Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-30T19:32:00.196258+00:00

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

1. Пэублэ гущыӀ

1. Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр

2. Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр

1. ГущыӀалъ

Пэублэ гущыӀ

ИЗРАИЛЫМ ИПАЧЪЫХЬЭХЭР:

Сэлмэн – Цыдкъый

Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр

Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр

Пэублэ гущыӀ

Лъытэныгъэ зыфэтшӀырэ тхылъеджэр!

Библием щыщ Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм къыхиубытэрэ тхылъитӀоу адыгабзэкӀэ зэдзэкӀыгъэхэр уапашъхьэ илъых. Тхьэм къахихыгъэ джурт цӀыф лъэпкъым итарихъ щыщ охътэ гъэнэфагъэм ахэр къытегущыӀэх. ЯлӀышъхьэшхо Мосэ япащэу ахэр Ащ Мысырым ипщылӀыпӀэ къырищыжьхи, КъэнэӀан чӀыгум ыщэжьыгъагъэх. Мы тызхэт лъэхъаным иублэгъум ыпэкӀэ я ХӀ-рэ лӀэшӀэгъум джуртхэр зэкӀэ КъэнэӀан чӀыгум итӀысхьагъэх. Джа уахътэр ары зэхьылӀагъэхэр адыгабзэкӀэ 2002-рэ илъэсым къыдэкӀыгъэ тхылъхэу «Апэрэ Самуел», «ЯтӀонэрэ Самуел» зыфиӀохэрэр. Джурт лъэпкъым иаужырэ хьыкумышӀщтыгъэу Самуел тхьэлӀыкӀом итетыгъо зыщиухыным, лъэпкъым пачъыхьагъу ыгъэуцу шӀоигъо хъугъэ. Ащ къыпкъырыкӀэуи ищыӀакӀэ зэблэхъугъэ хъугъэ. Джахэр ары тынаӀэ зытырытагъадзэрэр Самуел ехьылӀэгъэ тхылъхэм. Саул Израилым иапэрэ пачъыхьагъ. Ащ ыуж Даут пачъыхьагъур ыӀыгъыгъ.

«Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр», «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀорэ тхылъхэм джурт лъэпкъымрэ ащ ипачъыхьэхэмрэ ятарихъ лъагъэкӀуатэ. Уахътэу къызтегущыӀэхэрэм илъэс 400 фэдиз къызэлъеубыты. Пачъыхьэу Даут итетыгъо ыкӀэм факӀуи, ащ ыкъо Сэлмэн пачъыхьэу зытехьэм, Израилыр пачъыхьагъу лъэш хъугъагъэ (тызхэт лъэхъаным ыпэкӀэ 970-930-рэ илъэсхэр). Ащ ыуж пачъыхьагъур тӀоу гощыгъэ хъугъэ: Темыр (Израил зыфаӀорэр) пачъыхьагъумрэ Къыблэ (Ехъуд зыфаӀорэр) пачъыхьагъумрэ. Мыхэмэ щыӀакӀэм закъыщиӀатыгъагъ, ыужкӀэ зэхэкъутагъэ хъугъэх. Тызхэт лъэхъаным ыпэкӀэ 721-рэ илъэсым Израилым ицӀыфхэр ашурхэм Ехъудэм щыщхэр тилъэхъан ыпэкӀэ 587-рэ илъэсым фэдизым Бабилэн гъэрэу ращэгъагъэх.

Тхылъхэу «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр», «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀохэрэр къызтегущыӀэхэрэр хэгъэгуитӀум яполитическэ щыӀакӀэ зыфэдагъэм изакъоп, Тхьэм мы дунаим къыщыхъурэмэ иӀоф зэрахэлъыр къытагъашӀэ.

Пачъыхьэ пэпчъ Зиусхьаным къекӀущтымрэ е къемыкӀущтымрэ зэришӀэщтыгъэм, Тхьэм и Хабзэ зэрэфэшъыпкъагъэм, хымэ лъэпкъхэм дин лэжьыкӀэу яӀагъэхэм зэрафыщытыгъэм ялъытыгъэу ащ итетыгъуи уасэ къыфашӀы.

Тхьэм къыгъэнэфэгъэ гъогум тет пачъыхьэ шыихъэу ары Ехъуд пачъыхьэу Даут ахэмэ къызэрэтагъэлъэгъурэр. Ау Нэуат ыкъо ЯрэбӀам, Темыр пачъыхьагъум иапэрэ пачъыхьэ, а гъогур къыбгыни, лъэпкъыр Тхьэм ыпашъхьэ псэкӀод зэрэщишӀэным фищагъ.

Ехъудэм иӀэшъхьэтетщтыгъэхэу Ӏузыйрэ Хъызкъыйрэ афэдэхэм ягугъу къызэрэщашӀырэр Тхьэр зыфэе пачъыхьэхэу ары, сыда пӀомэ Даут фэдэу ахэри Тхьэм иунашъохэр зэрагъэцэкӀэнхэм пылъыгъэх. Израил пачъыхьэу Ахъаб игугъу къызэрашӀырэр дэй дэд. Хымэ лъэпкъым щыщ ишъузэу Изэбэлрэ ежьыррэ къэнэӀанхэм ятхьэнэпцӀэу БэӀал шъхьащэ фэшӀыгъэным цӀыфхэр тырагъагушӀухьэщтыгъэх, Израилым и Тхьэ готхэм къин арагъэлъэгъущтыгъэ.

Джащ фэдэу тхьэлӀыкӀохэм яӀофшӀэн мэхьанэ ин зэриӀагъэр къаӀуатэ. Зэман пэпчъ тхьэлӀыкӀохэр щыӀагъэх, ахэм пачъыхьэми цӀыф лъэпкъми Тхьэм иунашъохэр ащагъэгъупшэщтыгъэхэп. ТхьэлӀыкӀомэ анахь къахэщхэу нэбгыритӀу ахэтыгъ. Ахэр Иласрэ ЕлыщаӀрэ. Илас пачъыхьэу Ахъабрэ ащ ишъуз Изэбэлрэ БэӀал шъхьащэ зэрэфашӀыщтыгъэм пае апэуцужьыщтыгъэ. БэӀал фэлэжьэрэ къурмэнышӀхэм ятхьэ Тхьэ шъыпкъэу зэрэщымытыр къыушыхьатыным пае, Елыехъу Къармэл къушъхьэм ахэм зэрэщянэкъокъугъэр «Пачъыхьэмэ ЯхьылӀэгъэ Апэрэ Тхылъым» ия 18-рэ шъхьэ къеӀуатэ. Тхьэу Зиусхьаным машӀокӀэ агъэстырэ къурмэным машӀор къыфыригъэхи, Ежь Израилым и Тхьэ шъыпкъэу зэрэщытыр гъэхъагъэ хэлъэу ИласкӀэ къыушыхьатыгъ. Ригъэжьэгъэ Ӏофыр лъызгъэкӀотэщт ЕлыщаӀ тхьэлӀыкӀор Илас зыдигъэсагъ. ЕлыщаӀ илъэс 50-рэ, пачъыхьэ нэбгыри 6-м ятетыгъо щэӀэфэ, ыкӀуачӀэ изэу Ӏоф ышӀагъ. Илас фэдэу ащи шӀэгъошӀэ заулэ къаригъэлъэгъугъ. Ахэм зэу ащыщ дзэпащэу НаӀаман иӀэгъэ шъоджэузыр зэрэфигъэхъужьыгъэр.

Тхылъхэу «Апэрэ Самуел», «ЯтӀонэрэ Самуел» зыфиӀохэрэм афэдэу, «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр», «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀохэри апэ зы тхылъэу атхыгъагъэх, етӀанэ зэхаушъхьафыкӀыжьыгъэх. УрысыбзэкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ синодальнэ Библием, урымыбзэмкӀэ атхыгъэ Септуагинтым афэдэу, мы тхылъхэм шъхьэу ащыфашӀыгъэхэр «Ящэнэрэ Пачъыхьагъур» ыкӀи «ЯплӀэнэрэ Пачъыхьагъур».

Мы тхылъхэр адыгабзэкӀэ зэтыдзэкӀыжьхэ зэхъум, ижъырэ джуртыбзэмкӀэ зэрэтхыгъэм фэдэу, шъхьэу «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр» ыкӀи «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀохэрэр фэтшӀыгъ. Тхылъхэр зытхыгъэ цӀыфым ыцӀэ ахэм къащыриӀорэп.

«Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр», «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀорэ тхылъхэм язэхэтыкӀ.

КъызтегущыӀэхэрэ уахътэм елъытыгъэу тхылъхэр Ӏахьыгъо инищэу зэтеуутынхэ плъэкӀыщт:

1. 1. Зэхэт пачъыхьагъур:

2. Сэлмэн Даут ыуж пачъыхьэу зэрэтехьагъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ и 1–2-рэ шъхьэхэр);

3. Сэлмэн ипачъыхьагъу (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 3–11-рэ шъхьэхэр);

4. – Сэлмэн ыцӀэ зэрэраӀуагъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 3–4-рэ шъхьэхэр)

5. – Тхьэм и Унэ Ерусэлэм зэрэщагъэпсыгъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 5–8-рэ шъхьэхэр)

6. – Сатыумрэ нэмыкӀ Ӏофыгъохэмрэ (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 9–10-рэ шъхьэхэр)

7. – Сэлмэн зэрэлӀагъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 11-рэ шъхьэр).

8. 2. Гощыгъэ пачъыхьагъур:

9. ТемырымкӀэ щыпсэущтыгъэ лӀакъохэм зыкъызэрэӀатыгъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 12–14-рэ шъхьэхэр);

10. Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 14–16-рэ шъхьэхэр);

11. ТхьэлӀыкӀоу Илас (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 17–19-рэ шъхьэхэр);

12. Израилым ипачъыхьэу Ахъаб (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 20–22-рэ шъхьэхэр);

13. Ехъудэмрэ Израилымрэ (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 22-рэ – Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ и 1-рэ шъхьэхэр);

14. ТхьэлӀыкӀоу ЕлыщаӀ (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 2–8-рэ шъхьэхэр);

15. Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 8–16-рэ шъхьэхэр);

16. Израилыр Ашурым зэрекӀодылӀэрэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 17-рэ шъхьэр).

17. 3. Ехъудэ пачъыхьагъур:

18. Хъызкъыйрэ ашурхэмрэ (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 18–20-рэ шъхьэхэр);

19. Мэнасэрэ Амонрэ (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 21-рэ шъхьэр);

20. Иощыехъу хэгъэгум ищыӀакӀэ зэхъокӀыныгъэу фишӀыгъэхэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 22–23-рэ шъхьэхэр);

21. Ехъудэм иаужырэ пачъыхьэхэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 24-рэ шъхьэр);

22. Бабилэнхэм Ерусэлэм зэрэзэхакъутагъэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 25-рэ шъхьэр).

Мы тхылъыр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъагъэм техыгъэу адыгабзэкӀэ зэдзэкӀыжьыгъ. Урыс синодальнэ Библиер зэрадзэкӀыжь зэхъум ижъырэ джуртыбзэмрэ ижъырэ урымыбзэмрэкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытххэр зэрагъэфедагъэхэм къыхэкӀэу адыгабзэкӀэ зэтыдзэкӀыжьыгъэм ичӀыпӀэ зырызхэр ащ тефэхэрэп.

Библием щыщ гущыӀэхэу адыгабзэкӀэ къэмыӀошъущтхэм узгъэгъозэрэ тамыгъэхэр ягъусэхэу къарыкӀхэрэр апытхагъэхэу тхылъхэм арытых.

Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытххэм къахэкӀыгъэхэу щыт цӀэ унаехэр адыгэ макъэхэм якъэӀуакӀэ тетэу тхыгъэх.

ПачъыхьитӀум а зы цӀэр яӀэу е зы пачъыхьэм ыцӀэ зэрэщытэуи гъэкӀэкӀыгъэуи ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытххэм бэрэ къахэфэх. Ау адыгабзэкӀэ зэтыдзэкӀыжьыгъэ тхылъхэм нэбгырэ пэпчъ ащыриӀэр зы цӀэ. Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэм ацӀэхэмкӀи ахэм ятетыгъо зытефэгъэ уахътэмкӀи тхылъым дэт таблицэм уегъэгъуазэ.

Адыгабзэм щамыгъэфедэрэ къэӀуакӀэхэр гущыӀэлъэ кӀэкӀэу зэхэгъэуцуагъэхэу тхылъхэм акӀыгъу.

Библием изэдзэкӀынкӀэ Институтыр зэдзэкӀакӀохэм, редакторхэм, зэкӀэ Ӏофым изэшӀохын хэлэжьагъэхэм, джащ фэдэу мы тхылъхэм якъыдэгъэкӀынкӀэ зишӀуагъэ къэзгъэкӀуагъэхэм афэраз. Адыгэ тхылъеджэхэр яныдэлъфыбзэкӀэ ахэм яджэн алъэкӀынэу амал зэрагъотыгъэм тегъэгушӀо.

Библием изэдзэкӀынкӀэ Институтыр, Москва

Дэтхер

Пэублэ гущыӀ | 5
Пачъыхьэхэр: Апэрэ Тхылъыр | 11
Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ Тхылъыр | 105
ГущыӀэ хэхыгъэхэр къыбгурызгъэӀорэ гущыӀалъ | 197
Узгъэгъуазэхэрэр | 202

Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр

Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

Пэублэ гущыӀ

Лъытэныгъэ зыфэтшӀырэ тхылъеджэр!

Библием щыщ Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм къыхиубытэрэ тхылъитӀоу адыгабзэкӀэ зэдзэкӀыгъэхэр уапашъхьэ илъых. Тхьэм къахихыгъэ джурт цӀыф лъэпкъым итарихъ щыщ охътэ гъэнэфагъэм ахэр къытегущыӀэх. ЯлӀышъхьэшхо Мосэ япащэу ахэр Ащ Мысырым ипщылӀыпӀэ къырищыжьхи, КъэнэӀан чӀыгум ыщэжьыгъагъэх. Мы тызхэт лъэхъаным иублэгъум ыпэкӀэ я ХӀ-рэ лӀэшӀэгъум джуртхэр зэкӀэ КъэнэӀан чӀыгум итӀысхьагъэх. Джа уахътэр ары зэхьылӀагъэхэр адыгабзэкӀэ 2002-рэ илъэсым къыдэкӀыгъэ тхылъхэу «Апэрэ Самуел», «ЯтӀонэрэ Самуел» зыфиӀохэрэр. Джурт лъэпкъым иаужырэ хьыкумышӀщтыгъэу Самуел тхьэлӀыкӀом итетыгъо зыщиухыным, лъэпкъым пачъыхьагъу ыгъэуцу шӀоигъо хъугъэ. Ащ къыпкъырыкӀэуи ищыӀакӀэ зэблэхъугъэ хъугъэ. Джахэр ары тынаӀэ зытырытагъадзэрэр Самуел ехьылӀэгъэ тхылъхэм. Саул Израилым иапэрэ пачъыхьагъ. Ащ ыуж Даут пачъыхьагъур ыӀыгъыгъ.

«Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр», «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀорэ тхылъхэм джурт лъэпкъымрэ ащ ипачъыхьэхэмрэ ятарихъ лъагъэкӀуатэ. Уахътэу къызтегущыӀэхэрэм илъэс 400 фэдиз къызэлъеубыты. Пачъыхьэу Даут итетыгъо ыкӀэм факӀуи, ащ ыкъо Сэлмэн пачъыхьэу зытехьэм, Израилыр пачъыхьагъу лъэш хъугъагъэ (тызхэт лъэхъаным ыпэкӀэ 970-930-рэ илъэсхэр). Ащ ыуж пачъыхьагъур тӀоу гощыгъэ хъугъэ: Темыр (Израил зыфаӀорэр) пачъыхьагъумрэ Къыблэ (Ехъуд зыфаӀорэр) пачъыхьагъумрэ. Мыхэмэ щыӀакӀэм закъыщиӀатыгъагъ, ыужкӀэ зэхэкъутагъэ хъугъэх. Тызхэт лъэхъаным ыпэкӀэ 721-рэ илъэсым Израилым ицӀыфхэр ашурхэм Ехъудэм щыщхэр тилъэхъан ыпэкӀэ 587-рэ илъэсым фэдизым Бабилэн гъэрэу ращэгъагъэх.

Тхылъхэу «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр», «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀохэрэр къызтегущыӀэхэрэр хэгъэгуитӀум яполитическэ щыӀакӀэ зыфэдагъэм изакъоп, Тхьэм мы дунаим къыщыхъурэмэ иӀоф зэрахэлъыр къытагъашӀэ.

Пачъыхьэ пэпчъ Зиусхьаным къекӀущтымрэ е къемыкӀущтымрэ зэришӀэщтыгъэм, Тхьэм и Хабзэ зэрэфэшъыпкъагъэм, хымэ лъэпкъхэм дин лэжьыкӀэу яӀагъэхэм зэрафыщытыгъэм ялъытыгъэу ащ итетыгъуи уасэ къыфашӀы.

Тхьэм къыгъэнэфэгъэ гъогум тет пачъыхьэ шыихъэу ары Ехъуд пачъыхьэу Даут ахэмэ къызэрэтагъэлъэгъурэр. Ау Нэуат ыкъо ЯрэбӀам, Темыр пачъыхьагъум иапэрэ пачъыхьэ, а гъогур къыбгыни, лъэпкъыр Тхьэм ыпашъхьэ псэкӀод зэрэщишӀэным фищагъ.

Ехъудэм иӀэшъхьэтетщтыгъэхэу Ӏузыйрэ Хъызкъыйрэ афэдэхэм ягугъу къызэрэщашӀырэр Тхьэр зыфэе пачъыхьэхэу ары, сыда пӀомэ Даут фэдэу ахэри Тхьэм иунашъохэр зэрагъэцэкӀэнхэм пылъыгъэх. Израил пачъыхьэу Ахъаб игугъу къызэрашӀырэр дэй дэд. Хымэ лъэпкъым щыщ ишъузэу Изэбэлрэ ежьыррэ къэнэӀанхэм ятхьэнэпцӀэу БэӀал шъхьащэ фэшӀыгъэным цӀыфхэр тырагъагушӀухьэщтыгъэх, Израилым и Тхьэ готхэм къин арагъэлъэгъущтыгъэ.

Джащ фэдэу тхьэлӀыкӀохэм яӀофшӀэн мэхьанэ ин зэриӀагъэр къаӀуатэ. Зэман пэпчъ тхьэлӀыкӀохэр щыӀагъэх, ахэм пачъыхьэми цӀыф лъэпкъми Тхьэм иунашъохэр ащагъэгъупшэщтыгъэхэп. ТхьэлӀыкӀомэ анахь къахэщхэу нэбгыритӀу ахэтыгъ. Ахэр Иласрэ ЕлыщаӀрэ. Илас пачъыхьэу Ахъабрэ ащ ишъуз Изэбэлрэ БэӀал шъхьащэ зэрэфашӀыщтыгъэм пае апэуцужьыщтыгъэ. БэӀал фэлэжьэрэ къурмэнышӀхэм ятхьэ Тхьэ шъыпкъэу зэрэщымытыр къыушыхьатыным пае, Елыехъу Къармэл къушъхьэм ахэм зэрэщянэкъокъугъэр «Пачъыхьэмэ ЯхьылӀэгъэ Апэрэ Тхылъым» ия 18-рэ шъхьэ къеӀуатэ. Тхьэу Зиусхьаным машӀокӀэ агъэстырэ къурмэным машӀор къыфыригъэхи, Ежь Израилым и Тхьэ шъыпкъэу зэрэщытыр гъэхъагъэ хэлъэу ИласкӀэ къыушыхьатыгъ. Ригъэжьэгъэ Ӏофыр лъызгъэкӀотэщт ЕлыщаӀ тхьэлӀыкӀор Илас зыдигъэсагъ. ЕлыщаӀ илъэс 50-рэ, пачъыхьэ нэбгыри 6-м ятетыгъо щэӀэфэ, ыкӀуачӀэ изэу Ӏоф ышӀагъ. Илас фэдэу ащи шӀэгъошӀэ заулэ къаригъэлъэгъугъ. Ахэм зэу ащыщ дзэпащэу НаӀаман иӀэгъэ шъоджэузыр зэрэфигъэхъужьыгъэр.

Тхылъхэу «Апэрэ Самуел», «ЯтӀонэрэ Самуел» зыфиӀохэрэм афэдэу, «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр», «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀохэри апэ зы тхылъэу атхыгъагъэх, етӀанэ зэхаушъхьафыкӀыжьыгъэх. УрысыбзэкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ синодальнэ Библием, урымыбзэмкӀэ атхыгъэ Септуагинтым афэдэу, мы тхылъхэм шъхьэу ащыфашӀыгъэхэр «Ящэнэрэ Пачъыхьагъур» ыкӀи «ЯплӀэнэрэ Пачъыхьагъур».

Мы тхылъхэр адыгабзэкӀэ зэтыдзэкӀыжьхэ зэхъум, ижъырэ джуртыбзэмкӀэ зэрэтхыгъэм фэдэу, шъхьэу «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр» ыкӀи «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀохэрэр фэтшӀыгъ. Тхылъхэр зытхыгъэ цӀыфым ыцӀэ ахэм къащыриӀорэп.

«Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр», «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀорэ тхылъхэм язэхэтыкӀ.

КъызтегущыӀэхэрэ уахътэм елъытыгъэу тхылъхэр Ӏахьыгъо инищэу зэтеуутынхэ плъэкӀыщт:

1. 1. Зэхэт пачъыхьагъур:

2. Сэлмэн Даут ыуж пачъыхьэу зэрэтехьагъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ и 1–2-рэ шъхьэхэр);

3. Сэлмэн ипачъыхьагъу (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 3–11-рэ шъхьэхэр);

4. – Сэлмэн ыцӀэ зэрэраӀуагъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 3–4-рэ шъхьэхэр)

5. – Тхьэм и Унэ Ерусэлэм зэрэщагъэпсыгъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 5–8-рэ шъхьэхэр)

6. – Сатыумрэ нэмыкӀ Ӏофыгъохэмрэ (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 9–10-рэ шъхьэхэр)

7. – Сэлмэн зэрэлӀагъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 11-рэ шъхьэр).

8. 2. Гощыгъэ пачъыхьагъур:

9. ТемырымкӀэ щыпсэущтыгъэ лӀакъохэм зыкъызэрэӀатыгъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 12–14-рэ шъхьэхэр);

10. Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 14–16-рэ шъхьэхэр);

11. ТхьэлӀыкӀоу Илас (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 17–19-рэ шъхьэхэр);

12. Израилым ипачъыхьэу Ахъаб (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 20–22-рэ шъхьэхэр);

13. Ехъудэмрэ Израилымрэ (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 22-рэ – Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ и 1-рэ шъхьэхэр);

14. ТхьэлӀыкӀоу ЕлыщаӀ (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 2–8-рэ шъхьэхэр);

15. Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 8–16-рэ шъхьэхэр);

16. Израилыр Ашурым зэрекӀодылӀэрэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 17-рэ шъхьэр).

17. 3. Ехъудэ пачъыхьагъур:

18. Хъызкъыйрэ ашурхэмрэ (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 18–20-рэ шъхьэхэр);

19. Мэнасэрэ Амонрэ (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 21-рэ шъхьэр);

20. Иощыехъу хэгъэгум ищыӀакӀэ зэхъокӀыныгъэу фишӀыгъэхэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 22–23-рэ шъхьэхэр);

21. Ехъудэм иаужырэ пачъыхьэхэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 24-рэ шъхьэр);

22. Бабилэнхэм Ерусэлэм зэрэзэхакъутагъэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 25-рэ шъхьэр).

Мы тхылъыр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъагъэм техыгъэу адыгабзэкӀэ зэдзэкӀыжьыгъ. Урыс синодальнэ Библиер зэрадзэкӀыжь зэхъум ижъырэ джуртыбзэмрэ ижъырэ урымыбзэмрэкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытххэр зэрагъэфедагъэхэм къыхэкӀэу адыгабзэкӀэ зэтыдзэкӀыжьыгъэм ичӀыпӀэ зырызхэр ащ тефэхэрэп.

Библием щыщ гущыӀэхэу адыгабзэкӀэ къэмыӀошъущтхэм узгъэгъозэрэ тамыгъэхэр ягъусэхэу къарыкӀхэрэр апытхагъэхэу тхылъхэм арытых.

Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытххэм къахэкӀыгъэхэу щыт цӀэ унаехэр адыгэ макъэхэм якъэӀуакӀэ тетэу тхыгъэх.

ПачъыхьитӀум а зы цӀэр яӀэу е зы пачъыхьэм ыцӀэ зэрэщытэуи гъэкӀэкӀыгъэуи ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытххэм бэрэ къахэфэх. Ау адыгабзэкӀэ зэтыдзэкӀыжьыгъэ тхылъхэм нэбгырэ пэпчъ ащыриӀэр зы цӀэ. Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэм ацӀэхэмкӀи ахэм ятетыгъо зытефэгъэ уахътэмкӀи тхылъым дэт таблицэм уегъэгъуазэ.

Адыгабзэм щамыгъэфедэрэ къэӀуакӀэхэр гущыӀэлъэ кӀэкӀэу зэхэгъэуцуагъэхэу тхылъхэм акӀыгъу.

Библием изэдзэкӀынкӀэ Институтыр зэдзэкӀакӀохэм, редакторхэм, зэкӀэ Ӏофым изэшӀохын хэлэжьагъэхэм, джащ фэдэу мы тхылъхэм якъыдэгъэкӀынкӀэ зишӀуагъэ къэзгъэкӀуагъэхэм афэраз. Адыгэ тхылъеджэхэр яныдэлъфыбзэкӀэ ахэм яджэн алъэкӀынэу амал зэрагъотыгъэм тегъэгушӀо.

Библием изэдзэкӀынкӀэ Институтыр, Москва

Апэрэ шъхьэр

Даут ижъыгъом

1^1Пачъыхьэу Даут ыныбжьыкӀэ жъыгъом фигъэзэгъагъ. Щыгъынхэр бэу зэтыралъхьэзэ афапэщтыгъэми, ащ зыфэгъэфэбэшъущтыгъэп. 2Арыти, иӀумэтхэм раӀуагъ: «Пачъыхьэм къыдекӀокӀынэу, ащ ынаӀэ тыригъэтынэу, ыгупэ кӀэлъэу зыгъэфэбэн пшъэшъэ ныбжьыкӀэ тизиусхьан пачъыхьэ къыфарэгъот. Джащыгъум тизиусхьан пачъыхьэ фэбэжьыщт»+. 3Джащ пае Израилым ичӀыпӀэ пстэуми пшъэшъэ дахэ ащылъыхъугъэх. Шунэм къалэ щыщ Абищагъ къагъоти, пачъыхьэм къыфащагъ. 4Пшъашъэр дэхэ дэдагъ, ар пачъыхьэм къыдекӀокӀыщтыгъэ, зыфаехэр фишӀэщтыгъэх, ау пачъыхьэр ащ екӀолӀагъэп.

Адоный пачъыхьагъур ыубытмэ зэрэшӀоигъор

5А уахътэм Хъаджэт ишъэо Адоный зыкъышӀошӀыжьэу ыӀощтыгъэ: «Сэ пачъыхьэ сыхъущт». Ку псынкӀэхэр, шыухэр, ишъхьагъырытхэу, ыпэ итэу кӀонхэу псынкӀэрыкӀо нэбгырэ шъэныкъо зэригъэгъотыгъ+. 6«Сыда ар зытепшӀыхьэрэр?» – ыӀоу ятэ ар ригъэзыхэщтыгъэп. Ар кӀэлэ дэхэ дэдагъ, Абищэлэм ыуж къэхъугъагъ. 7Ащ Цэруе ыкъо Иоабрэ къурмэнышӀэу Ебыетаррэ джэнджэшэгъу къызфишӀыгъэхэти, ахэр Адоный готыгъэх+. 8Ау къурмэнышӀэу Цадокъи, ЕхъоедаӀ ыкъо Бэнайи, тхьэлӀыкӀоу Натани, ЩымӀыйи, РэӀыйи, пачъыхьэм илӀыхъужъ хэшыпыкӀыгъэхэри Адоный готыгъэхэп+. 9Адоный мэл-пчэнхэри, былым пӀашъэхэри, шкӀэхъужъ гъэшхагъэхэри Блэ мыжъокӀэ заджэхэу Рэугъэл псынэкӀэчъым дэжь пэблагъэу щытым къурмэн щишӀхи, пачъыхьэм ыкъохэри, Ехъудэм щыщ пачъыхьэ къулыкъушӀэхэри зэкӀэ зэрэзэгъусэхэу къыригъэблэгъагъэх+. 10Ау тхьэлӀыкӀоу Натани, Бэнаий, лӀыхъужъ хэшыпыкӀыгъэхэри, ежь ыш Сэлмэни къыригъэблэгъагъэхэп+.

