әwи ә'мьр кьр у qәдим бу[+].

10Хӧдан шеwьред п'утп'арьста хьраб дькә
у фькьред мьләта бәтал дькә.
11Шеwьра Хӧдан qәwин у qәдим ә,
фькьра дьле Wи qӧр'нә-qӧр'нә йә[+].
12Хwәзи ль wи мьләти, Хwәдейе к'ижани Хӧдан ә
у ль wе щьмә'те, к'ижан бьжарт кьрә wаре Хwә[+].

13Хӧдан жь ә'змен жорда дьньһер'ә,
т'әмамийа мәрьвайе дьбинә[+].
14Әw жь к'ӧрсийа Хwә дина Хwә дьдә
т'әмамийа бьнәлийед дьнйайе[+].
15Дьле wан һ'әмуйа Әwи ә'фьрандийә
у һаш жь һ'әму кьред wан һәйә.

16П'адша пе әскәред зә'ф хьлаз набә,
нә жи йе мерхас пе qәwата зор.
17Һәсп дәрәw ә бона азадийе,
пе qәwата хwәйә зор накә хьлазийе[+].

18Бәле ч'ә'ве Хӧдан ль сәр хофк'ешед Wи нә
у ль сәр wанә кӧ һивийа һ'ӧба Wи нә,[+]
19Әw нәфса wан жь мьрьне хьлаз дькә
у wәхте хәлайе жи wан т'ер дькә.

20Нәфса мә һивийа Хӧдан ә,
Әw алик'ар у мәрт'ала мә йә[+].
21Дьле мә пе Wи ша дьбә,
чьмки гӧмана мә наве Wийи пироз ә.
22Хӧдан, дә бьра Тӧ ль сәр мә дьлован би,
чаwа кӧ әм Тәда гӧман ьн.

### 34


Пәсьндайин бона qәнщийа Хӧдан


Зәбура Даwьд, гава хwә ль бәр Абимәләх дани дәwса беһ'ьша у бәри wи дан, әwи һьшт чу.

1Һәр гав пәсьне Хӧдан әзе бьдьм,
шькьрдайин wе жь заре мьн кем нәбә.
2Нәфса мьн пе Хӧдан дьфьр'ә,
бьра йед мьлук бьбьһен у ша бьн.
3Т'әви мьн Хӧдан мәзьн кьн,
әм т'әвайи наве Хӧдан бьльнд кьн.

4Әз Хӧдан гәр'ийам у Әwи щаба мьн да,
әз жь һ'әму хоф-тьрса хьлаз кьрьм[+].
5Йед кӧ Wи дьньһер'ьн дьбьрьqьн,
у р'уйед wане шәрма сор нәбьн.
6Әви фәqири кьрә гази, Хӧдан бьһист
у әw жь һ'әму тәнгасийед wи хьлаз кьр[+].
7Мьлйак'әте Хӧдан т'әви хофк'ешед Wи йә,
пьшта wан дьгьрә у wан хьлаз дькә.

8Тә'м кьн у бьзаньбьн кӧ Хӧдан ча qәнщ ә![*]
Хwәзи wи мәрьви, йе кӧ хwә дайә бьн сийа Wи[+].
9Жь Хӧдан бьтьрсьн гәли пирозед Wи,
чьмки хофк'ешед Wийе һ'әwще тьштәки нибьн[+].
10Щәwрькед шера бьр'чи у мӧһ'тащ дьбьн,
ле әwед ль Хӧдан дьгәр'ьн,
кемасийа т'ӧ qәнщийе набиньн.

11Wәрьн лаwо, гӧһ бьдьнә мьн,
хофа Хӧдан әз wә һин кьм.
12К'и дьхwазә кӧ хwәш бьжи,
гәләк р'ожа әw бьбинә[+]?
13Бьра зьмане хwә жь хьрабийе хwәй кә
заре хwә жи жь дәрәwийе[+].
14Жь хьрабийе вәгәр'ә, qәнщийе бькә,
ә'дьлайе бьгәр'ә у ль пәй wе һәр'ә[+].

15Ч'ә'ве Хӧдан ль сәр р'аста йә
у гӧһе Wи ль сәр һәwар-газийа wан ә[+].
16Бәре Хӧдан мьqабьли хьраба йә,
кӧ биранина wан жь дьне бьдә һьлдане[*][+].
17Йед р'аст гази дькьн, Хӧдан дьбьһе
у wан жь һ'әму тәнгасийа хьлаз дькә.
18Хӧдан незики дьлшкәстийа йә
у мә'рьм-бәләнгаза дьдәбьринә[+].

19Тәнгасийед йе р'аст гәләк ьн,
ле Хӧдан жь һ'әмуйа хьлаз дькә[+].
20Хӧдан һәр һәстуйед wи хwәй дькә,
кӧ жь wан йәк жи нәшке[*][+].
21Хьрабийе хьраба бькӧжә
у диwана пәйк'әтийед р'аста wе бьбә.
22Хӧдан нәфса хӧламед Хwә хьлаз дькә
у диwана әwед кӧ хwә данә бьн сийа Wи набә[*].

### 35


Дӧайе һәwаргазийейи жь нәйара


Зәбура Даwьд.

1Йа Хӧдан, мьqабьли мьqабьлед мьн бә,
шәр'кьред мьнр'а шәр' бькә.
2Һьлдә зьрьһ' у мәрт'але,
р'абә wәрә һәwаре!
3Р'ьм у шур бавеж, пешийа пәйк'әтийед мьн бьгьрә,
бежә нәфса мьн: «Әз хьлазкьре тә мә».

4Бьра пәйк'әтийед мьн шәрми бьн, бьбьн р'обәт,
бьра вәгәр'ьн бьбьн сосрәт,
әwед кӧ дьхwазьн хьрабийе мьн бькьн[+].
5Бьра бьбьнә мина пач'а ль бәр бе,
мьлйак'әте Хӧдан бәри wан дә[+].
6Бьра р'ийа wана тә'ри у шьмшат бә,
мьлйак'әте Хӧдан пәйк'әтийе wан бә[+].

7Бе сәбәб т'ор' бона мьн авитьнә ль сәр ч'ә'ле
кӧ бе сәбәб к'олан бона нәфса мьн[+].
8Бьра ньшкева хәзәб ль сәр wанда бе,
т'ор'а wанә вәшарти wан бьгьрә,
бьра әw qәдә-бәла бе сәре wан.

9Һьнге әзе пе Хӧдан әшq бьм,
бь азадкьрьна Wи әзе ша бьм[+].
10Һ'әму һәстуйед мьне бежьн:
«Хӧдан! К'и мина Тә хьлаз дькә,
йе сьст жь дәсте зордаре wи,
фәqир у бәләнгаз жь т'аланкьре wи»[+].

11Шә'дед дәрәw р'адьбьн,
тьштед әз һаш пе т'ӧнә мә дькьнә стуйе мьн.
12Жь бәр qәнщийева хьраби мьн кьрьн,
әз нәфседа сеwи һьштьм[+].
13Ле мьн нәхwәшийа wанда к'ӧрх хwә дькьр,
нәфса хwә жи бь р'ожийа дьда щәфе.
Дә бьра әw дӧайе мьн ль мьн вәгәр'ә[*][+].
14Әз т'әви wан ӧса бум,
чаwа т'әви пьсмам у бьре хwә,
мина йәки бона дийа хwә шине бькә,
әз бь к'әдәре ньмьз дьбум.

15Ле гава әз к'әтьм,
әwана щьвийан ль мьн к'әнийан,
qачах щьвийан мьqабьли мьн,
ле мьн ньзаньбу чьма әз дьзерандьм,
нәдьсәкьнин.
16Беар ль мьн к'әнийан, данә һелана
дьранед хwә ль мьн ч'ьр'ькандьн[+].

17Хwәйе мьн! Һ'әта к'әнге Те дина хwә бьдейи?
Нәфса мьн хьлаз кә жь дәрбед wан,
ә'мьре мьн жи жь щәwрькед шера[+].
18Һьнге щьвата мәзьнда, әзе пәсьне Тә бьдьм,
нава мьхӧлqәта мәзьнда Тә бьмбарәк кьм[+].

19Бьра дьле хwә мьн ша нәкьн,
йед бе сәбәб бунә дьжмьн,
бьра бь ч'ә'ва һәвр'а нәкьн,
йед щийе ами-т'ам дьжәньнә мьн[*][+].
20Әw сәр ә'дьлайе хәбәр надьн,
ле мьqабьли мәрьвед дьнейә мьлаһим,
шеwьред һ'ьләк'ар дьфькьрьн.
21Дәве хwә сәр мьн мәзьн вәдькьн
у дьбежьн: «Ва йә! Ва йә!
Ч'ә'ве мә дитьн».

22Йа Хӧдан, Тә дит! Хwә кәр' нәкә!
Хwәйе мьн! Тӧ жь мьн дур нәк'әвә[+].
23Һена мьнда Тӧ һ'ьшйар бә,
ль сәр мьнда бьньһер'ә,
Хwәйе мьн у Хwәдейе мьн[+].
24Анәгори р'астийа Хwә,
һәqийе ль мьн бькә,
Хӧдан Хwәдейе мьн,
кӧ әw ль сәр мьн нәк'әньн[+].
25Бьра дьле хwәда нәбежьн:
«Мәрәме дьле мә бу!»
у бьра нәбежьн «Мә әw даqӧртанд!»[+]

26Бьра шәрми бьн у һ'әму бьбьнә р'обәт,
йед кӧ дьле хwә мьн ша дькьн.
Бьра шәрмийе у сосрәтийе ль хwә wәргьрьн,
йед кӧ сәр мьнр'а хwә бьльнд дьгьрьн.

27Бьра әшq у ша бьн,
йед кӧ р'успитийа мьн дьхwазьн
у т'ьме бьра бежьн: «Хwәде мәзьн ә,
кӧ хер-хwәшийа ә'вде Хwә дьхwазә!»
28Зьмане мьне һәqийа Тә сальх кә
у т'әмамийа р'оже пәсьне Тә бьдә[+].

### 36


Хьрабийа мерьв у һәqийа Хwәде


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьде хӧламе Хwәде.

1Нәһәqи чь кӧ ә'мьри нәп'ака дькә,
әв йәк ә'йан ә дьле мьнва:
Хофа Хwәде т'ӧнә ль бәр ч'ә'ве wан[*],[+]
2чьмки һ'ьләк'арийе ль бәр ч'ә'ве хwә дькьн,
кӧ нәһәqийа wан ә'йан нәбә у жь бәр ч'ә'ва нәк'әвьн.
3Хәбәред дәве wан нәһәq у дәрәw ьн,
фә'ме wан т'ӧнә кӧ qәнщийе бькьн.
4Ньвинед хwәда шеwьра нәһәqийе дькьн
у сәр р'ийед нәqәнщ әw дьсәкьньн,
жь хьрабийе жи әw зьвер набьн[+].

5Йа Хӧдан! Һ'ӧба Тә һ'әта ә'змен ә
у амьнийа Тә һ'әта ә'wра йә![+]
6Һәqийа Тә мина чийайе һәри бьльнд ә,
qьрара Тә мина ава һәрә к'ур ә!
Мерьв у һ'әйwен Тӧ хwәй дьки, Хӧдано![+]

7Һ'ӧба Тә чьqас беһьмбәр ә, Хwәдейо!
Бәнде дьне бьн сийа п'әр'е Тәда һеwьринә[+].
8Әwана жь хер-бәрәк'әта мала Тә т'ер дьбьн
у жь ч'әме Хwәйи бәгәмкьри дьди вәхwарьне.
9Чьмки канийа жийане ль щәм Тә йә,
бь р'онайа Тә әм р'онайе дьбиньн[+].

10Һ'ӧба Хwә жь насед Хwә нәбьр'ә
у һәqийа Хwә жь йед сьтqе дьле р'аст[+].
11Бьра п'ә'йна к'ӧбара нәгьһижә мьн
дәсте нәп'ак жи мьн щи нәһ'әжинә.
12Һәма әв ә к'әтьна йед нәһәqи дькьрьн,
әw ә'рде хьстьн иди нькарьбун р'абуна[+].

### 37


Qәдәра һәq у нәһәqа


Зәбура Даwьд.

1Бина хwә хьраба тәнг нәкә,
һ'әвсудийе беола[*] нәкә[+].
2Чьмки әwе зутьре мина гиһе бьч'ьлмьсьн
у мина гиһайе шин wе һ'ьшк бьн[+].

3Гӧмана хwә бьдә сәр Хӧдан у qәнщийе бькә,
wәлетда бьжи у амьнийа хwә хwәй кә.
4Бьра Хӧдан шабуна тә бә,
Әwе хwәстьнед дьле тә бьдә тә.

5Р'ийа хwә бьдә дәсте Хӧдан,
гӧмана хwә бьдә сәр Wи у Әwе бинә сери[+].
6Wе мина р'ойе р'успитийа тә дәрхә
у пьрса һәqийа тә жи мина нивро.

7Ль бәр Хӧдан бәрбьһер бә у һивийа Wи бә,
бина хwә wи мәрьви тәнг нәкә кӧ жер'а ль һәв те
у wи мәрьве кӧ дьгьһижә мәрәме хьраб.

8Һерс нәк'әвә, нәqьлqьлә,
бинтәнг нәбә кӧ хьрабийе бьки.
9Чьмки к'ок ль хьраба wе бе,
ле йед ль Хӧдан сәбьр дькьн,
әwе ль ә'рде wар бьн[+].

10Бәле һьнәки шунда нәп'аке бәтавәбә,
те ль щийе wи бьгәр'и у wи нәбини.
11Ле бәле мьлуке ә'рде wар бьн,
хер-хwәшийева wе хьне бьн у ша бьн[*][+].

12Нәп'ак бона йе р'аст хьраб дьшеwьрә
у дьрана сәр wи дьч'ьр'ькинә[+].
13Хwәйи сәр wи дьк'әнә
чьмки ахьрийа wи дьбинә[+].

14Гӧнәк'ар шур дьк'ьшиньн,
кәванед хwә саз дькьн,
кӧ йе фәqир у бәләнгаз жорда биньн,
йед р'ийа р'астда дьчьн, wан бькӧжьн.
15Шуред wане бьк'әвьнә дьле wан,
кәванед wане һурдәхwәши бьн.

16Һәбука р'астайә һьндьк,
жь һәбука нәп'акайә п'ьр' четьр ә[+].
17Чьмки qоланед нәп'ака wе бьшкен,
ле стуна р'аста Хӧдан ә[+].

18Хӧдан хәме һ'але беләк'а дьк'ьшинә
wартийа wане һ'әта-һ'әтайе бьминә[+].
19Охьрмед гьранда wе шәрми нәбьн
у р'ожед хәлайеда wе т'ер бьн[+].

20Ле нәп'аке ӧнда бьн
у дьжмьнед Хӧдан
мина гӧл-сосьнед чоле,
нава дуда wе бәтавәбьн[+].

21Нәп'ак дәйн һьлдьдә у надә,
ле йе р'аст дәствәкьри йә у дьдә.
22Хwәде дӧа к'ижана бькә, әwе ә'рде wар бьн
у ньфьр'а к'ижана бькә, әwе ӧнда бьн.

23Хӧдан гавед wи мәрьви дьшьдинә
р'ийа к'ижани әw бәгәм дькә.
24Һәгәр әw бьльк'ӧмә, wе нәк'әвә,
чьмки Хӧдане дәсте wи бьгьрә[+].

25Әз зар' бумә у ньһа жи мәзьн бумә,
мьн нәдитийә йе р'аст wеда авити,
йан жи зар'ед wи кӧ нен п'арс кьн[+].
26Әw һәр т'ьм мәр'д ә у дәйн дьдә,
дӧа жи сәр зӧр'әта wи йә[+].

27Жь хьрабийе хwә дур бьгьрә,
qәнщийе бькә, те бьмини һ'әта-һ'әте[+].
28Чьмки Хӧдан һәqийе һ'ьз дькә
у пьшт надә амьнед Хwә.

Әwе һ'әта-һ'әтайе бенә хwәйкьрьне,
ле зӧр'әта нәп'ака wе ӧнда бә[+].
29Р'асте ль ә'рде wар бьн
у һәр-һәйе wе сәр бьжин.

30Жь дәве р'аста гӧл-нур дьбарьн
у зьмане wи һәqийе дьбежә[+].
31Һинкьрьна Хwәде wи дьле wида йә,
гавед хwәда әw нальк'ӧмә[+].

32Нәп'ак пәй йе р'аст к'әтийә,
дькә кӧ чаwа wи бькӧжә[+].
33Ле Хӧдан wи надә дәсте нәп'ак
у гава wи бинә бәр диwане,
наһелә кӧ wи гӧнәк'ар кә.

34Хӧдан сәбьр кә у хwә р'ийа wи бьгьрә,
Әwе тә бьльнд кә кӧ ә'рде wар би.
Те бьбини ӧндабуна нәп'ака[+].

35Мьн дит нәп'акәк стьру дәрхьсти,
мина дара шинә ч'ьqьлава п'әр'вәдайи[*].
36Ле әw дәрбаз бу, к'а әw нәма,
әз ле гәр'ийам у мьн әw нәдит.

37Йе беләк'ә бьньһер'ә
у дина хwә бьдә әwед р'аст,
чьмки ахьрийа мәрьве һа wе хер бә.
38Ле к'ока нәһәqа wе һәвр'а бе,
ахьрийа нәп'ака ӧндабун бә[+].

39Хьлазбуна р'аста жь Хӧдан ә,
охьрме гьранда Әw пьштоване wан ә[+].
40Хӧдане алик'арийе wан бькә, wан хьлаз кә,
жь нәп'ака wан азад кә у хьлаз кә,
чьмки wан хwә дайә бьн сийа Wи[*][+].

### 38


Дӧайе мәрьве охьрме гьранда


Зәбура Даwьдә бона дийарийа биранине.

1Хӧдано! Бь һерса Хwә мьн һьлнәйе
у бь к'әла Хwә мьн ширәт нәкә[+][+].
2Чьмки тиред Тә ль мьн к'әтьнә
у дәсте Тә ль сәр мьн гьран буйә[+].

3Жь алава һерса Тә, щики мьни сах нәмайә,
дәст гӧнәйе мьн, һәстуки мьни р'ьһ'әт нәмайә.
4Чьмки нәһәqийед мьн жь сәре мьн бьльндтьр бунә,
мина баре гьран әw ль сәр мьн гьран бунә.

5Р'уйе бефә'мийа мьнда,
бьринед мьн бин к'әтьне дьр'ьзьн.
6Дәвәр'уйа чуйи, qӧдумк'әти,
һәр р'ож бь дьле кӧл дьгәр'ьм,
7чьмки навдьле мьн кӧл-бьринава т'ьжи нә
у нав мьнда щики сах нәмайә.
8Әз һ'алк'әти у гәләки һ'ьнщьр'и,
дькьм зарин жь ахинийа дьле хwә.

9Хwәйо, хwәстьна мьн Тәва ә'йан ә,
к'әсәра дьле мьн жь Тә вәшарти нинә.
10Дьле мьн ле дьхә, qӧдум к'әтьмә,
р'онайа ч'ә'ве мьн жи ль мьн бьрийа йә.
11Һ'ьзкьрийед мьн у һәвалед мьн,
хwә дур дьгьрьн жь бьринед мьн,
пьсмамед мьн жи дур сәкьнин[+].
12Әwед ә'мьре мьн дьгәр'ьн, т'әла датиньн
у йед хьрабийа мьн дьхwазьн,
бона к'әтьна мьн хьраб хәбәр дьдьн
у һәр р'ож мьхәнәтийе дьфькьрьн.

13Ле әз мина кәр'а набьһем
у мина йе лал кӧ дәве хwә вәнакә.
14Әз бумә мәрьве чаwа кӧ набьһе
у дәве wида щабәк т'ӧнә.

15Әз хwә дьсперьмә Тә, Хӧдано,
Те щабе бьди, йа Хwәйи, Хwәдейе мьн[+].
16Чьмки мьн гот: «Бьра әw дьле хwә мьн ша нәкьн
у фьр'наq нәбьн гава бьшьмьтә ньге мьн».

17Ва йә әз к'әтьна хwә дьбиньм,
һәр гав кӧла мьн бәр бина мьн ә.
18Әз нәһәqийед хwә ашкәрә дьбежьм,
бона гӧнәйед хwә хwәда дьшәwьтьм[+].
19Ле нәйаред мьн сьһ'әт у qәwат ьн,
щийе һәqи-нәһәq хернәхwазед мьн зедә дьбьн.
20Йед бәр qәнщийева хьрабийе мьн дькьн,
бона wе йәке мьqабьли мьн р'адьбьн,
чьмки әз хwә qәнщийе дьгьрьм[+].

21Мьн нәһелә Хӧдано!
Хwәдейе мьн жь мьн Тӧ дур нәк'әвә[+].
22Зу бькә wәрә һәwара мьн,
йа Хӧдан, Хьлазкьре мьн!

### 39


Бош-бәталийа ә'мьр


Йьдут'уне сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Мьн гот: «Әзе мьqати р'ийа хwә бьм,
кӧ бь зьмане хwә гӧна нәкьм,
гәмәке бавежьмә әз дәве хwә,
һ'әта кӧ нәп'ак ль бәр мьн ә»[+].
2Мьн хwә кәр' кьр у дәнг нәкьр,
бона qәнщийе жи qәт тьшт нәгот,
һьнге еш ль мьн т'әвиһәв бу.
3Дьл нав мьнда qьлqьли,
алаве да qафе мьн,
һьнге дәрәвәбум у мьн гот:

4«Бежә Хӧдан Тӧ ахьрийа мьн,
чьqас ьн әw р'ожед мьн
у р'еwитийа мьн чәнд р'ож ьн»[+].
5Ва пе бьһӧста Тә р'ож данә мьн
у ә'мьре мьн ль бәр Тә нә т'ӧ тьшт ә.
Р'аст һәр мәрьве дьне к'әтийә,
әw т'ам wәкә һӧлмәке йә. (Сәла)[+]
6Р'аст мина сийе мәрьв те-дьчә.
Р'аст бадиһәwа һ'әщә-һ'әщ дькә,
әw т'оп дькә ле ньзанә әwе бьбә р'ьсqе к'е[+].

7Иди ньһа әз һивийа чь бьм, Хwәйо?
Гӧмана мьн ль сәр Тә йә[+].
8Мьн жь һ'әму нәһәqийед мьн хьлаз кә,
мьн нәкә нава дәв-дьране бефә'ма.
9Әз хwә кәр' дькьм, дәве хwә вәнакьм,
чьмки Тә кьр, әва йәка.
10Дәрба Хwә Тӧ жь мьн дур хә,
әз жь бәр к'ӧлма Тә бәтавәдьбьм.

11Бона ширәте, нәһәqийа мерьв ль бәр бевьла дәрдьхи,
мина бьзузе Тӧ һәбука wи дьһьзһьзини
у жийин т'ам wәкә һӧлмәке йә. (Сәла)

12Йа Хӧдан, Тӧ бьбьһе дӧайе мьн
у гӧһ бьдә һеwарза мьн,
Тӧ пьшт нәдә һесьред мьн,
әз ль бәр Тә чаwа р'еwи,
мина пешийед хwә мевани[+].
13Мьр'узе Хwә жь мьн дагәр'инә,
кӧ әз диса бәшәрхwәш бьм
һ'әта кӧ нәчумә, п'уч' нәбумә.

### 40


Стьрана пәсьндайине у к'омәкхwәстьне


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Әз бь сәбьре һивийа Хӧдан мам,
Wи сәр мьнда ньһер'и
у заринийа мьн бьһист,
2жь wерана ч'ә'ле әз дәрхьстьм,
жь wе ч'ьм-ч'ьма шьлә-һ'әр'и,
ньгед мьн данинә ль сәр qәйе
у гавед мьн qәдим кьрьн[+].
3Стьранәкә ну кьрә дәве мьн,
зәбурәкә әшqи Хwәдейе мә.
Гәләке бьбиньн у wе хоф кьн
у хwә бьдьнә бьн сийа Хӧдан[+].

4Хwәзи ль wи мәрьви,
кӧ хwә спартийә Хӧдан,
дина хwә надә йе к'ӧбар
у йед хwә данә п'утед дәрәw.
5Гәләк ьн кьрьнед Тә, йа Хӧдан, Хwәдейе мьн,
әw к'әрәмәт у фькьред Тәйә ль сәр мә,
т'ӧ һәйин т'ӧнә мина Тә.
Мьне әw сальх кьрана у бькьра дәнги,
ле беһ'әсаб ьн, найенә готьн[+].

6Qӧрбан у дийари Тә бәгәм нәкьр,
Тә гӧһе мьн вәкьр,
т'әвайишәwат у дийарийа паqьжбуне Тә нәхwәстьн[+].
7Һьнге мьн гот: «Ва мә әз һатьм,
к'ьтеба гӧломаткда бона мьн ньвисар ә.
8Әз дьхwазьм хwәстьна Тә бьqәдиньм, йа Хwәде
у ва йә һинкьрьна Тә дьле мьнда йә»[*][+].

9Мьн нава щьвина гьранда мьзгини да
һәqийа азадкьрьна Тә ә'лам кьр.
Ва йә мьн левед хwә нәдан сәр һәв,
йа Хӧдан, Тӧ зани!
10Мьн һәqийа Тә дьле хwәда вәнәшарт,
амьнийа Тә у хьлазкьрьна Тә мьн сальх кьр,
дьловани у р'астийа Тә мьн жь щьвина гьран вәнәшарт.

11Р'ә'ма Хwә, йа Хӧдан, жь мьн дур нәхә,
бьра дьловани у амьнийа Тә һәр гав мьн хwәй кьн.
12Хьрабийа беһ'әсаб дора мьн гьрт,
нәһәqийед мьн хwә мьнр'а гиһандьн,
әw жь п'ор'е сәре мьн зә'фтьр ьн,
р'ийа хwә жи нькарьм бьбиньм,
дьл жи мьнва иди нәмайә[+].
13Бькә р'ьсqат[*], Хӧдано, мьн хьлаз кә,
йа Хӧдан, зу бькә һәwара мьн wәрә.
14Бьра шәрми бьн у һәвр'а т'әвайи бьбьнә р'обәт,
йед кӧ пәй мьн к'әтьнә
у мьрьна мьн дьхwазьн.
Дә бьра шәрми бьн, пашда бьр'әвьн,
йед кӧ хьрабийа мьн дьхwазьн[+].
15Бьра шәрмийа хwәда әw сущдар бьн,
йед кӧ һуйи мьн дькьн[+].

16Һ'әмуйед кӧ ль Тә дьгәр'ьн,
бьра пе Тә әшq у ша бьн
у йед хьлазкьрьна Тә һ'ьз дькьн,
«Хӧдан мәзьн ә!» т'ьме бежьн

17әзи шкәстийи бәләнгаз ьм,
ле бәле бона мьн Хӧдан хәм дькә.
Алик'ар у хьлазкьре мьн Тӧ йи!
Хwәдейе мьн дәрәнги нәк'әвә[+].

### 41


Дӧайе мәрьве нәхwәш бона qәнщбуне


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Хwәзи ль wи кӧ хәм дькә бона йе к'әсиб,
р'ожед тәнгасийеда Хӧдане wи хьлаз кә[+].
2Хӧдане wи хwәй кә у ә'мьр бьде,
әwе ль сәр дьне хwәзьли бә
у wе нәдә дәсте хwәстьна нәйар[+].
3Хӧдане нәхwәшийеда щи-ньвина wи бе р'ә'ме,
жь һ'әму нәхwәшийа qәнщ кә у жь ньвине р'акә.

4Мьн гот: «Йа Хӧдан, мьн wәрә р'ә'ме,
нәфса мьн qәнщ кә, чьмки мьн бәр Тә гӧнә кьр».
5Нәйар хәйба мьн дькьн у дьбежьн:
«К'әнге әwе бьмьрә у наве wи ӧнда бә».
6Йәк жи кӧ те мьн бьбинә,
тьште һ'ал-qал дьбежә,
дьле wи дәнг-бә'сед хьраб т'оп дькә,
кӧ дәре дәрва гьли кә[+].
7Һ'әму пәйк'әтийед мьн,
бона мьн һәвр'а дькьнә п'ьстә-п'ьст,
бона мьн тьште хьраб дьфькьрьн,
8дьбежьн: «Хәзәбе әва гьртийә,
әw к'әтийә иди р'анабә».
9Һ'әта пешәwьтийе мьн жи,
к'ижанида әз сәрфьнйаз бум,
нане мьн дьхwар, п'ә'йн авитә мьн[*][+].

10Ле бәле, йа Хӧдан, Тӧ мьн wәрә р'ә'ме
у мьн бьдә сәкьнандьне кӧ әзе wан вәгәр'иньм.
11Әзе бь ве йәке заньбьм кӧ Тӧ мьн бәгәм дьки,
гава дәнге сәрк'әтьна дьжмьн нәйе бьһистьн.
12Ле Те мьн нава бесущийа мьнда хwәйи ки
у һ'әта-һ'әтайе мьн бәр Хwә бьди сәкьнандьне.

13Шькьр Хӧдан Хwәдейе Исраелр'а,
жь һәр-һәйе һ'әта һ'әта-һ'әтайе.

Амин у амин[+].

### 42


К'ьтеба Дӧда (Зәбура 42-а һ'әта 72-а)


Дӧайе сьргунийе у бәләнгазийеда


Сәрwере сазбәндар'а. Маскила малбәта Qорах.

1Чаwа кара хәзала һ'әйра р'еч'е ава йә,
ӧса жи р'ӧһ'е мьн һ'әйра Тәда йә, Хwәдейо![+]
2Р'ӧһ'е мьн т'ийе Хwәде йә, Хwәдейе зенди йә.
К'әнге әзе бем бәр диндара Хwәде һазьр бьм?
3Һесьред мьн шәв у р'ож бунә хӧре мьн,
кӧ һәр гав дьбежьнә мьн:
«К'ане йә Хwәдейе тә?»[+]

4Әв йәк кӧ тен бира мьн,
агьр-шәwат мьн дьк'әвә,
чаwа мьхӧлqәтер'а мьн хwә дьгиһанд,
бь wанр'а т'әвайи бь дәнге әшqе у шькьрдарийе,
к'ома щәжьнева әз дьк'әтьмә Хана Хwәде.
5Чьма нав мьнда дьк'ьзк'ьзи р'ӧһ'е мьн,
чьма нава мьнда нә р'ьһ'әт и?
Гӧмана хwә ль Хwәде бинә,
чьмки әзе диса пәсьне Wи бьдьм,
хьлазкьре хwә у Хwәдейе хwә[+].

6Р'ӧһ'е мьн нав мьнда дьк'ьзк'ьзә,
ләма Тә бир тиньм
жь ә'рде Урдӧне у Һәрмоне,
жь ч'ийайе Митсаре[+].
7Ль wьр бебьни дәнг дьдә бебьнийе
бь дәнге авшьр'ькед Тә,
һ'әму лейи у пелед Тә
ль сәр мьнр'а дәрбаз бун.
8Р'оже Хӧдан һ'ӧба Хwә дьдә ә'йанкьрьне,
шәве жи стьрана Wи т'әви мьн ә,
дӧайе мьн жи бәр бь Хwәдейе ә'мьре мьн ә[+].

9Әзе бежьмә Хwәдейе Qәйайе хwә:
«Чьма Тә әз бир кьрьмә?
Чьма бь дьле кӧл әз бьгәр'ьм,
жь зерандьна дәсте дьжмьн?»[+]
10Дьжмьн ӧса тә'на ль мьн дьхьн,
те бежи һәстуйед мьн һурхwәши дькьн,
гава һәр р'ож дьбежьнә мьн:
«К'ане йә Хwәдейе тә?»

11Чьма нав мьнда дьк'ьзк'ьзи р'ӧһ'е мьн,
чьма нава мьнда нә р'ьһ'әт и?
Гӧмана хwә ль Хwәде бинә,
чьмки диса әзе пәсьне Wи бьдьм,
хьлазкьре хwә у Хwәдейе хwә.

### 43


Дӧайе к'омәкхwәстьне

1Тӧ сәр ише мьнда бьньһер'ә, йа Хwәде,
һәqийа мьн хwәй кә жь нава ви мьләте бехwәде,
жь мәрьвед дәрәwин у нәһәq азад кә[+].
2Чьмки Тӧ йи Хwәдейе кәла мьн.
Чьма Тә әз wеда авитьм?
Чьма әз бь дьле кӧл бьгәр'ьм,
жь бәр зерандьна нәйара[+]?

3Р'онайи у р'астийа Хwә бьшинә,
бьра әwана р'ебәрийа мьн бькьн,
мьн бьбьнә ч'ийайе Тәйи пироз у Хана Тә[+].
4Әзе һәр'ьмә бәр горигәһа Хwәде,
ль бәр Хwәдейе шабун у әшqа хwә,
әзе бь чәнг пәсьне Тә бьдьм,
йа Хӧдан, Хwәдейе мьн!

5Чьма нав мьнда дьк'ьзк'ьзи р'ӧһ'е мьн,
чьма нав мьнда нә р'ьһ'әт и?

Гӧмана хwә ль Хwәде бинә,
чьмки диса әзе пәсьне Wи бьдьм,
хьлазкьре хwә у Хwәдейе хwә[+].

### 44


Дӧайе к'омәкдарийе


Сәрwере сазбәндар'а. Маскила малбәта Qорах.

1Хwәдейо, мә бь гӧһед хwә бьһистьн,
кал-бавед мә мәр'а готьн,
бона wан кьред Тәйә р'ожед wанда,
нава wан р'ожед бәреда кьри[+].
2Тә бь дәсте Хwә п'утп'арьст р'аqәтандьн
у кал-бавед мә щи-wар кьрьн,
qәдә-бәла ани сәре wан мьләта
у пешед мә дәрхьстьнә фьреqәтийе[+].
3Нә кӧ пе шуре хwә әw ә'рде wар бун,
йан зәндед wан әw хьлаз кьрьн,
ле дәсте Тәйи р'асте,
зәнда Тә у нур-нәдәра Тә,
чьмки Тә әw бәгәм кьрьн[+].

4Тӧ йи П'адше мьн, йа Хwәде!
Тӧ сәрк'әтьне Аqубр'а ль һәв бинә[+].
5Пе Тә әм нәйаред хwә ә'рде дьхьн,
йед кӧ бәр мә р'адьбьн,
әм пе наве Тә wан п'епәс дькьн.
6Чьмки кәване хwәда әз нә гӧман ьм
у нә жи шуре мьне мьн хьлаз кә[+].
7Ле Тә әм жь нәйара хьлаз кьрьн
у пәйк'әтийед мә данә шәрме.
8Һәр р'ож әм пе Хwәде дьфьр'ьн
һ'әта-һ'әтайе пәсьне наве Тә дьдьн. (Сәла)

9Тә әм кьрьнә сосрәт wеда авити,
т'әви ордийед мә дәрнак'әви[+].
10Тә әм жь бәр дьжмьн данә р'әве,
пәйк'әтийа жи әм т'алан кьрьн[+].
11Тә әм чаwа пәз данә хwарьн,
нав мьләтада әм бәла кьрьн[+].
12Тә щьмә'та хwә беqимәт фьрот
у баһе wе Тә бьльнд нәкьр.

13Тә әм бәр щинара кьрьнә р'обәт
у ль бәр йед дор-бәред мә нав у нуч'ьк[+].
14Нав хәлqеда Тә әм кьрьнә дәв-дьрана,
нава мьләтада жи бунә мина пек'әнийа[+].
15Т'әмамийа р'оже сосрәтийеда мә,
шәрма р'уйе мьн мьн дьньхемә,
16р'уйе дәнге бӧхданбеж у к'ьфьра,
ӧса жи р'уйе һ'әйфһьлдайе дьжмьнда.

17Әв һ'әму һатьнә сәре мә,
ле мә Тӧ бир нәкьри
у пәймана Тә нәт'әр'ьбанд.
18Дьле мә пашда вәнәгәр'ийан
у гавед мә жь р'ийа Тә дәрнәк'әтьн.
19Ле Тә әм щийе мьшк у мә'ра һ'ьнщьр'андьн
у бь сийа мьрьне әм ньхамтьн.

20Һәгәр мә наве Хwәдейе хwә бир бькьра,
йан дәсте хwә дьрежи хwәдеки хәриб кьра,
21Хwәде wе сәр ве йәкеда нәньһер'ийа?
Чьмки Әw сьр'ед дьлада занә[+].
22Ле бона Тә әм һәр р'ож бәр мьрьне нә,
мина пәзед сәржекьрьне һ'әсаб дьбьн[*][+].

23Р'абә Хwәйо, чьма р'аза йи?
Һ'ьшйар бә мә т'әхсир нәкә һ'әта-һ'әте[+].
24Чьма р'уйе Хwә жь мә вәдьшери,
зәлули у дәрд-кӧлед мә бир дьки.

25Әм ӧса дәвәр'уйа чунә ә'рде,
һ'әта зьке мә ә'рдева qәмьти.
26Р'абә али мә бькә у мә хьлаз кә,
бона хатьре һ'ӧба Хwәйә амьн[+].

### 45


Шайийа мала П'адше у дәргистийа Wи


Сәрwере сазбәндар'а. Пе мьqаме: «Сосьни». Маскила әвинтийа малбәта Qорах.

1Жь дьле мьн хәбәра qәнщ бьлq вәдьдә,
һьлбәстед мьн әшqи П'адше нә,
зьмане мьн мина qәләма ньвиск'аре че йә[+].


Бона П'адше

2Тӧ жь һ'әму инсанәти бәдәwтьр и,
жь левед Тә гӧл у нур дьбарә,
ләма Хwәде һ'әта-һ'әтайе дӧа ль Тә кьрийә.
3Шуре Хwә ль пьшта Хwә гьредә, Ә'гито,
бь р'әwш у р'умәта Хwә[+].

4Бь qәдьре Хwә пешда һәр'ә,
бона р'асти, мьлуктийе у һәqийе, сийаро,
бьра дәсте Тәйи р'асте
р'ебәрийа Тә бәр бь кьред һ'ӧжмәк'ар бькә.
5Тиред Тә туж ьн,
әw дьк'әвьнә дьлед дьжмьнед П'адше,
мьләте бьк'әвьнә бьне п'ийед Тә.

6Т'әхте Тә Хwәдейо[*], т'әхте һ'әта-һ'әтайе йә,
шьва п'адшатийа Тә шьва һәqийе йә[+].
7Тӧ һәqийе һ'ьз дьки у дьжәни нәһәqийе,
ләма жи Хwәде, Хwәдейе Тә Тӧ бь р'уне шабуне
жь һәвалед Тә зедәтьр к'ьфшкьри[*].
8Жь һ'әму к'ьнще Тә бина зьмьр, уд у дарчине[*] дәрте,
жь там-ташед һәстуйед филинда, пе дәнгед саза Тә ша дькьн[+].
9Qизед п'адшайа нава ханьм-хатунед Тәда нә,
ханьмп'адша нав зер'е Офирда ль мьле Тәйи р'асте сәкьни йә[+].


Бона дәргистийа П'адше

10Бьбьһе qизьк, дина хwә бьде у гӧһе хwә вәкә,
тӧ бир бькә мьләте хwә у мала баве хwә
11у бьра П'адша машоqе бәдәwийа тәда бә,
чьмки Әw ә хwәйе тә, тӧ бәр Wи та бә.
12Бьнәлийед Суре[*] бь дийарийа
у дәwләмәндед щьмә'те жи бь хьзна
wе һ'әйра диндара тәда бьн.

13Дәргистийа П'адше әw һьндӧр'ва хас у хәwан ә,
к'ьнще wе бь т'еле зер' һунанди йә.
14Хәмьла нәqьшандива wе дьбьнә ль бәр П'адше,
бәрбук пәй wе т'әв дьчьнә ль бәр Wи.
15Әw тенә бьрьне бь әшq у шайи
у дьк'әвьнә qәсьра П'адше.


Бона П'адше

16Дәwса кал-бавед Тәйе әwләдед Тә бьн,
Те wан бьки сәрwер сәр т'әмамийа ә'рде.
17Әзе наве Тә qӧр'нә-qӧр'нә бьдьмә биранин,
ләма мьләте пәсьне Тә бьдьн һ'әта-һ'әтайе[*].

### 46


Хwәде сьт'аргәһа у хьлазкьре бажер ә


Сәрwере сазбәндар'а. Стьрана малбәта Qорахә ль сәр Аламоте[*].

1Хwәде сьт'аргәһ у qәwата мә йә,
к'омәкдаре мәйи тәнгасийада һәри незик ә[+].
2Ләма жи әм натьрсьн,
һәгәр ә'рд жи сәробьниһәв бә,
ч'ийа бьк'әвьнә к'урайа бә'ре,
3авед wе фур дьн, әw бькьн хӧшин,
ч'ийа бьләрьзьн жь дәст пелед wан. (Сәла)[+]

4Ч'әмәк һәйә кӧ авед wе бажаре Хwәде ша дькьн,
wе Мала пирозә Йе Һәри Жорьн[+].
5Хwәде wи бажарида йә, әw наһ'әжә,
Хwәдейе бәрбанга к'урда али wи бькә.
6Мьләт дькьнә qалмә-qалм, һ'әж дьк'әвә п'адшатийа,
Йе Жорьн дькә дәнги у ә'рд дьһ'әлә[+].

7Хӧдане Ордийа т'әви мә йә,
Хwәдейе Аqуб кәла мә йә. (Сәла)

8Wәрьн бьбиньн кьред Хӧдан,
чь к'әрәмәт кьр р'уйе ә'рде[+].
9Шәр'а дьдә сәкьнандьне, һәр чар qӧлбед дьнйайе,
тир-кәвана дьшкенә, р'ьма һур-һури дькә
у мәрт'ала бь егьр дьшәwьтинә[+].
10Кәр' бьн у бьзаньбьн, Әз ьм Хwәде,
Әзе нав мьләтада бьльнд бьм
у ль р'уйе ә'рде бьльнд бьм.

11Хӧдане Ордийа т'әви мә йә,
Хwәдейе Аqуб кәла мә йә. (Сәла)

### 47


Мәзьнайийа Хwәде у табуна мьләта


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура малбәта Qорах.

1Дәстед хwә ль һәв хьн һ'әму мьләтно,
бь дәнге шабуне бәрбь Хwәде бькьн qар'ин[+].
2Чьмки Хӧдан, Йе Һәри Жорьн, саw ә,
П'адше Мәзьн ә ль сәр т'әмамийа ә'рде[+].
3Әw мьләта бәр мә та дькә,
щьмә'та дькә бьн п'ийед мә.
4Әwи мьлк'е мә мәр'а бьжарт,
мәзьнайийа Аqуб, һ'ьзкьрийе Хwә. (Сәла)

5Хwәде Хwә да һелана жорьн qар'инийа шабунер'а,
Хӧдан р'абу сәр т'әхте Хwә бь дәнге бор'ийер'а.
6Бьстьрен Хwәдер'а, бьстьрен,
бьстьрен П'адше мәр'а, бьстьрен.
7Хwәде П'адше т'әмамийа ә'рде йә,
бь зәбура[*] бьстьрен һун жер'а[+].

8Хwәде п'адшатийе һ'әму мьләта дькә,
Хwәде р'удьни сәр к'ӧрсийа Хwәйә пироз.
9Ә'сьлзадед мьләта щьвийан
т'әви мьләте Хwәдейе Ибраһим.
Чьмки мәрт'алед дьнйайе йед Хwәде нә,
Әw сәр wанр'а йә[+].

### 48


Сийон, бажаре Хwәдейе мә йә


Стьран. Зәбура малбәта Qорах.

1Хӧдан мәзьн ә, һежайи гәләк пәсьна йә,
бажаре Хwәдейе мәда,
ль сәр ч'ийайе Хwәйи пироз,[+]
2бьльндайийа бәдәw,
шабуна т'әмамийа ә'рде,
ч'ийайе Сийоне, т'апе Сафоне[*],
бажаре П'адше мәзьн[*].
3Qәсьред wеда Хwәде к'ьфш ә,
Әw чаwа кәла хӧйа дькә.

4Ва йә п'адша, әwан щьвийан,
һ'әму һәвр'а һатьн сәр шер'[+].
5Гава дитьн, ә'щебмайи бун,
т'әвиһәв бун, пашда р'әвин.
6Р'ьщафе ль wьр әw гьртьн,
мина санщуйе жьна кӧ дьк'әвә бәр зар'е
7у чаwа байе р'оһьлате
гәмийед Т'аршише һурхwәши дькә.

8Мә чаwа бьһистьбу, ӧса жи мә дит,
бажаре Хӧдане Ордийада,
бажаре Хwәдейе мәда,
к'ижани Хwәде qәдим дькә һ'әта-һ'әтайе. (Сәла)

9Йа Хwәде, П'арьстгәһа Тәда
әм сәр һ'ӧба Тәйә беһьмбәр дьфькьрьн[+].
10Чаwа наве Тә, йа Хwәде,
ӧса жи пәсьне Тә һ'әта сәре дьне,
дәсте Тәйи р'асте һәqийева хьне[+].
11Бьра ша бә ч'ийайе Сийоне
у әшq бьн бажаред Щьһуда пе qьраред Тә[+].

12Дора Сийоне бьзьвьр'ьн
у дора wе һун бьгьрьн,
бьльндщийед wе бьжмьрьн,
13мела wә сәр суред wе бә,
дина хwә бьдьнә qәсьред wе,
кӧ ньсьле майинр'а һун сальх кьн,
14чьмки әв Хwәдейа
Хwәдейе мә йә һ'әта-һ'әтайе,
Әwе р'ебәре мә бә һәр-һәйе.

### 49


Кемаqьлийа мәрьвед һәбука хwәда гӧман


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура малбәта Qорах.

1Бьбьһен ве йәке һ'әму мьләтно,
гӧһдар бьн һ'әму бьнәлийед дьне,
2бәләнгаз у йе ә'сьлзадә,
дәwләти у к'әсиб һәвр'а т'әвайи.
3Дәве мьне сәрwахтийе бежә,
фькьред дьле мьн заньстийе.
4Әзе гӧһе хwә бьдьмә сәр мәсәла готи,
пе чәнге зис вәкьм сьр'а готьна хwә[+].

5Чьма бьтьрсьм әз р'ожед хьрабда,
гава нәһәqийа нәйар дора мьн бьгьрә,
6йе гӧмана wи ль сәр qәwата wи йә
у пе һәбука хwәйә п'ьр' дьфьр'ә[+]?
7Бәле әw һәбук нькарә wи хьлаз кә
у нә жи бәрделе бәрва бьдә Хwәде[+].
8Чьмки бьһа йә qимәте хьлазбуна wан,
т'ӧ щар әв йәк набә кӧ бе дайин,
9wәки бьжи һ'әта-һ'әтайе
у мьрьне әw нәбинә[+].

10Һәр кәс дьбинә кӧ сәрwахт дьмьрьн,
мина ахмах у бефә'ма ӧнда дьбьн,
һәбука хwә һьнәкә дьнр'а әw дьһельн[+].
11Qәбьред wан дьбьнә тамед һ'әта-һ'әтайе,
әw щи-wаред wанә qӧр'нә-qӧр'нә нә,
әв ьн кӧ наве хwә дьданә ль сәр щи-мьск'әна.
12Мәрьв хер-хwәшийеда дьреж наминә,
wе мина һ'әйwен, әwе ӧнда бә һәр'ә.

13Әв ә р'ийа ахмаха,
ахьрийа йед ә'мьре хwә р'ази нә. (Сәла)
14Мина пез бәрбьр'и дийаре мьрийа дьбьн,
мьрьн шьване wан ә,
әw р'аст бәржери гор'е дьбьн.
Qальбе wане бьр'ьзә һәр'ә,
гор'ьстане мала wан бә.
15Ле Хӧдане нәфса мьн жь дәсте дийаре мьрийа хьлаз кә,
бәле Әwе мьн һьлдә[*] щәм хwә. (Сәла)[+]

16Нәтьрсә, кӧ мәрьв дәwләти дьбә
у һәбука wе мале зедә дьбә,
17чьмки гава әw дьмьрә дьчә,
нькарә тьштәки т'әви хwә һьлдә,
әw һәбука wи т'әви wи начә[+].
18Һәгәр әw сахийа хwәда хwә бәхтәwар дьбинә
у һ'әму жи пәсьне wи дьдьн,
бона кӧ һәр тьшт wир'а ль һәв те,
19йәкә wе һәр'ә бьгьһижә wан пешийед хwә
у иди т'ӧ щар әwе р'онайе нәбинә.
20Мәрьв, әw хер-хwәшийеда йә,
ле ньзанә wе мина һ'әйwен ӧнда бә.

### 50


Һ'әбандьна р'аст


Зәбура Асаф.

1Йе Зор, Хӧдан, Хwәде хәбәр дьдә,
жь р'оһьлате һ'әта р'оавайе гази дьнйайе дькә[+].
2Жь Сийоне, бәдәwәтийа Хwәдейә к'амьл дьбьрьqә[+].

3Хwәдейе мә те у Әw Хwә кәр' накә,
агьре п'әр'ьтандьне ль пешийа Wи йә
у дора Wи бобәлиска мәзьн ә[+].
4Әw жорда ә'рд у ә'змен шә'дә дьгьрә,
кӧ диwана щьмә'та Хwә бькә[+].
5«Амьнед мьн щәм Мьн т'оп кьн,
йед кӧ бь qӧрбане пәйман т'әв Мьн гьредан».
6Һьнге ә'зман р'астийа Wи дькьнә дәнги,
кӧ Хwәде Хwәха һ'акьм ә. (Сәла)[+]

7«Бьбьһе щьмә'та Мьн у Әзе хәбәр дьм,
һәй Исраел, Әзе шә'де мьqабьли тә бьм,
Әз Хwәде мә, Хwәдейе тә[+].
8Нә кӧ бона qӧрбанед тә Әз тә һьлтем,
т'әвайишәwатед тә т'ьме бәр Мьн ьн[+].
9Әз жь мала тә щанәга нахwазьм,
нә жи нерийа жь ахьле тә.
10Чьмки һ'әму бинбәре дарьстен әw йед Мьн ьн,
ӧса жи һ'әйwанед ль сәр һ'әзара ч'ийа.
11Һ'әму тәйрәдед ч'ийа Әз нас дькьм
у һ'әйwанед чоле ль бәр ч'ә'ве Мьн ьн.

12Һәгәр Әз бьр'чи бьм, Әз тәр'а набежьм,
чьмки дьнйа хер-хьзна хwәва йа Мьн ә[+].
13Гәло Әз гоште щанәга дьхwьм,
йан жи хуна нерийа вәдьхwьм?
14Хwәдер'а qӧрбана р'азидарийе бьдә,
ад-qьраред хwә т'әв Йе Һәри Жорьн бинә сери[+].
15Охьрмед гьранда тӧ Мьн бькә гази,
Әзе тә хьлаз кьм, те жи шькьрийе бьди Мьн»[+].

16Ле бәле Хwәде гӧнәк'арар'а дьбежә:
«Чи тәр'а нә, кӧ тӧ qәйдә-qанунед Мьн сальх дьки
у пәймана Мьн дьди ль сәр заре хwә?
17Чьмки тӧ ль ширәтед Мьн нә хwәш и
у хәбәра Мьн давежи пьшт гӧһе хwә.
18Гава дьз дьбини, дьди пәй дьчи
у дьби һәвале зьнек'ара.

19Бона хьрабийе дәве хwә вәдьки
у зьмане тә мьхәнәтийе дәртинә[+].
20Тӧ р'удьни давежи бьре хwә
у хәйба кӧр'е дийа хwә дьки.
21Тә әв йәк кьрьн у Мьн дәнг нәкьр,
тә т'ьре Әзи мина тә мә.
Әзе тә һьлем у кьред тә бьдьмә бәр ч'ә'ве тә.

22Ве йәке фә'м бькьн, гәли Хwәдебиркьрийа,
кӧ нәбә Әз wә qәт-qәти кьм у азадкьр т'ӧнә бә[+].
23Йе qӧрбана р'азидарийе дьдә,
әw ә йе кӧ qәдьре Мьн дьгьрә
у әwе мьqати р'ийа хwә дьбә,
хьлазкьрьна хwә Әзе нишани wи дьм».

### 51


Зәбура т'обәкьрьне


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд, гава п'ехәмбәр Нат'ан һатә щәм wи, бона кӧ wи сәре хwә Бат'-Шәвайер'а данибу.

1Мьн wәрә р'ә'ме, Хwәде,
wәкә амьнийа Хwә,
wәкә һ'ӧба Хwәйә п'ьр',
беолитийед мьн р'әсит кә[+].
2Мьн лап бьшо жь нәһәqийед мьн
у мьн паqьж кә жь гӧнәйед мьн[+].

3Чьмки беолитийед хwә әз нас дькьм
у гӧнәйе мьн т'ьме ль бәр мьн ә[+].
4Ль бәр Тә, т'әне һьмбәри Тә мьн гӧнә кьр
у хьраби ль бәр ч'ә'ве Тә кьр,
ӧса кӧ Тӧ р'аст и qьрара Хwәда
у паqьж и һ'акьмтийа Хwәда[*][+].
5Бәле әзи нәһәqийева дьне к'әтьмә
әз жь зькмакийеда гӧнәк'ар бумә[+].

6Бәле Тӧ р'астийе дьле мьнда дьхwази.
Дьле мьн к'ур һини сәрwахтийе кә.
7Паqьж кә мьн пе зохе һусопе, әзе паqьж бьм
у бьшо мьн, жь бәрфе әзе qәрqаштьр бьм.
8Дәнге әшqе у шабуне Тӧ бьгьһинә мьн,
бьра ша бьн һәстуйед кӧ Тә шкенандьн.
9Тӧ пьшта Хwә бьдә гӧнәйед мьн
у р'әсит кә һ'әму нәһәqийед мьн.

10Хwәде, дьләки паqьж нав мьнда бьә'фьринә
у р'ӧһ'әки р'аст нав мьнда сәр һәвда бинә[+].
11Тӧ мьн жь бәр Хwә нәвежә
у Р'ӧһ'е Хwәйи Пироз жь мьн нәстинә.
12Шабуна хьлазкьрьна Хwә ль мьн вәгәр'инә
у бь р'ӧһ'әки р'ази мьн бьнгәһ кә.

13Р'ийед Тә әзе беола һин кьм
у гӧнәк'аре сәр Тәда вәгәр'ьн.
14Мьн хьлаз кә Хwәде жь хунр'етьне,
Тӧ Хwәдейе мьни хьлазбуне,
зьмане мьне бьдә пәсьне һәqийа Тә.

15Хwәйо, левед мьн Тӧ жь һәв вәкә
у дәве мьне р'умәта Тә бьльнд кә.
16Чьмки Тӧ qӧрбана нахwази,
йан на мьне әw бьдана,
т'әвайишәwата жи бәгәм наки[+].
17Qӧрбана Хwәде хwәш, р'ӧһ'е шкәсти йә,
дьле мьлук ә, кӧ Хwәде т'әхсир накә[+].

18Бь р'әзәдьлийе qәнщийе Сийонер'а бькә,
сура Оршәлиме бьдә сәкьнандьне[+].
19Һьнге qӧрбанед р'астийе wе Тә хwәш бен,
дийарийед шәwат у т'әвайишәwате
у сәр горигәһа Тәйе щанәга бен дайине[+].

### 52


Диwана Хwәде у дьлованийа Wийә амьн


Сәрwере сазбәндар'а. Маскила Даwьд, гава Доеге әдоми һат готә Шаwул, кӧ Даwьд к'әтә мала Аһ'имәләк'.

1Чьма пе хьрабийе тӧ дьфьр'и, һәй мерхасо?
Амьнийа Хwәде әw һәр т'ьм һәйә.
2Зьмане тә хьрабийе дәртинә,
мина дузане туж һ'ьләк'арийе дькә[+].
3Тӧ хьрабийе һе гәләки һ'ьз дьки, нә кӧ qәнщийе,
һе гәләки дәрәwийе, нә кӧ р'аст хәбәрдане. (Сәла)
4Тӧ һ'ьз дьки һәр хәбәред зийанк'ар,
һәй зьмане һар у мә'р.

5Хwәде wе бәла тә бьде һ'әта-һ'әтайе,
wе тә бьгьрә, тә жь wаргәһ дәрхә,
к'ока тә жи жь wи ә'рде жийине. (Сәла)[+]
6Р'асте бьбиньн у хоф кьн,
сәр бьк'әньн у бежьн:[+]
7«Ва йә әw мәрьве кӧ хwә нәспартә Хwәде,
ле гӧмана хwә да сәр һәбука п'ьр'ә бекер
у бь нәһәqийед хwә qәwат һе гьрт»[+].

8Ле әз Хана Хwәдеда мина дара зәйт'унейә шин ьм,
һәр т'ьм һ'ӧб у амьнийа Хwәдеда әз гӧман ьм.
9Әзе т'ьме бьдьм пәсьне Тә,
бона хатьре wе кьрьна Тә,
бәр амьнед Тә бькьм дәнги наве Тә,
чьмки әw нав qәнщ ә у хwәш ә.

### 53


Һеwарза азадийе жь һ'але хьрабийа мәрьвайийе


Сәрwере сазбәндар'а. Сәр Маһ'алате. Маскила Даwьд.

1[•]Беаре-бефә'м дьле хwәда дьбежә: «Хwәде т'ӧнә».
Әw шуна р'әшва дьчьн у нәһәqийе дькьн,
кәсәк т'ӧнә кӧ qәнщийе бькә[+].

2Хwәде жорда ль мәрьвайе дьньһер'ә,
кӧ бьбинә гәло сәрwахтәк һәйә,
кӧ әw ль Хwәде дьгәр'ә[+].
3Әw һ'әму жи хальфинә,
т'әвайийа хwәва ләwьт'инә.
Йәки qәнщийе бькә т'ӧнә,
т'ӧ кәс т'ӧнә![*]

4Гәло әwед нәһәqийе дькьн фә'м накьн,
дьхwьн ча нан щьмә'та Мьн,
Хwәде жи наһ'әбиньн[+]?

5Һьнге хоф у тьрсе wан бьгьрә,
wе дәра кӧ тьрс т'ӧнә,
һәстуйед һ'ьщумкьред тә
Хwәде wе бәла-бәлайи кә.
Әw һатьнә сосрәткьрьн,
чьмки Хwәде әw wеда авитьн[+].

6Хwәзи азадкьрьна Исраеле жь Сийоне бьһата!
Гава Хwәде чәрха щьмә'та Хwә диса р'аст кә,
һьнге Аqубе әшq бә, Исраеле жи ша бә.

### 54


Дӧайе бона жь дәсте дьжмьн азадбуне


Сәрwере сазбәндар'а. Сәр сазед т'ели. Маскила Даwьд, гава зифи һатьн готьнә Шаwул, кӧ Даwьд хwә ль щәм мә вәшартийә.

1Хwәдейо, бь наве Хwә мьн хьлаз кә
бь qәwата Хwә wәкә һәqийа мьн бьдә мьн.
2Хwәдейо, бьбьһе дӧайе мьн
у гӧһ бьдә сәр готьнед мьн.
3Чьмки хәриба сәр мьнда гьртьнә
у зӧлмк'ар пәй ә'мьре мьн к'әтьнә,
Хwәде надьнә бәр ч'ә'ве хwә. (Сәла)[+]

4Ле бәле Хwәде пьштоване мьн ә,
Хwәйи т'агере[*] ә'мьре мьн ә!
5Хьрабийе сәр дьжмьнда вәгәр'инә,
жь дәст амьнийа хwә wан мьна кә[+].

6Әзе Тәр'а qӧрбане бьдьм, бь дьл у щан
у шькьрийе бьдьмә наве Тәйи qәнщ, Хӧдан.
7Чьмки Тә жь һәр тәнгасийа әз хьлаз кьрьм,
к'әтьна нәйара, мьн бәр ч'ә'ве хwә дит[+].

### 55


Һәwара жь дәсте нәмамийа һәвал хьлазбуне


Сәрwере сазбәндар'а. Сәр сазед т'ели. Маскила Даwьд.

1Хwәдейо, гӧһ бьдә дӧайе мьн
у пьшта Хwә нәдә р'әщайе мьн.
2Дина Хwә бьдә мьн у щаба мьн бьдә,
дьлтәнгийеда әз шашо-п'аш бумә у шине дькьм,[+]
3жь дәст дәнге нәйар у тәнгасийа нәп'ак.
Чьмки нәһәqийе ль сәр мьнда дьбариньн
у бь һерсе мьн дьзериньн.

4Дьл нав мьнда дьләрьзә
у хофа мьрьне сәр мьнда гьрт.
5Тьрс у ләрьзәке әз гьртьмә
у р'ьсасе әз мьна кьрьмә[*].
6Мьн гот: «Хwәзи мина кәwа баскед мьн һәбуна
кӧ әз бьфьр'ийама у р'ьһ'әт бума.
7Әзе бьр'әвийама дур бьчума,
чол-бәстада әзе бьмама. (Сәла)
8Мьне бькьра жь бәр фьзьрдумане
у бобәлиске сьт'арәк хwәр'а бьдита».

9Йа Хӧдан, заре wан шаш кә,
зьманед wан т'әвиһәв кә,
чьмки бажерда зордари йә,
һәвк'әтьне әз дьбиньм.
10Әвана шәв у р'ож һәр чар алийава
ль сәр сура wи дьгәр'ьн,
беолити у хьраби жи навда йә.
11Wеранбун нава wида йә,
дәрәwи у зордари жь мәйданед wи кем набьн.

12Нәйар нинә сәре мьн дькә,
мьн сәбьр кьра,
йан пәйк'әтийед мьн
йе кӧ хwә сәр мьнр'а дьгьрә,
мьн хwә же вәшарта.
13Ле бәле тӧ һогьре мьн,
һәвал у пьсмаме мьн,
14кӧ мә һәвр'а ширьн-ширьн һәвалти дькьр
у т'әви мьхӧлqәте Хана Хwәдеда дьгәр'ийан[+].
15Бьра мьрьн ньшкева сәр wанда бьгьрә
у сахә-сах әw бьк'әвьнә дийаре мьрийа,
чьмки нава wан у һеwаргәһед wанда хьраби һәйә[+].

16Ле әзе һәwара хwә Хwәде дайньм
у Хӧдан wе мьн хьлаз кә.
17Әзе сьбәһ, нивро у евар,
бькьм зарин һеwарзә
у Әwе бьбьһе дәнге мьн,
18бь ә'дьлайе мьн хьлаз кә
жь wи шәр'е мьqабьли мьн,
чьмки гәләк ьн нәйаред мьн.
19Хwәде wе бьбьһе
у Йе Һәр-Һәйейи ль сәр к'ӧрсийе
wе дәвәр'уйа wан бинә, (Сәла)
чьмки әw найенә гӧһастьне
у жь Хwәде натьрсьн[+].

20Дәсте хwә һьлда сәр һогьред хwә
у пәймана хwә т'әр'ьбанд[+].
21Жь дәве wи гӧл у нур дьбарьн,
ле шәр' һәйә дьле wида,
заре wи жь мәлһ'әме нәрмтьр ә,
ле хwәха шуре к'ашкьри йә[+].

22Тӧ баре хwә бьдә Хӧдан
Әwе һьлгьрә дәwса тә.
Әwе т'ӧ щар нәһелә,
wәки йе р'аст бьльк'ӧмә[+].

23Ле Тӧ Хwәдейо,
Те wан бавежи ч'ә'ла мьрьне,
мәрьвед qәт'ьл у мьхәнәт
wе нәгьһижьнә ниве р'ожед хwә.
Ле әз Тәда гӧман ьм[+].

### 56


Дӧайе гӧмана ль сәр Хӧдан


Сәрwере сазбәндар'а. Пе мьqаме: «Сәр кәwәкә лалә дурк'әти». Зәбура[*] Даwьд, гава фьльстинийа әw Гат'еда гьртьбун.

1Мьн wәрә р'ә'ме, Хwәдейо!
Мәри зоре ль мьн дькьн,
т'әвайийа р'оже тәнгасийе дьдьнә мьн.
2Нәйар т'әвайийа р'оже зоре мьн дькьн,
чьмки гәләк ьн шәр'к'аред мьн!
Йе Һәри Жорьн!
3Гава әз тьрседа мә,
әз Тәда гӧман ьм.
4Пе Хwәде әзе пәсьне хәбәра Wи бьдьм,
әз Хwәдеда гӧман ьм, әз натьрсьм,
бәндәйе чь ль мьн бькә[+]?

5Т'әвайийа р'оже кӧла дькьн дьле мьн,
һ'әму шеwьред wанә сәр мьн хьраби нә.
6Әw тәлә-тәл бь дьзива,
дина хwә дьдьнә гавед мьн,
кӧ р'ӧһ'е мьн бьстиньн[+].
7Нәһәqийед wан Тӧ бинә сәре wан,
Хwәдейо, пе һерсе Тӧ мьләта ә'рде хә.

8Тӧ дәро-дәрбунед мьн дьжмьри,
һесьред мьн Тӧ бькә мәшке Хwә.
Гәло әw нә к'ьтеба Тәда нә[+]?
9Нәйаред мьне пашда һәр'ьн,
гава әз һәwара хwә Тә дайньм.
Әз бь ве йәке пе дьһ'әсьм,
кӧ Хwәде т'әви мьн ә.
10Пе Хwәде әзе пәсьне хәбәра Wи бьдьм,
пе Хӧдан әзе пәсьне хәбәра Wи бьдьм.
11Әз Хwәдеда гӧман ьм, әз натьрсьм,
мәрьве чь ль мьн бькә?

12Йа Хӧдан, гәрә әз ад-qьраред хwә биньмә сери.
Qӧрбанед р'азидарийе бьдьмә Тә[+].
13Чьмки нәфса мьн Тә жь мьрьне хьлаз кьр,
бәле, ньгед мьн жи жь льк'ӧмандьне,
wәки әз ль бәр Хwәде р'онаийа жийинеда бьгәр'ьм[+].

### 57


Дӧайе һәwаре


Сәрwере сазбәндар'а. Пе мьqаме: «Wеран нәкә». Зәбура Даwьд, гава әw жь бәр Шаwул р'әви шкәфте.

1[•]Мьн wәрә р'ә'ме, Хwәдейо, мьн wәрә р'ә'ме,
нәфса мьн хwә дайә бьн сийа Тә.
Һ'әта кӧ qәзи жь сәр мьнр'а дәрбаз бьн,
әзе хwә бьдьмә бьн сийа п'әр'е Тә[+][+].
2Әз гази Хwәдейе Һәри Жорьн дькьм,
Хwәдейе кӧ мьнр'а qәнщийе дькә.
3Wе жь ә'змен бьшинә у мьн хьлаз кә
у беһӧрмәткьред мьн бькә р'обәт. (Сәла)
Хwәде wе һ'ӧб у амьнийа Хwә бьшинә[+].

4Әз к'әтьмә нава шеред дәвхунә мәрьвхӧр,
дьранед к'ижана тир у р'ьм ьн,
зьманед wан жи шуре туж ьн[+].

5Хwәдейо ль сәр ә'змен бьльнд бә,
бьра р'умәта Тә т'әмамийа дьне бьгьрә.

6Т'ор' авитьнә бәр ньгед мьн,
нәфса мьн хwәда шкәсти бу,
пешийа мьн wана ч'ә'л вәдан,
ле әw хwәха к'әтьнә wе. (Сәла)[+]

7Әз дьлда гӧман ьм,
Хwәдейо, әз дьлда гӧман ьм.
Әзе бьстьрем у мьqаме ледьм[+].
8Һ'ьшйар бә, һәй нәфса мьн,
һ'ьшйар бьн, һәй чәнг у чәнге зис,
әзе р'оже һ'ьшйар кьм.
9Әзе шькьрийе бьдьмә Тә, Хӧдан, нав мьләтада,
әшqи Тә бьстьрем нав щьмә'тада.
10Чьмки һ'ӧба Тә мәзьн ә һ'әта ә'змен,
амьнийа Тә жи һ'әта ә'wра[+].

11Хwәдейо, р'абә ль сәр ә'змен,
дә бьра р'умәта Тә т'әмамийа дьне бьгьрә.

### 58


Дӧайе бәла сәре нәп'ака


Сәрwере сазбәндар'а. Пе мьqаме: «Wеран нәкә». Зәбура Даwьд.

1Гәло һун р'аст qьрар дькьн, сәрwерно?
У бь һәqийе һ'акьмтийе дькьн, мәрьвно[+]?
2Нә дьлда һун беолитийе дькьн,
бь дәстед хwә зӧлме ә'рде дьр'әшиньн.

3Нәп'ак һәма бәт'ьне деда жь р'е к'әти нә,
зькмакийеда хальфинә дәрәwийеда[+].
4Жә'ра wан мина жә'ра мә'ра йә,
мина тирәмә'ре кӧ гӧһед хwә дьхьтьминә,[+]
5кӧ дәнге к'оч'әка нәбьһе,
сербазе мә'райи пьспор жи.

6Хwәдейо! Дьрана дәве wанда һурдәхwәши кә,
qилед wан шера бьк'ьшинә, Хӧдано![+]
7Бьра мина авед дьч'ькьн, һәр'ьн дәрбаз бьн,
мина гиһе бенә п'епәскьрьн, һ'ьшк бьн һәр'ьн[*].
8Бьра әw мина зурийа бьн,
гава әw дьк'ьшьн дьһ'әльн,
мина зар'а бәр к'ӧлфәте чуйи,
кӧ р'уйе тә'ве набинә.
9Әw һе сәр һ'ьшада нә һати
бьра мина стьрийа бенә р'акьрьне,
мина к'ол-к'оса бенә к'ьшандьне[*].

10Р'асте ша бә гава һ'әйфһьлдане бьбинә,
әwе хуна нәп'акада ньгед хwә бьшо[+].
11Мәрьве бежьн:
«Р'асти жи хәлата р'аста һәйә!
Р'асти жи Хwәде һәйә,
Әw Һ'акьме сәр дьне йә!»[+]

### 59


Дӧайе хьлазбуна жь нәйара


Сәрwере сазбәндар'а. Пе мьqаме: «Wеран нәкә». Зәбура Даwьд, гава Шаwул шанд госqӧлахийе ле бькьн кӧ wи бькӧжьн.

1Мьн хьлаз кә жь дьжмьнед мьн, Хwәдейе мьн!
Мьн хwәй кә жь йед мьqабьли мьн[+][+].
2Мьн хьлаз кә жь беолкьра,
мьн азад кә жь хунхӧра.

3Чьмки ва йә, хwә ль мьн тәландьнә,
зордар мьqабьли мьн щьвийанә,
ле Хӧдан нә бона гӧнә у хьрабийед мьн,[+]
4щийе һәqи-нәһәq сәр мьнда дьгьрьн, к'аре хwә дькьн.

Р'абә һәwара мьн у дина Хwә бьде.
5Тӧ Хӧдан, Хwәдейе Ордийа, Хwәдейе Исраел,
р'абә диwана һ'әму мьләта бькә,
йед нәп'акә хайин нәйе р'ә'ме. (Сәла)

6Еваре әw вәдьгәр'ьн,
мина куч'ька дькьнә гьр'ә-мьр'
у дор бажер әw дьгәр'ьн[+].
7Бьньһер'ә әw дәве хwә чаwа вәдькьн,
левед wанда шур һәнә,
«К'и wе бьбьһе?» әw дьбежьн.

8Ле Тӧ Хӧдан, сәр wан дьк'әни,
һ'әму п'утп'арьста дьки пек'әни[+].
9Әз дина хwә дьдьмә Тә, qәwата мьн,
чьмки Хwәде йә кәла мьн[+].
10Хwәдейе бь һ'ӧба Хwә мьнр'а бьгьһинә,
Хwәде wе дьле мьн сәр дьжмьн ша кә[+].

11Wан нәкӧжә, кӧ щьмә'та мьн бир нәкә,
бь qәwата Хwә wан бәла-бәлайи кә, дәвәр'уйа бавежә,
йа Хӧдан, мәрт'ала мә[+].
12Дә бьра әw бона гӧнәйе дәве хwә
у хәбәра леве хwә, к'ӧбарийа хwәда бенә гьртьне,
бона wан ньфьр'а у дәрәwед кӧ әw дькьн[+].
13Wан гәвәр кә Тӧ пе һерсе,
wан гәвәр кә, кӧ к'ок ле бен.
Бьра т'әмамийа дьне бьзаньбә,
кӧ Хwәде хwәйитийе Аqуб дькә. (Сәла)

14Еваре әw вәдьгәр'ьн,
мина куч'ька дькьн мьр'ин
у дор бажер әw дьгәр'ьн[+].
15Бона хӧрәк әw дьгәр'ьн
кӧ набиньн, дькьн кастин.

