# Руҭ • Иона

Институт перевода Библии

## Руҭ • Иона


Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru


Институт перевода Библии


Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360


ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

## Руҭ

### Руҭ

Руҭ


Акыр иаҧсоу аҧхьаҩцәа

[1]

[2]

[3]

[4]


Руҭ илызку ашәҟәы


аҧсышәала


Руҭ илызку ашәҟәы


аҧсышәала


аурыси англызи атекстқәа еиҵаргыланы


Абиблиа Еиҭагара Аинститут


Москва


2025


Руҭ илызку ашәҟәы


аҧсышәала аурыси англызи атекстқәа еиҵаргыланы


Аиҭагаҩ: Арда Ашәба


Атеологиатә редактор: Џьеимс Хамҧсон

Электронные и аудиоверсии переводов Библии на абхазский язык можно найти на сайте Института перевода Библии:

https: ibt.org.ru/abkhazskiy

ISBN 978-5-93943-365-5

© Институт перевода Библии, 2025

### Акыр иаҧсоу аҧхьаҩцәа

Акыр иаҧсоу аҧхьаҩцәа!

Шәнапы иакуп Ажәытә Уасиаҭ ашәҟәқәа руак – «Руҭ илызку ашәҟәы». Ажәытә Уасиаҭи Аҿатә Уасиаҭи рыла ауп Абиблиа злашьақәгылоу. Акыр ашәышықәсақәа раахыс ари ашәҟәы аҧсабараҿы зегьы раҵкыс игәцаракны изыҧхьо шәҟәуп. Ажәытә Уасиаҭ иаҳәоит аҧсабареи ауаҩи шшахаз, ажәытә аамҭа аахыс ауриа жәлари егьырҭ ажәларқәеи знысыз рҭоурыхтә, рдоуҳатә мҩақәа. Шәнапы иаку ашәҟәы иагәылоуп еиҵаргыланы аҧсуа, аурыс (аурыс текст еиҭага ҿыц), англыз (World English Bible) бызшәақәа рыла ишьақәгылоу атекстқәа. Урҭ атекстқәа еиҭагоуп аханатә излаҩыз ажәытәтәи ауриа бызшәа аҟынтә.

Ашәҟәаҿы тема ихаданы иаарҧшуп – аҿыхра. Руҭ илызку ашәҟәы иаанарҧшуеит Израилтәыла Аӡбаҩцәа рхаан, аха макьана аҳцәа рмаҵзура иахагылаанӡа ауриа жәлар рҭоурыхтә аамҭа ахәҭак. Аӡбаҩцәа раамҭа алагоит ауриа жәлар Ханаантәи адгьыл рнапаҿы ианаарга ашьҭахь (уахә.: Израилтәи Аӡбаҩцәа ирызку ашәҟәы). Ажәабжь аҿы иалкаауп ихадоу хҩык ауаа рҭоурых: аҧҳәысеиба Наоми, лҭаца Руҭи, рыуа Боаз захьӡу ахаҵеи. Еиҳарак аҧхьаҩ ихшыҩ ззишьҭыша, Руҭ захьӡу, даҽа дгьылк иатәу, итәымааӡароу, даҽа динк, қәнагак ныҟәызгоз ажәлар ирхылҵыз, аха абзиабара, аҳаҭырқәҵара шаалырҧшыз, дызланагалаз ажәлар рынцәахаҵареи рықәнагақәеи дышрықәныҟәаз. Аҧшьаҩыра ишьақәнарҕәҕәоит Израилтәыла аҭоурых аҿы зегьы раасҭа идырыз аҳ Дауҭ, Руҭи Боази рышьҭра дшаҵанакуа иара убас ҳ-Ҿыхыҩ Иаса Қьырсагьы (уахә.: Руҭ 4:18-22; Матҭеи 1:1-16 ).