Сэлмэн пачъыхьагъум зэрэтехьагъэр

11ЕтӀанэ Натан Сэлмэн янэ БатщэбаӀ риӀуагъ: «Хъаджэт ыкъо Адоный пачъыхьэ зэрэхъугъэр зэхэпхыгъэба, тизиусхьанэу Даут ащ щымыгъуазэуи? 12Джы къыосӀощтыр ары: ори уишъэо Сэлмэни шъушъхьэхэр хэшъухыжьых. 13Моу джыдэдэм кӀуи, пачъыхьэу Даут дэжь ихьи еӀу: „Сизиусхьанэу пачъыхьэр, ‘Уишъэо Сэлмэн саужкӀэ пачъыхьэ хъущт, ситахътэ ар тетӀысхьащт’ пӀуи, уиӀумэт тхьэлъанэ фэпшӀыгъагъэба? Сыда адэ Адоный пачъыхьагъур зыкӀиубытыгъэр?“ 14О пачъыхьэм джыри удэгущыӀэ пэтзэ уауж ситэу сыкъихьанышъ, епӀорэр къэсыушыхьатыжьыщт».

15Арыти, БатщэбаӀ пачъыхьэр зыщычъыерэ унэм кӀуагъэ. Пачъыхьэр жъы дэдэ хъугъагъэти, Шунэм щыщ Абищагъ ащ къыдекӀокӀыщтыгъэ. 16БатщэбаӀ пачъыхьэм шъхьащэ ин фишӀыгъ. Пачъыхьэр къеупчӀыгъ: «Сыд узфаер?» 17Ащ риӀуагъ: «Сизиусхьан пачъыхьэр! „Уишъэо Сэлмэн саужкӀэ пачъыхьагъум тетыщт, ситахътэ ар тетӀысхьащт“ пӀуи, уи Зиусхьанэу Тхьэм ыцӀэкӀэ уиӀумэт тхьэлъанэ фэпшӀыгъагъ. 18Джы мары Адоный пачъыхьагъур ыубытыгъ, ау, сизиусхьан пачъыхьэр, хъурэм о ущыгъуазэп. 19Ащ цухэри, шкӀэхъужъ гъэшхагъэхэри, мэл-пчэнхэри боу къурмэн ышӀыгъэх, пачъыхьэм адрэ ыкъохэри, къурмэнышӀэу Ебыетари, дзэм иӀэшъхьэтет Иоаби ригъэблэгъагъэх. Ау уиӀумэт Сэлмэн ригъэблэгъагъэп. 20Ау о, сизиусхьан пачъыхьэр, зэрэ Израилэу къыоплъы, сизиусхьан пачъыхьэ ыуж тахътэм тетӀысхьащтым ыцӀэ епӀонэу къыожэ. 21Армырмэ сизиусхьан пачъыхьэ ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм зигъэзэжькӀэ, сэри сишъэо Сэлмэни тагъэмысэщт».

22Ар пачъыхьэм дэгущыӀэзэ, тхьэлӀыкӀоу Натан къихьагъ. 23Арыти, пачъыхьэм раӀуагъ: «Мары тхьэлӀыкӀоу Натан». Ар пачъыхьэм дэжь ихьи, ынэӀу джэхашъом нигъэсэу пачъыхьэм шъхьащэ фишӀыгъ. 24Натан къыӀуагъ: «Сизиусхьан пачъыхь! „Адоный саужкӀэ пачъыхьагъум тетыщт, ситахътэ ар тетӀысхьащт“ о пӀуагъа? 25Сыда пӀомэ ар непэ кӀуи цухэри, шкӀэхъужъ гъэшхагъэхэри, мэл-пчэнхэри боу къурмэн ышӀыгъэх, пачъыхьэм ыкъохэри зэкӀэ, дзэпащэхэри, къурмэнышӀэу Ебыетари къыригъэблэгъагъэхэу, ахэр ащ ыдэжь щешхэх, щешъох, „Пачъыхьэу Адоный гъэшӀэ кӀыхьэ орэхъу!“ аӀо+. 26Ау сыуиӀумэт сэри, къурмэнышӀэу Цадокъи, ЕхъоедаӀ ыкъо Бэнайи, уиӀумэт Сэлмэни тыригъэблэгъагъэп. 27Сизиусхьан пачъыхьэм зэрэшӀоигъоу а зэпстэури мыхъугъэнэуи? Сизиусхьан пачъыхьэм ыуж тахътэм тетӀысхьащтым икъэбар тэ, уиӀумэтхэм, зыкӀытэмыгъэшӀагъэр сыда?»

28Ащ дэжьым пачъыхьэу Даут джэуап къыритыжьыгъ: «Моу БатщэбаӀ шъукъысфедж». Арыти, адрэр къихьи пачъыхьэм ыпашъхьэ къиуцуагъ. 29Пачъыхьэм тхьэлъанэ ышӀызэ къыӀуагъ: «Къиныгъо пстэуми спсэ ащызыухъумэгъэ Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо!+
30Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ыцӀэкӀэ тхьэлъанэ сшӀи, уишъэо Сэлмэн саужкӀэ пачъыхьагъум тетынэу, сэ счӀыпӀэ тахътэм ар тетӀысхьанэу къызэрэосӀогъагъэм фэдэу непэ джаущтэу сшӀыщт». 31Арыти, БатщэбаӀ ынэӀу джэхашъом нигъэсэу пачъыхьэм шъхьащэ фишӀи, риӀуагъ: «Сизиусхьан пачъыхьэу Даут егъашӀэм орэпсэу!»+

32Ащ ыуж пачъыхьэу Даут къыӀуагъ: «КъурмэнышӀэу Цадокъи, тхьэлӀыкӀоу Натани, ЕхъоедаӀ ыкъо Бэнайи шъукъысфядж». Ахэр пачъыхьэм дэжь къихьагъэх. 33Пачъыхьэм ахэм ариӀуагъ: «СиухъумэкӀо шъхьагъырытхэр зижъугъэгъусэхи, сишъэо Сэлмэн сикъыдыр тежъугъэтӀысхьи Гъыхъон псынэкӀэчъым шъущэ+. 34КъурмэнышӀэу Цадокъ тхьэлӀыкӀоу Натан игъусэу Израилым ипачъыхьанэу дагъэр ащ щыщарэф. Бжъэмыем шъукъепщи, „Пачъыхьэу Сэлмэн орэпсэу!“ – шъуӀуи, макъэ яжъугъэӀу+. 35ЕтӀанэ ар мыщ къэжъугъэкӀотэжь. Ар къэкӀожьынышъ ситахътэ тетӀысхьащт. Сэ счӀыпӀэ пачъыхьагъум ар тетыщт, Израилми Ехъудэми ялӀышъхьэ пэщэнэу осыет ащ къыфэсшӀыжьыгъ». 36Арыти, ЕхъоедаӀ ыкъо Бэнай пачъыхьэм риӀожьыгъ: «Амин, сизиусхьан пачъыхьэм и Зиусхьанэу Тхьэм шӀоигъо ар орэхъу! 37Зиусхьанэу Тхьэр сизиусхьан пачъыхьэм зэригъусагъэм фэдэу Сэлмэни Ар ерэгъус, сизиусхьан пачъыхьэу Даут итахътэ зэрахиӀэтыкӀыгъэм нахь лъэшыжьэу ащ итахътэ ахерэӀэтыкӀ!»

38Джаущтэу къурмэнышӀэу Цадокъи, тхьэлӀыкӀоу Натани, ЕхъоедаӀ ыкъо Бэнайи, пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытхэу къэрэтый, пэлэтый лъэпкъмэ ащыщхэри Сэлмэн дэжь кӀохи, пачъыхьэу Даут икъыдыр ар тырагъэтӀысхьи, Гъыхъон псынэкӀэчъым ащагъ+. 39КъурмэнышӀэу Цадокъ дагъэр зэрыт бжъэр чэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэм[*] къычӀихи Сэлмэн пачъыхьанэу ышъхьэ дагъэ щафагъ. Ащ лъыпытэу бжъэмыем[*] къызепщэхэм, «Пачъыхьэу Сэлмэн орэпсэу!» – аӀуи, цӀыфхэр зэкӀэ къэзэрэгъэкууагъэх. 40ЦӀыф пстэуми Сэлмэн къагъэкӀотэжьыгъ, ахэм къамылхэм къарагъаӀощтыгъ, ягушӀогъошхуагъ, якуо мэкъэшхохэм чӀыгур агъэтӀыгурыгущтыгъэ.

41Арыти, Адоныйрэ ащ ригъэблэгъагъэхэмрэ шхэныр зэрэзэпагъэоу жъот макъэхэр къызэхахыгъэх. Иоаб бжъэмые макъэр къызызэхехым къыӀуагъ: «Сыда къалэр къэзгъэбырсырыгъэр?» 42Ащ къыӀощтыгъэр джыри къымыухыгъэу, къурмэнышӀэу Ебыетар ыкъо Ионэтан къыӀухьагъ. Арыти, Адоный къыӀуагъ: «КъакӀо, уцӀыф заф о, къэпхьырэр къэбарышӀу»+. 43Ионэтан ащ ипэгъокӀэу Адоный риӀуагъ: «ЗытетымкӀэ, тизиусхьан пачъыхьэу Даут Сэлмэн пачъыхьанэу тыригъэхьагъ. 44Пачъыхьэм къурмэнышӀэу Цадокъи, тхьэлӀыкӀоу Натани, ЕхъоедаӀ ыкъо Бэнайи, пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытхэу къэрэтыйхэмрэ пэлэтыйхэмрэ ащыщхэри ащ къыдигъэкӀуагъэхэти, Сэлмэн пачъыхьэм икъыдыр тырагъэтӀысхьагъ+. 45ЕтӀанэ къурмэнышӀэу Цадокърэ тхьэлӀыкӀоу Натанрэ пачъыхьанэу ащ ышъхьэ дагъэ Гъыхъон щыщафагъ. ЯгушӀогъошхоу ащ къикӀыжьыгъэхэшъ ары къалэр къызкӀэпчӀыгъэр. Жъот макъэу зэхэшъухырэр джары къызхэкӀырэр. 46Сэлмэни пачъыхьэм итахътэ тетӀысхьэгъах. 47Пачъыхьэм иӀумэтхэри тизиусхьан пачъыхьэу Даут дэжь къакӀохи, „Уи Тхьэ Сэлмэн ищытхъу о уищытхъу нахь лъэшыжьэу ерэгъэӀу, итахъти о уитахътэ нахь лъэшыжьэу ахерэӀэтыкӀ!“ аӀуи, къыфэгушӀуагъэх. Арыти, пачъыхьэм ипӀэ зэрэхэлъэу ащ ипэгъокӀэу шъхьащэ къышӀыгъ+. 48ЕтӀани ащ къыӀуагъ: „Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм, сэ къысхэкӀыгъэу ситахътэ непэ тетӀысхьагъэр сэзгъэлъэгъурэм щытхъур ыдэжь!“»

49Ащ дэжьым Адоный ригъэблэгъагъэхэр зэкӀэ къащтэхи къэтэджыжьхи, шъхьадж игъогу техьажьыгъ. 50Адоный Сэлмэн щыщынэу кӀуи къурмэншӀыпӀэм ыкъуапэу къыпыщхэрэм[*] захигъэнагъ+. 51Къэбарыр Сэлмэн къынагъэси къыраӀуагъ: «Адоный пачъыхьэу Сэлмэн щэщынэшъ, къурмэншӀыпӀэм ыкъуапэу къыпыщхэрэм захигъэнагъэу, „Пачъыхьэу Сэлмэн иӀумэт чатэкӀэ ымыукӀынэу джыдэдэм тхьэлъанэ къысферэшӀ“ еӀо». 52Арыти, Сэлмэн ыӀуагъ: «ЦӀыф зафэу зыкъигъэлъагъомэ, зы шъхьац налъи ащ ышъхьэ къыхэзынэп, ау хъор-шэрыгъэ къызызхигъафэкӀэ, кӀодыщт»+. 53Джащ тетэу пачъыхьэу Сэлмэн ащ лъигъакӀохи къурмэншӀыпӀэм къыкӀэраригъэщыжьыгъ. Ар къакӀуи пачъыхьэу Сэлмэн шъхьащэ къызфешӀым, Сэлмэн ащ риӀуагъ: «Уиунэ кӀожь».

ЯтӀонэрэ шъхьэр

Даут Сэлмэн зэреушъыигъэр

2^1Даут илӀэжьыгъо къызэсым, ыкъо Сэлмэн осыетхэр къыфишӀыжьыгъэх: 2«Мары сэ дунаим сехыжьыщтышъ, пытагъэрэ лӀыгъэрэ зыхэгъэлъ, 3Уи Зиусхьанэу Тхьэм Ӏуагъэу къыддишӀыгъэр къэгъэгъун, Мосэ ихабзэ зэритхагъэм фэдэу, Ащ илъагъохэм атет, Ащ ишапхъэхэм, Ащ иунашъохэм, Ащ ыгъэнэфагъэхэм, Ащ ыухэсыгъэхэм уатемыкӀ. Джащыгъум сыд пшӀагъэми, тыдэ зыбгъэзагъэми, сыдырэмкӀи уиӀоф кӀэкӀыщт+. 4Зиусхьаным сыкъызэригъэгугъагъэр ыгъэцэкӀэным пае, „Пкъохэр зытет гъогумэ афэсакъхэу, агурэ апсэрэ шъыпкъагъэ ахэлъэу сапашъхьэ итхэмэ, о къыпхэкӀыгъэхэр ренэу Израилым итахътэ тесыщтых“ ыӀуи, къысиӀуагъ+. 5Джыри: Цэруе ыкъо Иоаб къысишӀагъэм, израилыдзэм ипэщитӀоу Нэр ыкъо Абинэррэ Етэр ыкъо Ӏамасэрэ зэрадэзекӀуагъэм, ахэр зэриукӀыгъэхэми, зао щымыӀэу лъыр ыгъачъи, лъэу ыгъэчъагъэмкӀэ зызэриуцӀэпӀыжьыгъэми уащыгъуазэшъ,+
6ижъышъхьэм рэхьатэу зэрэмылӀэжьыным тегъэпсыхьагъэу, уиӀушыгъэ къызэрихьэу, ащ дэзекӀу. 7ГъылыӀадэу Барзылай ыкъохэм гукӀэгъу афэшӀ, уиӀэнэ пакӀэ пысэу шхэщтхэм ахэгъафэх, сыда пӀомэ пшы Абищэлэм зыщысыухъумэу сызежьэжьым ахэр къызгоуцогъагъэх+. 8ЕтӀанэ уиӀумэтмэ ахэт Бахъурим щыщ быняминэу Гъэрэ ыкъо ЩымӀый, Махъанаим сыкӀо зэхъум ар бгэкӀаеу къысэбгыгъагъ. Ау Иордан дэжь къыщыспэгъокӀыгъагъ. Арыти, „КъамэкӀэ усыукӀыщтэп“ сӀуи, Зиусхьаным ыцӀэкӀэ тхьэлъанэ ащ дэсшӀыгъагъ+. 9О ар умыгъэпщынэжьэу къэмыгъан. Сыда пӀомэ о уцӀыф Ӏушышъ, ижъышъхьэм лъыр къыпычъэу зэрэлӀэжьыным тегъэпсыхьагъэу епшӀэн плъэкӀыщтым ущыгъуаз».

Даут зэрэлӀагъэр

10ЕтӀанэ Даут ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм ыгъэзэжьыгъэти, Даут икъалэу[*] Цион ар щагъэтӀылъыжьыгъ+. 11Даут Израилым зэрипачъыхьагъэр илъэс тӀокӀитӀу: Хъэурэн зэрэщыпачъыхьагъэр илъэсибл, Ерусэлэм илъэс щэкӀрэ щырэ щыпачъыхьагъ+. 12Арыти, Сэлмэн пачъыхьэу техьагъ. Хэбзэ пытэ хэлъэу пачъыхьагъур ащ зэрихьагъ.

Адоный зэрэлӀагъэр

13Хъаджэт ыкъо Адоный Сэлмэн янэ БатщэбаӀ дэжь къэкӀуагъ. Адрэр ащ къеупчӀыгъ: «УшӀуфакӀуа?» Мыдрэм джэуап ритыжьыгъ: «СышӀуфакӀу». 14Ащ къыӀуагъ: «СыкъыбдэгущыӀэ сшӀоигъу». Адрэм къыриӀожьыгъ: «КъаӀо». 15Ащ къыӀуагъ: «ОшӀэба пачъыхьагъур зэрэсиягъэри, зэрэ Израилэуи пачъыхьэ сыхъунэу къызэрэсэплъыщтыгъэри. Ау пачъыхьагъур сӀэкӀэкӀыгъ, сшы ар ӀэкӀэхьагъ, сыда пӀомэ Зиусхьаным джаущтэу унашъо ышӀыгъэхагъ. 16Джы зыгорэкӀэ сыолъэӀущтышъ, уиджэуап сыкъемыгъэгъэукӀытэжь». Адрэм къыриӀожьыгъ: «КъаӀо». 17Ащ къыӀуагъ: «Пачъыхьэу Сэлмэн усфыдэгущыӀэнэу сыолъэӀу, сыда пӀомэ ащ укъыгъэукӀытэжьыщтэп. Шунэм къалэ щыщ Абищагъ шъузэу къыситынэу сфеӀоба»+. 18БатщэбаӀ къыриӀожьыгъ: «Дэгъу, пачъыхьэм сыпфыдэгущыӀэн».

19БатщэбаӀ Адоный пае дэгущыӀэнэу пачъыхьэу Сэлмэн дэжь кӀуагъэ. Пачъыхьэр ащ къыфэтэджыгъ, шъхьащэ къыфишӀи, итахътэ тетӀысхьажьыгъ. Пачъыхьэм яни пае тахътэ къаригъэхьи ащ иджабгъукӀэ ар тӀысыгъэ. 20ЕтӀанэ ащ къыӀуагъ: «ЛъэӀу цӀыкӀу горэ къыпфысиӀэшъ, сыкъэмыгъэукӀытэжьба». Пачъыхьэм ащ къыриӀуагъ: «КъэлъаӀу, тян, укъэзгъэукӀытэжьыщтэп». 21Мыдрэм риӀуагъ: «Шунэм щыщ Абищагъ пшы Адоный шъузэу етба». 22Ащ ипэгъокӀэу пачъыхьэу Сэлмэн янэ къыриӀожьыгъ: «Сыда Адоный пае Шунэм щыщ Абищагъ укъызкӀыкӀэлъэӀурэр? Пачъыхьагъуми къыфыкӀэлъэӀуба. Ар сшынахьыжъба, къурмэнышӀэу Ебыетари Цэруе ыкъо Иоаби игъусэхэба»+. 23Арыти, пачъыхьэу Сэлмэн Зиусхьаным ыцӀэкӀэ тхьэлъанэ ышӀи ыӀуагъ: «Ыпсэ гъэгъугъэным пае Адоный ар ымыӀуагъэ зыхъукӀэ, сифэшъуашэр Тхьэм серэгъэгъот, нахьыбэжьи къысерэшӀ! 24Сэ пытапӀэ къысфэхъугъэ, сятэ Даут итахътэ сытезгъэтӀысхьэгъэ, Ежь къызэриӀуагъэу, тиунагъо ипачъыхьагъу сыӀузгъэуцогъэ Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо, Адоный ихьадэгъу непэ, джыдэдэм къэсыгъэкӀэ»+. 25Джащ тетэу пачъыхьэу Сэлмэн ЕхъоедаӀ ыкъо Бэнай ыгъакӀуи, ар ащ еуи ыукӀыгъ+.

Ебыетар зэрэпщынагъэмрэ Иоаб зэрэлӀагъэмрэ

26ЕтӀанэ пачъыхьэм къурмэнышӀэу Ебыетар риӀуагъ: «Ӏанатот щыӀэ уихапӀэ кӀожь, хьадэгъур уифэшъуаш. Ау джыдэдэм усыукӀыщтэп, сыда пӀомэ сятэ Даут уригъусэу Зиусхьанэу Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ къыдепхьакӀыгъ, тятэ ыщэчыгъэр зэкӀэ ори дэпщэчыгъ»+. 27Джаущтэу Сэлмэн Ебыетар Зиусхьаным икъурмэнышӀын къыӀуигъэкӀыгъ, джащ тетэу Зиусхьаным Алый иунэ ехьылӀагъэу Шылэу къащыриӀогъагъэр[*] нэрылъэгъу хъужьыгъэ+.

28Иоаб а къэбарыр зызэхехым, Абищэлэм[*] гомыуцоу, Адоный гоуцогъагъэти, Зиусхьаным ичэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэ чъэжьи къурмэншӀыпӀэм ыкъуапэу къыпыщхэрэм захигъэнагъ+. 29Иоаб Зиусхьаным ичэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэ зэрэчъэжьыгъэми, къурмэншӀыпӀэм ар зэрэкӀэрытми икъэбар Сэлмэн къыфахьыгъ. Арыти, Сэлмэн «КӀуи ар укӀы» риӀуи ЕхъоедаӀ ыкъо Бэнай ыӀофтагъ. 30Бэнай Зиусхьаным ичэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэ къакӀуи ащ риӀуагъ: «Пачъыхьэм иунашъо мары: „КъычӀэкӀ!“» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Хьау, мыщ сыщэрэлӀ». Арыти, Бэнай пачъыхьэм ар риӀожьыгъ: «Иоаб риӀуагъэр мары, къысиӀожьыгъэри мары». 31Пачъыхьэм ащ къыриӀуагъ: «Ащ къыуиӀуагъэр фашӀ, укӀи гъэтӀылъыжь. Иоаб хьакъынчъэу ыгъэчъэгъэ лъыр сэри, сятэ иунагъуи атехыжь+. 32Сятэ Даут ишӀэ хэмылъэу ежь нахь зафэхэу, ежь нахьышӀугъэхэ лӀитӀур зэриукӀыгъэхэм, израилыдзэм ипащэу Нэр ыкъо Абинэррэ ехъудыдзэм ипащэу Итрэ ыкъо Ӏамасрэ къамэкӀэ зэриукӀыгъэхэм пае Зиусхьаным ащ ифэшъуашэр рерэгъэгъот+. 33Ахэм алъэу ыгъэчъагъэр ежьми къытекӀыщтхэми къатерэфэжь, Даути, ащ къытекӀыгъэхэми, иунагъуи, итахъти Зиусхьаным егъэшӀэрэ мамырыр къарет!» 34ЕхъоедаӀ ыкъо Бэнай кӀуи, Иоаб ыукӀыгъ, ихапӀэу шъофнэкӀым щыӀэм ар щагъэтӀылъыжьыгъ. 35ЕтӀанэ пачъыхьэу Сэлмэн ЕхъоедаӀ ыкъо Бэнай адрэм ычӀыпӀэ дзэхэм япащэу тыригъэхьагъ, Ебыетар ычӀыпӀэ пачъыхьэм къурмэнышӀэу Цадокъ тыригъэхьагъ+.

ЩымӀый зэрэлӀагъэр

36ЕтӀанэ пачъыхьэр ЩымӀый къеджи ащ риӀуагъ: «Унэ Ерусэлэм щышӀи щыпсэу, ащ удэкӀэу зыми умыкӀу+. 37Мыщ удэкӀэу, псы игъукӀыгъэу Къыдрэн ылъэгу зыщызэпыпчырэ мэфэ шъыпкъэм улӀэщтышъ зэгъашӀэ. Уихьадэгъу ор-орэу къызфэпхьыжьыщт»+. 38Арыти, ЩымӀый пачъыхьэм риӀожьыгъ: «Дэгъу, сизиусхьан пачъыхьэм унашъо къызэрэфишӀыгъэу, уиӀумэт зекӀощт». ЩымӀый бэрэ Ерусэлэм щыпсэугъ.

39Ау илъэсищ зытешӀэм ыуж ЩымӀый ипщылӀитӀу горэ Гъат ипачъыхьэу МаӀах ыкъо Ахыщ зекӀужьхэм, ЩымӀый къыраӀуагъ: «Мары уипщылӀхэр Гъат щыӀэх»+. 40Арыти, ЩымӀый ищыд уанэр тырилъхьи ипщылӀхэм къалъыхъунэу Ахыщ дэжь Гъат кӀуагъэ. ЕтӀанэ ЩымӀый къыгъэзэжьыгъ, ипщылӀхэри Гъат къыздырищыжьыгъэх. 41ЩымӀый Ерусэлэм дэкӀи Гъат зэрэкӀогъагъэри къызэригъэзэжьыгъэри Сэлмэн раӀуагъ. 42Арыти, пачъыхьэм ЩымӀый лъигъэкӀуагъэх, къаригъащи риӀуагъ: «Зиусхьаным ыцӀэкӀэ тхьэлъанэ озгъэшӀи, „Мыщ удэкӀэу, чӀыпӀэ горэм узщыкӀорэ мэфэ шъыпкъэм улӀэщтышъ, зэгъашӀэ“ сӀуи, къыосӀогъагъэба? Ори „Дэгъу, къысэпӀуагъэр згъэцэкӀэщт“ къысэпӀожьгъагъэба? 43Сыд пае адэ Зиусхьаным ыпашъхьэ тхьэлъанэу щыпшӀыгъэри унашъоу къыпфэсшӀыгъэри умыгъэцэкӀэжьыгъэха?»+
44Джыри пачъыхьэм ЩымӀый риӀуагъ: «Сятэ Даут зэрарэу ебгъэкӀыгъэр зыфэдэр ор шъыпкъэми ошӀэ, угуи ар къыуеӀо. Зиусхьаным уигухьагужъ къыптыригъэфэжьыщт!+
45Ау пачъыхьэу Сэлмэн Тхьэм ынэшӀу къыщэрэф, тятэ Даут итахътэ Зиусхьаным ыпашъхьэ егъашӀэм ерэт!»+
46ЕтӀанэ пачъыхьэм ЕхъоедаӀ ыкъо Бэнай унашъо зыфешӀым, адрэр кӀуи ЩымӀый еуи ыукӀыгъ. Сэлмэни пачъыхьагъур джыри нахь зыӀэкӀигъэпытыхьагъ.

Ящэнэрэ шъхьэр

Сэлмэн итхьэлъэӀу

3^1ЕтӀанэ Сэлмэн Мысырым ипачъыхьэ фирхьауным езэгъи ыпхъу къыщагъ. Ежь пае унэ емышӀыфэ, Зиусхьаным и Унэ емыгъэпсыфэ, Ерусэлэм дэпкъхэр къыремышӀэкӀыфэхэ шъузыр Даут икъалэу Цион зыддищагъ+. 2Ащ нэс Зиусхьаным ыцӀэкӀэ Унэ агъэпсыгъэу щытыгъэпти, цӀыфхэм къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэм къурмэнхэр джыри ащашӀыщтыгъэх.