16Ле бәле әзе, пәсьне qәwата Тә бьдьм
у сьбәһе әшqи һ'ӧба Тә бьстьрем,
чьмки Тә хwәйити ль мьн кьр,
р'ожед тәнгасийеда мьнр'а буйи сьт'ар[+].
17Qәwата мьн! Әшqи Тә әзе бьстьрем,
чьмки Хwәде йә кәла мьн,
Хwәде йә хwәйе һ'ӧба амьн.

### 60


Дӧайе мьләт кӧ шер'да да дәр


Сәрwере сазбәндар'а. Пе мьqаме: «Сосьна Пәймане». Зәбурәкә Даwьдә һинкьрьне, гава т'әви арамийед жь Наһарайиме[*] у Совайе[*] шәр' кьр, Йоаб жи вәгәр'ийа жь әдомийа донздәһ һ'әзар кәс Нәwала Хwеда кӧштьн.

1[•]Хwәде, Тә әм жь бәр Хwә авитьн,
Тӧ ль мә һерс к'әти, әм qӧдум хьстьн,
дә бәре Хwә ль мәда кә![+][+]
2Тә ә'рд һ'әжанд у тиш ле хьст,
qәльштокед wе бьщәбьринә,
чьмки әw дьләрьзә.
3Тә тәнгаси да щьмә'та Хwә,
шәрава дәмьнандьне әм данә вәхwарьне.

4Тә хофк'ешед Хwәр'а ал[*] да бьльндкьрьн,
нишанәк да кӧ жь тира бьр'әвьн, (Сәла)
5бь дәсте Хwәйи р'асте мә сәр хә у бьбьһе,
wәки һ'ьзкьрийед Тә азад бьн.

6Хwәде жь Щийе Хwәйи Пироз хәбәр да:
«Әзе ша бьм, Шәхәме п'арәвәкьм
нәwала Сукоте бьпивьм[+].
7Гилә'д йа Мьн ә, Мьнашә йа Мьн ә,
Әфрайим зьрьһ'е сәре Мьн ә,
Щьһуда жи qанундаре Мьн ә.
8Моwаб дәрдана Мьнә шуштьне йә,
сола Хwә Әзе бавежьмә сәр Әдоме,
дьле Хwә Әзе ша кьм ль Фьльстине».

9К'и wе мьн бьбә бажаре суркьри?
К'и wе р'ебәрийа мьн бькә һ'әта Әдоме?
10Тӧ нини Хwәде, кӧ Тә әм жь бәр Хwә авитьн?
Тӧ т'әви ордийед мә дәрнак'әви, Хwәдейо!
11Жь дәсте нәйар мә хьлаз кә,
чьмки п'уч' ә алик'арийа мәрьва[+].
12Әме пе Хwәде мерхасийе бькьн,
т'әне Әwе дьжмьнед мә п'епәс кә.

### 61


Дӧайе һәwаргазийе


Сәрwере сазбәндар'а. Сәр сазед т'ели. Зәбура Даwьд.

1Хwәдейо, заринийа мьн бьбьһе,
гӧһ бьдә дӧайе мьн!
2Әз жь сәре дьне гази Тә дькьм
гава дьле мьн сьст дьбә.

Бәре мьн бьдә wи qәйайи,
к'ижани кӧ нькарьм бьгьһижьме.
3Чьмки Тӧ сьт'аргәһа мьн и,
кәлакә зор жь бәр дьжмьн[+].

4Дә бьра әз бьжим Коне Тәда һ'әта-һ'әтайе,
бьне сийа п'әр'е Тәда бьһеwьрьм. (Сәла)[+]
5Тӧ, Хwәдейо, ад-qьраред мьн Тә бьһистьн
у wар да wан, йед кӧ жь наве Тә дьтьрсьн.

6Р'ожа зедә кә сәр р'ожед п'адше,
салед wи дьреж кә сәр гәләк ньсьла[+].
7Бьра әw һ'әта-һ'әтайе бәр Хwәде сәр т'әхт бә,
т'әмийе бьдә р'ә'м у р'астийе кӧ wи хwәй кьн.

8Аwа әзе һ'әта-һ'әтайе бьстьрем әшqи наве Тә
у һәр р'ож ад-qьраред хwә биньмә сери[+].

### 62


Гӧмана т'амә сәр Хwәде


Йьдут'уне сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Әз т'әне кәр' у лал, һивийа Хwәде мә,
хьлазбуна мьн жь Wи йә[+].
2Т'әне Әw ә qәйайе мьн,
хьлазбун у кәла мьн,
әзе т'ӧ щар нәһ'әжьм[+].

3Һ'әта к'әнге һуне һ'ьщуми сәр мерьв кьн,
мина диwаре хwар у сура жь щи чуйи,
кӧ һун һ'әму дькьн wи һьлшиньн?
4Әw т'әне дьшеwьрьн кӧ wи жь щийе жорьн бавежьн.
Әw дәрәwийе һ'ьз дькьн,
бь дәве хwә дӧа ле дькьн,
ле дьле хwәда ньфьр'а. (Сәла)[+]

5Әз т'әне кәр' у лал һивийа Хwәде мә,
чьмки гӧмана мьн жь Wи йә.
6Т'әне Әw ә qәйайе мьн, хьлазбуна мьн
у кәла мьн, әзе нәһ'әжьм.
7Азадбун у р'умәта мьн Хwәдеда йә,
qәйайе мьни зор у сьт'ара мьн Хwәде йә.

8Гәли щьмә'та, т'ьме Wида гӧман бьн,
һун ль Wир'а дьле хwә вәкьн.
Сьт'аргәһа мә Хwәде йә. (Сәла)

9Мәрьвед садә мина һӧлме нә,
мәрьвед гьрә-гьр дәрәw ьн,
һәгәр wан бьдьнә сәр мезине,
һ'әму жь һӧлме сьвьктьр ьн[+].
10Шеландьнеда гӧман нибьн,
хwә нәсперьнә т'аланийе,
һәгәр һәбук зедә бә,
дьле хwә пева гьре нәдә[+].

11Щарәке Хwәде гот,
мьн дӧ щара бьһист,
wәки qәwат йа Хwәде йә[+].
12Һ'ӧб жи йа Тә йә, Хӧдано!
Wәкә ә'мәла Тӧ дьди[*][+].

### 63


Һ'әйр у дәмана Хwәдеда


Зәбура Даwьд, гава әw ль бәр'ийа Щьһустанеда бу.

1Хwәдейо! Тӧ йи Хwәдейе мьн,
әз дәмана Тәда мә,
р'ӧһ'е мьн т'ийе Тә йә,
щанийа мьн һ'әйра Тәда йә,
чаwа ә'рде т'и у зьһа, дәра кӧ ав ле т'ӧнә[+].
2Бәле, мьн Щийе Пирозда Тӧ дити,
дина хwә да qәwат у р'умәта Тә.
3Һ'ӧба Тә жь ә'мьр четьр ә,
левед мьне пәсьне Тә бьдьн[+].
4Бәле һ'әта хwәш бьм әзе пәсьне Тә бьдьм,
бь наве Тә дәстед хwә бьльнд кьм[+].
5Әзе пе сьфьра т'ьжи т'ер бьм,
пе бәшәра хwәш жи пәсьне Тә бьдьм.

6Гава ньвина хwәда Тә бир тиньм,
бәдилед шәведа[*] сәр Тә дьфькьрьм,[+]
7чьмки Тӧ мьнр'а алик'ар и.
Әзе бьн сийа п'әр'е Тәда ша бьм[+].
8Нәфса мьн буйә машоqе Тә,
дәсте Тәйи р'асте мьн хwәй дькә.

9Ле әwе дьхwазьн мьн ӧнда кьн,
wе хwәха бьк'әвьнә к'урайийа ә'рде[+].
10Wе бьк'әвьнә бәр дәве шур
у wе бьбьнә хӧре чәqәл[*].
11Ле бәле п'адшайе пе Хwәде ша бә.
Һ'әмуйед кӧ пе Wи сонд дьхwьн,
wе фьр'наq бьн,
ле дәве дәрәwина wе бе гьртьне[+].

### 64


Дӧайе жь дьжмьн хwәйкьрьне


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Хwәдейо, гава әз газьне хwә дькьм
Тӧ бьбьһе дәнге мьн,
ә'мьре мьн хwәй кә жь саwа дьжмьн[+].
2Мьн вәшерә жь шеwьред нәһәqа,
жь ә'лаләта хьрабикьра,
3зьмане хwә әw туж дькьн мина шура
у готьнед тә'л һазьр дькьн мина тира,[+]
4кӧ дьзива бавежьнә йе ами-т'ам,
ньшкева давежьне у натьрсьн[+].
5Фькьред хwәйә хьрабда qәwин дьминьн,
дьфькьрьн кӧ бь дьзива т'әләка дайньн,
«К'и wе ван бьбинә?» әw дьбежьн[+].
6Әw т'ьвдира хьрабийе дькьн у дьбежьн:
«Мә р'ийа хwәйә нәһәqийе дитийә».
Фькьред инсен гәләки к'ур ьн[*].

7Ле Хwәде wе тире бавежә wан,
ньшкева әwе бьриндар бьн[+].
8Зьмане wане к'ока wан бинә,
һәр кәсе кӧ wан бьбинә,
wе сәре хwә бьһ'әжинә[+].
9Һәр мәрьве бьтьрсә,
кьрьнед Хwәде wе бәла кә
у гӧһ бьдьнә кьрьнед Wи.

10Р'асте пе Хӧдан ша бьн,
бьн сийа Wида сьт'ар бьн,
һ'әму дьлр'асте пе бьфьр'ьн[+].

### 65


Пәсьндайина Хwәде бона хер-бәрәк'әтийе


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд. Стьран.

1Хwәдейо, Сийонеда Тӧ һежайи пәсьна йи,
әме ад-qьраред Тәр'а дайи биньн сери[+].
2Тӧ кӧ дӧа дьбьһейи,
һәр мәрьве бәрбь Тә бе[+].
3Кьред беолитийе ль сәр мә гьран бунә,
к'әwа нәһәqийед мә Тӧ дьдейи.
4Хwәзи ль wи кӧ Тӧ дьбьжери у незики Хwә дьки,
кӧ әw һ'әwшед Тәда бьминә.

Әме жь хер-бәрәк'әта Мала Тә,
жь П'арьстгәһа Тәйә пироз т'ер бьн[+].

5Тӧ бь кьред саw мә азад дьки,
Хwәдейе азадийа мә, щаба мә дьди,
гӧмана йед һ'әму qӧлба
у wәлатед wи бәри бә'ра[+].
6Бь qәwата Хwә ч'ийа-бани ава кьрьнә
у qӧдрәтева wәргьрти йә.
7Тӧ дәнге бә'ра, хӧшинийа пела
у qалмә-qалма мьләта дьсәqьр'ини![+]
8Йед сәред дьнйайе кӧ дьминьн
жь нишанед Тә хоф дькьн,
р'оһьлат у р'оавайе Тӧ ша дьки.

9Ч'ә'ве Тә сәр ә'рде йә,
Тӧ wе ав дьди, дәwләмәнд дьки.
Ч'әме Хwәде левар'а йә.
Тӧ гәньм мерьвр'а һазьр дьки,
чьмки Тә аһа qьрар кьрийә[+].
10Тӧ щергед wе ав дьди,
ч'ә'л-ч'улед wе р'аст дьки,
Тӧ пе барана wе нәрм дьки
у дӧа шинайа wе дьки.
11Тӧ хер-бәрәк'әта хwәва сале дьхәмьлини,
п'егәһед Хwәва хер у хьзне дьбарини.
12Дәштед бәр'ие к'ьм-к'ьми нә
у чийа-бани шабунева хьм-хьми нә.
13Мерг у чиман әw кәрийава wәргьрти нә,
дәшт у нәwал әw геньмва ньхамти нә,
бь әшq у ша бь стьрани дәнг һьлинә.

### 66


Стьрана әшqи пәсьндайина Хwәде бона qәнщийа һьндава Исраелда


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Һәй т'әмамийа дьнйайе,
бь дьле ша Хwәдер'а дәнге хwә һьлдьн[+].
2Дә бьстьрен әшqи р'умәта наве Wи,
шькьрийе бьдьнә р'умәта Wи.
3Бежьнә Хwәде: «Чьqас хоф ьн кьрьнед Тә!
Жь qәwата Тәйә зор, нәйар ль бәр Тә дьqӧрьфьн[+].
4Дьнйа пева ль бәр Тә та дьбә,
әшqи Тә дьстьрен,
әшqи наве Тә дьстьрен». (Сәла)[+]

5Wәрьн у бьбиньн кьред Хwәде,
Әw бь кьред Хwә хоф ә сәр мәрьвайе[+].
6Wи бә'р кьрә зьһабун,
ч'әме авер'а п'ийа дәрбаз бун,
ль wьр әм пе Wи ша бун[+].
7Бь qӧдрәта Хwә һ'әта-һ'әтайе сәрwерийе дькә,
ч'ә'ве Wи п'утп'арьста дьбинә,
дә бьра сәрһьлдайи фьр'наq нәбьн. (Сәла)

8Гәли мьләта, пәсьне Хwәде бьдьн
у дәнге пәсьндайина Wи бьдьнә бьһистьне.
9Йе кӧ нәфса мә сах дьһелә
у наһелә кӧ ньге мә бьшьмьтә.

10Хӧдан Тә әм ә'нәнә кьрьн у һ'әландьн,
чаwа кӧ зив те һ'әландьне[+].
11Тә әм кьрьнә т'ор'е,
баре гьран да сәр мьле мә.
12Тә сәре мә кьрьнә бьн п'ийед сийара.
Әм агьр у авер'а дәрбаз бун,
ле бәле Тә әм дәрхьстьнә фьрәqәтийе.

13Әзе бь дийаришәwата бемә Мала Тә,
wан ад-qьраред хwә биньмә сери,[+]
14к'ижан левед мьн соз данә
у тәнгасийеда жь дәве мьн дәрк'әтьнә.
15Әзе дийарийед к'ок п'ешк'еши Тә кьм,
т'әви шәwьтандьна бина бәрана,
щанәга у нерийа әзе qӧрбан биньм. (Сәла)

16Wәрьн бьбьһен, һ'әмуйед Хwәдехоф,
әзе wәр'а бежьм Әwи чь кьр бона мьн[+].
17Мьн бь дәве хwә гази Wи кьр,
пәсьндайин сәр заре хwә кем нәкьр.
18Һәгәр нәһәqи мьн хwәда хwәй кьра,
Хӧдан wе дәнге мьн нәбьһиста[+].
19Ле бәле Хwәде бьһист
у гӧһ да дәнге дӧайе мьн.

20Шькьр жь Хwәдер'а,
кӧ пьшт надә дӧайе мьн
у һ'ӧба Хwә жь мьн дур нәхьст.

### 67


Стьрана р'азидарийе


Сәрwере сазбәндар'а. Сәр сазед т'ели. Зәбур. Стьран.

1Хwәде ль мә wәрә р'ә'ме
у Тӧ дӧа ль мә бькә,
бь диндара Хwә мә р'онайи кә, (Сәла)[+]
2wәки р'ийа Тә дьнйайеда бе наскьрьне
у хьлазкьрьна Тә нава һ'әму мьләтада[+].

3Бьра мьләт пәсьне Тә бьдьн, Йа Хwәде!
Бьра һ'әму мьләт пәсьне Тә бьдьн.
4Бьра щьмә'т әшq у ша бьн,
чьмки бь р'астийе Тӧ сәр мьләта һ'акьмтийе дьки
у ль сәр ә'рде Тӧ р'ебәрийа щьмә'та дьки. (Сәла)[+]
5Бьра мьләт пәсьне Тә бьдьн, Хwәдейо,
бьра һ'әму мьләт пәсьне Тә бьдьн!

6Бьра ә'рд бәре хwә бьдә.
Хwәде дӧа ль мә бькә, Хwәдейе мә[+].
7Бьра Хwәде дӧа ль мә бькә
у һәр чар qӧлбед дьне жь Wи хоф кьн.

### 68


Стьрана әшqи сәрк'әтьна Исраеле


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд. Стьран.

1Бьра Хwәде р'абә, нәйаред Wи бәла бьн,
пәйк'әтийед Wи бәр ч'ә'ве Wи бьр'әвьн![+]
2Чаwа ду бәла дьбә, ӧса Тӧ wан бәла кә,
чаwа шьма ль бәр агьр дьһ'әлә,
бьра нәп'ак жи ль бәр Хӧдан ӧнда бьн[+].
3Ле йед р'аст бьра ша бьн,
ль бәр Хwәде бьра гәш бьн,
бь шабуне бьра әшq бьн[+].

4К'ӧламе һун Хӧданр'а бежьн,
әшqи наве Wи һун бьстьрен,
бьльнд кьн[*] Йе ль ә'wра сийарбуйи те,
наве Wи Хӧдан ә, бәр Wи ша бьн.

5Баве сеwийа, тайе жьнәбийа,
Хwәдейе Хана Хwәйә пирозда[+].
6Хwәде бекәса малда дьдәбьринә,
р'е дьдә ль бәр һесира,
ле шәр'уд wе щийе демда[*] бьминьн[+].

7Хwәдейо! Тӧ кӧ пешийа щьмә'та Хwәва чуйи
у бәр'ийева дәрбаз буйи, (Сәла)[+]
8ә'рд һ'әжийа, ә'зман жь диндара Хwәде ньqьти,
жь диндара Хwәдейе Синайе, Хwәдейе Исраеле[+].
9Барана хер-бәрәк'әтийе баранд, Хwәдейо.
Wаре Тәйи wәстийайи, Тә qәwат дайе,
10кәрийе пәзе Тә ль wьр һеwьри.
Тә жь qәнщийа Хwә, Хwәдейо,
бәләнгазар'а т'ьвдарәк дит.

11Хӧдан дькә фәрмани,
к'ӧлфәт дьбьнә мьзгиндаред п'ьр'ани.
12Дьр'әвьн п'адшед ордийа дьр'әвьн,
ле кәванийед малда т'ален бәла дькьн,[+]
13wан хьшьред дьлqе кәwе п'әр'е wанә зивкьри
у баске wанә зер'е хальси.
Чьма һьнәкә жь wә хwә пашда дьгьрьн
у тәwлада хwә вәдьшерьн?[*]
14Гава Йе Һәри Зор п'адша ль wьр бәла-бәлайи кьрьн,
әw щи бу мина багәра сәр ч'ийайе Салмоне.

15Һәй ч'ийайе Башане[*], ч'ийайе зор!
Һәй ч'ийайе гәләк сәри, ч'ийайе Башане!
16Һәй ч'ийайе гәләк сәри,
тӧ чьма ӧса бь һ'әвсудийе дина хwә дьдейи
ль wи ч'ийайе к'ижан Хwәде бәгәм кьрийә ле бьминә?
Бәле Хӧдане һ'әта-һ'әтайе ле бьминә[+].

17Ә'рәбед Хӧдан бь һ'әзар-һ'әзара нә,
Хӧдан жь Синайе һатә Щийе Пироз[*].
18Әw һьлк'ьшийа чу жор,
һесир т'әви Хwә бьрьн
у п'ешк'еш стандьн жь мәрьва,
һ'әта жь wан жи кӧ нәдьхwәстьн,
Хӧдан Хwәде ль wьр бьминә[*][+].

19Шькьр Хӧданр'а, Хwәдейе хьлазкьре мәр'а
кӧ һәр р'ож баре мә һьлдьгьрә. (Сәла)[+]
20Хwәде бона мә Хwәдейе азадкьр ә,
Хӧдан Хwәйи мә жь мьрьне хьлаз дькә.

21Бәле Хwәдейе сәред дьжмьнед Хwә бьһ'ьнщьр'инә,
qафед wанә пьр'ч'ә кӧ нава беолитийеда дьминьн[+].
22Хwәйи гот: «Әзе нәйара жь Башане,
жь к'урайийа бә'ре вәгәр'иньм,
23wәки һун ньгед хwә хунеда бьшон,
зьмане сәйед wә жи хуна нәйара бьчәлпиньн»[+].

24Дәрбазбуна Тә дьбиньн, Хwәдейо,
дәрбазбуна Хwәдейе мьн,
П'адшайе мьни чуйина Щийе Пироз.
25Пешийева дәнгбеж ьн, пашийева сазбәнд ьн,
наведа жи qиз дәфька дьхьн.
26«Щьвинада пәсьне Хӧдан Хwәде бьдьн,
һун һ'әмуйед кӧ жь канийа Исраел ьн!»
27Ль wьр пешийа wан Бенйамина бьч'ук дьчә,
паше сәрwеред Щьһудайе к'ома хwәва,
сәрwеред Зәбулоне, сәрwеред Нәфтәлийева.

28Хwәдейо, wе qәwата Хwә нишан кә,
бь к'ижане Хwәдейо, Тә али мә кьр,[+]
29жь П'арьстгәһа Хwәйә Оршәлиме,
дәра кӧ п'адша Тәр'а дийарийа тиньн.
30Ль р'ә'wьре нава qамиша[*] һьле,
т'әви бохед нава гар'анед мьләта,
һ'әта кӧ дәвәр'у бен у зив дийари биньн.
Дә бәла-бәлайи кә wан мьләта,
к'ижанед кӧ шер' дьхwазьн[+].
31Ә'сьлзадәйе жь Мьсьре бен,
әтйупи wе дәсте хwә дьрежи Хwәде кьн.

32Гәли п'адшатийед дьнйайе, Хwәдер'а бьстьрен,
әшqи Хӧдан бьстьрен. (Сәла)[+]
33Wир'а кӧ ль сәр ә'зманед qәдими сийарбуйи йә.
Ва йә Әw дькә дәнги, бь дәнге Хwәйи зор[+].
34Qәwата Хwәде ә'лам кьн!
Р'умәта Wийә мәзьнә ль сәр Исраеле
у qӧдрәта Wийә нава ә'wрада.
35Хwәдейо Тӧ хоф и, wи Щийе Хwәйи Пирозда.
Хwәдейе Исраеле, Әw qәwате у карине дьдә щьмә'та Хwә.

Пәсьне Хwәде бьдьн![+]

### 69


Дӧа у һеwарза алик'арийе


Сәрwере сазбәндар'а. Пе мьqаме: «Сосьни». Зәбура Даwьд.

1Мьн хьлаз кә Хwәде,
ав гьһиштийә qьр'ька мьн[+][+].
2Әз ч'ьм-ч'ьмеда[*] хӧрпьшимә,
щийе ньге хwә бавежьм т'ӧнә,
к'әтьмә к'урайа аве,
пелед ава әз р'ода бьрьм[+].
3Жь һәwар-газийе әз wәстийа мә,
гәwри ль мьн зьһа буйә,
ч'ә'ве мьн ль р'ийа Хwәде qәр'ьмийә[+].

4Щийе ами-т'ам пәйк'әтийед мьн
жь п'ор'е сәре мьн зә'фтьр ьн[*].
Дьжмьнед мьнә дәрәwин,
хwә гьртьнә кӧ мьн ӧнда кьн.
Тьште кӧ мьн т'алан нәкьрийә,
дькьн кӧ әз вәгәр'иньм[+].
5Хwәдейо! Беһ'ьшийа мьн Тӧ зани
у гӧнәйед мьн жь Тә вәшарти ниньн.

6Бьра р'уйе мьнда йед Тәда гӧман шәрми нәбьн,
йа Хwәйи, Хӧдане Ордийа.
Бьра р'уйе мьнда йед Тә дьгәр'ьн, р'әзил нәбьн,
йа Хwәдейе Исраеле.
7Әз бона Тә беһӧрмәтийе сәбьр дькьм
у шәрм р'уйе мьн дьньхемә.
8Бьратийа хwәр'а әз бумә хәриб,
кӧр'ед дийа хwәр'а жи бумә нәнас.

9Хирәта һьндава Мала Тәда агьр мьн хьст[*],
qаред йед qара ль Тә дькьн тенә сәре мьн[*][+].
10Әз кӧ дьгьрим р'ожи дьгьрьм,
әв йәк дьбә qара сәре мьн.
11Дәwса к'ьнща мьн к'ӧрх хwә кьр,
wанр'а бумә мәсәла готи.
12Бумә готә-гота дәве щьмә'те
у стьрана дәве к'ефхwәша.

13Ле әз һәwара хwә Тә датиньм, йа Хӧдан.
Дәма хwәстьна Тә, Хwәдейо,
бь һ'ӧба Хwәйә мәзьн, щаба мьн бьдә,
мьн хьлаз кә, бьдә хатьре амьнийа Хwә.
14Мьн жь һ'әр'ийе дәрхә
кӧ әз теда нәчьм,
жь пәйк'әтийед хwә
у авед к'ур хьлаз бьм[+].
15Бьра пелед ава мьн р'ода нәбьн
у бебьни бьра мьн данәqӧртиньн,
qӧни[*] жи дәве хwә сәр мьн нәгьрьн.

16Мьн бьбьһе, Хӧдано, чьмки һ'ӧба Тә ширьн ә,
анәгори дьлшәwатийа Хwә сәр мьнда бьньһер'ә[+].
17Бәре Хwә жь хӧламе Хwә нәгӧһезә,
әз тәнгасийеда мә, мьн зу гӧһдар бә.
18Незики нәфса мьн бә у wе хьлаз кә,
ә'йнати нәйаред мьнр'а мьн азад кә.

19Тӧ зани беһӧрмәтбуна мьн,
шәрм у р'обәтбуна мьн,
һ'әму пәйк'әтийед мьн Тәва ә'йан ьн.
20Беһӧрмәтийе дьле мьн шкенанд,
кьрьмә хwәйе дәрд-кӧла,
һивийа барьстанийе бум, ле мьн нәдит,
йәк т'ӧнәбу дьл бьда бәр мьн.
21Дәwса хwарьне жә'р дьдан мьн,
дәwса аве жи сьркә дьдан[*][+].

22Дә бьра сьфьра wан ль бәр wан бьбә т'әләк
херхwазед wанр'а жи бьбә т'ор'[+].
23Бьра ава р'әш бе сәр ч'ә'вед wан, нәбиньн
у пьшта wан һәр т'ьм бькә ль бәр wан[*][+].
24Хәзәба Хwә ль сәр wанда бьбаринә,
агьре һерса Тә wан бьгьрә.
25Һеwаргәһед wан wеран бьн
у конед wанда кәсәк нәминә[*][+].
26Чьмки Тә к'ижани хьстийә, әw пәй wи к'әтьнә,
сәр еша бьриндаре Тә гьли-готьна дькьн.
27Нәһәqийе сәр нәһәqийа wанда зедә кә,
кӧ әw нәгьһижьнә һәqийа Тә.
28Бьра навед wан жь к'ьтеба жийине р'әсит бьн
у т'әви р'аста нәйенә ньвисаре[*][+].

29Ле бәле әзи шкәстийи дьле кӧл ьм,
Хwәдейо, бьра азадийа Тә мьнр'а бьбә пьштован[+].

30Әзе пәсьни наве Хwәде бьстьрем,
Wи бьльнд кьм, шькьрийе бьдьме.
31Әв йәке һе Хӧдан хwәш бе,
нә кӧ га у щанәгайе хwәйиструйи хwәйисьм[+].
32Т'әнгәзаре[*] бьбиньн у ша бьн.
Һәй Хwәдеһ'әйра, дьле wәйе жи сәрхwәда бе.
33Чьмки Хӧдан бәләнгаза гӧһдар дьбә
у пьшт надә щьмә'та Хwәйә һесиртийеда.

34Бьра ә'рд у ә'зман пәсьне Wи бьдьн,
бә'р у һ'әмуйед кӧ навда дьминьн[+].
35Чьмки Хwәде wе Сийоне хьлаз кә,
бажаред Щьһуда диса ава кә,
wе ль wьр бьһеwьрьн
у wеда жи щи-wар бьн[+].
36Зар'ед хӧламед Wи, wе ль wьр wар бьн
у һ'ьзкьрийед наве Wи wеда бьминьн[+].

### 70


Һәwара жь дьжмьн хьлазбуне


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьдә бона дийарийа биранине.

1[•]Йа Хwәде, бькә кӧ мьн хьлаз ки,
Хӧдан, зу алик'арийа мьн бьки[+].
2Бьра шәрми бьн, бьбьн р'обәт,
әwед кӧ ә'мьре мьн дьгәр'ьн,
бьра бьбьн сосрәт, пашда бьр'әвьн,
әwед хьрабийа мьн дьхwазьн[+].
3Бьра шәрми бьн у вәгәр'ьн,
йед кӧ һуйи мьн дькьн[+].

4Һ'әмуйед кӧ ль Тә дьгәр'ьн,
бьра пе Тә әшq у ша бьн
у йед азадкьрьна Тә һ'ьз дькьн,
«Хwәде мәзьн ә!» т'ьме бежьн.
5Ле әзи шкәстийи бәләнгаз ьм,
Хwәдейо, Хwә зу мьнр'а бьгьһинә!
Тӧ йи пьштоване мьн у азадкьре мьн,
Йа Хӧдан, дәрәнги нәбә![+]

### 71


Дӧайе һәwаргазийа каләмер

1[•]Хӧдано, мьн хwә дайә бьн сийа Тә,
бьра әз т'ӧ щар шәрми нәбьм.
2Wәкә һәqийа Хwә мьн хwәй кә у азад кә,
гӧһ бьдә мьн у мьн хьлаз кә.
3Бьбә qәйайе сьт'аргәһа мьн,
кәла зорә азадийа мьн[*],
чьмки Тӧ йи зьнаре мьн у кәла мьн[+].

4Хwәде мьн! Мьн хьлаз кә жь дәсте нәп'ак,
жь дәсте нәһәq у зӧлмк'ар[+].
5Тӧ йи гӧмана мьн, Хӧдан Хwәйо,
жь зар'отийеда гӧмана мьн Тӧ йи.
6Жь бәт'ьнеда мьн хwә спартийә Тә,
жь зькмакийеда Тӧ йи хwәйкьрийе мьн,
пәсьндайина мьн т'ьме бона Тә йә[+].

7Бона гәләка әз бумә ә'щебәк,
ле Тӧ йи сьт'аргәһа зор.
8Дәве мьн пәсьндайина Тәва т'ьжи йә,
т'әвайийа р'оже жи шькьрдарийа Тәва[+].
9Калтийа мьнда Тӧ пьшт нәдә мьн,
qӧдумнәкьрьнеда мьн бәр'нәдә.
10Чьмки нәйар мьqабьли мьн хәбәр дьдьн,
әwед ч'ә'ве wан ә'мьре мьн ә, һәвр'а дьшеwьрьн[+]
11у дьбежьн: «Хwәде дәст жь wи к'ьшандийә,
пәй к'әвьн у wи бьгьрьн,
чьмки кәс т'ӧнә кӧ wи хьлаз кә»[+].

12Хwәдейо, жь мьн дур нәк'әвә,
Хwәдейе мьн, зу Хwә мьнр'а бьгьһинә!
13Бьра шәрми бьн у бьqәльн шькийаткьред мьн,
бьра р'обәтийе у беһӧрмәтийева бьньхӧмьн,
әwед кӧ хьрабийа мьн дьхwазьн[+].
14Ле бәле гӧмана мьне т'ьме Тӧ би,
әзе пәсьндари у шькьрдарийе Тә зедә кьм.
15Дәве мьне һәqийа Тә сальх кә,
һәр р'ож хьлазкьрьна Тә,
һ'әсабе wан мьнва нә ә'йан ә[+].
16Әзе бем кьред Хwәйи Хӧданә мәзьн гьли кьм,
wан кьрьнед Тәйә һәq, т'әне бир биньм.

17Хwәдейо! Жь зар'отийа мьнда Тә әз һин кьрьм
у һ'әта ньһа к'әрәмәтед Тә сальх дькьм.
18Калти у р'у-р'әмантийа мьнда жи
мьн нәһели, Хwәдейо,
һ'әта qәwата Тә ньсьле майинр'а бежьм
у qӧдрәта Тә һ'әму һатийар'а.

19Хwәдейо, кьред Тәйә һәq һ'әта ә'змен ьн,
Тә гәләк тьштед мәзьн кьрьнә.
Хwәдейо, к'и мина Тә йә[+]?
20Тә кӧ әз гәләк тәнгаси
у щәфар'а дәрбаз кьрьм,
ле Те диса бине бьди бәр мьн
у жь к'урайийа ә'рде диса мьн дәрхи.
21Те мьн бьльнд ки у барьстан ки.

22Әзе жи пәсьне Тә бьдьм Хwәдейо,
ль сәр чәнг бона амьнийа Тә,
ль сәр чәнге зис бьстьрем әшqи Тә,
Пирозе Исраеле![+]
23Леве мьне ша бьн,
гава Тәр'а бьстьрем,
нәфса мьн жи, к'ижан кӧ Тә хьлаз кьр.
24Зьмане мьне т'әмамийа р'оже
бона кьред Тәйә һәq бежә,
чьмки шәрми бун у бунә р'обәт,
әwед хьрабийа мьн дьхwәстьн.

### 72


Дӧайе бона к'омәка п'адше


Зәбура Сьлеман.

1Хwәде, п'адше һин кә кӧ ч'ә'в бьдә диwана Тә,
р'астийа Хwә жи кӧр'е п'адше[+].
2Бьра бь р'астийе диwана щьмә'та Тә бькә,
бәләнгазед Тә жи бь һәqийе.
3Бьра ч'ийа хер-бәрәк'әтийе щьмә'тер'а биньн,
бьра гьр жи wанр'а р'астийе.
4Бьра пьшта һәqийа бәләнгазед мьләт бьгьрә,
бьра зар'ед к'әсиба хьлаз кә
ле зӧлмк'ара һурдәхwәши кә[+].

5Бьра п'адша бьжи һ'әта кӧ тә'в п'әнщ дьдә,
ӧса жи һ'әта кӧ һив шәwq дьдә[*][+].
6Бьра жорда бе мина барана сәр мерга дьруйи,
мина тә'вийа кӧ ә'рде ав дьдә[+].
7Бьра р'ожед wида р'асти гӧл дә
у ә'дьлайи гәләк бә,
һ'әта кӧ һив бәтавәбә[+].

8Бьра һ'ӧкӧм кә жь бә'ре һ'әта бә'ре
у жь ч'әме Фьрате һ'әта сәре дьне[+].
9Бьра бьнәлийед чоле бәр wи дәвәр'уйа бен
һ'әму дьжмьнед wи т'озе балесьн.
10Бьра п'адшайед Т'аршише у гьрава хәрщ бьдьне,
п'адшед Шьбайе у Сьвайе хәлата биньн[+].
11Бьра һ'әму п'адша ль бәр wи та бьн,
һ'әму мьләт жи хӧламтийа wи бькьн.

12Чьмки әw йе к'әсиб хьлаз дькә, кӧ гази дьке
у йе бәләнгаз кӧ к'омәкдаре wи т'ӧнә йә[+].
13Дьле wи ль бет'аqәт у к'әсиба дьшәwьтә
у нәфса бәләнгаза хьлаз дькә.
14Жь зерандьне у зордарийе wан хьлаз дькә
у хуна wан бәр ч'ә'ве wи хwәйиqимәт ә[+].

15Бьра әw хwәш бә
у зер'е Шьбайе жер'а бе дайин,
бона wи һәр т'ьм дӧа бен кьрьн,
һәр р'ож бона wи хwәши бе хwәстьн.
16Бьра гәньме wәлет бьбә бьр'-бә'р,
дәрәмәтед wи сәре ч'ийа бьһ'әжьн,
бәре wе жи мина даред Лӧбнане бә
у бажарван жи һәв зедә бьн,
мина шинаийа ә'рде.
17Бьра наве wи һ'әта-һ'әтайе бьминә,
һ'әта кӧ тә'в һәбә, наве wи һәбә.
Бьра бь wи дӧа бе сәр мәрьва,
һ'әму мьләт хwәзийа хwә wи биньн[+].

18Шькьр жь Хӧдан Хwәдер'а,
Хwәдейе Исраеле, кӧ т'әне Әw ә к'әрәмәткьр![+]
19Һәр т'ьм пәсьне наве Wийи хwәйир'умәт бьдьн.
Бьра т'әмамийа дьне р'умәта Wива т'ьжи бә.
Амин у амин[+].

20Дӧайед Даwьде кӧр'е Йеша сәр һәвда һатьн.

### 73


К'ьтеба Сьсийа (Зәбура 73-а һ'әта 89-а)


Сәрк'әтьна һәqийа Хwәде


Зәбура Асаф.

1Р'асти чьqаси qәнщ ә Хwәде һьндава Исраелда,
һьндава йед хwәйе сьтqе дьле р'астда[+].
2Ле һьндьк мабу әз жь р'е бьк'әтама
у мук мабу гавед мьн бьшьмьтийана,
3чьмки мьн дьле хwә кьр машоqе хwәр'азийа,
гава мьн дина хwә да ачьхийа[*] нәп'ака[+].

4Чьмки әw ньзаньн еш чь йә һ'әта мьрьне,
әw ль сәр qәwата хwә жи дьминьн.
5Әw мина йед майин тәнгасийе набиньн
у т'әви мәрьвед майин начәрчьрьн.
6Ләма жи бабахи мина т'оq стӧкӧра wанда йә
у зордари мина хьшьр хwәва дькьн.
7Жь к'окбуне ч'ә'вед wан дьбьжьqьн,
фькьред дьле wан бе синор ьн.
8Әw сәр хәлqе дьк'әньн,
мьхәнәти хәбәр дьдьн
у жорда әw гәфе дьхwьн,
9бәр бь ә'змен дәве хwә вәдькьн,
бь зьманед хwә т'әмамийа ә'рде ль һәв дьхьн.

10Ләма жи щьмә'та Wи хwә ль wан дьгьрә,
бь дәввәкьри гӧһдарийа готьнед wан дькә[*].
11Дьбежьн: «Хwәдейе чь бьзаньбә?
Гәло Йе Һәри Жорьн һаш пе һәйә?»
12Аwа әв ьн әwед нәп'ак,
әwә т'ьме бе дәрд-кӧл ьн
у һәбуке зедә дькьн.
13Кӧ ӧса йә бадиһәwа мьн хwә паqьж хwәйи кьрийә
у дәстед хwә пе бесущийе шуштьнә[+].
14Әз һәр р'ож ледайи мә
у һәр сьбәһ к'әwанди[*] мә.

15Һәгәр мьн бьгота:
«Әзе жи ви щур'әйи хәбәр дьм»,
һьнге әзе бьбума хайине щьмә'та Тә.
16Һьнге әз фькьрим кӧ ве йәке фә'м бькьм,
ле әв йәк сәр мьн гьран р'уньшт,
17һ'әта кӧ к'әтьмә пирозгәһа Хwәде,
һьнге ахьрийа wана әз пе һ'әсийам[+].

18Р'асти Тә нәп'ак кьрьнә р'ийа шьмшат,
бәржере кәнделда wан дьшини[+].
19Чаwа ньшкева әw т'ур'-т'ур'и бун,
бәтавәбун у бь тьрсе к'ок ле һатьн.
20Гава Тӧ р'аби, Те жь wан зьвер[*] би,
чаwа йәк жь хәwна хьраб һ'ьшйар дьбә.

21Гава дьле мьн qьлqьли
у навдьле мьн к'ьр-к'ьри,
22һьнге әз бум йәки бефә'м у нәзан,
ль бәр Тә бумә мина һ'әйwан.
23Ле әз т'ьме т'әви Тә мә,
Тӧ дәсте мьни р'асте дьгьри.
24Тӧ пе ширәтед Хwә р'е нишани мьн дьки
у паше жи бь р'умәте мьн qәбул дьки.
25К'и мьн һәйә ль ә'змен?
Ль сәр ә'рде жи пештьри Тә
тьштәки дьн әз нахwазьм[+].
26Һәгәр бәдән у дьле мьн бьһ'әльн,
ле бәле Хwәде йә ськ'ана дьле мьн
у һ'әта-һ'әтайе п'ара мьн[+].

27Р'асти әwед Тә дьһельн, ӧнда дьбьн,
Те к'ока wан һ'әмуйа бини,
йед кӧ һьндава Тәда беә'сьл ьн.
28Ле бона мьн qәнщ ә, незики Хwәде бьм,
мьн гӧмана хwә дайә ль сәр Хӧдан Хwәде,
wәки һ'әму кьрьнед Тә бькьмә дәнги[+].

### 74


Һәwара хьлазбуна жь дьжмьнед wәлат


Маскила Асаф.

1Хwәдейо, Тә чьма әм лап жь бәр Хwә авитьн?
Чьма һерса Тә р'абу ль сәр пәзе бәр Тә[+]?
2Бир бинә wе к'ома Хwә кӧ Тә зува qазьнщ кьр,
әw хьлаз кьр, кӧ бьбә qәбила п'ара Тә.
Бир бинә ч'ийайе Сийоне кӧ ле дьмини[+].
3Гавед Хwә бавежә бәр бь хьрабәйед һәр т'ьм,
wи Щийе Пирози кӧ нәйара wеран кьр.

4Пирозхана Тәда пәйк'әтийед Тә дькьн qар'ин,
алед хwә чаwа нишан wьр данин.
5Ал к'ьфш дьбә мина йәки бьвьр һьлдайи
ль сәр даред дарьстенр'а сәкьни.
6У аһа һәр нәхшед теда шкенандьн,
һәвр'а бь бьвьр у чакуч'а хьшьрандьн.
7Агьр-алав авитьнә Пирозгәһа Тә,
һ'әр'ьмандьн, кьрьн ах-хwәли Хана наве Тә.
8Дьле хwәда готьн: «Әм ван һ'әмуйа һәвр'а wеран кьн».
Һ'әму щьватханед Хwәде wәлетда шәwьтандьн[+].

9Әм нишанед хwә набиньн,
иди п'ехәмбәр т'ӧнәнә,
кәсәк т'ӧнә т'әви мә,
кӧ бьзаньбә һ'әта к'әнге әве аһа бә[+].
10Хwәде, һ'әта к'әнге нәйаре qәрфа бькьн?
Пәйк'әтийе һәр т'ьм наве Тә беһӧрмәт кьн?
11Чьма Тӧ дәсте Хwәйи р'асте пашда дьк'ьшини?
Чьма жь п'ашьла Хwә дәрнахи wан ӧнда наки?

12Ле бәле qӧр'нада п'адше мьн Хwәде йә,
кӧ азадийе дькә ль р'уйе ә'рдейә![+]
13Тә бь qәwата Хwә бә'р qәлашт,
Тә сәре зийа авада һ'ьнщьр'андьн[+].
14Тә сәред Леwйат'ан п'әлахтьн,
әw кьрә хӧре р'ә'wьред чоле.
15Тә кани у щәw бьжьqандьн,
Тә ч'әмед мәзьн мьч'ьqандьн[+].
16Р'ож йа Тә йә, шәв йа Тә йә,
Тә һив у р'о хӧльqандийә[+].
17Тә һ'әму синоред ә'рде данин,
Тә чекьрьн зьвьстан у һавин[+].

18Ле бир бинә, Хӧдан, кӧ нәйар qәрфа дькьн
у наве Тә, мьләте беар беһӧрмәт дькьн.
19Тӧ щанийа кәwа Хwә нәдә р'ә'wьра,
щьвина к'әсибед Хwә qәт бир нәкә.

20Һәла дина Хwә бьдә пәймана Хwә,
щийед ә'рдейә тә'ри,
малед зордарийева бунә т'ьжи[+].
21Бьра йед шкәсти шәрми нәбьн,
к'әсиб у бәләнгаз пәсьне наве Тә бьдьн.

22Р'абә Хwәдейо, сәр һәqийа Хwә бә,
әwан к'ьфьрийа Тӧ бир бинә,
кӧ йе беаqьл һәр р'ож ль Тә тинә.
23Дәнге нәйаред Хwә бир нәкә,
qәрәбальха йед мьqабьли Тә
чьqас дьчә зедә дьбә[+].

### 75


Диwана Хwәдейә һьндава нәп'акада


Сәрwере сазбәндар'а. Пе мьqаме: «Wеран нәкә». Зәбура Асаф. Стьран.

1Әм шькьрийе дьдьнә Тә, Хwәдейо,
шькьрийе дьдьнә наве Тәйи мәзьн,
к'әрәмәтед Тә дькьнә дәнги[*][+].

2Тә гот: «Гава бе wә'дә
Әзе бь р'астийе диwане бькьм.
3Һәгәр ә'рд бьнәлийава бьһ'әжә,
Әзе стунед wи qәwин-qәдим кьм. (Сәла)
4Әз дьбежьмә к'ӧбара: ‹К'ӧбар нәбьн›
у нәп'ака: ‹Струйа дәрнәхьн,
5струйе хwә бәр бь жор бьльнд нәкьн,
qӧр'бә-qӧр'бә хәбәр нәдьн›».

6Чьмки бьльндбун нә жь р'оһьлате йә,
нә жь р'оавайе йә, нә жи жь башуре йә.
7Ле бәле һ'акьм Хwәде йә,
һьнәка ньмьз дькә, һьнәка бьльнд дькә.
8К'ас дәсте Хӧданда йә,
шәрава һерсе wеда т'әвдайи дьк'әлә у же дьр'ьжә.
Һ'әму нәп'акед сәр ә'рде wе ньхалева вәхwьн[+].

9Ле әзе һәр т'ьм бькьм дәнги,
бьстьрем әшqи Хwәдейе Аqуб.
10Һ'әму струйед нәп'ака әзе һурдәхwәши кьм,
струйед р'аста wе бьльнд бьн[+].

### 76


Сәрк'әтьна Хwәде


Сәрwере сазбәндар'а. Сәр сазед т'ели. Зәбура Асаф. Стьран.

1Щьһустанеда Хwәде ә'йан ә,
Исраеледа наве Wи мәзьн ә.
2Хана Wи ль Шәлиме[*] йә,
һеwаргәһа Wи ль Сийоне йә[+].
3Ль wьр тиред агьри Әwи шкенандьн,
мәрт'ал, шур у ч'әкед шер'. (Сәла)[+]

4Тӧ шәмал и, мәзьн и,
жь ч'ийайед һ'әта-һ'әтайе зедәтьр и[*].
5Йед дьлада шьдийайи т'алан чун,
хәwа мьрьнеда һеньжин,
т'ӧ мерхаси qәwат нәкьр бь дәсте хwә.
6Жь һьлатьна Тә, Хwәдейе Аqуб,
һәсп сийарива хәwр'а чун[+].

7Хоф Тӧ йи, Тӧ!
К'е тӧрьш кә бәр Тә бьсәнә
гава Тӧ һерс к'әви[+]?
8Тә жь ә'змен диwан ә'лам кьр,
ә'рд тьрсийа у хwә кәр' кьр,
9гава Хwәде р'абу диwане бькә,
кӧ һәр бьндәсти хьлаз бькә. (Сәла)
10Хәзәба диwана Тәйә сәр мәрьва пәсьне Тә дьдә,
Тӧ т'әмамийа һерса Хwә дьди к'ьфше.

11Ад-qьрар кьн, Хӧдан Хwәде хwәр'а бьqәдиньн
у һ'әмуйед дора Wи бьра п'ешк'еш Йе хофр'а биньн[+].
12Әw р'ӧһ'е сәрwера дьстинә,
хофа Wи сәр һ'әму п'адшед ә'рде йә.

### 77


К'омәкдарийа Хwәдейе һ'әйр у һ'ӧжмәк'ар


Йьдут'уне сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Асаф.

1Дәнге мьн бәрбь Хwәде йә,
әз дькьм гази,
дәнге мьн бәрбь Хwәде йә,
wәки Әw дәнге мьн бьбьһе[+].
2Охьрмед гьранда әз ль Хӧдан дьгәр'ьм.
Дәсте мьн бәрбьр'икьри йә у сьст набә,
нәфса мьн нахwазә барьстан бә[+].
3Хӧдан бир тиньм ахин дькьм,
дьфькьрьм р'ӧһ'е хwәда дькьм нә'лин. (Сәла)

4Тә нәһьшт ч'ә'ве мьн бенә сәр һәв,
дьле мьн кӧл ә нькарьм хәбәр дьм.
5Р'ожед бьһӧри әз бир тиньм
у wан салед wи зәмани[+].
6Шәве бир тиньм стьрана хwә,
дьле хwәр'а хәбәр дьдьм
у к'ур у дур дьфькьрьм.
7Гәло Хӧдан иди пьшт дайә?
Әwе иди хwәшийе нәкә?
8Гәло һ'ӧба Wи лап һатийә һьлдан?
Созе Wи кем буйә qӧр'нә-qӧр'нә?
9Гәло Хwәде бир кьр дьловани?
Гәло бь һерсе р'ә'ма Хwә да бьр'ине? (Сәла)
10Ле бәле дьбежьм: «Әва кӧла мьн ә,
Йе Һәри Жорьн пьшт мьнда кьрийә».

11Кьред Хӧдан әзе бир биньм,
бәле к'әрәмәтед Тәйә бәре бир накьм[+].
12Әзе һ'әму кьред Тәда к'ур бьбьм
у ль сәр к'аред Тә бьфькьрьм.
13Хwәдейо, р'ийа Тә пироз ә!
Мина Хwәде, хwәдейе мәзьн к'и йә[+]?
14Тӧ йи Хwәдейе кӧ к'әрәмәта дьки,
qәwата Хwә нава мьләтада Тә да к'ьфше.
15Тә щьмә'та Хwә хьлаз кьр,
пе зәнда Хwә зар'ед Аqуб у Усьв. (Сәла)

16Ава Тӧ дитьн, Хwәдейо,
ава Тӧ дитьн, ләрьзин
у р'ьщафе бебьнийа гьрт[+].
17Ә'wра ав р'ьжандьн,
ә'змана жи дәнг дәрхьстьн
у тиред Тә дәрбаз бун чун[+].
18Дәнге qьр'ч'инийе нав бобәлиске,
бьрqвәдана Тә кьр дьнйа р'они,
ә'рде кьрә хьрмин у ләрьзи[+].
19Р'ийа Тә бә'реда бу,
шьвәр'ийед Тә авед мәзьнда,
ле п'егәһа Тә нәһатә к'ьфше.
20Мина кәре пез р'ебәрийа щьмә'та Хwә кьр,
бь дәсте Муса у Һарун[+].

### 78


Чәнд дәрсед жь т'ариха Исраеле


Маскила Асаф.

1Гәли щьмә'та мьн, гӧһ бьдьнә һинкьрьна мьн,
ль бәр хәбәред дәве мьн гӧһе хwә та кьн.
2Бь мәсәла әзе дәве хwә вәкьм
у сьр'ед бәре әзе ә'йан кьм[*],[+]
3к'ижан кӧ мә бьһистьн у пе һ'әсийан
у кал-бавед мә мәр'а готьн[+].
4Әм гәрәке жь зар'ед wан вәнәшерьн
у ньсьле майинр'а гәрәке бежьн,
кьред Хӧданә хwәйир'умәт, qӧдрәта Wи
у к'әрәмәтед кӧ Wи кьрьнә[+].

5Әwи qанун нава Аqубда qәдим кьрьн
у һинкьрьн дани нава Исраел,
ә'мьри кал-бавед мә кьр,
кӧ зар'ед хwә әw һин кьн,[+]
6wәки ньсьле майин
у зар'ед кӧ бьбьн, бьзаньбьн,
зар'ед хwәр'а әw бежьн,[+]
7кӧ гӧмана хwә бьдьнә сәр Хwәде,
кьред Хwәде бир нәкьн
у т'әмийед Wи әw хwәй кьн.
8Ле бьра р'ийа кал-бавада әw нәчьн
мьләте сәрһ'ьшк у мьqабьл әw нәбьн,
кӧ дьле wан р'еда нә шьдийайи бә
у р'ӧһ'е wан Хwәдер'а амьн нибә[+].

9Әwләдед Әфрайим сильһ'кьри[*] бун,
мина кәванед тирә ль сәр һазьр,
ле р'ожа шер' әw пашда вәгәр'ийан.
10Вана пәймана Хwәде т'әр'ьбанд
у анәгори һинкьрьна Wи дәрбаз нәкьрьн,
11к'әрәмәт у кьрьнед Wи бир кьрьн
к'ижан кӧ Wи нишани wан кьрьбун,[+]
12Бәр ч'ә'ве кал-бавед wан ә'щеб кьрьн,
ль дәшта Зойане wәлате Мьсьреда[+].
13Бә'р qәлашт дан дәрбазкьрьне,
ав мина лоде дан сәкьнандьне[+].
14Р'оже пе ә'wр р'ебәрийа wан кьр
у т'әмамийа шәве пе р'онайийа егьр[+].
15Qәйа qәлаштьн нава бәр'ийеда,
ав данә вәхwарьне, чаwа бебьнийеда[+].
16Щәw жь qәйе дәрхьстьн,
ав жи мина ч'әма к'ьшийан.

17Ле wана һе ль бәр Wи гӧнә кьрьн,
бәр'ийеда мьqабьли Йе Һәри Жорьн бун,
18дьле хwәда Хwәде щер'ьбандьн,
хwарьна дьле хwә wан хwәстьн[+].
19Дәве хwә бәр Хwәде вәкьрьн у готьн:
«Гәло Хwәде дькарә бәр'ийеда жи сьфьре дайнә?
20Р'аст Wи qәйе хьст, аве бьлq да, щәw һәр'ьки.
Ле гәло нен жи дькарә бьдә?
Гәло гошт жи һазьр дькә бой щьмә'та Хwә?»

21Аwа гава Хӧдан бьһист, Әw һерс к'әт,
агьр бари сәр Аqубда,
qьлqьли сәр Исраелда[+].
22Чьмки Хwәде баwәр нәкьрьн
у гӧмана хwә нәдан сәр азадийа Wи.
23Әwи жорда ә'мьр ль ә'wра кьр,
дәрийед ә'змен вәкьрьн,[+]
24бона хӧрәк мана сәр wанда баранд
нане ә'змен wанр'а шанд[*][+].
25Мерьв нане мьлйак'әта хwар,
хӧрәке wәкә т'ербуна wан шанд.
26Ә'зменда байе р'оһьлате р'акьр,
бь qӧдрәта Хwә байе башуре ани,
27мина т'озе гошт сәр wанда баранд,
мина qума бә'ре жи һ'әйwанед хwәйип'әр',[+]
28нава зома wан баранд
у дора кона данә данин.
29Wана хwар у т'ер бун,
Әwи хwәстьна wан да wан[+].
30Һе кемасийа хwәстьнед хwә нәдитьбун,
һе хwарьна wан дәве wанда бу,
31һерса Хwәде ль сәр wан р'абу,
Әwи мерхасед wан кӧштьн
у щаһьлед Исраеле ә'рде хьстьн[+].

32Пәй һаqас тьштр'а диса гӧнә кьрьн
у баwәрийа хwә к'әрәмәтед Wи нәанин[+].
33Аwа пе бош-бәталийе р'ожед wан хьлаз кьрьн
у салед wан жи пе саw у тьрсе[+].
34Гава әw дькӧштьн, ль Wи дьгәр'ийан,
хwә мӧкӧр' дьһатьн
у дәстхwәда хwә диса давитьнә Хwәде.
35Дьк'әтә бира wан кӧ Хwәде Qәйайе wан ә
у Хwәдейе Һәри Жорьн хьлазкьре wан ә[+].
36Ле бь дәве хwә һ'ьләк'ари дькьрьн
у бь зьмане хwә Wир'а дәрәw дькьрьн.
37Дьле wан ль бәр Wи р'аст нибу
у пәймана Wида амьн нибун.
38Ле Әw кӧ р'ә'м ә, гӧнәйед wана дьбахшинә
у qьр'а wан Әw найинә.
Һерседа гәләк щара Хwә зәфт дькьр
у лап бина Хwә тәнг нәдькьр[+].
39Чьмки бир дани кӧ әw хун-гошт ьн,
мина байе те дәрбаз дьбә пашда найе[+].
40Чьqаси бәр'ийеда бәр Wи р'абун
у чоледа һерса Wи р'акьрьн!
41Диса Хwәде дьщер'ьбандьн
у Пирозе Исраеле бинтәнг дькьрьн.
42Дәсте Wи бир нәанин,
әw р'ожа кӧ жь дьжмьн хьлаз кьрьн,
43гава нишанед Хwә Мьсьреда кьрьн,
дәшта Зойанда әw к'әрәмәтед Хwә[+].
44Ч'әмед wан Wи кьрә хун,
ӧса жи щәwед wан кӧ нькарьбьн әw вәхwьн[+].
45Меш-мор шандьн Әwи сәр wан, кӧ wан бьхwьн,
ӧса жи бәq кӧ wан п'уч' кьн[+].
46Дәрәмәта wан да зәрьке[*]
у к'әда wан да кӧлийе[*],[+]
47тьрийед wан да бәр тәйроке
һежир жи данә бәр бузе,[+]
48һ'әйwанед wан данә тәйроке
кәрийед wан данә бьруске[+].
49Хәзәба Хwә ани сәре wан,
бинтәнги, һерс, да тәнгаси
у qасьдед qәт'ьле шандьнә сәр wан[+].
50Әwи р'ийа һерса Хwә вәкьр,
нәфса wан жь мьрьне хwәй нәкьр,
ле ә'мьре wан да нәхwәшийа һ'ал[*].
51Һәр ньхӧри Мьсьреда кӧшт,
бәре бәдәнейи пеш, конед Һамда[*][+].

52Һьнге щьмә'та Хwә мина пез дәрхьст
у мина кәре пез бәр'ийеда ажот[+].
53Әw бе qәзи бьрьн, әw нәтьрсийан,
ле дьжмьнед wан бә'ре ньхамтьн[+].
54Әw бьрьн wәлате Хwәйи пироз,
wи ч'ийайе кӧ дәсте Wийи р'асте пек анибу[+].
55Бәри мьләте пешийа wан да,
ә'рде wан чаwа мьлк' wанр'а п'арәвәкьр
у qәбилед Исраеле конед wанда щи-wар кьр[+].

56Ле wана Хwәде щер'ьбандьн
мьqабьли Йе Һәри Жорьн р'абун,
qанунед Wи хwәйи нәкьрьн.
57Мина кал-бавед хwә вәгәр'ийан у хальфин,
мина кәванед qәлп беамьн дәрк'әтьн.
58Дьле Wи пе ощахед хwә qьлqьландьн,
пе п'утед хwә һе алав данә хәзәба Wи[+].
59Гава Хwәде бьһист һерс к'әт
у лап пьшт да Исраеле.
60Дәст жь п'арьстгәһа Шилойе к'ьшанд,
жь wи Коне нава мәрьвада дьма.
61Qӧдрәта Хwә һесир да
у р'умәта Хwә да дәсте дьжмьн.
62Щьмә'та Хwә да дәве шур
у сәр wаре Хwә һерс к'әт.
63Хортед wан егьр хwарьн
у qизед wан жи бе бәхт ман.
64К'аһинед wан пе шур к'әтьн
у жьнәбийед wан нәгьрийан.

65Ле Хӧдан һ'ьшйар бу чаwа жь хәwе,
мина мерхасе к'ефхwәш сәр һ'ьше хwәда һати,[+]
66р'әв дьжмьн хьст
qара һ'әта-һ'әтайе ани сәре wан.

67Коне Усьв т'әхсир кьр
у qәбила Әфрайим бәгәм нәкьр.
68Ле qәбила Щьһуда бәгәм кьр
у ч'ийайе Сийоне кӧ Wи һ'ьз кьр[+].
69Пирозгәһа Хwә мина ә'змен бьльнд чекьр,
чаwа ә'рде кӧ һ'әта-һ'әтайе һ'им кьр.
70Хӧламе Хwә Даwьд бьжарт,
әw жь ахьлед пез дәрхьст ани,
71әw жь бәр мийа гьрт ани,
wәки шьвантийе щьмә'та Wи Аqуб,
wаре Wи Исраел бькә.
72Әwи жи бь сахийа дьле хwә шьвантийа wан кьр,
бь дәстә'мәлийа хwә р'ебәрийа wан кьр.

### 79


Лурина бона һ'але Оршәлиме


Зәбура Асаф.

1Хwәде! П'утп'арьст к'әтьнә щи-wаре Тә,
һ'әр'ьмандьн П'арьстгәһа Тәйә пироз,
Оршәлим кьрьнә хьрабә.
2Щьнйазед хӧламед Тә кьрьнә хӧрәке тәйрәдед ә'змен,
qальбед амьнед Тә данә р'ә'wьред ә'рде[+].
3Дора Оршәлиме хуна wан р'етьн мина аве
у кәс т'ӧнә бу кӧ дәфьн кьрана wе гаве.
4Әм р'ур'әш бун бәр щинаред хwә,
р'обәт у пек'әни ль бәр дор-бәред хwә[+].

5Һ'әта к'әнге Хӧдано, Те т'ьме һерс к'әви?
Хәзәба Тәйе мина агьр алав бьдә[+]?
6Һерсе ль сәр wан мьләтада бьр'ежә,
йед кӧ Тә нас накьн
у ль сәр wан п'адшатийа,
к'ижан кӧ гази наве Тә накьн[+].
7Чьмки wана Аqуб хwарьн,
һеwаргәһа Wи кьрьнә ах-хwәли[+].

8Нәһәqийед пешийед мә нәкә бира Хwә,
бьра р'ә'ма Тә зутьрәке бьгьһижә мә,
чьмки әм гәләки мә'рьм бунә.
9Бона хатьре наве Хwә али мә бькә, Хwәдейе азадийа мә.
Бона р'умәта наве Хwә мә хьлаз кә у гӧнәйед мә афу кә[+].
10Чьма п'утп'арьст бежьн: «К'ане Хwәдейе wан?»
Бьра һ'әйфа хуна хӧламед Тәйә р'ьжийайи,
әм бьбиньн бәр ч'ә'ве хwә, нав п'утп'арьстада[+].

11Бьра заринийа wан һесира бьгьһижә Тә,
бь qәwата Хwәйә зор,
йед мьрьнер'а дайи хьлаз кә[+].
12Һ'әфт щар ль п'ашьла щинаред мә вәгәр'инә
wе беһӧрмәтийа wан,
бь к'ижане Тӧ беqәдьр кьрьн, Йа Хӧдан[+].
13Ле бәле әм щьмә'та Тә у пәзе мерга Тә,
әме һ'әта-һ'әтайе шькьрийе бьдьнә Тә
у qӧр'нә-qӧр'нә р'умәта Тә сальх кьн бежьн[+].

### 80


Дӧайе бона хьлазкьрьна Исраеле


Сәрwере сазбәндар'а. Пе мьqаме: «Сосьна Пәймане». Зәбура Асаф.

1Шьване Исраеле, гӧһ бьдә,
Тӧ мина кәре пез р'ебәрийа Усьв дьки!
Йе сәр херуба р'уньшти, Тӧ гӧл дьди,[+][+]
2бона Әфрайим, Бәнйамин у Мьнашә.
Qәwата Хwә Тӧ к'ьфш кә,
Хwә мәр'а бьгьһинә мә хьлаз кә[+].

3Хwәдейо, чәрха мә диса р'аст кә,
сьфәте Хwә гӧл дә, әме бьжин[+].

4Хӧдан Хwәдейе Ордийа,
һ'әта к'әнге Те һерс к'әви
ль сәр дӧайе щьмә'та Хwә[+]?
5Нане һесьра ль wан дьди хwарьне,
бе чап һесьра wан дьди вәхwарьне[+].
6Тә әм кьрьнә бәнуште дәве щинара
у пек'әнийед нава нәйара.

7Хwәдейе Ордийа! Чәрха мә р'аст кә,
сьфәте Хwә гӧл дә, әме бьжин[+].

8К'оләкә тьрийе Тә жь Мьсьре щигӧһасти кьр,
мьләт р'акьрьн, әw к'ол дач'ьканд[+].
9Тә бона wе щи һазьр кьр,
р'аwе wе шьданд, әwе ә'рд т'ьжи кьр.
10Ч'ийа пе сийа wе һатьнә ньхамтьне,
ч'ьqьлед wе даред әрзейә бьльнд жи.
11Ч'ьqьлед wе дьреж кьр һ'әта бә'ре
у шивед wе һ'әта ч'әме Фьрате[+].
12Тә чьма хьраб кьр сура wе,
кӧ һәр р'еwи дьчьнә тьрийе wе,[+]
13бәразед дарьстен хьраб дькьн,
һ'әйwанед чоле wан дьхwьн.

14Хwәдейе Ордийа, ль мә вәгәр'ә!
Дина Хwә бьде у бьбинә,
ве к'ола тьрийе Тӧ хwәй кә,
15Тә бь дәсте Хwәйи р'асте дач'ьканд
шиве кӧ Тә бона Хwә qәwин-qәдим кьр.
16Агьр пек'әтийә һатийә бьр'ине,
жь дәст wе һьлатьна Тә ӧнда дьбә.
17Бьра дәсте Тә сәр мере мьле Тәйи р'асте бә,
сәр wи мәрьве кӧ Тә бона Хwә qәwат кьр.
18Әме иди жь Тә дур нәк'әвьн,
мә сах кә у әме гази наве Тә кьн.

19Хӧдан, Хwәдейе Ордийа!
Чәрха мә диса р'аст кә,
сьфәте Хwә гӧл дә, әме бьжин![+]

### 81


Стьрана әшqи щәжьна наве Хwәде


Сәрwере сазбәндар'а. Сәр Гит'ит'е. Зәбура Асаф.

1Бьстьрен әшqи Хwәде, кӧ qәwата мә йә,
бь шабуне Хwәдейе Аqуб бькьн гази[+].
2Мьqам хьн у дәфе хьн,
чәнге дәнгхwәш т'әви чәнге зис.
3Йәкр'ожийа Һиведа бор'ийе хьн,
ӧса жи дәма һив т'әмамбуне,
ль р'ожа wе щәжьна мәда[*][+].
4Чьмки әв йәк qанун ә бона Исраел,
ә'мьре Хwәдейе Аqуб ә.
5Әwи әв йәк бона Усьв кьрә qьрар,
гава әw жь ә'рде Мьсьре дәрк'әт.

Дәнгәк мьн бьһист кӧ нас нәдькьр:[+]
6«Мьн мьле тә жь бьн бар дәрхьст
у дәсте тә жь сәпәте данә бәрдан[+].
7Тәнгасийеда тә гази Мьн кьр
у Мьн тӧ хьлаз кьри,
жь бьн qьр'ч'инийа ә'wра Мьн щаба тә да,
дәве авед Мерибаһе тӧ щер'ьбанди. (Сәла)[+]
8Бьбьһе щьмә'та Мьн, Әз тәр'а дьбежьм,
Исраел, хwәзи тӧ гӧһдарийа Мьн бьки![+]
9Гәрәке хwәдейе хәриб нава тәда т'ӧнә бә
у хwәдейе хәриб нәһ'әбини[+].
10Әз ьм Хӧдан Хwәдейе тә,
кӧ тӧ жь wәлате Мьсьре дәрхьсти.
Дәве хwә р'ьнд вәкә Әзе wи дагьрьм!

11Ле щьмә'та Мьн дәнге Мьн нәбьһист
у Исраеле гӧр'а Мьн нәкьр.
12Мьн жи әw данә qәлпе дьле wан,
кӧ әw бь фькьред нав хwәда бьжин.
13Һәгәр щьмә'та Мьн гӧһдарийа Мьн бькә
у Исраел р'ийа Мьнда һәр'ә,[+]
14һьнге Әзе дьжмьнед wан зу та кьм
у дәсте Хwә һьлдьмә сәр зордаред wан.
15Пәйк'әтийед Мьн wе ль бәр Мьн табьн
у сәр бәлайе һ'әта-һ'әтайе вәбьн.
16Ле Әзе гәньме к'ьр'ьк тә бьдьмә хwарьне
у һьнгьве жь qәйе тә бьдьмә т'еркьрьне»[+].

### 82


Хwәдейе сәр һ'акьма, тайе к'әтийа


Зәбура Асаф.

1Хwәде диwангәһа хwәдейада[*] сәкьни,
сәр ише хwәдейада ньһер'и:
2«Һ'әта к'әнге һуне бь нәр'астийе диwане бькьн
у пьшта нәп'ака бьгьрьн? (Сәла)[+]
3Һәqийе ль бәләнгаз у сеwийа бькьн,
һьндава фәqир у к'әсибда сәр р'астийе бьн[+].
4К'әсиб у бәләнгаза азад кьн,
жь дәсте нәп'ака хьлаз кьн»[+].

5Ле әw ньзаньн у фә'м накьн,
шуна р'әшва дьчьн
у һ'әму һ'имед дьне дьһ'әжьн[+].

6Мьн гот: «Һун хwәде нә
у һ'әму жи әwләдед Йе Һәри Жорьн ьн[*],[+]
7ле бәле мина мәрийа һуне бьмьрьн,
мина сәрwерәки һуне бьк'әвьн»[+].

8Р'абә Хwәдейо, диwана дьне бькә,
чьмки һ'әму мьләт жи wаре Тә нә.

### 83


Дӧайе кӧ нәйар бьдә дәр


Стьран. Зәбура Асаф.

1Хwәдейо, Хwә кәр' нәкә,
бехәм нәбә, бедәнг нәминә. Хwәдейо![+]
2Ва йә нәйаред Тә дькьн qар'ин,
пәйк'әтийед Тә сәри һьлтиньн.
3Һьмбәри щьмә'та Тә һ'ьләк'арийе дькьн,
ль сәр хwәйкьрийед Тә шеwьра дәрдьхьн.
4Дьбежьн: «Wәрьн әм ван дьне һьлиньн,
кӧ мьләт иди нәминә,
наве Исраел нәйе биранин»[+].

5Бь дьләки шеwьра хwә кьрьн,
мьqабьли Тә йа хwә кьрьн йәк.
6Конед Әдом у исмайилийа,
Моwаб у һащәрийа,[+]
7Гәбал, Амон, Амалек
у фьльстинийа т'әви бьнәлийед Суре,
8Ашур жи гьһиштә wан,
чун пьшта кӧр'ед Лут[*]. (Сәла)

9Тә һьнда нәwала Qишоне чь ани сәре мьдйанийа[*],
Сисьра у Йавин[*], ӧса жи бинә сәре ван,
10к'ижан кӧ Ә'йн-Дореда гәвәр бун чун,
бунә п'әйне бона ә'рде.
11Сәрwеред ван бькә р'ожа Орев у Зев[*],
аха-бәгед ван р'ожа Зәбаһ' у Салмуна[*],
12к'ижана гот: «Щи-wаред Хwәде
әм зәфти хwә кьн».

13Хwәдейе мьн, вана бькә мина т'оза бобәлиске
у мина кайа ль бәр бе.
14Чаwа агьр дарьстен дьк'әвә
у чаwа алав ч'ийа дьк'ьзьринә,
15аһа жи Тӧ пәй wан к'әвә пе фьртона Хwә,
wан бьбьздинә пе багәра Хwә.
16Р'уйе wана Тӧ р'ур'әш кә,
кӧ әw Тә бьгәр'ьн, Хӧдано!
17Бьра т'ьме шәрмийе у саwеда бьн,
бьра бь р'әзили к'ок ле бен.
18Бьра бьзаньбьн т'әне Тӧ йи,
кӧ наве Тә Хӧдан ә,
Йе Һәри Жорьн и,
ль сәр т'әмамийа ә'рде йи[+].

### 84


Һ'әйра Хана Хwәдеда


Сәрwере сазбәндар'а. Сәр Гит'ит'е. Зәбура малбәта Qорах.

1Чьqаси хwәш ьн щи-wаре Тә, Хӧдане Ордийа![+]
2Нәфса мьн һ'әйр у дәмана һ'әwшед Хӧданда йә,
дьл у бәдәна мьн пе Хwәдейе зенди әшq у ша йә[+].

3Ч'ьвике жи мал дит,
дувмәqәске жи һелун дани,
кӧ щущукед хwә wьр дайнә,
щәм горигәһед Тә, Хӧдане Ордийа,
П'адшайе мьн у Хwәдейе мьн[+].
4Хwәзи ль wан кӧ Мала Тәда дьминьн,
әw һәр т'ьм пәсьне Тә дьдьн. (Сәла)[+]

5Хwәзи ль wан мәрьва, qәwата к'ижана жь Тә йә
у һ'әйра р'ийа һ'әща ч'ийайе Сийоне йә[+].
6Гава нәwала Бак'айейә[*] зьһар'а дәрбаз дьбьн,
әw дәр дьбә щийе канийа,
ч'ә'л-ч'ул авава т'ьжи дьбьн.
7Әвана чьqас дьчьн һе qәwат дьбьн,
Сийонеда ль бәр Хwәде к'ьфш дьбьн.