Иарбан текстзаалак – уи рҿиаратә усуп, аха ахыҵхырҭатә текст ажәытәтәи ауриа бызшәала иҩу аҵакы аанарҧшуа иҟазароуп даҽа бызшәак ахь ианеиҭоуго. Аҧсуа жәлар рбызшәеи, рҭоурыхи, ркультуреи абеиара алшара ҳнаҭоит Аҧшьаҩыра аҵакы уадаҩрада аҧсшәахь аиҭагара. Аҧсуа бызшәаҿы иеиқәхаз, жәлар ржәар иалоу, рхы иадырхәо, рҭоурых, рынцәахаҵара ишьақәнарҕәҕәоит лассы-лассы, ма уарла-шәарла ирҳәо «Иахәа суҳәоит», «Иахәа даахәаны суҳәоит», «Иахәа иныс», «Ҳаи, Иахәа, иҟалазеи?» ҳәа аныҳәареи, аџьшьареи, ақәре́и аазырҧшуа, зҵакы макьана имыӡыц, Анцәа ихьыӡ Иахәа (Яхве), ажәытәтәи ауриа бызшәала иҩу Ажәытә Уасиаҭ атекст ишашьашәало. Ажәытәтәи ауриа бызшәаҟынтә Аҧшьаҩыра егьырҭ абызшәақәа рахь ианеиҭаргоз аӡәырҩы аханатә излаҩыз абызшәаҿы ишыҟаз «Иахәа» ацынхәрас «Иҳақәиҭу» ҳәа еиҭаргеит. Аха ҳара ҳбызшәаҿы еиқәханы иҳамоу Иахәа аханатәтәи аҩыра иахьақәшәо азы ишыҟоу иаанҳажьуеит. Зны-зынла Иахәа ҳәа ахьӡ мацара арбоуп, даҽа зны Анцәа Иахәа ҳәа, уи ауаҩы ма аҧааимбар рыхьӡ акәу џьышьа, аҧхьаҩ даҳмырҩашьарц, Уи – Анцәа ихьӡ ауп.

Абиблиа Еиҭагара Аинститут аџьшьара рнаҭоит Руҭ илызку ашәҟәы аиҭагаҩ, аредакторцәа, иара убас аҭыжьра иаззырхиаз зегьы. Атекст аиҭага аелектронтә формат шәыҧшаар шәылшоит Абиблиа Еиҭагара Аинститут асаит аҟны (ibt.org.ru).

### 1


Елимелехи иҭаацәеи Моавҟа риасра

1Израилтәылаҿы аӡбаҩцәа[*] напхгара аныруаз урҭ амшқәа раан иҟалеит амлакра. Иудеиа иаҵанакуаз Беҭлеемынтәи хаҵак иҧҳәыси ҩыџьа иҧацәеи иманы аамҭала нхара Моавтәылаҟа[*] дцеит. 2Уи ауаҩ ихьӡын Елимелех, иҧҳәыс лыхьӡ – Наоми, иҧацәа аҩыџьагьы рыхьӡқәа – Махьлони Қьилеони. Урҭ Иудеиатәи Беҭлеем инхоз ефраҭаа[*] ракәын. Дара Моавҟа иааит, иагьынхон уа.

3Наоми лхаҵа Елимелех иҧсҭазаара даналҵ, лара деибаны, ҩыџьа лҧацәеи лареи еизынхеит. 4Дара аҭаацәара иалалеит, Моавтәи аҭыҧҳацәа ааргеит, руаӡәк илыхьӡын Орҧа, егьи – Руҭ. Уа инхоижьҭеи жәабаҟа шықәса ааҵуаны еиҧш, 5Махьлонгьы Қьилеонгьы урҭгьы ҧсит, Наоми даанхеит лҧацәагьы лхаҵагьы лымамкәа деибаны.


Наоми Беҭлеемҟа дгьежьуеит

6Анцәа Иахәа Иара Ижәлар дырҭааит дрыцхрааразы, аҽаҩра риҭоит ҳәа Наоми дахьыҟаз Моав ишаалаҳазҵәҟьа, лҭацацәагьы ларгьы рҽеиқәдыршәеит аҩныҟа игьежьырц. 7Лҭацацәа аҩыџьагьы лыцны дахьынхоз аҭыҧ данахыҵуаз, Иудеиадгьыл ахь ианыгьежьуаз, амҩа ианыланы ианцоз, 8Наоми лҭацацәа иралҳәеит:

– Шәца, шәгьежьы шәҭаацәа, шәыҩныҟақәа рахь. Иаҳцәыҧсқәази сареи бзиа ҳшыжәбоз еиҧш Иахәа Анцәа убас бзиа шәибааит. 9Иахәа Анцәа ишәиҭааит шәара шәхы ахьыҵашәкыша, иахьшәызҭынчроу аҩнра, аразҟ ҿыц.