3Ятэ Даут иунашъохэм атетэу псэузэ, Сэлмэн Зиусхьаныр шӀу ылъэгъугъ, ау ащи къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэм къурмэнхэр ащишӀыщтыгъэх, гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэри ахэм ащигъэстщтыгъэх+. 4Пачъыхьэр къурмэн щишӀынэу ГъыбӀоным кӀуагъэ, сыда пӀомэ къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгэпӀэ шъхьаӀэр ащ щыӀагъ. Сэлмэн къурмэнгъэст мин а къурмэншӀыпӀэм щишӀыгъ. 5Сэлмэн ГъыбӀоным щыӀэу Зиусхьаныр чэщым пкӀыхьапӀэкӀэ къыфэкӀуагъ. Тхьэм къыриӀуагъ: «КъыпфэсшӀэнэу узыфаем къыкӀэлъэӀу»+. 6Арыти, Сэлмэн риӀожьыгъ: «УиӀумэтэу, сятэ Даут шъыпкъагъэ хэлъэу, зэрэщытын фаем тетэу, къыпфэгупцӀанэу уапашъхьэ зэритыгъэм пае гукӀэгъушхо къыфэпшӀыгъ. А гукӀэгъушхор О къыдэблэжьи, джы зэрэщытым фэдэу, итахътэ тесынэу шъауи къептыгъ. 7Джы, си Зиусхьанэу Тхьэр, сятэ пачъыхьэу Даут ычӀыпӀэ УиӀумэт тебгъэхьагъ. Ау сэ сыкӀэлащ, къызщебгъэжьэщтыри зыщыуухыжьыщтыри сшӀэрэп. 8УиӀумэти зипчъагъэ къэмылъытэшъунэу, нэплъэгъукӀэ къэмыплъыхьашъунэу бэ хъурэ уилъэпкъэу О къыхэпхыгъэм хэт+. 9Плъэпкъ иӀоф зэхифыным, шӀумрэ емрэ къыгурыӀоным пае УиӀумэт зэхэшӀыкӀыныгъэ къыхалъхьэба. Армырмэ плъэпкъэу цӀыфыбэ хъурэм иӀоф хэта зэхэзыфыщтыр?»+

10Сэлмэн ащ фэдэу къызэрелъэӀугъэр Тхьэм игуапэ хъугъэ. 11Арыти, Тхьэм ащ къыриӀуагъ: «Ащ укъызэрэкӀэлъэӀугъэм, гъэшӀэ кӀыхьэ ухъуным укъызэрэкӀэмылъэӀугъэм, мылъкушхом укъызэрэкӀэмылъэӀугъэм, уипыйхэм апсэ згъэгъуным укъызэрэкӀэмылъэӀугъэм, ау сизэфагъэ зэхэпфынэу губзыгъагъэм укъызэрэкӀэлъэӀугъэм пае, 12мары къызэрэпӀуагъэм фэдэу сшӀыщт: мары акъылышӀуи зэхэшӀыкӀи къыпхэсэлъхьэх. Ощ фэдэ джы нэс щыӀагъэп, уаужкӀи ощ фэдэ къэхъущтэп+. 13УкъызкӀэмылъэӀугъэри къыпфэсшӀэщт. Мылъкушхуи щытхъушхуи Сэ къыосэтых ущэӀэфэ ощ фэдэ пачъыхьэхэм ахэмытынэу+. 14Сишапхъэхэр, Сиунашъохэр къэуухъумэхэу, уятэ Даут фэдэу Сигъогу утетыщтмэ, гъэшӀэ кӀыхьэ Сэ усшӀыщт»+. 15Сэлмэн къэущыжьыгъ, ау ылъэгъугъэр пкӀыхьапӀэу къычӀэкӀыгъ. ЕтӀанэ ар Ерусэлэм кӀуи, Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ ыпашъхьэ иуцуи, къурмэнгъэст ышӀыгъ, мамыр къурмэнхэри ышӀхи, иӀумэт пстэуми ешхэ-ешъошхо афишӀыгъ+.

Сэлмэн иӀушыгъ

16Мафэ горэм бзылъфыгъэ хэтэкӀуитӀу горэ пачъыхьэм дэжь къакӀохи, ыпашъхьэ къиуцуагъэх. 17Зы бзылъфыгъэм къыӀуагъ: «А сизиусхьан! Сэри мы бзылъфыгъэри зы унэ тызэдис. А унэм тызэдисзэ, сабый къысфэхъугъ. 18Сызылъфагъэр мэфищ хъугъэу, мы бзылъфыгъэри лъфагъэ. Тызэгъусагъ, тэщ нэмыкӀ гори унэм къыддисыгъэп. Тизэкъуагъ. 19Мы бзылъфыгъэм исабый чэщым лӀагъэ, сыда пӀомэ зыхэчъыем ыпӀытӀыжьыгъ. 20Арыти, чэщныкъом къэтэджи, сэ, уиӀумэт, сычъыезэ, сишъао Ӏуихи, ыбгъэ кӀигъэгъолъхьагъ. Ишъэо лӀагъэ сэ сыбгъэ къыкӀигъэгъолъхьагъ. 21Пчэдыжьым сишъао быдз езгъэшъонэу сыкъэтэджыгъ, ау сызӀоплъэм, ар лӀагъэу къычӀэкӀыгъ. Нэфылъэр къызэкӀичыгъэу гуфаплъэу сызеплъым, ар сэ къэслъфыгъэ сабыир армырэу къычӀэкӀыгъ». 22Адрэ бзылъфыгъэм ыӀуагъ: «Хьау, сэ сишъао псэу, о уишъау лӀагъэр». Мыдрэм ыӀощтыгъ: «Хьау, о уишъау лӀагъэр, сэ сыер псэу». Джаущтэу пачъыхьэм ыпашъхьэ итэу ахэр зэнэкъокъущтыгъэх.

23Арыти, пачъыхьэм къыӀуагъ: «Сэ сишъау псэур, о уишъао лӀагъэ», – мыщ еӀо. Модрэм еӀо: «Хьау, о уишъау лӀагъэр, сэ сиер псэу». 24Мыщ дэжьым пачъыхьэм къыӀуагъ: «Моу чатэр къысэшъут». Арыти, пачъыхьэм чатэр къыфахьыгъ. 25Пачъыхьэм къыӀуагъ: «Шъэожъыеу псэур зэфэдитӀоу зэгошъуупкӀи ызыныкъо зым ешъут, адрэ ныкъор адрэм ешъут». 26Арыти, зишъао псэугъэ бзылъфыгъэм, ны зэхашӀэу иӀэм ыкӀоцӀ илъыр зэкӀэ къызэпыригъэзагъэм фэдэу къэхъуи, гуӀэным хэтэу пачъыхьэм риӀуагъ: «А сизиусхьан! Мы сабыир зэрэпсэоу ащ ешъут, шъумыукӀы». Адрэ бзылъфыгъэм къыӀуагъ: «Ори сэри тыхэрэкӀ, зэгошъуупкӀ». 27Арыти, пачъыхьэм къыӀуагъ: «Мы бзылъфыгъэм сабыир ешъутыжь, шъуукӀ хъунэу щытэп, джары ащ янэр». 28Пачъыхьэм хьыкумыр зэришӀыгъэм икъэбар зэрэ Израилэу щызэхахыгъэти, лъытэныгъэшхо къыфаригъэшӀыгъ, сыда пӀомэ хьыкумшӀыным тегъэпсыхьагъэу Тхьэм Ӏушыгъэ къызэрэхилъхьагъэр янэрылъэгъу хъугъэ+.

ЯплӀэнэрэ шъхьэр

Сэлмэн икъулыкъушӀэ Ӏэшъхьэтетхэр

4^1Джащ тетэу пачъыхьэу Сэлмэн зэрэ Израилэу пачъыхьагъур щиӀыгъыгъ. 2КъулыкъушӀэ Ӏэшъхьэтетэу ащ иӀагъэхэр мыхэр ары: Цадокъ ыкъо Ӏазарый – къурмэнышӀыщтыгъ;
3Щыщэ ыкъохэу Елыхъорэфрэ Ахъыйрэ – тхакӀощтыгъэх, хэгъэгум къихъухьэрэ хъугъэ-шӀагъэхэр атхыжьынхэр япшъэрылъыгъ; Ахъылуд ыкъо Ехъощафат – пачъыхьэм иӀофшӀэкӀэ-псэукӀэ ытхыщтыгъ;+
4ЕхъоедаӀ ыкъо Бэнай – дзэхэм япэщагъ; Цадокърэ Ебыетаррэ – къурмэнышӀыщтыгъэх;+
5Натан ыкъо Ӏазарый – чӀыпӀэ гъэӀорышӀапӀэмэ яӀэшъхьэтетхэм япэщагъ, къурмэнышӀэу Натан ыкъо Забыд – пачъыхьэм ицыхьэшӀэгъущтыгъ; 6Ахъыщар – пачъыхьэм иунэ-хапӀэ лъыплъэщтыгъ, Ӏабыдэ ыкъо Адонирам – егъэзыгъэкӀэ Ӏоф зэрагъашӀэщтыгъэ цӀыфхэм ятхьамэтагъ+.

7Зэрэ Израилэу ит чӀыпӀэ гъэӀорышӀапӀэхэм яӀэшъхьэтетхэу Сэлмэн нэбгырэ пшӀыкӀутӀу иӀагъ. Пачъыхьэмрэ ащ иунагъорэ апае гъомлапхъэхэр ахэм къырагъэуалӀэщтыгъэх. Нэбгырэ пэпчъ илъэсым щыщэу зы мазэм телъытагъэу гъомлапхъэхэр къыригъэолӀэнхэр ипшъэрылъыгъ. 8Ахэм ацӀэхэр мары: Хъур ыкъо – Ефраим къушъхьалъэр ыӀэ илъыгъ; 9Дэкъэр ыкъо – Макъац, ЩаӀалбим, Бэтщэмэщ, Елэн, Бэтхъэнан ыӀэ илъыгъэх; 10Хъэсэд ыкъо – Арубот ыӀэ илъыгъ, ар дэдэм Сэукъои Хъэфэр чӀыгури зэрэщытэу фэгъэзэгъагъэх; 11Абинэдау ыкъо – Дор къушъхьэхэр ыӀэ илъыгъэх; Сэлмэн ыпхъу Тафат ащ ишъузыгъ; 12Ахъылуд ыкъо БэӀанэ – къалэхэу ТаӀынахърэ Мэгъыдэрэ, ИзрыӀэлым ыхэкӀэ щыӀэу Цэртан пэблагъэу къалэу Бэтщан зэрэщытэу, Бэтщан къыщегъэжьагъэу къалэу Абэл-Махъолэ нэсыжьэу, къалэу ИокъмэӀами шӀокӀыжьэу ыӀэ илъыгъэх; 13Гъэбэр ыкъо – ГъылыӀадым ит къалэу Рамот, Мэнасэ ыкъо Яир икъуаджэхэу ГъылыӀадым итхэри; Бащан къушъхьэ-шъоф чӀыпӀэм ит хэкоу Аргобрэ дэпкъхэмкӀэ къэшӀыхьагъэхэ, гъоплъэ сэххэмкӀэ егъэтыгъэ къэлэшхо тӀокӀищымрэ ыӀэ илъыгъэх;+
14Ӏыдэу ыкъо Ахъынадаб – Махъанаим ыӀэ илъыгъ; 15АхъымаӀац – Нафталый хэкур ыӀэ илъыгъ; Сэлмэн ыпхъу Басмат шъузэу ащ ыщэгъагъ; 16Хъущай ыкъо БэӀан – Ащэр хэкумрэ къалэу БэӀалэтрэ ыӀэ илъыгъэх; 17Парыуахъ ыкъо Ехъощафат – Исасхъар хэкур ыӀэ илъыгъ; 18Елэ ыкъо Щымэй – Бинямин хэкур ыӀэ илъыгъ; 19Урый ыкъо Гъэбэр – амор лъэпкъым ипачъыхьэу Сихъонрэ Бащан хэкум ипачъыхьэу Ӏогърэ тетыгъор зыщаӀыгъыщтыгъэ ГъылыӀад чӀыпӀэр ыӀэ илъыгъ. Ежь закъор ары мыщ щычӀыпӀэӀашъхьэтетыгъэр+.

20Ехъудэри Израилри хы Ӏушъом Ӏулъ пшахъом фэдэу бэ хъухэу, ашхыщтри рашъущтри яхъойхэу, тхъэжьэу щыӀагъэх+.

Ятфэнэрэ шъхьэр

Сэлмэн зэрэдэтхъагъэхэр

5^1Псыхъоу Евфрат къыщегъэжьагъэу фылист лъэпкъым ичӀыгурэ Мысырым игъунапкъэхэмрэ анэсыжьэу арыт пачъыхьагъухэр зэкӀэ Сэлмэн ыӀэ илъыгъэх. Сэлмэн опсэуфэ ахэм зэкӀэми тынӀахьэхэр къыратыщтыгъэх, къыфэкъулыкъушӀэщтыгъэх[*]++. 2Сэлмэн гъомлапхъэу коц хьаджыгъэ тоннищрэ, нэмыкӀ лэжьыгъэ хьаджыгъэ тоннихрэ, 3былым гъэшхагъэу шъхьипшӀым, хъупӀэм къыращыгъэ былымышъхьэ тӀокӀым, мэл-пчэнхэм анэмыкӀэу, шъыхьэхэр, мэзачъэхэр, шъофпчэнхэр, щагубзыу гъэпщэрыгъэхэр етӀани мафэ къэс ищыкӀэгъагъэх. 4Псыхъоу Евфрат икъохьапӀэ лъэныкъокӀэ, Тифсахъ къыщегъэжьагъэу Ӏаззэ нэс илъ чӀыгухэмрэ адэжькӀэ щыӀэ пачъыхьагъухэмрэ зэкӀэ Сэлмэн ыӀэ илъыгъэх. Игъунэгъу хэгъэгухэм зэкӀэми мамырэу ар адэпсэущтыгъ. 5Джаущтэу Ехъудэмрэ Израилымрэ щынагъо ямыӀэу, Сэлмэн опсэуфэ, Дан къыщегъэжьагъэу БэрщэбаӀ нэсыжьэу арысхэм – хэти исэнашъхьэрэ имаркӀорэ ылэжьзэ шхэжьыщтыгъэ. 6Сэлмэн ку псынкӀэхэм акӀашӀэрэ шы мин тӀокӀитӀум апае шэщхэмрэ шыуш мин пшӀыкӀутӀурэ иӀагъэх+. 7Зэрэ Израилэу ит чӀыпӀэ гъэӀорышӀапӀэхэм яӀэшъхьэтетхэм Сэлмэнрэ ащ иӀанэпэсхэмрэ ящыкӀэгъэщт гъомлапхъэхэр зэкӀэ, щыкӀагъэ афэмыхъоу шъхьадж фагъэнэфэгъэ мазэм къыригъэуалӀэщтыгъэх. 8Шыхэмрэ къыдырхэмрэ арагъэшхыщт хьэри уарзэри шъхьадж ичэзыум пачъыхьэр чӀыпӀэу зыдэщыӀэрэм къырищалӀэщтыгъэх.

9Тхьэм Сэлмэн акъылышӀуи, зэхэшӀыкӀышхуи, шӀэныгъэшхуи гъуни нэзи имыӀэу къыритыгъэх. 10Сэлмэн иакъылышӀукӀэ КъокӀыпӀэм къыщалъфыгъэ цӀыф пстэуми, мысырхэми яӀушыгъэ ашъхьапырифыжьыщтыгъэ+. 11Ар цӀыф пстэуми анахь акъылышӀуагъ, езрахъ цӀыф лъэпкъым щыщэу Етани, Махъол ыкъохэм – Хъэмэн, Къалкол, ДардэӀ анахь акъылышӀуагъ, гъунэгъу лъэпкъ пстэуми ащ ищытхъу аӀуатэщтыгъэ+. 12Джащ тетэу гъэсэпэтхыдэ минищрэ орэд минрэ тфырэ ащ зэхилъхьагъэх+. 13Ливан хэгъэгум къыщыкӀырэ кедрэ чъыгым къыщегъэжьагъэу дэпкъым къыхэкӀыкӀырэ иссопым[*] нэсыжьэу ар къатегущыӀагъ, псэушъхьэхэми, бзыухэми, хьацӀ-уцӀхэми, пцэжъыехэми къатегущыӀагъ. 14Арыти, Сэлмэн зэрэӀушым икъэбар зэхэзыхыгъэ лъэпкъ пстэуми, чӀыпӀэ зэфэшъхьафмэ арыс пачъыхьэ пстэумэ ялӀыкӀохэр ащ иӀушыгъэ едэӀунхэу къакӀощтыгъэх+.

Сэлмэн Тхьэм и Унэ ишӀын зызэрэфигъэхьазырыгъэр

15Цэур къалэм ипачъыхьэу Хъирам Даут опсэуфэ иныбджэгъущтыгъ. Сэлмэн ятэ ычӀыпӀэкӀэ пачъыхьанэу дагъэ зэрэщафагъэм икъэбар зызэхехым, лӀыкӀохэр Сэлмэн дэжь ащ къыгъэкӀуагъэх. 16Ежь Сэлмэни Хъирам дэжь раӀонэу ыгъэкӀуагъэх: 17«Сятэ Даут игъунэгъу лъэпкъхэм зэрязаощтыгъэм къыхэкӀэу, Зиусхьаным ахэр лъэгукӀэтын къыфемышӀыфэ Зиусхьанэу Тхьэм ыцӀэ епхыгъэу Унэ[*] зэримышӀышъугъэм ори ущыгъуаз. 18Ау мары си Зиусхьанэу Тхьэм тыдэкӀи гупсэфыгъо къыщыситыгъэшъ, пыйи пэрыохъуи джы сиӀэжьэп. 19Арышъ, „О пкъоу пчӀыпӀэ уитахътэ тезгъэтӀысхьащтым Сэ сцӀэ епхыгъэу Унэ ышӀыщт“ ыӀуи, Зиусхьаным сятэ Даут къызэрэриӀуагъэм тетэу, си Зиусхьанэу Тхьэм ыцӀэ епхыгъэу Унэ сшӀыщтышъ,+
20Ливаным къыщыкӀырэ кедрэ чъыгхэр къысфыраупкӀынхэу унашъо афэшӀ. Згъэлажьэхэрэр о бгъэлажьэхэрэм ягъусэщтых, о къэбгъэуцурэ уасэм фэдиз бгъэлажьэхэрэм апае къыостыщт. Сыда пӀомэ Цыдон къалэ щыщхэм чъыгхэр зэрэраупкӀышъурэм фэдэу изыупкӀышъун цӀыф тэ зэрэтимыӀэр ори ошӀэ».

21Сэлмэн къыраригъэӀуагъэр зызэхехым Хъирам гушӀуи ыӀуагъ: «Мы лъэпкъышхор ыгъэӀорышӀэнэу Даут шъэо Ӏуш къезытыгъэ Зиусхьаным щытхъур ыдэжь!» 22Ащ лъыпытэу Хъирам Сэлмэн дэжь ыӀофтэхи раригъэӀуагъ: «Садэжь къызфэбгъэкӀогъэхэ Ӏофым зыщызгъэгъозагъ. Кедрэ ыкӀи кипарис чъыгхэм яхьылӀагъэу узфаер къыпфэсшӀэщт. 23Згъэлажьэхэрэм ахэр Ливаным къыращынхэшъ, хы Ӏушъом къынагъэсыщтых. Зэгопхагъэхэу хымкӀэ къязгъэщэнхэшъ, о къэбгъэнэфэгъэ чӀыпӀэм къынязгъэгъэсынхэшъ, джащ дэжьым къыщызэтырязгъэлъхьащтых. Ащ ыуж о зыӀэкӀэбгъэхьажьыщтых. Ау ори сишӀоигъоныгъэ сфэгъэцакӀ, сипщыпӀэ дэсхэм апае лэжьыгъэ къысфягъащ». 24Джаущтэу Хъирам Сэлмэн зэрэфаем фэдэу кедрэ чъыгхэмрэ кипарисхэмрэ къыритыщтыгъэх. 25Ежь Сэлмэн Хъирам ипщыпӀэ щыпсэухэрэм ашхынэу коц тонн минищ фэдизрэ зэйтын дэгъэ къабзэу литрэ мин пшӀыкӀутӀурэ шъитӀурэ фэдизрэ ритыщтыгъэх. Илъэс къэс джащ фэдиз ащ Хъирам ритыщтыгъэ. 26Зиусхьаным къызэригъэгугъагъэм тетэу Сэлмэн акъылышӀу къыхилъхьагъ. Хъирамрэ Сэлмэнрэ зэшӀугъэх, ахэм зэзэгъыныгъэ зэдашӀыгъ+.

27Арыти, Сэлмэн зэрэ Израилэу лэжьэнхьакъ ащытырилъхьагъ. Лэжьэнхьакъыр зыпшъэ дэкӀыщтыгъэр нэбгырэ мин щэкӀ+. 28Нэбгырэ минипшӀ зырызэу чэзыукӀэ зы мазэрэ къэтынхэу ахэр Ливаным ащ ыгъакӀощтыгъэх. Зы мазэрэ Ливаным къэтхэти, етӀанэ мэзитӀурэ яунэ исыщтыгъэх. Адонирам ахэм яӀэшъхьэтетыщтыгъ+. 29Ахэм анэмыкӀэу нэбгырэ мин тӀокӀищрэ минипшӀрэ хьылъэзехьэу, мыжъор къыгозыутрэ нэбгырэ мин тӀокӀиплӀырэ Сэлмэн къушъхьэлъэ хэкум щыфэлажьэщтыгъэх. 30Ащ дакӀоу Ӏоф зышӀэрэ цӀыфхэм алъыплъэнхэу Сэлмэн Ӏэшъхьэтетэу нэбгырэ минищрэ шъищрэ тыригъэхьэгъагъ. 31Унэ лъапсэм халъхьанхэм пае мыжъошхохэр, мыжъо пытэ лъэпкъ дэгъухэр, ауӀучӀыгъэ мыжъохэр къагъэхьазырынхэу пачъыхьэм унашъо афишӀыгъ. 32Арыти, Сэлмэн ипсэолъэшӀхэми, Хъирам ипсэолъэшӀхэми, Гъыбыл къалэм щыщхэми мыжъохэр ауӀучӀыщтыгъэх, Тхьэм и Унэ халъхьанхэм пае ахэри пхъэхэри къагъэхьазырыщтыгъэх.

Яхэнэрэ шъхьэр

Тхьэм и Унэ зэрагъэпсыгъэр

6^1Израил цӀыфхэр мысыр чӀыгум къызикӀыжьыгъэхэм ыуж илъэс шъиплӀрэ тӀокӀиплӀырэ тешӀагъэу, Сэлмэн Израилым зэрипачъыхьэри илъэсиплӀым хэхьагъэу, илъэсым иятӀонэрэ мазэу Зиф зыфаӀорэм[*] тефэу Тхьэм и Унэ игъэпсын ар фежьагъ. 2Сэлмэн Тхьэм и Унэу ыгъэпсыгъэм икӀыхьагъэ метрэ щэкӀ, ишъомбгъуагъэ метрипшӀ, илъэгагъэ метрэ пшӀыкӀутф фэдиз хъущтыгъэх. 3Тхьэм и Унэ ишъомбгъуагъэ диштэу, икӀыхьагъэ метрипшӀ хъунэу, ишъомбгъуагъэ метритф фэдизэу чӀэхьапӀэ фишӀыгъ. 4Хъагъэм фэдэу зэпыутыгъэхэу, акӀоцӀкӀэ щышъуамбгъохэу, кӀыбымкӀэ нахь щыбгъузэхэу, алъапсэхэр инэу къеупсэхыгъэхэу шъхьангъупчъапӀэхэр хихыгъэх. 5Джащ фэдэу Тхьэм и Уни кӀоцӀ унэ лъапӀэри къызэдиубытхэу Тхьэм и Унэ пышӀыхьэ фишӀыгъ. ЕтӀанэ пышӀыхьэр унэ шъхьаф-шъхьафэу зэтыриутыжьыгъ. 6Щэ зэтет пышӀыхьэм ычӀэгърэ тетыпӀэм ишъомбгъуагъэщтыгъэр метритӀурэ ныкъорэ фэдиз, ащ ышъхьагъ тетым ишъомбгъуагъэ зыфэдизыгъэр метрищ Ӏэпэ-цып, шъхьагъ шъыпкъэм ишъомбгъуагъэщтыгъэр метрищрэ ныкъорэ фэдиз. ПышӀыхьэр Тхьэм и Унэ идэпкъхэм къанэмысыным тегъэпсыхьагъэу зишъомбгъуагъэ чӀыпӀэ-чӀыпӀэу зэтеутыгъэ дэпкъыр Тхьэм и Унэ хъурэябзэу къыдекӀокӀэу къешӀэкӀыгъагъ.

7Тхьэм и Унэ агъэпс зэхъум ауӀучӀыгъэ мыжъо хьазырхэр халъхьагъэх. Тхьэм и Унэ игъэпсыгъом отэ, пхъэшӀэ ощ е нэмыкӀ гъучӀ Ӏэмэ-псымэ горэхэм ятео мэкъэ анахь цӀыкӀуи щызэхэпхыщтыгъэп+. 8ЯтӀонэрэ тетыпӀэм унэсыным пае Тхьэм и Унэ икъыблэ лъэныкъо хэлъыгъэ ихьапӀэмкӀэ укъихьан фэягъэ. ДэкӀоепӀэ щыхьэхэмкӀэ ятӀонэрэ тетыпӀэм нэсхэти, етӀанэ ащ текӀхэти шъхьагъ шъыпкъэм дэкӀуаещтыгъэх. 9Джаущтэу Тхьэм и Унэ ишӀын ащ ыухыгъ, кедрэ пхъэмбгъухэр зытеӀулӀэжьыгъэ кедрэ бгыкъухэр ащ икӀашъо тыраригъэдзагъэх. 10ЕтӀани метрищ фэдиз зилъэгэгъэ пышӀыхьэхэр Тхьэм и Унэ къыдакӀухьэу паригъэшӀыхьагъэх. Кедрэ пкъэухэмкӀэ ахэр Тхьэм и Унэ къегъэпытылӀэгъагъэх.

11Арыти, Зиусхьаным Сэлмэн зыкъыфигъази къыриӀуагъ: 12«Мары Тхьэм и Унэ ошӀы. Сишапхъэхэм уатемыкӀэу, Сигъэнэфагъэхэм уаблэмыкӀэу, Сиунашъохэр зэкӀэ бгъэцакӀэхэзэ пшӀыщтмэ, уятэ Даут къесӀуагъэр оркӀэ Сэ згъэцэкӀэжьыщт+. 13Израил цӀыфхэм сахэтыщт, сиизраил лъэпкъи збгынэщтэп»+.

14Джащ тетэу Сэлмэн Тхьэм и Унэ игъэуцун ыухыгъ.

Тхьэм и Унэ ыкӀоцӀ зэрашӀыгъэр

15Тхьэм и Унэ ыкӀоцӀкӀэ дэпкъым кедрэ пхъэмбгъухэр къыраригъэӀулӀэкӀыгъэх. Тхьэм и Унэ иджэхашъуи икӀашъуи зэдакӀоу пхъэхэр атыраригъэӀулӀагъэх, джэхашъом кипарис пхъэмбгъухэр раригъэдзагъэх. 16Тхьэм и Унэ ыпхачӀэ щыӀэу, метрипшӀ фэдизкӀэ ащ къыкӀэрыгъэкӀотыгъэу дэпкъ аригъэгъэуцуи, джэхашъом къыщегъэжьагъэу кӀашъом нэс кедрэ пхъэмбгъухэр тыраригъэӀулӀэхи, лъапӀэмэ яанахь лъэпӀэжьым пае кӀоцӀ унэ лъапӀэр джащ щаригъэшӀыгъ+. 17Тхьэм и Унэ щыщэу адрэ къэнагъэм икӀыхьагъэ метрэ тӀокӀ фэдизыгъ. 18Тхьэм и Унэ ыкӀоцӀ къыраӀулӀэкӀыгъэ кедрэм къалъыркъэбхэмрэ къызэӀуихынэу ригъэжьэгъэ къэгъэгъэ Ӏэрамхэмрэ ятеплъэ фэдэ зиӀэ сурэтхэр щыпхырыупкӀыгъагъэх. Мыжъохэр къэмылъагъоу зэкӀэми кедрэр атеӀулӀэгъагъ+. 19Зиусхьаным иунашъохэр зыдэлъ Пхъонтэ лъапӀэр чӀигъэуцоным пае а кӀоцӀ унэ лъапӀэр Тхьэм и Унэ ащ харигъэшӀыхьагъ. 20КӀоцӀ унэ лъапӀэм икӀыхьагъэ метрипшӀ фэдизыгъ, ишъомбгъуагъи илъэгагъи метрипшӀ зырыз фэдизыгъ. Ащ ыкӀоцӀ дышъэ къабзэ къыригъэтӀылъэкӀыгъ. КӀоцӀ унэ лъапӀэм уимыхьэзэ, ащ ыпашъхьэ дэжь щытыгъэ къурмэншӀыпӀэм кедрэ пхъэмбгъухэр къыриӀулӀэкӀыгъэх. 21Сэлмэн Тхьэм и Унэ ыкӀоцӀи дышъэ къабзэ къыригъэтӀылъэкӀыгъ. Дышъэ пшъэхъухэр кӀоцӀ унэ лъапӀэм ыпашъхьэ рищэхи, ащи дышъэ къыригъэтӀылъэкӀыгъ. 22Тхьэм и Унэ зэрэщыт къабзэу, кӀоцӀ унэ лъапӀэм итыгъэ къурмэншӀыпӀэми дышъэ къаригъэтӀылъэкӀыгъ+.