8Хӧдан Хwәдейе Ордийа, дӧайе мьн бьбьһе,
гӧһ бьдә, йа Хwәдейе Аqуб! (Сәла)
9Хwәде, бәре Хwә бьдә мәрт'але мә
у р'уйе к'ьфшкьрийе Хwә бьньһер'ә[+].

10Р'аст р'ожәкә һ'әwша Тәда,
жь һ'әзар р'ожед дәрәкә четьр ә.
Qәнщ ә бәр шемика Хана Хwәдейе хwә бьм,
нә кӧ малед нәп'акада әз бьжим.
11Чьмки Хӧдан Хwәде тә'в у мәрт'ал ә.
Хӧдан к'әрәм у р'умәте дьдә,
Әw т'ӧ qәнщийе жь сәр wан набьр'ә,
к'ижан кӧ дьжин беләк'ә[+].
12Йа Хӧдане Ордийа, хwәзи ль wи мәрьви,
кӧ гӧмана wи ль сәр Тә йә[+].

### 85


Дӧайе кӧ Хwәде бәре Хwә диса бьдә Исраеле


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура малбәта Qорах.

1Йа Хӧдан, Тә wәлате Хwә зува бәгәм кьрьбу,
Аqуб жь сьргунийе вәгәр'андьбу.
2Нәһәqийа мьләте Хwә бахшандьбу
у һ'әму гӧнәйед wан афу кьрьбу. (Сәла)[+]
3Тә һ'әму хәзәба Хwә дабу һьлдане,
жь һерса Хwәйә зор пашда сәкьнибуйи[+].

4Дә ньһа диса чәрха мә р'аст кә, Хwәдейе азадийа мә,
жь wе һерса Хwәйә сәр мә, пашда бьсәкьнә.
5Гәло Те һ'әта-һ'әтайе һерса Хwә ль мә р'аки
у Те к'ине qӧр'нә-qӧр'нә мәр'а бажойи[+]?
6Гәло Те диса жийана ну нәди мә,
кӧ щьмә'та Тә пе Тә ша бә?
7Тӧ һ'ӧба амьн нишани мә кә,
Хӧдано, азадийа Хwә бьдә мә.

8Һәла әз бьбьһем Хӧдан Хwәде чь дьбежә.
Әwе хер-хwәшийе бежә щьмә'т у амьнед Хwә,
ле бьра иди нәк'әвьнә нава беаqьлийе.
9Р'аст азадийа Wи незики wан ә
к'ижан кӧ жь Wи дьтьрсьн,
кӧ ә'рд р'умәта Wива т'ьжи бә.

10Һ'ӧб у амьнийе р'асти һәв бен,
р'асти у ә'дьлайийе ль һәв р'амусьн.
11Амьнийе жь ә'рде жер дәрк'әвә
у р'астийе жь ә'змен жорда бьньһер'ә.
12Хӧдане qәнщийе бькә
у ә'рде мәйе дәрәмәта хwә бьдә[+].
13Р'асти wе һәр'ә пешийа Wи
у р'е р'аст кә бона Wи.

### 86


Дӧайе һәwаргазийе


Дӧайе Даwьд.

1Хӧдано, гӧһ бьдә у щаба мьн бьдә,
чьмки әз мә'рьм у бәләнгаз ьм[+].
2Ә'мьре мьн хwәй кә, чьмки әзи амьн ьм,
хӧламе Хwә хьлаз кә Хӧдано, кӧ Тәда гӧман ьм.
3Мьн wәрә р'ә'ме Хwәйо,
кӧ т'әмамийа р'оже гази Тә дькьм.
4Дьле хӧламе Хwә ша кә, Хӧдано,
кӧ гӧмана мьн ль сәр Тә йә[+].
5Чьмки Тӧ Хӧдано, qәнщ у афу кьр и,
һьндава һ'әмуйада хwәйе һ'ӧба мәзьн и,
к'ижан кӧ гази Тә дькьн[+].
6Бьбьһе Хӧдано, дӧайе мьн
у дина Хwә бьдә лавайед мьн.
7Охьрме гьранда, Тә дькьм гази,
Тӧ бона мьн дьби һәwари[+].

8Хӧдано, нава хwәдейада йәки мина Тә т'ӧнә,
нә жи мина кьред Тә, кьр һәнә[+].
9Һ'әму мьләт Тә хӧльqандьн,
әwе бен бәр Тә та бьн, Хӧдано
у р'умәте бьдьнә наве Тә[*][+].
10Чьмки Тӧ мәзьн и к'әрәмәткьр и,
Тӧ йи т'әне Хwәде[+].

11Хӧдан р'ийа Хwә мьн һин кә,
кӧ әз р'астийа Тәда һәр'ьм,
бькә кӧ дьле мьн жь наве Тә хоф бькә[+].
12Бь т'әмамийа дьле хwә әзе шькьрийе бьдьмә Тә,
Хӧдан Хwәдейе мьн
у һ'әта-һ'әтайе р'умәте бьдьмә наве Тә.
13Чьмки һ'ӧба Тә мәзьн ә һьндава мьнда,
Тә әз хьлаз кьрьм жь к'урайа дийаре мьрийа[+].

14Хӧдано, к'ӧбар-бабах р'абунә бәр мьн,
к'омәкә зордара пәй мьн к'әтийә
у Тә надьнә ль бәр ч'ә'вед хwә[+].
15Ле Тӧ Хӧдан, Хwәдейе р'ә'ме у дьлшәwатийе,
хwәйе сәбьр-ськ'ане, һ'ӧб у амьнийеда хьнейо[+].
16Дина Хwә бьдә мьн у мьн wәрә р'ә'ме,
qәwата Хwә бьдә qуле Хwә,
хьлаз кә кӧр'е щарийа Хwә[+].
17Нишанәкә qәнщийе бона мьн бькә,
кӧ пәйк'әти бьбиньн у шәрми бьн,
чьмки Тӧ һати Хӧдан һәwара мьн
у әз барьстан кьрьм.

### 87


Р'умәта Оршәлиме


Стьран у зәбура малбәта Qорах.

1Һ'име бажер ль сәр ч'ийайе пироз һатийә авитьне,
2Хӧдан дәргәһед Сийоне
жь тамед Аqубә майин зедәтьр һ'ьз дькә[+].
3Тьштед р'умәти бона тә тенә готьне,
һәй бажаре Хwәде. (Сәла)[+]

4Әзе йед кӧ Мьн нас дькьн, нав кьм бежьм:
Һәйә Мьсьр[*] у Бабелон,
ӧса жи Фьльстин, Сур, Әтйупа:
«Әванайе бьнәлийед wьр бен һ'әсаб»[*].

5Бона Сийоне жи wе бежьн:
«Фьланкәс-беванкәс нава wеда буйинә
у Йе Һәри Жорьн wе Хwәха wи qәwин кә»[+].
6Хӧдане дәма навньвисара мьләта wе бьньвисә:
«Әва ль wьр буйийә». (Сәла)

7Дәнгбеж у р'әqаскәре бежьн:
«Һ'әму ч'ә'вканийед мә нава тәда нә»[+].

### 88


Дӧайе һәwаре


Стьран. Зәбура малбәта Qорах. Сәрwере сазбәндар'а. Сәр Маһ'алат Леһаноте. Маскила Һеймане әзраһ'и.

1Хӧдан, Хwәдейе азадийа мьн,
әз шәв у р'ож ль бәр Тә дьзарьм[+].
2Бьра дӧайе мьн бьгьһижә Тә,
гӧһе Хwә бьдә сәр газийа мьн.

3Чьмки нәфса мьн кӧл-дәрдава т'ьжи йә,
ә'мьре мьн гьһиштә ль бәр дәве qәбьре[+].
4Әз т'әви йед дьк'әвьнә гор'е һатьмә һ'әсабе,
бумә мина мәрийе бет'аqәт[+].
5Нава мьрийада авити мә,
чаwа кӧштийед т'ьрбеда дани,
кӧ иди Тӧ wан бир найни
у дәст жь wан дьк'ьшини.
6Тә әз авитьмә ч'ә'ла һәрә к'ур,
тә'ристанийе у бебьнийе[+].
7Һерса Тә ль сәр мьн гьран ә,
пе һ'әму пелед Хwә мьн дьди щәфе. (Сәла)[+]

8Тӧ мьн жь бәр ч'ә'ве наса давежи,
Тә әз ль бәр wан кьрьмә к'ьрет,
әзи гьрти мә нькарьм дәрем[+].
9Ч'ә'ве мьн шелу бунә жь мә'рьм-бәләнгазийе,
т'әмамийа р'оже әз гази Тә дькьм, йа Хӧдан,
әз дәстед хwә бәрбьр'и Тә дькьм.

10Гәло Тӧ к'әрәмәте сәр мьрийа дьки?
Гәло жь гор'е р'адьбьн дьдьнә Тә шькьри? (Сәла)[+]
11Гәло т'ьрбеда һ'ӧба Тә те готьн,
йан р'астийа Тә wаре дерьсда?
12Гәло wе тә'ристанийеда к'әрәмәтед Тәйе бенә наскьрьн,
йан хьлазкьрьна Тә wәлате биркьрьнеда?

13Ле бәле Хӧдано, әз һәwара хwә Тә датиньм,
дӧайе мьн бәрбанга к'урда дьгьһижә Тә[+].
14Хӧдан Тӧ чьма дәст жь мьн дьк'ьшини?
У бәре Хwә жь мьн дьгӧһези?
15Әз бәләнгаз ьм у зар'отийеда ль бәр һешийа мьрьне мә,
саwа Тә дьк'ьшиньм у хwә ӧнда дькьм.
16Һерса Тә мьн дажо дьбә,
хәзәба Тә мьн wеран дькә,
17мина аве т'әмамийа р'оже дора мьн дьгьрьн,
һәвр'а т'әвайи мьн дьп'еч'ьн[+].
18Тә әз жь бәр ч'ә'ве һ'ьзкьри у херхwаза авитьм,
тә'ристани жи һогьре мьн нә[+].

### 89


Стьранәкә зәмане мьләт т'әвһәвбуне


Маскила Ет'ане әзраһ'и.

1Һ'ӧба Тә Хӧдан, әзе бьстьрем һ'әта-һ'әтайе,
амьнийа Тә бь дәве хwә сальх кьм qӧр'нә-qӧр'нә[+].
2Әз ә'лам дькьм, кӧ һ'ӧба Тә т'ьме qәдими йә,
ә'зменда амьнийа Тә һ'имгьрти йә.

3Тә гот: «Мьн т'әви бьжартийе Хwә пәйман гьреда
у хӧламе Хwә Даwьдр'а сонд хwар:
4‹Зӧр'әта тә Әзе һ'әта-һ'әтайе һ'имгьрти кьм
у qӧр'нә-qӧр'нә т'әхте тә qәдим кьм›*». (Сәла)[*][+]

5Йа Хӧдан, ә'зман пәсьне к'әрәмәтед Тә дьдә,
щьвина мьлйак'әта жи пәсьне амьнийа Тә[+].
6Чьмки ә'зменда к'и һәйә кӧ wәкә Хӧдан бә?
У нава мер-мьлйак'әтада[*] бьбә мина Хӧдан[+]?
7Хwәде гәләки хоф ә нав щьвина мьлйак'әтада
у саwа Wи сәр йед дор-бәре Wи нә.

8Йа Хӧдан, Хwәдейе Ордийа,
к'и мина Тә хwәйиqӧдрәт ә?
Амьнийа Тә дора Тә гьртийә[+].
9Тӧ һ'ӧкӧми сәр һерса бә'ре дьки,
гава пелед wе р'адьбьн, Тӧ wан дьсәqьр'ини[+].
10Тә Р'аһаб[*] һера мина бәрәт'а,
пе зәнда Хwәйә qәwат дьжмьн бәла кьр.
11Ә'зман йе Тә йә, ә'рд йе Тә йә.
Тә һ'име дьнийа хер-бәрәк'әтева данийә[+].
12Бакӧр у башур Тә хӧльqандьн,
Ч'ийайед Т'абор у Һәрмоне бь наве Тә ша дьбьн[+].
13Зәнда Тә зор ә, дәсте Тә qәwат ә,
дәсте Тәйи р'асте бьльнд ә!
14Р'асти у һәqи әw бьнгәһед т'әхте Тә нә,
һ'ӧб у амьни пешийа Тә дьчьн[+].

15Хwәзи ль wе щьмә'те,
кӧ занә дәнг һьлдә щәжьнер'а.
Хӧдано, әw бь р'онайа р'уйе Тә дьмәшьн[+].
16Т'әмамийа р'оже бь наве Тә ша дьбьн
у бь азадийа Тә бьльнд дьбьн.
17Чьмки Тӧ р'умәта qәwата мә йи
у бь хwәшийа Хwә струйе мә бьльнд дьки.
18Мәрт'ала мә жь Хӧдан ә,
Пирозе Исраеле, П'адшайе мә[+].


Хwәде соз дьдә Даwьд

19Һьнге дитьнокеда, Тә амьнед Хwәр'а гот:
«Мьн али мерхасәки кьр,
жь нав щьмә'те йәк бьжарт
у әw дани һелана жорьн[+].
20Мьн Хӧламе Хwә Даwьд дит,
р'уне Хwәйи пирозва әw р'ун кьр[*].
21Дәсте Мьне т'әви wи бә,
Зәнда Мьне wи qәwат кә.
22Дьжмьне зоре нәдә wи,
нәп'ак wе wи ньмьз нәкә.
23Нәйар бәр wи Әзе һур-һури кьм
у ӧса жи пәйк'әтийед wи хьм[+].
24Амьни у һ'ӧба Мьне т'әви wи бьн,
пе наве Мьн струйед wийе бьльнд бьн.
25Әзе дәсте wи дайньмә сәр бә'ра,
дәсте wийи р'асте сәр ч'әма[+].
26Әwе гази Мьн кә: ‹Тӧ Баве мьн и,
Хwәдейе мьн у Qәйайе азадийа мьн›[+].
27Әзе wи бькьмә ньхӧрийе
жь һәр п'адшайед дьне мәстьр[*].
28Әзе т'ьме һ'ӧба Хwә бона wи хwәй кьм
у пәймана Мьне һьндава wида qәwин бә.
29Әзе думька зӧр'әта wи qәдим кьм
у думька т'әхте wи wәкә р'ожед ә'змен.
30Һәгәр зӧр'әта wи гӧр'а готьна Мьн нәкьн,
ль гора qьраред Мьн нәмәшьн,
31qәйдә-qанунед Мьн беqәдьр кьн
у ә'мьред Мьн нәqәдиньн,
32һьнге Әзе пе шьве сәрики бьдьмә нәһәqийед wан
у бь дәрба жи щәза бьдьмә беолитийед wан.
33Ле һ'ӧба Хwә Әзе жь wи нәбьр'ьм
у созе Хwә нәт'әр'ьбиньм.
34Пәймана Хwә Әзе нәт'әр'ьбиньм
у созе жь дәве Хwә дәрхьсти, нәгӧһезьм.
35Щарәке Мьн пе пирозийа Хwә сонд хwарийә,
т'ӧ щар Даwьдр'а хельф нәбежьм[+].
36Зӧр'әта wийе һ'әта-һ'әтайе бьминә,
т'әхте wи жи wәкә р'ойе ль бәр Мьн.
37Мина һиве һ'әта-һ'әтайе wе qәдим бә,
ә'зманда жи мина шә'дәки амьн бә». (Сәла)


Шина бона к'әтьна п'адшатийе

38Ле Тә әw жь бәр Хwә авит
у беһӧрмәт кьр,
сәр к'ьфшкьрийе Хwә һерс к'әти,[+]
39пәймана т'әв хӧламе Хwә т'әхсир кьр,
т'аще wи кьрә ах у хwәли.
40Һ'әму суред wи хьраб кьр,
кәлайед wи кьрьн хьрабә.
41Һәр кәсе wьрр'а дәрбаз дьбә,
әwи wьра т'алан дькә,
әw бу пек'әнийе щинаред хwә.
42Тә пәйк'әти сәр wи хьстьн,
һ'әму дьжмьнед wи ша кьрьн.
43Тә дәве шуре wи вәгәр'анд,
нава шер'да пьшт ле шкенанд.
44Р'әwша wи Тә же станд,
т'әхт ә'рде хьст шкенанд.
45Р'ожед щаһьлтийа wи кьн кьрьн,
әw шәрмийева Тә ньхамт. (Сәла)


Дӧайе алик'арийе

46Һ'әта к'әнге, йа Хӧдан?
Гәло Те т'ьме Хwә вәшери?
Һ'әта к'әнге һерса Тәйе алав дә[+]?
47Бир бинә думька ә'мьре мьн,
гәло Тә һ'әму әwләдед инсен
бош у бәталийер'а хӧльqандьн?
48К'и дькарә бьжи у нәмьрә,
хwә жь дәсте гор'ьстен хьлаз кә? (Сәла)[+]

49Йа Хӧдан, к'ане йә әw һ'ӧба Тәйә бәре,
кӧ Тә пе амьнийа Хwә Даwьдр'а сонд хwар?
50Йа Хӧдан, бир бинә бер'умәтбуна хӧламед Хwә,
кӧ жь һ'әму мьләтед зор сәр мьнда тен.
51Дьжмьнед Тә wи беһӧрмәт дькьн, йа Хӧдан,
гавед к'ьфшкьрийед Тә р'обәт дькьн.

52Шькьр жь Хӧданр'а,
һ'әта-һ'әтайе амин у амин![+]

### 90


К'ьтеба Чара (Зәбура 90-и һ'әта 106-а)


Хwәдейе нәмьри у мәрьве мьри


Дӧайе Мусайе мәрьве Хwәде.

1Йа Хӧдан, Тӧ сьт'аргәһа мә йи qӧр'нә-qӧр'нә[+][+].
2Бәри буйина ч'ийа, бәри ә'фьрандьна ә'рде у т'опа дьне,
жь һәр-һәйе һ'әта-һ'әтайе, Тӧ Хwәде йи[+].

3Тӧ мерьв ль хwәлийе вәдьгәр'ини у дьбежи:
«Вәгәр'ьн, әwләдед мәрьвайе»[+].
4Һ'әзар сал бәр ч'ә'ве Тә мина р'ожа дӧһӧ йә,
кӧ дьбьһӧрә, әw мина бәдиләкә шәве йә[*][+].
5Тӧ wан р'ода бәр'дьди, әw дьбьн мина хәwна шәва,
мина гиһайе кӧ сьбәһе зу шин дьбә[+].
6Әw сьбәһе зу гӧл дьдә у шин дьбә,
еваре дьч'ьлмьсә у һ'ьшк дьбә.

7Бәле жь дәст һерса Тә әм дьһ'әльн-дьмашьн
у жь алава к'әла Тә әм т'әвиһәв дьбьн.
8Тә нәһәqийед мә данинә ль бәр Хwә,
гӧнед мәйә вәшарти бәр нура диндара Хwә.

9Һ'әму р'ожед мә бь һерса Тә дьбьһӧрьн,
салед мә жи мина к'әсәрәке дәрбаз дьбьн.
10Р'ожед ә'мьре мә һ'әфте сал ьн,
һәгәр бь сьһ'әт-qәwат һ'әйште сал бьн,

диса р'умәта wан зә'мәт у к'әдәр ә,
әw зу дьбьһӧрьн, әм жи дьфьр'ьн дьчьн[+].

11К'и һаш жь qәwата һерса Тә һәйә?
Хәзәба Тә wәкә жь Тә хофкьрьне йә.
12Мә ӧса һин кә әм р'ожед хwә бьжмьрьн,
wәки әм дьләки сәрwахт дәст биньн.

13Ль мә вәгәр'ә, Хӧдан! Һ'әта к'әнге?
Ль qулед Хwә wәрә р'ә'ме.
14Сьбәһе зу бь һ'ӧба Хwә мә т'ер кә,
кӧ әм әшq бьн нава һ'әму р'ожед хwәда.
15Мә wәкә wан р'ожа ша кә,
чьqасида Тә дьле мә ешандьн,
wәкә wан сала, чьqасида тәнгаси дит.
16Бьра кьред Тә ә'вдед тәва ә'йан бьн
у р'умәта Тә әwләдед wанва.
17Дә бьра Хӧдан Хwәдейе мә, ль мә хwәш бә,
шьхӧле дәсте мә нава мәда qәwин кә,
бәле, шьхӧле дәсте мә qәдим кә[+].

### 91


Хwәде пьштован ә

1Йе бьн һешийа Йе Һәри Жорьнда дьминә,
әw бьн сийа Йе Һәри Зорда р'ьһ'әт дьбә[+].
2Әзе бежьмә Хӧдан: «Сьт'аргәһа мьн у кәла мьн,
Хwәдейе мьн, к'ижанида әз гӧман ьм!»[+]
3Әwе тә жь т'әләка неч'ирван хьлаз кә,
жь нәхwәшийа мьрьне[+].
4Әwе пе п'әр'е Хwә тә бьньхемә,
бьне баске Wида те бьсьт'ьри,
р'астийа Wийе тәр'а бьбә мәрт'ал у сур[+].
5Те жь саwа шәве нәтьрси,
нә жь тира кӧ р'оже дьфьр'ә,[+]
6нә жь нәхwәшийа мьрьнейә,
кӧ тә'ристанийеда дьгәр'ә,

нә жи жь wе дәрбе,
кӧ р'о нава р'ожеда гәвәр дькә.

7Һәгәр һ'әзар алийе тәйи ч'әпева бьк'әвьн,
дәһә һ'әзар кәс жи, алийе тәйи р'астева,
ле бәле дәрбәке нәгьһижә тә.
8Т'әне те бь ч'ә'ве хwә т'әмашә ки
у бәлайе нәп'ака бьбини[+].

9Тә Хӧдан хwәр'а кьрә сьт'аргәһ,
Йе Һәри Жорьн һеwаргәһ,[+]
10ләма т'ӧ хьрабийе нәйе сәре тә
у т'ӧ qәзийе незики коне тә нәбә[+].
11Чьмки wе т'әмийа тә бьдә мьлйак'әтед Хwә,
кӧ һ'әму р'е-дьрбед тәда тә хwәй кьн.
12Әwе тә сәр дәста һьлгьрьн,
кӧ ньгед тә кәвьр нәк'әвьн[*][+].
13Те шер у мә'ре тәйар п'епәс ки
у щәwрькед wан бьһ'ьнщьр'ини[*][+].

14Хwәде дьбежә: «Әw Мьн һ'ьз дькә,
Әзе жи wи хьлаз кьм,
Әзе пьштоване wи бьм,
чьмки наве Мьн нас дькә[+].
15Әwе гази Мьн кә, Әзе щаба wи бьдьм,
тәнгасийеда Әзе т'әви wи бьм,
Әзе wи хьлаз кьм у бьльнд кьм.
16Әзе wи р'ожед дьрежва т'ер кьм
у азадийа Хwә нишани wи кьм»[+].

### 92


Стьранәкә шькьрдарийе


Зәбур. Стьрана бона р'ожа шәмийе.

1Qәнщ ә шькьрийе бьдьнә Хӧдан
у әшqи наве Тә бьстьрен, Йе Һәри Жорьн,[+]
2кӧ сәре сьбәһе һ'ӧба Тә гьли кьн
у еваре жи амьнийа Тә,
3бь сазе дәһә т'ели
у бь мьqаме чәнге зис.
4Чьмки Тә, Хӧдан,
әз ша кьрьм бь кьрьнед Хwә,
кьрьнед дәсте Тәр'а әз гӧл дьдьм.

5Чаwа мәзьн ьн, Хӧдано, кьред Тә!
Гәләки к'ур ьн шеwьред Тә![+]
6Мәрьве бефә'м ве ньзанә
у йе ахмах фә'м накә,
7һәгәр нәп'ак мина шинайе бьгьһижьн,
һ'әмуйед нәһәqийе дькьн, гӧл дьн,
йәк ә әwе һ'әта-һ'әтайе гәвәр бьн.
8Ле бәле Тӧ Хӧдано, т'ьме бьльнд и![+]
9Чьмки ва нәйаред Тә, Хӧдано,
ва нәйаред Тәйе гәвәр бьн,
һ'әмуйед нәһәqийе дькьн бәла бьн.
10Ле Тә струйе мьн,
мина струйе гайе бәйани бьльнд кьр
у әз пе р'уне ну р'ун кьрьм[+].
11Ч'ә'ве мьн к'әтьна нәйаред мьн дитьн,
гӧһе мьн дәрһәqа wан хьрабада бьһистьн,
к'ижана кӧ һ'ьщуми ль сәр мьн кьрьн[+].

12Р'асте мина дара хӧрме гӧл дә,
мина әрза Лӧбнане бьльнд бә,[+]
13әw Хана Хӧданда дач'ьканди нә,
һ'әwшед Хwәдейе мәда гӧл данә[+].
14Һ'әта мәзьнайийа хwәда жи wе бәр бьдьн,
тәр' у шин wе бьминьн,
15wәки сальх кьн, кӧ Хӧдан р'аст ә,
Әw qәйайе мьн ә, нәһәqи Wида т'ӧнә[+].

### 93


Пәсьндайина мәзьнайийа Хwәде

1Хӧдан п'адша йә, мәзьнайи ле йә,
Хӧдан хwәйиqӧдрәт ә у пьштгьредайи йә,
бәле дьнйа qәдим ә у жь щи наһ'әжә[+].
2К'ӧрсийа Тә бәре пешда qәwин-qәдим ә,
Тӧ һ'әта-һ'әтайе йи[+].

3Ав р'адьбьн, Хӧдано,
ав дәнге хwә бьльнд дькьн,
ав бьльнд дькьн хӧшинийа хwә.
4Хӧдан бьльндайеда
жь дәнге гәләк ава зортьр ә
у пелед бә'ра qәwаттьр ә[+].

5Qанунед Тә ә'сәйи нә.
Пирози лайиqи Хана Тә йә,
Йа Хӧдан, һ'әта-һ'әтайе.

### 94


Хӧдан һ'акьме дьне йә һ'әйфа р'аста һьлтинә

1Йа Хӧдан, Хwәдейе һ'әйфһьлдане,
Шәwq дә бьрq вәдә, Хwәдейе һ'әйфһьлдане![+]
2Р'абә һ'акьме дьнйайе,
бәла бабаха бьде.
3Нәп'аке һ'әта к'әнге, Хӧдано,
һ'әта к'әнге wе нәп'аке фьр'наq бьн[+]?

4Әw готьнед жь хwә мәстьр дьбежьн,
һ'әмуйед кӧ беолитийе дькьн к'ӧбар дьбьн.
5Хӧдан, әвана щьмә'та Тә дьһ'ьнщьр'иньн
у wаре Тә дьчәрчьриньн.
6Әw жьнәби у хәриба дькӧжьн,
сеwийа жи qьр' дькьн
7у дьбежьн: «Хӧдан набинә,
Хwәдейе Аqуб нәзан ә».

8Бьзаньбьн гәли бефә'мед мәрьва,
гәли беһ'ьша, к'әнге һуне фә'м бькьн?
9Гәло Йе гӧһ чекьрийә набьһе
у Йе аwаз[*] дайә ч'ә'в набинә[+]?
10Йан Йе мьләта ширәт дькә,
Йе заньстийе дьдә мәрьва, wан һьлнайе[+]?
11Хӧдан фькьред мерьв занә, кӧ әwә п'уч' ьн[*].

12Хwәзи ль wи бәндәйи, Хӧдан, кӧ ширәт дьки
у qануна Хwә ль wи һин дьки,[+]
13wәки жь р'ожед охьрме гьран wан хьлаз ки,
һ'әта кӧ бона нәп'ака ч'ә'л бе вәдане.
14Чьмки Хӧдан щьмә'та Хwә жь бәр Хwә навежә
у дәсте Хwә жь wаре Хwә нак'ьшинә[*][+].
15Ле бәле һәqийе пьшта р'аста бьгьрә,
һ'әмуйед дьле р'аст wе ль пәй һәр'ьн.

16К'е бона мьн ль бәр хьраба р'абә?
К'е бона мьн мьqабьли wан бьсәнә,
йед кӧ беолитийе дькьн?
17Һәгәр Хӧдан пьштоване мьн нибуйа,
һьндьк мабу нәфса мьн дийаре кәр' у лалда бьма[+].
18Һәма мьн гот: «Ньгед мьн дьшьмьтьн»,
һ'ӧба Тәйә амьн Хӧдан, әз qәдим кьрьм.
19Дәма дәрд-кӧл дьле мьнда зедә дьбьн,
барьстанийед Тә нәфса мьн ша дькьн.

20Т'ӧ һәләqәтийа һ'акьмед нәр'аст т'әви Тә һәйә,
к'ижан кӧ нәһәqийе дькьнә һәqи?
21Мьqабьли нәфса йе р'аст к'ом дьбьн
у хуна бесущ сущдар дькьн[+].
22Ле бәле Хӧдан буйә кәла мьн,
Хwәдейе мьн, ә'сасе сьт'аргәһа мьн[+].
23Әwе нәһәqийа wан бинә сәре wан
у бона нәһәqийа wан qьр'а wан бинә.
Хӧдан Хwәдейе мәйе qьр'а wан бинә.

### 95


Пәсьне Хӧдан бьдьн у гӧр'а Wи бькьн

1Wәрьн әм әшq у ша Хӧданр'а бьстьрен,
газийа хwә бькьнә Qәйайе азадийа хwә![+]
2Бь шькьрдарийе әм бенә ль бәр диндара Wи,
бь дәнге бьльнд бьстьрен әшqи Wи.
3Чьмки Хӧдан, Хwәдейе мәзьн ә
у П'адше мәзьн, ль сәр һ'әму хwәдейа[+].
4К'урайед ә'рде дәстед Wида нә,
бьльндайед ч'ийа, йед Wи нә.
5Бә'р, йа Wи йә, Wи әw чекьр
у дәсте Wи бәж аwаз кьрийә[+].

6Wәрьн әм та бьн, дәвәр'уйа һәр'ьн,
бәр Хӧдан Ә'фьрандаре хwә чок дьн.
7Чьмки Әw ә Хwәдейе мә,
әм жи щьмә'та мерга Wи нә
у пәзед бәр Wи нә.

Хwәзи wә иро дәнге Wи бьбьһиста![+]
8у сәрһ'ьшки нәкьра,
чаwа Мерибаһеда,
р'ожа Массаһа бәр'ийеда[*],
9дәра кӧ кал-бавед wә кьред Мьн дитьн,
ле диса Әз щер'ьбандьм у ә'нәнә кьрьм.
10Чьл сали һ'иле Мьн жь wи ньсьли чу,
мьн гот: «Әва щьмә'та дьлда хальфи нә
у р'ийа Мьн нас нәкьрьнә.
11Ләма жи Мьн жь һерса сонд хwар у гот[*]:
‹Т'ӧ щар әwе нәк'әвьнә р'ьһ'әтийа Мьн!›[*]»[+]

### 96


Бьстьрен әшqи Хӧдан п'адше мә

1Стьранәкә ну бьстьрен әшqи Хӧдан,
бьстьрен әшqи Хӧдан т'әмамийа ә'рде![+]
2Әшqи Хӧдан бьстьрен, пәсьне наве Wи бьдьн,
р'ож бь р'ож хьлазкьрьна Wи данасин кьн[+].
3Нава п'утп'арьстада р'умәта Wи бькьн дәнги,
нава һ'әму мьләтада к'әрәмәтед Wи[+].
4Хӧдан мәзьн ә, һежайи гәләк пәсьна йә,
саwа Wи ль сәр һ'әму хwәдейа йә[+].
5Хwәдейед һ'әму мьләта п'ут ьн,
ле Хӧдан ә'зман чекьрьн.
6Р'умәт у һӧрмәт ль пешийа Wи нә,
qәwат у һ'ӧжмәк'ари пирозгәһа Wида нә.

7Бьдьнә Хӧдан, гәли бәрәкед мьләта,
бьдьнә Хӧдан р'умәт у qӧдрәт[+].
8Шькьрийе бьдьнә р'умәта наве Хӧдан,
п'ешк'еша биньн у бьк'әвьнә һеwангәһед Wи.
9Бәр Хӧдан та бьн бь хәмьла пироз,
жь диндара Wи бьтьрсьн, т'әмамийа ә'рде![+]

10Бежьнә Мьләта: «Хӧдан ә П'адша!
Ләма дьнйа qәwин-qәдим ә у наһ'әжә.
Диwана мьләта Әwе бь р'астийе бькә»[+].
11Бьра ә'рд ша бә у ә'зман әшq бә,
бә'р бькә хӧшин, бь т'ер у т'ьжийа хwәва[+].
12Бьра әшq бьн дәшт у һәр тьштед навда нә,
бьра ша бьн ль бәр Хӧдан, һ'әму даред дарьстен.
13Чьмки Әw те, Әw те кӧ диwана ә'рде бькә.
Әwе бь һәqийе диwана дьне бькә
у мьләта бь р'астийа Хwә[+].

### 97


П'адшатийа Хӧдан сәр п'адшатийар'а йә

1Хӧдан ә п'адша, бьра ә'рд ша бә,
бьра әшq бьн һ'әму гьрав![+]
2Ә'wр у думан ль дора Wи нә,
р'асти у һәqи жи бьнгәһе к'ӧрсийа Wи нә[+].
3Агьр пешийа Wива дьчә,
һәр чар алийа нәйаред Wи дьшәwьтинә[+].
4Бьрускед Wи ль дьнйайе дькьн р'они,
ә'рд дьбинә, дьләрьзинә[+].
5Ч'ийа мина шьме жь диндара Хӧдан дьһ'әльн,
жь бәр диндара Хwәйе т'әмамийа ә'рде[+].
6Ә'зман р'астийа Wи дькьн дәнги
һ'әму мьләт жи р'умәта Wи дьбиньн[+].

7Бьра шәрми бьн һ'әмуйед кӧ п'ута дьһ'әбиньн,
кӧ пе п'утед п'уч' дьфьр'ьн.
Һ'әму хwәде ль бәр Хӧдан та дьбьн[+].
8Сийон дьбьһе у ша дьбә,
бажаред Щьһуда бәшәрхwәш дьбьн
qьраред тәр'а, Хӧдано[+].
9Чьмки Тӧ, Хӧдан, сәр т'әмамийа ә'рде Йе Һәри Бьльнд и,
жь сәр һ'әму хwәдейа гәләки бьльндтьр буйи[+].

10Гәли Хӧдан һ'ьзкьрийа, бьжәньнә хьрабийе!
Әw ә'мьре амьнед Хwә хwәй дькә,
жь дәсте нәп'ака хьлаз дькә[+].
11Р'онайи дәрте бона р'аста,
шабун жи бона сьтqе дьле р'аст[+].
12Пе Хӧдан ша бьн, гәли р'аста,
жь наве Wийи пироз һун р'ази бьн[+].

### 98


Хӧдан ә п'адше дьне


Зәбур.

1Стьранәкә ну бьстьрен әшqи Хӧдан,
бона кӧ Wи к'әрәмәт кьрьн.
Дәсте Wийи р'асте у зәнда пироз
азади Wир'а дәст анин[+].
2Хӧдан сәрк'әтьна Хwә да к'ьфшкьрьне,
ль бәр ч'ә'ве мьләта р'астийа Хwә да ә'йанкьрьне.
3Һ'ӧб у амьнийа Хwәйә бона мала Исраел хwәй кьр.
Һәр qӧлбед дьнйайе дитьн сәрк'әтьна Хwәдейе мә.

4Т'әмамийа дьнйайе, әшqи Хӧдан бькьн qар'ин,
әшq бьн, шабьн у бьстьрен[+].
5Пе чәнге зис әшqи Хӧдан һун бьстьрен,
пе чәнге зис у бь дәнге мьqаме.
6Ль бәр Хӧдан П'адша, бор'и у стру ледьн әшq у ша бьн[+].

7Бьра бә'р бькә хӧшин т'ер у т'ьжийа хwәва,
дьнйа у һ'әмуйед нав wеда[+].
8Бьра бәр Хӧдан ч'әм дәстед хwә һәв хьн,
ч'ийа-бани һәвр'а Хӧданр'а гӧл у гәш бьн,
9Чьмки Әw те диwана дьнйайе бькә,
Әwе диwана дьне бь һәqийе бькә,
йа щьмә'та жи бь р'астийе[+].

### 99


Хӧдан п'адшайе зори сәр һәqийе йә

1Хӧдан ә п'адша! Бьра мьләт бьләрьзьн!
Әw ль сәр херуба р'удьни, бьра ә'рд бьһ'әжә[+].
2Хӧдан мәзьн ә Сийонеда,
Әw ль сәр һ'әму мьләтар'а йә[+].
3Бьра пәсьне наве Тәйи мәзьн у хоф бьдьн.
Әw пироз ә!

4Qәwата п'адше һәqи һ'ьзкьрьн ә.
Тә р'асти т'әстиq кьр,
һәqи у р'асти нава Аqубда кьр[+].
5Хӧдан Хwәдейе мә бьльнд кьн
у ль бәр ньгед Wи та бьн. Әw пироз ә!

6Муса у Һарун нава к'аһинед Wида бун,
Самуел жи нава газийа наве Wида,
гази Хӧдан кьрьн у Әwи дәнге wан бьһист[+].
7Әwи жь нава стуна ә'wрида wанр'а хәбәр дьда,
wана т'әмийед Wи хwәй дькьрьн,
әw qанунед кӧ дабу wан[+].

8Хӧдано, Хwәде мә! Тә дәнге wан бьһист,
Тӧ бона wан Хwәдейе бахшандьне буйи,
ле бәле wәкә ә'мәлед wан жи дани сәре wан[+].
9Хӧдан Хwәдейе мә бьльнд кьн
ль сәр ч'ийайе Wийи пироз бьһ'әбиньн,
чьмки Хӧдан, Хwәдейе мә пироз ә[+].

### 100


Бьра һ'әму мәрьв пәсьне Хwәде бьдьн


Зәбура шькьрдарийе.

1Бәр бь Хӧдан дәнге хwә һьлдьн,
т'әмамийа дьнйайе![+]
2Бь шабуне Хӧдан бьһ'әбиньн,
дәнге хwә һьлдьн wәрьнә һ'ьзуре.

3Бьзаньбьн кӧ Хӧдан ә Хwәде,
Әwи әм хӧльqандьн, әм мьлк'е Wи нә,
әм щьмә'та Wи у пәзе мерга Wи нә[+].

4Бь шькьрдарийе бьк'әвьнә дәргәһед Wи
у бь пәсьндайине һ'әwшед Wи.
Шькьрдар бьн у пәсьне наве Wи бьдьн[+].

5Чьмки Хӧдан qәнщ ә,
һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә
у амьнийа Wи жи qӧр'нә-qӧр'нә йә[+].

### 101


П'адша Хӧданр'а соз дьдә


Зәбура Даwьд.

1Әшqи амьни у һәqийе әзе бьстьрем,
йа Хӧдан, зәбура Тәр'а бежьм[+].
2Бь сәрwахтийе әзе р'ийа беләк'әда һәр'ьм.
К'әнге Те бейи щәм мьн?

Әзе мала хwәда бь дьле р'аст р'абьм-р'уним,[+]
3тьштед хьраб әзе нәйньмә бәр ч'ә'ве хwә,
кьред нәһәqа ль бәр ч'ә'ве мьн р'әш ьн,
әwе незики мьн нәбьн.
4Бьра дьле qәлп жь мьн дур бә,
нахwазьм йе хьраб әз нас кьм.

5Әзе йе дьзива бӧхдан һәвал дькә
р'убари дьне нәһельм,
йе ч'ә'вада к'ӧбар у дьлда бабах
әз нькарьм сәбьр кьм[+].

6Ч'ә'ве мьн ль сәр амьнед ә'рде нә,
кӧ әw т'әви мьн бьминьн,
әwе кӧ р'ийа беләк'әда дьчьн,
wе бәрдәстийе мьнр'а бькьн.

7Һ'ьләк'аре мала мьнда нәминә,
дәрәwине бәр ч'ә'ве мьн нәсәнә.
8Бәрбанга к'урда әзе р'абьм
qьр'а нәп'акед wәлет биньм,
wәки жь бажаре Хӧдан
к'ока һ'әму беqануна биньм[+].

### 102


Дӧайе йәки тә'ли-тәнгийеда


Дӧайе бәләнгаз, гава дьл навда насәнә, әw газьне хwә ль бәр Хӧдан дьр'ежә.

1Йа Хӧдан! Дәнге мьн бьбьһе,
бьра заринийа мьн бьгьһижә Тә[+].
2Р'ожа охьрмед гьранда
бәре Хwә жь мьн нәгӧһезә,
гӧһе Хwә бьдә ль сәр мьн.
Wе р'ожа кӧ гази Тә дькьм
Тӧ зутьре щабе бьдә мьн.

3Р'ожед мьн мина ду бәтавәдьбьн,
һәстуйед мьн чаwа агьрда бьшәwьтьн[+].
4Дьл нава мьнда мина гиһайе һ'ьшки к'әтийә,
һ'әта хwарьна хwә жи бир кьрийә[+].
5Жь дәст дәнге заринийа мьн,
әз бум чаwа ч'әрм у һәсту.
6Әз бум мина кӧнде бәр'ийе,
wи буме кори хьрабада.
7Мина ч'ьвика ль сәр хани,
әз бехәw мам т'әне майи.
8Т'әмамийа р'оже нәйар тә'на ль мьн дьхьн,
йед к'ина мьн гьртьнә әз кьрьмә готә-гот.
9Хӧре мьн к'ози йә дәwса нан,
һесьр т'әви вәхwарьна хwә кьрьн,[+]
10жь дәст һерс у алава к'әла Тә,
кӧ Тә әз гьртьм wеда авитьм.
11Ә'мьре мьн мина сийа еваре йә
у әз мина гиһе һ'ьшкбуйи мә[+].

12Ле бәле Хӧдан, т'әхте Тә, т'әхте һәр-һәйе йә
у биранина Тә qӧр'нә-qӧр'нә йә[+].
13Те р'аби Сийоне бейи р'ә'ме,
чьмки wәхтә кӧ дьлован би,
wә'дә иди пер'а гьһиштийә[+].
14Чьмки хӧламед Тә кәвьред wе бәгәм дькьн
у һ'әйфа wан т'оза wе жи те.
15Мьләте жь наве Хӧдан бьтьрсьн,
һ'әму п'адшайед ә'рде жь р'умәта Wи.
16Хӧдане Сийоне ава кә,
бь р'умәта Хwә хӧйа бә.
17Әwе бьбьһе дӧайе бекәса
у дӧайед wан wе беqәдьр нәкә.

18Бьра әв йәк бе ньвисаре бона qӧр'на кӧ те,
кӧ щьмә'та нәбуйи һе пәсьне Хӧдан бьдьн,[+]
19кӧ Әw жорда жь Щийе Хwәйи Пироз дьньһер'ә,
Хӧдан жь ә'змен дина Хwә дьдә ль ә'рде,[+]
20бона кӧ зарә-зара гьртийа бьбьһе
у йед мьрьнер'а дайи хьлаз кә,[+]
21wәки Сийонеда наве Хӧдан бькьн дәнги
у пәсьне Wи жи Оршәлимеда,[+]
22гава щьмә'т т'әви п'адше бьщьвьн,
бона кӧ Хӧдан бьһ'әбиньн.

23Әwи р'еда qӧдуме мьн сьст кьрьн,
р'ожед мьн жи кьн кьрьн.
24Мьн гот: «Хwәдейе мьн!
Ниве р'ожада һьлнәдә мьн.
Салед Тә жь qӧр'нә һ'әта qӧр'на нә».

25Пешийе Тә һ'име ә'рде данийә,
ә'зман жи кьре дәсте Тә йә.
26Әwе ӧнда бьн, ле Те бьмини,
һ'әмуйе мина к'ьнща бьмашьн,
Те мина бәршо wан бьгӧһези
у әwе дәрбаз бьн ӧнда бьн[+].
27Ле Те нәйейи гӧһастьн
у салед Тәйе хьлаз нәбьн[*][+].
28Әwләдед хӧламед Тә wе бьжин,
ньсьле ч'ә'ве Тә сәр wе qәдим бьн[+].

### 103


Пәсьндайина qәнщийа Хwәде


Зәбура Даwьд.

1Пәсьне Хӧдан бьдә, нәфса мьн
у һәр тьште нава мьнда, наве Wийи пироз[+].
2Пәсьне Хӧдан бьдә, нәфса мьн
у бир нәкә һ'әму qәнщийед Wи.
3Әw дьбахшинә һ'әму гӧнәйед тә
у qәнщ дькә һ'әму нәхwәшийед тә,[+]
4ә'мьре тә жь т'ьрбе Әw азад дькә
у һ'ӧб у дьлованийева дьхәмьлинә,[+]
5хwәстьна тә бәрәк'әтийева т'ьжи дькә,
щаһьлтийа тә мина тәйра ну дьбә.

6Хӧдан бона һ'әму бәләнгаза
р'астийе у һәqийе дькә.
7Әwи р'ийед Хwә нишани Муса кьрьн
у кьрьнед Хwә жи әwләдед Исраел.
8Дьлшәwат у р'ә'м ә Хӧдан,
хwәйе сәбьр-ськ'ане у һ'ӧбеда хьнейо[+].
9Әw һ'әта хьлазийе һерс нак'әвә,
һ'әта-һ'әтайе к'ине нажо.
10Әw wәкә гӧнәйед мә, сәре мә накә
у wәкә нәһәqийед мә надә бәр мә.
11Ле чьqас ә'зман жь ә'рде бьльндтьр ә,
һаqас жи һ'ӧба Wи һьндава хофк'ешед Wида мәзьн ә[+].
12Чьqас р'оһьлат жь р'оавайе дуртьр ә,
һаqаси жи гӧнәйед мә жь мә дур хьсти нә.
13Чаwа дьле баве ль сәр әwләде wи дьшәwьтә,
ӧса жи дьле Хӧдан ль сәр хофк'ешед Wи дьшәwьтә.
14Чьмки Әw занә мәйа мә
у бир тинә кӧ әм хали нә[+].

15Р'ожед мерьв мина гиһе нә,
мина гӧла чоле кӧ гӧл дьдә,[+]
16Гава ба сәрр'а дәрбаз дьбә, ӧнда дьбә
у щийе wе иди wе нас накә[+].
17Һ'ӧба Хӧдан жь һәр-һәйе һ'әта-һ'әтайе йә,
ль сәр хофк'ешед Wи йә
у һәqийа Wи т'әви кӧр'ед кӧр'а йә,[+]
18ль сәр wан ә, кӧ хwәй дькьн пәймана Wи
у бир тиньн wан т'әмийед Wи у пек тиньн[+].

19Хӧдан т'әхте хwә данийә ль ә'змана,
п'адшатийа Wи һ'ӧкӧми ль сәр һ'әмуйа дькә[+].
20Пәсьне Хӧдан бьдьн,
мьлйак'әтед Wийә хwәйиqәwат,
кӧ һун дьqәдиньн готьна Wи,
дькьн гӧһдарийа дәнге Wи[+].
21Пәсьне Хӧдан бьдьн, гәли ордийед Wи,
һ'әму qӧльхк'аред Wи, кӧ ә'мьре Wи дьqәдиньн.
22Пәсьне Хӧдан бьдьн, һ'әму ә'фьринед Wи,
wан һ'әму щийед бьн һ'ӧкӧмәтийа Wи.
Пәсьне Хӧдан бьдә, нәфса мьн!

### 104


Р'умәта Хwәдейә нава ә'фьринада

1Пәсьне Хӧдан бьдә, нәфса мьн!
Хӧдано, Хwәдейе мьн, Тӧ чьqаси мәзьн и!
Бәдәwәти у р'умәтева wәргьрти йи,[+]
2р'онайи мина к'ьнща ль Хwә кьрийә,
ә'зман мина кон вәгьртийә.
3Тә Хана Хwә жор сәр ава чекьр,
ә'wра дьки хwәр'а ә'рәбә
у ль сәр баске бе дьчи[+].
4Байе Хwәр'а дьки qасьд,
алава егьр жи qӧльхк'ар[*][+].

5Тә ә'рд дани ль сәр бьнгәһ,
кӧ т'ӧ щар жь щи нәһ'әжә[+].
6Ава бебьни мина к'ьнщәке Тә ле кьрийә,
ав ль сәре ч'ийа к'әтьнә.
7Әw жь һьлатьна Тә дьр'әвьн,
жь гӧр'инийа ә'wре Тә вәдьк'ьшьн[+].
8Р'адьбьнә ль сәре ч'ийа,
дьк'ьшьн дьчьнә нәwала,
бәр бь wан щийед Тә бона wан к'ьфш кьрьнә.
9Тә синор дани кӧ же дәрбаз нәбьн
у вәнәгәр'ьн р'уйе ә'рде нәньхемьн[+].

10Тӧ канийа нәwалада дәр тини,
wан нава ч'ийада дьһәр'ькини,
11һ'әму һ'әйwанед чоле дьдьнә вәхwарьне
у к'әред бәйани пе wан тенә авдане.
12Тәйрәдед ә'змана ль бәр wан дьминьн,
нава ч'ьqьлада әw дәнг дьдьн.

13Тӧ жь мала Хwәйә жорьн ч'ийа ав дьди,
р'уйе ә'рде пе меwа кьред Тә т'ер дьбә.
14Әw бона һ'әйwен гиһе шин дькә
у п'ьнщар'е бона к'ара инсен,
кӧ хӧрәк дәрхә жь ә'рде[+]
15у шәраве, кӧ ша дькә дьле инсен,
бьзьр кӧ бәшәра wан хwәш дькә,
нан кӧ дьле wан дьшьдинә[+].

16Даред Хӧдан т'ер тен авдане,
әрзед Лӧбнане жи Wи дач'ькандьнә.
17Ль wьр тәйрәда һелуна датиньн,
малед ләгләга жи ль сәр сьпьндара нә.
18Чийайед бьльнд wаред к'увийа нә,
qӧлч'ед зьнара жи сьт'аргәһа qотька нә.

19Тә һив ә'фьранд бона дәмсале,
р'о wәхте хwә занә чаwа дьчә ава[+].
20Тә'ристан дьки у дьбә шәв,
һ'әму р'ә'wьред дарьстен wеда дьгәр'ьн.
21Щәwрькед шера бона неч'ире дькьн мьр'ин
у жь Хwәде хӧрәкед хwә дьпьрсин.
22Гава р'о дәрдьк'әвә, пашда вәдьк'ьшьн
у нә'лед хwәда р'адьк'әвьн.
23Мәрьв дәрте дьчә к'аре хwә,
шьхӧле хwәйи һ'әта еваре.

24Хӧдано, чьqаси гәләк ьн кьред Тә!
Һәр тьшт бь сәрwахтийа Тә чебуйә,
ә'фьринед Тәва ә'рд т'ьжи йә[+].
25Ва йә әв бә'ра мәзьн у бәр,
беһ'әсаб шульки теда нә,
һ'әйwанед бьч'ук т'әви мәзьна.
26Wеда гәми дьгәр'ьн,
Леwйат'ане Тә ә'фьранд,
кӧ әw теда бьлизә.

27Әвана һ'әму һивийа Тә нә,
кӧ хӧрәкед wан wә'дәда бьди[+].
28Тӧ дьди wан, әw т'оп дьбьн,
Дәсте Хwә вәдьки р'ьсqе хwәва т'ер дьбьн[+].
29Бәре Хwә ль wан дьгӧһези, әw дьтьрсьн,
бина wан дьди гьртьн, әw дьмьрьн
у ль хwәлийе вәдьгәр'ьн[+].
30Р'ӧһ'е Хwә дьшини әw дьә'фьрьн
у жийана ну дьди р'уйе ә'рде.

31Дә бьра р'умәта Хӧдан һ'әта-һ'әтайе бә,
Хӧдан ша бә бь кьрьнед Хwә![+]
32Сәр ә'рдеда дьньһер'ә әw дьләрьзә,
ч'ийа дьк'әвә әw ду дькьн[+].

33Әшqи Хӧдан әзе бьстьрем, бь т'әмамийа ә'мьре хwә,
әзе Хwәдейе хwәр'а мьqаме ле хьм һ'әта кӧ һәмә[+].
34Бьра стьрана мьн ль Wи хwәш бе,
әзе пе Хӧдан әшq у ша бьм.
35Дә бьра гӧнәк'ар бәтавәбьн
у нәп'ак сәр дьне т'ӧнәбьн.

Пәсьне Хӧдан бьдә, нәфса мьн.

Һалелуйа![*]

### 105


Амьнийа Хwәдейә һьндава щьмә'та Wида

1Жь Хӧдан р'ази бьн, наве Wи бьдьн,
кьред Wи нава щьмә'тада бәла кьн.
2Әшqи Wи бьстьрен, мьqаме Wир'а ле хьн,
һ'әму к'әрәмәтед Wи сальх кьн.
3Пе наве Wийи пироз бьфьр'ьн,
бьра дьле wан ша бә, йед Хӧдан дьгәр'ьн.
4Хӧдан у qӧдрәта Wи бьхwазьн,
һәр гав р'уйе Wи бьгәр'ьн[+].
5Бир биньн к'әрәмәтед кӧ Wи кьрьн,
нишанед Wи у qьраред дәве Wи[+].
6Һәй зӧр'әта Ибраһиме хӧламе Wи,
гәли әwләдед Аqуб, бьжартийед Wи.

7Хӧдан ә Хwәде мә,
сәр т'әмамийа ә'рде qьраред Wи нә.
8Әw пәймана Хwә һ'әта-һ'әтайе бир тинә
у созе Хwәйи дайи жи һ'әта һ'әзар ньсьли,[+]
9к'ижан кӧ да Ибраһим
у сонде кӧ Исһаqр'а хwар[+].
10Аqубр'а жи әw мак кьр чаwа qанун
у Исраелр'а жи пәймана һ'әта-һ'әтайе.
11Гот: «Ә'рде Кәнане Әзе бьдьмә тә,
чаwа п'ара wартийа wә»[+].

12Гава әwә кем бун,
һьндьк у хәриб бун нава wеда,[+]
13жь мьләтәки дәрбази нав мьләтәки дьн дьбун,
жь п'адшатике дәрбази нав щьмә'тәкә дьн,
14Әwи нәһьшт кӧ йәк qәдьре wан к'әвә
у бона wан ль п'адша һьлат,[+]
15гот: «Qәдьре к'ьфшкьрийе Мьн нәк'әвьн
у хьрабийе ль п'ехәмбәред Мьн нәкьн»[+].

16Гава хәлайи ани сәр ә'рде
у qьнйатед нанин данә бьр'ине,[+]
17һьнге мәрик пешийа wан шанд,
Усьв хӧламтийер'а һатә фьротан[+].
18Ньгед wи qәйдада шьдандьн
у хәлаq авитьнә стӧкӧра wи,
19һ'әта wи wәхте готьна wи һатә сери,
хәбәра Хӧдан әw щер'ьбанд[+].
20П'адша шанд у әw да вәкьрьн,
мире щьмә'та әw азад кьр[+].
21Ль сәр мала хwә әw кьрә малхе
у wәк'иле т'әмамийа һәбука хwә,[+]
22wәки миред wи гора дьле хwә ширәт кә
у р'успи-гьрәгьред wи билан кә.

23Һьнге Исраел һатә Мьсьре,
Аqуб ль wәлате Һаме хәрибийеда ма[+].
24Хӧдан щьмә'та Хwә п'ьр' зедә кьр
у әw жь нәйаред wан qәwаттьр кьр[+].
25Дьле wан гӧһар'т кӧ бьжәньнә щьмә'та Wи
у тәнгасийе бьдьнә хӧламед Wи[+].

26Хӧламе Хwә Муса шанд,
ӧса жи бьжартийе Хwә Һарун[+].
27Wана нава wанда нишанед Wи данә к'ьфше
у к'әрәмәтед Wи wәлате Һамеда[+].
28Тә'ристан шанд кьрә шәвәр'әш
у Мьсьри мьqабьли готьна Wи р'абун[+].
29Авед wан кьрә хун
у мә'сийед wан qьр' кьр[+].
30Ә'рде wан бәqава т'ьжи кьр,
һ'әта гозед п'адшайә р'азане жи[+].
31Әwи гот, меш-мор у моз һатьн
у дәрдоред wан гьртьн[+].
32Дәwса баране тәйрок сәр wанда баранд
у бьрq-бьруск wәлатед wанда[+].
33Тьри у һежиред wан хьст,
һ'әму даред дорбәред wан һурдәхwәши кьр.
34Гот у кӧли һатьн,
хьсила wанә беһ'әсаб,[+]
35һ'әму шинаийа wәлет хwарьн,
ӧса жи бәред ә'рде wан.
36Ньхӧрийед т'әмамийа wәлет хьст,
т'әмамийа бәред wанә пеш[+].

37Исраел бь зер' у зив жь wьр дәрхьст,
qәбилед wанда бет'аqәтәк т'ӧнәбу[+].
38Мьсьр ша бу бь дәрк'әтьна wан,
чьмки саwа wан к'әтьбу сәр wе[+].
39Ә'wр дәрхьст бона ньхамтьне,
агьр жи бона р'онайийа шәве[+].
40Wана хwәст Әwи суськ анин,
бь нанед ә'змен әw т'ер кьрьн[+].
41Qәйа qәлашт ав һәр'ьки,
мина ч'ем к'ьшийа бәр'ийеда[+].
42Чьмки созе Хwәйи пироз Wи бир ани,
кӧ дабу Ибраһиме хӧламе Хwә[+].

43Щьмә'т дәрхьст бь дьле әшq
у бьжартийед Хwә бь дәнге ша[+].
44Wәлатед мьләта Әwи да wан
у к'әда хәриба кьрьн мьлк'е хwә,
45wәки т'әмийед Wи хwәй кьн
у qанунед Wи бьqәдиньн.

Һалелуйа!

### 106


Qәнщийа Хӧданә һьндава щьмә'та Wида

1Һалелуйа!

Р'ази бьн жь Хӧдан, чьмки Әw qәнщ ә,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә.
2К'и wе сальх кә кьред Хӧданә мәзьн,
к'и wе ә'лам кә һ'әму пәсьне Wи?
3Хwәзи ль wан кӧ һәqийе хwәй дькьн
у һәр гав хwә р'астийе дьгьрьн![+]

4Мьн бир бинә, йа Хӧдан,
гава qәнщийе ль щьмә'та Хwә бьки.
Бәре хwә бьдә мьн
гава Тӧ wан хьлаз ки,
5wәки хwәшийа бьжартийед Тә бьбиньм,
пе шабуна мьләте Тә ша бьм
у пе wаре Тә бьфьр'ьм.

6Мә кал у бавед хwәва гӧнә кьрьн,
беолити qәдандьн, нәп'аки кьрьн.
7Кал у бавед мә Мьсьреда к'әрәмәтед Тә фә'м нәкьрьн,
һ'ӧба Тәйә мәзьн бир нәанин,
ле сәри һьлдан ль бәр бә'ре, бәр Бә'ра Сор[+].
8Ле Wи бона наве Хwә әw хьлаз кьрьн,
wәки qәwата Хwәйә мәзьн бьдә к'ьфше[+].
9Бә'ра Сор һьлат әw мьч'ьqи,
к'урайева әw дәрбаз кьрьн, чаwа бәстева[+].
10Жь дәсте п'әйк'әти хьлаз кьрьн,
әw азад кьрьн жь дәсте нәйар[+].
11Аве нәйаред wан ньхамтьн
у т'ӧ кәс жь wан нәма[+].
12Һьнге баwәрийа хwә созе Wи анин
у әшqи наве Wи стьран[+].

13Ле бәле зутьре кьред Wи бир кьрьн,
әw һивийа ширәтед Wи нәман[+].
14Бәр'ийеда гәләки тәмсьсти кьрьн
у Хwәде щер'ьбандьн ль чол бәстеда[+].
15Хwәстьнед wан Әwи да wан,
нәхwәши жи шандә сәр wан[+].

16Гава зомеда һ'әвсуди кьрьн,
авитьнә Муса у Һарун пирозед Хӧдан[+].
17Ә'рд вәбу Дат'ан даqӧртанд
у щьвата Авирам ньхамт[+].
18Агьр алав да щьвата wан,
алаве нәп'ак шәwьтандьн[+].

19Гольк чекьрьн Һ'оребеда,
бәр сурәте р'окьри сәре хwә данин[+].
20Хwәдейе р'умәта хwә
дьлqе гольке гиһахӧрр'а гӧһер'ин[+].
21Wан бир кьрьн хьлазкьр Хwәдейе хwә,
кӧ кьред мәзьн Мьсьреда кьрьнә,[+]
22ӧса жи к'әрәмәт wәлате Һамда,
тьштед нәбуйи ль дәве Бә'ра Сор.
23Һьнге гот кӧ Әw гәрәке wан ӧнда кә,
һәгәр бьжартийе Wи Муса
нава wанда ль бәр Wи нәсәкьнийа,
һерса Wи нәдабуйа данине, кӧ qьр'а wан нәанийа[+].

24Wана wәлате һавьжи бер'умәт кьрьн,
баwарийа хwә созе Wи нәанин[+].
25Конада бина хwә тәнг кьрьн,
гӧһдарийа дәнге Хӧдан нәкьрьн.
26Һьнге Әwи бь сонд дәсте Хwә бьльнд кьр,
кӧ бәр'ийеда wан ӧнда кә.
27Зӧр'әта wан нав мьләта бәла кә,
wәлатада т'ур'-т'ур'и кә[+].

28Һьнге wан хwә ль Баә'л-П'ьһор[*] гьртьн
у qӧрбанед мьрийар'а дайи хwарьн,[+]
29бь кьред хwә Хӧдан һерс хьстьн
у нәхwәшийа һ'ал гьһиштә wан.
30Һьнге Пинһас к'әтә хирәте
у нәхwәшийа һ'ал сәкьни[+].
31Әв йәк wир'а р'асти һатә һ'әсабе,
qӧр'нә-qӧр'нә, һ'әта-һ'әтайе[+].

32Wан Хӧдан һерс хьстьн ль бәр авед Мерибане,
р'уйе wанда сәре Муса бәржер бу[+].
33Wана дьле wи ешандьн
у wи бь дәве хwә зедәзьмани кьр[+].

34Мьләтед майин qьр' нәкьрьн,
чаwа кӧ Хӧдан готьбу wан,
35ле әw т'әви п'утп'арьста бун
у һини кьред wана бун.
36Хӧламти п'утед wанар'а кьрьн
у әw бунә бәла сәре wан[+].
37Кӧр' у qизед хwә кьрьнә qӧрбан щьнар'а,[+]
38хуна бесущ р'етьн,
хуна кӧр' у qизед хwә,
кӧ п'утед Кәнанар'а кьрьнә qӧрбан
у бь хуне ә'рд һ'әр'ьмандьн[+].
39Бь шьхӧлед хwә ләwьт'ин
у бь кьред хwә qави кьрьн.

40Аwа һерса Хӧдан ль щьмә'та Wи р'абу
у жь wаре Хwә Әw зьвер бу.
41Әw данә дәсте мьләта,
нәйара һ'ӧкӧми сәр wан кьр.
42Дьжмьна тәнгаси данә wан
у әw тәwийан бьн дәсте wан.
43Гәләк щара Хӧдан әw хьлаз кьрьн,
ле әw р'абәри Wи дьбун,
жь дәст нәһәqийед хwә әw бер'умәт бун.
44Ле Әwи диса сәр тәнгасийа wанда ньһер'и,
гава заринийа wан Әwи бьһист.
45У бир ани пәймана Хwәйә т'әви wан,
анәгори һ'ӧба Хwәйә мәзьн ль wан вәгәр'ийа[+].
46Хwәде кьр кӧ һесиркьред wан
дьлован бьн һьндава wан.

47Мә хьлаз кә, Хӧдано, Хwәдейе мә
у жь нав мьләта мә т'оп кә,
wәки шькьрийе бьдьнә наве Тәйи пироз
у бь р'умәта Тә әм бьфьр'ьн.

48Шькьр Хӧдан Хwәдейе Исраелр'а, һ'әта-һ'әтайе!
Бьра т'әмамийа щьмә'те бежә: «Амин!»

Һалелуйа![+]

### 107


К'ьтеба Пенща (Зәбура 107-а һ'әта 150-и)


Пәсьндайина qәнщийа Хwәде

1Р'ази бьн жь Хӧдан, чьмки Әw qәнщ ә,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
2Бьра аһа бежьн азадбуйед Хӧдан,
к'ижан азад кьрьн жь дәсте дьжмьн[+]
3у әw т'оп кьрьн жь wәлата,
жь р'оһьлат у р'оавайе
у жь бакӧр у башуре.

4Һьнәк бәр'ийеда хальфин,
әwе р'ийа хькә-хwәлида,
бажарәки майине wьр нәдитьн.
5Т'и у бьр'чи бун,
дьл нава wанда хава дьчу.
6Һьнге тәнгасийа хwәда һәwара хwә Хӧдан анин
у Wи әw хьлаз кьрьн жь хәмед гьран.
7Р'ийа р'астда Wи р'ебәрийа wан кьр,
һ'әта кӧ гьһиштьнә бажаре майине.
8Бьра шькьрийе бьдьнә Хӧдан бона һ'ӧба Wи
у кьрьнед Wийә һ'ӧжмәк'ар бона мәрьвайе!
9Чьмки Әw нәфса ч'ьлабуйи ав дькә
у йе бьр'чи qәнщийева хьне дькә[+].

10Һьнәк тә'рийе у бьн сийа мьрьнеда р'уньштьбун,
дәрд-кӧла у qәйдава гьредайи бун.
11Чьмки әw ль бәр готьнед Хwәде р'абун
у шеwьред Йе Жорьн беһӧрмәт кьрьн[+].
12Әwи жи пе һ'але гьран дьле wан та кьрьн,
әw к'әтьн, кәсәк т'ӧнәбу дәст бавита wан[+].
13Һьнге тәнгасийа хwәда газийа хwә Хӧдан анин
у Wи әw азад кьрьн жь хәмед гьран.
14Әвана жь тә'ристанийе у сийа мьрьне дәрхьстьн
у qәйдед wан шкенандьн.
15Бьра шькьрийе бьдьнә Хӧдан бона һ'ӧба Wи
у кьрьнед Wийә һ'ӧжмәк'ар бона мәрьвайе!
16Чьмки дәргәһед сьфьр һурдәхwәши кьрьн
у стунед һ'әсьни шкенандьн.

17Һьнәкә беһ'ьш жь дәст кьред хwәйә хьраб
у нәһәqийед хwә тәнгасийе дьбиньн.
18Мә'де wан жь һ'әму хwарьне ль һәв дьк'әвә
у дьчьн һ'әта ль бәр дәре мьрьне[+].
19Тәнгасийа хwәда газийа хwә Хӧдан анин
у Wи әw азад кьрьн жь хәмед гьран.
20Хәбәра Хwә шанд әw qәнщ кьрьн
у әw хьлаз кьрьн жь гор'ьстен.
21Бьра шькьрийе бьдьнә Хӧдан бона һ'ӧба Wи
у кьрьнед Wийә һ'ӧжмәк'ар бона мәрьвайе!
22Бьра дийарийед р'азидарийе бьдьн
у кьрьнед Wи бь әшq сальх кьн![+]

23Һьнәкед кӧ бь гәмийа сәр бә'рер'а дьчьн,
авед мәзьнда шьхӧл дькьн,
24wана кьрьнед Хӧдан дитьн,
ӧса жи к'әрәмәтед Wийә бебьнийеда.
25Әwи ә'мьри бе кьр у фьртонә р'акьр
у пелед wе бьльнд кьрьн[+].
26Һ'әта ә'змен бьльнд бун,
һ'әта бебьнийе бәржер чун,
жь wе бәле гәмиван һ'әлийан-машийан.
27Мина сәрхwәш ль сәр ньга нәсәкьнин,
заньстийа wана нәда wана т'ӧ к'арин.
28Тәнгасийа хwәда һәwара хwә Хӧдан анин
у Wи әw хьлаз кьрьн жь хәмед гьран.
29Әwи фьртонә сәqьр'андьн
у пел данә сәкьнандьн[+].
30Һьнге әw шабун гава пел сәкьнин
у әw бьрьнә гәмиwаргәһа wан хwәсти.
31Бьра шькьрийе бьдьнә Хӧдан бона һ'ӧба Wи
у кьрьнед Wийә һ'ӧжмәк'ар бона мәрьвайе!
32Бьра Wи бьльнд кьн щьвина щьмә'тада
у пәсьне Wи бьдьн к'ома р'успийада.


Бой хьраба

33Әw ч'әма дькә чол у бәст
у ч'ә'вканийа ә'рде зьһа.
34Wәлате шен дькә шор'әк'әт,
бона хьрабийа бьнәлийед wьр[+].


Бой qәнща

35Әw чол у бәста дькә гола аве,
ә'рде зьһа канийа аве.
36Бьр'чийа ль wьр щиwар дькә,
әw бажаре майине ава дькьн.
37Ә'рде давежьн, тьрийа датиньн
у дәрәмәте т'оп дькьн.
38Хӧдан дӧа ль wан дькә,
гәләки ль һәв әw зедә дьбьн
у һ'әйwанед wан Әw кем накә[+].


Бой хьраба

39Ле йед нәйар әw кем дьбьн, ньмьз дьбьн,
жь дәст тәнгасийе, хьрабийе у к'әдәре.
40Әw бер'умәтийе ль сәр мирада дьр'ежинә,
чол у бәста, р'е-дьрбада дьхальфинә.


Бой qәнща

41Ле йе фәqир жь бәләнгазийе дәрдьхә,
р'ьк'ьнйата wан мина кәре пез зедә дькә[+].
42Р'асте бьбиньн әве йәке у ша бьн,
ле һ'әму нәһәqе дәве хwә бьгьрьн[+].

43К'и йә сәрwахт кӧ ван йәка бьдә бәр һ'ьша
у һ'ӧба Хӧдан әw фә'м бькә.

### 108


Гӧмана ль сәр Хwәде


Стьран у зәбура Даwьд.

1[•]Әз дьлда гӧман ьм, Хwәдейо,
әзе бьстьрем у мьqаме ледьм р'умәта хwәва[+].
2Һ'ьшйар бьн, һәй чәнг у чәнге зис,
әзе р'оже һ'ьшйар кьм.
3Әзе шькьрийе бьдьмә Тә, Хӧдан, нав мьләтада,
әшqи Тә бьстьрем нав щьмә'тада.
4Чьмки һ'ӧба Тә жь ә'зман бьльндтьр ә
у амьнийа Тә жи һ'әта ә'wра йә[+].

5Хwәдейо ль сәр ә'змен бьльнд бә,
бьра р'умәта Тә т'әмамийа дьне бьгьрә.
6Бь дәсте Хwәйи р'асте мә сәр хә у бьбьһе,
wәки һ'ьзкьрийед Тә азад бьн.

7Хwәде жь Щийе Хwәйи Пироз хәбәр да:
«Әзе ша бьм, Шәхәме п'арәвәкьм,
нәwала Сукоте бьпивьм[+].
8Гилә'д йа Мьн ә, Мьнашә йа Мьн ә,
Әфрайим зьрьһ'е сәре Мьн ә,
Щьһуда жи qанундаре Мьн ә.
9Моwаб дәрдана Мьнә шуштьне йә,
сола Хwә Әзе бавежьмә сәр Әдоме,
дьле Хwә Әзе ша кьм ль Фьльстине».

10К'и wе мьн бьбә бажаре суркьри?
К'и wе р'ебәрийа мьн бькә һ'әта Әдоме?
11Тӧ нини Хwәде, кӧ Тә әм жь бәр Хwә авитьн?
Тӧ т'әви ордийед мә дәрнак'әви, Хwәдейо!
12Жь дәсте нәйар мә хьлаз кә,
чьмки п'уч' ә алик'арийа мәрьва[+].
13Әме пе Хwәде мерхасийе бькьн,
т'әне Әwе дьжмьнед мә п'епәс кә.

### 109


Дӧайе газьнкьрьне


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Хwәдейе шькьрдарийе дьдьм! Хwә кәр' нәкә[+].
2Чьмки дәве нәп'ак у мьхәнәта сәр мьн вәбунә,
бь зьмане дәрәw хәйба мьн дькьн[+].
3Бь готьнед жәнандьне дора мьн дьгьрьн,
щийе ами-т'ам qьр'ка мьн дьгьрьн[+].
4Жь бәр һ'ьзкьрьна мьнва шькийате мьн дькьн,
ле әз бона wан дӧа дькьм.
5Жь бәр qәнщийева хьрабийе ль мьн дькьн,
жь бәр һ'ьзкьрьна мьнва әw дьжәньн[+].