Лара урҭ дрыгәӡит, дара иеиҵақьны аҵәыуара иалагеит. 10Иагьларҳәеит лара:

– Ҳара ҳбыцны ҳгьежьуеит быжәлар рахь.

11Аха Наоми илҳәеит:

– Шәгьежьы сҭацацәа шәыҩныҟақәа рахь. Иабашәҭаху сара шәсыцны ацара? Мшәа, сара уаҳа аҧацәа сыхшап ҳәа шәыҟоума, шәара ишәхацәаны иҟалаша[*]? 12Шәгьежьы, сыҧҳацәа. Шәца, сара уажәшьҭа акыр сажәхьеит, хаҵа сцартә сыҟам. Сара макьана гәыҕрак сымоуп ҳәа схәыцуазҭгьы, уимоу уахаҵәҟьа схаҵеи сареи ҳаицыҟаны, анаҩс аҧацәа сыхшозҭгьы, – 13усҟан, дара ирызҳаанӡа ҳәа шәыҧшрызу? Асҟаамҭа хаҵа шәымцаӡакәа шәаанхар ҟалома? Мап, сыҧҳацәа. Сара сгәырҩақәа шәара шәзы аҵкыс сара сзы еиҳагьы ихьанҭоуп, избанзар Иахәа инапы санымызт, дысзылымҧхеит.

14Дара дырҩагьых иеиҵақьны аҵәыуара иалагеит. Орҧа ланхәеи лареи абзиараз ҳәа еибыҳәан еидыҵит[*], аха Руҭ ланхәа лхала лааныжьра мап ацәылкит, даалыдымшәо длыцын.

15– Блыхәаҧши, – лҳәеит Наоми, – бара бацала дгьежьит лыжәлари лынцәақәеи рахь. Баргьы бгьежьы лара леиҧш.

16Аха Руҭ илҳәеит:

– Исыдбымцалан, сызқәа беиарханы ацара, бхала бааныжьра. Бара бахьцо, убрахь саргьы сцоит, бара бахьынҿасуа, убра саргьы саанҿасуеит. Бара быжәлар, саргьы исыжәлархоит, бы-Нцәа – саргьы дсы-Нцәахоит. 17Бара бахьыҧсуа, саргьы сыҧсуеит, убра саргьы сагьыржуеит. Иахәа Анцәа лахьыцәгьа сиҭааит, аҧсра заҵәык ада уаҳа бареи сареи акыр ҳаиҟәнашозар.

18Наоми меижьарада Руҭ лара длыцны дцарц шылӡбаз анеилылкаа, лыдцалара даҟәыҵит.

19Урҭ аҩыџьагьы шеицыз амҩа иқәын Беҭлеем иааиаанӡа. Беҭлеем ианааи, ақалақь зегь дара рзы еилаҭыруа иалагеит, џьашьахәыс ибаны аҳәса дара-дара еибырҳәон:

– Мшәа, абри Наоми лоума? – ҳәа.

20Лара урҭ иралҳәеит: – сара Наоми[*] ҳәа сашәымҳәан, Мара ҳәа сашәҳәала, избан акәзар Зегьзымчу сара сыҧсҭазаара даара иаше́итәит. 21Сара арантәи сцеит смарымажаны, аха Иахәа сиргьежьит снапқәа сгәыҵаҧсаны. Наоми ҳәа зсашәҳәозеи? Иахәа сгәаҟларц сылахь ианиҵеит, Зегьзымчу арыцҳара сыдикылт.

22Абас Наоми дгьежьит Моавтәи лҭаца Руҭ длыцны. Дара Беҭлеем иааит ачаҧшь абҵара алагамҭазы[*].

### 2


Руҭи Боази амхырҭаҿы реиқәшәара

1Наоми лхаҵа ила илыуаз, даара ибеиаз, идырыз Елимелех ихылҵшьҭра иеиуаз Боаз захьӡыз аӡәы дыҟан.