23Метритф фэдиз зилъэгэгъэ къэрыубитӀоу[*] зэйтын чъыгым хэшӀыкӀыгъэхэр кӀоцӀ унэ лъапӀэм ригъэуцуагъэх+. 24Къэрыубым изытамэ метритӀурэ ныкъорэ фэдизыгъ, адрэ тамэми ишъомбгъуагъэ метритӀурэ ныкъорэ фэдизыгъ. Зы тэмэ цыпэм къыщегъэжьагъэу адрэ тэмэ цыпэм нэс илъыгъэр метритф фэдизыгъ. 25Адрэ къэрыубми иинагъэ метритф фэдизыгъ. КъэрыубитӀури яшапхъэхэмкӀи ятеплъэкӀи зэфэдэкъэбзагъэх. 26Зы къэрыубым илъэгагъэ метритф фэдизыгъ, адрэ къэрыубри джащ фэдизыгъ. 27Къэрыубхэр Тхьэм и Унэ ыкӀоцӀ ыгузэгу ащ ригъэуцуагъэх. Къэрыубмэ атамэхэр зэкӀэхыгъагъэх. Зы къэрыубым ытамэ зы дэпкъым нэсыщтыгъэ, адрэ къэрыубым ытамэ нэмыкӀ дэпкъым нэсыщтыгъэ. Адрэ ятэмитӀу Тхьэм и Унэ ыкӀоцӀ ыгузэгу щызэнэсыщтыгъэх. 28Къэрыубхэри дышъэкӀэ ащ къыгъэтӀылъыхьагъэх.

29Ащ дакӀоу Тхьэм и Унэ ыкӀоцӀ дэпкъхэм зэрэщытэу къэрыубхэм, пальмэ чъыгхэм, къызэӀуихынэу ригъэжьэгъэ къэгъэгъэ Ӏарамхэм ятеплъэ фэдэ зиӀэ сурэтхэр ащыпхыриупкӀыгъэх. 30Джащ фэдэу Тхьэм и Унэ хэт кӀоцӀ унэ лъапӀэм иджэхашъуи Тхьэм и Унэ адрэ иджэхашъуи дышъэ атырилъхьагъ. 31Зэйтын чъыгым хэшӀыкӀыгъэу тфэ зэтет пчъэблыпкъхэр зиӀэ пчъэбгъуитӀузэӀухыр кӀоцӀ унэ лъапӀэм урихьанэу хилъхьагъ[*]. 32Зэйтын чъыгым хэшӀыкӀыгъэ пчъэбгъуитӀузэӀухым зэрэщытэу ыбгъумэ къэрыубхэм, пальмэхэм, къызэӀуихынэу ригъэжьэгъэ къэгъэгъэ Ӏэрамхэм ятеплъэ фэдэ зиӀэ сурэтхэр ащыпхыриупкӀхи, дышъэкӀэ къыгъэтӀылъыхьажьыгъэх, къэрыубхэми пальмэхэми дышъэр атырилъхьагъ.

33Зэйтын чъыгым хэшӀыкӀыгъэу плӀэ зэтет пчъэблыпкъхэр Тхьэм и Унэ чӀэхьапӀэу фишӀыгъэх. 34ЛъэныкъуитӀукӀи зэӀукӀыщтыгъэ пчъэзэкӀоцӀытыр кипарис чъыгым хишӀыкӀыгъ. Зы пчъэм ылъэныкъуитӀу ыпэкӀи ыужкӀи зэӀукӀыщтыгъэ, адрэ пчъэми ылъэныкъуитӀу ыпэкӀи ыужкӀи зэӀукӀыщтыгъэ. 35Къэрыубхэр, пальмэхэр, къызэӀуихынэу ригъэжьэгъэ къэгъэгъэ Ӏэрамхэм ятеплъэ фэдэ зиӀэ сурэтхэр ахэм ащыпхыриупкӀхи, дышъэр къаригъэтӀылъэкӀыжьыгъ. 36Ащ къыщымыуцоу ауӀучӀыгъэ мыжъо хьазырхэр сатырищэу зэтырилъхьи, кедрэ бгыкъухэр зы сатырэу ахэм къатырилъхьажьи, кӀоцӀ щагур дэпкъкӀэ къышӀыхьагъ+.

37ЯплӀэнэрэ илъэсым, Зиф мазэм тефэу, Зиусхьаным и Унэ лъапсэ ащ фишӀыгъ. 38ЯпшӀыкӀузэнэрэ илъэсым, Булэ мазэм[*], ар яенэрэ маз, ищыкӀагъэр зэкӀэ ешӀылӀагъэу Тхьэм и Унэ игъэпсын ащ ыухыгъ. Ащ ишӀын илъэсиблэ пылъыгъ.

Яблэнэрэ шъхьэр

Сэлмэн икъэлэсэрай

7^1Сэлмэн ежь пае ышӀыщтыгъэ къэлэсэраим игъэпсын илъэс пшӀыкӀущэ пылъи, ар зэрэщытэу ыухыгъ+.

2Джащ фэдэу Ливан Мэз Ун зыфаӀори ышӀыгъ. Ащ икӀыхьагъэ метрэ шъэныкъо, ишъомбгъуагъэ метрэ токӀрэ тфырэ, илъэгагъэ метрэ пшӀыкӀутф фэдизыгъ. СатыриплӀ хъоу кедрэ кӀэсэнхэр унэм кӀигъэуцуагъэх. Кедрэ бгыкъухэр а кӀэсэнхэм атыриӀулӀэжьыгъэх+. 3Кедрэ кӀэсэн тӀокӀитӀурэ тфырэу пшӀыкӀутф-пшӀыкӀутфэу сатырэу чӀэсагъэмэ апэпчъ кедрэ бгыкъу пшӀыкӀутф зырыз атыриӀулӀэжьи, шъхьагъырэ унэу зикӀашъо бгыкъу пшӀыкӀутф зырызэу шъолъырищэу зэтеутыгъэр ащ тыригъэуцожьыгъ. 4НэфынэкъипсапӀэхэр сатырищэу зэтетыгъэх. НэфынэкъипсапӀэм нэфынэкъипсапӀэ къыпэӀутыгъ. 5ПчъэхэгъэуцуапӀэхэри пчъэблыпкъхэри плӀэу зэтетыгъэх.

6Метрэ тӀокӀырэ тфырэ фэдиз икӀыхьагъэу, метрэ пшӀыкӀутф хъун ишъомбгъуагъэу КӀэсэнхэр ЗыкӀэт Унэшху зыфаӀоу шъхьэ зытелъыр ащ ышӀыгъ. Шъхьэ фэхъурэяшъо зиӀэ унэшхоу КӀэсэнхэр зыкӀэтыр зыфаӀорэр ащ къыпишӀыхьажьыгъ.

7Тэхътэ ЩытыпӀэ Унэшхор зыфаӀоу, хьыкум зыщишӀыщтыгъэу, Хьыкум ШӀыпӀэ УнэшхокӀэ заджэщтыгъэхэри ышӀыгъ. Ащ иджэхашъорэ идэпкъхэмрэ кедрэ пхъэмбгъухэр атыраригъэӀулӀагъэх+.

8Ежь зыщыпсэущтыгъэ унэм ищагоу кӀэсэнхэр зыкӀэт Хьыкум ШӀыпӀэ Унэшхом ыкӀыбкӀэ щыӀагъэри джащ фэдэу ыгъэпсыгъ. Мысыр пачъыхьэм ыпхъоу Сэлмэн къыщагъэм ежь ием фэдэ унэ фаригъэшӀыгъ+. 9Ар джэхашъом къыщегъэжьагъэу унашъхьэм нэсыжьэу, ыкӀыби къыхиубытэу, щагушхом нэсыжьэу шапхъэмэ атетэу нэӀумкӀи кӀыбымкӀи ауӀучӀыхи, пхъэххэмкӀэ зэпахыжьыгъэ мыжъо лъэпкъ пытэ дэгъухэмкӀэ, мыжъошхохэмкӀэ къэгъэпкӀыхьэгъагъ. 10Зым икӀыхьагъэ метритф хъунэу, адрэм икӀыхьагъэ метриплӀ фэдизэу мыжъо лъэпкъ пытэ дэгъухэм, мыжъошхохэм унэ лъапсэр ахэшӀыкӀыгъагъ. 11Шапхъэмэ атетэу ауӀучӀыгъэ мыжъо лъэпкъ пытэ дэгъухэр ащ ыкӀыӀу тырилъхьэхи, кедрэ бгыкъухэр ахэм атырилъхьажьыгъэх. 12Щагушхор, Зиусхьаным и Унэ ыкӀоцӀырэ ищагуи Тхьэм и Унэ иапэрэ ихьапӀэу кӀэсэнхэр зыкӀэтри шапхъэмэ атетэу ауӀучӀыгъэ мыжъохэр сатырищэу зэтелъхэу, кедрэ бгыкъухэр зыкӀыӀу зы сатырэу телъыжьхэмкӀэ джащ фэдэу хъурэябзэу къэшӀыхьэгъагъэх+.

Хъирам иӀэпэӀэсэныгъ

13ЕтӀанэ Сэлмэн Цэур щыщ Хъирам лъигъэкӀуагъэх. 14Израил лъэпкъым къыхиубытэрэ нэфтэлый лъэпкъым щыщ шъузабэ горэм ар икӀалэщтыгъ. Ятэ Цэур щыщыгъ, джэрзым Ӏоф зэрэдэпшӀэщтым ар фэӀазэу щытыгъэти, фэӀэпэӀасэу пкъыгъо зэфэшъхьафхэр ащ хишӀыкӀыщтыгъэх. Ар пачъыхьэу Сэлмэн дэжь къэкӀуагъэу Ӏоф зэфэшъхьафхэр фишӀэщтыгъ+.

Джэрз кӀэсэнитӀур зэришӀыгъэр

15Метрибгъу зырыз фэдиз зилъэгэгъэ кӀэсэнитӀоу джэрз гъэткӀугъэм ащ хишӀыкӀыгъэхэм метрэ хырых фэдиз зикӀыхьэгъэ джэрз шъэгъэ блэрхэр зэфэдэу хъурэябзэу къадекӀокӀыщтыгъэх+. 16КӀэсэн шъхьагъхэр хъурэябзэу къызэдаубытэу къатыригъэуцожьынхэм пае, метритӀурэ ныкъорэ фэдиз зырыз ялъэгагъэу танджхэр джэрзым хигъэткӀукӀыгъэх. 17КӀэсэн шъхьагъхэм атыригъэуцогъэ танджхэм къарихъухыжьынэу джэрз шъэгъэ блэрхэмрэ хъытыу фэдэу зэхэблэгъэ джэрз пшъэхъухэмрэ блырыблэу ыгъэхьазырыгъэх. 18Джаущтэу кӀэсэнхэр ыгъэпсхи, ахэм ашъхьагъхэм атыригъэуцогъэ танджхэм къарихъухыжьыгъэ хъытыухэм ачӀэгъ къыдекӀокӀэу фэхъурэяшъоу къытепшырэ сатыритӀоу нар теплъэ зиӀэхэр язырызэу ышӀыгъ. 19МетритӀу хъунэу яинагъэу аӀууц къэгъагъэхэм ятеплъэ зиӀэ танджхэр ышӀыхи Тхьэм и Унэ иапэрэ ихьапӀэу кӀэсэнхэр зыкӀэтым кӀагъэуцогъэ пкъэухэм ашъхьагъ тыригъэуцожьыгъэх. 20Фэхъурэяшъоу къытепшырэ тхыпхъэхэу кӀэсэнитӀуми ашъхьагъ тетыгъэ танджхэм алъэпсэ шъыпкъэмэ къадекӀокӀыхэрэр хъытыум пэблэгъагъэх. СатыритӀу хъоу нар шъитӀу хъурэябзэу ахэм къаришӀэкӀыгъ[*]. 21ЕтӀанэ кӀэсэнхэр кӀэтэу Тхьэм и Унэ иапэрэ ихьапӀэ ышӀыгъ. Зы кӀэсэныр къыблэмкӀэ ыгъэуцуи, ЯхынкӀэ[*] еджагъ. Адрэ кӀэсэныр темырымкӀэ ыгъэуцуи, БоӀазкӀэ[*] еджагъ. 22КӀэсэнхэм ашъхьагъ аӀууц къэгъагъэм итеплъэ фэдэ яӀэу ышӀыгъ. Джащ тетэу кӀэсэнхэм ягъэуцун ыухыгъ.

Джэрзым хэшӀыкӀыгъэ лэгъуп-псыубытыпӀэр

23ЕтӀанэ лэгъуп-псыубытыпӀэр джэрзым хишӀыкӀыгъ. Ащ ынэз зы бгъум къыщегъэжьагъэу адрэ бгъум нэс метритф фэдиз хъущтыгъэ. Ар зэпэхъурэебзагъ, илъэгагъэ метритӀурэ ныкъорэ фэдизыгъ, ащ ынэз ихъурэягъэ метрэ пшӀыкӀутф фэдиз илъыгъ+. 24Джэрз лэгъуп-псыубытыпӀэ ӀупшӀэ чӀэгъым хъурэябзэу къыдекӀокӀэу метрэныкъо фэдиз пэпчъ къалъыркъэб теплъэ зиӀэ шӀыгъэхэр пшӀырыпшӀэу пышӀэгъагъэх. СатыритӀу хъоу зэготхэу ахэр лэгъуп-псыубытыпӀэм хъурэябзэу къыдекӀокӀыщтыгъэх. Къалъыркъэбхэри лэгъуп-псыубытыпӀэри зэдакӀоу джэрзым зэдыхэгъэткӀукӀыгъагъэх+. 25Лэгъуп-псыубытыпӀэр цу пшӀыкӀутӀум атетыгъ: цуищыр ашъхьэкӀэ темырымкӀэ, адрищыр къохьапӀэмкӀэ, щыр къыблэмкӀэ, адрищыр къокӀыпӀэмкӀэ гъэзэгъагъэх. Лэгъуп-псыубытыпӀэр ахэм атетыжьыгъ, акӀэнтӀыӀухэр лъачӀэмкӀэ гъэзэгъагъэх. 26Лэгъуп-псыубытыпӀэм ынэзхэр Ӏабгъу фэдиз хъунэу Ӏужъугъэх, ыӀупшӀэхэр Ӏэгубжъэ ӀупшӀэм фэдэу гъэпсыгъэхэу, аӀууц къэгъэгъэ къызэӀукӀыгъакӀэм итеплъэ зыдаӀыгъыгъ. Лэгъуп-псыубытыпӀэм псэу литрэ мин тӀокӀитӀу фэдиз ифэщтыгъэ.

Щэрэхъхэм атет тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэхэр

27Джащ фэдэу ащ щэрэхъхэм атет тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэхэр пшӀы хъоу джэрзым хишӀыкӀыгъэх. Щэрэхъхэм атет тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэ пэпчъ метритӀу фэдиз икӀыхьэгъагъ, ишъомбгъуагъэщтыгъэр метритӀу фэдиз, метрэрэ ныкъорэ хъунэу илъэгэгъагъ. 28Щэрэхъхэм атет тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэхэр мыщ фэдэу зэхэгъэуцогъагъэх: абгъухэр кӀоцӀымкӀэ щыӀэ зэгъэпытылӀапӀэхэмкӀэ зэкӀэгъэпытыхьэгъагъэх. 29КӀоцӀымкӀэ щыӀэ зэгъэпытылӀапӀэхэмкӀэ зэкӀэгъэпытыхьэгъэ бгъухэми зэгъэпытылӀапӀэхэми аслъанхэр, цухэр, къэрыубхэр атешӀыхьэгъагъэх. Аслъанхэмрэ цухэмрэ ашъхьагъи ачӀэгъи Ӏэрам зэхэблагъэхэр атешӀыхьэгъагъэх. 30ТхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэ пэпчъ икулъэмыджхэр джэрзэу джэрз щэрэхъиплӀымэ атетыгъ. Лэгъуп-псыубытыпӀэр къэмыукъончыным пае тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэм икъопиплӀэу тэмэпкъышъхьэм фэдэу къыпыщыщтыгъэхэм атегъэуцогъагъ. Ахэри Ӏэрам зэхэблагъэ пэпчъи зэдакӀоу джэрзым зэдыхэгъэткӀукӀыгъагъэх. 31ТхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэм ынэз сантиметрэ шъэныкъокӀэ къытеӀатыкӀыгъагъ. ИтеплъэкӀэ кӀэсэн лъапсэмэ афэдэу хъурэягъ, ишъомбгъуагъэ сантиметрэ тӀокӀищрэ пшӀыкӀутфырэ фэдизыгъ. Ынэз дэхэфэшӀ горэхэр къешӀэкӀыгъагъэх. Ар зыдэтым ыбгъухэр плӀэмыягъэх нахь, хъурэягъэхэп. 32ТхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэр щэрэхъиплӀмэ атетыгъ. Щэрэхъхэм якулъэмыджхэр тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэм дыхэтыгъэх. Щэрэхъ пэпчъ илъэгагъэ сантиметрэ тӀокӀищрэ пшӀыкӀутфырэ фэдизыгъ. 33Щэрэхъмэ язэхэлъыкӀэ ку псынкӀэмэ акӀэт щэрэхъмэ афэдагъ. Ахэм якулъэмыджхэри, якущэрэхъ лъэгухэри, якутакъэхэри, якуцэхэри – зэкӀэри зэдакӀоу джэрзым зэдыхэгъэткӀукӀыгъагъэх. 34ТхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэ пэпчъ ыкъопиплӀ тэмэпкъышъхьэм фэдэу къыпыщыщтыгъэх. Ахэр тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэмэ адыхэгъэткӀукӀыгъагъэх. 35Щэрэхъхэр зыкӀэт тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэм ынэзхэр сантиметрэ тӀокӀырэ тфырэ фэдиз горэкӀэ тегъэуцуапӀэм къышъхьащыщтыгъэх. Ащ ыкъуапэхэм яубытыпӀэхэри ыбгъухэри зэдакӀоу шӀыгъагъэх. 36Щэрэхъхэр зыкӀэт тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэмэ яубытыпӀэмэ анэзхэм къэрыубхэр, аслъанхэр, пальмэ чъыгхэр зытебгъэуцон плъэкӀыщт чӀыпӀэмэ атыришӀыхьэхи, Ӏэрам блэрхэм ясурэтхэр ахэм къаригъэкӀокӀыжьыгъэх. 37Джаущтэу щэрэхъхэм атет тхьакӀыпӀэ-тегъэуцопӀипшӀыр ащ ышӀыгъ. ЯшӀыкӀэкӀи, яшапхъэкӀи, ятеплъэкӀи зэфэдэхэу ахэр джэрзым хигъэткӀукӀыгъэх.

38Джэрз лэгъупипшӀи ащ ышӀыгъ. Лэгъуп пэпчъ литрэ шъий ифэщтыгъэ. Лэгъуп пэпчъ илъэгагъэ метритӀу фэдизыгъ, лэгъуп пэпчъ щэрэхъхэр зыкӀэт тхьакӀыпӀэ-тегъэуцопӀипшӀым яз тетыгъ. 39ЕтӀанэ щэрэхъхэр зыкӀэт тхьакӀыпӀэ-тегъэуцопӀитфыр Тхьэм и Унэ икъыблэ лъэныкъокӀэ гъэзагъэу, адритфыр Тхьэм и Унэ итемыр лъэныкъокӀэ щыӀэу зэбгыригъэуцукӀыгъэх. Джэрзым хэшӀыкӀыгъэ лэгъуп-псыубытыпӀэр Тхьэм и Унэ икъыблэ-къокӀыпӀэ лъэныкъокӀэ ыгъэуцугъ.

Тхьэм и Унэ зэрагъэдэхагъэр

40ЕтӀанэ Хъирам лэгъупхэр, хьакужъонтхъухэр, лэджэнхэр ышӀыгъэх. Джаущтэу Хъирам пачъыхьэу Сэлмэн дэжь щыӀэу Зиусхьаным и Унэ щишӀэщтыгъэ Ӏофыр зэкӀэ ыухыгъ+. 41Ащ ышӀыгъэх: кӀэсэнитӀури, фэхъурэяшъоу щыт танджхэу ахэм ашъхьарысхэри, танджитӀуми къяхъухыжьыгъэщт хъытыуитӀури; 42нар шъиплӀыри хъытыуитӀум апишӀэжьыгъэх; хъытыу пэпчъ нарэу пышӀэгъагъэр сатыритӀу; кӀэсэнхэм ашъхьарыс танджхэм къарихъухыжьынхэу ахэр ащ ышӀыгъэх; 43щэрэхъхэр зыкӀэт тхьакӀыпӀэ-тегъэуцопӀипшӀыри, щэрэхъхэр зыкӀэт лэгъупипшӀыри, 44лэгъуп-псыубытыпӀэри, ащ ычӀэгъ чӀэт цу пшӀыкӀутӀури, 45лэгъупцӀыкӀухэри, хьакужъонтхъухэри, лэджэнхэри ащ ышӀыгъэх. Зиусхьаным и Унэ пае Хъирам Сэлмэн фишӀыгъэ пкъыгъо пстэури джэрз зэпэлыдыжьым хэшӀыкӀыгъагъэх. 46Пачъыхьэм ар ыгъэткӀути Иордан пэмычыжьэу, Сукъотрэ Цэртанрэ азыфагу илъ чӀыпӀэм чӀыгу итӀыкӀыгъэм щыраригъэкӀэжьыщтыгъэ. 47ЕтӀанэ а пкъыгъохэр бэ дэдэ зэрэхъущтыгъэхэм къахэкӀэу джэрзэу агъэкӀуагъэр зыфэдизыр Сэлмэн аригъэгъэнэфагъэп+.

48Ащ дакӀоу Сэлмэн Зиусхьаным и Унэ чӀэтыщтыхэр аригъэшӀыгъэх. АригъэшӀыгъэхэр мыщ фэдэх: дышъэ къурмэншӀыпӀэр, гъомылэ тынхэр зытыралъхьащт дышъэ Ӏанэр;+
49Тхьэм и Унэ хэт кӀоцӀ унэ лъапӀэм икъыблэ лъэныкъокӀэ тфырытфэу щытынхэу дышъэ къабзэм остыгъэхэр хишӀыкӀыгъэх; къэгъагъэхэри, остыгъэхэри, Ӏадэхэри дышъэм хэшӀыкӀыгъагъэх;+
50лэджэн цӀыкӀухэр, остыгъэм ишъэгъэ стафэхэр къызэрэпахырэ Ӏадэхэр, нэмыкӀ лэджэнхэр, Ӏэгубжъэхэр, жъапхъэхэр дышъэ къабзэм хэшӀыкӀыгъагъэх. ЛъапӀэмэ анахь лъэпӀэжьэу Тхьэм и Унэ ыкӀоцӀ итыжьым хэлъ пчъэмрэ Тхьэм и Унэ иапэрэ ихьапӀэ хэлъ пчъэмрэ яхьалъкъхэр дышъэм хэшӀыкӀыгъагъэх+.

51Джаущтэу Зиусхьаным и Унэ игъэпсын пылъыгъэ ӀофшӀэн пстэури Сэлмэн зэшӀуихыгъ. Арыти, Сэлмэн ятэ Даут тыжьынэу, дышъэу, пкъыгъохэу Зиусхьаным фигъэшъошэгъагъэхэр къыхьхи, Зиусхьаным и Унэ хэт пкъыгъолъэпӀэ-гъэтӀылӀыпӀэм чӀэлъынхэу аритыпагъэх+.

Яенэрэ шъхьэр

Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ Тхьэм и Унэ къызэрахьыжьыгъэр

8^1Сэлмэн Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ Даут икъалэу Цион къыдахыжьынышъ къахьыжьыным пае Израилым инахьыжъ упчӀэжьэгъухэм, зэкӀэ лӀакъомэ яӀэшъхьэтетхэм, израил цӀыфхэм къатекӀыгъэхэм япащэхэм пачъыхьэу Сэлмэн дэжь, Ерусэлэм, къэкӀонхэу къяджагъ+. 2Арыти, илъэсым ияблэнэрэ етан мазэм[*] тефэу израилхэр зэкӀэ пачъыхьэу Сэлмэн дэжь агъэмэфэкӀынэу къекӀолӀагъэх. 3Израилым инахьыжъ упчӀэжьэгъу пстэури къакӀохи, къурмэнышӀхэм пхъонтэ лъапӀэр къаӀатыгъ. 4Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀи, чэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэри, ащ чӀэлъыгъэ пкъыгъо лъапӀэхэри рахьыжьагъэх. КъурмэнышӀхэмрэ лэуйхэмрэ[*] ахэр ахьыщтыгъэх. 5Пачъыхьэу Сэлмэнрэ зэрэ Израилэу ицӀыф хэхыгъэхэу ащ щызэрэугъоигъэхэмрэ пхъонтэ лъапӀэм ыпэ итхэу, мэл-пчэнхэмрэ былымхэмрэ ябагъэ зыфэдизыр къэлъытэгъуаеу къурмэн ашӀхэзэ, кӀощтыгъэх. 6КъурмэнышӀхэм Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ къахьи, лъапӀэмэ яанахь лъэпӀэжьыр зэрытыщт кӀоцӀ унэм рахьи, къэрыубмэ атэмэ чӀэгъмэ ачӀагъэуцуагъ+. 7Къэрыубмэ атамэхэр пхъонтэ лъапӀэр зыдэщыт чӀыпӀэм ышъхьагъ щызэкӀэхыгъэхэу, пхъонтэ лъапӀэмрэ ар зэрэзэрахьэрэ пхъэ убытыпӀэхэмрэ ашъхьагъ щыгъэӀэгъагъэх+. 8ЧӀыпӀэ лъапӀэу кӀоцӀ унэ лъапӀэм ыпашъхьэ итымкӀэ узыплъэкӀэ, пхъонтэ лъапӀэр зэрэзэрахьэрэ пхъэ убытыпӀэхэм аӀэпакӀэхэр щыплъэгъущтыгъэх, ау укъыӀукӀотмэ, плъэгъущтыгъэхэп. Джы къызнэсыгъэми джащ фэдэу ахэр зэрэщытых. 9Израил цӀыфхэр Мысыр хэгъэгум къикӀыжьыгъэхэу, Зиусхьаным ахэм зэзэгъыныгъэ къызадешӀым, Мосэ Хъорэб къушъхьэм щыӀэзэ пхъонтэ лъапӀэм дилъхьэгъэгъэ мыжъобгъуитӀум анэмыкӀ зыпари ащ дэлъыгъэп+. 10КъурмэнышӀхэр чӀыпӀэ лъапӀэм къызекӀыжьхэм, ошъуапщэр Зиусхьаным и Унэ из хъугъэ+. 11Ащ ошъуапщэр из зэрэхъугъэм къыхэкӀэу къурмэнышӀхэр щытынхэ алъэкӀыщтыгъэп. Джащ нэсэу Тхьэм Зиусхьаным и Унэ зэлъикӀугъ.

12Мыщ дэжьым Сэлмэн къыӀуагъ:

«Зыщымылъэгъушъущт чӀыпӀэм зэрэщыӀэр ежь Зиусхьаным къыӀуагъ+.

13УипсэупӀэнэу Ощ пае мары Унэ лъапӀэр сэ згъэпсыгъэ,
егъашӀэм ущыщыӀэнэу ар О уичӀыпӀ».