6Нәп'акәки сәр wир'а Тӧ к'ьфш кә,
бьра шькийаткьр[*] ль мьле wийи р'асте бьсәнә[+].
7Гава бе ль бәр диwане,
бьра әw гӧнәк'ар дәре
у дӧайе wи жи гӧнәкьрьн бе һ'әсабе[+].
8Бьра р'ожед wи кьн бьн
у qӧльхе wи йәки дьн бьстинә[*][+].
9Бьра зар'ед wи сеwи бьминьн
у жьна wи жи жьнәби[+].
10Дә бьра зар'ед wи дәро-дәр бьн у п'арс кьн,
жь малед wанә хьрабә бәри wан дьн[*].
11Бьра хwәйе дәйн т'әмамийа һәбука wи же бьстинә
у йед хәриб к'әда wи т'алан кьн.
12Бьра дьле кәсәки ль wи нәшәwьтә
у гӧне кәсәки ль сеwийед wи нәйе.
13Бьра т'ур'а wи бе бьр'ине,
наве wи ньсьле дьнда бе һьлдане[+].
14Бьра беолитийа кал-бавед wи ль бәр Хӧдан бе биранине
у гӧнәйе дийа wи нәйе р'әситкьрьне[+].
15Бьра һәр т'ьм ль бәр ч'ә'ве Хӧдан бьн
у Әw биранина wан жь дьне бьдә һьлдане[+].
16Чьмки нәкьрә бира хwә кӧ р'ә'ме бькә,
ле әw пәй мәрьве бәләнгаз, к'әсиб
у хwәйе дьле к'әсәр к'әт кӧ wи бькӧжә.
17Әwи ньфьр' һ'ьз кьр, бьра ньфьр' сәр wида бе,
дӧа-дьрозгә нәхwәст, бьра әw же дур к'әвә.
18Ньфьр' мина к'ьнщәке ль хwә кьр,
дә бьра әw ньфьр' мина аве һәр'ә нав-дьл
у мина бьзьр бьк'әвә һәстуйед wи[+].
19Бьра бьбә мина к'ьнща wийә хwәкьрьне
у мина бәнпьшта wийә кӧ һәр т'ьм гьре дьдә.

20Дә бьра әв бә һәqе шькийаткьред мьн алийе Хӧданда,
кӧ бона нәфса мьн хьраб хәбәр дьдьн!
21Ле бәле Тӧ, Хwәйи, Хӧдан,
бона хатьре наве Хwә алик'арийе ль мьн бькә
ль гора qәнщи у амьнийа Хwә мьн хьлаз кә[+].
22Чьмки әз бәләнгаз у фәqир ьм,
дьле хwәда бьриндар ьм[+].
23Әз мина сийа еваре дәрбаз бум чум,
мина кӧлийа һатьмә даwшандьне[+].
24Жь дәст р'ожийа әз qӧдум к'әтьм
у qальбе мьн жь һ'әдәме хwә һ'әлийа машийа.
25Әз бумә пек'әнийе шькийаткьред хwә,
мьн дьбиньн сәре хwә дьһ'әжиньн[*].

26Али мьн бькә, Хӧдан, Хwәдейе мьн,
мьн хьлаз кә анәгори һ'ӧба Хwәйә амьн.
27Бьра бьзаньбьн кӧ әва жь дәсте Тә йә
у ван йәка Тӧ, Хӧдан дьки.
28Әвана бьра ньфьр'а бькьн, ле Те дӧа ль мьн бьки,
гава әw һ'ьщуми ль сәр мьн бькьн, бьра әw шәрми бьн,
ле хӧламе Тә бьра ша бә.
29Бьра qарада бьминьн шькийаткьред мьн
у р'обәтийа wан мина к'ьнща ль сәр wан бә.

30Әзе гәләки бь дәве хwә шькьрийе бьдьмә Хӧдан
у нава гәләкада әзе пәсьне Wи бьдьм.
31Чьмки Әw ль мьле к'әсибийи р'асте дьсәнә,
wәки wи жь ломәк'ара хьлаз кә[+].

### 110


Хӧдан у П'адшайе Wийи бьжарти


Зәбура Даwьд.

1Хӧдан готә Хwәйе мьн[*]:
«Ль мьле Мьни р'асте р'уни,
һ'әта нәйаред Тә бькьмә бьне п'ийед Тә»[*][+].

2Хӧдане шьва qәwата Тә жь Сийоне бьшинә,
ль нава нәйаред Хwәда сәрwертийе бькә[+].
3Р'ожа һәр'и шер', щьмә'та Тәйе бь р'әзәдьли бе
у хортед Тәйе жи мина qьр'авийа бәрбанге буйи бьн,
әwе бенә щәм Тә сәр ч'ийайед пироз.

4Хӧдан сонд хwар у п'ошман набә:
«Тӧ һ'әта-һ'әтайе К'аһин и, мина Мәлк'и-Садьq»[*][+].

5Хӧдан ль мьле Тәйи р'асте йә,
wе р'ожа кӧ һерс к'әвә Әwе п'адша һурдәхwәши кә[+].
6Әwе нава мьләтада һ'акьмтийе бькә,
дор-бәра мьрийава т'ьжи кә,
гәләк wәлатада сәрийа бьшкенә[+].
7Әwе р'ева жь ньхала вәхwә,
бона ве йәке сәре Хwә бьльнд кә[*].

### 111


Пәсьндайина кьр у к'әрәмәтед Хӧдан

1Һалелуйа!

Әзе бь дьл шькьрийе бьдьмә Хӧдан,
нава щьвата р'аста у щьмә'теда[+].
2Кьред Хӧдан чьqаси мәзьн ьн,
һ'ьзкьрийед wан, wанда к'ур дьбьн[+].
3Кьред Wи р'әwш у р'умәт ьн,
р'астийа Wи дьминә һ'әта-һ'әтайе[+].
4Бь к'әрәмәта, Хwә дьдә ә'йанкьрьне,
Хӧдан р'ә'м у дьлшәwат ә[+].
5Хӧрәк дьдә хофк'ешед Хwә,
һәр т'ьм бир тинә пәймана Хwә[+].
6Qәwата кьред Хwә нишани щьмә'та Хwә кьр
wәки щи-wаред мьләта бьдә wан.
7Кьред дәсте Wи р'асти у һәqи нә,
һ'әму т'әмийед Wи амьни нә.
8Әw һ'әта-һ'әтайе һ'имгьрти нә,
сәр р'астийе у һ'әлалийе пешда һати нә.
9Әwи щьмә'та Хwәр'а азадбун шанд,
пәймана Хwә һ'әта-һ'әтайе мак кьр.
Пироз у саw ә наве Wи[+].
10Сәре занәбуне хофа Хӧдан ә,
йе т'әмийед Wи дьqәдинә, һәр йәк билан ә.
Пәсьндайина Wи һәр-т'ьм дьминә[*][+].

### 112


Мәрьвед хwәзьлийә бәхтәwар

1Һалелуйа!

Хwәзи ль wи бәндәйи,
кӧ жь Хӧдан хоф дькә
у т'әмийед Wи гәләки бәгәм дькә[+].
2Зӧр'әта wийе ль сәр ә'рде сәрхwә бә,
дӧайе ль бәрәка р'аста бә[+].
3Мала wийе һәбукеда хьне бә,
р'астийа wийе һ'әта-һ'әтайе бьминә[+].
4Тә'рийеда р'онайи дәрте сәр р'аста,
әwана р'ә'м, амьн у дьлшәwат ьн[+].
5Мәрьве qәнщ р'ә'ме дькә у дәйн дьдә,
һ'әму к'аре хwә бь һәqийе мийасәр дькә[+].
6Чьмки р'асте т'ӧ щар нальк'ӧмә,
наве wийе һ'әта-һ'әтайе бьминә[+].
7Әw жь дәнг-бә'се хьраб натьрсә,
дьле wи шьдийайи йә, Хӧданда гӧман ә[+].
8Дьлда qәwин ә, әw натьрсә,
йәкә wе бәла нәйаред хwә бьбинә[+].
9Әw бәла дькә у дьдә фәqир-бәләнгаза,
р'астийа wийе бьминә һ'әта-һ'әтайе[*],
струйе wийе бь р'умәт бьльнд бә[+].
10Нәп'аке ве йәке бьбинә у һерс к'әвә,
дьрана бьч'ьр'ькинә у бьһ'әлә,
мәрәме нәп'ака wе бьт'әр'ьбә[*].

### 113


Хwәде qәнщ у пьштоване к'әтийа йә

1Һалелуйа!

Пәсьне Хӧдан бьдьн, гәли хӧламед Wи,
пәсьне наве Хӧдан бьдьн.
2Шькьрийе бьдьнә наве Хӧдан,
жь ньһава һ'әта-һ'әтайе[+].
3Жь р'оһьлате һ'әта р'оавайе,
һежайи пәсьна йә наве Хӧдан[+].
4Хӧдан сәр һ'әму мьләтар'а йә,
р'умәта Wи феза ә'змана йә[+].

5К'и мина Хӧдан Хwәдейе мә йә,
кӧ жор бьльндайеда дьминә,[+]
6Хwә qуз дькә, дина Хwә дьдә ә'рд у ә'змана[+]?
7Әw фәqир жь сәр хwәлийе р'адькә
у бәләнгаз жь сәр к'ӧлик бьльнд дькә,[+]
8wәки к'еләка ә'сьлзада бьдә р'уньштандьне,
т'әви ә'сьлзадед мьләте Хwә,
9к'ӧлфәта бебәр малда дьдәбьринә,
дькә дайика әwләда бь дьле шайә.

Һалелуйа![+]

### 114


Биранина дәрк'әтьна жь Мьсьре

1Гава Исраел жь Мьсьре дәрк'әт,
мала Аqуб жь нав щьмә'та зьмане хәриб[+].
2Щьһуда бу пирозгәһа Wи,
Исраел жи һ'ӧкӧмәтийа wи.

3Бә'ре әв йәк дит у р'әви,
Урдӧн шунда вәгәр'ийа[+].
4Ч'ийа мина бәрана банздан,
гьр жи мина бәрха р'ьщьфин[+].

5Чь бу тәр'а, һәй бә'ре, кӧ р'әвийи
у Урдӧне кӧ тӧ шунда вәгәр'ийайи?
6Чьма ч'ийано wә мина бәрана банзда,
һун гьр жи мина бәрха р'ьщьфин?

7Ә'рдо жь диндара Хwәйи бьләрьзә,
жь диндара Хwәдейе Аqуб,[+]
8кӧ Әw qәйе дькә гола аве,
щийе кәвьри канийа аве[+].

### 115


Хwәдейе бешьрики беһәвал

1Нә кӧ мә Хӧдан, нә кӧ мә,
ле р'умәте бьдә наве Хwә,
бона һ'ӧб у амьнийа Хwә.

2Чьма п'утп'арьст бежьн:
«К'ане Хwәдейе wан?»[+]

3Хwәдейе мә ль ә'змен ә,
Әw чь дьхwазә wе жи дькә[+].
4Ле п'утед wан зер' у зив ьн,
кьред дәстед мерьв ьн[+].
5Дәве wан һәнә нак'ельмьн,
ч'ә'вед wан һәнә набиньн,[+]
6гӧһе wан һәнә набьһен,
позе wан һәнә бине һьлнадьн.
7Дәстед wан һәнә нап'әлиньн,
ньгед wан һәнә әw нагәр'ьн
у жь гәwрийа хwә дәнг дәрнахьн.
8Йед wан чедькьн wе бьбьнә мина wан
у ӧса жи һ'әмуйед кӧ wанда гӧман ьн.

9Гәли Исраелийа! Хӧданда гӧман бьн,
Әw ә к'омәкдар у мәрт'ала wә.
10Мала Һарун! Хӧданда гӧман бә,
Әw ә к'омәкдар у мәрт'ала wә[+].
11Гәли Хwәдехофа! Хӧданда гӧман бьн,
Әw ә к'омәкдар у мәрт'ала wә.

12Хӧдан мә бир тинә у мә пироз дькә,
wе мала Исраел пироз кә,
wе мала Һарун пироз кә,
13wе хwәдехофа пироз кә,
бьч'ука жи т'әви мәзьна.

14Бьра Хӧдан wә зедә кә,
wә у әwләдед wәва.
15Дӧа ль wә бә жь Хӧдан,
ә'фьрандаре ә'рд у ә'зман.

16Ә'зман ә'зманед Хӧдан ьн,
ле ә'рд Wи да мәрьвайе.
17Мьри пәсьне Хӧдан надьн,
к'ижан кӧ ль wаре кәр' у лал ьн[+].
18Ле әме пәсьне Хӧдан бьдьн,
жь ньһава һ'әта-һ'әтайе.

Һалелуйа![+]

### 116


Пәсьндайина жь мьрьн азадбуне

1Әз Хӧдан һ'ьз дькьм,
Әwи дәнге заринийа мьн бьһист[+].
2Әwи гӧһе Хwә да сәр мьн,
әзе т'әмамийа р'ожед хwә гази Wи кьм.
3Хӧмама мьрьне сәр мьнда гьрт,
дәрд-кӧлед гор'ьстен әз дитьм,
тә'ли тәнги сәр мьнда һат[+].
4Һьнге мьн гази наве Хӧдан кьр:
«Хӧдано! Ә'мьре мьн хьлаз кә».

5Хӧдан херхwаз у амьн ә,
Хwәдейе мә дьлшәwат ә[+].
6Хӧдан йед садә хwәй дькә,
гава әз к'әтьм, әз хьлаз кьрьм.
7Нәфса мьн wәрә сәр р'ьһ'әтийа хwә,
чьмки Хӧдан тәр'а qәнщи кьр[+].

8Тә нәфса мьн жь мьрьне хьлаз кьр,
ч'ә'ве мьн жи жь һесьра паqьж кьр,
ньге мьн жи льк'ӧмандьне Тә хwәй кьр[+].
9Әзе бьгәр'ьм ль бәр Хӧдан wаре зендийада[+].
10Гава әз һ'але гьранда бум,
мьн диса баwарийа хwә ӧнда нәкьр[*][+].
11Мьн шашийа хwәда гот:
«Һәр мәрьв дәрәw ә»[+].

12Әз чь бьдьмә Хӧдан,
бона т'әмамийа qәнщийа Wийә сәр мьн?
13К'аса азадийе һьлдьм бьр'ежьм[*]
у гази наве Хӧдан кьм.
14Ад-qьраред мьн бәр Хӧдан кьри,
әзе ль бәр щьмә'та Wи биньм сери[+].
15Мьрьна амьна бәр ч'ә'ве Хӧдан бьһа йә[+].
16Хӧдано! Әз ә'вде Тә мә, әз ә'вде Тә мә
у кӧр'е щарийа Тә мә,
Тә qәйдед мьн вәкьрьн[+].
17Әзе дийарийа р'азидарийе Тәр'а бьдьм
у гази наве Хӧдан кьм[+].
18Ад-qьраред мьн бәр Хӧдан кьри,
әзе ль бәр щьмә'та Wи биньм сери,
19һ'әwшед Хана Хӧданда,
нава тәда, Оршәлиме!

Һалелуйа!

### 117


Пәсьндайин

1Пәсьне Хӧдан бьдьн, гәли мьләта,
әшqи Wи бьстьрен гәли щьмә'та[*][+].
2Чьмки һ'ӧба Wи ль сәр мә мәзьн ә
у амьнийа Хӧдан һ'әта-һ'әтайе йә.
Пәсьне Хӧдан бьдьн![+]

### 118


Стьрана шькьрдарийейә сәрк'әтьне

1Шькьрийе бьдьнә Хӧдан, Әw qәнщ ә
у һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә![+]

2Дә бьра Исраел бежә:
«Һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә».
3Дә бьра мала Һарун бежә:
«Һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә».
4Дә бьра хӧданхоф бежьн:
«Һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә».

5Тәнгасийеда мьн гази Хӧдан кьр,
Хӧдан щаб да, әз дәрхьстьмә фьрәйе[+].
6Хӧдан т'әви мьн ә, әз натьрсьм,
инсане чь ль мьн бькә?[*][+]
7Хӧдан к'омәкдаре мьн ә,
әзе ахьрийа нәйаред хwә бьбиньм[+].
8Йа п'ак ә Хӧданда гӧман бьн,
нә кӧ хwә бьсперьнә бәнда[+].
9Йа п'ак ә Хӧданда гӧман бьн,
нә кӧ хwә бьсперьнә мир у бәга.

10Һ'әму мьләта сәр мьнда гьртьн,
ле бь наве Хӧдан әз wан һурдәхwәши дькьм[+].
11Һәр алийава дора мьн гьртьн,
ле бь наве Хӧдан әз wан һурдәхwәши дькьм.
12Мина моза дора мьн гьртьн,
ле мина агьре стьрийа әw тәфийан,
бь наве Хӧдан әз wан һурдәхwәши дькьм.
13Әз qәwин дә'ф дам кӧ бьк'әвьм,
ле Хӧдан али мьн кьр.
14Хӧдан qәwат у qӧдрәта[*] мьн ә,
Әw бона мьн хьлазкьр ә[+].

15Дәнге шабун у сәрк'әтьне жь конед р'аста те:
«Дәсте Хӧдани р'асте qәwате дькә[+].
16Дәсте Хӧдани р'асте бьльндкьри йә,
дәсте Хӧдани р'асте qәwате дькә».

17Әз намьрьм, әзе бьжим,
кьрьнед Хӧдан әзе сальх кьм[+].
18Хӧдан гәләки сәре мьн кьр,
ле әз нәдамә дәсте мьрьне.

19Дәргәһед р'астийе[*] мьнр'а вәкьн,
кӧ бьк'әвьмә нав wан
у шькьрийе бьдьмә Хӧдан[+].
20Әва дәргәһе Хӧдан ә,
р'асте wьрр'а бьк'әвьне[+].

21Шькьр жь Тәр'а, Тә дәнге мьн бьһист
у мьнр'а буйи хьлазкьр.
22Әw кәвьре кӧ һоста т'әхсир кьр,
әw бу сәре ә'нишке[+].
23Әв йәк жь алийе Хӧданда qәwьми
у ль бәр ч'ә'ве мә һ'әйр-һ'ӧжмәк'ар ә![*]
24Әва р'ожа Хӧдан хӧльqанд,
wәрьн әм веда әшq у ша бьн.
25Һәwар Хӧдан, мә хьлаз кә!
Һәwар Хӧдан, мәр'а ль һәв бинә.

26Бьмбарәк ә әwе кӧ бь наве Хӧдан те!
Әм жь Хана Хӧдан wә бьмбарәк-пироз дькьн[*][+].
27Хӧдан ә Хwәде, Wи әм р'онайи кьрьн.
Пе бәна qӧрбана щәжьне гьредьн,
һ'әта стьруйе горигәһе бьбьн[+].

28Тӧ йи Хwәдейе мьн, әзе шькьрийе бьдьмә Тә,
Тӧ йи Хwәдейе мьн, әзе Тә бьльнд кьм.

29Шькьрийе бьдьнә Хӧдан, Әw qәнщ ә
у һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә![+]

### 119


Хwәзи ль һ'ьзкьрийед һинкьрьна Хӧдан


АЛЕФ

1Хwәзи ль йед р'едайә беләк'ә,
кӧ һинкьрьна Хӧданда дьжин[+].
2Хwәзи ль йед т'әмийед Wи хwәй дькьн
у бь т'әмамийа дьле хwә ль Wи дьгәр'ьн.
3Әwана нәһәqийе накьн,
ле р'ийед Wида дьмәшьн[+].
4Тә ә'мьр кьр кӧ qанунед Тә
бь гӧһдари бенә qәдандьн.
5Хwәзи р'ийед мьн р'аст буна,
мьн qанунед Тә хwәйкьрана.
6Әзе һьнге т'ӧ щар шәрми нәбьм,
гава ч'ә'в бьдьм һ'әму ә'мьред Тә[+].
7Бь дьле р'аст әзе пәсьне Тә бьдьм,
гава qьраред Тәйә һәq әз һин бьм.
8Әзе хwәй кьм qанунед Тә.
Тӧ лап дәст жь мьн нәк'ьшинә[+].


Щаһьл чаwа беләк'ә бә


БЕТ'

9Щаһьл чаwа дькарә р'ийа хwә паqьж хwәй кә?
Гава пе хәбәра Тә мьqатийе ль хwә бькә[+].
10Әз бь дьл у щан Тә дьгәр'ьм.
Нәһелә кӧ әз жь ә'мьред Тә бьхальфьм.
11Созе Тә дьле хwәда хwәй дькьм,
wәки ль бәр Тә әз гӧнә нәкьм[+].
12Хӧдано! Тӧ хwәйипәсьн и,
Qанунед Хwә Те мьн һин ки[+].
13Әз һ'әму qьраред дәве Тә
дькьмә дәнги бь заре хwә[+]
14Әз ша дьбьм р'ийа т'әмийед Тәда,
чаwа нава һәр хер у хьзнеда[+].
15К'ур дьфькьрьм сәр qанунед Тә,
дина хwә дьдьмә р'е-дьрбед Тә[+].
16Бь qанунед Тә әз ша дьбьм,
хәбәра Тә т'ӧ щар бир накьм.


К'әрәмәтед һинкьрьна Хwәде


ГИМЕЛ

17Бькә qәнщи хӧламе Хwәр'а,
кӧ әз бьжим хәбәра Тәр'а.
18Ль мьн вәкә Тӧ ван ч'ә'ва,
wан к'әрәмәтед һинкьрьна Хwәр'а.
19Әз р'еwи мә ль сәр ә'рде,
ә'мьред Хwә нәкә пьшт п'әр'де[+].
20Әз һ'әлийамә у машийамә,
һәр гав дәмана qьраред Тә мә[+].
21Тӧ к'ӧбаред ньфьр'кьри һьлтейи,
йед кӧ жь ә'мьред Тә хальфинә[+].
22Нав-нучькед wан жь сәр мьн һьлдә,
чьмки әз хwәй дькьм wан т'әмийед Тә.
23Сәрwер р'удьнин мьqабьли мьн дькьн хәйбә,
Ле qуле Тә сәр qанунед Тә к'ур дьфькьрә[+].
24Т'әмийед Тә шабунед мьн ьн
әw сә'ви-ширәтк'аред мьн ьн.


Дӧайе гӧһдарикьрьна qәйдә-qанунед Хӧдан


ДАЛЕТ'

25Жийина мьн буйә ах-хwәли
анәгори хәбәра Хwә Те мьн сах ки.
26Р'ийед хwә Тәва кьрьнә ә'йан Тә щаб да,
Тӧ билан кә мьн wан qанунед Хwәда.
27Бәр мьн вәкә Тӧ wан р'ийа qанунед Хwә,
әзе к'ур бьм ль сәр wан к'әрәмәтед Тә.
28Жь к'әсәре әз дьһ'әльм-дьмашьм,
гор готьна Хwә бькә кӧ әз qәwин бьм[+].
29Р'ийа дәрәwийе жь мьн дур хә
у һинкьрьна Хwә п'ешк'еши мьн кә.
30Мьн р'ийа р'астийе дани бәр хwә
у qьраред Тә данә пешийа хwә.
31Әз бумә машоq т'әмийед Тәр'а,
Хӧдан, мьн нәдә qаре шәрмер'а.
32Әзе бьбәзьм р'ийа ә'мьред Тәда,
гава зедә ки мьн аqьлда.


Дӧайе бона наскьрьна т'әмийед Хwәде


ҺЕ

33Р'ийа qанунед Хwә мьн һин кә, Хӧдан,
һ'әта әз хwәш бьм әзе хwәй кьм wан.
34Мьн сәрwахт кә, һинкьрьна Тә әз хwәй кьм
у бь т'әмамийа дьле хwә wе бьqәдиньм[+].
35Мьн бькә wе шьвәр'ийа ә'мьред Хwә,
кӧ wанда дәман у һ'әйран ьм әз бь хwә.
36Дьле мьн qайл кә т'әмийед Хwәр'а,
нә кӧ һәбукева бем гьредане[+].
37Ч'ә'ве мьн хwәй кә жь бош-бәталийе
у р'ийа Хwәда Тӧ мьн бьдә жийане.
38Qәдим кә созе Хwә бона qуле Хwә,
бона wи ә'вде кӧ жь Тә хоф дькә.
39Жь wе qара же дьтьрсьм сәр мьн һьлдә,
чьмки qәнщ ьн qәйд-qьраред Тә.
40Әзи һ'әйра qәйд-qанунед Тә мә,
р'ӧһ' бьдә бәр мьн бь р'астийа Хwә.


Гӧмана сәр хәбәра Хwәде


ВАВ

41Хӧдан, һ'ӧба Тә бьра мьн бьгьрә,
хьлазкьрьна Тә жи wәкә созе Тә.
42Һьнге щаба п'ек'әнийед хwә әзе бьдьм,
чьмки хәбәра Тәда әз гӧман ьм[+].
43Хәбәра р'астийе жь дәве мьн кем нәкә,
чьмки нәфса мьн qьраред Тәда гӧман ә.
44Һинкьрьна Тә әзе хwәй кьм
жь һәр-һәйе у һәр т'ьм.
45Фьреqәтийеда әзе һәр'ьм,
чьмки qанунед Тә әз дьгәр'ьм.
46Пеш п'адшева т'әмийед Тә әзе бежьм,
т'ӧ щар әзе qәт вәнәк'ьшьм[+].
47Ә'мьред Тәр'а әзе ша бьм,
к'ижана кӧ әз һ'ьз дькьм[+].
48Дәсте хwә дьрежи ә'мьред Тәйә һ'ьзкьри дькьм
у ль сәр qанунед Тә к'ур дьфькьрьм.


Хәбәра Хӧдан канийа гӧман у барьстанийе йә


ЗАЙН

49Бир бинә созе Тә да qуле хwә,
Тә кьр кӧ wе бькьмә гӧмана хwә.
50Тәнгийеда әw ә бина бәр мьн,
чьмки созе Тәйә сахийа мьн.
51Гәләки дьк'әньн сәр мьн к'ӧбар,
ле жь һинкьрьна Тә әз начьм бәрwар.
52Хӧдано, qьраред Тәйә һәр-т'ьм
әз бир тиньм барьстан дьбьм.
53Бой нәп'ака агьр дьдә сәре мьн,
кӧ дьбиньм һинкьрьна Тә дьһельн.
54Qанунед Тә мьнр'а бунә стьрани,
Ль wи wаре мьни фьрари[+].
55Шәве наве Тә әз бир тиньм,
Хӧдано, һинкьрьна Тә хwәй дькьм.
56Әw п'әшк к'әтә п'ара мьн,
чьмки qанунед Тә хwәй дькьм.


Машоqе һинкьрьна Хӧдан


Һ'ЕТ'

57Мьлк'е п'ара мьн, Хӧдан ә,
созе мьн хәбәра Тә кьрьн ә[+].
58Бь дьл дькьм ван р'әща йә,
бькә р'ә'ме гор соза йә.
59Әз фькьрим сәр р'ийед хwә
т'әмийед Тәда кьр гавед хwә.
60Дьләзиньм, дәрәнги нахьм,
кӧ ә'мьред Тә бьqәдиньм.
61Т'ор'е нәп'ака дор мьн гьртьн,
ле һинкьрьна Тә бир нәкьр мьн[+].
62Ниве шәве әз р'адьбьм,
бой qьраред Тәйә р'аст пәсьн дьдьм[+].
63Әз һогьре хофк'ешед Тә мә,
кӧ хwәй дькьн qанунед Тә.
64Т'ьжи йә дьнйа һ'ӧба Тәва
Хӧдан мьнва вәкә qанунед Хwә[+].


Qимәте һинкьрьна Хӧдан


ТЕТ'

65Тә qәнщи кьр ль qуле Хwә,
Хӧдан wәкә готьна Хwә.
66Занәбун, сәрwахтийа qәнщ мьн һин кә,
чьмки баwәрийа мьн сәр ә'мьред Тә йә.
67Һ'әта сәр бәла хwә әз вәнәбум дьхальфим,
ле ньһа хәбәра Тә әз хwәй дькьм.
68Тӧ qәнщ и у qәнщи жь Тә дьбарә,
qанунед Хwә Тӧ мьн һин кә[+].
69К'ӧбар шәр'а мьн дькьн гьли,
ле әз ширәтед Тә хwә дькьм хwәйи[+].
70Мәжуйе wан мина дон qәр'ьми йә,
ле һинкьрьна Тә мьнр'а әшq у шайи йә[+].
71Qәнщ бу кӧ сәр бәла хwә вәбум
у qанунед Тә әз сәр вәбум[+].
72Мьнр'а һинкьрьна жь дәве Тә
жь һ'әзар зер' у зиви четьр ә[+].


Һәqийа qануна Хӧдан


ЙОД

73Дәстед Тә әз хӧльqандьм у чекьрьм,
мьн сәрwахт кә кӧ ә'мьред Тә әз һин бьм.
74Хофк'ешед Тәйе мьн бьбиньн у ша бьн,
бона wе йәке кӧ созе Тәйә гӧмана мьн[+].
75Заньм Хӧдан, qьраред Тә бь р'астийе нә,
wәкә амьнийа Хwә бәр бевьла мьн дәрхьстьнә.
76Бьра амьнийа Тә бьбә мьнр'а барьстани,
wәкә wи созе qуле Хwәр'а Тә дайи.
77Р'ә'ма Тә бьра сәр мьнда бе әз бьжим,
чьмки һинкьрьна Тәр'а хwәш бәнгьзим.
78Бьра к'ӧбаред бӧхдана мьн дькьн шәрми бьн,
ле qанунед Тәда ньн к'ур фькьред мьн.
79Бьра вәгәр'ьн сәр мьнда бен хофк'ешед Тә
у әw кәсед кӧ нас дькьн wан т'әмийед Тә.
80Дьле мьн бьра qанунед Тәда беләк'ә бә,
кӧ нәфса мьн wе йәкеда шәрми нәбә[+].


Дӧайе т'ийе азадийе


К'АФ

81Әз дьһ'әльм жь дәст һ'әйра азадийа Тә,
мьн гӧман данийә ль сәр wе хәбәра Тә.
82К'әрби хәбәра Тә к'орда чунә ч'ә'ве мьн
у дьбежьм: «К'әнге Те бьки барьстанийа мьн?»[+]
83Әз бум мина ә'йаре нав дуда,
ле qанунед Тә мьн бәр'нәда.
84Qуле Тәйе чьqаси һивийа Тә бә?
Диwана пәйк'әтийа wе к'әнге жь Тә бә[+]?
85К'ӧбара бона мьн ч'ә'л к'олайә,
кӧ нә ль гора һинкьрьна Тә йә[+].
86Һ'әму ә'мьред Тә амьни нә,
һәwар! Әw щийе ами-т'ам пәй мьн к'әти нә!
87Һьндьк мабу әз сәр дьне нәһьштама
ле мьн qәйдә-qанунед Тә йәк бәр'нәда.
88Wәкә һ'ӧба Хwә мьн нуйәжийин кә,
әзе жи хwәй кьм т'әмийед дәве Тә.


Амьнийа qануна Хӧдан


ЛАМЕД

89Хӧдано, хәбәра Тә һ'әта-һ'әтайе йә,
әw ә'зменда qәwин-qәдим ә.
90Амьнийа Тә qӧр'нә-qӧр'нә дьминә,
Тә дьнйа ава кьр, әw qәwин сәкьнийә[+].
91Wәкә qьрара Тә әw һ'әта иро сәкьнинә,
чьмки әw һ'әму жи хьзмәтк'аред Тә нә.
92Һәгәр һинкьрьна Тә шабуна мьн нибуйа,
әзе зува мә'рьмийа хwәда ӧнда бума.
93Һ'әта сах ьм әз бир накьм qанунед Тә,
чьмки бь wан Тӧ мьн дьди жийанә.
94Әз п'ара Тә мә, мьн хьлаз кә,
чьмки дьгәр'ьм әз qанунед Тә.
95Нәп'ак һивийе нә мьн ӧнда кьн,
ле т'әмийед Тәда әз к'ур дьбьм.
96Мьн дит кӧ ахьрийа һәр тьшти һәйә,
ле бәле ә'мьре Тә беахьри йә.


Һ'ьзкьрьна һьндава һинкьрьна Хӧданда


МЕМ

97Һинкьрьна Тә чьqаси әз һ'ьз дькьм!
Т'әмамийа р'оже әз сәр wе дьфькьрьм.
98Ә'мьред Тә мьн жь нәйара сәрwахттьр дькьн,
чьмки һәр т'ьм әw т'әви мьн ьн[+].
99Әз жь һ'әму дәрсдаред хwә билантьр бумә,
чьмки фькьред мьн сәр т'әмийед Тә нә.
100Жь каләмера аqьлтьр бумә,
чьмки хwәй дькьм qәйдә-qанунед Тә.
101Әз ньгед хwә жь р'ийа хьраб дур дьхьм,
wәки хәбәра Тә әз бьqәдиньм[+].
102Әз жь qьраред Тә дур нак'әвьм,
чьмки Тӧ йи дәрсдаре мьн.
103Хәбәра Тә чьqас ширьн ә гәwрийа мьнда,
әw жь һьнгьв зедәтьр ә дәве мьнда[+].
104Бь qанунед Тә занәбуне әз дәст тиньм,
ләма кӧ әз һәр р'ийа дәрәw дьжәньм.


Хәбәра Хӧдан р'онайи йә


НУН

105Хәбәра Тә ч'ьра гавед мьн ә
у р'онайа шьвәр'ийед мьн ә[+].
106Мьн сонд хwарийә, әзе биньм сери,
кӧ qьраред Тәйә р'аст биньмә щи.
107Хӧдан мьн гәләк тәнгаси к'ьшандьн,
wәкә хәбәра Хwә р'ӧһ' бьдә бәр мьн.
108П'ешк'ешед бь дьл жь дәве мьн qәбул кә
у qьраред Хwә Тӧ ль мьн һин кә.
109Әз һәр гав бәр һешийа мьрьне мә,
ле һинкьрьна Тә мьн бир нәкьрийә.
110Нәп'ака бона мьн т'әләк данинә,
ле әз жь qәйдә-qанунед Тә нәхальфимә[+].
111Т'әмийед Тә wаре мьни һ'әта-һ'әтайе йә,
чьмки әwә дьле мьнда wәкә шайийе йә[+].
112Мьн qьрар кьр, qанунед Тә хwәй кьм,
жь һәр-һәйе һ'әта хьлазийе.


Хәбәра Хӧданда бехофи йә


САМЕХ

113Йед дӧдьли р'әш ьн бәр ч'ә'ве мьн
ле һинкьрьна Тә йә һ'ӧба дьле мьн.
114Тӧ йи сьт'ар, мәрт'ала мьн,
хәбәра Тә йә гӧмана мьн[+].
115Һәй хьрабно, жь мьн дур к'әвьн,
кӧ ә'мьред Хwәдейе мьн бен хwәйкьрьн[+].
116Гор созе Хwә стун бә мьнр'а, әзе бьжим,
нәкә кӧ әз гӧманеда шәрми бьм.
117Пьштоване мьн бә, әзе хwәйкьри бьм
у һәр т'ьм qанунед Тәда әзе агадар бьм.
118Тӧ йед жь qанунед Тә дьхальфьн давежи,
чьмки һ'ьләк'арийа wанда һәйә бош-бәтали.
119Нәп'акед дьне бона Тә һ'әму мина бисо нә,
ләма т'әмийед Тә, әw бона мьн һ'ӧба дьла нә.
120Жь саwа Тә әз сәр һәвда дьләрьзьм,
жь qьраред Тә әз дьтьрсьм.


Qәдандьна qануна Хӧдан


Ә'ЙН

121Мьн һәqи у р'асти кьрьн,
мьн нәдә дәсте зордаред мьн.
122Созе ачьхьйе бьдә qуле Хwә,
кӧ йе к'ӧбар әw нькарьбә зордар бә.
123Ч'ә'ве мьн qәр'ьмин һивийа азадийа Тә мә,
һивийа хәбәра р'астийа Тә мә[+].
124Qуле хwәр'а wәкә һ'ӧба Хwә бькә
у qанунед Хwә Тӧ мьн һин кә.
125Әз хӧламе Тә мә, аqьл бьдә мьн,
кӧ т'әмийед Тә мьнва бен нас кьрьн.
126Иди wәхте кьрьна Хӧдан ә,
чьмки һинкьрьна Тә т'әр'ьбандьнә.
127Ле бәле әw һ'ьзкьрьна ә'мьред Тә,
мьнр'а жь зер' у жь зер'е хальс четьр ә[+].
128Ләма әз р'аст хwә ль һ'әму qанунед Тә дьгьрьм,
ле жь һ'әму р'ийед дәрәw әз дьә'ньрьм[*].


Гӧһдарикьрьна qануна Хӧдан


П'Е

129Т'әмийед Тә һ'әйрә һ'ӧжмәк'ар ьн,
ләма әз хwә wанр'а дькьм һ'әйран.
130Ә'йанбуна хәбәра Тә р'онайи дькә,
әw мәрьвед садә сәрwахт дькә[+].
131Дәве хwә вәдькьм к'әсәр те мьн,
ә'мьред Тә нә бина бәр мьн.
132Дина Хwә бьдә мьн, мьн wәрә р'ә'ме,
wәкә ә'дәте Хwә, бой машоqед наве Хwә.
133Хәбәред Хwәда Тӧ гавед мьн бьшьдинә,
һ'ӧкӧме хьрабийе бьра ль сәр мьн нәминә.
134Мьн хьлаз кә жь зордара,
әзе бьqәдиньм qәйдә-qануна.
135Сьфәте Хwә гӧл дә сәр qуле Хwә,
мьн һин бькә qәйд-qанунед Хwә[+].
136Ч'әмед ава жь ч'ә'вед мьн дьк'ьшьн,
чьмки мәрьв һинкьрьна Тә хwәй накьн.


Хӧдан у qануна wи р'аст ьн


ТСАДЕ

137Тӧ сәр р'астийе йи, Йа Хӧдан
у qьраред Тә р'астә-р'аст ьн.
138Т'әмийед Тәйә Тә т'әми кьрьнә,
әw р'аст ьн у сәре р'астийе гьртьнә.
139Хирәта мьн мьн дьһ'әлинә,
чьмки нәйар готьна Тә бир найинә.
140Созе Тә гәләки амьн ә
у хӧламе Тә wи һ'ьз дькә[+].
141Әз йәки ньмьзи беqәдьр ьм,
ле qанунед Тә әз бир накьм.
142Һәqийа Тә һәqийа һәр-һәйи йә
у һинкьрьна Тә р'асти йә[+].
143Дәрд у кӧл һатьн сәре мьн,
ле ә'мьред Тә нә, шабуна мьн.
144Һәqийа т'әмийед Тә һ'әта-һ'әтайе йә,
Бона кӧ әз бьжим, мьн сәрwахт кә.


Дӧайе һәwаре


QОФ

145Хӧдан, әз бь дьл у щан гази дькьм,
мьн бьбьһе кӧ qанунед Тә бьqәдиньм.
146Мьн хьлаз кә һәwар дькьм,
әзе т'әмийед Тә бьqәдиньм.
147Бәрбанге р'адьбьм дькьм гази,
мьн гӧмана хwә хәбәра Тә ани[+].
148Бәдилед шәве ч'ә'ве хwә вәдькьм
у ль сәр созе Тә к'ур дьфькьрьм.
149Мьн бьбьһе wәкә wе һ'ӧба Хwә,
Хӧдано, wәкә ә'дәте Хwә мьн сах кә.
150Йед хwә нәһәqийе гьртьнә незик дьбьн,
wан жь һинкьрьна Тә хwә дур гьртьн.
151Ле Хӧдан Хwәха незик ә,
һ'әму ә'мьред Wи р'асти нә[+].
152Һе бәреда әз т'әмийед Тә һин бумә,
һ'әта-һ'әтайе Тә әwана qәдим кьрьнә.


Һәwара к'омәкдарийе


Р'ЕШ

153Һ'але мьнда бьньһер'ә, мьн хьлаз кә,
чьмки бир накьм әз һинкьрьна Тә.
154Пьшта һәqийа мьн бьгьрә, мьн азад кә,
wәкә хәбәра Хwә Тӧ мьн сах кә.
155Жь йе нәп'ак хьлазбун дур ә,
чьмки qанунед Тә әw нагәр'ә.
156Йа Хӧдан, р'ә'ма дьле Тә гәләк ә,
wәкә һәqийа Хwә мьн сах хwәй кә.
157Гәләк ьн нәйар у п'әйк'әтийед мьн,
ле т'әмийед Тә хwә дур нәхьст мьн[+].
158Зьвер дьбьм кӧ дьбиньм р'ек'әтийа
wан нькарьбу хәбәра Тә щи банийа[+].
159Бьньһер'ә чьqас әз һ'ьз дькьм qанунед Тә,
бькә ль гора wе һ'ӧба Хwә,
мьн хwәй кә.
160Хәбәред Тә т'әмамийа хwәва р'асти нә,
һ'әму qьраред Тәйә һәq,
һ'әта-һ'әтайи нә[+].


Хwә дьдә һинкьрьна Хӧдан


ШИН

161Сәрwер щийе ами-т'ам пәй мьн к'әти нә,
ле дьле мьн хәбәред Тәва хофи йә[+].
162Созе Тәр'а әз гӧл дьдьм,
чаwа сәр хьзне әз вәбьбьм.
163Дьжәньмә дәрәwийе, же зьвер ьм,
ле һинкьрьна Тәр'а әз һ'әйран ьм.
164Р'оже һ'әфт щара пәсьне Тә дьдьм,
бона qьраред Тә кӧ р'аст дьбиньм,
165Әwед хwәйе һинкьрьна Тә нә,
жь р'е нак'әвьн, ә'дьлайеда нә.
166Әз хьлазкьрьна Тәда гӧман ьм,
Хӧдано, ә'мьред Тә әз дьqәдиньм[+].
167Әз т'әмийед Тә хwәй дькьм
у гәләки wан һ'ьз дькьм.
168Әз хwәй дькьм т'әми у qанунед Тә,
чьмки һ'әму р'ийед мьн бәр ч'ә'ве Тә нә[+].


Дӧайе һәwаргазийе


Т'АВ

169Хӧдан, бьра һеwарза мьн бе щәм Тә,
wәкә хәбәра Хwә Тӧ мьн сәрwахт кә.
170Бьра р'әщайе мьн бе бәр Тә,
wәкә хәбәра Хwә мьн хьлаз кә.
171Жь дәве мьн дәр тен шькьрдари,
чьмки qанунед Хwә Тӧ мьн һин дьки.
172Бьра зьмане мьн хәбәра Тә бькә дәнги,
чьмки һ'әму ә'мьред Тә әw ьн р'асти.
173Бьра дәсте Тә ль мьн пьштован бә,
чьмки мьн бьжартьн qәйдә-qанунед Тә.
174Хӧдано, әз һ'әйра хьлазкьрьна Тә мә,
шабуна мьн жи һинкьрьна Тә йә.
175Бьра әз сах бьм, пәсьне Тә бьдьм
бьра qьраред Тә алик'аре мьн бьн.
176Мина пәза ӧндабуйи әз хальфим,
qуле Хwә бьгәр'ә, әз ә'мьред Тә бир накьм[*][+].

### 120


Дӧайе азадбуна жь дәрәwин у хәйбкьра


Стьрана әшqи чуйина һ'әщ.

1Тә'ли-тәнгийа хwәда,
мьн һәwара хwә Хӧдан ани,
гӧһе Хwә Әwи сәр мьн дани.
2Хӧдано! Мьн хьлаз кә,
жь йе дәрәwин у зарда qәлп ә[+].

3Һәй заре вьр'и-дәрәw!
Wе чь бьк'әвә к'исе тә?
Wе чь бьк'әвә п'еша тә?
4Тиред тужә мерхаса,
пьрискед к'ура кӧч'ька![+]

5Майина нава wанда һаqаси хьраб ә,
те бежи әз Мәшәхеда дьминьм,
йан жи конед Qедареда дьжим[*][+].
6Гәләки дьреж нав wанда мамә,
т'әви йед кӧ нәйаре ә'дьлайийе нә.
7Әз кӧ бона ә'дьлайийе хәбәр дьдьм,
ле әwана шәр' дьхwазьн.

### 121


Хӧдан хwәйкьрийе мә йә


Стьрана әшqи чуйина һ'әщ.

1Әз дина хwә дьдьмә ч'ийа.
Гәло к'омәке жь к'ӧ бе мьнр'а[+]?
2К'омәка мьн жь Хӧдан ә,
ә'фьрандаре ә'рд у ә'зман ә[+].

3Әw наһелә кӧ ньге тә бьшьмьтә,
Хwәйкьрийе тә наһеньжә[+].
4Хwәйкьрийе Исраеле
т'ӧ щар наһеньжә, р'аназе.

5Хӧдан хwәйкьрийе тә йә,
Хӧдан сийа сәр тә йә,
ль мьле тәйи р'асте йә[+].
6Р'оже тә'ве тә нәхә,
нә жи һиве шәве.

7Хӧдане жь һәр хьрабийе тә хwәй кә,
Әwе хwәй кә ә'мьре тә.
8Ч'ә'ве Хӧдан wе сәр к'әтьн-дәрк'әтьна тә бә,
жь ирода һ'әта-һ'әтайе[+].

### 122


Дӧайе әшqи Оршәлиме


Стьрана Даwьдә әшqи чуйина һ'әщ.

1Әз ша бум, гава мьнр'а готьн:
«Әме һәр'ьнә Хана Хwәде»[+].
2Ньгед мә иди дәргәһед тәда нә,
әм гьһиштьн wан, һәй Оршәлим!

3Оршәлим бажаре чекьри йә,
т'әмами һәвва щикьри йә,
4Qәбил р'адьбьн wьр, qәбилед Хӧдан,
wәкә т'әмийа бона Исраеле,
кӧ шькьрийе бьдьнә наве Хӧдан[*][+].
5К'ӧрсийед диwане wьр данинә,
әw к'ӧрсийед зӧр'әта Даwьд ьн.

6Бона Оршәлиме ә'дьлайе бьхwазьн:
«Бьра р'ийа wан р'аст бә, йед тә һ'ьз дькьн.
7Бьра ә'дьлайи бә суред тәда
у ачьхи бә qәсьред тәда».
8Бона хатьре бьра у һәвалед хwә,
әз дьбежьм: «Оршәлиме, ә'дьлайи ль тә».
9Бона хатьре Хана Хӧдан, Хwәдейе мә,
әз qәнщийе тәр'а дьхwазьм[+].

### 123


Дӧайе бона р'ә'мкьрьне


Стьрана әшqи чуйина һ'әщ.

1Йе ль ә'змен р'уньшти, ч'ә'ве мьн ль Тә йә![+]
2Чаwа ч'ә'ве хӧлама дәсте хwәйе wан ә
у ч'ә'ве щарийа жи дәсте ханьмед wан ә,
ӧса жи ч'ә'ве мәйе ль Хӧдан, Хwәдейе мә бә,
һ'әта Әw ль мә бе р'ә'ме.

3Ль мә wәрә р'ә'ме, Хӧдано,
ль мә wәрә р'ә'ме.
Әм т'ер бунә жь беһӧрмәтийе,
4әм жь qәрфе хwәр'азийа
у беһӧрмәтийа к'ӧбар-бабаха т'ер бунә.

### 124


Хwәде йә пьштоване щьмә'та Хwә


Стьрана Даwьдә әшqи чуйина һ'әщ.

1«Һәгәр Хӧдан т'әви мә нибуйа»,
дә бьра Исраел ньһа бежә:[+]
2«Һәгәр Хӧдан т'әви мә нибуйа,
гава мәрьва сәр мәда гьрт,
3һьнге wе сахә-сах әм даqӧртандана,
гава һерса wан ль мә р'абьбу хwә дьхwарьн[+].
4Ава wе әм нава хwәда мьна кьрьна,
лейийе сәр мәр'а дәрбаз буйа,[+]
5авед р'абуйи wе сәр мәр'а дәрбаз буна».

6Шькьр жь Хӧданр'а, кӧ әм нәданә
неч'ира бәр дьранед wан!
7Мина ч'ьвика әм жь т'әләка
неч'ирвана хьлаз бун,
т'әләк шкәстьн әм же хьлаз бун[+].
8К'омәка мә жь наве Хӧдан ә,
кӧ ә'фьрандаре ә'рд у ә'зман ә[+].

### 125


Щьмә'та Хwәдейә бехофийеда


Стьрана әшqи чуйина һ'әщ.

1Гӧмана к'ижана сәр Хӧдан ә,
әw мина ч'ийайе Сийоне нә,
кӧ әw жь щийе хwә наһ'әжә
у һ'әта-һ'әтайе дьминә[+].
2Ч'ийа чаwа дора Оршәлиме нә,
ӧса жи Хӧдан дора щьмә'та Хwә йә,
жь ирода һ'әта-һ'әтайе.

3Чьмки шьвдара нәп'ака
wе сәр ә'рде р'астайә п'әшкавити нәминә,
нәбә кӧ р'аст дәстед хwә дьрежи нәһәqийе кьн.

4Хӧдано, qәнщийе бькә ль qәнща,
хwәйед сьтqе дьле р'аста.
5Ле әwе р'ийед хwәйә харда хальфинә,
Хӧдане р'ийед wанда жи wан бьшинә,
т'әви әwед кӧ хwә нәһәqийе гьртьнә.

Бьра хер у хwәши ль сәр Исраеле бә![+]

### 126


Азабуна жь һесиртийе


Стьрана әшqи чуйина һ'әщ.

1Гава Хӧдан әм һесир вәгәр'андьнә Сийоне[*],
әw мәр'а бу мина хәwнәке[+].
2Һьнге к'ән ль бәр дәве мә к'әт
у зьмане мә жи р'әqьсин.
Нава мьләтада һьнге һатә готьн:
«Хӧдан бона wан тьштед мәзьн кьрьн!»
3Хӧдан бона мә тьштед мәзьн кьрьн
у әм гәләки әшq у ша бун.

4Хӧдано, мә диса бәхтәwар кә,
мина селафед Нәгәве[*].

5Йед кӧ пе һесьра дьр'әшиньн,
пе әшq у шабуне wе бьдьрун.
6Йед пе гьри турьке т'охьм дьр'әшиньн,
wе бь стьрана әшq гӧр'зед хwә биньн[+].

### 127


Һәр дайина qәнщ жь Хwәде йә


Стьрана Сьлеманә әшqи чуйина һ'әщ.

1Һәгәр Хӧдан мале ченәкә,
бадиһәwа авакьр дьхәбьтьн.
Һәгәр Хӧдан бажер хwәй нәкә,
бадиһәwа нобәдар бехәw дьминә[+].
2Бадиһәwа һун зу жь хәwе р'адьбьн
у дәрәнг һун п'ал дьдьн, р'адьзен,
нане хwә жи к'әсьри дьхwьн.
Хәwеда жи Хӧдан дьдә дәлалед Хwә[*][+].

3Әwләд п'ешк'ешед Хӧдан ьн,
бәре зька дайина Wи йә[+].
4Чаwа тир дәсте мере мерхасда,
ӧса жи зар' щаһьлтийа баведа.
5Хwәзи ль wи мәрьви,
кӧ тирданга wи wан йәкава т'ьжи йә.
Гава ль бәр дәрге диwане[*],
т'әви дьжмьн хәбәр дә,
һьнге әwе шәрми нәбә.

### 128


Дайина Хwәдейә бона Хwәдехофа


Стьрана әшqи чуйина һ'әщ.

1Хwәзи ль wан һ'әмуйед
кӧ жь Хӧдан хоф дькьн
у р'ийа Wида дьмәшьн[+].

2Бәле те хәбата дәсте хwә бьхwи,
те хwәзьли би у хер-хwәшийеда би![+]
3К'ӧлфәта тәйе нав мала тәда,
мина к'ола тьрийе хwәйибәр бә,
әwләдед тәйе жи дора сьфьра тә,
мина ажәр'уйед дара зәйт'уне бьн[+].
4Аwа сәр wи мәрьвида wе аһа бьбарә,
к'ижан кӧ жь Хӧдан хоф дькә.

5Дә бьра Хӧдан жь Сийоне дӧа ль тә бькә
у т'әмамийа ә'мьре жийана хwәда,
хер-бәрәк'әтийа Оршәлиме бьбини[+].
6Дә бьра тӧ зар'ед зар'ед хwә бьбини.

Бьра хер у хwәши ль сәр Исраеле бә![+]

### 129


Газьне щьмә'та Исраеле һьндава нәйаред wеда


Стьрана әшqи чуйина һ'әщ.

1«Жь щаһьлтийа мьнда,
гәләк тәнгаси данә мьн»,
дә бьра Исраел ньһа бежә:[+]
2«Жь щаһьлтийа мьнда,
гәләк тәнгаси данә мьн,
ле зора мьн нәбьрьнә.
3Щотк'ара сәр пьшта мьн щот дькьрьн
у хәтед хwә дьреж дькьрьн.
4Хӧдан ль сәр р'астийе йә,
Әwи капед нәп'ака qәтандьн».

5Һ'әмуйед кӧ дьжәньнә Сийоне,
wе шәрми бьн пашда бьр'әвьн[+].
6Бьра әw бьбьнә мина гиһайе сәр хени,
кӧ һе нәгьһишти һ'ьшк дьбә,
7әw нә дәсте йе дьдьру т'ьжи дькә,
нә жи бәр мьла йе гӧр'з дькә дадьгьрә.
8У йе кӧ дәрбаз дьбьн wе нәбежьн:
«Бьра дӧайе Хӧдан сәр wә бә
у әм бь наве Хӧдан дӧа ль wә дькьн»[+].

### 130


Дӧайе һәwаргазийе


Стьрана әшqи чуйина һ'әщ.

1Жь к'урайе әз һәwара хwә Тә датиньм, Хӧдано[+].
2Хӧдан, дәнге мьн бьбьһе!
Бьра гӧһе Тә сәр дәнге һеwарза мьн бә.

3Хӧдан, һәгәр дина Хwә бьди гӧнәйед мә,
к'и wе бькарьбә бәр Тә бьсәнә, Хwәйо?
4Чьмки бахшандьн дәсте Тә йә,
wәки инсан жь Тә хоф бькә.

5Әз һивийа Хӧдан ьм,
нәфса мьн һивийе йә,
гӧмана мьн сәр созе Wи йә.
6Нәфса мьн һ'әйра Хwәйи йә,
жь wан нобәдара зә'фтьр,
йед кӧ һ'әйра сьбәһе нә,
һ'әйра сьбәһе нә.

7Исраел, гӧмана хwә бьдә сәр Хӧдан,
чьмки һ'ӧба Хӧдан п'ьр' мәзьн ә,
һәр хьлазбун жь дәсте Wи йә[+].
8Әwе Хwәха Исраеле
жь һәр нәһәqийед wан хьлаз кә[+].

### 131


Дӧайе гӧмана йе шкәсти


Стьрана Даwьдә әшqи чуйина һ'әщ.

1Хӧдан! Дьле мьнда бабахи т'ӧнә,
ч'ә'ве мьн нә ль бьльндбуне йә,
Әз ньгед хwә гьрә-гьрар'а навежьм,
хwә тьштед жь хwә мәстьр дур дьгьрьм[+].
2Нәфса хwә сәqьр'андийә у кәр' кьрийә,
мина зар'а һ'әмеза деда ширәвәкьри йә
нәфса мьн мина зар'а ширәвәкьри йә.

3Исраел, дә гӧмана хwә бьдә сәр Хӧдан
жь ньһада һ'әта-һ'әтайе[+].

### 132


Ад у qьраред нава Хӧдан у Даwьдда


Стьрана әшqи чуйина һ'әщ.

1Хӧдан, Тӧ Даwьд бир бинә
т'әви һ'әму щәфайед wи,[+]
2чаwа wи Хӧданр'а сонд хwар
у Зоре Аqубр'а ад-qьрар кьр.
3«Әзе ньг нәвежьмә шемика хwә[*],
нак'әвьмә нава щи-ньвине хwә,[+]
4хәwе нәкьмә ч'ә'ве хwә,
нәйньм сәр һәв бьжангед хwә,
5һ'әта нәбиньм щики Хӧданр'а,
щи-wарәки Зоре Аqубр'а».

6Мә бьһист бона Сьндоqе Әфрат'еда[*]
у мә әw дит нава дәшта Йаһареда.
7«Wәрьн әм бьк'әвьн щи-wаре Wи
у сәре хwә дайньн ль бәр ньгед Wи»[+].

8Р'абә, Хӧдан, wаре р'ьһ'әтийа Хwә,
Тӧ у Сьндоqа Зорайийа Хwә[+].
9К'аһинед Тә бьра р'астийе хwә кьн
у амьнед Тә бьра әшq у ша бьн.

10Бьдә хатьре Даwьде хӧламе Хwә,
бәре Хwә нәгӧһезә жь к'ьфшкьрийе Хwә.
11Хӧдан р'асти Даwьдр'а сонд хwар,
Әwе сонде Хwә инк'ар нәкә:

«Әзе йәки дәрхьм жь бәдәна тә,
бьдьмә р'уньштьн сәр к'ӧрсийа тә[*][+].
12Һәгәр пәйман у готьнед Мьн
әwләдед тә бьqәдиньн,
к'ижана Әзе wана һин кьм,
һьнге әwләдед wан жи сәр к'ӧрсийа тә
һ'әта-һ'әтайе wе р'унен».

13Чьмки Хӧдан Сийон бьжарт,
хwәст кӧ Хwәр'а бькә щи-wар[+].
14«Әв ә wаре р'ьһ'әтийа Мьнә һ'әта-һ'әте.
Әзе вьр бьм, чьмки әва Мьн бәгәм кьр.
15Хӧрәкед wе Әзе сәрда бьр'ежьм,
к'әсибед wе Әзе пе нен т'ер кьм[+].
16Әзе к'аһина хьлазбунева wәргьрьм
у амьнед wе Әзе әшq у ша кьм,
17Даwьдр'а wьр струки бьдьмә дәрхьстьне
у ч'ьре саз кьм бона к'ьфшкьрийе Хwә[+].
18Әзе шәрме ль дьжмьнед wи wәргьрьм,
ле т'аще ль сәре wи wе гӧл дә у бьч'ьрусә[*]».

### 133


Әшqи т'ьфаqийа бьратийе


Стьрана Даwьдә әшqи чуйина һ'әщ.

1Чаwа qәнщ ә, чаwа хwәш ә,
кӧ бьра һәвр'а йәктийеда нә![+]
2Әw мина wи р'уне хальс ә,
кӧ жь сери дьр'ьжә сәр р'удане,
бәле ль сәр р'удана Һарунда,
кӧ жорда һ'әта бәстуйа wи дьшьqьтә[+].
3Әw мина qьр'авийа ч'ийайе Һәрмоне йә,
кӧ ль сәр ч'ийайед Сийоне датинә.

Чьмки ль wьр Хӧдан хер у хwәши
у жийана һ'әта-һ'әтайе соз дайә[+].

### 134


Пәсьндайина шәв П'арьстгәһеда


Стьрана әшqи чуйина һ'әщ.

1Һәй гәли хӧламед Хӧдан!
Шькьрийе бьдьнә Хӧдан,
кӧ Хана Хӧданда шәв дьсәкьньн[+].
2Дәстед хwә бәрбьр'и Пирозгәһе кьн
у пәсьне Хӧдан һун бьдьн[+].

3Бьра Хӧдан жь Сийоне дӧа тә бькә,
Әwи кӧ ә'рд у ә'зман ә'фьрандьнә[+].

### 135


Стьрана пәсьндайине

1Һалелуйа!

Пәсьне наве Хӧдан бьдьн,
пәсьне бьдьне, гәли хӧламед Хӧдан,
2йед кӧ Хана Хӧданда дьсәкьньн,
һ'әwшед Хана Хwәдейе мәда ньн[+].
3Пәсьне Хӧдан бьдьн,
чьмки Хӧдан qәнщ ә,
әшqи наве Wи бьстьрен,
чьмки әв йәк хwәш ә.
4Хӧдан Хwәр'а Аqуб бьжарт,
Исраел чаwа мьлк'е Хwә[+].

5Әз заньм кӧ Хӧдан мәзьн ә,
Хwәйе мә сәр һ'әму хwәдейар'а йә[+].
6Хӧдан ча дьхwазә ӧса дькә,
ә'рд у ә'зменда, нава бә'ра,
ӧса жи һ'әму к'урайийада[+].
7Жь һәр чар qӧлба, ә'wра дәрдьхә,
бона баране бьруске чедькә,
жь ә'мбаред Хwә байе р'адькә.

8Әwи ньхӧрийед Мьсьре кӧштьн,
жь мәрьва гьрти, һ'әта һ'әйwен[+].
9Нишан у к'әрәмәтед ә'щеб
анин сәре тә, һәй Мьсьре!
сәре Фьрәwьн у хӧламед wи[+].
10Әwи гәләк мьләта хьст
у п'адшед зор qьр'кьрьн:[+]
11Сихон п'адше әморийа,
Ог п'адше Башане
у һ'әму п'адшед Кәнане[+].
12Ә'рде wана wарти да,
wаре щьмә'та Хwә Исраеле[+].

13Хӧдано! Наве Тәйе һәр т'ьм һәбә,
Хӧдан, qӧр'нә-qӧр'нә Те бейи биранине[+].
14Чьмки Хӧдане һәqийе щьмә'та Хwә бькә
у ч'ә'ве р'ә'ме хӧламед Хwә бьньһер'ә[+].

15П'утед мьләта жь зер' у зив ьн,
чебуйед пе дәсте инсен ьн[+].
16Дәве wан һәнә, хәбәр надьн,
ч'ә'ве wан һәнә, әw набиньн[+].
17Гӧһе wан һәнә, әw набьһен
у бин т'ӧнә бәр бевьла wан.
18Йед wана чедькьн
у wанда гӧман ьн,
әwе жи бьбьнә мина wан.

19Мала Исраел! Пәсьне Хӧдан бьдьн.
Мала Һарун! Пәсьне Хӧдан бьдьн.
20Мала Леwи! Пәсьне Хӧдан бьдьн.
Йед жь Хӧдан дьтьрсьн! Пәсьне Хӧдан бьдьн[+]
21Бьра жь Сийоне Хӧдан бьмбарәк бә,
Йе кӧ Оршәлимеда дьминә!

Һалелуйа![+]

### 136


Пәсьндайина к'әрәмәтед Хwәде

1Шькьрийе бьдьнә Хӧдан,
чьмки Әw qәнщ ә
у һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
2Шькьрийе бьдьнә Хwәдейе хwәдейа,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
3Шькьрийе бьдьнә Хӧдане хӧдана,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә.

4Йе кӧ т'әне к'әрәмәтед мәзьн дькә,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
5Йе кӧ ә'зман бь сәрwахтийе ә'фьранд,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
6Йе кӧ һ'име ә'рде сәр ава авит,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә.
7Йе кӧ шәwqдаред мәзьн ә'фьрандьн,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
8Тә'в, кӧ сәрwерийе р'оже бькә,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә.
9Һив у стәйрк, кӧ сәрwерийе шәве бькьн,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә.

10Йе кӧ Мьсьри, ньхӧрийе wанва хьст,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
11Йе Исраел жь нава wан дәрхьст,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
12Бь дәсте зор у зәнда дьрежкьри,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә.
13Йе Бә'ра Сор кьрә дӧ п'ара,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
14Йе Исраел нав wер'а дәрбаз кьр,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә.
15Йе Фьрәwьн, ордийа wива авитә Бә'ра Сор,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].

16Йе Щьмә'та Хwә бәр'ийева бьр,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
17Йе кӧ п'адшед мәзьн хьстьн,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
18У Йе п'адшед хwәйир'умәт кӧштьн,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә.
19Сихон п'адше әморийа,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
20Ог п'адше башанийа,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
21Йе ә'рде wан wарти да,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә.
22Йе wарти да хӧламе Хwә Исраел,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә.

23Йе бәләнгазийа мәда мә бир тинә,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә.
24У әм жь дьжмьна хьлаз кьрьн,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].
25Йе һ'әму р'ӧһ'бәри нан дькә,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә[+].

26Шькьрийе бьдьнә Хwәдейе ә'змен,
чьмки һ'ӧба Wи һ'әта-һ'әтайе йә.

### 137


16Лурина һесиртийа Бабилонеда

1Ль бәр ч'әмед Бабилоне әм р'удьньштьн,
мә Сийон дькьрә бира хwә у дьгьрийан.
2Мә сазед[*] хwә бийед wева дарда дькьрьн.
3У йед wьрә кӧ әм һесир бьрьбун,
дә'wа стьрана жь мә дькьрьн,
йед әм дьзерандьн жи шайи дьхwәстьн,
дьготьн: «Мәр'а к'ӧламед Сийоне бьстьрен».

4Әм чаwа бьстьрен к'ӧлама Хӧдан,
wәлате хәрибда?
5Һәгәр әз тә бир бькьм, Оршәлиме,
бьра дәсте мьни р'асте бьк'ьшә,
6зьмане мьн дәмахе мьнва бьqәмьтә
кӧ әз нә саз хьм, нә жи бьстьрем,
һәгәр әз тә бир бькьм Оршәлиме
у тә сәр шабуна хwәйә мәзьнр'а нәгьрьм.

7Бир бинә, Хӧдан, кьред әдомийа[*],
әwе р'ожа кӧ Оршәлим к'әт, чь дьготьн:
«Wеран кьн, wеран кьн һ'әтани р'ьк'ьна».

8Тӧ Бабилона к'аw-к'ӧбара wеранкьр!
Хwәзи ль wи, йе кӧ ӧса сәре тә бькә,
чаwа кӧ тә ль сәре мә кьрийә[+].
9Хwәзи ль wи кӧ зар'ед тә һьлдә зьнара хә.

### 138


Дӧайе р'азидарийе


Зәбура Даwьд.

1Хӧдан, әз дьл у щан шькьрийе дьдьмә Тә,
ль бәр хwәдейа дьстьрем әшqи наве Тә[+].
2Та дьбьм бәр П'арьстгәһа Тәйә пироз
у әз шькьрийе дьдьмә наве Тә,
бона wе һ'ӧб у амьнийа Тә,
кӧ Тә нав у хәбәра Хwә
сәр һәр тьштир'а гьртийә[+].
3Р'ожа кӧ мьн гази Тә кьр,
һьнге бьһист Тә дәнге мьн,
qәwат кьрьм, qӧдум да мьн.

4Хӧдан, һ'әму п'адшайед дьнйайе
wе шькьрийе бьдьнә Тә,
чьмки бьһистьн хәбәред дәве Тә,
5Хӧдан wе бьстьрен әшqи р'ийед Тә,
чьмки мәзьн ә Хӧдан р'умәта Тә.
6Р'аст ә Хӧдан бьльнд ә,
ле йед ньмьзә бәләнгаз дьбинә,
к'ӧбара жи дурва нас дькә.

7Һәгәр тә'ли-тәнгийар'а әз дәрбаз бьм,
Те жь бәр һерса дьжмьн мьн хwәй ки
у Те дәсте Хwә дьрежи мьн ки,
дәсте Тәйи р'асте мьн хьлаз кә[+].
8Хӧдане бона мьн пьрса сафи кә,
Хӧдан, һ'ӧба Тә һ'әта-һ'әтайе йә!
Дәст жь кьред дәсте Хwә нәкә[+].

### 139


Занәбун у хәмк'ешийа Хwәдейә һәр дәр


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Хӧдан! Тә әз ә'нәнә кьрьм у нас кьрьм.
2Тӧ зани р'абун у р'уньштьна мьн,
дурва Тәва ә'йан ә фькьред мьн.
3Тӧ дьбини гәр' у п'алдана мьн
у Тәва ә'йан ә һ'әму р'ийед мьн[+].
4Һәла һе хәбәр нә сәр заре мьн ә,
Хӧдан, фькьр иди Тәва ә'йан ә.
5Тӧ пеш у пьшва хwәй дьки мьн,
дәсте Тә си йә ль сәр сәре мьн.
6Әв занәбун жь һ'ьше мьн дәр ә,
нькарьм бьгьһижьме, гәләки к'ур ә[+].

7Әзе жь Р'ӧһ'е Тә к'ӧда һәр'ьм,
йан жь бәр Тә к'ӧда бьр'әвьм[+]?
8Һәгәр р'абьмә ә'змен, Тӧ ль wьр и,
бәржер һәр'ьмә дийаре мьрийа, диса wьр и.
9Һәгәр п'әнще р'ойе баске мьн бьн,
бьфьр'ьмә хьлазийа бә'ре, wьр бьминьм,
10wьр жи дәсте Тәйе р'ебәрийа мьн бькә,
дәсте Тәйи р'асте wе мьн хwәй кә.
11Һәгәр бежьм: «Тә'ристане мьн вәшерә,
р'онайийа дора мьн жи шәв бә»,
12диса шәв бона Тә нә тә'ри йә,
шәв мина р'оже р'онайи йә,
бона Тә шәв у р'ож wәкә һәв ә.

13Навдьле мьн Тә чекьрьнә,
зьке дийа мьнда щәбьрандьмә.
14Пәсьн у шькьрийе дьдьмә Тә,
кӧ әз ә'щебмайи чекьри мә.
Әв кьрьнед Тә һ'ӧжмәк'ар ьн,
мьнва әв йәк т'ам зәлал ьн.
15Һәстуйед мьн жь Тә вәшарти нәман,
гава щийе вәшарти һатьмә хӧльqандьн
у бәт'ьнеда һатьмә щәбьрандьн.
16Тә әз дитьм һе нә һатьбум мәйандьн.
Һ'әму р'ожед к'ьфшкьрийә бона мьн,
к'ьтеба Тәда һатьбунә ньвисандьн,
бәри wан р'ожед кӧ әwә һе т'ӧнәбун[+].
17Хwәдейо, фькьред Тә сәре мьнда р'унанин
у чьqаси мәзьн ә р'әqәма wан![+]
18Һәгәр әз бькьм бьжмерьм wан,
wе жь qуме зә'фтьр бә һ'әсабе wан.
Әз кӧ жьмаре сәр һәвда биньм,
әзе т'әв Тә диса һ'ӧщәтеда бьм[*].

19Хwәзи Тә qьр'а нәп'ака банийа, Хwәдейо!
Жь мьн дур к'әвьн, һәй мәрьвед хунхӧрно![+]
20Әw һ'ьләк'ари һьндава Тәда хәбәр дьдьн,
нәйаред Тә щийе бадиһәwа наве Тә дьдьн.
21Хӧдан, әз ча нәжәньмә йед дьжәньнә Тә?
Ча зьвер нәбьм, жь р'абәред һьмбәри Тә[+]?
22Әз wан бәр ч'ә'ве хwә лап давежьм,
әз wан хwәр'а дьжмьн һ'әсаб дькьм.

23Мьн ә'нәнә кә, Хӧдано, дьле мьн заньбә,
мьн бьщер'ьбинә у фькьред мьн бьзаньбә[+].
24Дина хwә бьде, ха әз нә р'ийа хьрабда мә,
р'ийа һ'әта-һ'әтайеда р'ебәрийа мьн бькә.

### 140


Дӧайе жь дьжмьн азадбуне


Сәрwере сазбәндар'а. Зәбура Даwьд.

1Йа Хӧдан, жь мәрьве хьраб мьн хьлаз кә
у жь йе зӧлмдар Тӧ мьн хwәй кә[+].
2Әw дьле хwәда хьрабийе дьшеwьрьн
у һәр р'ож шәр'а т'әвр'адькьн.
3Мина мә'ра зьмане хwә туж дькьн,
жә'ра мә'ре тәйар бьн левед хwәда хwәй дькьн[*]. (Сәла)[+]

4Йа Хӧдан, һ'әвза мьн жь нәп'ака бькә
у жь йе зӧлмдар Тӧ мьн хwәй кә,
әwе кӧ шеwьр дькьн, ньг бавежьнә бәр мьн[+].
5К'ӧбара бона мьн qәйд у шьрит вәшартьн,
т'ор' р'ахьстьнә сәр р'е, т'әлә данин бона мьн. (Сәла)

6Мьн готә Хӧдан: «Тӧ и Хwәде мьн»,
йа Хӧдан, дәнге һеwарза мьн бьбьһе!
7Хӧдан Хwәйо, qәwата азадийа мьн!
Сийа сәре мьн и, р'ожа шер'да.
8Йа Хӧдан, хwәстьнед нәп'ака нәйни сери,
фькьред wанә хьраб wанр'а ль һәв нәйни,
кӧ әw нәкьн к'ӧбари. (Сәла)

9Бьра нәйаред дора мьн сәр нәк'әвьн,
гәф-гӧр'ийа wан бе сәре wан.
10Бьра шәле агьр сәр wанда бьбарә,
wан бавежә биред к'ур, кӧ әw иди р'анәбьн[+].
11Бьра щийе бӧхданбеж дьнйайеда т'ӧнә бә,
бьра хьрабийа wи бьбә т'ор', wи ӧнда кә.