2Моавтәи аҭыҧҳа Руҭ ланхәа Наоми илалҳәеит:

– Сақәиҭыбтәуазар, архаҟа амхахьы сцоит, згәы разны иҟоу[*] ишьҭа схыланы иеизызгалоит ачахәҵәы.

Наоми лҭаца илалҳәеит:

– Бца, сыҧҳа.

3Лара архаҟа даан, ачахәҵәы рхны еизызгоз дрышьҭагыланы ларгьы аизгара далагеит. Ишеизылгоз, илызгәамҭаӡакәа, Елимелех ихылҵшьҭра иаҵанакуаз Боаз имхаҿы днанагеит.

4Уи аамҭазы, Беҭлеемынтәи Боаз дшаауаз изыбҵоз данаарыхҭыгәла, аҧсшәа реиҳәеит:

– Анцәа Иахәа илҧха шәоуааит!

– Иахәа уиныҳәааит! – ҳәа даргьы аҭак ирҭеит.

5Боаз ибҵацәа ирхылаҧшуаз диазҵааит:

– Дызтәыда ари аҧҳәызба? – ҳәа.

6Абҵацәа ирхылаҧшуаз аҭак ҟаиҵеит:

– Ари моавҭыҧҳауп, уантәи Наоми илыцны иааз лоуп. 7Лара: «Суҳәоит сақәиҭутәырц абҵацәа рышьҭахь сгыланы анымҩақәа рыбжьара ачахәҵәы аизгара» – ҳәа дсыҳәеит. Лара шьыжьӡа абрахь дааит, уажәаанынӡагьы абра амхырҭаҿы дыҟоуп, аҩны дтәом.

8Боаз Руҭ илеиҳәеит:

– Бысзыӡырҩы, сыҧҳа. Ачахәҵәы аизгаразы даҽа мхурсҭак ахьгьы биамсын, арантәигьы бымцан. Ара сара сусуҩцәа аҳәса брылаз. 9Бахәаҧш, смаҵуцәа иахьдырхуа амхурсҭаҿы быҟаз, аҳәса брышьҭаланы бцала. Сара смаҵуҩцәа адҵа рысҭеит ибҧырхагамхарц. Аӡыжәра аныбҭаххалак, бнеины ижә, смаҵуҩцәа иҭтаны идыргыло аирыӡқәа рҟынтә.

10Лара ҵаҟа адгьыл аҟынӡа лхы ларҟәны диеихырхәаны иџьашьо дагьиазҵааит:

– Абасҟак уара уразра сызлаҧсоузеи, абри аҩыза агәцаракра зааурҧшуазеи атәымуаҩ лахь?

11Боаз аҭак ҟаиҵеит:

– Сара зегь сарҳәеит, бхаҵа даныҧсы ашьҭахь, банхәа лзы иҟабҵаз, баби, бани, быдгьыл гәакьеи ааныжьны, уаанӡа ибзымдыруаз ажәлар рахь нхара бшааз. 12Иахәа Анцәа ибиҭааит аџьшьара бусқәа рзы. Захь бааз, Израилаа ры-Нцәа Иахәа дбықәныҳәааит, Уи иҟынтә ибоуааит алахьынҵа бзиа, избанзар бара Иара имҵәыжәҩақәа рыҵаҟа башьҭан ахыҵакырҭа!

13Лара илҳәеит:

– Исықәиҭу, уара уҿы арыцҳашьара соуит! Избанзар уара сужьжьеит, гәаартылагьы усацәажәон умаҵуҩы леиҧш, сара урҭ рхыҧхьаӡараҿы сшыҟамгьы, сшаҧсамгьы.

14Шьыбжьхьафара аамҭазы Боаз лара илеиҳәоит:

– Бааи арахь, акырҳацфа. Ҽыҭк ача амхны абжьеи инылшьны иф. Абҵацәа рааигәа днатәеит лара. Иара иӡы́з ачакакал[*] лиҭеит; лара лызхарагьы лфеит, иҵагьы аанхеит. 15Иҵагьы еизылгарц дангыла, Боаз имаҵуҩцәа адҵа риҭеит:

– Анымҩақәа рыбжьара илыҟәшәозаргьы, дышәмыргәаан – ҳәа. 16Ачахәҵәы ҿаҳәарақәа рҟынтәигьы илзахышәхла, илзааншәыжьла, лара илыҟәшәалааит, ҽыҧныҳәагьы лышәымҭалан.