Сэлмэн цӀыфхэм зэрадэгущыӀагъэр

14Зэрэ Израилэу ицӀыф хэхыгъэхэу щытхэм Сэлмэн закъфыригъэзэкӀи Тхьэм ынэшӀу къащыфэнэу къафэлъэӀуагъ+. 15Ащ къыӀуагъ: «Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм, сятэ Даут къыриӀуагъэр непэ зыгъэцэкӀэжьыгъэм, щытхъур ыдэжь! Ащ ыӀогъагъ: 16„Сиизраил лъэпкъ Мысырым къызщисщыжьыгъэ мафэм къыщегъэжьагъэу Сэ сцӀэ пае Унэ щагъэпсынэу Израилым илӀакъохэр зыщыпсэурэ къалэмэ ащыщ гори къыхэсхыгъэп, Сиизраил лъэпкъ илӀышъхьэ хъуным пае Даут къахэсхыгъ“+. 17Сятэ Даут Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ыцӀэ епхыгъэу унэ ыгъэпсынэу гухэлъ иӀагъ+. 18Ау Зиусхьаным сятэ Даут къыриӀуагъ: „Джары сцӀэ епхыгъэу унэ пшӀынэу угу зэрилъыр дэгъу. 19Ау сцӀэ епхыгъэу унэ зыгъэуцущтыр къыпхэкӀыгъэ шъаор нахь орэп, джары сцӀэ епхыгъэу унэ зышӀыщтыр“+. 20Зиусхьаным ыӀуагъэр ыгъэцэкӀэжьыгъ. Сятэ Даут ычӀыпӀэ сэ сиуцуагъ, Израилым итахъти сытетӀысхьагъ, Зиусхьаным зэриӀуагъэм фэдэу, Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ыцӀэ епхыгъэу унэ сшӀыгъэ. 21Зиусхьаным тятэхэр Мысыр хэгъэгум къызырещыжьхэм ахэм къадишӀыгъэгъэ зэзэгъыныгъэр зыдэлъ пхъонтэ лъапӀэм пайи чӀыпӀэ ащ щызгъэхьазырыгъ».

Тхьэм и Унэ икъызэӀухыгъом Сэлмэн тхьэлъэӀоу щишӀыгъэр

22Ащ дэжьым Сэлмэн израил лъэпкъым изэӀукӀэ ыпэ итэу къурмэншӀыпӀэм ыпашъхьэ дэжь уцугъэ, ыӀэхэр уашъом фэгъэзагъэу къыдиӀэтыехи, 23къыӀуагъ: «Зиусхьанэу Израилым и Тхьэр! Ощ фэдэу Тхьэ ташъхьагъкӀэ уашъоми ычӀэгъкӀэ чӀыгуми атетэп. УиӀумэтхэм адэпшӀыгъэ зэзэгъыныгъэм уфэшъыпкъэу, зыгукӀэ къыпфэщагъэхэу уапашъхьэ ит УиӀумэтхэм гукӀэгъу къафэошӀы+. 24УиӀумэтэу сятэ Даут къепӀогъагъэр бгъэцэкӀэжьыгъэ; О къэпӀогъагъэр непэ бгъэцэкӀэжьыгъэ. 25Израилым и Зиусхьанэу Тхьэр, „Пкъохэр зытет гъогухэм афэсакъхэу, ощ фэдэу сапашъхьэ итхэмэ, о къыпхэкӀыгъэхэр ренэу Израилым итахътэ тесыщтых“ пӀуи, УиӀумэтэу сятэ Даут къепӀогъагъэр джы къэгъэшъыпкъэжь+. 26Израилым и Тхьэр, УиӀумэтэу сятэ Даут къепӀогъагъэр шъыпкъэ орэхъужь!

27Шъыпкъэ дэдэу, Тхьэр ара чӀыгум щыпсэущтыр? Уашъоми уашъохэм яуашъуи О уарыфэрэп, сэ сшӀыгъэ унэм ащыгъум уифэхэнэп ныӀа+. 28Ау щытми, си Зиусхьанэу Тхьэр, УиӀумэт итхьэлъэӀурэ къызкӀэлъэӀурэмрэ унаӀэ къатедз, УиӀумэт иджэмакъэрэ тхьэлъэӀоу непэ ышӀырэмрэ къызэхэхых. 29Уинэплъэгъу мафи чэщи мы Унэми, О пцӀэ зэпхыгъэнэу зыфэпӀогъэ мы чӀыпӀэми къафэрэгъэзагъ. УиӀумэт а чӀыпӀэм щытэу тхьэлъэӀоу ышӀыщтыр къызэхэорэх+. 30О УздэщыӀэ мы чӀыпӀэм дэжь щытхэу УиӀумэти Уиизраил лъэпкъи тхьэлъэӀу зыщашӀыкӀэ, ятхьэлъэӀу къызэхэх, О уздэщыӀэ чӀыпӀэм, ошъогум къыщызэхэхи япсэкӀодхэр къафэгъэгъу.

31Зыгорэм игупсэ зэрар фэхъоу псэкӀод ышӀагъэу, адрэр къедаоу тхьэлъанэ ригъэшӀынэу, тхьэлъанэ зэдашӀынэу мы Унэм чӀэт къурмэншӀыпӀэм къызекӀуалӀэхэкӀэ,+
32ошъогум къыщызэхэхи, УиӀумэтхэм хьыкумышӀ къафэхъу, мысэм ышӀагъэр ышъхьэ къигъэфэжьи гъэмысэ, зафэм изэфагъэ елъытыгъэу зэрэзафэр къэгъэнаф.

33Уиизраил лъэпкъ уапашъхьэ псэкӀод зэрэщишӀагъэм пае пыир къызытекӀокӀэ, уадэжь къагъэзэжьэу мы Унэм къызыщыолъэӀухэкӀэ, агу еӀэжьыгъэхэу къызыщыолъэӀухэкӀэ, 34ошъогум къыщызэхэххи, Уиизраил лъэпкъ ипсэкӀодшӀагъэ къыфэгъэгъуи, ятэмэ къяптыгъэгъэ чӀыгур ахэм къятыжь.

35Уапашъхьэ псэкӀод щашӀагъэу, ащ пае ахэм огъу къафэбгъэкӀуагъэу мы чӀыпӀэм зыкъыфагъазэу ахэр къызыолъэӀухэкӀэ, уадэжь къызагъэзэжькӀэ, О зэребгъэуцолӀагъэхэм къыхэкӀэу псэкӀодэу ашӀагъэм зыфыкӀэгъожьхэкӀэ,+
36ошъогум къыщызэхэххи, УиӀумэт Уиизраил лъэпкъ ипсэкӀодшӀагъэ къыфэгъэгъу, зэрыкӀон фэе гъогу зафэр къыфэгъэнафи, плъэпкъ кӀэнэу къептыгъэ уичӀыгу ощх къыщыфегъэщх+.

37ЧӀыгум щыгъаблэу, хьадэгъур къызпыкӀырэ зэпахрэ бэгуузыр къекӀокӀэу, жьыбгъэ стырыр къепщэу, лэжьыгъэр зыгъэкӀодрэ узыр, мацӀэр, хьамлыухэр къежьагъэхэу е зыщыпсэухэрэ къалэм ичӀыгумэ пыир къатебанэу, тхьамыкӀагъо горэ къафыкъокӀэу, уз горэм ригъэзыгъэхэу,+
38агу еӀэжьыгъэхэу, тхьамыкӀагъом зэлъиубытыгъэхэу, мы Унэм аӀэхэр къызыщыпфащэйхэкӀэ, зы нэбгырэ горэм е Уиизраил лъэпкъ зэрэщытэу лъэӀу къызыпфашӀыкӀэ, ахэр къызыолъэӀухэкӀэ, 39уздэщыӀэ чӀыпӀэу ошъогум О къыщызэхэххи, япсэкӀодхэр къафэгъэгъу. Хэти зэрыкӀогъэ гъогум, ыгу иплъагъорэм елъытыгъэу, ифэшъуашэр егъэгъот, сыда пӀомэ цӀыф пстэуми агу илъым О зыр ары щыгъуазэр+. 40Ахэр зэхьылӀагъэр тыпщыщынэмэ, тятэмэ къяптыгъэ чӀыгум ренэу тызэрэщыпсэущтыр ары.

41Уиизраил лъэпкъ щымыщ хамэр О уикъэбар зэхихыгъэу, ащ пае лъэныкъо чыжьэм къикӀэу къызыкӀокӀэ, –+
42сыда пӀомэ О уикъэбарышхуи, уилъэкӀи, уизэшӀокӀи ахэми зэхахыщт, – ари къэкӀонышъ, мы Унэм щылъэӀощт. 43УздэщыӀэ чӀыпӀэу ошъогум О къыщызэхэхи, хамэр къызэрэуаджэрэр зэкӀэ къыфашӀ, чӀыгум тет лъэпкъ пстэуми уашӀэным, Уиизраил лъэпкъ къызэрэпщыщынэрэм фэдэу къыпщыщынэнхэм, къыщыолъэӀунхэу мы Унэр О зэрэпфэсшӀыгъэм икъэбар зэхахыным пае.

44О зэрыбгъэкӀорэ гъогум тетэу, Уилъэпкъ пыим пэшӀуекӀоу заом зежьэкӀэ, О къыхэпхыгъэ къалэмкӀэ, О пцӀэ епхыгъэу сшӀыгъэ унэм зыкъыфагъазэу Зиусхьаным елъэӀухэ зыхъукӀэ, 45ахэм ятхьэлъэӀуи къызкӀэлъэӀухэри ошъогум О къыщызэхэххи, зэфагъэкӀэ къапэгъокӀ.

46Уапашъхьэ псэкӀод щашӀэу, – псэкӀод зымышӀырэ цӀыф щыӀэпышъ, – ахэм О уакъыфэгубжэу, пыйхэм аӀэкӀаплъхьэхэу, гъэры зышӀыгъэхэ пыим ичӀыгу чыжьэ е благъэ ахэр защэхэкӀэ,+
47етӀанэ гъэрэу зыдэщыӀэхэ чӀыпӀэм зыкъыщашӀэжьэу, „псэкӀод тшӀыгъэ, хэбзэнчъэу тызекӀуагъ, лажьэ ттелъ“ аӀозэ, гъэры зыщашӀыгъэхэ чӀыгум зэрисхэзэ, зыкъыпфагъазэу къызыолъэӀухэкӀэ,+
48гъэры зышӀыгъэхэ пыйхэм ячӀыгу зэрисхэзэ, агукӀи апсэкӀи О зыкъыпфагъазэу, ятэмэ къяптыгъэ ячӀыгу, О къыхэпхыгъэ къалэм, О пцӀэ епхыгъэу сшӀыгъэ унэм закъыфагъазэу О къызыолъэӀухэкӀэ, 49ятхьэлъэӀуи къызфэлъаӀохэри ошъогум, О уздэщыӀэ чӀыпӀэм, къыщызэхэххи, зэфагъэкӀэ къапэгъокӀ, 50Уилъэпкъ уапашъхьэ щишӀыгъэ псэкӀодри уапашъхьэ зэрэщыхэукъуагъэри къыфэгъэгъух, гъэры зышӀыгъэхэм гукӀэгъу къафыряӀаным пае ахэм агухэр къягъэгъух+. 51Сыда пӀомэ ахэр Мысырым къипщыжьыгъэхэр, гъучӀ хьакухэм ямэшӀостыр къыхэпщыжьыгъэхэр ары+. 52УиӀумэт итхьэлъэӀурэ Уиизраил лъэпкъ итхьэлъэӀурэ уинэплъэгъу къафэрэгъэзагъ, ахэр О къыуаджэхэ зыхъукӀэ сыдыгъуи зэхэпхынхэм пае. 53Сыда пӀомэ тятэхэр Мысырым къызеощыжьхэм, Зиусхьанэу Тхьэр, УиӀумэт Мосэ къызэрепӀуагъэм фэдэу, пӀэ илъынэу дунаим тет лъэпкъ пстэуми О ар къахэпхыгъ!»+

Сэлмэн Тхьэм ынэшӀу къыщыфэнэу лъэпкъым зэрэфэлъэӀуагъэр

54Сэлмэн итхьэлъэӀуи, Зиусхьаным фыриӀэ лъэӀури къызеуххэм, ыӀэхэр уашъомкӀэ гъэзагъэхэу, дэӀэтэягъэхэу Зиусхьаным икъурмэншӀыпӀэ ыпашъхьэ лъэгонджэмышъхьэкӀэ щысыгъэти, къэтэджыжьыгъ+. 55Ащ дэжьым щытэу ымакъэ лъэшэу Ӏоу, Тхьэм ынэшӀу къащыфэнэу, израил цӀыфэу къызэӀукӀагъэхэм къафэлъаӀуи къыӀуагъ: 56«Зиусхьаным зэриӀуагъэм фэдэу, Иизраил лъэпкъ гупсэфыгъо къезытыгъэм щытхъур ыдэжь! ИӀумэт Мосэ къыриӀогъэ гущыӀэшӀухэм ащыщ гори мыгъэцэкӀэжьыгъэу къэнагъэп. 57Тятэмэ зэрягъусагъэм фэдэу, ти Зиусхьанэу Тхьэр тэри терэгъус, тыкъерэмыбгын, тыкъызэремынэкӀ! 58Ащ игъогумэ татетыным, тятэмэ осыет къафишӀыгъэ унашъохэр, Ащ ишапхъэхэр, Ащ игъэнэфагъэхэр дгъэцэкӀэнхэм пае, тыгухэмкӀэ тызферэщэх!+
59Зиусхьаным ыпашъхьэ сызэрэщелъэӀугъэ гущыӀэхэр ти Зиусхьанэу Тхьэм мафи чэщи лъэрэӀэсых, Зиусхьанэу Тхьэр ИӀумэти Иизраил лъэпкъи зэфагъэкӀэ мафи чэщи къапэрэгъокӀ, 60Зиусхьаныр зэрэ Тхьэр, Ащ нэмыкӀ зэрэщымыӀэр дунаим тет лъэпкъ пстэуми ашӀэным пае+. 61Джы фэдэу ти Зиусхьанэу Тхьэм ишапхъэхэм татетыным, Ащ иунашъохэр дгъэцэкӀэнхэм пае, шъугукӀэ зэрэщытэу Ащ шъуфэрэгъэзагъ!»

Сэлмэн къурмэнхэр зэришӀыгъэр

62Ащ дэжьым пачъыхьэми израил цӀыфэу зэкӀэ ащ игъусэхэми Зиусхьаным пае къурмэн ашӀыгъ. 63Арыти, Сэлмэн Зиусхьаным пае былымышъхьэ мин тӀокӀырэ минитӀурэ мэл-пчэнхэу минишъэрэ мин тӀокӀырэ мамыр къурмэн ышӀыгъэх. Джаущтэу пачъыхьэмрэ израил цӀыфхэмрэ Зиусхьаным и Унэ къызэӀуахыгъ. 64А мэфэ дэдэм пачъыхьэм къурмэнгъэст, гъомылэ тын ышӀхи, мамыр къурмэнмэ къатекӀыгъэ шэр ыгъэсти, Зиусхьаным и Унэ ыпашъхьэ ит щагум ипчэгу ыукъэбзыгъ. Къурмэнгъэстэу, гъомылэ тынэу ышӀыгъэхэмрэ мамыр къурмэныпхъэхэм къатекӀыгъэ шэмрэ Зиусхьаным ыпашъхьэ щытыгъэ джэрз къурмэншӀыпӀэм ифэшъунхэу щытыгъэп.

65Сэлмэн а уахътэм мэфэкӀышхо ышӀыгъ, Хъэмат къалэ идэхьагъу къыщегъэжьагъэу игъукӀырэ псыхъоу Мысырым игъунапкъэкӀэ щыӀэм нэсыжьэу къарыкӀыгъэ израил цӀыфхэр зэкӀэ зэӀукӀэшхом, ти Зиусхьанэу Тхьэм дэжь, къекӀолӀэгъагъэх. Мэфиблэ, джыри мэфиблэ, зэкӀэмкӀи мэфэ пшӀыкӀуплӀэ ахэм агъэмэфэкӀыгъ. 66Яенэрэ мафэм Сэлмэн цӀыфхэр ытӀупщыжьыгъэх. Зиусхьаным ИӀумэт Даутрэ Иизраил лъэпкърэ шӀоу къафишӀагъэм пае гушӀуагъом зэлъиштагъэхэу, чэфыр агу изэу ахэр, Тхьэм ынэшӀу къыщыфэнэу пачъыхьэм фэлъаӀохи, ядэжь кӀожьыгъэх.

Ябгъонэрэ шъхьэр

Тхьэр Сэлмэн къызэрэфэкӀуагъэр

9^1Сэлмэн Зиусхьаным и Уни, пачъыхьэ унэми, джащ фэдэу ышӀынэу зыфэегъэ пстэуми ягъэпсын зеухым, 2Зиусхьаныр ГъыбӀон къызэрэщыфэкӀогъагъэм фэдэу ятӀонэрэу Сэлмэн къыфэкӀуагъ+. 3Зиусхьаным ащ къыриӀуагъ: «УитхьэлъэӀуи укъызэрэсэлъэӀугъэхэри Сэ зэхэсхыгъэх. ЕгъашӀэм Сэ сцӀэ чӀэтынэу о пшӀыгъэ Унэр згъэкъэбзагъэ; синэплъэгъуи сыгуи егъашӀэм ащ теплъэхъукӀыщтхэп+. 4Уятэ Даут фэдэу, шъыпкъэм утетэу, ар къызэрэсфэлэжьагъэм фэдэу, угукӀи упсэкӀи сапашъхьэ уитмэ, осыетэу къыпфэсшӀыгъэхэр зэкӀэ бгъэцакӀэхэу, Сишапхъэхэмрэ Сигъэнэфагъэхэмрэ къэуухъумэхэзэ пшӀыщтмэ,+
5„О къыпхэкӀыгъэхэр ренэу Израилым итахътэ тесыщтых“ сӀуи, уятэ Даут къызэресӀуагъэм фэдэу, уипачъыхьагъу егъэшӀэрэу Израилым щызгъэуцущт+. 6Ау шъори шъуикӀалэхэми шъузгокӀхэу, осыетэу, унашъоу къышъуфэсшӀыгъэхэр шъумыгъэцакӀэхэу, нэмыкӀ тхьэхэм зафэжъугъазэу, ахэм шъхьащэ афэшъушӀ зыхъукӀэ, 7Израилыр чӀыгоу къестыгъэм тезгъэкӀодыкӀыщт, Сэ сичӀыпӀэнэу сыукъэбзыгъэ Унэр пхъатэ зыпэсымыхьыжьэу, къэбаркӀэ къызэфаӀотэжьэу Израилыр лъэпкъ пстэуми якӀэнэкӀалъэу къэзгъэнэщт+. 8Мы Унэр къутэфэ Ӏуашъхьэу къэнэжьыщт. Ащ блэкӀырэм пэпчъ ыгучӀэ зэризыгъэм нахь хэмылъэу кӀэшъуикӀызэ ыӀощт: „Сыд пае Зиусхьаныр мы хэгъэгуми мы Унэми мыщ фэдэу адэзекӀуагъа?“+
9Ащ дэжьым аӀощт: „Ахэм ятэхэр мысыр хэгъэгум къизыщыжьыгъэхэ я Зиусхьанэу Тхьэр къабгыни, нэмыкӀ тхьэхэр аштэхи, ахэм шъхьащэ зэрафашӀыщтыгъэхэмрэ зэрафэлажьэщтыгъэхэмрэ апае Зиусхьаным джа тхьамыкӀэгъо пстэури къафыригъэхыгъ“».

Сэлмэнрэ Хъирамрэ зэрэзэзэгъыгъэхэр

10Сэлмэн унитӀур, Зиусхьаным и Унэрэ пачъыхьэм иунэрэ, илъэс тӀокӀырэ ышӀхэзэ ыухыгъэх+. 11Джащ фэдизым Цэурым ипачъыхьэу Хъирам Сэлмэн зэрэшӀоигъоу кедрэ ыкӀи кипарис чъыгхэр, дышъэр къыфаригъащэщтыгъэхэти, пачъыхьэу Сэлмэн Хъирам Гъалыл хэкум итэу къэлэ тӀокӀ ритыгъ. 12Арыти, Хъирам Цэур къыдэкӀи Сэлмэн къыритыгъэ къалэхэм яплъынэу къызэкӀом, ахэр ащ ыгу рихьыгъэхэп. 13Ащ къыриӀуагъ: «Сыд фэдэ къалэха адэ, сикъош, къысэптыгъэхэр?» Къабул чӀыгукӀэ ахэм ар яджагъ, непэ къызнэсыгъэми джары ахэм зэряджэхэрэр. 14Хъирам пачъыхьэм дышъэ килограмм минищрэ шъихрэ къыфаригъэщэгъагъ.

Сэлмэн илъэхъан Израилым зыкъызэриӀэтыгъэр

15Сэлмэн Зиусхьаным и Унэ, ежь пае унэ, Милло зыфаӀорэ етӀэ зэтетэкъуагъэхэу къэлэ дэпкъым ылъапсэхэр зэрагъэпытэщтыгъэхэр, Ерусэлэм дэпкъыр, Гъэзэр, Мэгъыдэ, Гъэзэр къалэхэр ыгъэпсынхэм пае егъэзыгъэкӀэ Ӏоф ашӀэнэу цӀыфхэм атырилъхьагъ+. 16Мысырым ипачъыхьэ фирхьауныр Гъэзэр екӀуи ар тыригъэстыкӀыгъагъ. КъэнаӀан лъэпкъым щыщхэу къалэм дэсыгъэхэр зэхиукӀэхи, ыпхъоу Сэлмэн ишъуз шӀухьафтынэу ар ритыгъагъ+. 17Арыти, Сэлмэн Гъэзэррэ ыхэкӀэ щыӀэ Бэтхъорэнрэ ыгъэпсыгъэх, 18БаӀалати Татмори пшэхъолъэ шъофнэкӀым щигъэпсыгъэх. 19Джащ фэдэу Сэлмэн илэжьыгъэ-гъомлэпхъэ гъэтӀылъыпӀэхэр зыдэтыщт къалэхэр зэкӀэ, ку псынкӀэхэр зыдэщыӀэщт къалэхэр, шыудзэхэм апае къалэхэр, Ерусэлэми Ливанми, ыӀэ илъыгъэ чӀыпӀэ пстэуми, ащишӀынэу зыфэягъэр зэкӀэ Сэлмэн ышӀыгъ+. 20Израил цӀыфхэм ащымыщ цӀыф лъэпкъхэу аморхэм, хьатхэм, пэрыцхэм, хъэухэм, еусхэм, 21ахэм къахэкӀыгъэхэу, израил цӀыфмэ амыгъэкӀодыгъэхэу псэоу къэнагъэхэм Сэлмэн егъэзыгъэкӀэ Ӏоф ашӀэнэу атырилъхьагъ. 22Сэлмэн израил цӀыфхэм егъэзыгъэкӀэ Ӏоф аригъашӀэщтыгъэп, ау ахэр ежь идзэкӀолӀыщтыгъэх, иӀумэтыщтыгъэх, къыпэблэгъэ лӀэкъо-лъэшыщтыгъэх, идзэпащэщтыгъэх, ку псынкӀэу, шыоу ежь иӀэхэм афэгъэзэгъагъэх+.

23Джахэр ары Сэлмэн аригъэшӀэрэ Ӏофхэр зэрагъэцакӀэхэрэм лъыплъэщтыгъэ Ӏэшъхьэтетхэр: япчъагъэкӀэ нэбгырэ шъитфрэ шъэныкъорэ хъухэу ахэм Ӏоф зышӀэрэ цӀыфхэр агъэӀорышӀэщтыгъэх.

24Фирхьауным ыпхъу Даут икъалэ къыдэкӀыжьи, Сэлмэн ащ фаригъэшӀыгъэ унэм кӀожьыгъэ. ЕтӀанэ Сэлмэн Милло ыгъэпсыгъ+. 25Сэлмэн Зиусхьаным пае ышӀыгъэ къурмэншӀыпӀэм Зиусхьаным ыпашъхьэ илъэсым щэ къурмэнгъэстхэмрэ мамыр къурмэнхэмрэ щишӀыщтыгъэх, гъомэ ӀэшӀухэр къызпиххэрэр щигъэстыщтыгъэх. Ащ дакӀоу иунэ игъэпсыни ыухыгъ.

26Джащ фэдэу пачъыхьэу Сэлмэн Едом хэкум ит Елат къалэм пэмычыжьэу, хы Плъыжьым Ӏут Ӏэцыон-Гъэбэр къалэм хыдзэм пае къухьэхэр щишӀыгъэх+. 27Арыти, Хъирам къухьэгъэӀорышӀэным фэӀэзэ ицӀыфхэу хым щыгъуазэхэр Сэлмэн ицӀыфхэм гъусэ афишӀхи ыгъэкӀуагъэх+. 28Ахэр Офыр чӀыпӀэм кӀохи, дышъэу килограмм мин пшӀыкӀутӀурэ шъихрэ къыращи пачъыхьэу Сэлмэн къыфащагъ+.

ЯпшӀэнэрэ шъхьэр

ЩэбаӀ хэгъэгум ипачъыхьэгуащ

10^1ЩэбаӀ хэгъэгум ипачъыхьэгуащэ Зиусхьаным ишӀуагъэкӀэ Сэлмэн ищытхъоу аӀуатэрэр зызэхехым, ащ дэжь ӀуупчӀыхьанэу къэкӀуагъ+. 2Шъхьагъырытхэр бэу игъусэхэу Ерусэлэм ар къэкӀуагъ; махъшэхэр мэ ӀашӀухэр къызпихрэ щыфэхэмкӀэ, дышъэ бэ дэдэкӀэ, мыжъо лъапӀэхэмкӀэ ушъэгъагъэх. Ар Сэлмэн дэжь къакӀуи зыфэе пстэумкӀи къыдэгущыӀагъ+. 3Арыти, Сэлмэн ащ къызэреупчӀыгъэ пстэуми япэкъокӀ риӀожьыгъ, пэгъокӀ джэуап къызфимыгъотыжьышъуни пачъыхьэм къыриӀуагъэхэм зи къахэфагъэп. 4ЩэбаӀ хэгъэгум ипачъыхьэгуащэ Сэлмэн иӀушыгъи, унэу ащ ышӀыгъэри, 5иӀанэ къытехьэрэ гъомлапхъэхэри, иӀэшъхьэтетхэр Ӏанэм зэрэпэтӀысхьэхэрэм пылъ хабзэхэри, игъомлэпхъэзехьэхэм язекӀокӀэ-шӀыкӀэхэри, ахэр зэрэфэпагъэхэри, исэнэзехьэхэри, Зиусхьаным и Унэ къурмэнгъэстхэр зэрэщишӀхэри зелъэгъухэм, ащ нахьыбэрэ зыфэӀэжэжьышъугъэп.

6Арыти, пачъыхьэм къыриӀуагъ: «О пшӀэрэ Ӏофхэмрэ уиӀушыгъэрэ яхьылӀагъэу сихэгъэгу къэбарэу щызэхэсхыгъэхэр шъыпкъэ. 7Ау сыкъэмыкӀоу, сынитӀукӀэ сэмылъэгъуфэ сшӀошъ хъугъэп. Шъхьае, зытет шъыпкъэм ызыныкъуи къысаӀуагъэп, сыда пӀомэ сэ зэхэсхыгъэм нахьыб Ӏушыгъэу пхэлъри мылъкоу уиӀэри. 8УицӀыфхэу, мы уиӀумэтхэу ренэу уапашъхьэ итхэу уиӀушыгъэ зэхэзыххэрэр насыпышӀох! 9КъыпфэшӀу уи Зиусхьанэу Тхьэу Израилым итахътэ утезгъэтӀысхьагъэм щытхъур ыдэжь! Зиусхьаным Израилым егъэшӀэрэ шӀулъэгъу къызэрэфишӀыгъэм къыхэкӀэу ухьыкумышӀынэу, шъыпкъэр зепхьанэу пачъыхьэу утыригъэхьагъ»+. 10Ащ дэжьым пачъыхьэм дышъэу килограмм минищрэ шъихрэ, мэ ӀашӀухэр къызпиххэрэр бэ дэдэу, мыжъо лъапӀэхэр ащ къыритыгъэх. ЩэбаӀ хэгъэгум ипачъыхьэгуащэ мэ ӀашӀухэр къызпихрэ щыфэхэу къыритыгъэмэ афэдэ бэ дэдэу ащ къыфащэу джыри зыкӀи къыхэкӀыгъэп.