12Заньм Хӧдан бәре Хwә дьдә бәләнгаза,
диwанеда к'әсибар'а һәqийе дькә[+].
13Ә'сә бесуще шькьрийе бьдьнә наве Тә
у р'асте ль бәр ч'ә'ве Тә бьдәбьрьн.

### 141


Дӧайе к'омәкдарийе


Зәбура Даwьд.

1Йа Хӧдан! Әз гази Тә дькьм,
зу һәwара мьн wәрә,
гӧһ бьдә дәнге мьн, гава әз гази Тә дькьм.
2Бьра дӧайе мьн мина бьхуре
ль бәр Тә бе qәбулкьрьне,
дәсте хwә жи кӧ бьльнд дькьм,
бьбә мина дийарийа еваре[*][+].

3Йа Хӧдан, нобәдар бьдә ль бәр дәве мьн
у дәргәһе дәве мьн Тӧ хwәй кә[+].
4Нәһелә дьле мьн пәй хьрабийе к'әвә,
wәки әз т'әви кьре нәһәqа нәбьм,
тьштед хьраб нәкьм,
хwарьнед wанә хwәш тә'м нәкьм.

5Бьра йе р'аст мьн ширәт кә, әw йәк ширьнайи йә,
бьра мьн һьле, әw йәк р'уне хас ә
у бьра сәре мьн т'әхсир нәкә,
ле дӧайед мьн, мьqабьли кьре мәрьвед хьраб ә[+].
6Гава сәрwеред wан зьнарада бьк'әвьн,
һьнге әwе готьнед мьн фә'м бькьн, кӧ хwәш ьн.
7Чаwа ә'рде р'акьрийи, р'ез-р'ез кьри qәлашти,
һәстуйед wане жи бәр дәве гор'е бәла-бәлайи бьн.

8Ле бәле, Хӧдан Хwәйо! Ч'ә'ве мьн ль Тә йә,
Тӧ йи гӧмана мьн, мьн жь бәр Хwә нәвежә[+].
9Тӧ мьн жь wан т'әлед бона мьн һазьркьри
у qәйдед wанә кӧ нәһәqийе дькьн хwәй кә[+].
10Нәп'аке хwәха бьк'әвьнә т'ор'а хwә,
ле әзе дәрбаз бьм һәр'ьм[+].

### 142


Дӧайе һәwаргазийе


Маскила Даwьд, гава әw шкәфтеда бу. Дӧа.

1Әз бь дәнг гази Хӧдан дькьм,
әз бь дәнг лава Хӧдан дькьм[+].
2Дәрд-кӧлед хwә дьр'ежьмә бәр Wи,
тәнгасийед хwә әз Wир'а дьбежьм[+].
3Гава р'ӧһ'е мьн мьнда п'уч' дьбә,
шьвәр'ийед мьн Тәва ә'йан ьн.

Әw р'ийа кӧ әзе теда бьчума,
бь дьзива бона мьн т'әлә данин[+].
4Әз дина хwә дьдьмә алийе р'асте,
кәсәк т'ӧнә гӧһ бьдә мьн,
кәсәк мьнр'а набә сьт'ар,
кәсәк т'ӧнә бона мьн хәм бькә.

5Мьн һәwара хwә Тә ани, Хӧдано
дьбежьмә Тә, Тӧ йи сьт'ара мьн
у п'ара мьнә wәлате зендийада[+].
6Дина Хwә бьдә заринийа мьн,
кӧ әз чьqаси т'әнгәзар ьм.

Мьн жь п'әйк'әтийа хьлаз кә,
чьмки әwә жь мьн зортьр ьн[+].
7Тӧ мьн жь зьндане дәрхә,
кӧ шькьрийе бьдьм наве Тә,
гава Тӧ qәнщийе мьн бьки,
р'асте һәр алийава дора мьн бьгьрьн.

### 143


Дӧайе жь дьжмьн азадбуне


Зәбура Даwьд.

1Йа Хӧдан, дӧайе мьн бьбьһе!
Гӧһ бьдә һеwарза мьн,
бь һәqи у амьнийа Хwә щаба мьн бьдә.
2Qуле Хwәр'а нәк'әвә дә'wе,
чьмки т'ӧ бәндәйе бәр Тә р'аст дәрнәйе[*][+].

3Дьжмьн пәй мьн к'әт,
ә'мьре мьн п'епәс кьр,
әз авитьмә тә'ристанийе,
әз бумә мина йе зува мьри[+].
4Р'ӧһ'е мьн мьнда тәмьри,
дьл нав мьнда р'ьщьфи,

5Р'ожед бьһӧри әз бир тиньм,
сәр һ'әму кьрьнед Тә дьфькьрьм,
сәр кьред дәсте Тә әз к'ур дьбьм[+].
6Дәсте хwә дьрежи Тә дькьм,
чаwа ә'рде зьһа һивийа аве йә,
нәфса мьн жи т'ийе Тә йә. (Сәла)[+]

7Щаба мьн зу бьдә, Хӧдано,
р'ӧһ'е мьн те сәре позе мьн,
р'уйе Хwә жь мьн вәнәшерә,
кӧ нәбьмә мина йед дьк'әвьнә гор'е[+].
8Сәре сьбе һ'ӧба Хwә мьн бьдә бьһистьне,
чьмки мьн гӧмана хwә данийә ль сәр Тә.

Р'ийа кӧ әзе теда һәр'ьм, нишани мьн кә,
чьмки нәфса хwә бәр бь Тә бьльнд дькьм[+].

9Хӧдано, мьн жь нәйара хwәй кә,
мьн ә'мьре хwә спартийә Тә.
10Мьн һин кә, кӧ ә'мьре Тә бьqәдиньм,
чьмки Тӧ Хwәдейе мьн и,
бьра Р'ӧһ'е Тәйи qәнщ р'ебәре мьн бә
мьн бьбә ә'рде мерг у чиман.

11Бона хатьре наве Хwә,
ә'мьр бьдә мьн, Хӧдано,
бона хатьре һәqийа Хwә,
мьн жь тәнгасийе дәрхә.
12Бь һ'ӧба Хwә нәйаред мьн гәвәр кә
ӧнда кә wан йед тәнгасийе дьдьнә мьн,
чьмки әз ьм хӧламе Тә[+].

### 144


Дӧайе р'азидарийейи бона сәрк'әтьне


Зәбура Даwьд.

1Шькьр жь Хӧданр'а, qәйайе мьн,
кӧ дәсте мьн һини шер' дькә,
т'ьлийед мьн жи ч'әкр'а[+].
2Херхwазе мьн у кәла мьн,
сьт'ара мьн у хьлазкьре мьн,
мәрт'ала мьн, кӧ хwә дьсперьмә Wи,
Щьмә'т кӧ гӧһ дьдә мьн, әw Тӧ дьки[+].

3Хӧдано! Инсан чи йә Тӧ дина Хwә дьдейи,
бәни-адәм кӧ Тӧ бона wи хәм дьки[+]?
4Инсан мина һӧлм-гӧлме йә,
р'ожед wи мина сийе дәрбаз буйә[+].

5Хӧдано! Ә'зманед Хwә бьтәwинә, пәйа бә,
ч'ийа к'әвә, кӧ әw ду кьн[+].
6Бь бьруске бьрq бьдә, wан бәла-бәлайи кә,
тиред Хwә бьшинә, wан шашо-п'ашо кә[+].
7Жорда дәсте Хwә дьреж кә,
мьн азад кә у хьлаз кә,
жь дәст хәриба у гәләк ава,[+]
8жь дәве к'е дәрәw дәрте,
дәсте сәр дьле wан, йе дәрәwийе йә[+].

9Йа Хwәде, әзе стьранәкә ну Тәр'а бьстьрем,
сәр сазе дәһәт'ели, мьqама Тәр'а ле хьм[+].
10Йе азадийе дьдә п'адше
у qуле хwә Даwьд хьлаз дькә[+].
11Жь шуре хьраб мьн азад кә,
жь дәсте хәриба хьлаз кә,
жь дәве к'ижана бәтали дәрте,
дәсте wани р'асте, дәсте дәрәwийе йә.

12Бьра хортед мә, щаһьлтийа хwәда
р'ьнд шин бьн мина дара,
qизед мә бьбьнә мина стунед ә'нишке
кӧ qәсьрада тенә нәqьшандьне[+].
13Бьра ә'мбаред мә дагьрти бьн,
бь һәр хӧрәкива т'ьжи бьн
у пәзед мә мергед мәда бь һ'әзара,
бе һ'әсаб ль һәв зедә бьн,
14дәwаред мә жи к'окә хӧрт бьн.
Бьра тәрк ле нәк'әвьн, бәр нәвежьн,
qар'ә-qар' жи ль к'учед мә нәк'әвьн.

15Хwәзи ль wи мьләти, кӧ ви һ'алида йә.
Хwәзи ль wи мьләти, кӧ Хӧдане wан Хwәде йә[+].

### 145


Стьрана qӧдрәт у к'әрәма Хwәде


Пәсьндайина Даwьд.

1Әзе Тә бьльнд кьм, йа Хӧдан, П'адша
у пәсьне наве Тә бьдьм һ'әта-һ'әтайе.
2Һәр гав әзе пәсьне Тә бьдьм,
п'айе наве Тә бьдьм һ'әта-һ'әтайе.
3Хӧдан мәзьн ә, һежайи гәләк пәсьна йә,
мәзьнайийа Wи нә ль бәр һ'ьша йә[+].

4Qӧр'нә-qӧр'нә wе пәсьне кьред Тә бьдьн
у кьред Тәйә мәзьн wе сальх кьн.
5Әзе сәр бәдәwәтийа р'умәта мәзьнайийа Тә
у кьрьнед Тәйә һ'әйрә-һ'ӧжмәк'ар бьфькьрьм.
6Wе сәр кьрьнед Тәйә саwә-хоф хәбәр дьн
у әзе мәзьнайийа Тә сальх кьм[+].
7Wе биранина к'әрәма Тәйә мәзьн бәла кьн
у әшqи р'астийа Тә бьстьрен.

8Дьлшәwат у р'ә'м ә Хӧдан,
хwәйе сәбьр-ськ'ане у һ'ӧбеда хьнейо[+].
9Хӧдан бона һ'әмуйа qәнщ ә,
р'ә'ма Wи сәр һ'әму ә'фьринед Wи йә.

10Йа Хӧдан, һ'әму кьрьнед Тәйе пәсьне Тә бьдьн
у һ'әму амьнед Тәйе жи шькьрийе.
11Wе р'умәта П'адшатийа Тә ә'йан кьн
у qӧдрәтед Тә wе сальх кьн,
12wәки qӧдрәта Тә әwләдед мәрьвайева ә'йан кьн,
ӧса жи мәзьнайийа р'умәта П'адшатийа Тә.
13П'адшатийа Тә п'адшатикә һ'әта-һ'әтайе йә
у сәрwертийа Тә qӧр'нә-qӧр'нә йә[+].

14Хӧдан дәст давежә һ'әму к'әтийа
у йе тәwийайи дьдә сәкьнандьне[+].
15Ч'ә'ве гьшка ль дәсте Тә йә
у Тӧ wә'дәда хӧрәке wан дьди[+].
16Тӧ дәсте Хwә вәдьки,
һ'әму бинбәри гора дьле wан т'ер дьки[+].

17Хӧдан р'аст ә, нава һ'әму р'е-дьрбед Хwәда
у амьн ә, нава һ'әму шьхӧлед Хwәда.
18Хӧдан незики wан һ'әмуйа йә,
к'ижан кӧ гази Wи дькьн,
wан һ'әмуйа кӧ дьле р'аст гази дькьн[+].
19Әw мьразе wан дькә,
к'ижан кӧ жь Wи дьтьрсьн,
заринийа wан дьбьһе у wан хьлаз дькә[+].
20Хӧдан һ'әму һ'ьзкьрийед Хwә хwәй дькә,
ле һ'әму нәп'ака wе ӧнда кә.

21Дәве мьн әшqи пәсьне Хӧдан wе вәбә
у һәр ә'фьрине һ'әта-һ'әтайе
пәсьне наве Wийи пироз бьдә[*].

### 146


Стьрана әшqи гӧмана сәр Хwәде

1Һалелуйа!

Нәфса мьн пәсьне Хӧдан бьдә[+].
2Пәсьне Хӧдан әзе бьдьм, һ'әта кӧ дьжим,
әшqи Хwәде хwә әзе бьстьрем,
һ'әта кӧ һәмә[+].

3Гӧмана хwә нәдьнә ль сәр мира,
ль сәр бәнде кӧ нькарә хьлаз кә[+].
4Р'ӧһ'е wи гава жь wи дәрте,
дьчә дьбә диса хwәли,
әwе р'оже шеwьред wи дьт'әр'ьбьн[+].

5Хwәзи ль wи, кӧ пьштоване wи Хwәдейе Аqуб ә,
гӧмана wи ль сәр Хӧдан,
Хwәде wи йә.
6Әwи хӧльqанд ә'рд у ә'зман,
бә'р у һ'әмуйед нава wанда,
амьнийа хwә һ'әта-һ'әтайе хwәй дькә[*].
7Һесир-бәләнгазар'а һәqийе дькә,
йед бьр'чи жи нан-ав дькә.

Хӧдан гьртийа азад дькә,[+]
8Хӧдан ч'ә'ве кора вәдькә,
Хӧдан к'әтийа р'адькә,
Хӧдан р'аста һ'ьз дькә[+].
9Хӧдан хәриба хwәй дькә,
алик'арийа сеwи у жьнәбийа дькә,
ле р'ийа нәп'ака ч'әп дькә[+].

10Хӧдане п'адшатийе бькә һ'әта-һ'әтайе,
Хwәдейе тә, һәй Сийон, qӧр'нә-qӧр'нә wе бькә.

Һалелуйа![+]

### 147


Стьрана әшqи мәзьнайийа Хwәде

1Һалелуйа!

Qәнщ ә әшqи Хӧдан бьстьрен,
чьмки хwәш у һежа йә пәсьндайин[+].
2Хӧдан Оршәлиме ава дькә,
сьргунбуйед Исраеле һәв дьдә[+].
3Дьлшкәстийа qәнщ дькә
у бьринед wан дьп'еч'ә[+].

4Әw һ'әсабе стәйрка к'ьфш дькә,
бь һәр навәки wан гази дькә.
5Хӧдане мә мәзьн ә,
хwәйе qӧдрәта п'ьр' ә,
занәбуна Wи бе синор ә.
6Хӧдан дәст давежә бәләнгаза,
ле нәп'ака дәвәр'уйа тинә дькә хали.

7Бь шькьрдарийе Хӧданр'а бьстьрен,
сәр чәнг Хӧданр'а мьqаме ле хьн.
8Әw ә'змен пе ә'wра дьньхемә,
баране бона ә'рде һазьр дькә,
сәре ч'ийа гиһе дьдә шинкьрьне[+].
9Әw хӧрәке һ'әйwен дьдә wан,
ӧса жи йе щущукед qар'qар'е,
гава әw дькьнә qьр'ә-qьр'.

10Хӧдан бәгәм накә qәwата һәспе
нә жи р'әва чокед инсен,[+]
11ле Әw хофк'ешед Хwә бәгәм дькә,
wанед һ'ӧба Wида кӧ гӧман ьн[+].

12Һәй Оршәлим, пәсьне Хӧдан бьдә!
Шькьрийе бьдә Хwәде хwә, һәй Сийоне!
13Чьмки Әw зәр'зед дәргәһед тә дьшьдинә
у нава тәда дӧа зар'ед тә дькә.
14Әw ә'дьлайе дьдә синоред тә
у гәньмед жьбарәва тә т'ер дькә[+].

15Әw ә'мьре Хwә дьшинә сәр дьне
у хәбәра Wи зу бәла дьбә.
16Әw мина һьрийе бәрфе дьбаринә,
qьше мина т'озе дьр'әшинә.
17Әw шәле бузе дькә тәйрок дьбаринә,
к'и дькарә ль бәр сәрма Wи тәйах кә.
18Әw хәбәра Хwә дьшинә wан дьһ'әлинә
у байе Хwә р'адькә, ав дьһәр'ькә.

19Әw хәбәра Хwә Аqубр'а дьбежә,
qанун у qьраред Хwә жи Исраелр'а.
20Бона т'ӧ мьләти Хӧдан аһа нәкьр,
wан qьраред Wи нас нәкьрьн.

Һалелуйа![+]

### 148


Шькьрийе бьдьнә Хӧдан, һәй ә'рше ә'змен, ә'рд у бә'р

1Һалелуйа!

Шькьрийе бьдьнә Хӧдан, жь ә'змен,
шькьрийе бьдьнә Wи, жор жь бьльндайе[+].
2Шькьрийе бьдьнә Wи, һ'әму мьлйак'әтед Wи,
шькьрийе бьдьнә Wи, һ'әму ордийед Wи[+].

3Шькьрийе бьдьнә Wи, һив у р'о,
шькьрийе бьдьнә Wи, һ'әму стәйркед бьрqок.
4Шькьрийе бьдьнә Wи, ә'змане ә'змана
у ӧса жи авед феза ә'зманада[+].

5Бьра әвана шькьрийе бьдьнә наве Хӧдан,
чьмки Әwи ә'мьр кьр у әw ә'фьрин[+].
6Әвана һ'әта-һ'әтайе данә т'әстиq кьрьн,
qәйдә-qанун данин, кӧ найе т'әр'ьбандьн[+].

7Шькьрийе бьдьнә Хӧдан жь ә'рде,
һ'әму зийайед бә'ре у к'урайи,[+]
8агьр у тәйрок, бәрф у думан,
байе бобәлиск, кӧ готьна Wи дькә,
9ч'ийа у һ'әму т'ап у гьр,
даред хwәйибәр у һ'әму әрз,
10дә'вә у һ'әму һ'әйwан,
шульки у һ'әму тәйрәдә,
11п'адшайед дьнйайе у һ'әму мьләт,
сәрwер у һ'әму р'ебәред дьне,
12хорт у qиз, аһьл у щаһьл.

13Бьра һ'әму шькьрийе бьдьнә наве Хӧдан,
чьмки һәр т'әне наве Wи бьльнд ә,
р'умәта Wи жь ә'рд у ә'змен бьльндтьр ә[+].
14Әwи струйе щьмә'та Хwә бьльнд кьр,
р'умәта һ'әму амьнед Хwә,
лаwед Исраел у щьмә'та Хwәйә дәлали.

Һалелуйа!

### 149


Стьранәкә нуйә пәсьндайине

1Һалелуйа!

Стьранәкә ну Хӧданр'а бьстьрен,
шькьрийе бьдьнә Wи, щьвина амьнед Wида[+].
2Исраел бьра ша бә пе Ә'фьрандаре хwә,
әwләдед Сийоне бьра гәш бьн пе П'адше хwә.
3Бьра пе р'әqасе шькьрийе бьдьнә наве Wи,
бь дәфе у чәнге зис мьqама Wир'а ле хьн.
4Чьмки Хӧдан щьмә'та Хwә бәгәм дькә,
мьлука бь сәрк'әтьне дьхәмьлинә.
5Бьра амьн р'умәтеда әшq у ша бьн,
нава ньвинед хwәда бәшәрхwәш бьн[+].
6Пәсьндайина Хwәде жь дәве wан кем нәбә
у шуре дӧдәви жь дәсте wан нәк'әвә,
7wәки һ'әйфе жь мьләта һьлдьн
у бәла мьхӧлqәта бьдьн.
8П'адшед wан бь зьнщира гьредьн
у ә'сьлзадед wан бь qәйдед һ'әсьни,
9wәки qьрара диwане бе сәре wан.
Әва р'умәта һ'әму амьнед Wир'а бә.

Һалелуйа!

### 150


Шькьрийе бьдьнә Хwәде

1Һалелуйа!

Шькьрийе бьдьнә Хwәде, Пирозгәһа Wида,
шькьрийе бьдьнә Wи, ә'змане Wийи qәwатда[+].
2Шькьрийе бьдьнә Wи, бона кьред Wийә зор,
шькьрийе бьдьнә Wи, бона р'умәта Wийә мәзьн.

3Шькьрийе бьдьнә Wи, бь дәнге бор'ийе,
шькьрийе бьдьнә Wи, бь чәнг у чәнге зис[+].
4Шькьрийе бьдьнә Wи, бь дәф у р'әqасе,
шькьрийе бьдьнә Wи, бь саз у бьлуре[+].
5Шькьрийе бьдьнә Wи, бь шьнгинийа болма,
шькьрийе бьдьнә Wи, бь зьнгинийа зәнгьла.
6Һәр бинбәр бьра шькьрийе бьдә Хӧдан!

Һалелуйа!

## Мәсәлед Сьлеман

### Мәсәлед Сьлеман

Мәсәлед Сьлеман


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]


Мәсәлә


Пешготьна К'ьтеба Мәсәла

Нава «Мәсәла да»гәләк готьнед билантийе һәнә у әw ширәт бона мәрьвайе гәләки к'ар ьн.

Занәйед жь мьләте Исраеле, зува дәстпекьрьн готьн у мәсәлед ве к'ьтебе бәрәв кьрьн. Хӧдане п'ьр'анийа ван готьнед биланә ве к'ьтебеда, Сьлеман те һ'әсабе, аwа готи кӧр'е Даwьд п'адша. Сьлеман жи п'адше Исраеле буйә, незики һ'әзар сал бәри буйина Иса Мәсиһ. Әw бьбу биланәки бь нав у дәнг. Әва к'ьтеба т'ьме наве Сьлеманва гьредайи буйә.

К'ьтеба Пироз дьбежә кӧ чаwа Хwәде Сьлеманр'а соз да, әw чь бьхwазә wе бьде (Бьньһер'ә: П'адша III 3:5-15 ). Сьлеман жи жь Хwәде сәрwахтийе бона хwә дьхwазә, wәки әw р'аст һ'акьмтийе мьләте Wи бькә у qәнщи у хьрабийе жь һәв дәрхә. Хwәде ль Сьлеман вәдьгәр'инә: «Тә кӧ әв тьшт хwәст у бона хwә ә'мьре дьреж, һәбук, ӧса жи мьрьна нәйаред хwә нәхwәст, ле хwәр'а сәрwахти хwәст кӧ сәр һәqи-нәһәqийеда бьньһер'и, ва Әзе wәкә хwәстьна тә бькьм. Әзе һ'ьше сәрwахтийе у фә'мкьрьне бьдьмә тә, ӧса кӧ нә бәри тә мина тә һәбунә, нә жи пәй тәр'а wе һәбьн». Сьлеман п'ехәмбәр әw сәрwахти жь Хwәде станд у әw жь һ'әму мәрьвед һатийә сәр дьне сәрwахттьр бу.

Пештьри готьнед Сьлеман п'адша, чәнд готьн у мәсәлед ве к'ьтебе жь алийе ньвиск'аред майинва жи һатьнә бәрәвкьрьне, мәсәлә: һьн жь п'ьрт'ука бәрәвока Агур, һьн жи жь п'ьрт'ука бәрәвока Ләмуел п'адша (бьньһер'ә: 30:1 у 31:1).

### 1


Мәрәме сәрwахтийе

1Әв ьн мәсәлед Сьлеман п'адше Исраелейи кӧр'е Даwьд[+].

2Бона кӧ сәрwахтийе у ширәта бьзаньбьн,
готьнед билана фә'м бькьн,
3ширәтед сәрwахтийе,
р'астийе, qьраре у һәqийе qәбул кьн,[+]
4кӧ фьрасәте бьдьнә дьлсаха,
занәбуне у аqьл бьдьнә щаһьла,[+]
5wәки йе сәрwахт бьбьһе һе занәбуна хwә зедә кә
у йе билан һе р'е-дьрба жь һәв дәрхә,
6кӧ мәсәла у мә'на тедәрхьстьнока,
к'ельмед занәйа у фькьред wан фә'м бькә.


Сәре сәрwахтийе

7Сәре сәрwахтийе хофа Хӧдан ә,
т'әне йе беһ'ьш qәдьре биланийе у ширәте ньзанә[+].


Ширәта бона щаһьла

8Лаwе мьн, ширәта баве хwә qәбул кә
у һинкьрьна дийа хwә п'епәс нәкә[+].
9Чьмки әwе чаwа к'офийа р'әwш-к'әрәме ль сәре тә бьн
у мори-мьрщан стуйе тәда[+].
10Лаwе мьн! Гава йед гӧнәк'ар бьхwазьн тә жь р'е дәрхьн,
тӧ гӧһ нәдә wан[+].
11Һәгәр бежьн: «Т'әви мә wәрә әм бона кӧштьне тә'лдә
чекьн,
щийе бесәбәб хwә ль мәрьве бесущ бьтәлиньн,[+]
12мина дийаре мьрийа әм сахә-сах wан һ'уфи хwә кьн,
мина гор'ьстен кӧ чаwа мьрийа дадьqӧртинә[+].
13Һәр щур'ә хер-хьзнә әм хwәр'а бьбьн
у мале хwә бь т'аленва т'ьжи кьн,
14wәрә тӧ жи п'әшка хwә бавежә нава мә,
к'иське мә һ'әмуйа бьбә йәк».
15Лаwе мьн! Т'әви wан wе р'ейеда нәчә,
ньгед хwә жь шьвәр'ийед wан пашда бьгьрә[+].
16Чьмки ньгед wан бәр бь хьрабийе дьбәзьн
у хунр'етьнер'а дьләзиньн[+].
17Ле бәле бадиһәwа т'ор' те авитьне
ль бәр ч'ә'ве тәйрәда,
18ле әвана дьбьнә байисе хуна хwә,
бона кӧштьна хwә хwә дьтәлиньн.
19Әв ә р'ийа wан мәрьвед кӧ ч'ә'ве wан һәбука хәлqе йә,
әв йәк дьбә р'ӧһ'ьстине wан[+].


Дәнге сәрwахтийе

20Сәрwахти к'учада дькә гази,
мәйданада дәнге хwә бьльнд дькә[+].
21Әw щийе qалмә-qалма щьвата мьхӧлqәтада дькә дәнги,
ль бәр дәргәһе бажер готьна хwә дьбежә:
22«Гәли беһ'ьша, һ'әта к'әнге һуне беһ'ьшийе һ'ьз бькьн?
Һ'әта к'әнге qәрфе ль qәрфкьра хwәш бе?
У ахмахе бьжәньнә заньстийе[+]?
23Бәре хwә бьдьнә ширәтед мьн,
әзе р'ӧһ'е хwә ль сәр wәда бьр'ежьм,
готьнед хwә ль wә бьдьмә фә'мкьрьне.
24Әз гази wә дькьм һун набьһен,
дәсте хwә дьрежи wә дькьм кәсәки гӧһдар т'ӧнә,
25ле ширәтед мьн давежьнә пьшт гӧһе хwә
у һьлатьна мьн qәбул накьн[+].
26Әзе жи ль сәр к'әтьна wә бьк'әньм,
дьле хwә ль wә ша кьм, гава тьрс-хоф ль сәр wәда бе,[+]
27чахе зарин у тәнгаси бе сәре wә,
гава тьрс-хоф мина тә'вийа тәйроке wә бинфьшки кә
у чаwа фьртонә ль сәр wәда бьгьрә.
28Һьнге wе гази мьн кьн ле әзе щабе нәдьм,
әwе дәмана мьнда бьн, ле мьн нәбиньн.
29Чьмки вана жәнандә заньстийе
у хофа Хӧдан хwәр'а нәбьжартьн,
30ширәтед мьн qәбул нәкьрьн,
qәрфе хwә һ'әму һьлатьнед мьн кьрьн.
31Ләма жи әw гәрәке бәре ә'мәлед хwә бьхwьн
у пе шеwьред хwә т'ер бьбьн.
32Чьмки жь р'ек'әтьна беһ'ьша wан дькӧжә
у бехәмийа ахмаха wан ӧнда дькә.
33Ле йе гӧһ дьдә мьн wе сах-сьламәт бьжи
у жь саwа хьрабийе т'әвһәв нәбә».

### 2


Хәлата йе сәрwахтийе дьгәр'ә

1Лаwе мьн! Һәгәр тӧ готьнед мьн qәбул ки
у т'әмийед мьн щәм хwә хwәй ки,[+]
2ӧса кӧ гӧһ бьди сәрwахтийе
у дьле хwә ль бәр билантийе вәки,
3һәгәр гази аqьл ки
у дәнг бьди билантийе
4у тӧ wе бьгәр'и чаwа зив
у пәйк'әви бьбини мина хьзне,[+]
5те һьнге хофа Хӧдан фә'м бьки
у хwәденаскьрьне бьзаньби[+].
6Чьмки Хӧдан ә йе сәрwахтийе дьдә,
заньсти, биланти жи жь дәве Wи дәртен[+].
7Әw бона р'аста ачьхийе хwәй дькә,
Әw мәрт'ал ә бона йед р'еда беләк'ә нә[+].
8Әw мьqатийе р'ийед р'астийе дькә
у шьвәр'ийа амьнед Хwә хwәй дькә[+].


Р'астинаскьрьн

9Һьнге те р'астийе, qьраре, һәqийе, фә'м бьки
у сәрда жи һәр шьвәр'ийед qәнщ[+].
10Гава сәрwахти бьк'әвә дьле тә
у занәбун ль р'ӧһ'е тә хwәш бе,
11һьнге фьрасәте тә хwәй кә
у аqьле мьqатийе ль тә бькә,
12wәки тә жь р'ийа хьраб
у wан мәрьвед мьхәнәтә дәрәwин хьлаз кә,
13к'ижан кӧ жь р'ийа р'аст дәрк'әтьнә,
кӧ р'ийед тә'ристанийеда һәр'ьн,
14к'ижан кӧ хьрабийед хwәр'а ша дьбьн
у нәһәqийед хwәр'а дьр'әqьсьн,[+]
15р'ийед к'ижана харо-маро нә
у шьвәр'ийед хwәда дьхальфьн[+].
16Wәки тә жь к'ӧлфәта хәриб хьлаз кә,
жь к'ӧлфәта нәр'едайә хwәйе заре һ'ьләк'ар,[+]
17жь йа кӧ дәсте хwә жь һ'әлале щаһьлтийа хwә кьрийә
у пәймана бәр Хwәдейе хwә бир кьрийә.
18Мала wе бәрбь мьрьне дьбә
у шьвәр'ийед wе жи алийе мьрийада[+].
19Әwед кӧ хwә ль wе дьгьрьн, т'ӧ щар вәнагәр'ьн
у иди нькарьн бенә ль сәр р'ийа жийине.


Хәлат у щәза

20Бона ве йәке тӧ р'ийа qәнщада һәр'ә
у хwә ль шьвәр'ийед р'аста бьгьрә,
21чьмки р'асте бьжин ль сәр ә'рде
у к'амьле ль сәр wе бьминьн,[+]
22ле нәп'аке жь сәр р'уйе ә'рде ӧнда бьн һәр'ьн
у к'ока беамьна wе бе һатьне[+].

### 3


К'ара жь гӧһдарийе у сәрwахтийе

1Лаwе мьн! Дәрса мьн бир нәкә
у дьле тә бьра т'әмийед мьн хwәй кә,[+]
2чьмки әwе р'ожед дьреж, ә'мьре дьреж
у хер-хwәшийе бьдьнә тә[+].
3Бьра дьлшәwати у р'асти жь тә дур нәк'әвьн,
ван стуйе хwәва гьредә, ль сәр т'әхте дьле хwә бьньвисә[+].
4Һьнге те ль Хwәде у мәрьва
хwәш бейи у р'успи би.
5Бь т'әмамийа дьле хwә хwә бьсперә Хӧдан,
гӧмана хwә нәдә ль сәр һ'ьше хwә[+].
6Һ'әму р'ийед хwәда тӧ Хwәде нас кә
у Әwе һ'әму шьвәр'ийед тә р'аст-дуз кә[+].
7Тӧ ль бәр ч'ә'ве хwә хwә сәрwахт нәбинә,
жь Хӧдан хоф кә у жь хьрабийе дур бә[+].
8Әв йәке дәрмане нәфса тә бә
у сьһ'әт-qәwата һәстуйед тә бә.
9Һәбука хwәва qәдьре Хӧдан бьгьрә
бь һ'әму бәре дәрәмәтед пешьнва,[+]
10һьнге ә'мбаред тәйе левар'а т'ьжи бьн
у жь һ'әwзед тә жи мәйа ну бьк'ьшә[+].
11Лаwе мьн, ширәта Хӧдан пьшт гӧһе хwәва нәвежә
у нә жи гава Әw ль тә һьлте, ль бәр хwә к'әвә,[+]
12чьмки Хӧдан һ'ьзкьрийе Хwә ширәт дькә,
чаwа бавәк кӧ кӧр'е хwә һ'ьз дькә[+].


Сәрwахти жь хьзне четьр ә

13Хwәзи ль wи мәрьви кӧ сәрwахтийе дьбинә
у ль wи мәрьви кӧ билантийе дьстинә!
14Чьмки к'ара wе жь к'ара зив зедәтьр ә
у qазьнща wе жь зер'е хас[+].
15Әw жь кәвьред qимәт гьрантьр ә,
һәр тьште кӧ дьле тә дьк'ьшине wәкә wе набьн[+].
16Дәсте wейи р'астеда р'ожед дьреж ьн
у дәсте ч'әпеда жи дәwләт у р'умәт[+].
17Р'ийед wе р'ийед хwәшийе нә
у һ'әму шьвәр'ийед wе йед ә'дьлайе нә.
18Әw бона йед кӧ wе дәст тиньн дара жийине йә,
йед кӧ wе qәwин дьгьрьн бәхтәwар дьбьн![+]
19Хӧдан пе сәрwахтийе һ'име дьнйайе дани,
пе билантийе ә'зман qәwин-qәдим кьр[+].
20Пе занәбуна Wи бебьни дәрәвәбунә
у ә'wр qьр'авийе дьньqьтиньн[+].


Р'ийа йе сәрwахт

21Лаwе мьн! Әвана бьра жь бәр ч'ә'ве тә нәчьн,
аqьл у фьрасәте qәwин бьгьрә,
22әве бьбьнә ә'мьре нәфса тә
у хьшьре стӧкӧра тә.
23Һьнге те р'ийа хwәда бехоф һәр'и
у ньге тәйе нәльк'ӧмә[+].
24Гава п'алди, те нәтьрси
у гава хәwр'а һәр'и, хәwа тәйе ширьн бә.
25Те жь хофа ньшкева нәтьрси,
нә жи жь фьзьрдумана нәп'ака, гава ль сәр тәда бе[+].
26Чьмки Хӧдане гӧмана тә бә,
Әwе ньге тә хwәй кә, кӧ нәк'әвә т'әләке.


К'омәкдари

27Гава жь дәсте тә те, кӧ алик'арийа дәсттәнга бьки,
хwә жь ве йәке нәдә паш[+].
28Нәбежә һәвале хwә:
«Һәр'ә щарәкә дьн wәрә, әзе сьбе бьдьмә тә»,
wәки щәм тә һәйә[+].
29Һьндава һәвале хwәда т'ьвдира хьраб нәкә,
чьмки әw бь гӧман ль щәм тә дьминә.
30Щийе бадиһәwа qьр'ька мерьв нәгьрә,
wәки wан хьраби ль тә нәкьрийә.
31Һ'әвсудийа мәрьве зордар нәкә,
т'ӧ щар хwә ль р'екә wан нәгьрә[+].
32Чьмки мәрьве qәлп, ль бәр ч'ә'ве Хӧдан зьвер ә,
ле бәле Әw һәвале сьтqе дьле р'аст ә.
33Ньфьр'а Хӧдан ль сәр мала нәп'ака йә,
ле Әw дӧа ода р'аста дькә[+].
34Әw пек'әнийа дьк'әнә,
ле к'әрәме дьдә шкәстийа[+].
35Сәрwахте р'умәте wар бьн,
ле ахмахе бер'умәтийе.

### 4


Ширәта бавейә бона сәрwахтийе

1Әwләдно! Гӧһ бьдьнә ширәтед баве
у дина хwә бьдьне, wәки аqьл һун һин бьн[+].
2Чьмки әзе дәрсед qәнщ бьдьмә wә,
пьшта хwә нәдьнә һун һинкьрьна мьн.
3Чахе кӧ әз кӧр'е баве хwә бум,
дәлалийе дийа хwәйи тайе т'әне бум,
4әwи әз һин дькьрьм у дьгот:
«Бьра дьле тә пәй готьнед мьн бә,
т'әмийед мьн хwәй кә у те бьжийи[+].
5Сәрwахтийе бьстинә, аqьл бьстинә,
ве йәке бир нәкә у жь готьнед дәве мьн данәгәр'ә.
6Сәрwахтийе бәр'нәдә у әwе тә хwәй кә,
тӧ wе һ'ьз бькә, әwе пьштоване тә бә.
7Сәри сәрwахти йә, сәрwахтийе бьстинә
у бьра аqьл ль бәр дьле тәда жь һ'әму һәбука тә ширьнтьр бә.
8Тӧ qимәте wе бьзаньбә, әwе тә бьльнд кә,
һәгәр тӧ wе һ'әмез ки, әwе qәдьре тә бьгьрә.
9Әwе к'офийа р'әwш-к'әрәме бьдә сәре тә,
пе т'аще бәдәwи р'успитийе тә хәлат кә»[+].


Р'ийа сәрwахта у хьраба

10Бьбьһе, лаwе мьн, готьнед мьн бькә сәре
хwә у салед ә'мьре тәйе дьреж бьн[+].
11Әз р'ийа сәрwахтийе нишани тә дькьм,
шьвәр'ийед р'астийеда әзе тә бьбьм.
12Гава тӧ р'е һәр'и, тьште нәк'әвә бәр ньге тә
у гава тӧ бьр'әви те нәшьмьти нәк'әви[+].
13Ширәте мьн qәwин бьгьрә
у дәсте хwә жь wе нәкә,
тӧ wе хwәй кә, чьмки әw ә ә'мьре тә[+].
14Нәдә сәр р'ийа нәп'ака
у р'ийа хьрабада нәгәр'ә,[+]
15һ'әвза хwә жь wе бькә,
wе р'ейеда нәчә, же дур к'әвә wеда һәр'ә.
16Чьмки әвана һ'әта хьрабийе нәкьн,
әw нькарьн р'азен, хәw ч'ә'ве wан нак'әвә
һ'әта кӧ йәки нәшьмьтиньн нәвежьн[+].
17Әвана нане хьрабийе дьхwьн
у шәрава зордарийе вәдьхwьн.

18Ле бәле р'ийа р'аста мина р'онайийа
бәрбанге йә, кӧ һеди-һеди дәрте,
һ'әта кӧ т'әмамийа р'оже р'онайи дьбә[+].
19Р'ийа нәһәqа чаwа шәвәр'әшеда
кӧ әw ньзаньн wе чь п'әли к'әвьн[+].

20Лаwе мьн! Дина хwә бьдә хәбәред мьн
у гӧһе хwә бьдә сәр готьнед мьн,
21бьра әвана жь бәр ч'ә'ве тә нәчьн,
дьле хwәда тӧ ван хwәй кә.
22Чьмки әвана ә'мьр ьн бона әwе кӧ дьбинә
у дәрман ьн бона һ'әму нәфса wи[+].
23Жь һәр тьшти зедәтьр мьqати дьле хwә бә,
чьмки канийа ә'мьр жь wи дәрте.
24Дәве дәрәwин жь хwә дур хә,
заре һ'ьләк'ар дури тә бә[+].
25Бьра ч'ә'вед тә р'астә-р'аст бьньһер'ьн
у дина бьжангед тә ль пешийа тә бьн.
26Шьвәр'ийа гавед хwә ә'нәнә кә
у һ'әму р'ийед тә шьдийайи бьн[+].
27Р'аст у ч'әп нәхальфә,
жь хьрабийе ньге хwә дур хә[+].

### 5


Ширәта кӧ жь зьнек'арийе дур бьн

1Лаwе мьн! Дина хwә бьдә сәрwахтийа мьн
у гӧһе хwә бьдә сәр билантийа мьн,[+]
2wәки фьрасәта тә һәбә
у левед тә занәбуне хwәй кьн.
3Чьмки жь левед жьна хәриб,
чаwа һьнгьве һелуне же бьньqьтә
у дәве wе жи жь р'ун нәрмтьр ә,[+]
4ле ахьри тә'л ә мина зьрич'ке
у бьр'айә мина шуре дӧдәви.
5Ньгед wе бәрбь мьрьне дьбьн
у гавед wе дьгьһиньнә дийаре мьрийа[+].
6Р'ийа жийинеда әw т'ӧ щар начә,
р'е-дьрбе wе сьбә-еваре әw нә йәк ьн,
тӧ хwәха ньзани әw к'ӧда дьчә[*].
7Дә ньһа лаwно, гӧһ бьдьнә мьн,
жь готьнед дәве мьн дур нәк'әвьн.
8Жь wе к'ӧлфәте хwә дур хwәй кьн
у незики дәре мала wе нәбьн,
9wәки qәwата хwә нәди һьнәкә дьн
у салед хwә нәди йәки зӧлмк'ар.
10Нәбә кӧ һьнәкә дьн пе qәwатә тә т'ер бьн
у к'әда тә бьк'әвә мала хәлqе
11у тӧ ахьрийе ахә-ах нәки,
гава гоште щане тә бьһ'әлә-бьмашә,
12һьнге бежи: «Мьн чьма ширәт qәбул нәкьр
у дьле мьн һьлатьн беһӧрмәт кьр,
13мьн дәнге ширәтк'аред хwә нәбьһистьн
у гӧһед хwә нәданә ль сәр дәрсдаред хwә?
14Һьндьк мабу әз ль бәр ч'ә'ве к'оме у щьмә'те
бьк'әтама нава һәр хьрабийе».


Һ'але зәwаще

15Тӧ ава жь һ'әwзе хwә вәхwә
у йа кӧ жь бира тә дәрдьк'әвә.
16Бьра канийед тә к'учеда бәла нәбьн,
ньхалед аве мәйданада нәһәр'ькьн.
17Бьра әw т'әне йед тә бьн,
нә кӧ йед тә у хәриба бьн.
18Канийа тә бьра бьмбарәк бә
у пе жьна хортанийа хwә ша бә,[+]
19бьра әw хәзала һ'ьзкьри бә
у әw кара һ'әwаск'ар бә,
синг-бәре wе һәр гав тә т'ер кьн
у һәр т'ьм машоqе һ'ьзкьрьна wе бә.
20Чьма лаwе мьн, бьби машоqе жьна зьнек'ар
у синг-бәре жьна хәриб тӧ һ'әмез ки?
21Чьмки р'е-дьрбед мерьв ль бәр ч'ә'ве Хӧдан ьн
у Хӧдан һаш жь һ'әму гавед wан һәйә[+].
22Хьрабе пе ә'мәлед хwәйә хьраб бе гьртьне
у пе wәрьсе гӧнед хwә бе гьредане.
23Әwе жь дәст ширәтqәбулнәкьрьне бьмьрә
у жь дәст гәлә ахмахтийа хwә wе ӧнда бә.

### 6


Һашхwәһәбун

1Лаwо! Гава тә жь бәр һәвале хwәва wәк'илти кьр
у жь бәр йәкива дәйн һьлда стуйе хwә,
2тӧ пе готьна дәве хwә к'әти т'әле,
тә пе готьнед дәве хwә хwә да гьртьне.
3Аһа бькә кӧ хьлаз би, лаwе мьн,
чьмки тӧ к'әти дәсте һәвале хwә,
һәр'ә хwә бавежә ньге һәвале хwә
у лавайа тӧ же бькә.
4Бьра хәw нәк'әвә ч'ә'ве тә
у бьжангед тә нәчьнә ль сәр һәв.
5Хwә хьлаз кә чаwа хәзал жь т'әле,
чаwа тәйрәдә жь дәсте неч'ирван[+].


Бехирәти

6Бехирәто! Һәр'ә щәм мурийа,
дина хwә бьдә р'е-дьрбед wан у сәрwахт бә[+].
7Нә ахе wан һәйә, нә запьде wан
нә жи сәрwер,
8ле бәле хӧрәке хwә әw һавине дьдьн сәр һәв,
хwарьна хwә жи wәхте нандьруне т'оп дькьн[+].
9Бехирәто, һ'әта к'әнге те п'алди?
Те жь хәwа хwә к'әнге һ'ьшйар би[+]?
10Һ'әта һьнәки р'азейи, һьнәки бьп'оньжи,
һьнәки дәстед хwә бьди ль сәр һәв п'алди,
11һьнге к'әсибийа тәйе мина р'еwики дьз ль сәр тәда бьгьрә,
дәсттәнгийа тәйе жи мина qачахәки[+].


Мәрьве нәп'ак

12Мәрьве бекер, мәрьве нәп'ак
бь дәве дәрәwин дьгәр'ә,[+]
13әw ч'ә'ве хwә дьqӧрч'ьминә,
бь ньгед хwә хәбәр дьдә
у бь т'ьлийа тьшта һин дькә,[+]
14мьхәнәти дьлада һәйә,
әw т'ьме ль сәр нета хьрабийе йә
у әw хәлqе бәри һәв дьдә.
15Бона ве йәке хәзәбе ньшкева сәр wида бе,
дәрбәкер'а wе бьшке у ду-дәрмане ле нәбә.


Тьштед Хwәде же ащьз ә

16Ванә шәш тьштед кӧ Хӧдан дьжәнә wан,
һәла һ'әфт ьн кӧ ль бәр Wи һ'әрам ьн:[+]
17Ч'ә'вед к'ӧбар, зьмане дәрәwин,
дәстед кӧ хуна бесущ дьр'ежьн,[+]
18дьле кӧ т'ьвдира хьраб дәртинә,
ньгед кӧ бона хьрабийе зу дьр'әвә,[+]
19шә'де дәрәw, кӧ дәрәwа дькә
у бьра бәри һәв дьдә[+].


Һ'әвза хwә жь зьнек'арийе кьрьн

20Лаwе мьн! Т'әмийа баве хwә хwәй кә
у һинкьрьна дийа хwә пьшт гӧһе хwәва нәвежә[+].
21Әвана һәр т'ьм бьра сәр дьле тә гьредайи бьн,
ль стӧкӧра тә wаланди бьн[+].
22Гава тӧ һәр'и, әwе р'ебәрийа тә бькьн.
Гава тӧ р'азейи, әwе тә хwәй кьн.
Гава һ'ьшйар би, әwе т'әви тә хәбәр дьн.
23Чьмки т'әми ч'ьра йә у һинкьрьн р'онайи,
һьлатьнед ширәте р'ийа жийине йә[+].
24Әве тә жь жьна хьраб хwәй кә,
жь зьмане жьна хәрибә зархwәш[+].
25Дьле хwәда нәбә машоqе бәдәwийа wе,
бьра тә нәчәлqинә пе бьри-бьжанга[+].
26Чьмки р'уйе жьна qавда, мәри дьбә һ'әwще пари нане т'ьси
у жьна ч'ә'вдәр, неч'ирване нәфса маqула йә.
27Дьбә кӧ йәк агьр текә п'ашьла хwә
у к'ьнщед wи нәшәwьтьн?
28Дьбә кӧ йәк ль сәр к'ура егьр бьгәр'ә
у ньге wи нәшәwьтьн?
29Әв жи аһа йа, йе кӧ незики жьна хәлqе дьбә,
һәгәр дәст бавежә wе, әw бе бәла наминә.
30Ломә дьзе бьр'чи найе кьрьне,
гава дьзи зьке хwә т'ер кьр,
31ле бәле гава бе гьртьне, гәрәке һ'әфт щар ле вәгәр'инә,
wе һ'әму һәбука мала хwә бьдә[+].
32Ле йе кӧ зьнек'арийе дькә, һ'ьше wи т'ӧнә,
әwе аһа дькә нәфса хwә ӧнда дькә[+].
33Әwе ледайи у бер'умәт бә,
жь р'ур'әшийе хьлаз нәбә.
34Чьмки к'ӧмр'әши qалп'ахе сәре мер р'адькә
у р'ожа һ'әйфһьлдане һәwа пе дьк'әвә,[+]
35жь бәр ве йәкева т'ӧ тьшт бәр ч'ә'ва найе,
чьqас тьшт жи жь бәрва бьди, йәкә диса wе йа хwә бькә.

### 7

1Лаwе мьн! Готьнед мьн хwәй кә
у т'әмийед мьн чаwа хьзнә вәшерә[+].
2Т'әмийед мьн хwәй кә кӧ ә'мьр ки
у һәр готьнәкә мьн мина р'онайа ч'ә'ве хwә[+].
3Т'ьлийед хwәва wан гьредә,
ль сәр т'әхте дьле хwә бьньвисә[+].
4Сәрwахтийер'а бежә: «Тӧ хушка мьн и!»
у билантийе нав кә: «Пьсмаме мьн»,
5кӧ тә хwәй кьн жь жьна хәриб,
жь жьна хәлqейә зархwәш[+].


Жьна ч'ә'вдәр

6Щарәке мьн мала хwәда
п'әнщәрер'а дина хwә дайе,
7ва йә нава щаһьлед сахьке дьле хwәда,
ч'ә'ве мьн хортәки бефә'м к'әт,[+]
8кӧ к'учеда незики ә'нишке
хwә ль р'ийа мала wе гьрт,
9евар бу, р'о чубу ава,
шәв бу, тә'ри к'әтьбу ә'рде
10у ва жьнәкә к'ьнще qава ле,
бь дьле qанщьхи дәрк'әтә пешийа wи,[+]
11әw йәкә шәр'удә бәд бу
ньге wе мала wеда нәдьман.
12Тә һәw дьдит дәрва бу, һәw мәйданада
у һәр qӧлч'әкида хwә дьтәланд[+].
13Әwе әw хорт гьрт р'амуса
у бе шәрма р'у готә wи:
14«Мьн дийарийа һәләqәтийе дайә,
созе хwә иро анийә сери,
15ләма әз дәрк'әтьмә пешийа тә,
кӧ р'уйе тә бьбиньм, ва мьн тӧ дити.
16Мьн щи-ньвина хwә пе сьпич'ала
мьсьрейә р'әнг-р'әнги хәмьландийә.
17Мьн ньвина хwә зьмьр, уд
у дарчин кьрийә[+].
18Wәрә әме хwәр'а бьк'әвьнә к'еф-һ'әнәка һ'әта сьбе,
бь шабуне т'әв дәрбаз кьн.
19Чьмки мере мьн нә ль малә,
р'екә дурда әwа чуйә,
20к'иське п'әра хwәр'а бьрийә,
хьлазийа мәһе әwе бе мале».

21Пе зархwәшийа хwә әw кьрә машоqе хwә
у заре хwәйи хwәш, сәр хwә бәнги кьр[+].
22Һьнге әwи зу да пәй wе чу,
чаwа га кӧ дьчә qәсабхане
у мина һ'әйwанәкә капстукьри,
23һ'әта кӧ тир щәгәра wи бьгьрә,
чаwа кӧ ч'ьвик хwә т'әлер'а дьгьһинә
у ньзанә кӧ әw р'ӧһ'ьстине wе йә.
24Дә ньһа гәли әwләда, дәнге мьн бьбьһен
у гӧһ бьдьнә готьнед дәве мьн.
25Бьра дьле тә бәрбь р'ийа wе нәзьвьр'ә
у шьвәр'ийед wеда нәхальфә.
26Чьмки гәләк бь дәсте wе бьриндар бунә
у гәләкә мерхас бь дәсте wе һатьнә кӧштьне.
27Мала wе р'ийа дийаре мьрийада йә,
йа кӧ дьбә жер щи-wаре мьрийа[+].

### 8


Дәнге сәрwахтийе у билантийе

1Сәрwахти гази дькә
у биланти дькә дәнги![+]
2Әw ль һеланед жорьн дәве р'ийа
у нава шьвәр'ийада дьсәкьнә.
3Әw ль бәр дәргәһе кӧ дьк'әвьнә бажер,
ль бәр дәрийе к'ижанир'а дәрбаз дьбьн дькә гази:
4«Әз гази wә дькьм гәли мәрьва
у дәнг дьдьмә әwләдед инсен!
5Гәли беһ'ьша, сәрwахтийе һин бьн,
гәли ахмаха һ'ьш бькьнә сәре хwә[+].
6Бьбьһен, чьмки әзе тьштед маqули бежьм
у дәве хwә вәкьм бона тьштед р'аст.
7Дәве мьне р'астийе бежә,
чьмки нәп'аки, заре мьнр'а һ'әрами йә.
8Һ'әму готьнед дәве мьн бь р'астийе нә,
нава wанда тьштед qәлп у хар т'ӧнәнә.
9Әвана һ'әму фә'мдаринә бона йе аqьл
у әвана р'аст ьн бона йед заньсти стандьнә.
10Дәрсе мьн һьлдьн, нә кӧ зив,
заньстийе, нә кӧ зер'е хас[+].
11Чьмки сәрwахти жь лал у дӧр'а четьр ә
у һәр тьштед дьле мерьвда бьһа, wәкә wе набә[+].

12Әз, сәрwахти, фьрасәтеда дьминьм,
фә'мина занәбуне ә'йан дькьм.
13Хофа Хwәде хьраби жәнандьн ә,
к'ӧбари, бабахи у р'ийа хьраб
ӧса жи заре мьхәнәт бәр ч'ә'ве мьн р'әш ьн[+].
14Шеwьр шеwьра мьн ә, фьрасәт фьрасәта мьн ә,
әз ьм биланти, qәwат qәwата мьн ә.
15Пе мьн п'адша п'адшатийе дькьн,
мир qьраред р'астийе дьдьн.
16Пе мьн сәрwер сәрwерийе дькьн,
ӧса жи ә'сьлзадә у һ'әму һ'акьмед р'аст.
17Әз һ'ьзкьрийе хwә һ'ьз дькьм,
йед бь дьл мьн дьгәр'ьн мьн дьбиньн[+].
18Дәwләт у р'умәт щәм мьн ьн,
хьзна нәп'уч' у чәрха р'аст[+].
19Бәре мьн жь зер' четьр ә, жь зер'е зәр жи,
фәйда мьн жи жь зиве жьбарә[+].
20Әз р'ийа р'астийеда дьгәр'ьм
у нава шьвәр'ийед һәqийеда,
21wәки һәбуке бьдьмә һ'ьзкьрийед хwә
у хьзьндангед wан әз дагьрьм.


Бәри һәбуна сәрwахтийе

22Дәма дәстпекьрьна шьхӧле Хӧдан, әз щәм Wи бум,
һе бәри кьрьнед Wийә пеш[+].
23Әз һе бәри һәр-һәйе һатьмә qәдимкьрьне,
сәре серида, бәри пешдаһатьна дьнйайе.
24Әз бәри бебьнийа бумә,
һе бәри канийед авед гӧр'.
25Һе ч'ийа-бани щи-wар нәбуйи,
бәри гьра әз бумә[+].
26Гава Әwи һе нә ә'рд, нә дәшт ә'фьрандьбу
у нә жи һе аха дьнйайе,
27гава Әwи ә'зман че дькьрьн әз ль wьр бум.
Гава ль сәр р'уйе ава бебьни гьловәр'и к'ьшанд,[+]
28гава Әwи ә'зманада ә'wр дьданә сәкьнандьне,
канийед бебьнийа qайим-qәдим дькьрьн,[+]
29гава синоре бә'ре дани
кӧ ав фәрмана Wи дәрнәк'әвә,
гава һ'име дьне давит,[+]
30һьнге әз ль щәм Wи чирәдәст бум.
Әз шабуна Wийә һәр р'ож бум,
һәр т'ьм ль бәр Wи ша дьбум,
31әз бь һәр тьштед дьнйа Wида ша дьбум
у әшqа мьн әwләдед инсен бу.


Дәнге сәрwахтийе

32У ньһа, гәли зар'а, гӧһдарийа мьн бькьн.
Хwәзи ль wан, йед кӧ р'е-дьрбед мьн хwәй дькьн![+]
33Гӧһ бьдьнә ширәта һуне сәрwахт бьн,
пьшт гӧһе хwәва wан нәвежьн.
34Хwәзи ль wи мәрьви кӧ мьн дьбьһе,
һәр р'ож ч'ә'ве wи ль сәр дәргәһе мьн ә
у дина wи ль дәрийед мьн ә.
35Чьмки к'е әз дитьмә, жийин дитийә
у жь Хӧдан wе к'әрәме бьстинә,[+]
36ле йе кӧ мьн жь дәсте хwә бькә,
әw зьраре дьдә нәфса хwә
у һ'әмуйед кӧ дьжәньнә мьн,
әw мьрьне һ'ьз дькьн».

### 9


Газийа сәрwахтийе

1Сәрwахтийе мала хwә ава кьр,
һ'әфт стун данә сәкьнандьне,
2һ'әйwана хwә сәржекьр, шәрава хwә
льһәв дани у сьфьра хwә һазьр кьр,
3щарийед хwә шандьн,
жь бьльндщийед бажер кӧ бькьн гази:[+]
4«К'и беһ'ьш ә, бьра бе вьра!
У бежьнә кемаqьла:
5‹Wәрьн бьхwьн нане мьн
у һун вәхwьн шәрава мьнә льһәвдайи[+].
6Дәст жь беһ'ьшийе бьк'ьшиньн, кӧ һун бьжин
у хwә ль р'ийа билантийе бьгьрьн›».


Ширәта сәрwахтийе

7Әwе кӧ пек'әни ширәт дькә,
әw беһӧрмәтийе сәр хwәда тинә
у йе нәп'ак һьлте, әw ләк'а wи ль хwә дьхә.
8Пек'әни ширәт нәкә, кӧ нәбә нәйаре тә,
ле йе сәрwахт ширәт кә, әwе тә һ'ьз бькә[+].
9Йе сәрwахт ширәт кә у әwе һе сәрwахт бә,
мәрьве р'аст һин кә, занәбуна wийе һе зедә бә[+].
10Сәре сәрwахтийе хофа Хӧдан ә,
Йе Һәри Пироз наскьрьн биланти йә[+].
11Чьмки пе мьн р'ожед тәйе гәләк бьн
у салед ә'мьре тәйе зедә бьбьн[+].
12Һәгәр тӧ сәрwахт и, әw к'ара тә йә
у һәгәр пек'әни йи, те зийане т'әне бьк'ьшини.


Газийа ахмахтийе

13Ахмахти жьнәкә qалмә-qалм ә,
беһ'ьш у бефә'м ә[+].
14Әwа йан ль бәр дәре мала хwә р'удьни,
йан жи сәр т'әхте бьльндщийед бажер,
15гази йед р'еда дькә,
к'ижан кӧ р'ийа хwәда р'аст дьчьн:
16«К'и беһ'ьш ә, бьра бе вьра!»
Әwа дьбежә кемаqьла:
17«Ава дьзийе ширьн ә,
нане дьзива те хwарьне тә'м ә»[+].
18Ле әwе гӧһ дьдә wе ньзанә кӧ ль wьр мьри нә,
меванед wе гәлийе дийаре мьрийада нә.

### 10


К'ома мәсәлед Сьлеманә ә'wльн

1Мәсәлед Сьлеман:

Кӧр'е сәрwахт баве хwә ша дькә,
ле кӧр'е ахмах к'әдәра дийа хwә йә[+].
2К'ара хьзнед нәп'акийе т'ӧнә,
ле р'асти жь мьрьне хьлаз дькә[+].
3Хӧдан наһелә кӧ йе р'аст бьр'чи бьминә,
ле һ'уфә-һ'уфа нәп'ака ч'ә'ве wанда дьһелә[+].
4Дәсте хwәр'анәдитийа мерьв бәләнгаз дькә,
ле дәсте йе хирәт дәwләти дькә[+].
5Әwе кӧ һавине дьдә ль сәр һәв, кӧр'е билан ә,
кӧр'е кӧ дәма нандьруне р'адьзе, әw qара баве йә.
6Дӧа сәр сәре р'аста һәйә,
ле дәве нәһәqада зордари вәшарти йә.
7Дӧа сәр биранина наве р'аста йә,
ле наве нәп'ака дьр'ьзә дьчә[+].
8Йе хwәйе дьле сәрwахт, әw т'әмийа qәбул дькә,
ле йе хwәйе заре ахмах wе сәрсери бе.
9Йе кӧ р'ийа хwәда беләк'ә йә, әw бехоф дьчә,
ле йе кӧ р'ийа хwә дьт'әр'ьбинә, әw нәдити наминә[+].
10Йе кӧ бь ч'ә'ва дькә, дьбә сәбәбе хьрабийе
у йе зьмане хwә нькарә, wе сәрсери бе[+].
11Дәве йе р'аст канийа жийине йә,
ле дәве нәһәqада зордари вәшарти йә[+].
12К'ин-бох шер' т'әвр'адькә,
ле һ'ьзкьрьн һәр хьрабийе дьньхемә[+].
13Сәрwахти ль сәр заре билана йә,
ле шьвдар бона пьшта беһ'ьша йә[+].
14Йед сәрwахт занәбуне т'оп дькьн,
ле дәве беһ'ьш незики qәда-бәла йә[+].
15Һәбука дәwләтийа бона wан, чаwа бажарәки зор ә,
ле п'әришанийа фәqира бәләнгазийа wан ә[+].
16К'әда р'аста жийин ә,
qазьнщкьрьна нәп'ака гӧнә[+].
17Ширәтхwәйкьри нава р'ийа жийинеда йә,
ле йе һьлатьне qәбул накә дьхальфә[+].
18К'и к'ине вәдьшерә әw дәрәwи нә
у к'и хәйбе дькә әw беһ'ьш ә.
19Зә'фхәбәрданеда гӧнә һәнә,
ле йе зьмане хwә дькарә әw аqьл ә[+].
20Зьмане мәрьве р'аст зиве бьжарти йә,
ле дьле нәп'ака нә т'ӧ тьшт ә.
21Дәве р'аста гәләка т'ер дькьн,
ле ахмах жь дәст беһ'ьшийе дьмьрьн.
22Дӧайе Хӧдан һәбуке дьдә
у к'әдәре сәрда зедә накә.
23Хьрабикьрьн бона ахмаха сәйрәнг ә,
сәрwахти жи ль мере билан хwәш ә[+].
24Нәп'ак жь чь дьтьрсә те сәре wи,
ле хwәстьна йед р'аст тенә сери[+].
25Бобәлиск р'адьбә нәп'ак ӧнда дьбә,
ле йе р'аст сәр һ'име һ'әта-һ'әтайе йә[+].
26Чаwа сьркә бона дьрана у ду жи бона ч'ә'ва,
ӧса жи хwәр'анәдити, бона йе кӧ wи дьшинә[+].
27Хофа Хӧдан ә'мьре мәрьв дьреж дькә,
ле салед нәп'ака wе кем бьн[+].
28Гӧмана р'аста шабун ә,
ле мьразе нәп'ака wе ч'ә'ве wанда бьминә[+].
29Р'ийа Хӧдан сура дор беләк'а йә,
ле бона нәһәqа wеранкьрьн ә.
30Р'асте т'ӧ щар нәльк'ӧмә,
ле нәп'аке ль сәр дьне нәминьн[+].
31Дәве йе р'аст сәрwахтийе дәртинә,
ле зьмане мьхәнәт wе бе бьр'ине[+].
32Заред р'аста тьштед мә'рифәт заньн,
ле дәве нәп'ака мьхәнәтийе.

### 11

1Мезина qәлп ль бәр Хӧдан һ'әрами йә,
ле мезина р'аст ль Wи хwәш те[+].
2Гава к'ӧбари те, беһӧрмәти жи те,
ле сәрwахти т'әви шкәстийа йә[+].
3Һ'әлалийа р'аста wе р'ебәрийа wан бькә,
ле һ'ьләк'арийа фелбаза wе к'ока wан бинә[+].
4Р'ожа хәзәбе һәбук к'аре надә,
ле р'асти жь мьрьне хьлаз дькә[+].
5Р'астийа к'амьла р'ийа wан р'аст дькә,
ле нәһәq пе нәһәqийед хwә дьк'әвьн[+].
6Р'астийа р'аста wе wан хьлаз кә,
ле хайин пе хайинтийа хwә те гьртьне[+].
7Гава мәрьве нәп'ак дьмьрә, гӧмана wан жи ӧнда дьбә
у мәрәме нәһәqа найе сери[+].
8Йе р'аст wе жь тәнгасийе хьлаз бә
у дәwса wи йе нәһәq дьк'әве[+].
9Мәрьве бехwәде пе дәве хwә һәвал-һогьра ӧнда дькә,
ле йед р'аст бь заньстийе хьлаз дьбьн.
10Ль сәр ачьхийа р'аста бажар ша дьбә
у сәр к'әтьна хьраба дәнге шайе те[+].
11Бь дӧайе р'аста бажар гӧл дьдә,
ле бь дәве нәп'ака хьраб дьбә[+].
12Кемаqьл щинаре хwә беһӧрмәт дькә,
ле мәрьве аqьл хwә кәр' дькә.
13Гьлигәр'о сӧр'е ә'йан дькә,
ле ширһ'әлал wе йәке вәдьшерә[+].
14Жь бесә'витийе щьмә'т ӧнда дьбә,
ле бь к'ома шеwьркьра хьлаз дьбә[+].
15Йе дьбә wәк'иле дәйндарийа йәки нәнас,
әw хьрабийе ль хwә дькә,
ле йе кӧ хwә жь wәк'илтийа дәйндарийе дур дьгьрә,
әw бехоф ә.
16Жьна ә'сьл qәдьр дьстинә,
ле мәрьве зордар т'әне һәбуке.
17Мәрьве р'ә'м qәнщийе ль хwә дькә,
ле мәрьве бер'ә'м хьрабийе ль хwә дькә.
18Мәрьве нәп'ак кьре п'уч' дькә,
ле йе р'астийе дьр'әшинә хwәйе маше хwә йә[+].
19Чаwа йе р'астийеда майи дьчә бәрбь жийине,
ӧса жи йе хwә ль хьрабийе гьрти бәрбь мьрьне[+].
20Хwәйе дьле хьраб ль бәр Хӧдан һ'әрам ьн,
ле йе кӧ р'ийа беqӧсурда дьчьн ширьне Wи нә[+].
21Т'ӧ щар нәһәq бе бәла наминә
ле зӧр'әта р'аста wе хьлаз бә[+].
22К'ӧлфәта бәдәwә бефә'м,
чаwа хәлаqа зер'ин фьнща бәразда.
23Хwәстьна р'аста т'әне qәнщи йә,
ле мәрәме нәп'ака хәзәбә.
24Һьнәк бь мәр'данийе зедә дькьн,
һьнәк жи бь тьмайе кем дькьн[+].
25Нандаре сьһ'әт у qәwат бә,
авдарр'а жи аве бе дайине[+].
26К'и гәньм вәдьшерә ньфьр'а хәлqе сәр ә,
ле йе кӧ дьфьрошә дӧа ль сәр ә[+].
27Йе дәмана qәнщийеда йә хатьр дьстинә,
ле йе хьрабийе дьгәр'ә әw жи те сәре wи[+].
28Йе гӧмана хwә данийә ль сәр һәбука хwә wе бьк'әвә,
ле р'асте мина ч'ьqьле шин гӧлдьн[+].
29Йе зьраре дьдә мала хwә, байе бьбә мьлк'е wи
у йе ахмах дьбә хӧламе йе сәрwахт.
30Бәре р'аста дара жийине йә
у йе сәрwахт дәлалийе хәлqе йә[+].
31Һәгәр сәр дьне р'аст һәqе хwә дьстиньн,
нәп'ак у хьрабе һе бьстиньн[+].

### 12

1Йе ширәта һ'ьз дькә, әw заньстийе һ'ьз дькә,
ле йе һьлатьне һ'ьз накә, әw беһ'ьш ә[+].
2Мәрьве qәнщ Хӧдан херхwазе wи йә,
ле мәрьве мьхәнәт Әw диwана wи дькә.
3Мәрьв бь нәп'акийе бьнгәһ нагьрә,
ле р'аwед р'аста т'ӧ щар наһ'әжьн[+].
4Жьна ә'сьл т'аще мере хwә йә,
ле йа хwәйиqар мина кӧрме һәстуйе wи йә[+].
5Фькьред р'аста һәq-һ'әлал ьн,
ле шеwьред нәп'ака мьхәнәти нә[+].
6Готьнед нәп'ака т'әләкед хунр'етьне нә,
ле дәве р'аста мерьв хьлаз дькә[+].
7Нәп'ак дәвәр'у дьбьн у ӧнда дьбьн,
ле малед р'аста qәwин дьминьн.
8Мәрьв wәкә фә'ме хwә хwәйиqәдьр ә,
ле йе хwәйе дьле хьраб бер'умәт дьбә.
9Qәнщ ә бәрбьһер би у хwәйийе хӧламәки,
нә кӧ п'айдар у мәрьве һ'әwще нан.
10Дьле йе р'аст сәр һ'әйwане wи дьшәwьтә,
ле йед нәп'ак беисаф ьн[+].
11Йе ә'рде хwә бещәр дькә, wе нане хwә т'ер бьхwә,
ле йе дьдә пәй тьште п'уч', әwа йәки беһ'ьш ә[+].
12Ч'ә'ве нәп'ака ль т'алане хьраба йә,
ле р'аwе р'аста шьдийайи нә.
13Йе хьраб бь дәве хwә дьк'әвә егьр,
ле р'асте жь тәнгасийе дәрк'әвә[+].
14Мәрьв бь бәре дәве хwә хер-хьзнева т'ер дьбә
у wәкә кьред дәста әw п'ара хwә дьстинә[+].
15Р'ийа ахмах ль бәр ч'ә'ва р'аст ә,
ле йе сәрwахт гӧһ дьдә ширәта[+].
16Ахмах пер'а-пер'а һерса хwә дьдә к'ьфше,
ле йе аqьл шашийе вәдьшерә[+].
17Йе һәq хәбәр дьдә, р'астийе ә'лам дькә,
ле шә'де дәрәw, хапандьне[+].
18Һьнәк бь хәбәра мина шур мерьв бьриндар дькьн,
ле зьмане сәрwахта дәрмане дьла йә[+].
19Дәве р'астготи сәр йа хwә дьминә,
ле зьмане дәрәwин дәм-дәми йә[+].
20Дьле фькьрхьрабада мьхәнәти нә,
ле йе сәр ә'дьлайе дьфькьрьн wе ша бьн.
21Т'ӧ хьраби wе нәйе сәре р'аста,
ле нәп'аке жь qәдә-бәла ч'ә'в вәнәкьн[+].
22Жь заре дәрәw Хӧдан зьвер ә,
ле йе п'әргалә амьн Wи хwәш тен[+].
23Мәрьве аqьл занәбуна хwә вәдьшерә,
ле дьле ахмаха, ахмахтийа wи ә'йан дькә[+].
24Дәсте мәрьве хирәт сәрwерийе дькә,
ле хwәр'анәдити борщдар ә.
25Кӧл-дәрд дьле мерьв wи дьһ'әлинә,
ле готьнәкә qәнщ wи ша дькә.
26Мәрьве р'аст р'е нишани һәвале хwә дькә,
ле р'ийа нәп'ака wан дьхальфинә.
27Хwәр'анәдити неч'ира хwә нак'әлинә,
ле мәрьве хирәт хwәйиһәбук ә.
28Шьвәр'ийа р'астийеда жийин һәйә
у р'ийа wеда мьрьн т'ӧнә.