17Убас Руҭ амхурсҭаҿ ачаҧшь лыҟәшәон хәылбыҽханӡа. Ианылҭәаҭәа еизылгаз[*], иагьыҟалеит ефа[*] аҟара ачаҧшь. 18Еизылгаз аашьҭылхын, илыман ақалақь ахь дцеит, ланхәагьы илбеит имаҷымкәа ишеизылгаз. Уи адагьы Руҭ лыкәа иааҭылган, ланхәа илылҭеит, шьыбжьхьазы илфоз аҟынтә иаанлыжьыз.

19Ланхәа длазҵааит:

– Иахьа иабеизыбгоз, аус абабуаз? – ҳәа. Анцәа диныҳәааит бара быгәцаракны быздызкылаз!

Руҭ ланхәа илзеиҭалҳәеит, зыҟны аус луаз:

– Иахьа зыҟны аус зуаз ауаҩы Боаз ихьӡуп.

20Наоми лҭаца илалҳәеит:

– Иахәа дизыразхааит! Иара аҧсгьы абзагьы дрызхәыцит, раҳаҭыр ибеит.

Наоми лажәа иацылҵеит:

– Ари ауаҩ ҳара даҳзааигәоуп, ҳауацәа дреиуоуп, ҳҿыхра илшоит.

21Моавтәи аҭыҧҳа Руҭ илҳәеит:

– Уимоу, иара исеиҳәеит: «смаҵуцәагьы брыцыз, сымхы аҭагалара иалгаанӡа» – ҳәа.

22Наоми лҭаца Руҭ илалҳәеит:

– Уи бзиоуп, сыҧҳа, иара имаҵуцәа брыцны бахьцо, избанзар даҽа мыхурсҭак аҿы бгәы ндырхар алшон.

23Абас Руҭ Боаз имаҵуцәа дрыцны еизылгон ачахәҵәы, ачаҧшьи ачарыци аҭагалара нҵәаанӡа, ланхәа лҿы дагьынхон.

### 3


Руҭи Боази алаҳәарҭаҿы реиқәшәара

1Ҽнак зны Руҭ ланхәа Наоми илалҳәеит:

– Сыҧҳа, уажәшьҭа иаамҭаӡами бара бзы еиҳа иахьҭышәынтәалоу, ҭынч бхы ахьыҵабкыша бзысыҧшаарц? – ҳәа. 2Аус ахьыбуаз, бызцыз аҳәса бҵацәа рыҧшәма Боаз, мшәа, уи ҳара дҳауами? Усгьы уаха ахәылбыҽха[*] ачаҧшь алаҳәараҿы[*] иҧсаҟьараны дыҟоуп. 3Бҽыӡәӡәаны, зыфҩы лаҳалаҳауа ахәша быхьшьны, бымаҭәа бзиа бышәҵаны бца алаҳәарахьы, аха Боаз макьана акрифонаҵы, акрижәуанаҵы бҽыибмырбан. 4Дыцәарц данықәиалак, дахьықәио аҭыҧ гәаҭ. Убасҟан дахьықәиаз бнеи, ишьапаҿы иқәыршәу бҩаханы икалҭ аҿы баргьы биа, нас иара ибеиҳәашт иҟабҵаша.

5Руҭ ланхәа аҭак лылҭеит:

– Бара ишсабҳәаз еиҧш зегь ҟасҵоит! – ҳәа.

6Руҭ дагьцеит алаҳәарахьы, иагьыҟалҵеит ланхәа ишлалҳәахьаз еиҧшҵәҟьа.

7Боаз изхара акранифа, акранижә, игәалаҟазаара аныбзиаха, дцан дыцәарц диеит аҭәаҭәаразы ачаҧшь хәҵәы нымҩақәа еизганы иахьышьҭаз. Руҭ ашьшьыҳәа днеин, ишьапахьы икалҭаҿ иқәыршә дҩахан уа диеит. 8Ҵхыбжьагәазы иара дцәырҳаны дааҧшит, данааҳә, иагьибеит ишьапаҟны аҧҳәыс дшышьҭаз.

9– Бара бызусҭада? – ҳәа длаҵааит.