11Джащ фэдэу Хъирам ихыдзэ къухьэу дышъэр Офыр къыфизыщыщтыгъэми чъыгплъыжь лъэпкъым фэдэуи мыжъо лъапӀэхэуи бэ дэдэ Офыр къыфырищыгъ+. 12Пачъыхьэм а чъыгплъыжь лъэпкъым Зиусхьаным и Унэрэ пачъыхьэ унэмрэ апае ӀэубытыпӀэхэр, орэдыӀохэм апае бзэпсхэр зэрыщэгъэ пхъонтэпщынэ зэфэшъхьафхэр харигъэшӀыкӀыгъэх. Ащ фэдизым нэсэу чъыгплъыжь лъэпкъыр зыкӀи къащагъэп, джы нэси алъэгъугъагъэп. 13Арыти, пачъыхьэу Сэлмэн ЩэбаӀ хэгъэгум ипачъыхьэгуащэ зыфэягъэри къызкӀэлъэӀугъэхэри зэкӀэ ритхи, шӀухьафтынхэри фишӀыгъэх. ЕтӀанэ ежьми игъусэгъэ иӀумэтхэми къыздикӀыгъэгъэхэ хэгъэгум агъэзэжьыгъ.

Пачъыхьэу Сэлмэн ибайныгъэхэр

14Сэлмэн пае илъэс къэс къащэрэ дышъэм ионтэгъугъэщтыгъэр килограмм мин пшӀыкӀубгъурэ шъибгъурэ тӀокӀиплӀырэ. 15Ар сатыу ашӀыхэрэр къезыхьакӀхэрэми, сатыушӀхэми, Ӏарабыем ипачъыхьэ пстэуми, хэкухэм яӀэшъхьэтетхэми къаӀаххэрэм анэмыкӀыгъ. 16Арыти, пачъыхьэу Сэлмэн дышъэм мэӀушхо шъитӀу харигъэуӀучӀыкӀыгъэх. МэӀу пэпчъ дышъэу текӀодагъэр килограммиблым къехъу. 17Джащ фэдэу нахь мэӀу цӀыкӀухэри шъищ хъухэу дышъэм харигъэуӀучӀыкӀыгъэх. МэӀу пэпчъ дышъэу текӀодагъэр килограммитфым тӀэкӀу къехъу. Пачъыхьэм ахэр Ливан Мэз Ун зыфаӀорэм чӀигъэуцуагъэх+. 18Пачъыхьэм пыл къупшъхьэм тэхътэ ин харигъэшӀыкӀи, дышъэ къабзэкӀэ ар къараригъэтӀылъэкӀыжьыгъ. 19Тахътэм лъэоених екӀуалӀэщтыгъэ. Тахътэм ыкӀыб ышъхьагъ хъурэягъ, тетӀысхьапӀэу хэтым ыбгъуитӀукӀи ӀэтелъхьапӀэхэр иӀагъэх. ӀэтелъхьапӀэхэм ӀэкӀэ шӀыгъэу аслъаныхъухэр къаготыгъэх. 20ДэкӀоепӀихым абгъуитӀукӀэ ӀэрышӀ аслъаныхъу пшӀыкӀутӀу зырыз щытыгъ. Ащ фэдэ зы пачъыхьагъу горэми щашӀыгъэу щытыгъэп. 21Пачъыхьэу Сэлмэн шъуалъэу иӀэ пстэури дышъэм хэшӀыкӀыгъагъэх. Ливан Мэз Ун зыфаӀорэм чӀэтыгъэ шъуалъэхэри зэкӀэ дышъэ шъыпкъэм хэшӀыкӀыгъагъэх. Тыжьыным хэшӀыкӀыгъэ зи щыӀагъэп, сыда пӀомэ Сэлмэн иуахътэ тыжьыным уасэ иӀагъэп+. 22Тарщыщ къыщашӀыгъэ хыдзэ къухьэхэу пачъыхьэм иӀагъэхэр Хъирам икъухьэхэм ягъусагъэх. Арыти, Тарщыщ къыщашӀыгъэ хыдзэ къухьэхэр илъэсищ тешӀэ къэс зэ къакӀохэти, дышъэр, тыжьыныр, пыл къупшъхьэр, мамунэхэр, джэнэтбзыухэр къащэщтыгъэх+.

23Джаущтэу пачъыхьэу Сэлмэн мылъкоу иӀэмкӀи иӀушыгъэкӀи дунаим тет пачъыхьэ пстэуми ашъхьадифыщтыгъэ+. 24Арыти, зэрэдунаеу Тхьэм Сэлмэн къыхилъхьэгъэ Ӏушыгъэм едэӀухэмэ ашӀоигъоу, ар зэрагъэлъэгъунэу фэягъэх+. 25Ахэм тыжьын шъуалъэхэри, дышъэ шъуалъэхэри, щыгъынхэри, Ӏашэхэри, мэ ӀашӀухэр къызпихрэ пкъыгъохэри, шыхэри, къыдырхэри илъэс къэс шӀухьафтынэу къыратыщтыгъэх.

26Сэлмэн ку псынкӀэхэмрэ шыухэмрэ зэригъэгъотыгъэх. Ку псынкӀэ минрэ шъиплӀрэ шыу мин пшӀыкӀутӀурэ иӀагъэх. Ахэр ку псынкӀэхэр зыдэт къалэхэмрэ пачъыхьэм дэжь, Ерусэлэмрэ, адигъэуцуагъэх+. 27Пачъыхьэм тыжьыным ыуасэ мыжъо къызэрыкӀохэм афэдэу ышӀыгъ, кедрэхэр ихъоигъэхэти, къушъхьэлъэ чӀыпӀэхэм къащыкӀырэ шхынцумпэ чъыгхэм яосэгъухэу ышӀыгъ. 28Шыхэр Сэлмэн Мысырымрэ Къуорэ къыфыращыщтыгъэх; пачъыхьэм исатыушӀхэм ахэр ахъщэкӀэ Къуо къыщащэфыщтыгъэх+. 29Ку псынкӀэ пэпчъ тыжьын килограммиблрэ пшӀэнитӀукӀэрэ, зы шыр тыжьын килограммрэ пшӀэнийкӀэрэ Мысырым къыфыращыщтыгъэх. Джащ фэдэу пачъыхьэм исатыушӀхэм ахэр зэкӀэ хьатхэмрэ Арамымрэ япачъыхьэхэм афащэщтыгъэх.

ЯпшӀыкӀузэнэрэ шъхьэр

Сэлмэн Тхьэм зэрэгокӀыгъэр

11^1Пачъыхьэу Сэлмэн фирхьауным ыпхъу нэмыкӀэу, хэмэ хэгъэгумэ ащыщхэу, моабмэ, Ӏамонхэм, едомхэм, цыдонмэ, хьатхэм къахэкӀыгъэхэу бзылъфыгъэхэр бэу шӀу ылъэгъугъэхэти, ахэр шъузэу къыщагъэх. 2Зиусхьаным «Ахэм шъуалъимыхь, ежьхэри къышъулъерэмыхьэх, шъугухэр ятхьэмэ афащэщтыхэшъ» ыӀуи, израил цӀыфхэм зигугъу къафишӀыгъагъэхэр ары ахэр лъэпкъэу къызхэкӀыгъагъэхэр. Джахэр ары Сэлмэн шӀулъэгъу зыфишӀыгъэхэр+. 3Пачъыхьэпхъухэу шъуз шъибл иӀагъ, ишъуз гуадзэхэр шъищ хъущтыгъэх. Джаущтэу ишъузхэм ащ ыгу зэщафыгъ. 4Арыти, Сэлмэн ижъышъхьэм ыгукӀэ шъузэу иӀэхэм нэмыкӀ тхьэхэм апащагъ, ятэ Даут фэдэу и Зиусхьанэу Тхьэм ыгукӀэ ар фэшъыпкъэ дэдагъэп+. 5Джащ тетэу Сэлмэн цыдонмэ ятхьэнэпцӀ Астартэрэ Ӏамонхэм ятхьэнэпцӀ бзэджэ-наджэу Мылъкомрэ афэлажьэу ыублагъ. 6Зиусхьаным къемыкӀущтыр Сэлмэн ышӀэщтыгъ, ятэ Даут фэдэу Зиусхьаным ар фэшъыпкъэ дэдагъэп. 7ЕтӀанэ Сэлмэн моабмэ ятхьэнэпцӀ бзэджэ-наджэу Къэмэщрэ Ӏамонхэм ятхьэнэпцӀ бзэджэ-наджэу Молэхрэ апае Ерусэлэм къыпэблагъэу къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр щигъэуцугъэх+. 8Хэмэ хэгъэгумэ ащыщ бзылъфыгъэу ишъузхэм, зитхьэхэм апашъхьэ гъомэ ӀашӀухэр щызгъэущтыгъэхэм, къурмэнхэр афэзышӀыщтыгъэхэм зэкӀэми джаущтэу афишӀыгъ.

9Арыти, Израилым и Зиусхьанэу Тхьэр Сэлмэн ыгукӀэ зэрэгокӀыгъэм пае къыфэгубжыгъ. Зиусхьаным тӀо ащ зыкъыригъэлъэгъугъагъэми,+
10нэмыкӀ тхьэхэм зафимыгъэзэнэу къыфигъэпытэгъагъэми, ащ пае къэмынэу Зиусхьаным къыфигъэпытагъэм ар едэӀугъэп+. 11Арыти, Зиусхьаным Сэлмэн къыриӀуагъ: «Ащ фэдэу зэрыпшӀырэм, сиӀуагъэ узэрэфэмышъыпкъагъэм, сишапхъэхэр къызэрэмыухъумагъэхэм пае, уипачъыхьагъу пӀэкӀэсхыпэнышъ, уиӀумэт ар естыщт+. 12Ау о опсэуфэ уятэ Даут ихьатыркӀэ ар сшӀэщтэп, пкъо ар зыӀэкӀэсхыщтыр. 13Пачъыхьагъур зэрэщытэу ащ ӀэкӀэсхыщтэп, пкъо зы лӀакъо къестыщт, СиӀумэт Даутрэ, Сэ къахэсхыгъэ Ерусэлэмрэ яхьатыркӀэ»+.

Сэлмэн ипыйхэр

14Зиусхьаным Сэлмэн пый къыфкъуигъэкӀыгъ, ар едомэу, Едом пачъыхьэ лӀакъом щыщэу Адад ары. 15Даут Едомым щыӀэзэ, дзэпащэу Иоаб аукӀыгъэхэр ыгъэтӀылъыжьынхэу къакӀуи, Едомым ис хъулъфыгъэхэр зэкӀэ ыукӀыгъагъэх+. 16Едомым ис хъулъфыгъэхэр зэкӀэ аукӀыфэхэ Иоаби израил цӀыфхэри мэзихэ ащ къисыгъагъэх. 17Ау Адад ятэ къулыкъу фэзышӀыщтыгъэ едом нэбгырэ заулэ игъусэу Мысырым екӀужьыгъагъэх. Адад ащ дэжьым джыри сабыигъ. 18Мыдиан хэкур къабгыни ахэр Паран чӀыпӀэм къэкӀуагъэх, Параным щыщэу нэбгырэ заулэ гъусэ къызфашӀи, Мысырым ипачъыхьэ фирхьауным дэжь къэкӀуагъэх. Фирхьауным ащ уни, ышхыни, чӀыгуи къыритыгъэх. 19Фирхьауныр Адад лъэшэу къызэрэфэшӀугъэм къыхэкӀэу игощэ Тахъпынэс ышыпхъу шъузкӀэ ащ къыритыгъагъ. 20Арыти, Тахъпынэс ышыпхъу шъаоу Гъэнубат Адад къыфилъфыгъ. Тахъпынэс ар фирхьауным иунэ щипӀущтыгъэ. Гъэнубат фирхьауным ыкъохэм ягъусэу фирхьауным иунэ исыгъ. 21ЕтӀанэ Даут ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм зэригъэзэжьыгъэми, дзэпащэу Иоаб зэрэщымыӀэжьми якъэбар Адад зызэхехым, фирхьауным риӀуагъ: «СытӀупщыжьба, сичӀыгу згъэзэжьынэу сыфай». 22Ау фирхьауным ащ къыриӀуагъ: «Сыда садэжь ущыӀэу зыгорэм уфэныкъуа, сыд пае уичӀыгу бгъэзэжь пшӀоигъуа?» Адрэм къириӀожьыгъ: «Хьау, сытӀупщыжьба».

23Джащ фэдэу Зиусхьаным Сэлмэн джыри зы пый къыфкъуигъэкӀыгъ. Ар ЕлыедаӀ ыкъо Рэзэн, изиусхьанэу, Цэубэ ипачъыхьэу ХъададӀэзэр къышӀухэхьажьыгъагъэр ары+. 24Даут ХъададӀэзэр зытекӀом ыуж ащ цӀыфхэр къызэриугъоилӀэхи, ежь бзэджэшӀэ купым пащэ фэхъугъ. ЕтӀанэ ахэр Дамаск кӀохи дэтӀысхьагъэх, Дамаск дэсхэу Ӏэшъхьэтетныгъэр щаӀыгъыгъ+. 25Арыти, Сэлмэн щэӀэфэ ар Израилым ипыигъ, Адад бзэджагъэу къаришӀагъэм нэмыкӀэу ащ изэрар Израилым ренэу къыригъэкӀыгъ. Ащ Израилым гухьагужъ къыфыриӀагъ. Ар Арамым ипачъыхьэуи хъугъагъэ.

Тхьэм ЯрабӀам къызэригъэгугъагъэр

26Нэуат ыкъо, ефрат лӀакъом къыхэкӀыгъэу, Цэрэд къалэм щыщэу, Сэлмэн иӀумэт ЯрабӀам – ащ янэ шъузабэ ыцӀэр ЦэруӀэ – пачъыхьэм зыкъыпиӀэтыгъ. 27Ащ пачъыхьэм зыкъыпиӀэтынэу зытехъухьагъэр мары: Сэлмэн Милло ыгъэпсыщтыгъэ, джащ фэдэу ятэ Даут икъалэ къекӀокӀырэ дэпкъыр нахь зэкӀигъэпытыхьэщтыгъэ+. 28ЯрабӀам лӀэхъупхъэу щытыгъ. Сэлмэн кӀалэр зэрэчаным гу лъитагъэти, Юсыф къытекӀыгъэхэу егъэзыгъэкӀэ Ӏоф зэрагъашӀэхэрэм алъыплъэнэу тыригъэхьагъ. 29А уахътэм ЯрабӀам Ерусэлэм къыдэкӀыгъэу Щылэу щыщ Ахъый тхьэлӀыкӀор гъогум ыпэ къыщифагъ. Ащ щыгъыныкӀэ щыгъыгъ. Ежь нэбгыритӀум нэмыкӀ шъофым итыгъэп+. 30Арыти, Ахъый щыгъыгъэ щыгъыныкӀэр ыубыти такъыр пшӀыкӀутӀоу зэбгыритхъыгъ+. 31Ащ ЯрабӀам къыриӀуагъ: «ТакъырипшӀыр о штэ, сыда пӀомэ Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм къыӀорэр мары: „Пачъыхьагъур Сэлмэн къыӀэсэхыжьы, лӀэкъуипшӀыр о къыосэты+. 32СиӀумэт Даутрэ израил лӀэкъо пстэумэ къахэсхыгъэ къалэу Ерусэлэмрэ яхьатыркӀэ зы лӀакъор ащ къыфэзгъэнэщт. 33Ар зытехъухьащтыр израил цӀыфхэр Сэ згокӀыгъэхэу, цыдонхэм ятхьэнэпцӀэу Астартэ, моабхэм ятхьэнэпцӀэу Къэмэщ, Ӏамонхэм ятхьэнэпцӀэу Мылъком ахэм шъхьащэ зэрафашӀырэм, ятэ Даут фэдэу, къысэкӀущтыр ашӀэу, къафэзгъэпытэгъэ Сишапхъэхэмрэ Сигъэнэфагъэхэмрэ агъэцакӀэхэзэ, Сигъогухэм зэратемытыгъэхэм пае+. 34Ау зэрэпачъыхьагъоу ащ къыӀэкӀэсхыжьрэп, къахэсхыгъэ Даут, СиӀумэт, фэзгъэпытагъэхэмрэ Сиунашъохэмрэ зыгъэцакӀэщтыгъэм ихьатыркӀэ ежь щэӀэфэ тетыгъор езгъэӀыгъыщт. 35Ау ыкъо пачъыхьагъур къыӀэкӀэсхыжьынышъ, ащ щыщ лӀэкъуипшӀыр о къыостыщт. 36СцӀэ епхыгъэнэу къыхэсхыгъэ къалэу Ерусэлэм СиӀумэт Даут ижъуагъо инэф щымыкӀосэным пае, ыкъо зы лӀакъо естыщт+. 37О укъахэсэхышъ, узфэе пстэури бгъэӀорышӀэщт, Израилым урипачъыхьащт. 38СиӀумэт Даут зэришӀыщтыгъэм фэдэу, къыпфэзгъэпытэщтыр зэкӀэ бгъэцакӀэу, Силъагъохэм уатетэу къысэкӀущтыр пшӀэмэ, Сихабзэхэм уарыгъуазэу Сиунашъохэмрэ Сихабзэхэмрэ бгъэцакӀэхэмэ, усигъусэщт, Даут зэрэфэсшӀыгъэм фэдэу, уиунагъо итетыгъо згъэпытэщт, Израилри пӀэ къислъхьащт+. 39МыегъашӀэми, Даут илӀакъо джаущтэу къэсыуфэщт“». 40Сэлмэн ЯрабӀам ыукӀ шӀоигъуагъ, ау ЯрабӀам зиӀэти Мысырым, мысыр пачъыхьэу Щыщакъ дэжь чъэжьи, Сэлмэн олӀэфэ Мысырым къисыгъ+.

Сэлмэн зэрэлӀагъэр

41Сэлмэн нэмыкӀэу къехъулӀагъэхэри, ащ ышӀагъэхэри, иӀушыгъи Сэлмэн ышӀагъэхэм яхьылӀэгъэ тхылъым дэтхэба. 42Сэлмэн зэрэ Израилэу ипачъыхьэу Ерусэлэм илъэс тӀокӀитӀо дэсыгъ. 43ЕтӀанэ Сэлмэн ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм ыгъэзэжьыгъэти, ятэ Даут икъалэ щагъэтӀылъыжьыгъ, ыкъо РэхъабӀам ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

ЯпшӀыкӀутӀонэрэ шъхьэр

Израилыр пачъыхьагъуитӀоу гощыгъэ зэрэхъугъэр

12^1РэхъабӀам Щэхэм кӀуагъэ, сыда пӀомэ Израилым итемыр лъэныкъо щыпсэурэ цӀыфхэр зэкӀэ ар пачъыхьагъум тырагъэхьаным пае Щэхэм къекӀолӀэгъагъэх. 2Нэуат ыкъо ЯрабӀам, пачъыхьэу Сэлмэн зышӀуигъэбылъэу, Мысырым екӀужьыгъэу исыгъэти, ар зэхихыгъэ. Арыти, ЯрабӀам Мысырым къикӀыжьынэу зигъэхьазырыжьыгъ+. 3Ащ лъагъакӀохи къарагъэщагъ. Джащ дэжьым ЯрабӀамрэ израил цӀыфэу зэкӀэ къызэӀукӀагъэхэмрэ къакӀохи РэхъабӀам къыраӀуагъ: 4«Уятэ бжьы хьылъэ къыттырилъхьагъ. Ӏоф къинэу тызхэтымрэ уятэ къыттырилъхьэгъэ бжьы хьылъэмрэ о нахь къытфэгъэпсынкӀэхи, тыпфэлэжьэщт»+. 5Ащ ахэм ариӀуагъ: «ШъукӀожьи мэфищ зытешӀэкӀэ джыри садэжь шъукъакӀу». Арыти, цӀыфхэр кӀожьыгъэх.

6Ятэ Сэлмэн псэоу зыщэӀэм ащ инахьыжъ упчӀэжьэгъущтыгъэхэр пачъыхьэу РэхъабӀам джэнджэшэгъу къызфишӀхи яупчӀыжьыгъ: «Сыда а цӀыфхэм ясӀожьмэ хъунэу къысэшъуӀощтыр?» 7Ахэм ащ къыраӀуагъ: «А цӀыфхэм джы уафэӀорышӀэу, зыфаехэр афапшӀэу, зафэбгъэцӀыкӀоу, дахэкӀэ уадэгущыӀэмэ, о ущэӀэфэ ахэр уиӀэрылъхьащтых». 8Ау нахьыжъ упчӀэжьэгъущтыгъэхэм къыраӀуагъэр пхъатэ пимыхьэу, къыримыдзэу ежь игъусэ кӀэлакӀэхэм яупчӀыжьыгъ. 9Ахэм ариӀуагъ: «Сятэ атырилъхьэгъэ бжьы хьылъэр афэзгъэпсынкӀэнэу къысэзыӀогъэ цӀыфхэм ясӀожьынэу сыда къысэшъуӀощтыр?» 10Арыти, ежь игъусэ кӀэлакӀэхэм ащ къыраӀуагъ: «Уятэ атырилъхьэгъэ бжьы хьылъэр афэбгъэпсынкӀэнэу къыозыӀогъэ цӀыфхэм мыр яӀожь: „Сэ сӀэхъомбэжъые сятэ ыбг нахь гъум. 11Арышъ, сятэ бжьыр къышъутырилъхьи къин шъуигъэлъэгъугъэмэ, сэ шъуибжь нахь хьылъэ къышъуфэсшӀыщт. Сятэ къамыщкӀэ шъуаригъэукӀщтыгъэмэ, сэ гъучӀ папцӀэ зыӀэпакӀэ хэлъ къамыщкӀэ шъуязгъэубышъыщт“».

12Арыти, РэхъабӀам «Ящэнэрэ мафэм садэжь шъукъакӀу» ыуӀи, унашъо къызэрафишӀыгъэм тетэу, ЯрабӀами цӀыф пстэури пачъыхьэм дэжь ящэнэрэ мафэм къэкӀуагъэх. 13Пачъыхьэр пхъашэу цӀыфхэм къадэгущыӀагъ. Нахьыжъ упчӀэжьэгъухэм ахэм ариӀожьынэу къыраӀуагъэри къыридзагъэп+. 14КӀэлакӀэхэм къызэрыраӀуагъэм тетэу, ащ ахэм ариӀуагъ: «Сятэ бжьыр къышъутырилъхьи къин шъуигъэлъэгъугъэмэ, сэ шъуибжь нахь хьылъэ къышъуфэсшӀыщт. Сятэ къамыщкӀэ шъуаригъэукӀыщтыгъэмэ, сэ гъучӀ папцӀэ зыӀэпакӀэ хэлъ къамыщкӀэ шъуязгъэубышъыщт». 15Джащ тетэу пачъыхьэр цӀыфхэм ядэӀугъэп. Сыда пӀомэ Щылэу щыщ Ахъый къыриӀуагъэу, Нэуат ыкъо ЯрабӀам къырыригъэӀожьыгъэр хъужьыным пае, Зиусхьаным ишӀэ хэлъэу хъурэр зэхъокӀыгъэхагъ+.

16Пачъыхьэр къызэрямыдэӀугъэр темыр лъэныкъом къикӀыгъэ израил цӀыфхэм янэрылъэгъу хъугъэти, ахэм пачъыхьэм раӀуагъ:

«Сыда Даут тызэрэхэтыр?

Ищай ыкъо тызэрэфыщыт щыӀэп.

Израилыр, хэти иунэ ерэкӀужь!

Джы, Даут, уипачъыхьагъу изакъоу къыпфэрэн!»

Джащ тетэу Израилым итемыр лъэныкъо щыпсэухэрэр хэти иунэ екӀужьыгъ+. 17Ау Ехъудэм икъалэхэм адэс израил цӀыфхэр ары ныӀэп РэхъабӀам зипачъыхьэ хъугъэр. 18ЕтӀанэ РэхъабӀам егъэзыгъэкӀэ Ӏоф зэрагъэшӀэрэ цӀыфхэм ятхьаматэу Адорам ыӀофытагъ, ау израил цӀыф пстэуми мыжъозэхао къашӀи ар хэкӀодагъ. Пачъыхьэу РэхъабӀам Ерусэлэм екӀужьыным пае ку псынкӀэм гузэжъогъоу зыридзагъ+. 19Джаущтэу Израилым итемыр лъэныкъо щыпсэухэрэм Даут иунагъо зыкъызэрэпэӀатыгъэу джы къызнэсыгъэми къахьы.

ЯрабӀам Израилым итемыр лъэныкъо ипачъыхь

20ЯрабӀам къызэригъэзэжьыгъэр темыр лъэныкъом щыпсэурэ израил цӀыф пстэуми зызэхахым, ащ лъагъакӀуи зэӀукӀэм къарагъащи темыр лъэныкъом щыпсэурэ израил цӀыф пстэуми япачъыхьанэу тырагъэхьагъ. Даут иунагъо ехъуд лӀакъом нэмыкӀ гомытэу къэнагъ.

21Израилым езэонышъ, пачъыхьагъур Сэлмэн ыкъо РэхъабӀам къыӀэкӀигъэхьажьыным пае, ежь Ерусэлэм къызэсым, зэрэехъуд лӀакъорэ бынямин лӀакъомрэ ащыщхэу дзэкӀолӀ хэшыпыкӀыгъэу нэбгырэ минишъэрэ мин тӀокӀиплӀырэ къахищыгъэх. 22Ау Тхьэм дэжь къикӀыгъэ псалъэр Тхьэм илӀыкӀоу ЩымаӀ къылъигъэӀэси къыриӀуагъ: 23«Ехъудэм ипачъыхьэу, Сэлмэн ыкъо РыхъэбэӀэм, зэрэ Ехъуди, Бинямини, нэмыкӀ цӀыфхэми яӀу: 24„Зиусхьаным ыӀорэр мары: ‘ШъумыкӀу, шъукъош израил цӀыфхэм заор адэшъумыубл. Шъхьадж иунэ ерэкӀужь, сыда пӀомэ Сэры ар къызпкъырыкӀыгъэр’“». Арыти, Зиусхьаным ыӀорэм едэӀухи, Зиусхьаным къызэрариӀуагъэм тетэу агъэзэжьыгъ.

ЯрабӀам идышъэ шкӀэхэр

25ЕтӀанэ ЯрабӀам Щэхэм къалэр Ефраим къушъхьэлъэ хэкум щызэкӀигъэпытыхьи, ащ дэтӀысхьажьыгъ. Ащ къыдэкӀи Пэнуэл къалэр ыгъэпсыгъ. 26ЯрабӀам ыгукӀэ зэриӀожьщтыгъ: «Пачъыхьагъум Даут иунагъо къыфигъэзэжьынкӀи хъун. 27Мы сызипачъыхьэхэр Зиусхьаным и Унэ къурмэнхэр щашӀынхэм пае Ерусэлэм кӀохэ зыхъукӀэ, язиусхьан ехъуд пачъыхьэу РэхъабӀам агухэмкӀэ зыфагъэзэжьыщт, сэ саукӀынышъ, ахэр ехъуд пачъыхьэу РэхъабӀам гоуцожьыщтых»+. 28Арыти, пачъыхьэр яупчӀыжьи шкӀитӀу дышъэм харигъэшӀыкӀи ариӀуагъ: «Ерусэлэм бащэрэ шъукӀуагъ. Мары шъуитхьэхэр, Израилыр, мысыр чӀыгум укъизыщыжьыгъэхэр»+. 29Зыр Бэтэл, адрэр Даным ащигъэуцугъэх. 30Джащ къыхэкӀэу псэкӀод ашӀагъ, сыда пӀомэ цӀыфхэр тӀумэ яз дэжь, Даными нэс кӀохэу, рагъэжьагъ. 31ЯрабӀам къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэм тхьэлъэӀупӀэунэ тыригъэуцуагъ, Лэуй ыкъомэ ащымыщхэу, цӀыфмэ къахихыгъэхэр къурмэнышӀэу кӀэригъэуцуагъэх. 32Ехъудэм зэрэщашӀыщтыгъэм фэдэу, яенэрэ мазэм ияпшӀыкӀутфэнэрэ мафэ агъэмэфэкӀынэу ЯрабӀам ыгъэнэфагъ. Ежь къурмэнхэр къурмэншӀыпӀэм щишӀыщтыгъэх. ШкӀитӀоу ыгъэуцугъэхэм пае къурмэнхэр Бэтэл щишӀыгъ. ЛъэгапӀэу ыгъэуцугъэхэм афэгъэзэгъэнхэу къурмэнышӀхэр Бэтэл щигъэнэфагъэх. 33Яенэрэ мазэм ияпшӀыкӀутфэнэрэ мафэу нэрышэ-гурышэкӀэ ежь ыгъэнэфагъэм тефэу Бэтэл щигъэуцугъэ къурмэншӀыпӀэм кӀуагъэ. Израил цӀыфхэм зыщагъэмэфэкӀыщтыр ыгъэнафи, гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэрэр щигъэстынхэм пае, къурмэншӀыпӀэм екӀолӀагъ.