### 13

1Кӧр'е сәрwахт гӧһ дьдә дәрсе баве хwә,
ле йе пек'әни гӧһ надә һьлатьне[+].
2Мәрьв бь бәре дәве хwә хwәшийе дьхwә,
ле нәфса нәамьна зордарийе дьхwазә[+].
3Йе дәве хwә дькарә, әw хwә хwәй дькә,
ле йе дәве хwә гәләки вәдькә, wе ӧнда бә[+].
4Нәфса хwәр'анәдити дьхwазә, ле тьштәки wи т'ӧнә,
ле нәфса мәрьве хирәт т'ер-т'ьжи дьбә[+].
5Мәрьве р'аст жь готьна дәрәw зьвер дьбә,
ле нәп'ак хwә дькә р'обәт, шәрми дьбә.
6Р'асти р'аста хwәй дькә,
ле нәп'аки гӧнәк'ар сәрсери тинә[+].
7Һәнә мәри хwә к'ьфш дькьн кӧ дәwләти нә, ле бе тьшт ьн,
мәри жи һәнә әw к'ьфш дькьн кӧ к'әсиб ьн,
ле гәләки дәwләти нә[+].
8Мәрьв жь бәр нәфса хwәва һәбука хwә дьдә,
ле хәма йе бәләнгаз нинә.
9Ч'ьра мәрьвед р'аст wе шәwq бьдә,
ле ч'ьра йе нәп'ака wе весә.
10Жь к'ӧбарийе т'әне шәр'-дә'w дәртен,
ле сәрwахти щәм ширәтһьлдайа йә[+].
11Һәбука һ'әрамийе һати, һ'әрамийе жи дьчә,
ле бь худана һ'әлал к'әдкьри wе зедә бә.
12Гӧмана кӧ дәрәнги дьбә, дьл дешинә,
ле гьһиштьна мәрәм, мина дара жийине йә[+].
13Йе хәбәре беһӧрмәт дькә, әw зийане сәр хwәда тинә,
ле йе жь т'әмийе дьтьрсә, wе маше хwә бьстинә.
14Һинкьрьна йе сәрwахт канийа жийине йә,
кӧ мерьв жь т'ор'а мьрьне дур бьгьрә[+].
15Фә'ме qәнщ мә'рифәтийе тинә,
ле р'ийа йед беамьн зә'мәт
16Һәр кәсе аqьл бь заньстийе дькә,
ле йе ахмах, ахмахтийе дьдә к'ьфше.
17Qасьде хьраб хәта-бәла йә,
ле йе амьн дәрман ә[+].
18Йе ширәта qәбул нәкә бәләнгази у qаре бен сәре wи,
ле йе гӧһ дьдә һьлатьне, qәдьре wийе бьльнд бә[+].
19Хwәстьна мерьв кӧ те сери дьл ша дьбә,
ле йе ахмах хwә жь хьрабийе пашдагьртьне зьвер ә.
20Һәвале сәрwахта сәрwахт дәрте,
һәвале ахмаха хьраб дәрте.
21Хьраби те сәре гӧнәк'ара,
ле qәнщийе р'астар'а бе дайине.
22Мәрьве qәнщ мьлк' дьһелә нәвийед хwәр'а,
ле һәбука гӧнәк'ара бона р'аста те т'опкьрьне[+].
23Ә'рде бәләнгазада гәләк р'ьсq һәйә,
ле жь дәст нәһәqийе дәст wан дьчә.
24Йе шьва ширәте надә хәбате, әw зар'а хwә һ'ьз накә,
ле йе һ'ьз дькә, әw зар'отийеда бь т'әрбәт ширәт дькә[+].
25Йе р'аст дьхwә ч'ә'ве wи хwарьнеда наминә,
ле зьке йе нәп'ак ньзанә т'ербун чи йә[+].

### 14

1К'ӧлфәта сәрwахт мала хwә ава дькә,
ле йа ахмах пе дәсте хwә һьлдьшинә.
2Йе р'ийа р'астда дьчә әw жь Хӧдан дьтьрсә,
ле к'и р'ийа харо-марода дьчә, әw Wи беһӧрмәт дькә[+].
3Дәве ахмах шьва сәр пьшта wи йә,
ле дәве сәрwахта хwә зәфт дькьн[+].
4К'идәре га т'ӧнә, афьр' вала йә,
ле пьшти га гәләк дәрәмәт те сәр һәв.
5Шә'де амьн дәрәwа накә,
ле шә'де дәрәw, дәрәw жь дев дьwарьн[+].
6Пек'әни сәрwахтийе дьгәр'ә, ле набинә,
ле бона билана заньсти р'ьһ'әт ә[+].
7Жь мәрьве ахмах дур к'әвә,
тӧ занәбуне дәве wида набини.
8Сәрwахтийа мәрьве аqьл әв ә, кӧ р'ийа хwә занә,
ле ахмахтийа ахмах хальфандьнә.
9Ахмах сәр гӧнәкьрьне дьк'әньн,
ле нава р'астада бәрбьһери һәйә.
10Һәр дьл дәрд у кӧлед хwә занә
у кәсәк т'әви шабуна wи набә.
11Малед нәп'ака wе wеран бьн,
ле һ'олькед р'аста wе гӧл дьн[+].
12Р'е һәйә кӧ мерьвр'а р'аст хӧйа дькә,
ле хьлазийа wе р'ийа мьрьне йә[+].
13Щар-щара дәви к'ән ә, дьли кӧл ә,
щар-щара жи ахьрийа шабуне шин у гьри йә[+].
14Мәрьве дьлхьраб жь бәред р'ийа хwә т'ер дьбә,
ле мәрьве qәнщ жь бәре кьред хwә.
15Мәрьве сахьке дьле хwә һәр готьне баwәр дькә,
ле йе аqьл дина хwә дьдә гавед хwә.
16Йе сәрwахт дьтьрсә у жь хьрабийе дур дьк'әвә,
ле йе ахмах дьqьлqьлә у щӧлә'т дьбә.
17Йе зу һерс дьк'әвә беһ'ьшийе дькә,
ле мәрьве сәрwахт сәбьр дькә.
18Йе беһ'ьш wе ахмахтийе qазьнщ кьн,
ле йе аqьл заньстийева тен к'офикьрьн.
19Хьрабе ль бәр qәнща дәвәр'уйа бен,
нәп'аке жи ль бәр дәре р'аста[+].
20К'әсиб һ'әта ль бәр ч'ә'ве һәвале хwә жи р'әш ә,
ле достед дәwләти гәләк ьн[+].
21К'и qәдьре йәки нагьрә, әw гӧнә дькә,
ле йе дәст давежә к'әсиб, хwәзьли йә[+].
22Гәло йед хьраб дьфькьрьн нахальфьн?
Ле йед qәнщ дьфькьрьн, qәнщи у р'астийе дьбиньн.
23Һәр шьхӧлида к'ар һәйә,
ле п'уч'хәбәрдан дьбә т'ӧнәбуне[+].
24Һәбука сәрwахта т'аще wан ә,
ле к'офийа ахмаха ахмахтийа wан ә.
25Шә'де амьн мерьв хьлаз дькә,
ле йе qәлп мьхәнәтийе дьдә дәр.
26Хофа Хӧдан гӧманәкә qәwин ә
у бона зар'ед хофк'еш һеwаргәһ ә.
27Хофа Хӧдан канийа жийине йә,
кӧ мерьв жь т'ор'а мьрьне дур бьгьрә[+].
28Мьхӧлqәта зә'ф qәдьре п'адше йә,
ле мьхӧлqәта кем к'әтьна мир-бәга йә.
29Мәрьве хwәйисәбьр, йәки гәләки билан ә,
ле йе зу qӧлоз дьбә, беһ'ьшийа хwә дьдә к'ьфше[+].
30Дьле р'ьһ'әт жийина бәдәне йә,
ле һ'әвсуди кӧрме һәстуйа йә[+].
31Әwе кӧ к'әсиб дешинә, әw qәдьре Хӧльqдаре wи дьк'әвә,
ле йе алийе дәсттәнга дькә, әw qәдьре Хwәде дьгьрә[+].
32Жь дәст хьрабийа хwә нәп'ак дәвәр'уйа те,
ле һ'әта бәр мьрьне жи гӧмана йе р'аст һәйә.
33Дьле мәрьве аqьлда сәрwахти дьминә,
ахмах жи заньн әw йәк чийә.
34Р'асти мьләт бьльнд дькә,
ле гӧнә мьләт р'ур'әш дькә.
35П'адша ль хӧламе аqьл хwәш ә,
ле һерса wи ль сәр йе кӧ р'ур'әшийе тинә.

### 15

1Щаба нәрм һерсе датинә,
ле готьна һ'ьшк һерсе р'адькә.
2Зьмане йе сәрwахт заньстийе хwәш дькә,
ле жь дәве ахмах ахмахти дьр'ьжә.
3Ч'ә'ве Хӧдан ль һәр дәра йә,
Әw qәнщ у хьраба дьбинә.
4Заре ширьн дара жийине йә,
ле йе хальфи еша дьла йә[+].
5Ахмах дәрса баве хwә беһӧрмәт дькә,
ле йе гӧһ дьдә һьлатьне, фьрасәта wи зедә дьбә.
6Малед р'астада хьзна мәзьн һәйә,
ле к'әда нәп'акада кӧл у дәрд.
7Дәве сәрwахта заньстийе бәла дькьн,
ле дьле ахмаха ӧса накә.
8Хӧдан жь qӧрбана нәп'ака зьвер ә,
ле дӧайе р'аста ль бәр дьле Wида ширьн ә[+].
9Хӧдан жь р'ийа нәп'ака зьвер ә,
ле йед ль пәй р'астийе дьчьн һ'ьз дькә.
10Йе жь р'е дьк'әвә бе бәла наминә
у йе һьлатьне һ'ьз накә wе нәминә[+].
11Дийаре мьрийа у гәлийе һәй-wайе ль бәр Хӧдан ьн,
иди к'ӧ ма дьле әwләдед мерьв[+].
12Йе жь хwә р'ази ширәтк'аре хwә һ'ьз накә
у начә щәм сәрwахта.
13Дьле ша бәшәра хwәш ә,
ле дьле кӧл һ'ьнавзәр ә[+].
14Дьле билана заньстийе дьгәр'ә,
ле дәве ахмах ахмахтийева т'ьжи йә[+].
15Хwәйе дьле кӧл һәр р'ож шинеда йә,
ле хwәйе дьле ша һәр т'ьм шайеда йә.
16Qәнщ ә һьндьк бь хофа Хӧдан,
нә кӧ хьзна гәләк бь шәр' у дә'w[+].
17Qәнщ ә хwарьна п'ьнщар'е бь һ'ьзкьрьне,
нә кӧ гайе дәрмаликьри бь к'ин-бох[+].
18Мәрьве һерс шер' т'әвр'адькә,
ле йе бәрбьһер qалмә-qалме дьсәqьр'инә[+].
19Р'ийа хwәр'анәдити мина чита стьри йә,
ле шьвәр'ийа р'аста р'аст-дуз ә[+].
20Кӧр'е сәрwахт баве хwә ша дькә,
ле мәрьве ахмах qәдьре де ньзанә[+].
21Ахмахти бона кемаqьл шабун ә,
ле йе аqьл дьдә ль сәр р'ийа р'аст[+].
22Бе ширәт мәрәм у т'ьвдир бәтал дьбьн,
ле бь сайа гәләк ширәтк'ара әw тенә сери[+].
23Мәрьв пе щабдайина хwәйә р'аст ша дьбә,
чьqас хwәшә һәр хәбәр wәхте хwәда![+]
24Р'ийа жийине мәрьве аqьл бәрбь жор дьбә,
кӧ wан дур хә жь дийаре мьрийайә жерьн[+].
25Хӧдан малед к'ӧбара дәвәр'у дькә,
ле синоре жьнәбийа дьшьдинә[+].
26Хӧдан жь фькьре йе хьраб зьвер ә,
ле хәбәред йе бехельф ль Wи хwәш тен[+].
27Ч'ә'вбьр'чити шәр'-дә'w дькә мала хwә,
ле йе р'ӧшәта һ'ьз накә wе бьжи[+].
28Дьле йе р'аст ль сәр щабдайине дьфькьрә,
ле жь дәве нәп'ака хьраби дьр'ьжә[+].
29Хӧдан жь нәп'ака дур ә,
ле дӧайе р'аста дьбьһе[+].
30Р'онаийа ч'ә'ва дьл ша дькә,
мьзгинийа хер жи һәстуйа дьшьдинә[+].
31Йе кӧ гӧһ дьдә һьлатьна жийине,
хwәха жи wе нав сәрwахта бе жийине.
32Йе ширәта qәбул накә, әw хәниме хwә йә,
ле к'и һьлатьне qәбул дькә, аqьл т'оп дькә[+].
33Хофа Хӧдан сәрwахтийе һин дькә,
бь мьлуктийе бәрбь р'умәте дьбә[+].

### 16

1Т'ьвдиред дьле мерьвда йе wи нә,
ле щабдарийа зьмен жь Хӧдан ә[+].
2Һ'әму р'ийе мерьв ль бәр ч'ә'ве wи паqьж ьн,
ле Хӧдан р'ӧһ'а дьдә ль сәр мезине[+].
3Шьхӧле хwә бьдә дәсте Хӧдан
у те бьгьһижи нет-мәрәме хwә[+].
4Һәр тьшт Хӧдан бь мәрәм кьрийә,
нәп'ак жи бона р'ожа охьрме гьран[+].
5Хӧдан жь һ'әму к'ӧбар-бабаха зьвер ә
у әw т'ӧ щар бе бәла наминьн[+].
6Бь дьлшәwатийе у амьнийе гӧнә тенә к'әwандьне
у хофа Хӧдан мерьв жь хьрабийе дур дьхә.
7Гава Хӧдан р'ийа йәки бәгәм дькә,
һ'әта дьжмьне wи жи т'әви wи ль һәв тинә[+].
8Qәнщә һьндьк бь р'астийе,
нә кӧ мале п'ьр' бь нәһәqийе[+].
9Дьле мерьв р'ийа дьдә ль бәр хwә,
ле Хӧдан гаве wи р'аст дькә[+].
10Һ'ӧкӧме Хwәде ль сәр дәве п'адше йә
у дәве wи диwанеда шаш набә.
11Т'әрәзи у мезин р'аст йе Хӧдан ьн,
кәвьред мезинейә т'орпәда кьред Wи нә[+].
12П'адша жь хьрабикьрьне зьвер ьн,
чьмки т'әхтед wан бь р'астийева qәдим ьн[+].
13П'адша ль йе заре бехельф хwәш ьн,
әwана йе р'аст хәбәр дьдә һ'ьз дькьн[+].
14Һерса п'адше мина р'ӧһ'ьстин ә,
ле мәрьве сәрwахт wе дьсәqьр'инә[+].
15Р'онайа р'уйе п'адше жийин ә
у херхwәзийа wи мина ә'wре баранейи бьһаре[+].
16Сәрwахти стандьн жь зер' һежатьр ә
у биланти дәстанин жь зив четьр ә[+].
17Р'ийа р'астайә сәрәкә жь хьрабийе дурк'әтьн ә,
к'и мьqати р'ийа хwә дьбә, әw ә'мьре хwә хwәй дькә.
18Бәри wеранбуне к'ӧбари те
у бәри к'әтьне р'ӧһ'е бабахийе[+].
19Һе qәнщ ә т'әви бәләнгаза шкәсти бьн,
нә кӧ т'әви к'ӧбара т'алан п'арәвәкьн.
20К'и шьхӧле хwә бь сәрwахтийе дькә к'аре дьк'әвә
у йе кӧ хwә дьсперә Хӧдан хwәзьли йә[+].
21Мәрьве дьлда сәрwахт аqьл һ'әсаб дьбә
у йе заре ширьн заньстийе зедә дькә.
22Һ'ьш, бона хwәйиһ'ьша канийа жийине йә,
ле бона беһ'ьша ширәт ахмахти йә[+].
23Мәрьве дьлда сәрwахт сәрwахтийе дьдә зьмен
у занәбуне ль заре wи зедә дькә.
24Хwәшхәбәрдан мина һьнгьве т'ор'һелуне йә,
ль р'ӧһ' хwәшә у ль һәстуйа дәрман ә[+].
25Р'е һәйә кӧ мерьвр'а р'аст хӧйа дькә,
ле хьлазийа wе р'ийа мьрьне йә[+].
26Мәрьвед хәбатк'ар бона хwә дьхәбьтә,
чьмки дәве wи п'ейи сәр wи дькә.
27Мәрьве нәһәq хьрабийе дьгәр'ә
у заре wи алава агьр ә[+].
28Мәрьве мьхәнәт шер' т'әвр'адькә
у бӧхданбеж пьсмама жь һәв дур дьхә[+].
29Мәрьве зорбә һәвале хwә дьхапинә
у дьбә дькә р'ийа хьрабийе[+].
30Йе кӧ ч'ә'ве хwә дьгьрә бона фькьра хьраб
у лева хwә дьгәзә, хьрабийе дькә.
31Р'у-гӧлийе сьпи к'офийа р'умәте йә,
кӧ әw нава р'ийа р'астийеда йә[+].
32Мәрьве хwәйисәбьр жь мерхас четьр ә
у йе хwәгьрти жь йе бажар-һьлдайи[+].
33П'әшкавитьн жь т'әхт у бәхт ә,
ле һәр qьраре Хӧдан дьдә[+].

### 17

1Qәнщ ә пә'ри нане һ'ьшк бь ә'дьлайе,
нә кӧ маләкә т'ерә-т'ьжи бь шәр'-дә'w[+].
2Хӧламе аqьл һ'ӧкӧми ль сәр кӧр'е р'обәт дькә
у нава бьратийеда п'ара хwә мьлк' дьстинә[+].
3Чаwа фьр'нә зив дьщер'ьбинә у к'урә жи зер',
ле Хӧдан дьла дьщер'ьбинә[+].
4Мәрьве хьраб гӧһ дьдә заре нәһәq
у дәрәwин гӧһ дьдә зьмане зийанк'ар.
5Йе кӧ ль к'әсиб дьк'әнә, әw qәдьре Хӧльqдаре wи дьк'әвә
у йе кӧ дьле хwә ль чәрха ч'әп ша дькә,
әw бе бәла наминә[+].
6Нәви к'офийа р'успийа нә,
бав р'успитийа зар'а нә[+].
7Чаwа хәбәра че ль мәрьве беари-сәр'а нак'әвә,
ӧса жи заре дәрәw ль ә'сьлзада нак'әвә[+].
8Р'ӧшәт ч'ә'ве дайида чаwа кәвьре qимәт ә,
кӧ бәре хwә бьдә чь wе жер'а ль һәв бе[+].
9Йе хьрабийе дьньхемә һәвалк'ар ә,
ле йе дькә дәнги һәвалдәр ә.
10Һьлатьнәк һе ль фә'мдар,
нә кӧ сәд к'ӧлм ль ахмах.
11Мәрьве хьраб кӧ т'әне сәри һьлдьдә,
qасьде беисаф wе пешийеда бе шандьне.
12Qәнщ ә мәрьв һ'ьр'ч'әки ч'ежьке хwә ӧндакьри бьqәсьдә,
нә кӧ дь дәма ахмахтийеда ахмахәки.
13К'и жь бәр qәнщийева хьрабийе бькә,
хьрабийе жь мала wи дур нәк'әвә[+].
14Дәстпебуна шер' мина авбәр'дане йә,
һе шәр' кӧ гьран нәбуйә же дур к'әвә[+].
15Йе нәп'ак р'аст дәрдьхә у йе р'аст гӧнәк'ар дәрдьхә,
һәр дӧ жи ль бәр Хӧдан һ'әрам ьн[+].
16Qимәте сәрwахтийе кӧ дәсте ахмахда йә кери чь те?
Кӧ фә'м накә бьк'ьр'ә.
17Һәвал һәр гав һ'ьз дькә,
бьра буйә бона р'ожа охьрме гьран[+].
18Мәрьве кемаqьл дәйне хәлqе һьлдьдә стуйе хwә
у бона пьсмаме хwә дьбә wәк'ил.
19Йе шәр' һ'ьз дькә әw хьрабийе һ'ьз дькә
у йе дәргәһе хwә бьльнд дькә,
әw wеранбуна хwә дьгәр'ә[+].
20Мәрьве дьле хьраб, хере набинә
у йе заре мьхәнәт бәла жер'а те.
21Йе ахмах пәй хwә дьхә, мәрәза wи йә
у баве йе беар ахин-ахинийа wи йә[+].
22Дьле ша мина дәрмане керһати йә,
ле дьле хәм у хәйал һ'ьшкбуна һәстуйа йә[+].
23Йе нәп'ак п'ашьла хwәда р'ӧшәте тинә,
wәки р'ийа р'астийе бьт'әр'ьбинә[+].
24Сәрwахти ль бәр ч'ә'ве фә'мдара йә,
ле ч'ә'вед ахмаха вьрда-wеда дьньһер'ьн.
25Кӧр'е ахмах к'әсәра баве йә
у кӧла дьле йа пәй хwә хьсти йә[+].
26Нә qәнщә йе р'аст бьдьнә щәзайе
у ә'сьлзада хьн бона һәqийа wан.
27Йе зьмане хwә дькарә занә йә
у йе бәрбьһер билан ә[+].
28Ахмах жи гава кӧ дәнг накә, сәрwахт к'ьфш дьбә
у йе дәве хwә вәнакә, билан хӧйа дьбә.

### 18

1Йе жь хwә р'ази хwәстьна дьле хwә дьгәр'ә
у мьqабьли һәр шеwьр у qьраре йә.
2Ахмах билантийе һ'ьз накә,
ле т'әне дькә кӧ йа хwә бежә.
3Гава нәп'акәк те, беqәдьри жи те,
т'әви бер'умәтийе беһӧрмәти те.
4Готьнед дәве мерьв авед к'ур ьн,
жь канийа сәрwахтийе ч'әм дьк'ьшьн[+].
5Әв нә р'аст ә кӧ пьшта нәп'ак бьгьрьн,
диwанеда йе р'аст нәр'аст дәрхьн[+].
6Дәве йе ахмах шер' т'әвр'адькә
у готьна wи гази ледане дькә[+].
7Дәве ахмах бәла сәре wи йә
у заре wи т'әла нәфса wи йә[+].
8Готьнед бӧхданбеж мина тә'мә-тиска нә
у әw һ'әта к'ураийа навдьл дьчьн[+].
9Әwе кӧ шьхӧле хwәда сьст ә,
әw бьре мәрьве зийанк'ар ә.
10Наве Хӧдан бьльндщикә qайим ә,
р'асте кӧ хwә ль wьр дьгьрә, ле сьт'ар дьбә[+].
11Һәбука дәwләти бона wи, чаwа бажарәки зор ә
у бь дитьна wи мина сурәкә бьльнд ә[+].
12Бәри к'әтьне дьле мерьв к'ӧбар дьбә,
ле хwә ньмьзкьрьне р'успи дьбә[+].
13Йе һе нәбьһисти щабе дьдә,
әw беһ'ьш у qара wи йә.
14Р'ӧһ'е мерьв ль нәхwәшийа сәбьр дькә,
ле р'ӧһ'е бьриндар к'и дькарә тәйах кә[+]?
15Дьле йе аqьл заньстийе дәст тинә
у гӧһе йе сәрwахт заньстийе дьгәр'ә.
16Хәлата мерьв р'е ль бәр wи вәдькә,
һ'әта ль бәр гьрәгьра жи wи дьбә[+].
17Йе пешийе готьна хwә дьбежә, кӧ әw р'аст дәре,
ле гава дә'wкьре wи бе, wе бе ә'нәнәкьрьне.
18П'әшк-авитьн шәр'-дә'wа дьдә сәкьнандьне
у йед зор ль һәв дьдә р'уньштандьне.
19Бьраки хәйиди мина бажарәки суркьри йә
у шәр'-дә'w мина зәр'за qәсьре йә.
20Зьке мәрьв жь бәре дәве wи т'ьжи дьбә
у жь дәрәмәта заре wи т'ер дьбә[+].
21Мьрьн у жийин дәсте зьмен ьн,
йе кӧ же һ'ьз дькьн жь бәред wи дьхwьн.
22К'и жьне дьбинә, хер у хьзне дьбинә
у жь Хӧдан р'ә'м-к'әрәме дьстинә[+].
23К'әсиб бь лава-диләка дьпьрсә,
ле дәwләти һ'ьшк щабе дьдә.
24Мәрьве хwәйе гәләк һәвал, бәла сәре wи йә,
ле һәвал жи һәнә жь бьраки четьр ьн[+].

### 19

1Qәнщ ә бәләнгазе кӧ р'ийа хwәйә амьнда дьчә,
нә кӧ йәки дәвхальфийи ахмах[+].
2Мәрьве бе занәбун хер т'ӧнә,
йе ләз дьк'әвә р'ийа хwә ӧнда дькә[+].
3Ахмахтийа мерьв р'ийа wи шашо-п'ашо дькә
у дьле wи һьндава Хӧданда бинтәнг дьбә[+].
4Һәбук гәләк доста зедә дькә,
ле йе к'әсиб жь пьсмамтийа хwә дьqәтә[+].
5Шә'де дәрәw wе бе бәла нәминә
у йе дәрәwин wе нәфьльтә[+].
6Гәләк хwә ль мәрьве мәр'д дьгьрьн
у һ'әму дьбьнә пьсмаме мәрьве кӧ п'ешк'еш дьдьн[+].
7Бьратийа к'әсиб һ'әму же дьчьн,
иди к'ӧ ма пьсмаме wи же дур нәк'әвьн!
У әw ль wан дькә гази,
ле к'а әwә к'ӧ нә[+]?
8Йе сәрwахтийе дәстинә, әw нәфса хwә һ'ьз дькә,
йе билантийе хwәй дькә, әw хер у хwәшийе дьбинә[+].
9Шә'де дәрәw wе бе бәла нәминә
у дәрәwине р'убари дьне нәминә[+].
10Чаwа хер у хwәши ль ахмах накә,
ӧса жи хӧлам, сәрwерийе ль аха накә[+].
11Фә'ме qәнщ мерьв жь һерсе пашда дехә
у р'успитийа wи qӧсур-нәньһер'андьн ә[+].
12Һерса п'адше мина мьр'инийа шера йә,
ле херхwәзийа wи мина qьр'авийа сәр шинайе йә[+].
13Кӧр'е ахмах бәла сәре баве йә,
шәр'е жьне жи мина барана һурә-һур[+].
14Мал у һәбук жь бава нә,
ле жьна ә'сьл жь Хӧдан ә[+].
15Хwәр'анәдитьн хәwа к'ур тинә
у йе бехирәт бьр'чи дьминә[+].
16Йе т'әмийе хwәй дькә, әw хwә хwәй дькә,
ле йе гӧһ надә р'ийа хwә, әw мьрьна хwә дькә[+].
17Йе кӧ алик'арийа к'әсиб дькә, әw дәйн дьдә Хӧдан
у Хӧдане жь бәр дайина wива, wи хәлат кә[+].
18Һ'әта гӧман һәйә, кӧр'е хwә ширәт кә,
ле нә кӧ һ'әта кӧштьна wи[+].
19Йе гәләки һерс, гәрәке бе щәзакьрьне,
һәгәр тӧ бьди хатьр, те диса бьwәк'ьлини.
20Ширәте һьлдә у һинкьрьне бьбә йар ә,
wәки ахьрийе тә бькә дәрсдар ә.
21Дьле мерьвда гәләк мәрәм һәнә,
ле т'әне хwәстьна Хӧдан те сери[+].
22Qәнщ ә мәрьв һ'әйра qәнщикьрьнеда бә,
мәрьве к'әсиб жь йе дәрәwин четьр ә.
23Хофа Хӧдан жийин ә, мәрьви пе р'ьһ'әт ә,
т'ӧ хьраби ле наqәсьд ә[+].
24Хwәр'анәдити дәсте хwә дькә т'аса хwә,
ле нькарә бьбә дәве хwә[+].
25Пек'әни хә, кӧ йе сахьке дьле хwә, һ'ьш т'опи сәре хwә кә
у йе аqьл һьле, сәрwахтийе wе qазьнщ кә[+].
26Йе кӧ бь к'ӧлме дьчә баве хwә у бәри де дьдә,
әw кӧр'е р'ур'әшийе у qара йә[+].
27Лаwе мьн, һәгәр тӧ хwә жь ширәте дур дьгьри,
бәле, тӧ хwә жь готьнед заньстийе дур дьгьри.
28Шә'де дәрәw сәр р'астийе дьк'әнә
у дәве нәп'ака нәһәqийе дадьqӧртинә.
29Бона пек'әнийа щәза һазьр ә
у бона пьшта ахмаха жи ледан[+].

### 20

1Шәрав к'әнти йә у авщә шәр'ти йә,
йе хwә дьдә ван, нә сәрwахти йә[+].
2Саwа п'адше мина мьр'инийа шер ә,
йе wи дькә һерсе йә, әw хwә дькә нәһәqийе йә[+].
3Һ'әвза хwә шәр'кьрьне, qәдьре мәрийа йә,
ле һәр беһ'ьш сәр шер' бәнги йә.
4Хwәр'анәдити wә'дәда ә'рде р'анакә,
нандьрунеда wе ле бьгәр'ә, ле п'әйда нәкә[+].
5Мәрәме дьле мерьв авед к'ур ьн,
ле мәрьвед билан wан һьлдьч'ьньн[+].
6Гәләк мәри qәнщийед хwә дькьн дәнгинә,
ле мәрьвед амьн к'и дькарә бьбинә?
7Йе бь һәqийе р'ийа р'астда чуйи,
пәйр'а wе бәхтәwар бьн зар'ед wийә буйи.
8П'адшайе ль сәр т'әхте диwане,
бь ч'ә'ва һәр хьрабийе дьдә һьлдане.
9К'и дькарә бежә: «Мьн дьле хwә паqьж кьр
у гӧнәйед хwә жи жь хwә дур хьст»[+]?
10Дӧ кәвьред мезинейә нә wәкә һәв,
дӧ пиване нә wәкә һәв,
һ'әраминә ль бәр Хӧдан һәр дӧ wәкә һәв[+].
11Һ'әта qәнщи йан хьрабийа хәйсәте зар'е жи
бь кьред wи к'ьфш дьбьн.
12Гӧһе кӧ дьбьһе у ч'ә'ве дьбинә,
һәр дӧ жи Хӧдан чекьрьнә[+].
13Хәwе һ'ьз нәкә, кӧ к'әсиб нәби,
ч'ә'ве хwә вәкә, кӧ бь нан т'ер би[+].
14Йе дьк'ьр'ә дьбежә: «Нә р'ьнд бу! Нә р'ьнд бу!»
ле гава дьчә, һьнге п'айдар бу.
15Зер' у щәwар гәләк һәнә,
ле заре билан һе хьшьре бьһа йә.
16Йе бу wәк'иле хәрибәки, qап'уте wи һьлдә,
йе бу wәк'иле нәнасәки, к'әфил жь wи һьлдә[+].
17Нане дәрәwийе мерьв хwәш те,
ле паше мина пари гәwрийеда дьминә[+]
18Мәрәм бь шеwьре те ә'сәйикьрьне,
бь р'едитьне шәр' бьдә кьрьне[+].
19Йе гьлигәр'о сӧр'е бәла дькә,
һ'әвза хwә жь йе дәвбәла бькә[+].
20Йе ньфьр'к'аре де у бава бә,
к'урайийа шәведа ч'ьра wийе весә[+].
21Әw мьлк'е кӧ пешда бь ләзо-бәз һатийә дәстхьстьн,
wе ахьрийеда дӧайе ле wе нәйе кьрьн[+].
22Нәбежә: «Жь бәр хьрабийева әзе хьрабийе бькьм»
сәбьра Хӧдан бькә у әwе тә хьлаз кә[+].
23Ль бәр Хӧдан дӧ кәвьред мезинейә
нә wәкә һәв һ'әрами нә
у мезина qәлп нәһәqи йә[+].
24Гаве мәрьв жь Хӧданда тенә авитьне,
иди р'ийа хwә чаwа дькарә әw фә'м бькә[+]?
25Бәри создайина дийарийа хwә, тӧ р'ьнд бьдә аqьле хwә,
кӧ п'ошман нәби у бьк'әви т'әла хwә.
26П'адше сәрwахт бь кам нәп'ака дьдә ледане
у чаwа мәлһ'әб wан жь бедәре дьдә һьлдане.
27Исафа мерьв ч'ьра Хӧдан ә,
к'урайийа дьла ә'нәнә дькә[+].
28Дьлшәwати у р'асти хwәйкьрийе п'адше нә,
әw жи бь дьлшәwатийе т'әхте хwә дьшьдинә.
29Р'әwша щаһьла qәwата wанда йә,
р'умәта мәзьна р'у-гӧлийе сьпи йә[+].
30Дәрбед бьрине хьрабийе дур дьхә, ледан жи нав-дьл паqьж дькә.

### 21

1Дьле п'адше дәсте Хӧданда мина щәwед ава нә,
к'ийалида кӧ дьхwазә, Wи алийида дадьгәр'инә.
2Р'ийа һәр мәрьви ль бәр ч'ә'ве wи р'аст к'ьфш дьбә,
ле Хӧдан дьла дьдә ль сәр мезине[+].
3Ч'ә'ве Хӧданда р'асти у һәqи кьрьн,
жь qӧрбандайине четьр ьн.
4Ч'ә'ве к'ӧбар, дьле бабах
аwа готи ч'ьра р'ийа нәп'ака, гӧнә йә[+].
5Т'ьвдира мәрьве хирәт ә'сә к'аре тинә,
ле һәр кәсе ләз к'әти ә'сә зьраре тинә[+].
6Бь зьмане дәрәw хьзна qазьнщкьри,
мина һӧлм-гӧлма кӧ дәрбаз дьбә, дькә т'әла мьрьне[+].
7Зордарийа нәп'ака wан р'адьqәтинә,
чьмки әw нахwазьн пәй р'астийе бьн.
8Р'ийа мәрьве нәһәq харо-маро йә,
ле йе бесущ р'аст дьчә.
9Qәнщ ә qӧлч'әкида ль сәр хени бьжин,
нә кӧ т'әви жьна шәр'уд ханәкеда[+].
10Нәфса мәрьве хьраб хьрабийе дьхwазә,
һәвале wи жи ч'ә'ве wида хере набинә.
11Гава пек'әни те щәзакьрьне, дьлсах сәрwахт дьбә
у гава йе сәрwахт те ширәткьрьне, әw заньстийе дьстинә[+].
12Йе сәр р'астийе дина хwә дьдә мала нәп'ак
у нәп'ак жь дәст хьрабийе сәр-сери те.
13К'и т'ьлийа дькә гӧһе хwә кӧ дәнге к'әсиб нәбьһе,
әwе жи текә гази у дәнге wи нәйе бьһистьне[+].
14П'ешк'еша дьзива һерсе датинә,
хәлата п'ашьледа, хәзәбе дьсәqьр'инә[+].
15Һәqикьрьн шабуна р'аста йә,
ле бона йе нәһәq әw йәк мәрәз ә.
16Мәрьве кӧ жь р'ийа билантийе дадьгәр'ә,
әw дьк'әвә нава щьвата хәйала[+].
17Йе к'ефе һ'ьз дькә, әwе к'әсибийе бьбинә,
әwе шәраве у бәз һ'ьз дькә, wе дәwләте набинә.
18Бона йе р'аст, нәп'ак бәрва те дайин,
бона һәqа жи, йе беамьн те дайине[+].
19Qәнщ ә мәри чол-бәстада бьжи,
нә кӧ т'әви жьна шәр'уд у бәд[+].
20Мала сәрwахтда т'ьжи р'ун у хьзнә йә,
ле йе беһ'ьш һәбука хwә qӧрта хwәда дькә.
21Йе нета wи ль сәр р'астийе у р'ә'ме йә,
әwе ә'мьр, р'астийе у р'умәте бьбинә.
22Йе сәрwахт һьлдьк'ьшә бажаре мерхаса,
кәла wанә кӧ әw теда гӧман ьн, һьлдьшинә.
23Йе дәве хwә у зьмане хwә дькарә,
әw хwә жь qәдә-бәла хwәй дькә[+].
24Мәрьве хwәр'азийи, кӧ кьред wи бь к'ӧбарийе у бабахийе нә,
наве wи: «Пек'әни» йә[+].
25Тәме бехирәт wи дькӧжә,
чьмки дәсте wи хәбате нахwазә,[+]
26һәр р'ож ч'ә'ве wи дәста йә,
ле йе р'аст дьдә у бәр нак'әвә[+].
27Хӧдан жь qӧрбана нәп'ак зьвер ә,
илаһи гава бь нета хьраб дьдә[+].
28Шә'де дәрәw wе ӧнда бә,
ле йе гӧһа бьһисти шә'дәтийа wи дьминә[+].
29Мәрьве нәп'ак р'уйе хwә дьшьдинә,
ле йе р'аст р'ийа хwә qәдим дькә.
30Т'ӧ сәрwахти, биланти у шеwьр т'ӧнә
кӧ һьмбәри Хӧдан бьсәкьнә[+].
31Һәсп бона шер' те һазьркьрьне,
ле сәрк'әтьн бь дәсте Хӧдан ә[+].

### 22

1Наве qәнщ жь һәбука п'ьр' qәнщтьр ә,
qәдьр жь зер' у зив четьр ә.
2К'әсиб у дәwләти р'асти һәв тен,
әw һәр дӧ жи Хӧдан хӧльqандьнә[+].
3Йе аqьл хьрабийе кӧ дьбинә һ'әвза хwә дькә,
ле йе дьлсах пешда дьчьн у зьраре дьбинә[+].
4Бәре мьлуктийе у хофа Хӧдан
һәбук, qәдьр у жийин ьн[+].
5Р'ийа мәрьве нәр'астда стьри у т'әлә нә,
йе нәфса хwә хwәй дькә, әw жь wан дур ә[+].
6Зар'отийеда р'ийа р'аст һин бькә,
гава әw кал бә, иди әwе жь wе нәк'әвә[+].
7Дәwләти к'әсиба бьндәст дькә,
дәйндар дьбә хӧламе дәйндайи.
8Йе хьрабийе дьр'әшинә, wе тәнгасийе бьдьру
у шьва һерса wи wе бьшке[+].
9Дӧайе ль мәр'д бе кьрьне,
чьмки әw нане хwә бәлайи к'әсиба дькә[+].
10Бәри пек'әни дә, шәр'е дур к'әвә,
qалмә-qалм у беһӧрмәткьрьне бьсәqьр'ьн[+].
11Йе дьле паqьж һ'ьз дькә, гӧл-нур жь дев дьбарә
у п'адша ль wи пьсмам ә[+].
12Ч'ә'ве Хӧдан заньстийе хwәй дькьн,
ле готьнед йе qәлпи-мьхәнәт wеран дькә.
13Хwәр'анәдити дьбежә: «Шер дәрва һәйә!
К'учада әзе бемә кӧштьне»[+].
14Дәве ч'ә'вдәра ч'ә'ла к'ур ә,
йе һерса Хӧдан сәр, wьрда дьк'әвә[+].
15Ахмахти дьле зар'ева гьредайи йә,
ле шьва ширәте wе йәке жь wи дур дьхә[+].
16Йе кӧ к'әсиб дешинә, кӧ әw хwәха дәwләти бә,
йан жи йе дьдә дәwләти, әw һәр дӧйе жи бьк'әвьнә т'ӧнәбуне[+].


К'ома готьнед сәрwахта

17Гӧһ бьдә у готьнед сәрwахта бьбьһе
у дьле хwә бьдә заньстийа мьн[+].
18Һәгәр тӧ ван дьле хwәда хwәй ки, әве тә ша кьн
у ль сәр заре тә бьминьн.
19Аwа әв йәк, мьн иро тӧ дайи һ'әсандьне,
wәки гӧмана тә ль сәр Хӧдан бә.
20Гәло мьн бона тә си шеwьр у ширәт нә ньвисинә?
21Wәки фә'мина готьнед р'астә амьн тә һин кьм,
кӧ щаба йед жь тә дьпьрсьн тӧ р'аст бьди.

22К'әсиб т'алан нәкә, кӧ әw бәләнгаз ә
у зоре ль йе беч'арәйи ль бәр диwане нәкә,[+]
23чьмки Хӧдан пьштоване wан ә,
Әwе жи ә'мьре йе кӧ әw шеландьнә бьшелинә[+].

24Т'әви мәрьве һерс һәвалтийе нәкә,
у т'әви мәрьве зу qӧлоз дьбә р'е нәчә,
25нәбә кӧ тӧ р'е-дьрбед wи һин би
у нәфса тә бьк'әвә т'әле.

26Жь бәр дәйнва нәбә wәк'ил
мина әwе кӧ дәст дьдә,
27гава т'ӧнәбә тӧ бәрва бьди,
чьма ньвина бьн тә бьбьн[+]?

28Нишана синоре кал-бавед тә данинә,
жь щи нәһ'әжинә[+].

29Тә әw мәрьве шьхӧлк'аре хwә дитийә?
Әw ль бәр п'адша дьсәкьнә,
нә кӧ ль бәр мәрьве бекер дьсәнә.

### 23

1Гава тӧ т'әви ахаки р'унийи нан бьхwи,
р'ьнд дина хwә бьдә пешийа хwә.
2Һәгәр тӧ хwәйе запа мәзьн и
к'ере бьдә ль сәр qьр'ька хwә.
3Бьра тәме тә нәк'ьшинә тә'мә-тискед wи,
чьмки әw хӧрәкед хапанок ьн.

4Нәк'әвә дәмана дәwләтибуне,
жь wе фькьра хwә пашда бьсәкьнә[+].
5Ч'ә'ве тәйе ль сәр wи тьште п'уч' бә,
ле әwе хwәр'а баска чекә
у мина тәйра бьфьр'ә ә'змен[+].

6Нане мәрьве нәмәр'д нәхwә
у тәме тә нәк'ьшинә хwарьна wи,
7чьмки ч'ә'ве wийе хwарьна тә бә,
wе тәр'а бежә: «Бьхwә-вәхwә»,
ле дьле wи нә т'әви тә йә.
8Әw парийе кӧ тә хwарьбә те вәр'әши
у готьнед хwәйә хwәш те ӧнда ки.

9Гӧһе ахмахда тьштәки нәбежә,
чьмки әwе заньстийа готьна тә беһӧрмәт кә.

10Синоре кәвьн щигӧһасти нәкә
у нәк'әвә ә'рде жьнәбийа,[+]
11чьмки пьсмаме wани незик зор ә,
әwе ише wан т'әви тә сафи кә[+].

12Дьле тә ль сәр ширәта бә,
гӧһе тә жи ль сәр готьнед сәрwахт бә.

13Ширәткьрьнеда бехатьрийа зар'а бькә,
пе шьве жи һәгәр бьк'ӧти, әw намьрә[+].
14Ле һәгәр тӧ пе шьве жи wи дьк'ӧти,
нәфса wи тӧ жь дийаре мьрийа хьлаз дьки.

15Кӧр'е мьн! Һәгәр дьле тә сәрwахт ә,
дьле мьн жи ша дьбә.
16Гава жь дәве тә готьнед р'аст дәрен,
әзе жи ль нава хwәда ша бьбьм.

17Бьра дьле тә һ'әвсудийа гӧнәк'ар нәкә,
ле һәр р'ож хофа Хӧданда бә[+].
18Чьмки ә'сәйи ахьри һәйә
у гӧмана тәйе ӧнда нәбә[+].
19Бьбьһе, кӧр'е мьн у сәрwахт бә,
дьле хwә бәр бь р'ийа р'астда кә.
20Нәчә нава вәхwарийа,
нә жи нава п'ьр'хӧред гошт[+].
21Чьмки йе вәхwари у п'ьр'хӧри бәләнгаз дьбьн
у к'ьнщед п'оньжийа дьп'ьзьньн.

22Гӧр'а баве хwә бькә, кӧ тӧ же к'әтийи
у дийа хwә беһӧрмәт нәкә, гава пир бьбә[+].
23Һәqийе бьк'ьр'ә,
сәрwахтийе, ширәта, билантийе жи нәфьрошә.
24Баве йе р'аст әшq у ша йә,
йе сәрwахт пәй хwә дьхә пе wи ша дьбьн.
25Бьра де баве тә пе тә әшq бьн,
бьра ша бә йа кӧ тӧ же к'әти.

26Дьле хwә бьдә мьн, кӧр'е мьн!
у ч'ә'ве тә бьра сәр р'ийа мьн бьн.
27Чьмки йа qав ч'ә'ла к'ур ә,
жьна ч'ә'вдәр бира тәнг ә[+].
28Әwа мина qачахәки хwә дьтәлинә,
нава мәрьвада беамьна зедә дькә[+].

29Ахин йа к'е йә? Wахин йа к'е йә?
Шәр'-дә'w йе к'е нә? Хәм у хьйал йе к'е нә?
Бьринед бесәбәб йе к'е нә?
Ч'ә'вед сорбуйи йе к'е нә?
30Әw йе ль бәр шәраве нә,
йед кӧ шәрава т'әвһәвкьри дьгәр'ьн.
31Р'әнге шәравейи сор нәньһер'ә,
чаwа әw к'аседа бь ч'ә'ва дькә
у р'ийа хwәда хwәш-хwәш дьчә![+]
32Әw мина мә'ра паше дьгәзә
у мина тирәмә'р әw ле дьдә.
33Һьнге qәрәт'уйе бенә ль бәр ч'ә'вед тә
у дьле тә жи wе тьштед бет'әwшә бежә.
34Те бьби мина йәки бә'реда п'алдайи
у чаwа йәки ль сәр сәре бап'еша гәмийе р'азайи.
35Те бежи: «Мьн хьстьнә, әз нә ешийамә,
әз дамә ль бәр дә'фа, мьн хwә дәрнәхьстийә.
Әз к'әнге сәр һ'ьше хwәда бьм,
wәки диса wе йәке бькьм?»

### 24

1Һ'әвсудийе ль мәрьвед хьраб нәкә
у дьле тә бьра т'әви wан нибә,[+]
2чьмки дьле wан ль сәр зордарийе дьфькьрә
у дәве wан ль сәр хьрабийе хәбәр дьдә[+].

3Бь сәрwахтийе мал те чекьрьне
у билантийе те qәдимкьрьне,
4пе заньстийе һьндӧр' бь һәр тьштед бьһа
у хьшьред һ'әwаск'арва те т'ьжикьрьне[+].

5Мәрьве аqьл зор дьбә
у мәрьве занә зәхьм дьбә,[+]
6чьмки шәр'е хwә кӧ дьки, дьди бәр һ'әсаба
у сәрк'әтьн бь гәләк ширәтк'ара те[+].

7Сәрwахти бона ахмах гәләки бьльнд ә,
дәргәһ-диwанеда әw нькарә дәве хwә вәкә.
8Әwе дьфькьрә хьрабийе бькә,
wир'а дьбежьн: «Йе мьхәнәт».
9Фькьра ахмахтийе гӧнә йә
у пек'әни ль бәр ч'ә'ве мәрьв зьвер ә[+].

10Һәгәр тӧ тәнгасийеда дьлсьст би,
кӧ ӧса йә тӧ нә хӧрт и[+].

11Йед мьрьнер'а тенә бьрьне хьлаз кә
у хwә жь йед кӧштьнер'а дайи нәдә паш[+].
12Һәгәр бежи: «Бәле мә әв йәк ньзаньбу»,
аwа йе дьла занә, әw һаш пе һәйә,
йе кӧ сәр тәда дьньһер'ә wе йәке занә
у wе һәр кәси wәкә ә'мәлед wан бьдә[+].

13Лаwе мьн, һьнгьв бьхwә чьмки хwәш ә
у һьнгьве һелуне кӧ ширьнә бона дәмахе тә,[+]
14ӧса жи сәрwахти наскьрьне ль нәфса тә ширьн бә,
һәгәр тӧ wе бьбини ахьрийа тәйе хер бә,
бе гӧман наби[+].

15Һәй нәп'ако! Хwә ль мала р'астада нәтәлинә
у һеwаргәһа wи wеран нәкә,[+]
16чьмки, һәгәр йе р'аст һ'әфт щара бьк'әвә, wе диса р'абә,
ле нәп'аке хьрабийеда сәрсери бен[+].

17Гава дьжмьне тә бьк'әвә ша нәбә
у гава ньге wи бьльк'ӧмә, дьле хwә wи ша нәкә,
18нәбә кӧ Хӧдан ве йәке бьбинә Wи хwәш нәйе
у Әw һерса Хwә ль нәйар дайнә[+].

19Дьле хwә һьндава хьрабада т'ьжи нәкә
у һ'әвсудийе нәп'ака нәкә,[+]
20чьмки хера ахьрийа йе хьраб т'ӧнә,
ч'ьра йе нәп'ак wе весә[+].

21Лаwе мьн! Жь Хӧдан у п'адше бьтьрсә
у т'әви йед сәрһьлдайи мьqабьли wан нәбә,[+]
22чьмки бәлайе ньшкева бе сәре wан
у к'и занә жь Хӧдан у п'адше wе чь бьбә ль wан.


Готьнед сәрwахтә керһати

23Әв жи готьнед сәрwахта нә:
Диwанеда фьрqикьрьн нә баш ә[+].
24Әwе кӧ йе нәп'акр'а бежә: «Тӧ р'аст и»,
ел-ә'шире ньфьр'а wи бькьн у мьләте әwи беһӧрмәт кьн,[+]
25ле йед кьре wан бьдә р'уйе wан, wе бәхтәwар бьн
у хер у хwәшийе ль сәр wанда бьбарә.
26Щаба р'аст,
чаwа лев р'амусан.
27Т'ьвдарәке шьхӧле дәр бькә
у ә'рде хwә ль сәр һәвда бинә,
паше мала хwә че кә.
28Бе сәбәб нәбә шә'де һьмбәри һәвале хwә
у бь дәве хwә нәхапинә,[+]
29нәбежә: «Әви чь сәре мьн кьр,
әзе жи ӧса сәре wи бькьм,
wәкә кьред wи әзе ле вәгәр'иньм»[+].

30Әз ль бәр ә'рде хwәр'анәдити
у р'әзе тьрийе кемаqьлр'а дәрбаз бум,
31ва йә һ'әму стьри дәрк'әтьбун
у р'уйе wан гәз-гәзәкева гьрти бун, суред кәвьри жи һьлшийайи бун.
32Гава әз ч'ә'в пек'әтьм, мьн да һ'ьше хwә
у мьн дина хwә дайе, хwәр'а кьрә дәрса хwә:
33Һ'әта һьнәки р'азейи, һьнәки бьп'оньжи,
һьнәки дәстед хwә бьди ль сәр һәв п'алди,
34һьнге к'әсибийа тәйе мина р'еwики дьз ль сәр тәда бьгьрә,
дәсттәнгийа тәйе жи мина qачахәки[+].

### 25


К'ома мәсәлед Сьлеманә дӧда

1Әв ьн әw мәсәлед Сьлеман, к'ижан кӧ мәрьвед Һьзqийа п'адше Щьһудайе жь бәр һьлданә:[+]

2Кьред Хwәдейә вәшарти р'умәта wи йә,
ле р'умәта п'адше кьр ә'йанкьрьн ә[+].
3Чаwа бьльндайа ә'змен у к'урайа ә'рде,
ӧса жи дьле п'адше найе ә'нәнәкьрьне.
4Т'орта зив же бьqәтинә,
әwе зивкәрр'а дәрданәке дәрк'әвә,
5нәп'ак жи жь п'адше бьqәтинә,
т'әхте wийе бь р'астийе qәдим бә[+].
6Ль бәр п'адше п'айе хwә нәдә,
ль щийе гьрәгьра нәсәкьнә,[+]
7qәнщ ә кӧ тәр'а бежьн: «К'әрәм кә ве жоре»,
нә кӧ ль бәр гьрәгьра тә ньмьз кьн.
8Бь дитьна ч'ә'ва,
зу нәк'әвә нава шәр' у дә'wа,
wәки һәвале тә, тә нәдә шәрме
у ньзаньби ахьрийе те чь бьки.
9Пьрсед хwә т'әви һәвале хwә сафи кә,
ле сӧр'а хәлqер'а вәнәкә,
10wәки йе бьбьһе тә беһӧрмәт нәкә
у әw наве хьраб ль сәр тә нәминә.
11Готьнәкә щида
мина сева зер'ин ә ль сәр зив qашкьри[+].
12Ширәта йе сәрwахт, бона йе гӧһдар,
мина гӧһар у хьшьре зер'ин ә[+].
13Чаwа сьр'а бәрфе дәма нандьруне,
ӧса жи qасьде амьн бона шандийе хwә,
әw ськ'ане дьдә нәфса хwәйийе хwә[+].
14Йе п'ешк'еш соз дьдә у накә,
әw мина байе у ә'wре бе баран ә[+].
15Бь сәбьре дьле мир у бәга нәрм дьбә
у заре ширьн һәстуйа һурдәхwәши дькә.
16Гава тә һьнгьв дит, wәкә мә'де хwә бьхwә,
нәбә кӧ тӧ же т'ер би у паше вәр'әши[+].
17Һәр гав нәчә мала щинар, кӧ әw жь тә т'ер нәбә
у паше әw жь тә ащьз бә.
18Йе шә'дәтийа дәрәw һьмбәри һәвале хwә дьдә,
әw мина р'ьм, шур у тире тужкьри йә[+].
19Гӧмана ль сәр мәрьве бе амьн,
р'ожа тәнгасийеда мина дьране шкәсти у ньге кӧләк ә.
20Ль бәр мәрьве дьлшкәсти, стьран готьн,
мина чаwа йәк р'ожа сар к'ьнще хwә бехә,
йан жи чаwа хwе текьнә ль сәр бьрине.
21Һәгәр дьжмьне тә бьр'чи йә, нен бьде
у һәгәр т'и йә, аве бьде,[+]
22чьмки тӧ бь ве йәке
пьриске егьр сәр сәре wи т'оп дьки
у Хӧдане ль тә вәгәр'инә[+].
23Байе бакӧре баране тинә,
заре мьхәнәт жи р'уйе мә'дәкьри.
24Qәнщ ә qӧлч'әкида ль сәр хени бьжин,
нә кӧ т'әви жьна шәр'уд ханәкеда[+].
25Мьзгинийа жь wәлатәки дур
мина чаwа ава сарә бона заре ч'ьла[+].
26Мәрьве р'аст кӧ ль бәр нәп'ак ньмьз дьбә,
әw мина канийа хьтьми у селава шелу йә.
27Чаwа гәләк һьнгьв-хwарьн нәqәнщ ә,
ӧса жи йе ль пәй наве хwә к'әти нә нав ә.
28Мәрьве кӧ нәфса хwә нькарә,
әw мина бажарәки хьрабәйи бесур ә.

### 26

1Чаwа бәрф ль һавине у баран ль нандьруне,
ӧса жи qәдьрьахмах нак'әвә[+].
2Чаwа кӧ ч'ьвик дьвьр'вьр'ә у дувмәqәск дьфьр'ә,
ӧса жи ньфьр'а бадиһәwа найе сери[+].
3Qамчи бона һәспа йә, qәйд бона к'әра йә,
ле зохал бона навмьла ахмаха йә[+].
4Ль ахмах ль гора ахмахтийа wи вәнәгәр'инә,
кӧ нәбә бьби йәки мина wи.
5Ль ахмах ль гора ахмахтийа wи вәгәр'инә,
wәки әw хwә дәwса зана данәйнә[+].
6Йе бь дәсте ахмах хәбәре дьшинә,
әw ньге хwә дьбьр'ә у зьраре дьк'ьшинә.
7Мәсәла дәве ахмаха,
мина ләрьзәка ньге сәqәта.
8Йе qәдьр ахмахр'а дькә,
мина чаwа кәвьрәк кәwканийеда бьwалә[+].
9Мәсәла дәве ахмаха,
чаwа ч'ьqьле стьрийайи дәсте сәрхwәша.
10К'ьрекьре ахмаха у р'еwийа,
әw зьраре дьда һ'әмуйа.
11Ахмахе кӧ ахмахтийа хwә дьwәк'ьлинә,
әw мина чаwа сә кӧ вәдьгәр'ә
ль сәр вәр'әшандьна хwә[+].
12Тә әw мәрьве кӧ хwә аqьл дьбинә дитийә?
Жь йе ахмах һе гӧман һәйә, нә кӧ жь wи[+].
13Хwәр'анәдити дьбежә:
«Шер ль сәр р'е йә! Шер ль мәйдане йә!»[+]
14Чаwа дәри ль сәр дәргьра хwә дьчә-те,
ӧса жи хwәр'анәдити ль сәр ньвина хwә.
15Хwәр'анәдити дәсте хwә дькә т'аса хwә,
ле жер'а зә'мәт ә кӧ әw бьбә дәве хwә[+].
16Хwәр'анәдити һе хwә сәрwахт дьбинә
нә кӧ һ'әфт меред кӧ щабед аqьл дьдьн.
17Р'еwийе кӧ т'әви шәр'-дә'wе хәлqе дьбә,
мина чаwа йәк дәст бавежә гӧһе сәки.
18Дини-һаре кӧ пьриске агьр
у тире кӧштьне давежә,
19мина wи йә, йе кӧ йәки дьхапинә
у паше дьбежә: «Мьн һ'әнәк кьр».
20Сәр агьр кӧ дар т'ӧнәбьн, агьре весә,
ӧса жи гава бӧхданбеж т'ӧнәбьн шәр'е бьтәмьрә[+].
21Чаwа к'омьр бона пьриска у дар бона агьр ә,
ӧса жи йе шәр'уд бона шәр'-т'әвр'акьрьне йә.
22Готьнед бӧхданбеж мина тә'мә-тиска нә
у әw һ'әта к'ураийа навдьл дьчьн[+].
23Левед алавийә т'әви дьле хьраб
мина чаwа дәрдана ахинә пе т'орта зив кьраскьри[+].
24Нәйар бь заре хwә һ'ьләк'арийе дькә,
дьле хwәда жи мьхәнәтийе хwәй дькә,
25һәгәр әw заре хwәш жи хәбәр дә, баwәр нәкә,
чьмки һ'әфт һ'әрами дьлада һәнә.
26Әw к'ина хwә кӧ бь мьхәнәтийе вәшерә,
йәкә щьватеда хьрабийа wи wе дәре.
27Йе ч'ә'ле дьк'олә әw хwәха дьк'әве
у йе кәвьр һол дькә, әw ль сәр wида те[+].
28Зьмане дәрәw дьжәнә дәрбдайе хwә
у дәве һ'ьләк'ар мерьв сәр-сери тинә.

### 27

1Пе р'ожа сьбе нәфьр'ә,
чьмки тӧ ньзани әw р'оже чь бинә[+].
2Бьра хәлq пәсьне тә бьдә, нә кӧ дәве тә,
йе хәриб, нә кӧ заре тә.
3Кәвьр гьран ә у qум жи бар ә,
ле һелане ахмаха жь һәр дӧйа гьрантьр ә.
4Хәзәб беисаф ә у һерс лейи йә,
ле к'и дькарә ль бәр к'ӧмр'әшийе бьсәкьнә[+].
5Һьлатьна ашкәла,
жь һ'ьзкьрьна вәшарти четьр ә[+].
6Бьринед пешәwьтийа амьн ьн,
р'амусанед нәйара п'ьр' ьн[+].
7Зьке т'ер п'е ль һьнгьве һелуне дькә,
ле бона зьке бьр'чи һәр тьште тә'л ширьн ә[+].
8Мәрьве щи-wаре хwә һьшти,
чаwа ч'ьвика һелуна хwә һьшти.
9Р'ун у бьхур дьл ша дькьн,
ширьнайа һәвалтийе жи жь ширәтед qәнщ.
10Дәст жь һәвале хwә у һәвале баве хwә нәк'ьшинә,
р'оже хwәйә охьрме гьранда нәчә дәре бьре хwә,
щинаре незик жь бьраки дур четьр ә[+].
11Кӧр'е мьн, сәрwахт бә у дьле мьн ша кә,
кӧ әз бькарьбьм щаба qардаред хwә бьдьм[+].
12Йе аqьл хьрабийе кӧ дьбинә һ'әвза хwә дькә,
ле йе дьлсах пешда дьчьн у зьраре дьбинә[+].
13Йе бу wәк'иле хәрибәки, qап'уте wи һьлдә,
йе бу wәк'иле жьнәкә нәнас, к'әфил жь wи һьлдә[+].
14Йәк кӧ һәр сьбәһа зу р'абә
у бь дәнг бьльнд дӧа йәки бькә,
әв йәке бәр ч'ә'ве wи мәрьви ньфьр' бе һ'әсабе.
15Р'ожа ч'ьлкә-ч'ьлка баране
у жьна бәдә-шәр'уд мина һәв ьн,[+]
16йе кӧ бьхwазә wе бьгьрә, әw чаwа бьхwазә байе бьгьрә,
йан жи чаwа к'ӧлма хwәйә р'астеда р'ун хwәй кә.
17Чаwа һ'әсьн бь һ'әсьн те тужкьрьне,
ӧса жи мәрьв һ'әсьне һәвале хwә йә.
18Йе кӧ дара һежире хwәй дькә, бәре wе дьхwә
у йе кӧ ахайе хwә хwәй дькә, те qәдьркьрьне[+].
19Чаwа аведа р'у ль бәр р'у йә,
ӧса жи дьл мерьв, мерьв дьдә к'ьфше.
20Чаwа дийаре мьрийа у гәлийе һәй-wайе т'ер набьн,
ӧса жи ч'ә'вед мерьв т'ер набьн[+].
21Чаwа фьр'нә зив дьщер'ьбинә у к'урә жи зер',
ӧса жи мәрьв бь пәсьндайине те щер'ьбандьне[+].
22Һәгәр ахмах т'әви дә'н бь мерк'ӧт бьк'ӧтьн,
йәк ә диса әw жь ахмахтийа хwә вәнагәр'ә.
23Ль сәр һ'але пәзе хwәда р'ьнд бьньһер'ә
у дина хwә бьдә кәрийед хwә,
24чьмки дәwләт һәр т'ьм наминә
у т'ащ qӧр'нә-qӧр'нә наминә[+].
25Шинайи те дьруне, ч'ера ну дәрте,
гиһайе сәре ч'ийа лод дькьн,
26к'ьнщед тә жь бәрха тен
у нери жи бона һәqе ә'рде нә.
27Шире бьзьне бәси хwарьна тә, хwарьна мала тә
у идара щарийед тә йә.

### 28

1Р'әв дьк'әвә нәп'ак, бейи кӧ йәк пәй к'әвә,
ле йе р'аст мина шера мьнәте нак'ьшиньн[+].
2Гава wәлат сәрһ'ьшк дьбә, гәләк сәрwер жи зедә дьбьн,
ле бь сайа мәрьвәки аqьл у занә дьреж дьминә.
3Мәрьве мә'рьми кӧ тәнгасийе дьдә к'әсиба,
мина тә'вийа баранейә кӧ зәвийе дьшо дьбә[+].
4Йед кӧ гӧһ надьнә qануне, пәсьне нәп'ака дьдьн,
ле йед кӧ qануне хwәй дькьн, һьмбәри wан дьсәньн.
5Мәрьве хьраб һәqийе фә'м накьн,
ле йе Хӧдан дьгәр'ьн, т'ам фә'м дькьн.
6Qәнщ ә бәләнгазе кӧ р'ийа хwәйә амьнда дьчә,
нә кӧ дәwләтики хальфи[+].
7Йе qануне хwәй дькә кӧр'әки аqьл ә,
ле йе дьбә һәвале п'ьр'хӧрә-п'уч',
баве хwә дьдә шәрме.
8Йе кӧ һәбука хwә бь к'ар у сәләфа зедә дькә,
әw бона йе кӧ дәст давежә к'әсиба т'оп дькә[+].
9Әwе кӧ т'ьлийа дькә гӧһе хwә кӧ qануне нәбьһе,
дӧайе wи жи һ'әта зьвер ә[+].
10Әwе кӧ йе р'аст бәрбь р'ийа хьрабийе дьбә,
әwе хwәха бьк'әвә ч'ә'ла хwәйә к'олайи.
Ле йе беләк'ә wе хер-хwәшийе wар бьн[+].
11Мәрьве дәwләти ль бәр ч'ә'ве хwә сәрwахт к'ьфш дьбә,
ле к'әсибе аqьл гьлийа же дьк'ьшинә[+].
12Гава р'аст әшq у ша дьбьн, р'умәта мәзьн ә,
ле гава нәп'ак һ'ьр' дьбьн, мәрьв хwә вәдьшерьн[+].
13Әwе кӧ нәһәqийа хwә вәдьшерә хере набинә,
ле йе кӧ хwә мӧкӧр' те у дьһелә, wе р'ә'ме бьбинә[+].
14Мәрьве һәр гав хwәдехоф, хwәзьли йә,
ле йе дьле хwә дькә кәвьр, чәрха wи ч'әп дьбә.
15Нәп'аке кӧ сәрwерийа мьләте бәләнгаз дькә,
мина шере мьр'ә-мьр'ә у һ'ьр'ч'е бьр'чи йә[+].
16Сәрwере сәрсах гәләки тәнгасийе дьдә,
ле йе һәбука һ'әрам һ'ьз накә, ә'мьре хwә дьреж дькә.
17Мәрьве хуна инсен сәр стуйе wи, һ'әта гор'е дьр'әвә,
бьра т'ӧ кәс wи нәгьрә[+].
18Мәрьве р'едайи беләк'ә, әwе һәр'ә безәдә,
ле йе ль р'ийед харо-марда зу дьк'әвә[+].
19Йе ә'рде хwә бещәр дькә, wе нане хwә т'ер бьхwә,
ле йе дьдә пәй тьште п'уч', дьбә һесир-к'әсибәк[+].
20Әw мәрьв амьн ә, хwәйе хер у бәрәк'әт ә,
ле йе дьләзинә дәwләти бә, бе бәла наминә[+].
21Дӧр'утикьрьн нәбаш ә,
ле мәрьв бона пари нан дькарә хwә гӧнәк'ар кә[+].
22Мәрьве ч'ә'вбьр'чи дькә кӧ дәwләти бә,
ле ньзанә кӧ бәләнгазийе сәрда бе[+].
23Кьре мерьв бьдьнә р'уйе wи ахьри һе хер ә,
нә кӧ бь зьмен һ'ьләк'арийе бькьн[+].
24Әwе кӧ дьзийа де у баве хwә дькә у дьбежә:
«Әва нә гӧнә йә», әw һәвале дьз-qачаха йә[+].
25Хwәйе дьле тьма шер' т'әвр'а дькә,
ле йе хwә дьсперә Хӧдан гӧл дьдә[+].
26Йе хwәда гӧман ә, әw ахмах ә,
ле йе сәрwахтийеда дьжи wе азад бә.
27Алик'аре бәләнгаза әw набинә тә'ли-тәнгийа,
ле әwе кӧ пьшт дьдә wи, әw ньфьр'а тинә ль сәр хwә[+].
28Гава нәп'ак һ'ьр' дьбьн, хәлq хwә вәдьшерә,
ле гава әw дьк'әвьн, мәрьве р'аст зедә дьбьн[+].

### 29

1Мәрьве ль бәр ширәта, гава сәрһ'ьшк дьминә
дәрбәкер'а wе бьшке у ду-дәрман нәбинә[+].
2Гава йе р'аст зедә дьбьн, щьмә'т wанр'а ша дьбә,
ле гава нәп'ак дьбә сәрwер,
щьмә'т ахин зарә-зар дькә[+].
3Мәрьве сәрwахтийе һ'ьз дькә, әw баве хwә ша дькә,
ле йе пәй qава дьчә, әw һәбука хwә п'уч' дькә[+].
4П'адшайе ль сәр р'астийе wәлат шен дькә,
ле ч'ә'ве йе ль хәрщ ә, wәлат хьраб дькә.
5Йе һ'ьләк'арийе ль һәвале хwә дькә,
әw т'ор'е давежә ль бәр ньге wи[+].
6Гӧнәк'арийа мәрьве хьрабда т'әлә һәйә,
ле йе р'аст әшqе у шайеда йә[+].
7Мәрьве р'аст дьк'әвә һ'але дәстура бәләнгаза,
ле йе хьраб һ'ьше wан нагьһижә һ'але wан[+].
8Мәрьвед пек'әни бажер т'әвиһәв дькьн,
ле йе сәрwахт qәрәбальхе дьсәqьр'иньн[+].
9Гава сәрwахт т'әви ахмах бьк'әвә дәргәһ-диwане,
һерс к'әвә йан бьк'әнә, йәкә п'анща wи данайнә.
10Мәрьвед qәт'ьл давежьнә к'амьла,
ле йед р'аст һ'але wи дьпьрсьн[+].
11Ахмах һ'әму һерса хwә дьдә дәр,
ле йе сәрwахт хwәда зәфт дькә[+].
12Сәрwере кӧ гӧһ дьдә готьнед дәрәw,
һ'әму бәрдәстийед wи хьраб дәртен.
13Бәләнгаз у зордар р'асти һәв тен,
Хӧданә ишьqе дьдә ч'ә'ве һәр дӧйа[+].
14П'адшайе кӧ бь р'астийе ль сәр ише бәләнгазада дьньһер'ә,
к'ӧрсийа wийе һ'әта-һ'әтайе бьминә[+].
15Шьва ширәте сәрwахтийе дьдә,
ле әwләде хwәсәрехwә һьшти р'ур'әшийа де йә[+].
16Гава нәп'ак зедә дьбьн, нәһәqи жи зедә дьбә,
ле р'аст wе к'әтьна wан бьбиньн[+].
17Дьле кӧр'е хwә бешинә, әwе р'ьһ'әтийе бьдә тә
у wе бьбә барьстанийа р'ӧһ'е тә[+].
18Бе ә'ламәтийа жорьн, мәри бесәри дьбә,
ле йе qануне хwәй дькә, хwәзьли йә[+].
19Хӧлам бь готьна найе ширәткьрьне
wәки фә'м дькә ле наqәдинә.
20Тә әw мәрьве кӧ готьна хwәда ләз дьк'әвә дитийә?
Жь йе ахмах һе гӧман һәйә, нә кӧ жь wи[+].
21Йе кӧ бьч'уктийеда хӧламе хwә назьк хwәй кә,
ахьрийеда әwе бьбә мират'хӧре wи.
22Мәрьве һерс шер' т'әвр'адькә
у йе вәгӧр'ьпи гәлә гӧнә дькә[+].
23К'ӧбарийа мәрьв wи ньмьз дькә,
ле йе мьлук хwәйир'умәт дьбә[+].
24Йе т'әви дьз ә, әw дьжмьне ә'мьре хwә йә,
чьмки әw ньфьр'е[*] дьбьһе, ле накә дәнги[+].
25Тьрса мерьв бона мерьв т'әлә йә,
ле Хӧдан бона йе Wида гӧман сьт'ар ә[+].
26Гәләк дькьн кӧ р'уйе wан р'уйе сәрwер к'әвә,
ле һәqийа мерьв жь Хӧдан ә[+].
27Йе р'аст жь йе нәр'аст зьвер ә,
нәп'ак жи жь йе р'еда р'аст дьчьн зьвер ә.

### 30


Готьнед Агур

1Әв ьн готьнед дайи, к'ижан кӧ Агуре кӧр'е Йаqәһе готә Ит'ийел у Ук'ал:

2Р'аст әз жь һәр мәрьви беһ'ьштьр ьм
у һ'ьше мерьв сәре мьнда т'ӧнә,
3әз сәрwахтийе һин нәбум
у Йе Һәри Пироз әз нас накьм.
4К'и р'абу ә'змен у жь wьр һат?
К'е к'ӧлма Хwәда ба т'оп кьр?
К'е пеша Хwәда ав гол кьрьн?
К'е һ'әму qӧлбед дьнйайе данин?
Наве Wи чи йә? Наве кӧр'е Wи чи йә?
Гәло тӧ зани[+]?
5Һ'әму готьнед Хwәде паqьж ьн,
бона йед хwә спартьнә Wи, Әw мәрт'ал ә[+].
6Тьштәки ль сәр готьнед Wи зедә нәки,
кӧ Әw тә һьле у тӧ дәрәw дәрейи[+].

7Әз жь Тә дӧ тьшта дьхwазьм,
на-на нәкә һ'әта кӧ әз нәмьрьмә:
8Бош-бәталийе у дәрәwийе жь мьн дур хә,
нә мьн бәләнгаз кә, нә жи дәwләти кә,
пе нане р'оже Тӧ мьн т'ер кә[+].
9Нәбә кӧ әз т'ер бьм, Тә инк'ар кьм
у бежьм: «Хӧдан к'и йә?»
Нә жи к'әсиб бьм дьзийе бькьм
у наве Хwәде хwә беһӧрмәт кьм[+].

10Хәйба хӧлам ль бәр ахайе wи нәкә,
кӧ әw ньфьр'а ль тә нәкә у бәла нәйе сәре тә.

11Мәрьв һәнә кӧ ньфьр'а баве хwә дькьн
у дӧа дийа хwә накьн[+].
12Мәрьв һәнә кӧ ль бәр ч'ә'ве хwә паqьж к'ьфш дьбьн,
ле жь гәмара хwә нәһатьнә шуштьне[+].
13Мәрьв һәнә ч'ә'в ль сәр сери дьр'әqьсьн
у бьри-бьжангед wи бьльнд ьн[+].
14Мәрьв һәнә дьранед wан мина шура нә,
чәнгийед wан жи мина к'ера нә,
wәки к'әсиба жь сәр дьне даqӧртиньн
у бәләнгаза жи жь нава мәрьва[+].