– Сара умаҵуҩы Руҭ соуп, – лҳәеит лара.

– Умҵәыжәҩақәа еиҵых[*] утәы лзы, избанзар уара аҿыхра уақәиҭуп.

10Боаз аҭак лиҭеит:

– Аҭыҧҳа, Иахәа бара биныҳәааит! Уажәы иаабырҧшыз аҳаҭырқәҵара уаанӡатәи аасҭа еиҕьуп[*]: бара арҧарацәа, иҕаругьы, ибеиоугьы брышьҭамлеит, рыҧшаарагьы баламгеит. 11Аҭыҧҳа, уажәшьҭа, бымшәан, сара, бызсыҳәо зегьы бзыҟасҵоит. Ари ақалақь иаланхо ажәлар зегьы ирдыруеит, бара зхы пату ақәызҵо шбакәу. 12Иашоуп, сара шәыуа гәакьа соуп, аха дыҟоуп сара саҵкысгьы ишәызгәакьо аӡәы. 13Уаха ара быҧхьа, уаҵәы ашьыжь, иара илшара ихы иархәаны шәара хылаҧшра шәзура иҭаххозар, ибзиоуп, дышәхылаҧшааит. Аха иҭахымхар, усҟан, ибзоу Анцәа ила сықәуеит, сара сышбыцхраауала. Шьыжьынӡа ара быцә, ашара акрагуп.

14Шьыжьынӡа ишьапаҿы дышьҭан, аха дгылеит заа, ишарккаанӡа, дара рҩыџьагьы еидырбалаанӡа. Боаз игәгьы иҭиҳәааит: «аӡәгьы ирзымдыруазар еиҕьуп, аҧҳәыс алаҳәарахьы дшааиз».

15Илеиҳәеит:

– Ибхарҧоу амаҭәа аабхыхны инасыркны, акалҭқәа неиҵыхны иоубмышьҭыкәа баргьы икыз.

Лхарҧа налхыхны, акалҭқәа неиҵыхны иаанылкылт, иара уи илаиҧсеит ф-загак ачаҧшь, иара дналыцхраан лыжәҩа инықәиҵан, иара ақалақь ахь дгьежьит.

16Руҭ ланхәа Наоми лахь данааи, длазҵааит:

– Исабҳәои, сыҧҳа? – ҳәа.

Руҭ ланхәа зегьы лзеиҭалҳәеит, лара лзы Боаз иҟаиҵаз. 17Лажәа инацылҵеит:

– Абасҟак сиҭеит, ф-загак ачаҧшь, иагьсеиҳәеит: «бнапқәа ҭацәны банхәа лахь бымгьежьын» – ҳәа.

18Наоми лҭаца илалҳәеит:

– Сыҧҳа, бааҧшы, арҭ аусқәа зегьы шыҟалаша ббаанӡа. Мшәа, ари ауаҩ иҽирҭынчуам, иахьаҵәҟьа уи аус аҭыҧ иқәимҵакәа!

### 4


Боази Руҭи реибагара

1Боаз ақалақь агәашә ахь иҿынеихан[*], уа днеины днатәеит. Боаз зыӡбахә имаз ауа диасны дышцоз аниба, уи иқәҿиҭит:

– Умҩахыҵ арахь, сҩыза, ара уаатәа! – ҳәа.

Уи даагьежьын, уа дагьынатәеит.

2Боаз ақалақь аиҳабацәа рахьтә жәаҩык даарыҧхьан, иагьреиҳәеит:

– Ара шәаатәа! – ҳәа.

Даргьы натәеит.

3Уи ашьҭахь Боаз уи ауа иеиҳәеит:

– Моавынтәи игьежьыз Наоми, ҳашьа[*] Елимелех иҵанакуаз хәҭак адгьыл лҭиуеит. 4Сара, улымҳа аҟынӡа инаганы уаҳәара сықәнаганы исыҧхьаӡеит, иагьудызгалоит, абра итәои сыжәлар реиҳабацәеи рҿаҧхьа иҿухырц. Уазыразызар – иҿых. Аха иҿухырц уҭахымзар, исаҳәа, сара издыруаз. Уара уоуп раҧхьа аҿыхра иақәиҭу, уара унаҩс – сара.