ЯпшӀыкӀущэнэрэ шъхьэр

Тхьэм илӀыкӀо ЯрабӀам зэригъэмысагъэр

13^1ЯрабӀам гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэрэр щигъэстынхэм пае къурмэншӀыпӀэм зыщыкӀэрытыгъэ уахътэм тефэу Тхьэм илӀыкӀо, Зиусхьаным унашъо къыфишӀыгъэти, Ехъудэм къикӀи Бэтэл къэкӀуагъ+. 2Арыти, къурмэншӀыпӀэр ымыдэу Зиусхьаным унашъоу къыфишӀыгъэр ащ къыӀуагъ: «О, къурмэншӀыпӀэр, о, къурмэншӀыпӀэр! Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Даут иунагъо Иощыехъу ыцӀэу шъао къихъухьащт. Ащ къурмэнышӀхэу гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэрэр къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэхэм ащызгъэстхэрэр къурмэн уашъхьагъ щишӀыщтых, цӀыф къупшъхьэхэри уакӀыӀу щигъэстыщтых“»+. 3ГъэунэфыпӀэр зыфэдэщтри а мафэм къыгъэнафи къариӀуагъ: «Зиусхьаным ар зэриӀуагъэм ишыхьатыщтыр мары: мыдэ мы къурмэншӀыпӀэр зэбгырызыщт, ащ телъ яжьэри зэбгырыутысыкӀыжьыщт». 4Тхьэм илӀыкӀо Бэтэл дэт къурмэншӀыпӀэр ымыдэу къыӀуагъэр пачъыхьэм зызэхехым ЯрабӀам ыӀэ къурмэншӀыпӀэм къытырихи, адрэм фигъази къыӀуагъ: «Шъуубыт ар». ЫӀэ къызеӀэтым, ащ ыдэжькӀэ ыгъэзагъэти, ар голӀыкӀи, римыдзыхыжьышъоу къэнагъ. 5Зиусхьаным унашъо къызэрэфишӀыгъэм тетэу, Тхьэм илӀыкӀо къариӀогъэгъэ гъэнэфапӀэм тефэжьэу къурмэншӀыпӀэр зэбгырызыгъ, къурмэншӀыпӀэм телъыгъэ яжьэри зэбгырыутысыкӀыжьыгъ. 6Арыти, пачъыхьэм Тхьэм илӀыкӀо риӀуагъ: «Уи Зиусхьанэу Тхьэм гукӀэгъу къысфегъэшӀи, сӀэ къездзыхыжьышъунэу сфелъэӀу». Ар дэдэм Тхьэм илӀыкӀо Зиусхьаным елъэӀуи, пачъыхьэм ыӀэ ыпэкӀэ зэрэщытыгъэм фэдэу ыгъэӀорышӀэу хъужьыгъэ+. 7ЕтӀанэ пачъыхьэм Тхьэм илӀыкӀо риӀуагъ: «Усигъусэу унэм къыздихьи гъомылэм хаӀ, шӀухьафтыни къыостын». 8Ау Тхьэм илӀыкӀо пачъыхьэм риӀуагъ: «Уиунэ ыкӀэлъэныкъо къысэптыщткӀи ащ сыбдихьанэп, мы чӀыпӀэм хьалыгъуи щысшхынэп, пси сыщешъонэп. 9Сыда пӀомэ Зиусхьаным мыщ фэдэу къысиӀуагъ: „Ащ хьалыгъу щымышх, пси ущемышъу, гъогоу узэрыкӀуагъэми укъырымыкӀожь“». 10Арыти, ар нэмыкӀ гъогу рыкӀуагъ, Бэтэл къызэкӀом къызэрыкӀогъэгъэ гъогумкӀэ къыгъэзэжьыгъэп.

11ТхьэлӀыкӀо лӀыжъ горэ Бэтэл дэсыгъ. Ащ ыкъомэ ащыщ горэ ыдэжь къэкӀожьи, Тхьэм илӀыкӀо непэ Бэтэл щишӀагъэр къыфиӀотэжьыгъ. Ащ пачъыхьэм риӀуагъэхэри адрэ ыкъохэм ятэ къыфаӀотэжьыгъ. 12«Тара ар зэрыкӀогъэ гъогур?» – ыӀуи тыр ахэм зяупчӀым, Тхьэм илӀыкӀоу Ехъудэм къикӀыгъагъэр зэрыкӀожьыгъэ гъогур ыкъохэм къырагъэлъэгъугъ. 13«Уанэр щыдым къысфытешъулъхь», – ыкъохэм ащ зареӀом, уанэр щыдым къыфытыралъхьагъэти, ар ащ тетӀысхьагъ. 14Тхьэм илӀыкӀо лъежьи адрэр чъыг чӀэгъым чӀэсэу рихьылӀагъ. Арыти, риӀуагъ: «Ора Тхьэм илӀыкӀоу Ехъудэм къикӀыгъэр?» Адрэм «Сэры» къыриӀожьыгъ. 15Арыти, мыдрэм риӀуагъ: «Тадэжь некӀоба, гъомлапхъэм ухэӀан». 16Адрэм къыриӀожьыгъ: «Сэ къэзгъэзэжьынышъ шъуадэжь сыкъэкӀон слъэкӀыщтэп. А чӀыпӀэм гъомлапхъи уадэжь щызӀузгъэфэщтэп, пси сыщешъощтэп, 17сыда пӀомэ Зиусхьаным къысиӀуагъ: „А чӀыпӀэм ущымышх, пси ущемышъу, гъогоу узэрыкӀогъагъэми къэбгъэзэжьмэ укъырымыкӀожь“». 18Арыти, мыдрэм ащ риӀуагъ: «Ощ фэдэу сэри сытхьэлӀыкӀу. Зиусхьаным унашъоу къыпфишӀыгъэр мэлэӀычым къысиӀожьыгъ: „Ащ къегъэгъэзэжьи уадэжь къыздащ, хьалыгъуи егъэшх, псыкӀи зерэгъэшъокӀ“». Ащ ар ыгъэпцӀагъ. 19Джаущтэу ащ къыдигъэзэжьи иунэ хьалыгъу щишхыгъ, пси щешъуагъ.

20Ахэр Ӏанэм джыри пэсхэзэ тхьэлӀыкӀоу къезгъэгъэзагъэм Зиусхьаныр къыдэгущыӀагъ. 21Тхьэм илӀыкӀоу Ехъудэм къикӀыгъэм фэгъэхьыгъэу къыриӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Зиусхьаным къыпфишӀыгъэ унашъом уемыдэӀоу, уи Зиусхьанэу Тхьэм къыпфигъэпытагъэр умыгъэцакӀэу, 22къэбгъэзэжьи, ‘Хьалыгъуи щымышх, пси ущемышъу’ Ащ зыфиӀогъэ чӀыпӀэм хьалыгъу зэрэщыпшхыгъэми псы узэрэщешъуагъэми апае уихьадэ уятэхэр зычӀэлъ къэунэм чӀалъхьажьыщтэп“». 23Тхьэм илӀыкӀо хьалыгъу ышхи псыкӀи зызегъэшъокӀым, тхьэлӀыкӀом ищыд къызэригъэгъэзагъэм уанэр фытырилъхьагъ. 24Джащ тетэу адрэр гъогум техьажьыгъ. Арыти, аслъаныр ыпэ къифи ащ ылӀыгъ. Ихьадэ гъогу гузэгум тедзэжьыгъэу телъыгъ, щыдри шъхьащытыгъ, аслъаныр хьадэм дэжь щытыгъ+. 25КъыблэкӀырэ цӀыфмэ гъогум телъ хьадэри хьадэм дэжь щыт аслъанри алъэгъугъэхэти, тхьэлӀыкӀо лӀыжъыр зыдэсыгъэ къалэм кӀохи щаӀотагъ.

26Ащ гъогум къыщезгъэзэгъэгъэ тхьэлӀыкӀом аӀорэр зызэхехым ыӀуагъ: «Ар Тхьэм илӀыкӀоу Зиусхьаным къыфишӀыгъэ унашъом емыдэӀугъэр ары. Зиусхьаным къызэрэриӀогъагъэм фэдэу, Зиусхьаным ар аслъаным пэкӀигъафи, адрэм ар зэхицунтхъи ыгъэлӀагъ». 27ЕтӀанэ ыкъохэм ащ ариӀуагъ: «Уанэр щыдым къысфытешъулъхь». Уанэр къыфытыралъхьагъ. 28Ар ежьи гъогум тедзэгъэ хьадэр къыгъотыжьыгъ. Аслъанымрэ щыдымрэ хьадэм кӀэрытыгъэх, аслъаным ар ышхыгъэп, щыдри зэхилӀыхьагъэп. 29ТхьэлӀыкӀом Тхьэм илӀыкӀо ихьадэ къыӀати, щыдым къытырилъхьи, къыгъэзэжьи къыщэжьыгъ. А тхьэлӀыкӀом Тхьэм илӀыкӀо ихьадэ ыгъэеным, ыгъэтӀылъыжьыным пае икъалэ къыгъэзэжьыгъ. 30Арыти, хьадэр ежьхэм якъэунэ дилъхьи, «Е-о-ой-гущ, сикъош!» – ыӀозэ, ыгъэежьыгъ. 31Ар зегъэтӀылъыжьыхэм ыкъохэм ащ ариӀуагъ: «СызылӀэкӀэ, Тхьэм илӀыкӀо зыдэслъхьэжьыгъэ къэунэм сэри сычӀэшъулъхьажь, сэ сикъупшъхьэхэри ащ икъупшъхьэхэм акӀэрышъулъхьажьых. 32Зиусхьаным Бэтэл дэт къурмэншӀыпӀэр, Щамэрэн хэкум ит къалэхэм къурмэн зыщашӀырэ ялъэгапӀэхэм атет тхьэлъэӀупӀэунэхэр ымыдэхэу ышӀыгъэ унашъор гъэцэкӀэжьыгъэ хъущт».

33Ащ ыуж ЯрабӀам зытетыгъэ гъогу пхэнджым къытемыкӀэу, лъэпкъ пстэумэ ащыщ къурмэнышӀхэр къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэхэм аӀуигъахьэщтыгъэх. Хэтми фаер къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм икъурмэнышӀ хъунэу ыукъэбзти, тыригъахьэщтыгъэ. 34ЯрабӀам иунагъо ащ псэкӀодым хищэщтыгъэ, унэхъунымрэ дунаим текӀодыкӀыжьпэнымрэ афищэщтыгъэх+.

ЯпшӀыкӀуплӀэнэрэ шъхьэр

ЯрабӀам ыкъо зэрэлӀагъэр

14^1А уахътэм ЯрабӀам ыкъо Абие сымаджэ хъугъэ. 2Арыти, ЯрабӀам ишъуз риӀуагъ: «Тэджи, ЯрабӀам узэришъузыр къамышӀэнэу, уищыгъын зэблэхъуи, Щылэу кӀо. Мы цӀыфлъэпкъым сызэрипачъыхьащтыр къысэзыӀогъэгъэ тхьэлӀыкӀоу Ахъый ащ дэс+. 3ХьалыгъуипшӀ, хьалыу тӀэкӀу горэ, шъоу къошын аӀоу зыдаштэхи ыдэжь кӀуи кӀалэм къырыкӀощтыр къыуиӀощт»+.

4ЯрабӀам ишъуз джаущтэу ышӀыгъ: Щылэу кӀуи Ахъый иунэ ихьагъ. Ахъый жъы зэрэхъугъэм къыхэкӀэу ынэхэм алъэгъужьыщтыгъэп. 5Зиусхьаным Ахъый къыриӀуагъ: «ЯрабӀам ыкъо сымаджэшъ, ащ пае къыоупчӀынэу ишъуз уадэжь къэкӀо. Мыры, мыры Ӏуи, еӀу».

Арыти, бзылъфыгъэм нэмыкӀ цӀыф фэдэу зишӀи ащ ыдэжь къэкӀуагъ. 6Ар унэм къихьи, ылъэмакъэхэр Ахъый къызызэхехым риӀуагъ: «КъакӀо, ЯрабӀам ишъуз, сыд пае нэмыкӀ цӀыф фэдэу зыпшӀыгъа? Сэ пшъэрылъ хьылъэ къыпфысиӀ. 7КӀожьи ЯрабӀам еӀу: „Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ыӀорэр мары: ‘ЦӀыф къызэрыкӀомэ уакъыхэсщи лъэрыхьэ усшӀыгъ, Израилым урипачъыхьанэу дагъэ Сэ къыпщысфагъ+. 8Даут иунагъо пачъыхьагъур къыӀэкӀэсхыжьи о къыостыгъ. Ау о Сиунашъохэр зыгъэцакӀэщтыгъэу, ыгукӀэ зэрэщыт къабзэу къысфэщэгъагъэу, къысэкӀущтым нэмыкӀ зымышӀэгъэ СиӀумэт Даут уфэдэп+. 9О уапэкӀэ щыӀэгъэ пстэуми анахь дэеу узекӀуагъ, сыбгъэгубжынэу укӀуи нэмыкӀ тхьэхэмрэ тхьэпапкӀэхэмрэ бгъэуцугъэх, сыщыбгъэзыягъ+. 10Джащ пае ЯрабӀам иунагъо тхьамыкӀагъо къыфэсхьын.

ЯрабӀам иунагъо хъулъфыгъэ гори къисымыгъанэу
зэкӀэ Израилым щызгъэкӀодын,
адрэ къэнагъэхэр шъхьафитныгъэ ямыӀэу, абгынэжьыгъэхэу Израилым щысшӀыных,
хэкӀыр зэрэрапхъэнкӀыкӀэу, ЯрабӀам иунагъо зэрэщытэу лъэкъабзэ изгъэфэн+.

11Хэтми ЯрабӀам иунагъо щыщэу къалэм щылӀэрэр
хьэмэ ашхыжьыщт,
губгъэм илӀыхьэрэр
ошъогу бзыумэ зэхаулыӀухьажьыщт’“.

Зиусхьаным джаущтэу къыӀуагъэшъ ары+. 12Джы шъуадэжь кӀожь. Къалэм узэрэдэхьажьыгъэм тетэу уишъао лӀэщт. 13Израил цӀыфхэм зэкӀэми ар агъэежьынышъ агъэтӀылъыжьыщт. А зы закъор ары ЯрабӀам иунагъо щыщэу къэунэм далъхьажьыщтыр, сыда пӀомэ ЯрабӀам иунагъо щыщэу Израилым и Зиусхьанэу Тхьэр нэшӀукӀэ къызэплъыгъэр джары. 14Зиусхьаным Израилым пачъыхьакӀэ щызфишӀыщт, джары ЯрабӀам иунагъо непэ зыгъэкӀодыщтри: джыдэдэми[*]+. 15Зиусхьаныр Израилым итемыр къыфырехыщт, псым хэт къамылым фэдэу ар ыгъэкӀэзэзынышъ, тхьэнэпцӀэу Астартэ пкъэухэр зэрэфагъэуцугъэхэм, Зиусхьаныр зэрагъэгубжыгъэм пае ятэмэ къаритыгъэ чӀыпӀэшӀум израил цӀыфхэр риукъэбзыкӀынхэшъ, Евфрат псыхъо кӀыбым щыритэкъухьащтых+. 16ЯрабӀам псэкӀодэу ышӀагъэхэм, ахэмкӀэ Израилым псэкӀод зэрэригъэшӀагъэм апае Ащ Израилыр къыбгынэщт». 17ЯрабӀам ишъуз ежьэжьи Тырцэ кӀожьыгъэ. Унэ пчъэшъхьаӀум елъэбэкъожьыгъэ къодыеу шъаор лӀагъэ. 18Зиусхьаным ИӀумэт тхьэлӀыкӀоу Ахъый къызэрэриӀогъагъэм фэдэу, зэрэ Израилэу ар ыгъэтӀылъыжьи ыгъэежьыгъ.

ЯрабӀам ихьадэгъу

19ЯрабӀам адрэ иӀофхэри, ар зэрязэуагъэри, ипачъыхьагъу зэрэзэрихьагъэри израил пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 20ЯрабӀам пачъыхьагъум илъэс тӀокӀырэ тӀурэ тетыгъэу лӀи, ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм ыгъэзэжьыгъэти, ыкъо Нэдэб ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Ехъуд пачъыхьэу РэхъабӀам

21Сэлмэн ыкъо РэхъабӀам Ехъудэм пачъыхьагъум щытетыгъ. РэхъабӀам пачъыхьагъум зытехьэм илъэс тӀокӀитӀурэ зырэ ыныбжьыгъэр. Ерусэлэм дэсэу илъэс пшӀыкӀублэ ар пачъыхьагъ. Ежь ыцӀэ епхыгъэнэу Зиусхьаным израил лъэпкъ пстэумэ а къалэр къахихыгъ. РэхъабӀам янэ ыцӀагъэр НаӀамэ, Ӏамоныпхъугъ. 22Зиусхьаным къемыкӀущтыр Ехъудэм ышӀэщтыгъэ, ятэмэ ашӀэгъэ псэкӀодмэ анахь лъэшыжьэу псэкӀодхэр зэрашӀэщтыгъэм Ар нахьыбэ дэдэу зэщафщтыгъ. 23Ахэм къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр, пкъэухэр, мыжъосынхэр Ӏошъхьэ лъагэ пэпчърэ чъыг жьау пэпчърэ ащагъэуцугъэх. 24ЦӀэпӀагъэхэр зышӀэрэ хъулъфыгъэхэмрэ бзылъфыгъэхэмрэ а хэкум исыгъэх. Ахэм Зиусхьаным израил цӀыфмэ ахифыжьыгъэ лъэпкъхэм ашӀэщтыгъэ гущыкӀыгъо емыкӀушхохэр ашӀэщтыгъэ+. 25РэхъабӀам зыпачъыхьэр илъэситфым зынэсым Мысырым ипачъыхьэу Щыщакъ Ерусэлэм къезэонэу къытебани,+
26Зиусхьаным и Унэрэ пачъыхьэм иунэрэ арылъыгъэ пкъыгъо лъапӀэхэр зэкӀэ ыштагъ. Сэлмэн аригъэшӀыгъэ дышъэ мэӀухэри зэкӀэ ыштагъ+. 27Пачъыхьэу РэхъабӀам ахэм ачӀыпӀэ джэрз мэӀухэр аригъэшӀхи, ахэр пачъыхьэм иунэихьапӀэ Ӏутыгъэ ухъумакӀохэм яӀэшъхьэтетхэм аритыгъэх. 28Пачъыхьэр Зиусхьаным и Унэ чӀахьэ къэс иухъумакӀохэм ахэр къахьыщтыгъэх, етӀанэ ухъумакӀохэр зэрысырэ унэм икӀэрыкӀэу ахьыжьыщтыгъэх. 29Ащ нэмыкӀэу РэхъабӀам къырыкӀуагъэмрэ ышӀагъэхэмрэ ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 30РэхъабӀамрэ ЯрабӀамрэ ренэу зэзаощтыгъэх. 31ЕтӀанэ РэхъабӀам ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм ыгъэзэжьыгъэти, ахэм афэдэу Даут икъалэ щагъэтӀылъыжьыгъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Ӏамоныпхъоу НаӀамэ. Ащ ыуж ыкъо Абием ежь ычӀыпӀэ пачъыхьанэу техьагъ.

ЯпшӀыкӀутфэнэрэ шъхьэр

Ехъуд пачъыхьэу Абием

15^1Нэуат ыкъо ЯрабӀам зыпачъыхьэр илъэс пшӀыкӀуим хэхьагъэу Абием Ехъудэм ипачъыхьэ хъугъэ. 2Илъэсищэ ар Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэу Абищэлэм ыпхъу ыцӀагъэр МаӀах. 3Ежь ыпэкӀэ ятэ ышӀэгъэ псэкӀод пстэуми ар ахэтыгъ. Ятэшхо Даут Зиусхьанэу Тхьэм зэрэфэшъыпкъагъэм фэдэу ыгукӀэ шъыпкъагъэ фыриӀагъэп+. 4Ау щыт нахь мышӀэми, Зиусхьанэу Тхьэм Даут ихьатыркӀэ, ежь ыуж ыкъо пачъыхьагъум тыригъахьи, ижъуагъо инэф Ерусэлэм щигъэкӀосагъэп, ащкӀэ Ерусэлэм ыгъэлъэшыгъ+. 5Сыда пӀомэ Даут, хьатэу Урый ришӀагъэм нэмыкӀэу, Зиусхьаным къекӀущтыр зэкӀэ ышӀэщтыгъэ, ежь щэӀэфэ Ащ къыфигъэнэфагъэхэм адэхыгъэп+. 6РэхъабӀамрэ ЯрабӀамрэ щэӀэфэхэ зэзэуагъэх. 7АдыкӀэ Абием къырыкӀуагъэхэр ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. Абиемрэ ЯрабӀамрэ зэзаощтыгъэх. 8Абием ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм ыгъэзэжьи, Даут икъалэ щагъэтӀылъыжьыгъ. Арыти, ыкъоу Асэ ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Ехъуд пачъыхьэу Асэ

9Израилым ипачъыхьэу ЯрабӀам зыпачъыхьэр илъэс тӀокӀым хэхьагъэу Асэ Ехъудэм ипачъыхьэу хъугъэ. 10Ар илъэс тӀокӀитӀурэ зырэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэщтыгъэр Абищэлэм ыпхъу МаӀах[*] ары. 11Ятэшхо Даут фэдэу Асэ Зиусхьаным къекӀущтыр ышӀэщтыгъэ. 12Арыти, цӀэпӀагъэхэр зышӀэрэ хъулъфыгъэхэмрэ бзылъфыгъэхэмрэ хэгъэгум рифхи, тхьэнэпцӀмэ ямыжъосынхэу ятэжъмэ агъэуцугъэхэр ыгъэкӀодыжьыгъэх+. 13ТхьэнэпцӀ Астартэ имыжъосын зэригъэуцугъэм пае янэ МаӀах пачъыхьэгощацӀэм хигъэкӀи, а мыжъосыныр зэхикъутэжьи, псыигъукӀыгъэ зэпырыкӀыпӀэу Къыдрэн дэжь щигъэстыжьыгъ+. 14Ау къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр зэхакъутэгъагъэхэп. Ау щыт нахь мышӀэми, Асэ опсэуфэ ыгукӀэ Зиусхьаным фэшъыпкъагъ. 15Джаущтэу ащ ятэ Зиусхьаным фигъэшъошэгъэ тын лъапӀэхэри, ежь фигъэшъошэгъэ пкъыгъо лъапӀэхэу дышъэмрэ тыжьынымрэ ахэшӀыкӀыгъэхэри, шыкъухэри Зиусхьаным и Унэ чӀилъхьагъэх+.

16Асэрэ Израилым ипачъыхьэу БаӀыщэрэ щэӀэфэхэ зэзаохэзэ къахьыгъ. 17Израилым ипачъыхьэу БаӀыщэ Ехъудэм пэшӀуекӀоу къежьи, Ехъудэм ипачъыхьэу Асэ ыдэжькӀэ къикӀхэрэр къыблимыгъэкӀынхэми, ащ дэжь ымыгъэкӀонхэми апае Рамэ ыгъэпсынэу фежьагъ. 18Арыти, Асэ Зиусхьаным и Унэ игъэтӀылъыпӀэхэмрэ пачъыхьэ унэм игъэтӀылъыпӀэхэмрэ къарынэжьыгъэ тыжьынымрэ дышъэмрэ зэкӀэ къариххи иӀумэтхэм аритыгъ. ЕтӀанэ Хъэзион ыкъо Тауримэн къыхэкӀыгъэу, Арамым ипачъыхьэу, Дамаск дэсыгъэ Бэнхадад дэжь ыгъакӀохи раригъэӀуагъ:+
19«Тятэрэ уятэрэ зэзэгъыныгъэ зэрэзэдыряӀагъэм фэдэу, оррэ сэррэ зэзэгъыныгъэ зэдытерэӀ. Мары тыжьынрэ дышъэрэ тынэу къыпфясэгъэхьхэшъ, Израилым ипачъыхьэу БаӀыщэ дэпшӀыгъэ зэзэгъыныгъэр скӀэрыкӀыжьынэу зэщыгъакъу». 20Бэнхадад пачъыхьэу Асэ къедэӀуи, идзэӀэшъхьэтетхэр израил къалэхэм язэонхэу ыгъакӀохи, Ӏиони, Дани, Абэл-Бэт-МаӀахи, Къынэрэти зэрэщытэу, зэрэ Нафталый хэкоу ыштагъэх. 21А къэбарыр зызэхехым, БаӀыщэ Рамэ изэтегъэпсыхьан ыуж икӀыжьи, Тырцэ къыгъэзэжьыгъ. 22Пачъыхьэу Асэ зы къэмынэу ехъудхэм зэкӀэми унашъо афишӀи псэуалъэм пае БаӀыщэ ыгъэфедэщтыгъэ мыжъохэмрэ пчъэхэмрэ Рамэ къыдаригъэхыжьыгъэх. Пачъыхьэу Асэ ахэм Бинямин хэкум ылъэныкъокӀэ щыӀэ ГъыбӀэ къалэмрэ Мыцпэ къалэмрэ ахишӀыкӀыжьыгъэх. 23Асэ нэмыкӀэу ыгъэхъагъэхэри, лӀыгъэу зэрихьагъэхэри, зэкӀэ ышӀагъэхэри, къалэу ыгъэпсыгъэхэри ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. Ащ ижъышъхьэм ылъакъохэр узыщтыгъэх. 24Асэ ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм ыгъэзэжьыгъэти, ятэшхо Даут икъалэу ятэжъхэр зыдэлъхэм щагъэтӀылъыжьыгъ. Джащ тетэу ащ ыкъо Ехъощафат ежь ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ+.

Израил пачъыхьэу Надаб

25Ехъудэм ипачъыхьэу Асэ зыпачъыхьэр ятӀонэрэ илъэсым хэхьагъэу ЯрабӀам ыкъо Надаб Израилым ипачъыхьэу техьи илъэситӀо Израилым ипачъыхьагъ+. 26Зиусхьаным къемыкӀущтыр ащ ышӀэщтыгъэ, ятэ игъогу тетыгъ, ащ ипсэкӀодшӀагъэхэу Израилым псэкӀод зэрэригъэшӀагъэхэм афэдэхэри ышӀагъ.

27Арыти, Исасхъар лӀакъом щыщэу, Ахъый ыкъо БаӀыщэ ащ зыкъыпиӀэтыгъ. Надабрэ зэкӀэ израил цӀыфхэмрэ фылистмэ якъалэу Гъыбытон къадзыхьагъэу зыщаӀыгъым, БаӀыщэ ар Гъыбытон дэжь щиукӀыгъ. 28Ехъудэм ипачъыхьэу Асэ зытетыр ящэнэрэ илъэсым хэхьагъэу БаӀыщэ ар ыукӀи, ежь ащ ычӀыпӀэ техьагъ. 29Ар пачъыхьагъум зытехьэм, Зиусхьаным ИӀумэтэу Щылэу щыщ Ахъый къызэрэригъэӀогъагъэу, ЯрабӀам иунагъо щыщэу зы нэбгырэ закъуи къэмынэу, зэрэщытэу зэкӀэ ыгъэкӀодыгъ+. 30ЯрабӀам ышӀыгъэ псэкӀодшӀагъэхэм, ащкӀэ Израилым псэкӀод зэрэригъэшӀагъэм, Израилым и Зиусхьанэу Тхьэр ыгъэгубжэу ынапэ зэрэтырихыгъэм джар къыфихьыгъ. 31Надаб нэмыкӀэу ыгъэхъагъэхэри зэкӀэ ышӀагъэхэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 32Асэрэ Израилым ипачъыхьэу БаӀыщэрэ опсэуфэхэ зэзэоным хэтыгъэх.