15Дӧ qизед т'ернәбуйе һәнә,
кӧ дьбежьн: «Бьдә, бьдә!»
Се тьшт һәнә кӧ т'ер набьн
у чар тьшт һәнә кӧ набежьн: «Бәс ә!»
16Дийаре мьрийа, жьна бебәр,
ә'рде кӧ т'ер аве вәнахwә
у агьр кӧ набежә: «Бәс ә!»

17Әwе кӧ qәрфа баве хwә дькә
у гӧһдарийа дийа хwә накә,
qар'qар'ед нәwала у щущукед тәйра
wе ч'ә'вед wи дәрхьн у даqӧртиньн[+].

18Се тьшт һәнә кӧ әз те һьлнайем
у чар тьшт кӧ әз wан фә'м накьм:[+]
19Р'ийа тәйрайә һәwеда,
р'ийа мә'райә qәйада,
р'ийа гәмийайә нава бә'рада
у р'ийа мерайә бәрбь qиза.

20Р'ийа жьна ч'ә'вдәр аһа йә,
дьхwә у дәве хwә паqьж дькә у дьбежә:
«Мьн т'ӧ хьраби нәкьрийә».

21Се тьшт һәнә кӧ дьнйа бьн wанда дьләрьзә
у чар тьшт һәнә кӧ әw нькарә wан бьбә:
22Хӧламе кӧ дьбә п'адша,
ахмахе кӧ бь нен т'ер дьбә,[+]
23к'ӧлфәта нәхунширьн кӧ мер дькә
у щарийа кӧ дьбә мират'хӧре ханьма хwә.

24Ль р'уйе ә'рде чар тьште бьч'ук һәнә,
ле әw йе һәрә сәрwахт ьн:
25Мури, кӧ нә ә'фьринәки qәwат ә,
ле хӧрәке хwә һавине дьдә ль сәр һәв[+].
26Qотьк, кӧ бинбәрәкә беqәwат ә,
ле qӧлед хwә әw qәйада че дькьн.
27Кӧли, кӧ п'адше wан т'ӧнә,
ле к'ом бь к'ом бь һәвр'а дьфьр'ьн.
28Мә'рәгиске ләпьки, кӧ бь чәч'ькед хwә диwерва дьзәльqә,
ле әw qәсьред п'адшада дьминьн.

29Се бинбәр ьн кӧ р'евачуйина wан һ'әwас ьн
у чар бинбәр ьн кӧ р'евачуйина wан бәдәw ьн:
30Шер, кӧ ә'гите һ'әйwана йә,
әw жь бәр т'ӧ тьшти нар'әвә,
31дике һ'ьшьр у нери,
ӧса жи п'адше пешийа щьмә'та хwә.

32Һәгәр тә жь дәст к'ӧбарийе бефә'ми кьр,
йан жи хьраби фькьри йи,
дәсте хwә бьдә ль сәр дәве хwә.
33Чьмки чаwа деw дьк'ьлен р'ун дәрдьк'әвә
у позда дьдьне хун же дьчә,
ӧса жи һеланед һерс, шәр' че дьбә.

### 31


Готьнед Ләмуел п'адша

1Әв ьн готьнед Ләмуел п'адша, әw ширәтед кӧ дийа wи дабунә wи:

2Чь бежьмә тә лаwе* мьн? Чь бежьмә тә кӧр'е навдьле мьн?
Чь бежьмә тә кӧр'е ад-qьраред мьн?
3Qәwата хwә нәдә жьна,
нә жи бьдә әwед кӧ п'адша жорда тиньн[+].
4Ль п'адша нак'әвә Ләмуело!
ль п'адша нак'әвә, кӧ шәраве вәхwә
у мир-бәга кӧ дьхwазьн авще вәхwьн[+].
5Нәбә кӧ вәхwьн qануне бир бькьн
у һәqе беч'арә бьт'әр'ьбиньн.
6Авще бьдьнә йе ль бәр р'ӧһ'
у шәраве бьдьнә йе хwәй дәрд-кӧл[+].
7Бьра әw вәхwьн т'ӧнәбуна хwә бир бькьн
у мә'рьмийа хwә иди нәкьн бира хwә.
8Дәве хwә вәкә бона йе бе зар-зьман
у бона пьштгьртьна йе бек'омәк.
9Дәве хwә вәкә у бь р'астийе һ'акьмтийе бькә
у сәр ише фәqир у бәләнгазда бьньһер'ә[+].


К'ӧлфәта ә'сьлә жеһати

10Ки дькарә к'ӧлфәта ә'сьл бьбинә?
Qимәте wе жь лал-дӧр' жортьр ә[+].
11Дьле малхе wе wеда гӧман ә
у әw т'ӧ кемасийе набинә.
12Т'әмамийа ә'мьре хwәда
әwе qәнщийе wир'а бькә, нә кӧ хьрабийе.
13Һьри у к'ьтане п'әйда дькә,
бь дьл у щан бь дәсте хwә хәбат дькә.
14Әw мина гәмийа т'ӧщарәте,
кӧ нане wе жь щийе дур те.
15Әw һе шәвда зу р'адьбә, нәфәред хwә нан-ав дькә
у шьхӧл дьдә ль бәр щарийа[+].
16Дина хwә дьдә ә'рдәки у дьк'ьр'ә,
бь к'әда дәсте хwә тьрийа датинә.
17Әw пьшта хwә дьшьдинә,
зәндада qәwат дьбә.
18Әw к'ьфш дькә к'ьр'ин-фьротан жер'а qәнщ ә
у шәве жи ч'ьра wе венасе.
19Дәст давежә әw т'әшийа хwә,
бь к'әфа дест дьзьвьр'инә.
20Дәст давежә әw к'әсиба
у дәст дьрежи бәләнгаз дькә[+].
21Бона нәфәра әw жь бәрфе натьрсә,
чьмки нәфәрә дӧ дәст к'ьнщә хwәкьри нә.
22Әw р'убәра хwәр'а че дькә,
к'ьнщед wе жь к'ьтане хас у ширк[*] ә.
23Малхе wе нав у дәнг ә нав дәргәһада,
гава нава р'успийед wәлатда р'удьни.
24Әw к'ьнщед к'ьтани че дькә дьфьрошә
у пьштәка дьдә базьргана.
25Qәwат у хwәйир'умәт ьн к'ьнщед wе
у ахьрийа wе, wе хер-хwәши бә.
26Әw дәве хwә бь сәрwахтийе вәдькә,
ль сәр зьмане wе һинкьрьна амьн һәйә.
27Әw мьqатийе мала хwә дькә
у нане хwәр'анәдитийе әw нахwә.
28Зар'ед wе р'адьбьн хwәзийа хwә wе тиньн
у малхе wе жи пәсьне wе дьдә:
29«Гәләк qизед ә'сьл һәбунә,
ле тӧ буйи ль сәр wанр'а».
30Дәрәw ә дәлалти у п'уч' ә бәдәwәти,
к'ӧлфәта жь Хӧдан дьтьрсә әwә хwәзити.
31Жь бәре дәсте wе бьдьнә wе,
дәргәһада wе кьред wе пәсьне wе бьдьн[*][+].

+ 1:1 Мәсәлә 1:15, Мәсәлә 4:14, Мәсәлә 24:1, Зәбур 26:4-5, Мәсәлә 3:34, Мәсәлә 21:24

* 1:2 «К'ур дьфькьрә» аһа жи те фә'мкьрьне: «Дьхунә» йан «әзбәри дькә».

+ 1:2 Зәбур 119:47-48, Зәбур 119:97

+ 1:4 Зәбур 35:5

+ 1:6 Зәбур 37:18

* 2:1 К'аред Шандийа 4:25-26.

+ 2:1 К’аред Шандийа 4:25-26

+ 2:2 Зәбур 18:50, Зәбур 20:6, Зәбур 89:19-20

+ 2:4 Зәбур 11:4, Зәбур 37:13, Зәбур 59:8, Мәсәлә 1:26

+ 2:6 Зәбур 110:2, Ә’йанти 14:1

* 2:7 К'аред Шандийа 13:33; Ибрани 1:5; 5:5.

+ 2:7 К’аред Шандийа 13:33, Ибрани 1:5, Ибрани 5:5,

* 2:8 Аwа готи «щи-wар, щийе майине».

* 2:9 Ә'йанти 2:26-27; 12:5; 19:15.

+ 2:9 Ә’йанти 2:27, Ә’йанти 12:5, Ә’йанти 19:15,

+ 2:11 Ибрани 12:28, Филипи 4:4

* 2:12 Фә'мина ибрани нә т'ам ә'йан ә, ле «Кӧр' р'амусьн» әва фә'минәк ә, фә'мина дӧда жи әв ә: «Бь сьтqе дьле р'аст бьһ'әбиньн».

* * 2:1-12 Бь фькьра гәләк зана, әва зәбура бона qәwин-qәдимкьрьна т'әхте п'адшед Исраеле дьһатә готьне. Ле пәйр'а, гәләк сәр к'әтьн, кӧ әва зәбура п'ехәмбәртийе бона Мәсиһ һатийә готьне (Мәсиһ те фә'мкьрьне: «Йе бь р'ун к'ьфшкьри» йан «П'адше бьжарти»). Бона ве йәке, ве wәлгәр'андьнеда һ'әрфа мәзьн бона ви п'адшайи һатийә ньвисаре (мәсәлә «П'адша» у «Wи»).

+ 2:12 Зәбур 34:7

* 3:2 Мә'на хәбәра «Сәла» бь зьмане ибрани нә ә'йан ә. Гәләк занә баwәр дькьн кӧ әв терминәкә мьqаме йә. Ле wәлгәр'андьна Йунанийә кәвьнда әв те фә'мкьрьне чаwа дәнг сәкьнандьн у думайикьрьна мьqаме.

+ 3:2 Зәбур 71:11

+ 3:3 Дәстпебун 15:1, Зәбур 27:6

+ 3:4 Зәбур 2:6, Зәбур 34:3

+ 3:5 Зәбур 4:7

+ 3:6 Зәбур 27:3

+ 3:7 Зәбур 58:6

+ 3:8 Зәбур 37:39, Уньс 2:10

* 4:3 «Амьне Хwә» аһа жи те фә'мкьрьне: «Пирозе Хwә».

+ 4:3 Дәрк’әтьн 11:7

* 4:4 Аһа жи те фә'мкьрьне: «Һәгәр һерс дьк'әвьн, гӧна нәкьн».

+ 4:5 Q. Дӧщари 33:19, Зәбур 51:19

+ 4:6 Жьмар 6:25, Зәбур 31:16, Зәбур 44:3, Зәбур 67:1

+ 4:8 Зәбур 3:5

+ 5:2 Зәбур 84:3

+ 5:3 Зәбур 88:9, Зәбур 119:147

+ 5:5 Зәбур 11:5

+ 5:6 Зәбур 55:23

+ 5:7 Зәбур 11:4

* 5:9 Р'омайи 3:13.

+ 5:9 Зәбур 12:1, Р’омайи 3:13

* 5:12 Тек'ста ибрани хәбәрәке бь к'ар тинә, кӧ аһа те фә'мкьрьне: «Мәрт'аләкә мәзьн ә, кӧ т'әмамийа бәдәне дьгьрә».

+ 5:12 Зәбур 115:13-14, Зәбур 103:4

+ 6:1 Зәбур 38:1

+ 6:3 Зәбур 90:13

+ 6:5 Зәбур 30:9, Зәбур 88:10, Зәбур 115:17,

+ 6:7 Зәбур 31:9

* 6:8 Мәтта 7:23; Луqа 13:27.

+ 6:8 Зәбур 119:115, Мәтта 7:23

+ 6:10 Зәбур 40:12

+ 7:1 Зәбур 11:1, Зәбур 64:10, Зәбур 31:15

+ 7:4 Зәбур 55:20,

+ 7:8 Зәбур 26:1, Зәбур 35:24, Зәбур 43:1

+ 7:9 Зәбур 11:5

+ 7:10 Дәстпебун 15:1

+ 7:12 Q. Дӧщари 32:41, Q. Дӧщари 32:23

+ 7:13 Зәбур 21:12, Зәбур 64:7

+ 7:14 Аqуб 1:15

+ 7:15 Әстәр 7:9, Мәсәлә 11:5, Мәсәлә 26:27, Мәсәлә 28:10,

+ 7:17 Зәбур 9:2

+ 8:1 Зәбур 81:1, Зәбур 84:1

+ 8:1 Зәбур 148:13, Зәбур 113:4, Мәтта 21:16

* 8:2 Мәтта 21:16.

+ 8:4 Зәбур 144:3, Ибрани 2:6-8

* 8:4-6 Бона «һәр тьшт кьрә бьне п'ийед wи» бьньһер'ә: Корьнт'и I 15:27; Әфәси 1:22. Бона р'әзед 4-6 бьньһер'ә: Ибрани 2:8.

+ 8:6 Дәстпебун 1:26, Дәстпебун 1:28, Зәбур 110:1, Корьнт’и I 15:27, Әфәси 1:22

* 9:0 Мә'на «Ә'лмут'-лабен» бь ибрани нә ә'йан ә.

+ 9:1 Зәбур 26:7, Зәбур 40:5, Зәбур 96:3

+ 9:2 Зәбур 7:17

+ 9:4 Зәбур 140:12, Зәбур 29:10

+ 9:5 Q. Дӧщари 9:14, Q. Дӧщари 29:20

+ 9:7 Зәбур 102:12, Зәбур 145:13,

+ 9:8 Зәбур 58:11, Зәбур 67:4, Зәбур 96:13, Зәбур 98:9, Зәбур 110:6,

+ 9:10 Зәбур 91:14

+ 9:13 Зәбур 107:18

* 9:14 «Бажар» бь ибрани хәбәр бь хәбәр «qиз» ә. Бь ибрани хәбәра «qиз» гәләк щара бь мә'на «бажар» йан жи «бьнәлийед бажер» те хәбате.

+ 9:15 Зәбур 7:15, Мәсәлә 29:5, Мәсәлә 29:6

* 9:16 Һьнәк занә фә'м дькьн, кӧ «Һьггайон Сәла» бә'са мьqамәки нәрм дькә, кӧ навбәра стьранеда те ледане.

+ 9:16 Дәрк’әтьн 7:5, Дәрк’әтьн 14:4

+ 10:1 Зәбур 22:1

* 10:3 Аһа жи те фә'мкьрьне: «У йе тьма хwәзийа хwә ль хwә тинә».

+ 10:4 Зәбур 14:1, Зәбур 53:1

+ 10:6 Зәбур 30:6

* 10:7 Р'омайи 3:14.

+ 10:7 Р’омайи 3:14,

+ 10:8 Зәбур 17:11, Зәбур 37:32, Мәсәлә 24:15

+ 10:9 Зәбур 59:3,

* 10:10 Аһа жи те фә'мкьрьне: «Йе бехәда qонщьки дьбә те п'әлахтьн».

+ 10:14 Q. Дӧщари 10:18,

+ 10:15 Зәбур 37:17

+ 10:16 Дәрк’әтьн 15:18, Зәбур 29:10, Зәбур 146:10

+ 10:18 Зәбур 82:3

+ 11:1 Зәбур 7:1

+ 11:2 Зәбур 64:3

+ 11:3 Зәбур 82:5

+ 11:4 Уньс 2:8, Зәбур 2:4,

+ 11:5 Дәстпебун 22:1

+ 11:6 Дәстпебун 19:24, Зәбур 75:8

+ 11:7 Зәбур 33:5, Зәбур 62:7, Зәбур 99:4

+ 12:2 Зәбур 5:9, Зәбур 41:5, Зәбур 144:8

+ 12:6 Зәбур 18:30, Зәбур 119:140, Мәсәлә 30:5

+ 13:1 Зәбур 89:46,

+ 13:3 Зәбур 19:8

+ 13:4 Q. Дӧщари 32:27

+ 13:5 Зәбур 116:7

• 14:1 Зәбур 53

+ 14:1 Зәбур 10:4, Р’омайи 3:10-12

+ 14:2 Дәстпебун 11:5, Q. Дӧщари 26:15, Зәбур 33:14, Зәбур 102:18

* 14:1-3 Р'омайи 3:10-12.

+ 14:4 Мәсәлә 30:14,

* 15:1 Аwа готи «Коне Шә'дәтийе». Әw кон һ'әта чекьрьна п'арьстгәһа Сьлеман һәбу. Бьньһер'ә: Дәрк'әтьн 26:1.

* * 15:1 Аwа готи «Ч'ийайе Сийоне», кӧ Оршәлимеда йә.

+ 15:1 Зәбур 24:3-4,

+ 15:2 Зәбур 106:3

* 15:3 Аһа жи те фә'мкьрьне: «У жь щинер шәрми набә».

+ 15:3 Q. К’аһинтийе 19:16

+ 15:5 Q. К’аһинтийе 25:36, Дәрк’әтьн 23:5

* 16:0 Ве зәбуреда, ӧса жи жь зәбура 56-а һ'әта 60-и хәбәра ибрани «михтам» чаwа «зәбур» һатийә wәлгәр'андьне. Ле мә'на wе хәбәра ибрани нә ә'йан ә.

+ 16:2 Зәбур 73:25

+ 16:4 Дәрк’әтьн 23:13,

+ 16:5 Жьмар 18:20,

+ 16:8 Зәбур 109:31, К’аред Шандийа 2:25-28

* 16:10 К'аред Шандийа 13:35.

+ 16:10 Зәбур 30:3, Зәбур 49:15, Зәбур 86:13, К’аред Шандийа 2:27

* 16:8-11 К'аред Шандийа 2:25-28.

+ 16:11 Мәтта 7:14

+ 17:1 Зәбур 86:1, Зәбур 142:1

+ 17:3 Зәбур 66:10

+ 17:7 Зәбур 31:21

+ 17:8 Q. Дӧщари 32:10, Рʼутʼ 2:12, Зәбур 36:7, Зәбур 57:1, Зәбур 63:7, Зәбур 91:4

* 17:10 Бь ибрани хәбәр бь хәбәр аһа йә: «Әвана бәзе хwәда мәwьщинә», кӧ те фә'мкьрьне «әw бе исаф бунә» йан «әw мьqабьл ьн».

+ 17:10 Зәбур 119:70

+ 17:12 Зәбур 10:8

+ 18:1 Q. Дӧщари 6:5, Зәбур 116:1

+ 18:2 Зәбур 19:14, Зәбур 31:2-3, Зәбур 71:3, Зәбур 91:2, Зәбур 144:2, Дәстпебун 15:1

+ 18:3 Зәбур 48:1, Зәбур 96:4, Зәбур 145:3

+ 18:4 Зәбур 42:6, Зәбур 93:4, Уньс 2:4

+ 18:5 Зәбур 116:3

+ 18:6 Уньс 2:8

+ 18:7 Зәбур 77:17, Зәбур 97:4

+ 18:8 Зәбур 21:8,

+ 18:9 Зәбур 144:5,

* 18:10 «Херуб» щур'әки мьлйак'әтайи сәрәкә йә.

* * 18:10 Мә'на «сьльли» әв ә: «Мина тира бәр'дайийә һәwава дьчә».

+ 18:10 Зәбур 104:3

+ 18:11 Дәрк’әтьн 20:21, Зәбур 97:2

+ 18:13 Зәбур 68:33, Зәбур 77:17-18

+ 18:15 Дәрк’әтьн 15:8, Зәбур 106:9

+ 18:16 Зәбур 144:7

+ 18:17 Зәбур 142:6

+ 18:19 Зәбур 31:7, Зәбур 118:5

+ 18:23 Дәстпебун 6:9,

+ 18:27 Зәбур 101:5

+ 18:28 Зәбур 132:17

+ 18:30 Q. Дӧщари 32:4, Мәтта 5:48, Зәбур 12:6, Мәсәлә 30:5, Дәстпебун 15:1

* 18:32 Аһа жи те фә'мкьрьне: «У р'ийа мьн к'амьл дькә».

+ 18:33 Q. Дӧщари 32:13,

+ 18:34 Зәбур 144:1

+ 18:37 Дәрк’әтьн 23:27

+ 18:40 Дәрк’әтьн 23:27

+ 18:41 Мәсәлә 15:29

+ 18:44 Q. Дӧщари 33:29

+ 18:47 Зәбур 47:2

* 18:49 Р'омайи 15:9.

+ 18:49 Р’омайи 15:9

+ 18:50 Зәбур 144:10,

+ 19:1 Зәбур 50:6, Зәбур 89:5, Зәбур 97:6

* 19:4 Бь ибрани хәбәр бь хәбәр аһа йә: «Т'ела т'әрәзуйе», ле wәлгәр'андьна йунанийә кәвьнда «дәнг» ә.

* * 19:4 Р'омайи 10:18.

+ 19:4 Р’омайи 10:18

+ 19:7 Q. Дӧщари 4:7, Зәбур 23:3, Зәбур 119:130

+ 19:8 Р’омайи 7:12, Зәбур 13:3

+ 19:9 Зәбур 119:142, Зәбур 119:151, Зәбур 119:160

+ 19:10 Мәсәлә 3:14, Мәсәлә 8:10, Мәсәлә 24:13

+ 19:13 Жьмар 15:30, Р’омайи 6:12, Р’омайи 6:14

+ 19:14 Зәбур 18:2

+ 20:1 Зәбур 69:29, Мәсәлә 18:10

+ 20:2 Зәбур 128:5, Зәбур 134:3

+ 20:4 Зәбур 21:2

+ 20:7 Зәбур 33:17, Мәсәлә 21:31

+ 21:1 Зәбур 28:7

+ 21:2 Зәбур 20:4

+ 21:4 Зәбур 61:5, Зәбур 91:16

+ 21:7 Зәбур 16:8

+ 21:9 Зәбур 18:8, Зәбур 97:3, Ибрани 10:27

+ 21:12 Зәбур 18:14

* 22:1 Мәтта 27:46; Марqос 15:34.

+ 22:1 Мәтта 27:46, Марqос 15:34, Зәбур 10:1,

+ 22:2 Зәбур 88:1

* 22:7 Мәтта 27:39; Марqос 15:29; Луqа 23:35.

+ 22:7 Зәбур 91:14, Мәтта 27:39-43, Марqос 15:29-32, Луqа 23:35-37

* 22:8 Мәтта 27:43.

+ 22:9 Зәбур 72:6

+ 22:11 Зәбур 107:12

* 22:12 Башан дьк'әтә р'оһьлата ч'әме Урдӧне у дәwаред wан бәр ч'ә'вә нав у дәнг бун. Бьньһер'ә: Һәзәкийел 39:18; Амос 4:1.

+ 22:12 Зәбур 118:10-12,

+ 22:14 Зәбур 119:28

* 22:16 Әва тек'ста жь wәлгәр'андьна йунанийә кәвьн те. Фә'мина ибрани нә зәлал ә, ле һьнәк занә аһа фә'м дькьн: «Мина шер дәст у п'ийед мьн (дьдьр'иньн)».

+ 22:16 Зәбур 59:6

+ 22:17 Луqа 23:35

* 22:18 Мәтта 27:35; Марqос 15:24; Луqа 23:34; Йуһ'әнна 19:24.

+ 22:18 Йуһ’әнна 19:24

+ 22:20 Зәбур 35:17, Филипи 3:2

+ 22:21 Тимот’ейо II 4:17

* 22:22 Ибрани 2:12.

+ 22:22 Ибрани 2:12

+ 22:23 Зәбур 135:20

+ 22:25 Зәбур 35:18, Q. К’аһинтийе 7:16

* 22:26 Фьраза «биньмә сери ад-qьраред хwә» у фьраза «бәләнгазе бьхwьн у т'ер бьн» һәвр'а гьредайи нә. Анәгори р'аw-р'ьзьме щьмә'та Исраеле, гава йәк тьштәк жь Хӧдан дьхwәст у ль бәр Wи ад-qьрар дькьр у Хӧдан щаба wи дьда, һьнге әwи мәрьви qӧрбан дьданә Хӧдан у жь wи гошти п'арәк дьгьһиштә бәләнгаза. Ләма ль ве р'езеда дьбежә wәки бәләнгазе бьхwьн у т'ер бьн.

+ 22:27 Зәбур 96:7,

+ 22:28 Луqа 1:33, Корьнт’и I 15:24, Ә’йанти 11:15

+ 22:30 Зәбур 102:18

+ 22:31 Зәбур 78:6, Зәбур 102:18

+ 23:1 Зәбур 80:1, Йуһ’әнна 10:11, Филипи 4:19

+ 23:2 Йуһ’әнна 10:9

+ 23:3 Зәбур 19:7, Мәсәлә 4:11, Мәсәлә 8:20

+ 23:4 Зәбур 138:7, Мәсәлә 10:9,

+ 23:5 Зәбур 92:10, Мәсәлә 27:9, Луqа 7:46

* 24:1 Корьнт'и I 10:26.

+ 24:1 Дәрк’әтьн 9:29, Зәбур 50:12, Зәбур 89:10

+ 24:2 Зәбур 102:25, Зәбур 104:5, Мәсәлә 8:29

* 24:3 Аwа готи «Ч'ийайе Сийон» у «П'арьстгәһ», кӧ Оршәлимеда бу.

+ 24:3 Зәбур 15,

* 24:4 Аһа жи те фә'мкьрьне: «Кӧ пәй п'утсәнәмийе начә».

+ 24:4 Зәбур 51:10, Мәтта 5:8

+ 24:7 Зәбур 118:19-20,

+ 24:8 Дәрк’әтьн 15:3

+ 25:1 Зәбур 86:4, Зәбур 143:8

+ 25:4 Зәбур 27:11, Зәбур 86:11

+ 25:5 Зәбур 26:3

+ 25:6 Зәбур 103:17

+ 25:7 Зәбур 119:9, Зәбур 51:1

+ 25:11 Зәбур 79:9,

+ 25:13 Зәбур 37:22, Мәсәлә 2:21,

+ 25:15 Зәбур 123:1-2, Зәбур 141:8

* 25:1-22 Әва зәбурәкә «акростик» ә, аwа готи анәгори әлифбәйа һ'әрфед ибрани чекьри йә.

+ 25:22 Зәбур 44:26, Зәбур 130:8

+ 26:1 Зәбур 7:8

+ 26:2 Зәбур 139:23, Мәсәлә 17:3,

+ 26:3 Зәбур 25:5

+ 26:5 Зәбур 1:1, Зәбур 139:21

+ 26:6 Q. Дӧщари 21:6, Зәбур 73:13, Мәтта 27:24

+ 26:7 Зәбур 9:1

+ 26:9 Зәбур 28:3

+ 26:10 Дәрк’әтьн 23:8

+ 27:3 Зәбур 3:6, Зәбур 23:4

+ 27:4 Зәбур 23:6, Зәбур 61:4, Зәбур 65:4

+ 27:6 Зәбур 3:3, Әфәси 5:19

+ 27:8 Зәбур 105:4

+ 27:11 Зәбур 25:4

+ 27:12 Зәбур 41:2, Дәрк’әтьн 20:16, Мәсәлә 6:19

+ 27:14 Зәбур 31:24,

+ 28:1 Зәбур 83:1, Зәбур 109:1, Зәбур 88:4, Зәбур 143:7, Мәсәлә 1:12

+ 28:2 Зәбур 134:2

+ 28:3 Мәсәлә 26:23, Зәбур 26:9

+ 28:7 Дәстпебун 15:1, Зәбур 21:1

+ 29:1 Дәстпебун 6:2, Зәбур 89:6, Зәбур 96:7

* 29:2 Аһа жи те фә'мкьрьне: «Щийе Пирози хәмьланди».

+ 29:5 Зәбур 104:16,

* 29:6 «Сирйон» бь зьмане финики наве ч'ийайи Һәрмоне йә, кӧ жь бә'ре незики 2800 метьр бьльндтьр ә.

+ 29:6 Q. Дӧщари 3:9, Зәбур 114:4, Зәбур 114:6

+ 29:8 Жьмар 13:26

+ 29:10 Дәстпебун 6:17, Дәрк’әтьн 15:18, Зәбур 9:4, Зәбур 10:16

+ 29:11 Зәбур 68:35

+ 30:1 Зәбур 35:19

+ 30:3 Зәбур 16:10, Зәбур 49:15, Зәбур 86:13,

+ 30:5 Зәбур 126:5

+ 30:6 Зәбур 10:5

+ 30:9 Зәбур 6:5,

• 31:1 Зәбур 71:1-3

+ 31:2 Зәбур 18:2

* 31:5 Луqа 23:46.

+ 31:5 Луqа 23:46

+ 31:6 Q. Дӧщари 32:21

+ 31:8 Зәбур 18:19

+ 31:9 Зәбур 6:7

+ 31:11 Зәбур 31:11, Зәбур 38:10, Зәбур 69:8, Зәбур 88:8

+ 31:15 Зәбур 7:1

+ 31:16 Жьмар 6:25, Зәбур 4:6

+ 31:21 Зәбур 17:7

+ 31:23 Зәбур 97:10

+ 31:24 Зәбур 27:14

* 32:0 Мә'на хәбәра «Маскил» бь ибрани нә ә'йан ә. Гәләк занә баwәр дькьн, кӧ әв терминәкә һьлбәсте йә. К'ока ве хәбәре дьчә сәр к'ур фькьрандьне у сәрwахтийе.

* 32:1-2 Р'омайи 4:7-8.

+ 32:2 Йуһ’әнна 1:47, Р’омайи 4:7-8

+ 32:5 Зәбур 38:18, Зәбур 51:3, Йуһ’әнна I 1:9

+ 32:7 Зәбур 119:114

+ 32:9 Мәсәлә 26:3, Аqуб 3:3

+ 32:11 Зәбур 68:3

+ 33:2 Зәбур 71:22

+ 33:3 Зәбур 40:3, Зәбур 96:1, Зәбур 98:1, Зәбур 144:9, Зәбур 149:1, Ә’йанти 5:9

+ 33:5 Зәбур 33:5, Зәбур 62:7, Зәбур 119:64

+ 33:6 Дәстпебун 1:6-7, Зәбур 148:5, Йуһ’әнна 1:3, Ибрани 11:3

+ 33:7 Дәстпебун 1:9, Зәбур 104:9,

+ 33:9 Дәстпебун 1:3

+ 33:11 Мәсәлә 19:21,

+ 33:12 Q. Дӧщари 7:6, Зәбур 144:15

+ 33:13 Зәбур 11:4

+ 33:14 Q. Дӧщари 26:15,

+ 33:17 Зәбур 20:7, Мәсәлә 21:31

+ 33:18 Зәбур 147:11

+ 33:20 Дәстпебун 15:1, Q. Дӧщари 33:29

+ 34:4 Зәбур 3:4

+ 34:6 Зәбур 18:1

* 34:8 Пәтрус I 2:3.

+ 34:8 Пәтрус I 2:3, Зәбур 2:12

+ 34:9 Зәбур 37:25, Мәсәлә 10:3

+ 34:12 Пәтрус I 3:10-12

+ 34:13 Мәсәлә 13:3

+ 34:14 Зәбур 37:27, Йуһ’әнна III 1:11

+ 34:15 Мәсәлә 15:29

* 34:12-16 Пәтрус I 3:10-12.

+ 34:16 Мәсәлә 10:7

+ 34:18 Зәбур 51:17

+ 34:19 Тимот’ейо II 3:11

* 34:20 Йуһ'әнна 19:36.

+ 34:20 Йуһ’әнна 19:36

* 34:1-22 Әва зәбурәкә «акростик» ә, аwа готи анәгори әлифбәйа һ'әрфед ибрани чекьри йә.

+ 35:4 Зәбур 40:14, Зәбур 69:22-25, Зәбур 109:6-15

+ 35:5 Зәбур 1:4

+ 35:6 Зәбур 73:18,

+ 35:7 Зәбур 57:6, Зәбур 119:85,

+ 35:9 Луqа 1:47

+ 35:10 Дәрк’әтьн 15:11, Зәбур 71:19, Зәбур 86:8, Зәбур 89:6-8, Зәбур 113:5,

+ 35:12 Зәбур 38:19, Зәбур 109:5, Мәсәлә 17:13,

* 35:13 Аһа жи те фә'мкьрьне: «Ле дӧайе мьн п'ашьла мьнда вәгәр'ийа».

+ 35:13 Жьмар 29:7

+ 35:16 Зәбур 37:12

+ 35:17 Зәбур 22:20

+ 35:18 Зәбур 22:25

* 35:19 Йуһ'әнна 15:25.

+ 35:19 Зәбур 69:4, Йуһ’әнна 15:25, Зәбур 30:1

+ 35:22 Зәбур 10:1, Зәбур 38:21

+ 35:23 Зәбур 44:23, Зәбур 78:65

+ 35:24 Зәбур 7:8

+ 35:25 Зәбур 40:15, Зәбур 70:3,

+ 35:28 Зәбур 71:8

* 36:1 Р'омайи 3:18.

+ 36:1 Р’омайи 3:18

+ 36:4 Мәсәлә 4:16,

+ 36:5 Зәбур 57:10, Зәбур 71:19, Зәбур 108:4,

+ 36:6 Р’омайи 11:33, Зәбур 104:14, Зәбур 145:16

+ 36:7 Зәбур 63:3, Зәбур 17:8

+ 36:9 Мәсәлә 10:11, Мәсәлә 13:14, Йуһ’әнна 4:10, Йуһ’әнна 1:9, Пәтрус I 2:9, Ә’йанти 22:5

+ 36:10 Галати 4:9

+ 36:12 Зәбур 1:5

* 37:1 Аwа готи «беqанун, нәп'ак».

+ 37:1 Мәсәлә 3:31, Мәсәлә 23:17, Мәсәлә 24:19

+ 37:2 Зәбур 90:5-6

+ 37:5 Мәсәлә 3:5, Мәсәлә 16:3

+ 37:9 Зәбур 25:13

* 37:11 Мәтта 5:5.

+ 37:11 Мәсәлә 2:21, Мәтта 5:5

+ 37:12 Зәбур 35:16

+ 37:13 Зәбур 2:4

+ 37:16 Мәсәлә 16:8

+ 37:17 Зәбур 10:15

+ 37:18 Зәбур 1:6

+ 37:19 Зәбур 33:19

+ 37:20 Зәбур 68:2, Зәбур 102:3,

+ 37:24 Мәсәлә 24:16,

+ 37:25 Зәбур 34:9-10, Мәсәлә 10:3

+ 37:26 Q. Дӧщари 15:8, Зәбур 112:5

+ 37:27 Зәбур 34:14

+ 37:28 Зәбур 97:10,

+ 37:30 Мәсәлә 10:31, Мәсәлә 15:28

+ 37:31 Q. Дӧщари 6:6, Зәбур 40:8, Зәбур 119:11,

+ 37:32 Зәбур 10:8

+ 37:34 Зәбур 91:8, Зәбур 92:11, Мәсәлә 29:16

* 37:35 Бь ибрани р'еза дӧда нә т'ам зәлал ә, ле wәлгәр'андьна йунанийә кәвьнда аһа йә: «Мина даре әрзейи Лӧбнанеда бьльнд дьбә».

+ 37:38 Зәбур 73:17

+ 37:39 Зәбур 3:8, Уньс 2:10

* 37:1-40 Әва зәбурәкә «акростик» ә, аwа готи анәгори әлифбәйа һ'әрфед ибрани чекьри йә.

+ 37:40 Зәбур 11:1

+ 38:1 Зәбур 70:1

+ 38:1 Зәбур 6:1

+ 38:2 Q. Дӧщари 32:23,

+ 38:11 Зәбур 88:17

+ 38:15 Зәбур 39:7

+ 38:18 Зәбур 32:5

+ 38:20 Зәбур 35:12, Мәсәлә 17:13,

+ 38:21 Зәбур 10:1, Зәбур 35:22

+ 39:1 Зәбур 62:1, Зәбур 77:1

+ 39:4 Зәбур 90:12

+ 39:5 Зәбур 89:47, Зәбур 91:5, Зәбур 62:9, Зәбур 94:10-11, Зәбур 144:4,

+ 39:6 Зәбур 49:10,

+ 39:7 Зәбур 38:15

+ 39:12 Зәбур 56:8, Зәбур 119:19, Зәбур 119:54

+ 40:2 Зәбур 69:2,

+ 40:3 Зәбур 33:3, Зәбур 52:6

+ 40:5 Зәбур 9:1, Зәбур 71:16

+ 40:6 Зәбур 51:16, Ибрани 10:5-7

* 40:6-8 Ибрани 10:5-7.

+ 40:8 Зәбур 37:31, Зәбур 119:11

+ 40:12 Зәбур 69:3

* 40:13 Аwа готи «бьра хwәстьна Тә бә».

+ 40:14 Зәбур 35:4, Зәбур 6:10

+ 40:15 Зәбур 35:25

+ 40:17 Зәбур 86:1, Зәбур 109:22

+ 41:1 Мәсәлә 14:21, Мәсәлә 29:7, Зәбур 37:18

+ 41:2 Зәбур 27:12

+ 41:6 Зәбур 12:2

* 41:9 Мәтта 26:23; Марqос 14:18; Луqа 22:21; Йуһ'әнна 13:18.

+ 41:9 Йуһ’әнна 13:18

+ 41:13 Зәбур 72:18, Зәбур 89:52, Зәбур 106:48

+ 42:1 Зәбур 63:1, Зәбур 84:1

+ 42:3 Зәбур 79:10, Зәбур 115:2, Зәбур 80:5, Зәбур 102:9,

+ 42:5 Зәбур 43:5

+ 42:6 Q. Дӧщари 3:9, Зәбур 18:4, Зәбур 88:7, Уньс 2:4

+ 42:8 Зәбур 63:6, К’аред Шандийа 16:25

+ 42:9 Зәбур 18:2, Зәбур 43:2

+ 43:1 Зәбур 7:8

+ 43:2 Зәбур 44:9, Зәбур 42:9

+ 43:3 Зәбур 2:6

+ 43:5 Зәбур 42:5

+ 44:1 Жьмар 23:23, Q. Дӧщари 32:7, Зәбур 78:3

+ 44:2 Q. Дӧщари 7:1

+ 44:3 Жьмар 6:25, Зәбур 4:6

+ 44:4 Зәбур 74:12

+ 44:6 Зәбур 33:16-17

+ 44:9 Зәбур 43:2, Зәбур 89:38

+ 44:10 Q. К’аһинтийе 26:17, Q. Дӧщари 28:25,

+ 44:11 Q. К’аһинтийе 26:33

+ 44:13 Зәбур 79:4,

+ 44:14 Q. Дӧщари 28:37

+ 44:21 Мәсәлә 15:11, К’аред Шандийа 1:24

* 44:22 Р'омайи 8:36.

+ 44:22 Р’омайи 8:36

+ 44:23 Зәбур 35:23, Зәбур 78:65

+ 44:26 Зәбур 25:20

+ 45:1 Зәбур 69:1

+ 45:3 Дәрк’әтьн 32:27,

* 45:6 «Т'әхте Тә Хwәдейо» бь ибрани аһа жи те фә'мкьрьне: «Т'әхте Тәйи кӧ Хwәде да Тә». Зәмане бәре, п'адша чаwа хwәдек дьһатьнә һ'әсабе у wана wәкә һ'ӧкӧме хwәдетийа хwә п'адшати дькьр. Ле щьһуйа готьнед ве зәбуре фә'м дькьрьн, чаwа готьнед ль сәр Мәсиһ һатийә сери.

+ 45:6 Ибрани 1:8-9

* 45:6-7 Ибрани 1:8-9.

* 45:8 Щур'әки бьһарәтейә кӧ бь ибрани нә ә'йан ә. Гәләк wәлгәр'андьнада жер'а дьбежьн «касийа».

+ 45:8 Мәсәлә 7:17

+ 45:9 Дәстпебун 10:29,

* 45:12 Бь ибрани хәбәр бь хәбәр аһа йә: «Qиза Суре». Бь ибрани хәбәра «qиз» гәләк щара бь мә'на «бажар» йан «бьнәлийед бажер» те хәбате.

* 45:1-17 Әв зәбура әвинтийе бона дә'wата п'адшаки Исраел у дәргистийа wийә жь wәлатдәр ә. Пәйр'а, гәләк сәр к'әтьн кӧ әв зәбур бь Мәсиһ сәр һәвда те (мәсәлә, wәлгәр'андьнәкә арамийә кәвьнда р'еза 2а наве «Мәсиһ» бона п'адша бь к'ар анийә). Бона ве йәке, ве wәлгәр'андьнеда һ'әрфа мәзьн бона ви п'адшайи һатийә ньвисаре (мәсәлә, «П'адша» у «Wи»).

* 46:0 «Аламот» терминәкә мьqамейә нә ә'йан ә. Занә дьбежьн, кӧ әва дьдә к'ьфше чаwа дәнге зьрави к'ӧлфәта щаһьл, йан жи дәнге зӧр'не.

+ 46:1 Зәбур 7:1, Q. Дӧщари 4:7,

+ 46:3 Зәбур 93:3

+ 46:4 Зәбур 65:9

+ 46:6 Зәбур 2:1,

+ 46:8 Зәбур 66:5

+ 46:9 Зәбур 76:3,

+ 47:1 Зәбур 95:1

+ 47:2 Q. Дӧщари 7:21, Зәбур 66:3, Зәбур 76:11,

* 47:7 Бь ибрани хәбәр бь хәбәр «маскил» ә. Бона «маскил» шьровәкьрьна Зәбур 32 бьньһер'ә.

+ 47:7 Луqа 1:33, Корьнт’и I 15:24, Ә’йанти 11:15

+ 47:9 Зәбур 89:18

+ 48:1 Зәбур 18:3

* 48:2 Бь ибрани чәнд фә'минед «Сафоне» һәнә: (1) Әw навәки К'әнанийайи бона wи ч'ийайи бу, кӧ «мьск'әне пироз» дьһатә һ'әсабе; (2) ӧса жи «бакӧр» те готьне.

* * 48:2 Мәтта 5:35.

+ 48:4 Дәстпебун 14:1,

+ 48:9 Зәбур 26:3

+ 48:10 Зәбур 113:3

+ 48:11 Зәбур 97:8

+ 49:4 Зәбур 78:2

+ 49:6 Мәсәлә 11:28

+ 49:7 Мәтта 16:26, Марqос 8:37

+ 49:9 Зәбур 89:48

+ 49:10 Зәбур 39:6,

* 49:15 Бьньһер'ә: Дәстпебун 5:24.

+ 49:15 Зәбур 16:10, Зәбур 30:3

+ 49:17 Тимот’ейо I 6:7

+ 50:1 Q. Дӧщари 10:17, Зәбур 113:3

+ 50:2 Q. Дӧщари 33:2, Зәбур 80:1, Зәбур 94:1

+ 50:3 Дәрк’әтьн 19:16, Q. К’аһинтийе 10:2, Жьмар 16:35,

+ 50:4 Q. Дӧщари 4:26, Q. Дӧщари 32:1,

+ 50:6 Зәбур 19:1, Зәбур 97:6, Зәбур 58:11

+ 50:7 Зәбур 81:8

+ 50:8 Зәбур 40:6

+ 50:12 Дәрк’әтьн 9:29, Зәбур 24:1, К’аред Шандийа 17:25

+ 50:14 Зәбур 107:22, Ибрани 13:15, Жьмар 30:2, Уньс 2:10

+ 50:15 Зәбур 81:7

+ 50:19 Зәбур 52:2

+ 50:22 Зәбур 9:17

+ 51:1 Зәбур 25:7,

+ 51:2 Q. К’аһинтийе 16:30, Йуһ’әнна I 1:7, Йуһ’әнна I 1:9

+ 51:3 Зәбур 32:5, Р’омайи 7:18

* 51:4 Р'омайи 3:4.

+ 51:4 Р’омайи 3:4

+ 51:5 Зәбур 58:3

+ 51:10 Мәтта 5:12,

+ 51:16 Зәбур 40:6

+ 51:17 Зәбур 34:18

+ 51:18 Зәбур 69:35, Зәбур 147:2

+ 51:19 Зәбур 4:5

+ 52:2 Зәбур 50:19

+ 52:5 Зәбур 27:13

+ 52:6 Зәбур 40:2,

+ 52:7 Зәбур 49:6

• 53:1 Зәбур 14

+ 53:1 Зәбур 10:4, Р’омайи 3:10-12

+ 53:2 Дәстпебун 11:5, Q. Дӧщари 26:15, Зәбур 33:14, Зәбур 102:18

* 53:1-3 Р'омайи 3:10-12.

+ 53:4 Мәсәлә 30:14,

+ 53:5 Q. К’аһинтийе 26:17, Мәсәлә 28:1

+ 54:3 Зәбур 86:14

* 54:4 Аwа готи «алик'ар».

+ 54:5 Зәбур 143:12

+ 54:7 Зәбур 59:9, Зәбур 92:11, Зәбур 112:8, Зәбур 118:7

+ 55:2 Зәбур 64:1

* 55:5 Аwа готи «ӧнда кьрьмә, т'ӧнә кьрьмә».

+ 55:14 Зәбур 42:4

+ 55:15 Жьмар 16:30-33, Зәбур 124:3, Мәсәлә 1:12

+ 55:19 Q. Дӧщари 33:27, Зәбур 90:2, Зәбур 93:2,

+ 55:20 Зәбур 7:4

+ 55:21 Мәсәлә 5:3

+ 55:22 Зәбур 37:5, Мәтта 11:28-30

+ 55:23 Ә’йанти 20:3, Зәбур 5:6, Мәсәлә 10:27

* 56:0 Жь зәбура 56-а һ'әта 60-и хәбәра ибрани «михтам» чаwа «зәбур» һатийә wәлгәр'андьне. Ле мә'на wе хәбәра ибрани нә ә'йан ә.

+ 56:4 Зәбур 118:6, Мәтта 10:28

+ 56:6 Зәбур 71:10

+ 56:8 Зәбур 39:12, Дәрк’әтьн 32:32, Зәбур 69:28, Зәбур 139:16,

+ 56:12 Q. К’аһинтийе 5:4, Жьмар 30:2, Q. Дӧщари 23:21, Зәбур 50:14, Зәбур 116:17

+ 56:13 Зәбур 116:8,

• 57:1 Зәбур 108:1-5

+ 57:1 Зәбур 58:1, Зәбур 59:1, Зәбур 75:1, Зәбур 142:1

+ 57:1 Рʼутʼ 2:12, Зәбур 17:8

+ 57:3 Зәбур 144:5-7

+ 57:4 Зәбур 58:6, Мәсәлә 12:18, Мәсәлә 30:14

+ 57:6 Зәбур 7:15

+ 57:7 Зәбур 112:7-8

+ 57:10 Зәбур 36:4

+ 58:1 Зәбур 57:1, Зәбур 59:1, Зәбур 75:1

+ 58:3 Зәбур 51:5

+ 58:4 Q. Дӧщари 32:33, Зәбур 140:3,

+ 58:6 Зәбур 3:7, Зәбур 57:4

* 58:7 Фә'мина п'ара р'езейә дӧда ибранида нә зәлал ә.

* 58:9 Фә'мина ве р'езе бь ибрани нә зәлал ә.

+ 58:10 Зәбур 68:23

+ 58:11 Зәбур 9:8

+ 59:1 Зәбур 57:1, Зәбур 58:1, Зәбур 75:1,

+ 59:1 Зәбур 20:1

+ 59:3 Зәбур 10:9,

+ 59:6 Зәбур 22:16

+ 59:8 Зәбур 2:4, Зәбур 37:13

+ 59:9 Зәбур 9:9

+ 59:10 Зәбур 21:3, Зәбур 54:7

+ 59:11 Дәстпебун 15:1

+ 59:12 Мәсәлә 12:13

+ 59:14 Зәбур 22:16

+ 59:16 Зәбур 18:2

* 60:0 Аwа готи «Арамийед Бакӧр Р'оавайа Мәсопотамйайеда».

* * 60:0 Аwа готи «Арамийед говәка Сурйайеда».

• 60:1 Зәбур 108:6-13

+ 60:1 Зәбур 80:1

+ 60:1 Зәбур 80:2

* 60:4 Аwа готи «бәйраq».

+ 60:6 Дәстпебун 12:6, Дәстпебун 33:18, Дәстпебун 33:17

+ 60:11 Зәбур 146:3,

+ 61:3 Мәсәлә 18:10

+ 61:4 Зәбур 15:1, Рʼутʼ 2:12, Зәбур 17:8

+ 61:6 Зәбур 21:4

+ 61:8 Жьмар 30:2, Уньс 2:10

+ 62:1 Зәбур 39:1, Зәбур 77:1

+ 62:2 Зәбур 18:2, Зәбур 30:6

+ 62:4 Мәсәлә 26:23,

+ 62:9 Зәбур 39:5, Зәбур 144:4,

+ 62:10 Луqа 12:15

+ 62:11 Ә’йанти 19:1

* 62:12 Мәтта 16:27; Р'омайи 2:6; Ә'йанти 2:23.

+ 62:12 Дәрк’әтьн 34:6, Зәбур 86:5, Мәсәлә 24:12

+ 63:1 Зәбур 42:1, Зәбур 143:6

+ 63:3 Зәбур 36:7

+ 63:4 Зәбур 104:33

* 63:6 Аwа готи «дәмед шәве, п'аред шәве».

+ 63:6 Зәбур 42:8, Зәбур 149:5, К’аред Шандийа 16:25

+ 63:7 Рʼутʼ 2:12, Зәбур 17:8

+ 63:9 Жьмар 16:32-33

* 63:10 Аwа готи «wаwик, тори», кӧ щьсьнәки сәйе бәйани йә.

+ 63:11 Q. Дӧщари 6:13, Зәбур 107:42

+ 64:1 Зәбур 55:2-3

+ 64:3 Зәбур 11:2, Зәбур 57:3, Мәсәлә 12:18, Мәсәлә 30:14

+ 64:4 Мәсәлә 1:11,

+ 64:5 Зәбур 73:11

* 64:6 Әва р'еза тек'ста ибранида нә зәлал ә.

+ 64:7 Зәбур 7:12-13, Зәбур 18:14

+ 64:8 Мәсәлә 12:13, Мәсәлә 18:7,

+ 64:10 Зәбур 7:1, Зәбур 11:1

+ 65:1 Жьмар 30:2, Уньс 2:10

+ 65:2 Зәбур 86:9

+ 65:4 Зәбур 24:4, Зәбур 27:4

+ 65:5 Зәбур 22:27

+ 65:7 Зәбур 89:9, Зәбур 107:29, Уньс 1:15, Мәтта 8:26,

+ 65:9 Q. К’аһинтийе 26:4, Зәбур 46:4

+ 66:1 Зәбур 98:4, Зәбур 100:1

+ 66:3 Зәбур 47:2, Q. Дӧщари 33:29

+ 66:4 Зәбур 86:9

+ 66:5 Зәбур 46:8

+ 66:6 Дәрк’әтьн 14:21-22,

+ 66:10 Пәтрус I 1:7

+ 66:13 Жьмар 30:2, Уньс 2:10

+ 66:16 Марqос 5:19

+ 66:18 Мәсәлә 15:8, Мәсәлә 28:9,

+ 67:1 Жьмар 6:25, Зәбур 4:5

+ 67:2 Тито 2:11

+ 67:4 Зәбур 9:8

+ 67:6 Q. К’аһинтийе 26:4, Зәбур 85:12

+ 68:1 Жьмар 10:35, Жьмар 10:35

+ 68:2 Зәбур 37:20, Зәбур 97:5,

+ 68:3 Зәбур 32:11

* 68:4 Wәлгәр'андьна Йунанийә кәвьнда аһа йә: «Р'еке Wир'а һазьр кә».

+ 68:5 Q. Дӧщари 10:18

* 68:6 Аwа готи «щийе бе ав».

+ 68:6 Зәбур 113:9,

+ 68:7 Дәрк’әтьн 13:21

+ 68:8 Дәрк’әтьн 19:18,

+ 68:12 Зәбур 110:5

* 68:13 Фә'мина ибрани нә зәлал ә.

* 68:15 Т'опраха Башане дьк'әтә алийе р'оһьлата ч'әме Урдӧне. Бь фькьра гәләк зана, Башан бә'са ч'ийайе Һәрмоне дькә, кӧ жь бә'ре незики 2800 метьр бьльндтьр ә. Хwәде әв ч'ийайе бьльнд нәбьжарт бона П'арьстгәһа Хwә, ле ч'ийайе Сийонейи ль Оршәлиме, кӧ жь бә'ре 750 метьр бьльндтьр ә.

+ 68:16 Дәрк’әтьн 19:18, Зәбур 132:13-14

* 68:17 Аwа жи те фә'мкьрьне: «Хӧдан нава wанда йә, Хwәдейе Синайе, ль Щийе Пироз».

* 68:18 Әфәси 4:8.

+ 68:18 Әфәси 4:8

+ 68:19 Зәбур 55:22, Мәтта 11:28

+ 68:21 Зәбур 110:6

+ 68:23 Зәбур 58:10

+ 68:28 Зәбур 76:11

* 68:30 Бь фькьра зана «р'ә'wьре qамиша» бә'са Һәспе Нил дькә, кӧ символа Мьсьре бу.

+ 68:30 Зәбур 22:12

+ 68:32 Зәбур 102:21-22

+ 68:33 Зәбур 18:10, Зәбур 104:3, Зәбур 18:13, Зәбур 29:3

+ 68:35 Зәбур 29:11

+ 69:1 Зәбур 45:1

+ 69:1 Уньс 2:4, Уньс 2:6

* 69:2 «Ч'ьм-ч'ьмә» ә'рде бьнав ә, кӧ мәри дькарә бьхӧрпьше, нӧq бә.

+ 69:2 Зәбур 18:4, Зәбур 40:2, Зәбур 42:6

+ 69:3 Зәбур 119:82,

* 69:4 Йуһ'әнна 15:25.

+ 69:4 Зәбур 35:19, Йуһ’әнна 15:25, Зәбур 40:12

* 69:9 Йуһ'әнна 2:17.

* * 69:9 Р'омайи 15:3.

+ 69:9 Йуһ’әнна 2:17, Р’омайи 15:3

+ 69:14 Зәбур 144:7

* 69:15 Хәбәра «qӧни», әw ч'ә'ләкә авейә бебьни йә. Бь ибрани әв хәбәр навәк бона «дийаре мьрийа» йә.

+ 69:16 Зәбур 63:3, Зәбур 109:21

* 69:21 Мәтта 27:34, 48; Марqос 15:36; Луqа 23:36; Йуһ'әнна 19:28-29.

+ 69:21 Мәтта 27:34, Йуһ’әнна 19:28-29

+ 69:22 Зәбур 35:4-8, Зәбур 109:6-15

* 69:22-23 Р'омайи 11:9-10.

+ 69:23 Р’омайи 11:9-10

* 69:25 К'аред Шандийа 1:20.

+ 69:25 К’аред Шандийа 1:20

* 69:28 Ә'йанти 3:5; 13:8; 17:8.

+ 69:28 Дәрк’әтьн 32:32, Зәбур 56:8, Ә’йанти 3:5

+ 69:29 Зәбур 20:1

+ 69:31 Зәбур 50:13

* 69:32 «Т'әнгәзар» йе кӧ тәнгасийеда дькә зарин.

+ 69:34 Зәбур 96:11

+ 69:35 Зәбур 69:35, Зәбур 147:2

+ 69:36 Зәбур 102:28

• 70:1 Зәбур 40:12-16

+ 70:1 Зәбур 38:1

+ 70:2 Зәбур 35:4, Зәбур 6:10

+ 70:3 Зәбур 35:25

+ 70:5 Зәбур 86:1, Зәбур 109:22

• 71:1 Зәбур 31:1-3

* 71:3 Әва тек'ста жь wәлгәр'андьна йунанийә кәвьн те, ле бь ибрани аһа йә: «Бьбә qәйайе сьт'аргәһа мьн кӧ т'ьме әз бьр'әвьме. Тә ә'мьр кьр кӧ мьн хьлаз ки».

+ 71:3 Зәбур 18:2

+ 71:4 Зәбур 140:1, Зәбур 140:4

+ 71:6 Зәбур 22:9-10

+ 71:8 Зәбур 35:28

+ 71:10 Зәбур 56:6

+ 71:11 Зәбур 3:2

+ 71:13 Зәбур 35:4, Зәбур 40:14,

+ 71:15 Зәбур 40:5

+ 71:19 Зәбур 36:5, Дәрк’әтьн 15:11, Зәбур 35:10

+ 71:22 Зәбур 33:2

+ 72:1 Зәбур 127:1,

+ 72:4 Мәсәлә 29:14

* 72:5 Әва тек'ста жь wәлгәр'андьна йунанийә кәвьн те, ле тек'ста ибрани аһа те фә'мкьрьне: «Wе жь Тә бьтьрсьн ньсьл бь ньсьл, һ'әта тә'в у һив һәбьн».

+ 72:5 Зәбур 89:36-37

+ 72:6 Q. Дӧщари 32:2

+ 72:7 Зәбур 92:12

+ 72:8 Дәрк’әтьн 23:31, Зәбур 89:25,

+ 72:10 Дәстпебун 10:4, Уньс 1:3,

+ 72:12 Мәсәлә 31:8

+ 72:14 Зәбур 116:15

+ 72:17 Зәбур 104:31, Дәстпебун 12:3

+ 72:18 Зәбур 136:4

+ 72:19 Жьмар 14:21, Зәбур 41:13

+ 73:1 Зәбур 32:2, Йуһ’әнна 1:47

* 73:3 Аwа готи «хер-хwәшийеда пешдачуйин».

+ 73:3 Зәбур 37:1, Мәсәлә 3:31

* 73:10 Мә'на тек'ста ибрани нә зәлал ә.

+ 73:13 Q. Дӧщари 21:6, Зәбур 26:6

* 73:14 Дӧ мә'нед «к'әwандьн» һәнә, (мә'на дӧда ве р'езеда щида йә): 1. Афубун, аwа готи к'әwандьна гӧна. 2. Ледан, аwа готи фьланкәсе к'әwа беванкәсе да.

+ 73:17 Зәбур 37:38

+ 73:18 Зәбур 35:6,

* 73:20 «Зьвер» бизоки кӧ мә'де йәки начә тьштәки.

+ 73:25 Зәбур 16:2

+ 73:26 Зәбур 16:5,

+ 73:28 Аqуб 4:8, Зәбур 118:17

+ 74:1 Зәбур 79:13, Зәбур 95:7, Зәбур 100:3,

+ 74:2 Дәрк’әтьн 3:1-2, Дәрк’әтьн 19:18

+ 74:8 Зәбур 83:4

+ 74:9 Мәсәлә 29:18,

+ 74:12 Зәбур 44:4

+ 74:13 Зәбур 104:26,

+ 74:15 Дәрк’әтьн 17:5-6, Жьмар 20:11,

+ 74:16 Зәбур 104:19,

+ 74:17 Дәстпебун 8:22

+ 74:20 Q. К’аһинтийе 26:44, Зәбур 106:45

+ 74:23 Зәбур 65:6

* 75:1 Әва тек'ста жь wәлгәр'андьна йунанийә кәвьн те, ле һьнәк занә тек'ста ибрани аһа фә'м дькьн: «Һ'ьзурийа Тә незик ә, әw к'әрәмәтед Тә сальх дькьн».

+ 75:1 Зәбур 57:1, Зәбур 58:1, Зәбур 59:1

+ 75:8 Ә’йанти 14:10

+ 75:10 Зәбур 101:8

* 76:2 Аwа готи «Оршәлим».

+ 76:2 Зәбур 48:2-3

+ 76:3 Зәбур 46:9,

* 76:4 Әва тек'ста жь wәлгәр'андьна йунанийә кәвьн те, ле бь ибрани аһа те фә'мкьрьне: «Тӧ шәмал и у мәзьн и, жь ч'ийайе неч'ире тейи харе».

+ 76:6 Дәрк’әтьн 15:1, Дәрк’әтьн 15:21

+ 76:7 Ә’йанти 6:17

+ 76:11 Жьмар 30:2, Уньс 2:10, Зәбур 47:1-2, Зәбур 68:28,

+ 77:1 Зәбур 39:1, Зәбур 62:1

+ 77:2 Зәбур 86:7

+ 77:5 Q. Дӧщари 32:7, Зәбур 143:5

+ 77:11 Зәбур 105:5-6

+ 77:13 Дәрк’әтьн 15:11

+ 77:16 Зәбур 114:3,

+ 77:17 Зәбур 18:13, Зәбур 144:6

+ 77:18 Зәбур 97:4

+ 77:20 Дәрк’әтьн 12:50-51,

* 78:2 Мәтта 13:35.

+ 78:2 Зәбур 49:4, Мәтта 13:35

+ 78:3 Жьмар 23:23, Q. Дӧщари 32:7, Зәбур 44:1

+ 78:4 Q. Дӧщари 4:9, Q. Дӧщари 6:7, Q. Дӧщари 11:19, Q. Дӧщари 32:46

+ 78:5 Q. Дӧщари 31:12-13

+ 78:6 Зәбур 102:18

+ 78:8 Дәрк’әтьн 32:9,

* 78:9 Аwа готи «ч'әккьри».

+ 78:11 Q. Дӧщари 8:14, Зәбур 106:13,

+ 78:12 Жьмар 13:22, Дәрк’әтьн 7,

+ 78:13 Дәрк’әтьн 14:21-22, Дәрк’әтьн 15:8

+ 78:14 Дәрк’әтьн 13:21-22

+ 78:15 Дәрк’әтьн 17:6, Жьмар 20:11

+ 78:18 Дәрк’әтьн 17:7, Жьмар 20:13, Жьмар 11:4-6

+ 78:21 Жьмар 11:1

+ 78:23 Дәстпебун 7:11

* 78:24 Йуһ'әнна 6:31.

+ 78:24 Дәрк’әтьн 16:4, Дәрк’әтьн 16:14-31

+ 78:27 Дәрк’әтьн 16:13, Жьмар 11:31

+ 78:29 Жьмар 11:20

+ 78:31 Жьмар 11:33-34

+ 78:32 Жьмар 14:11

+ 78:33 Зәбур 39:5

+ 78:35 Q. Дӧщари 32:4

+ 78:38 Дәрк’әтьн 34:6, Жьмар 14:20

+ 78:39 Дәстпебун 6:3

+ 78:43 Дәрк’әтьн 7:3, Зәбур 105:27-36

+ 78:44 Дәрк’әтьн 7:17-24

+ 78:45 Дәрк’әтьн 8:2-14, Дәрк’әтьн 8:21-24

* 78:46 «Зәрьк» кӧрме кӧ шинайе дерьс дькә.

* * 78:46 Аwа готи «һәспе гиһе, сийаре буке».

+ 78:46 Дәрк’әтьн 10:12-15

+ 78:47 Дәрк’әтьн 9:23-25

+ 78:48 Дәрк’әтьн 9:19-21

+ 78:49 Дәрк’әтьн 12:13, Дәрк’әтьн 12:23

* 78:50 «Нәхwәшийа һ'ал» нәхwәшикә жь һәв һьлдане йә у ч'арә пе набә.

* 78:51 «Һам» кӧр'әки Нӧһ бу. Бьньһер'ә: Дәстпебун 10:6.

+ 78:51 Дәрк’әтьн 12:29, Зәбур 135:8

+ 78:52 Зәбур 77:20

+ 78:53 Дәрк’әтьн 14:27-28, Дәрк’әтьн 15:10

+ 78:54 Дәрк’әтьн 15:17

+ 78:55 Зәбур 135:12

+ 78:58 Q. Дӧщари 31:29, Q. Дӧщари 32:16

+ 78:65 Зәбур 35:23, Зәбур 44:23,

+ 78:68 Дәстпебун 49:8, Зәбур 87:2

+ 79:2 Q. Дӧщари 28:26

+ 79:4 Зәбур 44:13,

+ 79:5 Зәбур 85:5, Зәбур 89:46

+ 79:6 Ә’йанти 16:1

+ 79:7 Зәбур 14:4

+ 79:9 Зәбур 25:11, Луqа 18:13

+ 79:10 Зәбур 42:3, Зәбур 115:2, Q. Дӧщари 32:43

+ 79:11 Зәбур 102:20

+ 79:12 Дәстпебун 4:15, Q. К’аһинтийе 26:21

+ 79:13 Зәбур 74:1,

+ 80:1 Зәбур 60:1

+ 80:1 Зәбур 77:20, Зәбур 99:1, Q. Дӧщари 33:2, Зәбур 50:2

+ 80:2 Жьмар 2:18-24

+ 80:3 Зәбур 60:1, Жьмар 6:25

+ 80:4 Зәбур 89:46,

+ 80:5 Зәбур 42:3, Зәбур 102:9

+ 80:7 Жьмар 6:25

+ 80:8 Мәтта 21:33, Q. Дӧщари 7:1

+ 80:11 Зәбур 72:8

+ 80:12 Зәбур 89:40,

+ 80:19 Жьмар 6:25

+ 81:1 Зәбур 8:1, Зәбур 84:1

* 81:3 Щәжьна Йәкр'ожийа Һиве, дәстпебуна мәһада дьһатә кьрьне. Ле Щәжьна Һ'олькчекьрьне 15-е мәһ 7-а дьһата дәрбазкьрьне, аwа готи гава һив т'әмам дьбу. Бьньһер'ә: Жьмар 10:10; 29:1.

+ 81:3 Q. К’аһинтийе 23:24, Жьмар 10:10

+ 81:5 Дәрк’әтьн 11:4, Q. Дӧщари 28:49,

+ 81:6 Дәрк’әтьн 1:11

+ 81:7 Зәбур 50:15, Дәрк’әтьн 17:1-7, Жьмар 20:2-13

+ 81:8 Зәбур 50:7

+ 81:9 Дәрк’әтьн 20:2-3

+ 81:13 Q. Дӧщари 5:29,

+ 81:16 Q. Дӧщари 32:13-14

* 82:1 Гәләк занә дьфькьрьн, кӧ әва р'еза дьчә сәр һ'акьм у р'ебәред Исраеле, к'ижан кӧ р'аст диwане накьн. Ӧса жи бьньһер'ә: Әйуб 1:6; 22.

+ 82:2 Q. К’аһинтийе 19:15, Q. Дӧщари 1:17, Мәсәлә 18:5

+ 82:3 Зәбур 10:18,

+ 82:4 Мәсәлә 24:11

+ 82:5 Зәбур 11:3

* 82:6 Йуһ'әнна 10:34.

+ 82:6 Йуһ’әнна 10:34

+ 82:7 Зәбур 49:12,

+ 83:1 Зәбур 28:1

+ 83:4 Зәбур 74:8,

+ 83:6 Дәстпебун 25:12-16,

* 83:8 Әв һ'әму нав бә'са wан мьләта дькьн, к'ижан кӧ незики щьмә'та Исраеле дьман. Зар'ед Лут бә'са щьмә'та моwаби у амони дькә.

* 83:9 Р'ебәр 7:25.

* * 83:9 Р'ебәр 4:6-24.

* 83:11 Р'ебәр 7:24-25.

* * 83:11 Р'ебәр 8:21.

+ 83:18 Дәрк’әтьн 6:3

+ 84:1 Зәбур 8:1, Зәбур 81:1

+ 84:2 Зәбур 42:1, Зәбур 63:1

+ 84:3 Зәбур 5:2

+ 84:4 Зәбур 23:6, Зәбур 65:4

+ 84:5 Зәбур 122:1

* 84:6 «Бак'а» бь ибрани щур'ә-щур'ә те фә'мкьрьне: «гьри», «щийе дем», ӧса жи наве щур'әки дара йә.

+ 84:9 Дәстпебун 15:1

+ 84:11 Дәстпебун 15:1, Луqа 1:78

+ 84:12 Мәсәлә 16:20

+ 85:2 Зәбур 32:1

+ 85:3 Дәрк’әтьн 32:12

+ 85:5 Зәбур 79:5

+ 85:12 Q. К’аһинтийе 26:4, Зәбур 67:5

+ 86:1 Зәбур 17:1, Зәбур 142:1, Зәбур 40:17

+ 86:4 Зәбур 25:1

+ 86:5 Дәрк’әтьн 34:6, Зәбур 145:8

+ 86:7 Зәбур 77:2

+ 86:8 Дәрк’әтьн 15:11, Зәбур 35:10, Зәбур 96:4, Зәбур 97:9,

* 86:9 Ә'йанти 15:4.

+ 86:9 Зәбур 66:4, Ә’йанти 15:4

+ 86:10 Q. Дӧщари 6:4,

+ 86:11 Зәбур 25:4

+ 86:13 Зәбур 16:10,

+ 86:14 Зәбур 54:3

+ 86:15 Дәрк’әтьн 34:6

+ 86:16 Зәбур 116:16

+ 87:2 Зәбур 48:1, Зәбур 78:68

+ 87:3 Зәбур 46:4-5

* 87:4 Бь ибрани хәбәр бь хәбәр «Р'аһаб» ә, кӧ навәки Мьсьре йә.

* * 87:4 Бь ибрани хәбәр бь хәбәр аһа йә: «Әва ль wьр дьне к'әтийә».

+ 87:5 Зәбур 48:8

+ 87:7 Зәбур 36:8,

+ 88:1 Зәбур 22:2, Луqа 18:7

+ 88:3 Зәбур 16:10

+ 88:4 Зәбур 28:1, Зәбур 143:7, Мәсәлә 1:12

+ 88:6 Зәбур 143:3,

+ 88:7 Зәбур 42:6-7

+ 88:8 Зәбур 31:11,

+ 88:10 Зәбур 6:5,

+ 88:13 Зәбур 5:3

+ 88:17 Зәбур 22:16

+ 88:18 Зәбур 38:11

+ 89:1 Зәбур 101:1

* 89:4 К'аред Шандийа 2:30.

+ 89:4 Зәбур 132:11-12

+ 89:5 Зәбур 19:1,

* 89:6 «Мер-мьлйак'әт» бь ибрани хәбәр бь хәбәр «әwләдед хwәдейа», кӧ ль вьр те фә'мкьрьн мьлйак'әт у һәйинед ә'зманайә р'ӧһ'ани.

+ 89:6 Дәрк’әтьн 15:11, Дәстпебун 6:2,

+ 89:8 Зәбур 35:10

+ 89:9 Зәбур 65:7, Уньс 1:15

* 89:10 «Р'аһаб» навәки һ'утәки бә'ре йә, кӧ нишана к'ӧбар-бабахийе йә. Ӧса жи навәки символи бона Мьсьре те готьне. Бьньһер'ә: Зәбур 87:4.

+ 89:11 Зәбур 24:1

+ 89:12 Q. Дӧщари 3:9,

+ 89:14 Зәбур 97:2

+ 89:15 Жьмар 6:25, Зәбур 4:6

+ 89:18 Зәбур 47:9

+ 89:19 К’аред Шандийа 13:22

* 89:20 К'аред Шандийа 13:22.

+ 89:23 Зәбур 2:9

+ 89:25 Зәбур 72:8

+ 89:26 Q. Дӧщари 32:15, Зәбур 95:1

* 89:27 Ә'йанти 1:5.

+ 89:35 Ибрани 6:17-18

+ 89:38 Зәбур 44:9

+ 89:46 Зәбур 13:1, Зәбур 79:5, Зәбур 13:1, Зәбур 79:5

+ 89:48 Зәбур 49:9

+ 89:52 Зәбур 41:13

+ 90:1 Зәбур 34:1,

+ 90:1 Q. Дӧщари 33:27

+ 90:2 Мәсәлә 8:25, Q. Дӧщари 33:27, Зәбур 93:2,

+ 90:3 Дәстпебун 3:19, Зәбур 103:14,

* 90:4 Пәтрус II 3:8.

+ 90:4 Пәтрус II 3:8, Зәбур 39:5

+ 90:5 Зәбур 37:2,

+ 90:10 Дәстпебун 6:3, Дәстпебун 47:9

+ 90:17 Зәбур 128:2

+ 91:1 Зәбур 32:7, Зәбур 121:5

+ 91:2 Зәбур 18:2

+ 91:3 Зәбур 124:7, Мәсәлә 6:5

+ 91:4 Зәбур 17:8, Зәбур 36:4

+ 91:5 Мәсәлә 3:23, Мәсәлә 3:25

+ 91:8 Зәбур 37:34, Зәбур 92:11, Мәсәлә 29:16

+ 91:9 Q. Дӧщари 33:27, Зәбур 18:2

+ 91:10 Мәсәлә 12:21

* 91:11-12 Мәтта 4:6; Луqа 4:10-11.

+ 91:12 Мәсәлә 3:23, Мәтта 4:6, Луqа 4:10-11

* 91:13 Луqа 10:19.