Уи иҳәеит:

– Сара иҿысхәаауеит – ҳәа.

5Усҟан Боаз иҳәеит:

– Наоми лҿы адгьыл анааухәо аҽны, лҭаца, аҧҳәысеиба, Моавтәи аҭыҧҳа Руҭгьы ҧҳәысс дугароуп, аҵеи даншәыхшалак, уи адгьыл дақәиҭхарц.

6Уи аахәара иақәиҭыз ауа иҳәеит:

– Ус анакәха, уи адгьыл аҿыхра сылшом, избанзар, усҟан сара исхатәны исымоу, исыҵанакуа адгьыл ақәиҭхара еилазгоит. Еиҳа еиҕьуп уара иҿухыр, сара исылшом.

7(Ажәытә Израилаа рҿы иарбан усзаалак акы аҿыхра мамзаргьы хатәтәра ақәиҭхараан убас еиҧш аҵас ыҟан: уи иалахәу аӡәы ижәцәеимаак ишьхны егьи ииҭон. Израилаа рҿы уи аҵас аилаӡара амчра анаҭон).

8Уи ауа Боаз иеиҳәеит:

– Уара иҿых!

Ижәцәеимаагьы ишьхны иара ииҭеит.

9Боаз аиҳабацәеи ажәлар зегьи иреиҳәеит:

– Шәара иахьа шәшаҳаҭцәоуп, Наоми лнапаҟынтәи Елимелехи, Қьилеони, Махьлони ирыҵанакуаз зегьы шҿысхәааз. 10Уи адагьы Махьлон иҧҳәысеиба моавтәи Руҭгьы сара ҧҳәысс дызгоит, адгьылгьы иҧсыз иҭаацәа ирзынхарц, иашьцәеи ақалақь уааи рыбжьара ихьӡ мыӡырц азы. Шәара иахьа шәшаҳаҭцәоуп!

11Усҟан аиҳабацәеи еизаны агәашә аҿы игылази зегьы ирҳәеит:

– Ҳара ҳшаҳаҭцәоуп. Уҩны иҩнало аҧҳәыс Иахәа Анцәа дирҕьацааит, Рахьили Лиеи Израилаа рыҩны шдырҕьацаз еиҧш. Ефраҭдгьыл мазарала уқәҕьацааит, Беҭлеем иалаҵәааит ухьыӡ[+]. 12Уҧҳәыс қәыҧш лҟынтә Иахәа Анцәа иуиҭааит уара ахылҵшьҭра ду, Иуда изы Ҭамар илыхшаз Ҧарец ихылҵшьҭреиҧш имарымажаны иҟалааит.


Аҳ Дауҭ ишьҭра


(1 Аҳ. 2:5-15; Матҭ. 1:3-6; Лк. 3:31-33 )

13Боаз дагьигеит Руҭ, лара иҧҳәыс лакәхеит. Дара амҳара иныҩналт, Иахәа Анцәа игәаҧхарала лцәа далашәеит ахшара, дагьлыхшоит аҧа.

14Аҳәса Наоми иларҳәон:

– Иахәа Анцәа иџьшьоуп, бара ҭынхада бахьнимыжьыз! Уи аҵеи ихьыӡ Израилтәыла иҳаракхааит! 15Бара бажәымҭаз дыбзыҟалааит иара дгәыҕырҭаны, бныҟәызго иакәны, избанзар иара бзиа бызбо бҭаца длыхшеит, бара бзы лара быжьҩык аҧацәа раҵкыс даҧсоуп.

16Наоми аҧшқа дылгеит, лнапқәа икәыршаны дихӡыӡаауа длааӡон. 17Агәыла ҳәсақәа ахьыӡ ирҭеит, иагьырҳәон:

– Наоми длоуит аҧа – ҳәа, иара ихьӡырҵеит Овед. Иара дихшеит Иешаи, Иешаи дихшеит Дауҭ.

18Абар Ҧарец ишьҭра:

Ҧарец дихшеит Хьецрон,
19Хьецрон дихшеит Рам,
Рам дихшеит Аминадав,
20Аминадав дихшеит Нахшон,
Нахшон дихшеит Салмон,
21Салмон дихшеит Боаз,
Боаз дихшеит Овед,
22Овед дихшеит Иешаи,
Иешаи дихшеит Дауҭ.

* 1:1 Ханаан рнапаҿы ианаарга ашьҭахьи аҳцәа рҭыҧ ҳаракқәа рҿы инеиаанӡеи Анцәа иқәиргылон аҧхьагылаҩцәа, аӡбаҩцәа рыхьыӡны, ауриа жәлар зыхьчози напхгара рызҭози ракәны.

* 1:1 Моав – шьхатәылоуп, Иҧсу амшын аҟынтә мрагыларатәи аганахь ишьҭоу, иахьа Иорданиа мраҭашәаратәи ахәҭа адгьылҵакыраҿы иҟоу.

* 1:2 Ефраҭ – Беҭлеем аҩбатәи ахьӡ ауп; ахархәара амоуп Беҭлеем (Беҭ-Леем – ача ҩны) аҩдырааразы. Ефраҭаа ҳәа изышьҭаз Беҭлеем инхоз хылҵшьҭроуп.

* 1:11 Ажәытәтәи ауриа қәнагала, ахаҵа дҭаацәараны, аха ахшара имамкәа дыҧсыр, уи иашьа, мамзаргьы даҽаӡәы игәакьоу рыуа хаҵак, уи иҧсыз ахаҵа иҧҳәыс еиба ҧҳәысс дигар акәын (уахә.: Аҩқән. 25:5-10 ). Усҟан, дара аҧхьа ирхылҵыз, иҧсыз ауаҩы диҧаны, дагьишьҭрамдаҩны дыҧхьаӡан.

* 1:14 …дгьежьит лыжәлар рахь.

* 1:20 «Наоми» – ахьӡ иаанагоит «агәахәа», «Мара» – А́ша».

* 1:22 Ачаҧшь абҵара иалагон ааҧынтәи амши-аҵхи анеиҟарахалак ашьҭахь.

* 2:2 Ауриа қәнага инақәыршәаны, абҵацәа акы аанмыжькәа ирыбҵар ҟаломызт, арыцҳацәа рыхәҭаагьы аанрыжьыр акәын (уахә.: Лев. 19:9-10; 23:22; Аҩқән. 24:19 ).

* 2:14 «…иӡы́з ачакакал…» – Мрагыларатәи ажәларқәа рҿы есыҽнытәи рыфатә ауп. (уахә.: Лев. 23:14; 1 Аҳ. 17:17; 25:18; 2 Аҳ. 17:28 ).

* 2:17 Аҭәаҭәара – ажәытә аамҭазы ача, ачаҧшь, абысҭа анаадрыхуаз, рҽаҩра анҭаргалалак ашьҭахь ажәла агәылхразы ирҭәаҭәон.

* 2:17 Ауриа зага «ефа» иаҵанакуеит инықәырҧшны 22 л. ҩ-ҧҳалк иркуаз, ирҭаӡоз раҟара.

* 3:2 «Уаха ахәылбыҽха…» – Аҧсаҟьаразы еиҳа еиҕьыз аамҭан шьыбжьон нахыс, аҧша еизеиҧшны ианасуаз.

* 3:2 Алаҳәарҭа – ачарыц, ма ачаҧшь ахьырҭәаҭәоз, иахьырыҧсаҟьоз аҭыҧ.

* 3:9 Ауриа бызшәаҿы ажәахәмарра «канаф» иаанагоит «амҵәыжәҩа», «акалҭ» уҳәа. Иаҿырҧш: 2:12. Аҵакы: ухылаҧшра сымаз ауп. Аҧсуаа ҳҿы акалҭ агәӡра иаанаго, уцхыраара, ухылаҧшра саҳәоит ауп. Акалҭ ахҵәара – ахьымӡҕ аргара ауп.

* 3:10 «Уажәы иаабырҧшыз…» – Руҭ ланхәа лахь иаалырҧшуаз аҳаҭырқәҵароуп изызҳәоу.

* 4:1 Ақалақь агәашәқәа уи ауаажәларра рыҧсҭазаара зегьы азы ихадаз ҭыҧын, уи акәша-мыкәша акәын аимакгьы ахьырыӡбоз.

* 4:3 Ҳашьа ҳәа дызҿу – руа иоуп.

+ 4:11 Руҭ 1:2