+ 91:13 Марqос 16:18, Луqа 10:19

+ 91:14 Зәбур 22:7-8, Мәсәлә 8:17, Зәбур 9:10

+ 91:16 Зәбур 21:4

+ 92:1 Зәбур 147:1

+ 92:5 Зәбур 111:2, Ә’йанти 15:3

+ 92:8 Зәбур 93:4

+ 92:10 Зәбур 23:5, Мәсәлә 27:9,

+ 92:11 Зәбур 37:34, Зәбур 60:8, Зәбур 91:8, Мәсәлә 29:16

+ 92:12 Зәбур 72:7, Мәсәлә 11:28, Мәсәлә 11:28

+ 92:13 Зәбур 135:2

+ 92:15 Зәбур 18:1, Дәстпебун 18:25,

+ 93:1 Зәбур 96:10, Зәбур 97:1, Зәбур 99:1, Зәбур 104:1

+ 93:2 Q. Дӧщари 33:27, Зәбур 55:19, Зәбур 90:2,

+ 93:4 Зәбур 92:8

+ 94:1 Q. Дӧщари 32:35, Q. Дӧщари 32:43, Q. Дӧщари 33:2, Зәбур 50:2

+ 94:3 Ә’йанти 6:10

* 94:9 Аwа готи «щур'ә».

+ 94:9 Мәсәлә 20:12

+ 94:10 Зәбур 39:5, Корьнт’и I 3:20

* 94:11 Корьнт'и I 3:20.

+ 94:12 Мәсәлә 3:11-12

* 94:14 Р'омайи 11:1-2.

+ 94:14 Р’омайи 11:2

+ 94:17 Зәбур 124:1-3

+ 94:21 Дәрк’әтьн 23:7, Мәсәлә 17:15,

+ 94:22 Зәбур 18:2

+ 95:1 Q. Дӧщари 32:15, Зәбур 89:26

+ 95:3 Зәбур 86:8, Зәбур 135:5

+ 95:5 Дәстпебун 1:9-10

+ 95:7 Зәбур 74:1, Ибрани 3:7-11

* 95:8 Бьньһер'ә: Дәрк'әтьн 17:7; Жьмар 20:2-13.

* * 95:11 Жьмар 14:20-23; Шьровәкьрьна Qануне 1:34-36, 12:9-10; Ибрани 4:3-5.

* 95:7-11 Ибрани 3:7-11, 15, 18; 4:1, 3, 5, 7.

+ 95:11 Жьмар 14:22-23, Q. Дӧщари 1:35, Q. Дӧщари 12:9,

+ 96:1 Зәбур 33:3,

+ 96:2 Зәбур 100:4

+ 96:3 Зәбур 9:1

+ 96:4 Зәбур 18:3, Зәбур 145:3, Дәрк’әтьн 18:11

+ 96:7 Зәбур 29:1

+ 96:9 Зәбур 114:7

+ 96:10 Зәбур 93:1, Зәбур 97:1, Зәбур 99:1

+ 96:11 Зәбур 98:7

+ 96:13 Зәбур 9:8

+ 97:1 Зәбур 93:1, Зәбур 96:10, Зәбур 99:1

+ 97:2 Дәрк’әтьн 19:9, Дәрк’әтьн 20:21, Зәбур 18:11, Зәбур 89:14

+ 97:3 Зәбур 21:9

+ 97:4 Зәбур 77:18

+ 97:5 Зәбур 68:2,

+ 97:6 Зәбур 19:1, Зәбур 50:6

+ 97:7 Ибрани 1:6

+ 97:8 Зәбур 48:11

+ 97:9 Зәбур 86:8

+ 97:10 Мәсәлә 8:13, Р’омайи 12:9, Зәбур 31:23, Зәбур 37:28

+ 97:11 Зәбур 27:1, Зәбур 112:4, Мәсәлә 4:18,

+ 97:12 Зәбур 32:11

+ 98:1 Зәбур 33:3,

+ 98:4 Зәбур 66:1, Зәбур 100:1

+ 98:6 Жьмар 10:10

+ 98:7 Зәбур 96:11

+ 98:9 Зәбур 96:13, Зәбур 110:6,

+ 99:1 Зәбур 93:1, Зәбур 96:10, Зәбур 97:1, Зәбур 80:1

+ 99:2 Зәбур 113:4

+ 99:4 Зәбур 11:7

+ 99:6 Дәрк’әтьн 32:11-14, Жьмар 16:48,

+ 99:7 Дәрк’әтьн 33:9

+ 99:8 Жьмар 14:20, Жьмар 20:12

+ 99:9 Зәбур 2:6

+ 100:1 Зәбур 66:1, Зәбур 98:4

+ 100:3 Зәбур 74:1,

+ 100:4 Зәбур 96:2

+ 100:5 Зәбур 106:1

+ 101:1 Зәбур 89:1

+ 101:2 Зәбур 119:1,

+ 101:5 Дәрк’әтьн 20:16, Мәсәлә 19:5, Мәсәлә 6:17, Мәсәлә 30:13

+ 101:8 Зәбур 75:10

+ 102:1 Зәбур 142:2

+ 102:3 Зәбур 37:20,

+ 102:4 Зәбур 37:2, Зәбур 107:18

+ 102:9 Зәбур 42:3, Зәбур 80:5

+ 102:11 Зәбур 109:23, Зәбур 144:4

+ 102:12 Зәбур 9:7, Зәбур 135:13

+ 102:13 Жьмар 10:35,

+ 102:18 Зәбур 22:30, Зәбур 78:6

+ 102:19 Дәстпебун 11:5, Q. Дӧщари 26:15, Зәбур 14:2

+ 102:20 Зәбур 79:11

+ 102:21 Зәбур 68:32

+ 102:26 Ә’йанти 20:11

* 102:25-27 Ибрани 1:10-12.

+ 102:27 Ибрани 1:10-12, Ибрани 13:8

+ 102:28 Зәбур 69:36, Зәбур 112:2

+ 103:1 Зәбур 104:1, Зәбур 146:1

+ 103:3 Дәрк’әтьн 15:26, Дәрк’әтьн 34:7

+ 103:4 Зәбур 5:12

+ 103:8 Дәрк’әтьн 34:6

+ 103:11 Зәбур 36:5,

+ 103:14 Дәстпебун 2:7

+ 103:15 Зәбур 90:5-6

+ 103:16 Зәбур 37:10

+ 103:17 Зәбур 25:6

+ 103:18 Дәрк’әтьн 20:6, Q. Дӧщари 7:9

+ 103:19 Зәбур 11:4, Зәбур 93:2

+ 103:20 Зәбур 148:2

+ 104:1 Зәбур 103:1, Зәбур 93:1

+ 104:3 Зәбур 18:10

* 104:4 Ибрани 1:7.

+ 104:4 Ибрани 1:7

+ 104:5 Зәбур 24:2, Мәсәлә 8:29, Зәбур 119:90,

+ 104:7 Зәбур 18:15,

+ 104:9 Дәстпебун 1:9, Зәбур 33:7,

+ 104:14 Q. Дӧщари 11:14-15, Зәбур 147:8-9

+ 104:15 Мәсәлә 31:6, К’аред Шандийа 14:17

+ 104:19 Дәстпебун 1:14, Зәбур 74:16,

+ 104:24 Мәсәлә 3:19

+ 104:27 Зәбур 136:25

+ 104:28 Зәбур 145:16

+ 104:29 Дәстпебун 3:19, Зәбур 90:3, Зәбур 146:4,

+ 104:31 Зәбур 72:17

+ 104:32 Зәбур 144:5

+ 104:33 Зәбур 63:4, Зәбур 146:2

* 104:35 «Һалелуйа» форма кьн ә, кӧ жь зьмане ибрани те, кӧ те фә'мкьрьне: «Пәсьне Хӧдан бьдьн» йан «Шькьр жь Хwәдер'а».

+ 105:4 Зәбур 24:6, Зәбур 27:8

+ 105:5 Зәбур 77:11-12

+ 105:8 Q. Дӧщари 7:9, Q. К’аһинтийе 26:42

+ 105:9 Дәстпебун 17:2, Дәстпебун 26:3

+ 105:11 Дәстпебун 35:11-12

+ 105:12 Q. Дӧщари 7:7, Q. Дӧщари 26:5

+ 105:14 Дәстпебун 12:17, Дәстпебун 20:3

+ 105:15 Дәстпебун 20:7

+ 105:16 Дәстпебун 41:54

+ 105:17 Дәстпебун 37:28, Дәстпебун 45:5

+ 105:19 Дәстпебун 37:7, Дәстпебун 41:54

+ 105:20 Дәстпебун 41:14

+ 105:21 Дәстпебун 41:40

+ 105:23 Дәстпебун 46:6

+ 105:24 Дәрк’әтьн 1:7, Q. Дӧщари 26:5

+ 105:25 Дәрк’әтьн 9:12

+ 105:26 Дәрк’әтьн 3:10, Дәрк’әтьн 4:14

+ 105:27 Дәрк’әтьн 7:3, Зәбур 78:43-51

+ 105:28 Дәрк’әтьн 10:21-23

+ 105:29 Дәрк’әтьн 7:17-24

+ 105:30 Дәрк’әтьн 8:2-14

+ 105:31 Дәрк’әтьн 8:16-24

+ 105:32 Дәрк’әтьн 9:23-25

+ 105:34 Дәрк’әтьн 10:12-15

+ 105:36 Дәрк’әтьн 12:29

+ 105:37 Дәрк’әтьн 12:35-36

+ 105:38 Дәрк’әтьн 12:33

+ 105:39 Дәрк’әтьн 13:21-22

+ 105:40 Дәрк’әтьн 16:4, Дәрк’әтьн 16:14-31

+ 105:41 Дәрк’әтьн 17:6, Жьмар 20:11

+ 105:42 Дәстпебун 15:14

+ 105:43 Дәстпебун 15

+ 106:3 Зәбур 15:2

+ 106:7 Дәрк’әтьн 14:11

+ 106:8 Дәрк’әтьн 9:16, Дәрк’әтьн 14:18

+ 106:9 Дәрк’әтьн 15:8, Зәбур 18:15, Дәрк’әтьн 14:21-22

+ 106:10 Луqа 1:71

+ 106:11 Дәрк’әтьн 14:28

+ 106:12 Дәрк’әтьн 14:31

+ 106:13 Q. Дӧщари 8:14, Зәбур 78:11,

+ 106:14 Жьмар 11:4

+ 106:15 Жьмар 11:20, Зәбур 78:29

+ 106:16 Жьмар 16:1-3

+ 106:17 Жьмар 16:31-32, Жьмар 11:6

+ 106:18 Жьмар 16:35

+ 106:19 Дәрк’әтьн 32:4, Q. Дӧщари 9:8

+ 106:20 Р’омайи 1:23

+ 106:21 Q. Дӧщари 8:12-14, Зәбур 78:11, Мәсәлә 3:12,

+ 106:23 Дәрк’әтьн 32:10, Q. Дӧщари 9:14

+ 106:24 Жьмар 14:2-4

+ 106:27 Жьмар 14:30

* 106:28 «П'ьһор» әw ч'ийаки Моwабе бу, кӧ дьк'әтә алийе р'оһьлата Урдӧне. Баә'л-П'ьһор жи п'уте щьмә'та Моwабе бу.

+ 106:28 Жьмар 25:1-5,

+ 106:30 Жьмар 25:7-8

+ 106:31 Дәстпебун 15:6, Жьмар 25:10-13

+ 106:32 Дәрк’әтьн 17:7, Жьмар 20:13

+ 106:33 Жьмар 20:10

+ 106:36 Дәрк’әтьн 23:33,

+ 106:37 Q. Дӧщари 32:17

+ 106:38 Жьмар 35:33

+ 106:45 Q. К’аһинтийе 26:42, Зәбур 74:20,

+ 106:48 Зәбур 41:13

+ 107:1 Зәбур 106:1

+ 107:2 Зәбур 106:10, Q. Дӧщари 30:3,

+ 107:9 Луqа 1:53

+ 107:11 Мәсәлә 1:25

+ 107:12 Зәбур 22:11

+ 107:18 Зәбур 9:13

+ 107:22 Зәбур 50:14, Ибрани 13:15

+ 107:25 Уньс 1:4

+ 107:29 Зәбур 65:7, Зәбур 89:9, Уньс 1:15, Мәтта 8:26

+ 107:34 Дәстпебун 19:24-28,

+ 107:38 Дәстпебун 12:2, Дәрк’әтьн 1:7,

+ 107:41 Зәбур 113:7

+ 107:42 Зәбур 119:74, Зәбур 63:11

• 108:1 Зәбур 57:7-11, Зәбур 60:5-12

+ 108:1 Зәбур 112:7-8

+ 108:4 Зәбур 36:4

+ 108:7 Дәстпебун 12:6, Дәстпебун 33:18, Дәстпебун 33:17

+ 108:12 Зәбур 146:3,

+ 109:1 Зәбур 28:1

+ 109:2 Зәбур 52:2

+ 109:3 Зәбур 35:19

+ 109:5 Зәбур 35:12, Мәсәлә 17:13,

* 109:6 «Сатан» хәбәрәкә ибрани йә, кӧ те фә'мкьрьне «шькийаткьр». Диwанед ве дьнеда йан диwана Хwәдеда шькийаткьр һәнә.

+ 109:6 Зәбур 35:4-8, Зәбур 69:22-25

+ 109:7 Мәсәлә 28:10

* 109:8 К'аред Шандийа 1:20.

+ 109:8 К’аред Шандийа 1:20

+ 109:9 Дәрк’әтьн 22:24

* 109:10 Тек'ст анәгори wәлгәр'андьна Йунанийә кәвьн ә, ле бь ибрани хәбәр бь хәбәр аһа йә: «Жь хьрабед хwә дәрк'әвьн, нан бьхwазьн».

+ 109:13 Зәбур 21:10

+ 109:14 Дәрк’әтьн 20:5

+ 109:15 Мәсәлә 10:7

+ 109:18 Жьмар 5:22

+ 109:21 Зәбур 69:16

+ 109:22 Зәбур 40:7

+ 109:23 Зәбур 102:11, Дәрк’әтьн 10:19

* 109:25 Мәтта 27:39.

+ 109:31 Зәбур 16:8

* 110:1 Бь ибрани хәбәр бь хәбәр аһа йә: «Йаһwе готә Адон-е мьн». «Йаһwе» наве Хwәдейи пироз ә у «Адон» те фә'мкьрьне «хwәйи». Wәлгәр'андьна йунанийә кәвьнда, һәр дӧ «Курйос» ьн, кӧ те фә'мкьрьне «хwәйи» йан «хӧдан».

* * 110:1 Мәтта 22:44; Марqос 12:36; Луqа 20:42-43; К'аред Шандийа 2:34-35; Корьнт'и I 15:25; Әфәси 1:20-22; Колоси 3:1; Ибрани 1:13; 8:1; 10:12-13.

+ 110:1 Мәтта 22:44, Марqос 12:36, Луqа 20:42-43, К’аред Шандийа 2:34-35, Зәбур 8:6, Марqос 16:19, Ибрани 1:13, Ибрани 10:13

+ 110:2 Зәбур 2:6, Зәбур 72:8

* 110:4 Ибрани 5:6; 6:20; 7:17, 21.

+ 110:4 Ибрани 6:17-18, Дәстпебун 14:18-20, Ибрани 5:6, Ибрани 7:17, Ибрани 7:21

+ 110:5 Зәбур 68:12

+ 110:6 Зәбур 9:8, Зәбур 68:21

* 110:1-7 Бь фькьра гәләк зана, әва зәбура бона qәwин-qәдимкьрьна т'әхте п'адшед Исраелейә жь зӧр'әта Даwьд дьһатә готьне. Дӧ готьнед Хӧданә бь дәве п'ехәмбәр веда һәнә, йа пешьн р'еза 1-да йә у йа дӧда р'еза 4-да йә, һәр дӧ нава ван «...» кәванада нә. Гава п'адшаки ну жь зӧр'әта Даwьд сәр т'әхте хwә р'удьньшт, һьнге әва зәбура бона wи дьһатә готьне. Илаһи әв зәбура бона Мәсиһ һатийә готьне, чьмки Әw жи жь зӧр'әта Даwьд дьһатә һ'әсабе (Луqа 1:31-32; Мәтта 1:6, 17; 15:22; 21:9). Иса Мәсиһ р'еза йәкейә ве зәбуре һьлда сәр Хwә. Бьньһер'ә: Мәтта 22:44, Марqос 12:36, Луqа 20:42, К'аред Шандийада 2:34.

+ 111:1 Зәбур 149:1, Зәбур 138:1

+ 111:2 Зәбур 92:5

+ 111:3 Зәбур 112:3

+ 111:4 Дәрк’әтьн 34:6

+ 111:5 Зәбур 105:8

+ 111:9 Луqа 1:68, Зәбур 99:3, Луqа 1:49

* 111:1-10 Әва зәбурәкә «акростик» ә, аwа готи анәгори әлифбәйа һ'әрфед ибрани чекьри йә.

+ 111:10 Мәсәлә 1:7, Мәсәлә 9:10, Q. Дӧщари 4:6

+ 112:1 Зәбур 1:2, Зәбур 128:1

+ 112:2 Мәсәлә 11:21

+ 112:3 Зәбур 111:3

+ 112:4 Зәбур 27:1, Зәбур 97:11,

+ 112:5 Зәбур 37:26

+ 112:6 Мәсәлә 10:7

+ 112:7 Зәбур 57:7, Зәбур 108:1

+ 112:8 Зәбур 54:7

* 112:9 Корьнт'и II 9:9.

+ 112:9 Мәсәлә 11:24-25, Q. Дӧщари 24:13, Корьнт’и II 9:9

* 112:1-10 Әва зәбурәкә «акростик» ә, аwа готи анәгори әлифбәйа һ'әрфед ибрани чекьри йә.

+ 113:2 Зәбур 115:18

+ 113:3 Зәбур 48:10, Зәбур 50:1,

+ 113:4 Зәбур 99:2, Зәбур 148:13, Зәбур 8:1

+ 113:5 Зәбур 35:10

+ 113:6 Зәбур 11:4

+ 113:7 Зәбур 107:41

+ 113:9 Зәбур 68:6

+ 114:1 Дәрк’әтьн 12:37

+ 114:3 Дәрк’әтьн 14:21-22, Зәбур 77:16,

+ 114:4 Зәбур 29:6

+ 114:7 Зәбур 96:9

+ 114:8 Дәрк’әтьн 17:6, Жьмар 20:11, Зәбур 78:15

+ 115:2 Зәбур 42:3, Зәбур 79:10,

+ 115:3 Зәбур 2:4, Зәбур 11:4, Зәбур 135:6

+ 115:4 Зәбур 135:15-18

+ 115:5 Q. Дӧщари 4:28

+ 115:10 Дәстпебун 15:1

+ 115:17 Зәбур 6:5,

+ 115:18 Зәбур 113:2

+ 116:1 Q. Дӧщари 6:5, Зәбур 18:1

+ 116:3 Зәбур 18:4-5

+ 116:5 Дәрк’әтьн 34:6

+ 116:7 Зәбур 13:5

+ 116:8 Зәбур 56:13

+ 116:9 Зәбур 27:13

* 116:10 Корьнт'и II 4:13.

+ 116:10 Корьнт’и II 4:13

+ 116:11 Зәбур 62:7

* 116:13 Әw дийарийа шәраве бона шькьрдайина наве Хӧдан сәр горигәһеда дьһатә р'етьне.

+ 116:14 Жьмар 30:2, Зәбур 50:14, Уньс 2:10

+ 116:15 Зәбур 72:14

+ 116:16 Зәбур 86:16

+ 116:17 Зәбур 50:14, Зәбур 56:12

* 117:1 Р'омайи 15:11.

+ 117:1 Р’омайи 15:11

+ 117:2 Зәбур 36:5,

+ 118:1 Зәбур 106:1

+ 118:5 Зәбур 18:19, Зәбур 31:7

* 118:6 Ибрани 13:6.

+ 118:6 Зәбур 56:4, Зәбур 56:11, Ибрани 13:6

+ 118:7 Зәбур 54:7

+ 118:8 Зәбур 146:3,

+ 118:10 Зәбур 22:12

* 118:14 Хәбәра «qӧдрәт» бь ибрани ӧса жи те фә'мкьрьне: «зәбур» йан «стьран».

+ 118:14 Дәрк’әтьн 15:2,

+ 118:15 Дәрк’әтьн 15:6

+ 118:17 Зәбур 73:28, Зәбур 107:22

* 118:19 «Дәргәһед р'астийе» те фә'мкьрьне һьн чаwа «дәргәһед сәрк'әтьне», һьн жи «дәргәһед хwә р'астийе гьртьне», аwа готи «дәргәһед П'арьстгәһе».

+ 118:19 Зәбур 24:7,

+ 118:20 Ә’йанти 21:27

+ 118:22 Мәтта 21:42, Марqос 12:10, Луqа 20:17, К’аред Шандийа 4:11, Әфәси 2:20, Пәтрус I 2:7

* 118:22-23 Мәтта 21:42; Марqос 12:10-11; Луqа 20:17; К'аред Шандийа 4:11; Пәтрус I 2:4, 7.

* 118:25-26 Мәтта 21:9; 23:39; Марqос 11:9; Луqа 13:35; 19:38; Йуһ'әнна 12:13.

+ 118:26 Мәтта 21:9, Мәтта 23:39, Марqос 11:9, Луqа 13:35, Луqа 19:38

+ 118:27 Зәбур 18:28

+ 118:29 Зәбур 106:1

+ 119:1 Зәбур 101:2, Зәбур 101:6

+ 119:3 Йуһ’әнна I 3:9, Йуһ’әнна I 5:18

+ 119:6 Зәбур 119:80

+ 119:8 Зәбур 38:21

+ 119:9 Зәбур 25:7,

+ 119:11 Зәбур 37:3, Зәбур 40:8

+ 119:12 Зәбур 27:11

+ 119:13 Q. Дӧщари 6:7

+ 119:14 Мәсәлә 3:14-15

+ 119:15 Зәбур 25:4

+ 119:19 Зәбур 39:12

+ 119:20 Зәбур 42:1

+ 119:21 Q. Дӧщари 27:26,

+ 119:23 Зәбур 119:161,

+ 119:28 Зәбур 22:14

+ 119:34 Зәбур 119:69

+ 119:36 Мәсәлә 23:4

+ 119:42 Мәсәлә 27:11

+ 119:46 Мәтта 10:18, К’аред Шандийа 26:1

+ 119:47 Зәбур 1:2

+ 119:54 Зәбур 39:12

+ 119:57 Зәбур 16:5

+ 119:61 Зәбур 140:5,

+ 119:62 Зәбур 42:8, К’аред Шандийа 16:25

+ 119:64 Зәбур 33:5

+ 119:68 Зәбур 106:1, Марqос 10:18

+ 119:69 Зәбур 119:34

+ 119:70 Зәбур 17:10

+ 119:71 Р’омайи 8:28

+ 119:72 Зәбур 19:10

+ 119:74 Зәбур 107:42

+ 119:80 Зәбур 119:6

+ 119:82 Зәбур 69:3,

+ 119:84 Ә’йанти 6:10

+ 119:85 Зәбур 7:15,

+ 119:90 Зәбур 104:5,

+ 119:98 Q. Дӧщари 4:6

+ 119:101 Мәсәлә 1:15

+ 119:103 Зәбур 19:9, Ә’йанти 10:9-10

+ 119:105 Мәсәлә 6:23, Пәтрус II 1:19

+ 119:110 Зәбур 140:5,

+ 119:111 Q. Дӧщари 33:4,

+ 119:114 Зәбур 32:7, Дәстпебун 15:1

+ 119:115 Зәбур 6:8, Мәтта 7:23

+ 119:123 Зәбур 119:82,

+ 119:127 Зәбур 19:10, Мәсәлә 8:10

* 119:128 Аwа готи «ащьзбун, жечуйин, жь бәр ч'ә'ва р'әш».

+ 119:130 Зәбур 19:7

+ 119:135 Жьмар 6:25

+ 119:140 Зәбур 12:6, Зәбур 18:30, Мәсәлә 30:5

+ 119:142 Зәбур 19:9

+ 119:147 Зәбур 5:4

+ 119:151 Q. Дӧщари 4:7, Зәбур 145:18

+ 119:157 Зәбур 3:1

+ 119:158 Зәбур 139:20

+ 119:160 Йуһ’әнна 17:17

+ 119:161 Зәбур 119:23

+ 119:166 Дәстпебун 49:18

+ 119:168 Зәбур 139:3, Мәсәлә 5:21, Ибрани 4:13

* 119:1-176 Әва зәбурәкә «акростик» ә, аwа готи анәгори әлифбәйа һ'әрфед ибрани чекьри йә.

+ 119:176 Пәтрус I 2:25

+ 120:2 Мәсәлә 6:17

+ 120:4 Зәбур 140:10, Мәсәлә 25:22

* 120:5 Мәшәх дьк'әтә незики Бә'ра Р'әш. Qедар ә'ширәк бу, кӧ нава qумьстанеда дьма, йа кӧ нава Сурийа у Ә'рәбьстанеда бу. Мәшәх у Qедар жь Оршәлиме дур бун у бьнәлийед wан дәра мина йед бәйани дьһатьнә һ'әсабе. Дьбәк щьһу жи нава wанда һәбун. Бәлки зәбурбеж бона wан щьһуйед кӧ жь Оршәлиме дур дьман стьрайә.

+ 120:5 Дәстпебун 10:2,

+ 121:1 Зәбур 120:1

+ 121:2 Зәбур 124:8

+ 121:3 Мәсәлә 3:23, Мәсәлә 3:26

+ 121:5 Зәбур 91:1

+ 121:8 Жьмар 6:24, Q. Дӧщари 28:6

+ 122:1 Зәбур 120:1,

* 122:4 Бьньһер'ә: Шьровәкьрьна Qануне 16:16-17.

+ 122:4 Q. Дӧщари 16:16, Зәбур 120:1

+ 122:9 Әстәр 10:3

+ 123:1 Зәбур 120:1, Зәбур 11:4, Зәбур 25:15

+ 124:1 Зәбур 120:1, Зәбур 129:1, Зәбур 94:17

+ 124:3 Жьмар 16:30-33, Зәбур 55:15, Мәсәлә 1:12

+ 124:4 Зәбур 69:2

+ 124:7 Зәбур 91:3

+ 124:8 Зәбур 121:2

+ 125:1 Зәбур 120:1

+ 125:5 Мәсәлә 2:15, Зәбур 128:5, Галати 6:16

* 126:1 Аһа жи те фә'мкьрьне: «Гава Хӧдан диса Сийон бәхтәwар кьр».

+ 126:1 Зәбур 120:1

* 126:4 Нәгәве те фә'мкьрьне: «Башур». Әw дәрәкә беав ә у дьк'әвә башура Щьһуда. У ньшкева жь баране гәлийед wан т'ьжи дьбьн у гӧл дьдьн.

+ 126:6 Зәбур 30:5

+ 127:1 Зәбур 120:1, Зәбур 72:1

* 127:2 Wәлгәр'андьна Йунанийә кәвьнда аһа йә: «Хӧдан хәwе дьдә дәлалед Хwә».

+ 127:2 Дәстпебун 3:17

+ 127:3 Дәстпебун 33:5

* 127:5 Бь ибрани хәбәр бь хәбәр «дәргәһ» ә. Ль бәр дәргәһе бажер һәрәма диwане бу. Бьньһер'ә: Р'ут' 4:1-2; Әйуб 29:7-17.

+ 128:1 Зәбур 120:1, Зәбур 112:1

+ 128:2 Зәбур 90:17

+ 128:3 Зәбур 144:12

+ 128:5 Зәбур 20:2, Зәбур 134:3

+ 128:6 Зәбур 125:5, Галати 6:16

+ 129:1 Зәбур 120:1, Зәбур 129:1

+ 129:5 Зәбур 35:4

+ 129:8 Рʼутʼ 2:4, Зәбур 118:26

+ 130:1 Зәбур 120:1,

+ 130:7 Зәбур 131:3

+ 130:8 Зәбур 25:22

+ 131:1 Зәбур 120:1

+ 131:3 Зәбур 130:7

+ 132:1 Зәбур 120:1

* 132:3 Бь ибрани хәбәр бь хәбәр аһа йә: «Әзе нәк'әвьмә кон, мала хwә».

+ 132:3 К’аред Шандийа 7:46

* 132:6 Бь готьна һьнәк зана «Әфрат'» «Бет'ләһ'м» ә йан «Бет'-Ел» ә. Аһа жи те фә'мкьрьне: «Бона Сьндоqе мә ль Әфрат'е бьһист».

+ 132:7 Зәбур 99:5

+ 132:8 Зәбур 78:61,

* 132:11 К'аред Шандийа 2:30.

+ 132:11 Зәбур 89:33-34, Зәбур 110:4,

+ 132:13 Дәрк’әтьн 19:18, Зәбур 68:16, Зәбур 78:68

+ 132:15 Зәбур 147:14, Рʼутʼ 1:6

+ 132:17 Зәбур 18:28

* 132:18 Тек'ста ибранида хәбәра «йатситс» те фә'мкьрьн һьн «wе гӧл дә» һьн жи «бьч'ьрусә».

+ 133:1 Зәбур 120:1, Дәстпебун 13:8

+ 133:2 Дәрк’әтьн 29:7, Q. К’аһинтийе 8:12

+ 133:3 Q. Дӧщари 3:9, Q. К’аһинтийе 25:21, Q. Дӧщари 28:8

+ 134:1 Зәбур 120:1,

+ 134:2 Зәбур 28:2

+ 134:3 Жьмар 6:24, Зәбур 20:2, Зәбур 128:5

+ 135:2 Зәбур 92:13

+ 135:4 Дәрк’әтьн 19:5, Q. Дӧщари 7:6

+ 135:5 Зәбур 86:8, Зәбур 95:3

+ 135:6 Зәбур 115:3

+ 135:8 Дәрк’әтьн 12:29, Зәбур 78:51

+ 135:9 Q. Дӧщари 6:22

+ 135:10 Зәбур 136:17-20

+ 135:11 Жьмар 21:21-35,

+ 135:12 Q. Дӧщари 29:8, Зәбур 78:55

+ 135:13 Зәбур 102:12

+ 135:14 Q. Дӧщари 32:36

+ 135:15 Зәбур 115:4-8

+ 135:16 Q. Дӧщари 4:28

+ 135:20 Зәбур 22:23

+ 135:21 Зәбур 132:13

+ 136:1 Зәбур 106:1

+ 136:2 Q. Дӧщари 10:17

+ 136:4 Зәбур 72:18

+ 136:5 Мәсәлә 3:19,

+ 136:7 Дәстпебун 1:16-18

+ 136:10 Дәрк’әтьн 12:29, Зәбур 78:51

+ 136:11 Дәрк’әтьн 12:51

+ 136:13 Дәрк’әтьн 14:21-22, Зәбур 78:13

+ 136:15 Дәрк’әтьн 14:27

+ 136:16 Дәрк’әтьн 15:22

+ 136:17 Зәбур 135:10-12

+ 136:19 Жьмар 21:21-26

+ 136:20 Жьмар 21:33-35

+ 136:24 Зәбур 106:10

+ 136:25 Зәбур 104:27

* 137:2 Бь ибрани хәбәр бь хәбәр «чәнг» ә.

* 137:7 Әдом пьсмам у щинаре Исраеле бу у жь р'ьк'ьнйата Әсаwе Аqубе Исһаqе Ибраһим бу. Гава Бабилоне һ'ьщуми сәр Оршәлиме кьр, Әдом алик'ари да Бабилоне. Бьньһер'ә: Һәзәкийел 25:12-14, 35:5-9; Обадийа 1:10-14.

+ 137:8 Ә’йанти 18:6

+ 138:1 Зәбур 111:1, Зәбур 86:8

+ 138:2 Зәбур 28:2

+ 138:7 Зәбур 71:20

+ 138:8 Зәбур 106:1

+ 139:3 Мәсәлә 5:21, Ибрани 4:13

+ 139:6 Р’омайи 11:33

+ 139:7 Уньс 1:3

+ 139:16 Дәрк’әтьн 32:32, Зәбур 56:8,

+ 139:17 Зәбур 92:5

* 139:18 Бь ибрани хәбәр бь хәбәр аһа йә: «Әз кӧ һ'ьшйар дьбьм, әз һәла һе т'әв Тә мә».

+ 139:19 Т’есалоники II 2:8

+ 139:21 Зәбур 26:5, Зәбур 119:158

+ 139:23 Зәбур 26:2

+ 140:1 Зәбур 71:4

* 140:3 Р'омайи 3:13.

+ 140:3 Зәбур 58:4-5, Р’омайи 3:13

+ 140:4 Зәбур 141:9

+ 140:10 Зәбур 11:6, Зәбур 120:4, Мәсәлә 25:22

+ 140:12 Зәбур 9:4

* 141:2 Бьньһер'ә: Дәрк'әтьн 29:39-41; Зәбур 28:2; Ә'йанти 5:8.

+ 141:2 Дәрк’әтьн 30:7, Ә’йанти 5:8, Ә’йанти 8:3-4, Дәрк’әтьн 29:41

+ 141:3 Зәбур 34:12, Мәсәлә 13:3,

+ 141:5 Мәсәлә 25:12, Мәсәлә 27:6

+ 141:8 Зәбур 25:15, Зәбур 123:1-2

+ 141:9 Зәбур 140:4

+ 141:10 Зәбур 7:15

+ 142:1 Зәбур 57:1

+ 142:2 Зәбур 102:1

+ 142:3 Зәбур 143:4, Зәбур 140:5

+ 142:5 Зәбур 27:13

+ 142:6 Зәбур 18:17

* 143:2 Р'омайи 3:20; Галати 2:16.

+ 143:2 Р’омайи 3:20, Галати 2:16

+ 143:3 Зәбур 88:6,

+ 143:5 Q. Дӧщари 32:7, Зәбур 77:5

+ 143:6 Зәбур 42:1, Зәбур 63:1

+ 143:7 Зәбур 28:1, Мәсәлә 1:12

+ 143:8 Зәбур 25:1

+ 143:12 Зәбур 54:5

+ 144:1 Зәбур 18:2, Зәбур 18:34

+ 144:2 Дәстпебун 15:1, Зәбур 18:2

+ 144:3 Зәбур 8:4

+ 144:4 Зәбур 39:5-6, Зәбур 62:9, Зәбур 102:11

+ 144:5 Зәбур 18:9, Зәбур 104:32

+ 144:6 Зәбур 77:17

+ 144:7 Зәбур 69:14

+ 144:8 Зәбур 12:2

+ 144:9 Зәбур 33:3,

+ 144:10 Зәбур 18:50

+ 144:12 Зәбур 128:3

+ 144:15 Зәбур 33:12

+ 145:3 Зәбур 18:3, Зәбур 48:1,

+ 145:6 Зәбур 78:4

+ 145:8 Дәрк’әтьн 34:6, Зәбур 86:5

+ 145:13 Зәбур 10:16, Зәбур 102:12,

+ 145:14 Зәбур 146:8, Луqа 13:11-13

+ 145:15 Зәбур 104:27

+ 145:16 Зәбур 104:14, Зәбур 104:28

+ 145:18 Q. Дӧщари 4:7

+ 145:19 Мәсәлә 10:24

* 145:21 Әва зәбурәкә «акростик» ә, аwа готи анәгори әлифбәйа һ'әрфед ибрани чекьри йә.

+ 146:1 Зәбур 103:1, Зәбур 104:1

+ 146:2 Зәбур 104:33

+ 146:3 Зәбур 118:8,

+ 146:4 Зәбур 104:29,

* 146:6 К'аред Шандийа 4:24; 14:15.

+ 146:7 Зәбур 103:6, Зәбур 107:9,

+ 146:8 Мәтта 9:28-30, Зәбур 145:14, Луqа 13:11-13

+ 146:9 Дәрк’әтьн 22:21, Q. Дӧщари 10:18

+ 146:10 Дәрк’әтьн 15:18, Зәбур 10:14

+ 147:1 Зәбур 92:1

+ 147:2 Зәбур 51:18, Зәбур 69:35, Q. Дӧщари 30:3,

+ 147:3 Q. Дӧщари 32:39

+ 147:8 Q. Дӧщари 11:14,

+ 147:10 Зәбур 33:17

+ 147:11 Зәбур 33:18

+ 147:14 Зәбур 132:15

+ 147:20 Q. Дӧщари 7:6, Q. Дӧщари 4:8

+ 148:1 Мәтта 21:9, Луqа 2:14, Луqа 19:38

+ 148:2 Зәбур 103:20

+ 148:4 Q. Дӧщари 10:14, Дәстпебун 1:7

+ 148:5 Зәбур 33:6, Ибрани 11:3

+ 148:6 Зәбур 104:9

+ 148:7 Дәстпебун 1:21

+ 148:13 Зәбур 8:1-2, Зәбур 113:4

+ 149:1 Зәбур 33:3, Зәбур 111:1

+ 149:5 Зәбур 63:6

+ 150:1 Дәстпебун 1:6-8

+ 150:3 Зәбур 98:6, Зәбур 33:2, Зәбур 71:22

+ 150:4 Дәрк’әтьн 15:20

+ 1:1 Мәсәлә 10:1, Мәсәлә 25:1,

+ 1:3 Мәсәлә 2:9

+ 1:4 Мәсәлә 8:5

+ 1:7 Зәбур 111:10, Мәсәлә 8:13, Мәсәлә 9:10, Мәсәлә 16:6

+ 1:8 Мәсәлә 6:20

+ 1:9 Мәсәлә 4:9

+ 1:10 Q. Дӧщари 13:8, Мәсәлә 16:29

+ 1:11 Зәбур 10:9, Зәбур 64:4,

+ 1:12 Жьмар 16:32-33, Зәбур 124:3, Зәбур 28:1

+ 1:15 Зәбур 1:1, Мәсәлә 4:14, Мәсәлә 24:1

+ 1:16 Мәсәлә 6:18, Р’омайи 3:15

+ 1:19 Мәсәлә 15:27

+ 1:20 Мәсәлә 8:1, Мәсәлә 9:3

+ 1:22 Мәсәлә 8:5, Зәбур 1:1, Мәсәлә 21:24

+ 1:25 Зәбур 107:11

+ 1:26 Зәбур 2:4

+ 2:1 Мәсәлә 1:8

+ 2:4 Мәсәлә 3:14

+ 2:5 Мәсәлә 1:7

+ 2:6 Аqуб 1:5

+ 2:7 Мәсәлә 30:5

+ 2:8 Зәбур 91:11

+ 2:9 Мәсәлә 1:3

+ 2:14 Мәсәлә 10:23, Мәсәлә 15:21,

+ 2:15 Зәбур 125:5, Мәсәлә 14:2

+ 2:16 Мәсәлә 6:24, Мәсәлә 7:5, Мәсәлә 23:27

+ 2:18 Мәсәлә 5:5, Мәсәлә 7:27

+ 2:21 Зәбур 37:11, Мәтта 5:5

+ 2:22 Мәсәлә 10:30

+ 3:1 Мәсәлә 1:8

+ 3:2 Мәсәлә 3:16, Мәсәлә 4:10, Мәсәлә 9:11, Мәсәлә 10:27

+ 3:3 Мәсәлә 6:21, Мәсәлә 7:3

+ 3:5 Зәбур 37:5

+ 3:6 Мәсәлә 11:5

+ 3:7 Мәсәлә 12:15,

+ 3:9 Дәрк’әтьн 23:19, Дәрк’әтьн 34:26, Q. Дӧщари 26:2

+ 3:10 Q. Дӧщари 28:8,

+ 3:11 Зәбур 94:12,

+ 3:12 Q. Дӧщари 8:5, Корьнт’и I 11:32, Ибрани 12:6, Ә’йанти 3:19

+ 3:14 Мәсәлә 8:19, Мәсәлә 16:16

+ 3:15 Мәсәлә 8:11

+ 3:16 Мәсәлә 3:2, Мәсәлә 4:10, Мәсәлә 9:11, Мәсәлә 10:27, Мәсәлә 8:18, Мәсәлә 22:4

+ 3:18 Дәстпебун 2:9, Дәстпебун 3:22, Мәсәлә 11:30, Мәсәлә 13:12, Мәсәлә 15:4

+ 3:19 Зәбур 104:24, Мәсәлә 8:27, Зәбур 136:5

+ 3:20 Дәстпебун 7:11,

+ 3:23 Мәсәлә 10:9, Зәбур 91:12, Мәсәлә 4:12

+ 3:25 Зәбур 91:5

+ 3:27 Галати 6:10

+ 3:28 Q. К’аһинтийе 19:13, Q. Дӧщари 24:14-15

+ 3:31 Зәбур 37:1, Мәсәлә 23:17, Мәсәлә 24:1, Мәсәлә 24:19

+ 3:33 Мәсәлә 14:11

+ 3:34 Зәбур 1:1, Аqуб 4:6, Пәтрус I 5:5

+ 4:1 Мәсәлә 1:8

+ 4:4 Q. К’аһинтийе 18:5,

+ 4:9 Мәсәлә 1:9

+ 4:10 Мәсәлә 3:2, Мәсәлә 3:16, Мәсәлә 9:11, Мәсәлә 10:27

+ 4:12 Мәсәлә 3:23

+ 4:13 Мәсәлә 3:18

+ 4:14 Зәбур 1:1, Мәсәлә 1:15

+ 4:16 Зәбур 36:4,

+ 4:18 Зәбур 97:11, Мәтта 13:43

+ 4:19 Йуһ’әнна 12:35

+ 4:22 Мәсәлә 14:30

+ 4:24 Мәсәлә 6:12

+ 4:26 Ибрани 12:13

+ 4:27 Q. Дӧщари 5:32, Q. Дӧщари 28:14

+ 5:1 Мәсәлә 4:20

+ 5:3 Мәсәлә 2:16, Зәбур 55:21

+ 5:5 Мәсәлә 2:18, Мәсәлә 7:27

* 5:6 Аһа жи те фә'мкьрьне: «Әw хwәха жи ньзанә к'ӧда дьчә».

+ 5:18 Q. Дӧщари 24:5

+ 5:21 Зәбур 139:3, Зәбур 119:168,

+ 6:5 Зәбур 91:3

+ 6:6 Мәсәлә 10:26, Мәсәлә 18:9

+ 6:8 Мәсәлә 30:25

+ 6:9 Мәсәлә 19:15

+ 6:11 Мәсәлә 13:4, Мәсәлә 24:33-34,

+ 6:12 Мәсәлә 16:27

+ 6:13 Мәсәлә 10:19

+ 6:16 Мәсәлә 30:18

+ 6:17 Зәбур 101:5, Мәсәлә 16:5, Мәсәлә 21:4, Мәсәлә 12:22, Мәсәлә 17:7, Зәбур 120:2, Q. Дӧщари 19:10

+ 6:18 Дәстпебун 6:5, Мәсәлә 15:26, Мәсәлә 1:16, Р’омайи 3:15

+ 6:19 Дәрк’әтьн 20:16, Зәбур 27:12

+ 6:20 Мәсәлә 1:8

+ 6:21 Мәсәлә 3:3

+ 6:23 Зәбур 119:105, Мәсәлә 10:17

+ 6:24 Мәсәлә 2:16

+ 6:25 Мәтта 5:28

+ 6:31 Дәрк’әтьн 22:4

+ 6:32 Дәрк’әтьн 20:14

+ 6:34 Мәсәлә 27:4,

+ 7:1 Мәсәлә 2:1

+ 7:2 Q. К’аһинтийе 18:5, Мәсәлә 4:4

+ 7:3 Мәсәлә 3:3

+ 7:5 Мәсәлә 2:16

+ 7:7 Мәсәлә 1:4

+ 7:10 Дәстпебун 38:14-15

+ 7:12 Мәсәлә 23:28

+ 7:17 Зәбур 45:8

+ 7:21 Мәсәлә 5:3, Мәсәлә 6:24

+ 7:27 Мәсәлә 2:18, Мәсәлә 5:5

+ 8:1 Мәсәлә 1:20-21, Мәсәлә 9:3

+ 8:5 Мәсәлә 1:4, Мәсәлә 1:22

+ 8:10 Зәбур 19:10, Зәбур 119:127, Мәсәлә 3:14

+ 8:11 Мәсәлә 3:15

+ 8:13 Мәсәлә 1:7, Мәсәлә 9:10, Мәсәлә 16:6, Зәбур 97:10, Мәсәлә 4:24, Мәсәлә 6:17

+ 8:17 Зәбур 91:14, Йуһ’әнна 14:21, Мәтта 7:8

+ 8:18 Мәсәлә 3:16, Мәсәлә 22:4

+ 8:19 Мәсәлә 3:14, Мәсәлә 16:16

+ 8:22 Ә’йанти 3:14

+ 8:25 Зәбур 90:2

+ 8:27 Мәсәлә 3:19

+ 8:28 Дәстпебун 1:6

+ 8:29 Дәстпебун 1:9, Дәстпебун 1:10, Зәбур 24:2, Зәбур 102:25, Зәбур 104:5

+ 8:32 Зәбур 119:1, Зәбур 128:1

+ 8:35 Мәсәлә 3:18, Мәсәлә 4:22, Мәсәлә 18:22

+ 9:3 Мәсәлә 1:20, Мәсәлә 8:1

+ 9:5 Йуһ’әнна 7:37

+ 9:8 Зәбур 141:5

+ 9:9 Мәтта 13:12, Марqос 4:25

+ 9:10 Зәбур 111:10, Мәсәлә 1:7

+ 9:11 Мәсәлә 3:2, Мәсәлә 3:16, Мәсәлә 4:10, Мәсәлә 10:27

+ 9:13 Мәсәлә 7:11

+ 9:17 Мәсәлә 5:15, Мәсәлә 20:17

+ 10:1 Мәсәлә 1:1, Мәсәлә 25:1, Мәсәлә 15:20, Мәсәлә 29:3, Мәсәлә 17:21, Мәсәлә 17:25

+ 10:2 Мәсәлә 11:4, Мәсәлә 11:6

+ 10:3 Зәбур 34:9-10, Зәбур 37:25, Мәсәлә 13:25

+ 10:4 Мәсәлә 21:5

+ 10:7 Зәбур 34:16

+ 10:9 Зәбур 23:4, Мәсәлә 3:23, Мәсәлә 28:18

+ 10:10 Мәсәлә 6:13

+ 10:11 Зәбур 36:9, Мәсәлә 13:14, Мәсәлә 14:27, Мәсәлә 16:22

+ 10:12 Аqуб 5:20, Пәтрус I 4:8

+ 10:13 Мәсәлә 19:29, Мәсәлә 26:3

+ 10:14 Мәсәлә 18:7

+ 10:15 Мәсәлә 18:11

+ 10:16 Мәсәлә 11:19

+ 10:17 Мәсәлә 6:23

+ 10:19 Мәтта 12:36, Мәсәлә 17:27,

+ 10:23 Мәсәлә 2:14,

+ 10:24 Зәбур 145:19

+ 10:25 Мәтта 7:27, Мәсәлә 12:3

+ 10:26 Мәсәлә 6:6

+ 10:27 Мәсәлә 3:2, Мәсәлә 3:16, Мәсәлә 4:10, Мәсәлә 9:11, Зәбур 55:23

+ 10:28 Мәсәлә 11:7

+ 10:30 Мәсәлә 2:21-22

+ 10:31 Зәбур 37:30, Мәсәлә 15:28

+ 11:1 Q. К’аһинтийе 19:36, Q. Дӧщари 25:13, Мәсәлә 16:11, Мәсәлә 20:10, Мәсәлә 20:23,

+ 11:2 Мәсәлә 16:18, Мәсәлә 18:12, Мәсәлә 29:23

+ 11:3 Мәсәлә 13:6

+ 11:4 Мәсәлә 10:2

+ 11:5 Мәсәлә 3:6, Әстәр 7:9, Зәбур 7:15,

+ 11:6 Мәсәлә 13:6

+ 11:7 Мәсәлә 10:28

+ 11:8 Мәсәлә 21:18

+ 11:10 Әстәр 8:15, Мәсәлә 29:2

+ 11:11 Мәсәлә 29:8

+ 11:13 Мәсәлә 20:19

+ 11:14 Мәсәлә 15:22, Мәсәлә 20:18, Мәсәлә 24:6

+ 11:18 Галати 6:8

+ 11:19 Мәсәлә 10:16

+ 11:20 Зәбур 119:1

+ 11:21 Мәсәлә 16:5, Зәбур 112:2

+ 11:24 Мәсәлә 13:7, Корьнт’и II 9:6

+ 11:25 Зәбур 112:9

+ 11:26 Дәстпебун 42:6

+ 11:27 Әстәр 7:9, Зәбур 7:15, Мәсәлә 26:27,

+ 11:28 Зәбур 49:6, Зәбур 92:12

+ 11:30 Дәстпебун 2:9, Дәстпебун 3:22, Мәсәлә 3:18, Мәсәлә 13:12, Мәсәлә 15:4

+ 11:31 Пәтрус I 4:18

+ 12:1 Мәсәлә 15:10

+ 12:3 Мәсәлә 10:25

+ 12:4 Рʼутʼ 3:11, Мәсәлә 18:22, Мәсәлә 31:10, Мәсәлә 14:30

+ 12:5 Мәтта 12:35

+ 12:6 Зәбур 10:9, Зәбур 64:4, Мәсәлә 14:3

+ 12:10 Q. Дӧщари 25:4

+ 12:11 Мәсәлә 28:19

+ 12:13 Зәбур 59:12, Мәсәлә 18:7, Мәсәлә 21:23

+ 12:14 Мәсәлә 13:2, Мәсәлә 18:20,

+ 12:15 Мәсәлә 3:7

+ 12:16 Мәсәлә 29:11

+ 12:17 Мәсәлә 14:5

+ 12:18 Зәбур 57:4, Мәсәлә 4:22

+ 12:19 Мәсәлә 19:9

+ 12:21 Зәбур 91:10

+ 12:22 Мәсәлә 6:17

+ 12:23 Мәсәлә 13:16

+ 13:1 Мәсәлә 1:22, Зәбур 1:1

+ 13:2 Мәсәлә 12:14, Мәсәлә 18:20

+ 13:3 Мәсәлә 12:13, Мәсәлә 21:23

+ 13:4 Мәсәлә 6:9-11, Мәсәлә 21:25

+ 13:6 Мәсәлә 11:6, Мәсәлә 11:3, Мәсәлә 19:3

+ 13:7 Мәсәлә 11:24

+ 13:10 Мәсәлә 28:25

+ 13:12 Дәстпебун 2:9, Дәстпебун 3:22, Мәсәлә 3:18, Мәсәлә 11:30, Мәсәлә 15:4

+ 13:14 Зәбур 36:9, Мәсәлә 10:11

+ 13:17 Мәсәлә 25:13

+ 13:18 Мәсәлә 15:31-32,

+ 13:22 Мәсәлә 28:8

+ 13:24 Мәсәлә 19:18, Мәсәлә 22:15, Мәсәлә 23:13, Мәсәлә 29:17

+ 13:25 Мәсәлә 10:3

+ 14:2 Мәсәлә 2:15

+ 14:3 Мәсәлә 12:6

+ 14:5 Дәрк’әтьн 23:1, Мәсәлә 12:17

+ 14:6 Мәсәлә 15:14

+ 14:11 Мәсәлә 3:33

+ 14:12 Мәсәлә 16:25

+ 14:13 Луqа 6:25

+ 14:19 Дәстпебун 42:6,

+ 14:20 Мәсәлә 19:7, Мәсәлә 19:4

+ 14:21 Зәбур 41:1, Мәсәлә 29:7

+ 14:23 Мәсәлә 21:5

+ 14:27 Зәбур 36:9, Мәсәлә 10:11, Мәсәлә 13:14

+ 14:29 Мәсәлә 15:18, Мәсәлә 16:32, Мәсәлә 19:11,

+ 14:30 Мәсәлә 4:22, Мәсәлә 12:4

+ 14:31 Мәсәлә 17:5

+ 15:4 Дәстпебун 2:9, Дәстпебун 3:22, Мәсәлә 3:18, Мәсәлә 11:30, Мәсәлә 13:12

+ 15:8 Мәсәлә 21:27, Мәсәлә 28:9,

+ 15:10 Мәсәлә 12:1

+ 15:11 Мәсәлә 27:20, Зәбур 44:19, К’аред Шандийа 1:24

+ 15:13 Мәсәлә 17:22, Мәсәлә 18:14

+ 15:14 Мәсәлә 14:6

+ 15:16 Мәсәлә 16:8,

+ 15:17 Мәсәлә 17:1

+ 15:18 Мәсәлә 28:25, Мәсәлә 29:22, Мәсәлә 14:29

+ 15:19 Мәсәлә 19:24, Мәсәлә 22:5, Мәсәлә 22:13

+ 15:20 Мәсәлә 10:1, Мәсәлә 29:3

+ 15:21 Мәсәлә 2:14, Мәсәлә 10:23,

+ 15:22 Мәсәлә 11:14, Мәсәлә 20:18, Мәсәлә 24:6

+ 15:23 Мәсәлә 25:11

+ 15:24 Колоси 3:1-2

+ 15:25 Зәбур 68:5

+ 15:26 Мәсәлә 6:18, Мәсәлә 16:24

+ 15:27 Мәсәлә 1:19, Мәсәлә 23:4, Тимот’ейо I 6:9, Мәсәлә 17:23

+ 15:28 Зәбур 37:30, Мәсәлә 10:31

+ 15:29 Зәбур 18:41, Зәбур 34:15

+ 15:30 Мәсәлә 25:25

+ 15:32 Мәсәлә 13:18,

+ 15:33 Мәсәлә 18:12, Мәсәлә 29:23

+ 16:1 Мәсәлә 16:9, Мәсәлә 19:21, Мәтта 10:19, Луqа 12:12

+ 16:2 Мәсәлә 21:2, Мәсәлә 24:12

+ 16:3 Зәбур 37:5

+ 16:4 Р’омайи 9:22

+ 16:5 Мәсәлә 6:17, Мәсәлә 11:21, Мәсәлә 28:20

+ 16:7 Дәстпебун 26:28

+ 16:8 Зәбур 37:16, Мәсәлә 15:16

+ 16:9 Мәсәлә 16:1, Мәсәлә 19:21, Мәсәлә 20:24

+ 16:11 Q. К’аһинтийе 19:36, Q. Дӧщари 25:13, Мәсәлә 11:1, Мәсәлә 20:10, Мәсәлә 20:23,

+ 16:12 Мәсәлә 25:5, Мәсәлә 29:14

+ 16:13 Мәсәлә 22:11

+ 16:14 Мәсәлә 19:12, Мәсәлә 20:2

+ 16:15 Зәбур 72:6

+ 16:16 Мәсәлә 3:14, Мәсәлә 8:19

+ 16:18 Мәсәлә 11:2, Мәсәлә 18:12, Мәсәлә 29:23

+ 16:20 Мәсәлә 19:8, Зәбур 84:12

+ 16:22 Зәбур 36:9, Мәсәлә 10:11, Мәсәлә 13:14, Мәсәлә 14:27

+ 16:24 Мәсәлә 15:26

+ 16:25 Мәсәлә 14:12

+ 16:27 Мәсәлә 6:12, Аqуб 3:6

+ 16:28 Мәсәлә 26:20

+ 16:29 Мәсәлә 1:10

+ 16:31 Мәсәлә 20:29

+ 16:32 Мәсәлә 14:29

+ 16:33 К’аред Шандийа 1:26

+ 17:1 Мәсәлә 15:17

+ 17:2 Мәсәлә 19:26

+ 17:3 Мәсәлә 27:21, Зәбур 26:2,

+ 17:5 Мәсәлә 14:31, Мәсәлә 24:18

+ 17:6 Зәбур 128:6

+ 17:7 Мәсәлә 6:17

+ 17:8 Q. Дӧщари 16:19, Мәсәлә 18:16, Мәсәлә 21:14

+ 17:13 Зәбур 35:12,

+ 17:14 Мәсәлә 20:3, Мәсәлә 25:8, Т’есалоники I 4:11

+ 17:15 Дәрк’әтьн 23:7, Мәсәлә 24:24, Зәбур 94:21

+ 17:17 Мәсәлә 18:24, Мәсәлә 27:10

+ 17:19 Мәсәлә 29:23

+ 17:21 Мәсәлә 10:1, Мәсәлә 19:13

+ 17:22 Мәсәлә 15:13

+ 17:23 Мәсәлә 15:27,

+ 17:25 Мәсәлә 10:1

+ 17:27 Мәсәлә 10:19,

+ 18:4 Мәсәлә 20:5

+ 18:5 Мәсәлә 24:24, Q. Дӧщари 1:17

+ 18:6 Мәсәлә 10:13, Мәсәлә 19:29, Мәсәлә 26:3

+ 18:7 Мәсәлә 10:14, Зәбур 64:7, Мәсәлә 12:13,

+ 18:8 Мәсәлә 26:22

+ 18:10 Дәрк’әтьн 34:5-7, Зәбур 20:1, Зәбур 61:3

+ 18:11 Мәсәлә 10:15

+ 18:12 Мәсәлә 11:2, Мәсәлә 16:18, Мәсәлә 15:33, Мәсәлә 29:23

+ 18:14 Мәсәлә 15:13

+ 18:16 Мәсәлә 17:8

+ 18:20 Мәсәлә 12:14, Мәсәлә 13:2

+ 18:22 Мәсәлә 12:4, Мәсәлә 19:14, Мәсәлә 8:35

+ 18:24 Мәсәлә 17:17

+ 19:1 Мәсәлә 28:6

+ 19:2 Мәсәлә 21:5, Мәсәлә 28:20

+ 19:3 Мәсәлә 13:6

+ 19:4 Мәсәлә 14:20

+ 19:5 Дәрк’әтьн 20:16, Q. Дӧщари 19:19, Мәсәлә 21:28, Мәсәлә 24:28, Мәсәлә 25:18

+ 19:6 Мәсәлә 29:26

+ 19:7 Мәсәлә 14:20

+ 19:8 Мәсәлә 16:20

+ 19:9 Дәрк’әтьн 20:16

+ 19:10 Мәсәлә 26:1,

+ 19:11 Мәсәлә 14:29

+ 19:12 Мәсәлә 16:14, Мәсәлә 20:2, Мәсәлә 28:15

+ 19:13 Мәсәлә 17:21, Мәсәлә 21:9, Мәсәлә 27:15

+ 19:14 Мәсәлә 12:4, Мәсәлә 18:22

+ 19:15 Мәсәлә 6:9, Мәсәлә 20:4, Мәсәлә 20:13

+ 19:16 Мәсәлә 13:13

+ 19:17 Q. Дӧщари 15:7-8, Мәсәлә 22:9, Мәсәлә 28:27, Мәтта 5:7

+ 19:18 Мәсәлә 13:24

+ 19:21 Мәсәлә 16:1, Мәсәлә 16:9,

+ 19:23 Мәсәлә 10:16, Мәсәлә 11:19

+ 19:24 Мәсәлә 15:19, Мәсәлә 22:13, Мәсәлә 26:15

+ 19:25 Мәсәлә 21:11

+ 19:26 Дәрк’әтьн 20:12

+ 19:29 Мәсәлә 10:13, Мәсәлә 18:6, Мәсәлә 26:3

+ 20:1 Дәстпебун 9:21, Мәсәлә 23:29-32, Мәсәлә 31:4, Әфәси 5:18

+ 20:2 Мәсәлә 16:14, Мәсәлә 19:12

+ 20:4 Мәсәлә 19:15

+ 20:5 Мәсәлә 18:4

+ 20:9 Аqуб 1:21, Йуһ’әнна I 1:8-10, Р’омайи 3:23

+ 20:10 Q. К’аһинтийе 19:36, Q. Дӧщари 25:13, Мәсәлә 11:1, Мәсәлә 16:11, Мәсәлә 20:23,

+ 20:12 Дәрк’әтьн 4:11, Зәбур 94:9

+ 20:13 Мәсәлә 19:15

+ 20:16 Мәсәлә 22:26-27, Мәсәлә 27:13

+ 20:17 Мәсәлә 9:17

+ 20:18 Мәсәлә 11:14, Мәсәлә 15:22, Мәсәлә 24:6

+ 20:19 Мәсәлә 11:13

+ 20:20 Дәрк’әтьн 21:17, Мәсәлә 30:11, Мәсәлә 30:17

+ 20:21 Мәсәлә 13:11

+ 20:22 Q. К’аһинтийе 19:18, Мәсәлә 24:29, Р’омайи 12:19, Зәбур 27:14

+ 20:23 Q. К’аһинтийе 19:36, Q. Дӧщари 25:13, Мәсәлә 11:1, Мәсәлә 16:11, Мәсәлә 20:10,

+ 20:24 Мәсәлә 16:1, Мәсәлә 16:9, Мәсәлә 19:21

+ 20:27 Корьнт’и I 2:11

+ 20:29 Q. К’аһинтийе 19:32, Мәсәлә 16:31

+ 21:2 Мәсәлә 16:2, Мәсәлә 24:12, Луqа 16:15

+ 21:4 Мәсәлә 6:17

+ 21:5 Мәсәлә 14:23, Мәсәлә 10:4

+ 21:6 Мәсәлә 20:21

+ 21:9 Мәсәлә 19:13, Мәсәлә 21:9, Мәсәлә 25:24, Мәсәлә 27:15

+ 21:11 Мәсәлә 19:25

+ 21:13 Йуһ’әнна I 3:17

+ 21:14 Мәсәлә 17:8

+ 21:16 Зәбур 49:13-14

+ 21:18 Мәсәлә 11:8

+ 21:19 Мәсәлә 19:13, Мәсәлә 25:24, Мәсәлә 27:15

+ 21:23 Мәсәлә 12:13, Мәсәлә 13:3

+ 21:24 Зәбур 1:1, Мәсәлә 1:22

+ 21:25 Мәсәлә 13:4

+ 21:26 Q. Дӧщари 15:7-8, Мәтта 5:42

+ 21:27 Мәсәлә 15:8,

+ 21:28 Дәрк’әтьн 20:16, Мәсәлә 19:5

+ 21:30 Корьнт’и I 1:20, Корьнт’и I 3:19

+ 21:31 Зәбур 20:6-7, Зәбур 33:17,

+ 22:2 Мәсәлә 29:13

+ 22:3 Мәсәлә 27:12

+ 22:4 Мәсәлә 3:16, Мәсәлә 8:18

+ 22:5 Мәсәлә 15:19

+ 22:6 Әфәси 6:4

+ 22:8 Галати 6:7

+ 22:9 Мәсәлә 19:17

+ 22:10 Мәсәлә 26:20

+ 22:11 Мәсәлә 16:13

+ 22:13 Мәсәлә 15:19, Мәсәлә 19:24, Мәсәлә 26:13

+ 22:14 Мәсәлә 2:16, Мәсәлә 23:27,

+ 22:15 Мәсәлә 13:24

+ 22:16 Мәсәлә 28:22

+ 22:17 Мәсәлә 5:1, Мәсәлә 24:23

+ 22:22 Дәрк’әтьн 23:6,

+ 22:23 Мәсәлә 23:11

+ 22:27 Мәсәлә 20:16

+ 22:28 Q. Дӧщари 19:14, Мәсәлә 23:10

+ 23:4 Мәсәлә 28:20, Мәтта 6:19, Тимот’ейо I 6:9-10, Ибрани 13:5

+ 23:5 Мәсәлә 27:24, Тимот’ейо I 6:17

+ 23:10 Q. Дӧщари 19:14, Мәсәлә 22:28

+ 23:11 Мәсәлә 19:25, Мәсәлә 22:23

+ 23:13 Мәсәлә 13:24, Мәсәлә 19:18, Мәсәлә 22:15

+ 23:17 Зәбур 37:1, Мәсәлә 3:31, Мәсәлә 24:1

+ 23:18 Мәсәлә 24:14

+ 23:20 Мәсәлә 20:1, Әфәси 5:18

+ 23:22 Дәрк’әтьн 20:12, Мәсәлә 1:8

+ 23:27 Мәсәлә 22:14, Мәсәлә 2:16,

+ 23:28 Мәсәлә 7:12

+ 23:31 Мәсәлә 20:1

+ 24:1 Зәбур 1:1, Зәбур 37:1, Мәсәлә 1:15, Мәсәлә 3:31, Мәсәлә 4:14, Мәсәлә 23:17, Мәсәлә 24:19

+ 24:2 Зәбур 10:7

+ 24:4 Луqа 16:11

+ 24:5 Мәсәлә 21:22

+ 24:6 Мәсәлә 11:14, Мәсәлә 15:22, Мәсәлә 20:18

+ 24:9 Зәбур 1:1, Мәсәлә 3:34, Мәсәлә 21:24

+ 24:10 Ибрани 12:3

+ 24:11 Зәбур 82:4,

+ 24:12 Мәсәлә 16:2, Мәсәлә 21:2, Зәбур 62:12, Р’омайи 2:6

+ 24:13 Зәбур 19:10

+ 24:14 Мәсәлә 23:18

+ 24:15 Зәбур 10:8

+ 24:16 Зәбур 37:24

+ 24:18 Мәсәлә 17:5

+ 24:19 Зәбур 37:1, Мәсәлә 23:17, Мәсәлә 24:1

+ 24:20 Мәсәлә 13:9

+ 24:21 Пәтрус I 2:17

+ 24:23 Q. К’аһинтийе 19:15, Q. Дӧщари 1:17, Q. Дӧщари 16:19, Мәсәлә 18:5, Мәсәлә 28:21

+ 24:24 Дәрк’әтьн 23:7, Мәсәлә 17:15,

+ 24:28 Дәрк’әтьн 20:16, Мәсәлә 19:5, Мәсәлә 25:18

+ 24:29 Мәсәлә 20:22

+ 24:34 Мәсәлә 6:10-11,

+ 25:1 Мәсәлә 1:1, Мәсәлә 10:1,

+ 25:2 Q. Дӧщари 29:29

+ 25:5 Мәсәлә 16:12

+ 25:6 Луqа 14:8-11

+ 25:11 Мәсәлә 15:23

+ 25:12 Зәбур 141:5

+ 25:13 Мәсәлә 13:17

+ 25:14 Щьһуда 1:12

+ 25:16 Мәсәлә 27:7

+ 25:18 Дәрк’әтьн 20:16, Мәсәлә 12:18, Мәсәлә 19:5, Мәсәлә 24:28

+ 25:21 Мәтта 5:44

+ 25:22 Зәбур 140:10, Р’омайи 12:20

+ 25:24 Мәсәлә 19:13, Мәсәлә 21:9, Мәсәлә 21:19

+ 25:25 Мәсәлә 15:30

+ 26:1 Мәсәлә 17:7, Мәсәлә 19:10, Мәсәлә 26:8

+ 26:2 Жьмар 23:8, Q. Дӧщари 23:5

+ 26:3 Зәбур 32:9, Зәбур 32:9, Мәсәлә 10:13, Мәсәлә 19:29

+ 26:5 Мәтта 21:24-27

+ 26:8 Мәсәлә 26:1

+ 26:11 Пәтрус II 2:22

+ 26:12 Мәсәлә 28:11, Мәсәлә 29:20

+ 26:13 Мәсәлә 22:13

+ 26:15 Мәсәлә 15:19, Мәсәлә 19:24

+ 26:20 Мәсәлә 16:28, Мәсәлә 22:10

+ 26:22 Мәсәлә 18:8

+ 26:23 Зәбур 29:3, Мәтта 23:27

+ 26:27 Әстәр 7:9, Зәбур 7:15,

+ 27:1 Луqа 12:19-20, Аqуб 4:13-14

+ 27:4 Мәсәлә 6:34

+ 27:5 Мәсәлә 28:23

+ 27:6 Зәбур 141:5

+ 27:7 Мәсәлә 25:16

+ 27:10 Мәсәлә 17:17

+ 27:11 Зәбур 119:42

+ 27:12 Мәсәлә 22:3

+ 27:13 Мәсәлә 20:16

+ 27:15 Мәсәлә 19:13, Мәсәлә 21:9, Мәсәлә 25:24

+ 27:18 Корьнт’и I 9:7

+ 27:20 Мәсәлә 15:11,

+ 27:21 Мәсәлә 17:3

+ 27:24 Мәсәлә 23:5, Тимот’ейо I 6:17

+ 28:1 Q. К’аһинтийе 26:17, Q. К’аһинтийе 26:8,

+ 28:3 Мәтта 18:30

+ 28:6 Мәсәлә 19:1

+ 28:8 Дәрк’әтьн 22:25, Мәсәлә 13:22

+ 28:9 Зәбур 66:18, Мәсәлә 15:8

+ 28:10 Зәбур 7:15, Мәсәлә 26:27

+ 28:11 Мәсәлә 26:12

+ 28:12 Мәсәлә 11:10, Мәсәлә 28:28, Мәсәлә 29:2

+ 28:13 Йуһ’әнна I 1:9

+ 28:15 Мәсәлә 19:12

+ 28:17 Дәстпебун 4:12, Дәстпебун 9:6

+ 28:18 Мәсәлә 10:9

+ 28:19 Мәсәлә 12:11

+ 28:20 Мәсәлә 19:2, Мәсәлә 21:5, Мәсәлә 23:4

+ 28:21 Мәсәлә 18:5, Мәсәлә 24:23,

+ 28:22 Мәсәлә 22:16

+ 28:23 Мәсәлә 29:5, Мәсәлә 27:5

+ 28:24 Дәрк’әтьн 20:12

+ 28:25 Мәсәлә 13:10, Мәсәлә 15:18

+ 28:27 Q. Дӧщари 15:7-8, Мәсәлә 19:17

+ 28:28 Мәсәлә 28:12

+ 29:1 Мәсәлә 1:25, Мәсәлә 6:15

+ 29:2 Мәсәлә 11:10, Мәсәлә 28:12, Мәсәлә 28:28

+ 29:3 Мәсәлә 10:1, Мәсәлә 15:20, Луqа 15:13, Луqа 15:30

+ 29:5 Мәсәлә 28:23

+ 29:6 Зәбур 9:15

+ 29:7 Зәбур 41:1

+ 29:8 Мәсәлә 11:11

+ 29:10 Дәстпебун 4:5, Дәстпебун 4:8

+ 29:11 Мәсәлә 12:16

+ 29:13 Мәсәлә 22:2

+ 29:14 Зәбур 72:4, Мәсәлә 16:12

+ 29:15 Мәсәлә 10:1, Мәсәлә 17:25

+ 29:16 Зәбур 37:34, Зәбур 91:8, Зәбур 92:11

+ 29:17 Мәсәлә 13:24

+ 29:18 Зәбур 74:9, Дәрк’әтьн 32:25

+ 29:20 Мәсәлә 26:12

+ 29:22 Мәсәлә 15:18

+ 29:23 Мәсәлә 11:2, Мәсәлә 16:18, Мәсәлә 18:12, Мәсәлә 15:33, Мәсәлә 18:12

* 29:24 Qануна К'аһинтийе 5:1.

+ 29:24 Q. К’аһинтийе 5:1,

+ 29:25 Луqа 12:4

+ 29:26 Мәсәлә 19:6

+ 30:4 Йуһ’әнна 3:13,

+ 30:5 Зәбур 12:6, Зәбур 18:30, Зәбур 3:2, Мәсәлә 2:7

+ 30:6 Q. Дӧщари 4:2, Q. Дӧщари 12:32, Ә’йанти 22:18

+ 30:8 Мәтта 6:11, Тимот’ейо I 6:8

+ 30:9 Q. Дӧщари 8:12-14, Q. Дӧщари 31:20, Зәбур 78:11, Зәбур 106:21,

+ 30:11 Дәрк’әтьн 21:17, Мәсәлә 20:20

+ 30:12 Мәсәлә 16:2

+ 30:13 Зәбур 101:5

+ 30:14 Зәбур 14:4

+ 30:17 Дәстпебун 9:22, Мәсәлә 20:20

+ 30:18 Мәсәлә 6:16

+ 30:22 Мәсәлә 19:10

+ 30:25 Мәсәлә 6:6-8

+ 31:3 Q. Дӧщари 17:17, Мәсәлә 7:26

+ 31:4 Мәсәлә 20:1, Әфәси 5:18

+ 31:6 Зәбур 104:15

+ 31:9 Q. К’аһинтийе 19:15, Q. Дӧщари 1:16, Q. Дӧщари 16:18-19

+ 31:10 Рʼутʼ 3:11, Мәсәлә 12:4, Мәсәлә 3:15

+ 31:15 Мәсәлә 20:13

+ 31:20 Q. Дӧщари 15:7-8, Мәсәлә 22:9

* 31:22 Р'әнге «ширк» гәләки бьһа бу.

* 31:10-31 Жь р'еза 10-а һ'әта хьлазийе һьлбәстәкә «акростик» ә, аwа готи анәгори әлифбәйа һ'әрфед ибрани чекьри йә.

+ 31:31 Мәсәлә 11:16