Израил пачъыхьэу БаӀыщэ

33Ехъудэм ипачъыхьэу Асэ пачъыхьагъум зытехьагъэр ящэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Ахъый ыкъо БаӀыщэ израил цӀыф пстэуми япачъыхьанэу Тырцэ щытехьи илъэс тӀокӀырэ плӀырэ пачъыхьагъ. 34Зиусхьаным къемыкӀущтыр ащ ышӀэщтыгъэ, ЯрабӀам игъогу тетэу, Израилым псэкӀод ащ зэрэригъэшӀагъэм фэдэу, псэкӀодхэр ышӀагъэх.

ЯпшӀыкӀухэнэрэ шъхьэр

16^1Зиусхьаным ыдэжь къикӀыгъэу БаӀыщэ ехьылӀагъэу Хъананый ыкъо Ехъыо псалъэ къылъыӀэсыгъ: 2«ТхьамыкӀэмэ уакъыхэсщи сиизраил лъэпкъ пащэ узэрэфэсшӀыгъэм, ЯрабӀам игъогу узэрэтехьагъэм, сиизраил лъэпкъ сигъэгубжынэу псэкӀодхэр зэребгъэшӀагъэм пае+
3мары, БаӀыщэ, иунагъуи уилъфыгъэхэм яунагъохэри згъэкӀодыщтых, Нэуат ыкъо ЯрабӀам иунагъо есшӀагъэр ори къыосшӀэщт+. 4БаӀыщэ иунагъо щыщэу къалэм щылӀэрэр хьэмэ ашхыжьыщт, губгъэм илӀыхьэрэр ошъогу бзыумэ зэхаулыӀухьажьыщт»+. 5БаӀыщэ нэмыкӀэу къырыкӀуагъэхэри, ышӀагъэхэри, зэкӀэ ыгъэхъагъэхэри Израилым ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 6БаӀыщэ ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм ыгъэзэжьыгъэти, Тырцэ щагъэтӀылъыжьыгъ. Арыти, ыкъо Елэ ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 7Джащ тетэу Зиусхьаным ыдэжь къикӀыгъэу Хъананый ыкъо тхьэлӀыкӀоу Ехъыо псалъэ къызэрэлъыӀэсыгъагъэу, БаӀыщэрэ ащ иунагъорэ Зиусхьаным къемыкӀущтыр зэрашӀагъэм, ЯрабӀам иунагъо зэрэкӀырыплъыгъэхэм пае Зиусхьаныр агъэгубжыгъ.

Израил пачъыхьэу Елэ

8Ехъудэм ипачъыхьэу Асэ пачъыхьагъум зытетыр илъэс тӀокӀырэ хырэм хэхьагъэу БаӀыщэ ыкъо Елэ пачъыхьагъум Тырцэ щытехьи илъэситӀо пачъыхьагъэ. 9Арыти, ку псынкӀэхэм азыныкъо яӀэшъхьэтетэу Зымрый ащ зыкъыпиӀэтыгъ. Тырцэ щыӀэу, ащ дэт икъэлэсэрай лъыплъэрэ Арцэ дэжь щыешъогъаеу+
10Зымрый къакӀуи чатэмкӀэ ащ еуи ыукӀыгъ. Ехъудэм ипачъыхьэу Асэ зытетыр ятӀокӀэнэрэ блырэ илъэсым хэхьэгъагъ ар ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум зытехьэм. 11Ар пачъыхьагъум техьи тахътэм зытетӀысхьэм, дэпкъым егъутхьылӀэу БаӀыщэ иунагъо исмэ ащыщ горэ къымыгъанэу иӀахьылхэри иныбджэгъухэри зэкӀэ ыукӀыгъэх. 12Джаущтэу Зиусхьаным ыдэжь къикӀыгъэу Хъананый ыкъо Ехъыо псалъэ къызэрэлъыӀэсыгъагъэу, Зымрый БаӀыщэ иунагъо зэрэщытэу ыгъэкӀодыгъ+. 13БаӀыщэрэ ащ ыкъо Елэрэ псэкӀодхэр ашӀэзэ, Израилым псэкӀодхэр зэрэрагъэшӀагъэм, Израилым и Зиусхьанэу Тхьэр агъэгубжэу, тхьэнэпцӀхэм ямыжъосынхэр зэрагъэуцугъэхэм апае Зиусхьаным джар къаришӀагъ. 14Елэ иӀофшӀагъэхэмрэ нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ Израилым ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба.

Израил пачъыхьэу Зымрый

15Ехъудэм ипачъыхьэу Асэ зыпачъыхьэр ятӀокӀэнэрэ блырэ илъэсым хэхьагъэу, Зымрый пачъыхьэу Тырцэ щытехьи мэфиблэ тетыгъ. Израилыдзэр а уахътэм фылистмэ якъалэу Гъыбытон къекӀугъэу кӀэрытыгъ+. 16Арыти, израилыдзэу къэкӀуагъэу щытыгъэм Зымрый шъэфэу пачъыхьэм зыкъызэрэпиӀэтыгъэмрэ ар зэриукӀыгъэмрэ зызэхехым, израил цӀыф пстэуми дзэӀэшъхьэтетэу Ӏомрый Израилым ипачъыхьанэу а мэфэ шъыпкъэм дзэуцупӀэм щытырагъэхьагъ. 17Ӏомрыйрэ зэкӀэ израил цӀыфхэмрэ зэгъусэхэу Гъыбытон къыкӀэрыкӀыжьхи, къызэкӀэкӀожьхи Тырцэ къадзыхьагъ. 18Зымрый къалэр зэраштагъэр зелъэгъум, къэлэсэраим хэт унэ-пытапӀэм ихьи, ыкӀыбкӀэ пачъыхьэ унэм машӀо щыкӀидзэжьи хэстыхьажьыгъ. 19ЯрабӀам Израилым псэкӀод зэрэригъэшӀагъэм фэдэу, ащ игъогу тетэу, ащ ышӀэгъэ псэкӀодхэр ышӀэзэ, Зиусхьаным къемыкӀущтыр зэришӀагъэм пае ар хэкӀодагъ. 20Зымрый нэмыкӀэу ышӀагъэхэри шъэфэу зыкъызэриӀэтыгъагъэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба.

Израил пачъыхьэу Ӏомрый

21Джащ тетэу израил цӀыфхэр тӀо гощыгъэ хъугъэ: ызыныкъо Гъынат ыкъо Тыбный пачъыхьэу тырагъэхьанэу гоуцуагъ, адрэхэр Ӏомрый гохьагъэх. 22Арыти, Ӏомрый готхэр Гъынат ыкъо Тыбный гоуцуагъэхэм атекӀохи, Тыбный лӀи, Ӏомрый пачъыхьагъум техьагъ. 23Ехъудэм ипачъыхьэу Асэ зытетыр ящэкӀэнэрэ зырэ илъэсым хэхьагъэу Ӏомрый Израилым ипачъыхьанэу техьи илъэс пшӀыкӀутӀо тетыгъ. Тырцэ илъэсихэ щыпачъыхьагъ. 24ЕтӀанэ Ӏомрый тыжьын килограмм тӀокӀищ фэдизкӀэ Щамэрэн къушъхьэр Щэмэр къыщищэфыгъ. Къушъхьэр зэкӀигъэпытыхьи, къалэу ышӀыгъэм къушъхьэр зиягъэ Щэмэр ыцӀэкӀэ ЩамэрэнкӀэ еджагъ.

25Зиусхьаным къемыкӀущтыр Ӏомрый ышӀэщтыгъэ, ежь ыпэкӀэ тетыгъэмэ анахь Ӏаеу зекӀощтыгъэ. 26Нэуат ыкъо ЯрабӀам игъогу сыдырэмкӀи ар тетыгъ, Израилым псэкӀод ащ зэрэригъэшӀагъэм фэдэу, итхьэнэпцӀхэмкӀэ Израилым и Зиусхьанэу Тхьэр ыгъэгубжыгъ. 27Ӏомрый нэмыкӀэу ышӀагъэхэри лӀыгъэу ащ зэрихьагъэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 28Ӏомрый ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм ыгъэзэжьи Щамэрэн зыщагъэтӀылъыжьым, ыкъо Ахъаб ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Израил пачъыхьэу Ахъаб

29Ехъудэм ипачъыхьэу Асэ зытетыр ящэкӀэнэрэ ирэ илъэсым хэхьагъэу Ӏомрый ыкъо Ахъаб пачъыхьагъум техьагъ. Ӏомрый ыкъо Ахъаб Щамэрэн дэсэу илъэс тӀокӀырэ тӀурэ Израилым ипачъыхьагъ. 30Ӏомрый ыкъо Ахъаб ежь ыпэкӀэ тетыгъэ пстэуми анахь дэижьэу Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ+. 31Нэуат ыкъо ЯрабӀам ипсэкӀодшӀагъэхэр римыгъэкъухэу, Цыдоным ипачъыхьэу ЕтбаӀал ыпхъу Изэбэл шъузэу къыщи, БаӀал фэлажьэу, шъхьащэ фишӀэу ригъэжьагъ+. 32Арыти, БаӀал пае Щамэрэн щигъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэм къурмэншӀыпӀэ щыфыхишӀыхьагъ+. 33Джащ фэдэу Ахъаб Астартэ пае пкъэухэр ыгъэуцухи, ежь ыпэкӀэ тетыгъэ израил пачъыхьэ пстэуми анахь лъэшыжьэу Израилым и Зиусхьанэу Тхьэр ыгъэгубжыгъ. 34Ащ илъэхъан Бэтэл щыщ Хъыел Ерыхъоу къалэр ыгъэпсыгъ. Зиусхьаным дэжь къикӀыгъэу Ныун ыкъо Ехъошуа псалъэ къызэрэлъыӀэсыгъагъэу[*], Хъыел къэлэ лъапсэр зегъэуцум, ищыпэ шъаоу Абирам лӀагъэ, къэлапчъэхэр зыхегъэуцожьхэм, ишъэо анахьыкӀэу Сэгъуб чӀинагъ.

ЯпшӀыкӀублэнэрэ шъхьэр

ТхьэлӀыкӀоу Иласрэ огъумрэ

17^1ГъылыӀад хэкумкӀэ Тыщбэ щыщ Илас Ахъаб риӀуагъ: «Израилым и Тхьэу зыпашъхьэ ситыр зэрэщыӀэр сэӀо! Сэ сымыӀоу мы илъэсхэм осэпси къемыхынкӀэ, ощхи къемыщхынкӀэ». 2Зиусхьаным ипсалъэ ащ къылъыӀэсыгъ: 3«Мыщ дэкӀи къокӀыпӀэмкӀэ кӀуи Иордан икъокӀыпӀэ лъэныкъокӀэ игъукӀырэ псыхъоу Къэрит дэжь зыщыгъэбылъ. 4А игъукӀырэ псыхъом псы ущешъощт, къолэжъхэм ащ дэжь ущагъэшхэнэу унашъо афэсшӀыгъ». 5Арыти, Зиусхьаным ипсалъэ къызэрэлъыӀэсыгъэу ащ ышӀыгъ: Иордан икъокӀыпӀэ лъэныкъокӀэ щыӀэ игъукӀырэ псыхъоу Къэрит кӀуи, ащ къэнагъ. 6Къолэжъхэм пчэдыжьми пчыхьэми лырэ хьалыгъурэ къыфахьщтыгъэ, игъукӀырэ псыхъом псы щешъощтыгъэ. 7Ау тӀэкӀу горэ зытешӀэм, ощх къещхыщтыгъэпти, игъукӀырэ псыхъом псы дэмытыжьэу хъугъэ.

Иласрэ Царэфат щыщ шъузабэмрэ

8Зиусхьаным ипсалъэ ащ къылъыӀэсыгъ: 9«Цыдоным пэгъунэгъу къалэу Царэфат кӀуи ащ дэс. Уигъэшхэнэу зы шъузабэ горэм есӀуагъ»+. 10Арыти, ар Царэфат кӀуагъэ. Къалэм икъэлапчъэ зынэсым шъузабэ горэ пхъэ къыугъоеу ылъэгъугъ. Ащ къеджи риӀуагъ: «Псы тӀэкӀу горэ сешъонэу къошынкӀэ къысфахьба». 11ЗыфелъэӀугъэр къыхьынэу ар зежьэм, мыдрэр кӀэлъыджи риӀуагъ: «Сэщ пае хьалыгъу такъыр гори о пӀэкӀэ къысфахьба». 12Адрэм къыриӀожьыгъ: «Уи Зиусхьанэу Тхьэр зэрэщыӀэр сэӀо! Гъэжъагъэу зыпари сиӀэп, пхъэчайжъыем илъэу хьаджыгъэ Ӏабжыбрэ къошыным итэу тхъу тӀэкӀурэ ныӀэп сиӀэр. Пхъэ тӀэкӀу горэ тадэжь схьынышъ, сэррэ скъо паерэ джар згъэхьазырын, тшхынышъ, етӀанэ тылӀэщт». 13Илас ащ риӀуагъ: «Умыщын, кӀожьи зэрэпӀуагъэу шӀы. Ау ыпэрапшӀэу сэщ пае хьалыгъу джэгурыдзэ сфыхэхи къысфахь, етӀанэ оррэ уикӀалэ паерэ зыгорэ шӀы. 14Сыда пӀомэ Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ыӀорэр мары: „Зиусхьаным чӀыгум ощх къызщытыригъэщхэщт мафэм нэс пхъэчайжъыем илъ хьаджыгъэм хэкӀыщтэп, къошыным ит дагъэми къыщыкӀэщтэп“». 15Шъузабэр кӀожьи, Илас къызэрэриӀуагъэм фэдэу ышӀыгъ. Джаущтэу ежьри зэрахэтэу иунагъо зэрэщытэу мэфэ заулэ ашхын агъотыгъ. 16Зиусхьаным ипсалъэ Илас къызэрэлъигъэӀэсыгъэм фэдэу, пхъэчайжъыем илъ хьаджыгъэм хэкӀыщтыгъэп, къошыным ит дагъэми къыщыкӀэщтыгъэп.

Илас шъузабэм икӀалэ къызэригъэпсэужьыгъэр

17ЕтӀанэ а унэр зие бысымгуащэм ыкъо сымаджэ хъугъэ. Узышхо иӀагъэти ар лӀагъэ. 18Арыти, бзылъфыгъэм Илас къыриӀуагъ: «Сыда уиӀофэу къысхэлъыр, Тхьэм ицӀыф? СипсэкӀодшӀагъэхэр сыгу къэбгъэкӀыжьынхэшъ, сикӀалэ бгъэлӀэным пае садэжь укъэкӀуагъ». 19Арыти, мыдрэм риӀожьыгъ: «Къаштэ моу уикӀалэ». Ар ащ ыбгъэгу къыкӀихыжьи, ышъхьагъ тет унэу ежь зэрысыгъэм ыхьи ипӀэ хилъхьагъ. 20Зиусхьаным зыфигъази къыӀуагъ: «Си Зиусхьанэу Тхьэр! Зыдэжь сис шъузабэм ыкъо бгъэлӀагъэу къин хэбдзагъи адэ». 21Гъогогъуищэ кӀалэм тегъуалъхьэзэ, Зиусхьаным зыфигъази къыӀуагъ: «Си Зиусхьанэу Тхьэр! Мы кӀалэм ыпсэ къыхэрэхьажь!»+
22Зиусхьаным Илас ымакъэ къызэхихыгъ. КӀалэм ыпсэ къыгъэзэжьи, къыхэхьажьи, ар къэпсэужьыгъ. 23Ащ ыуж Илас кӀалэр ышъхьагъ тет унэм къырищыжьи, янэ къыфищэжьи риӀуагъ: «Еплъ, уикӀалэ псэу». 24Арыти, а бзылъфыгъэм Илас къыриӀуагъ: «Тхьэм узэрилӀыкӀори Зиусхьаным дэжь къикӀрэ псалъэр къызэрэплъыӀэсри джы къэсшӀагъ».

ЯпшӀыкӀуенэрэ шъхьэр

Иласрэ тхьэнэпцӀэу БаӀал илӀыкӀохэмрэ

18^1Охътабэ тешӀагъэу ящэнэрэ илъэсым Зиусхьаным ипсалъэ Илас къылъыӀэсыгъ: «КӀуи Ахъаб зегъэлъэгъу. Сэ чӀыгум ощх къытезгъэщхэщт». 2Арыти, Илас Ахъаб зыригъэлъэгъунэу кӀуагъэ. Щамэрэн щыгъэблэшхуагъ. 3Ахъаб къэлэсэраим лъыплъэрэ Ӏэшъхьэтетэу Ӏобадыехъу къеджагъ. Ӏобадыехъу Тхьэм ищынагъо лъэшэу итыгъ. 4Изэбэл зиусхьанлӀыкӀохэр зыщигъэкӀодыгъэхэ уахътэм, Ӏобадыехъу ахэм ащыщэу тхьэлӀыкӀохэу нэбгыришъэ зэриубытылӀэжьыгъэу, нэбгырэ шъэныкъо-шъэныкъоу гъочӀэгъхэм защаригъэгъэбылъыгъэу хьалыгъурэ псырэ афихьщтыгъэ+. 5Ахъаб Ӏобадыехъу риӀуагъ: «Ежьи хэкум ит псыкъэкӀопӀэ пстэури, игъукӀырэ псы пстэури къызэпэкӀухьи, тишхэмрэ тикъыдырхэмрэ щыдгъэхъунхэу, тибылымхэр тшӀомыкӀодынхэм пае уц къэдгъотышъущтмэ къызэгъашӀ». 6Арыти, къызэпакӀухьаным пае чӀыгур зэфагощи, Ахъаб гъогу шъхьаф рыкӀуагъ, Ӏобадыехъуи гъогу шъхьаф рыкӀуагъ.

7Ӏобадыехъу гъогум рыкӀозэ, Илас ыпэ къифагъ. Ар ащ къышӀэжьыгъэти, ынэӀу егъэзыхыгъэу чӀыгум зытыридзи еупчӀыгъ: «Ора ар, сизиусхьанэу Илас?» 8Адрэм къыриӀожьыгъ: «Сэры, уизиусхьан дэжь кӀуи еӀу: „Илас мыщ щыӀ“». 9Арыти, мыдрэм риӀожьыгъ: «Сыда силажьэр, Ахъаб сиукӀынэу уиӀумэт ащ ыӀэ зыкӀиплъхьарэр? 10Уи Зиусхьанэу Тхьэр зэрэщыӀэр сэӀо! Сизиусхьан укъигъотыным пае цӀыфлъэпкъэуи пачъыхьагъоуи къаримыгъэлъыхъугъэ зыпари къыгъэнагъэп. О укъамыгъотыгъэу заӀокӀэ, зыдэщыӀэгъэхэ пачъыхьагъуми цӀыфлъэпкъми укъызэрамыгъотышъурэмкӀэ тхьэлъанэ аригъэшӀыщтыгъэ. 11Джы о къысэоӀо: „КӀуи уизиусхьан еӀу: ‘Илас мыщ щыӀ’“. 12СызэрэпкӀэрыкӀыжьэу уздэхъугъэри сымышӀэу Зиусхьаным Ыпсэ уӀуилъэсыкӀыжьыщт. Арышъ, къэбар фэсхьынэу Ахъаб дэжь сыкӀоу, етӀанэ ащ о узимыгъотыжькӀэ, сиукӀыщт, уиӀумэт икӀэлэгъум къыщегъэжьагъэу Тхьэм ищынагъо ит нахь мышӀэми+. 13Изэбэл зиусхьанлӀыкӀохэр зыщигъэкӀодыгъэхэ уахътэм, сэ сшӀагъэр, ахэм ащыщэу нэбгыришъэ зиусхьанлӀыкӀохэу зэрэзэсыубытылӀэжьыгъэхэри, нэбгырэ шъэныкъо-шъэныкъоу гъочӀэгъхэм зызэрэщязгъэбылъыгъэри, хьалыгъурэ псыкӀэрэ зэрэзгъэшхагъэхэри сизиусхьан къыраӀуагъэба? 14Джы о къысэоӀо: „КӀуи уизиусхьан еӀу: Илас мыщ щыӀ. Ащ сиукӀыщти“». 15Арыти, Илас къыӀуагъ: «Зыпашъхьэ сит Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэ Тхьэр зэрэщыӀэр сэӀо! Непэ ащ зезгъэлъэгъущт». 16ЕтӀанэ Ӏобадыехъу Ахъаб пэгъокӀи риӀуагъэти, Ахъаб Илас дэжькӀэ ежьагъ.

17Ахъаб Илас къызелъэгъум, ащ риӀуагъ: «Орба зэрэ Израилэу тхьамыкӀагъор къыфэзыхьырэр?» 18Илас къыриӀожьыгъ: «Сэрэп, оррэ уиунагъорэ Зиусхьаным иунашъохэр щыжъугъэзыягъэхэу, тхьэнэпцӀэу БаӀали адрэхэми шъхьащэ зэрафэшъушӀырэм пае Израилым тхьамыкӀагъор къыфэзыхьырэр оры. 19Арышъ, гъакӀохи зэрэ Израилэуи, БаӀал фэлэжьэрэ лӀыкӀо нэбгырэ шъиплӀрэ шъэныкъори, Астартэ фэлэжьэрэ лӀыкӀо нэбгырэ шъиплӀэу Изэбэл иӀэнакӀэ пэсхэри Къармэл къушъхьэм дэжь къыщысфягъэугъоих».

20Арыти, Ахъаб зэрэ Израилэу ащиӀофытэхи, БаӀалрэ Астартэрэ афэлэжьэрэ лӀыкӀохэр зэкӀэ Къармэл къушъхьэм дэжь къыщаригъэугъоигъэх. 21Илас цӀыфхэм ахахьи ариӀуагъ: «Джыри бэрэ шъуеджэнджэшыщта? Зиусхьаныр армэ Тхьэр, джащ зыфэжъугъаз, ау БаӀалмэ, ащ зыфэжъугъаз». Ау цӀыфхэм зи къаӀуагъэп+. 22Илас цӀыфмэ ариӀуагъ: «Сэзыр ары зиусхьанлӀыкӀоу къэнагъэр, БаӀал фэлэжьэрэ лӀыкӀохэр нэбгырэ шъиплӀрэ шъэныкъорэ мэхъух+. 23НыбгъэшъуитӀу къытэшъути, зы ныбгъэшъур ахэм арэшти, зэхарэупкӀати, пхъэмэ атырарэлъхь, ау машӀо кӀарэмышӀыхь. Адрэ ныбгъэшъур сэ згъэхьазырынышъ, пхъэмэ атеслъхьащт, ау машӀо кӀэсшӀыхьащтэп. 24Шъори шъуитхьэ ыцӀэкӀэ шъуедж, сэри си Зиусхьан ыцӀэкӀэ седжэщт. Тхьэу машӀокӀэ джэуап къэзытрэр ары Тхьэр». Арыти, зэкӀэ цӀыфхэм къаӀуагъ: «КъапӀорэр дэгъу». 25Илас БаӀал фэлэжьэрэ лӀыкӀохэм ариӀуагъ: «Шъо шъунахьыбэшъ, ныбгъэшъуитӀум яз шъухади жъугъэхьазыри, шъуитхьэ ыцӀэкӀэ шъуедж, ау машӀом пэшъумылъхь». 26Арыти, аратыгъэ ныбгъэшъур аубыти агъэхьазырыгъ. «БаӀал, джэуап къэтыжь!» аӀоу куохэзэ, пчэдыжьым къыщегъэжьагъэу щэджагъом нэс елъэӀугъэх. Ау макъи-лъакъи къэӀугъэп. Ахэр къурмэншӀыпӀэу агъэуцугъэм ыпашъхьэ щыпкӀэтэ-лъатэщтыгъэх. 27Щэджагъом Илас ахэм акӀэнакӀэу ариӀуагъ: «Мэкъэ лъэш дэдэкӀэ шъукуо нахь, ар тхьэшъ, зыгорэкӀэ гупшысэм хилъэсэгъэнкӀи е щагум икӀыгъэнкӀи, е гъогу тетынкӀи, е мэчъыемэ къэгъэущыжьыгъэн фэенкӀи хъун!» 28Арыти, адрэхэм лъэшэу куохэу рагъэжьагъ, зэряхабзэу лъыпсыр къячъэхэу къамэхэмрэ пчыпыджынхэмкӀэрэ зыхэпыджэжьщтыгъэх. 29Щэджагъоми дэхыгъ, ау ахэр пчыхьэ къурмэншӀыгъом нэс зеутэкӀыжьыным хэтыгъэхэми, макъи-лъакъи щыӀагъэп, джэуап гори зэхахыгъэп+.

30ЕтӀанэ Илас цӀыфхэм зэкӀэми ариӀуагъ: «ШъукъысэкӀуалӀ». ЦӀыфхэр зэкӀэ ащ къекӀолӀагъэх. Зиусхьаным икъурмэншӀыпӀэу зэтырадзыгъагъэр ыгъэуцужьыгъ. 31Илас мыжъо пшӀыкӀутӀу къыштагъ. Зиусхьаным «О пцӀэщтыр Израил» къызэриӀогъэгъэ Якъубэ ыкъомэ къатекӀыгъэ лӀэкъо пшӀыкӀутӀум япчъагъэ ахэр фэдизыгъ+. 32Зиусхьаным ыцӀэкӀэ а мыжъохэм къурмэншӀыпӀэ ахишӀыкӀыгъ. ЕтӀанэ лэжьыгъэ килограмм пшӀыкӀутӀу фэдиз дэфэнэу къурмэншӀыпӀэр хъурэябзэу дитӀыкӀыгъ. 33Ащ ыуж ащ пхъэхэр тырилъхьажьхи, ныбгъэшъур зэӀихи, пхъэхэм атырилъхьажьыгъ. ЕтӀанэ къыӀуагъ: «Псы щэлъиплӀ арызыбзэу къэшъухьи къурмэнгъэстымрэ пхъэмрэ къатешъукӀ». 34ЕтӀани къариӀуагъ: «Джыри джаущтэу шъушӀы». Ахэм джыри джаущтэу ашӀыгъ. ЕтӀани къыӀуагъ: «Джадэдэр ящэнэрэу шъушӀы». Ящэнэрэуи зашӀым, 35псыр къурмэншӀыпӀэм къечъэхи, дэтӀыкӀыгъэм диз хъугъэ.

36Пчыхьэ къурмэншӀыгъом тхьэлӀыкӀоу Илас къакӀэрыхьи къыӀуагъ: «Зиусхьанэу, Ибрахьимэ, Исхьакъ, Израил я Тхьэр! О зы закъом Израилым узэри Тхьэри, сэ сызэрэ УиӀумэтри, О къызэрэпӀуагъэм фэдэу зэкӀэри зэрэсшӀыгъэри непэ арэшӀ!+
37Джэуап къысэтыжь, Зиусхьан, джэуап къысэтыжь! О, Зиусхьан, узэрэ Тхьэри агухэр зэрэзэпырыбгъэзагъэхэри арэшӀ!» 38Ащ дэжьым Зиусхьаным имашӀо къехи, къурмэнгъэстри, пхъэхэри, мыжъохэри, ятӀэри, дэтӀыкӀыгъэм псэу дэтри ыдырыгъэх. 39Ар залъэгъум цӀыфхэм зэкӀэми анэӀухэр егъэзыхыгъэу пстэуми чӀыгум зытырадзи къаӀуагъ: «Зиусхьаныр ары Тхьэр, Зиусхьаныр ары Тхьэр!»+
40Илас ахэм ариӀуагъ: «Зы нэбгырэ закъуи зимыгъэбылъыжьыным пае, БаӀал итхьэлӀыкӀохэр шъуубытых». Арыти, ахэр къаубытхи Илас игъукӀырэ псыхъоу Къышон ылъэгу дэжькӀэ ыщэхи, ащ щиукӀыгъэх+.

Огъум икӀэух

41Илас Ахъаб риӀуагъ: «КӀуи шхэ, ешъу, сыда пӀомэ ощхышхом ымакъэ къэӀу». 42Арыти, Ахъаб шхэнэуи ешъонэуи кӀуагъэ. Илас Къармэл ышыгу зыдэкӀуаем ышъхьэ чӀыгум риуфэхи, ынэӀу ылъэгуанджэмэ азыфагу дилъхьагъ. 43ИӀумэт шъэожъыем риӀуагъ: «КӀуи хым ылъэныкъокӀэ къаплъэ». Адрэр кӀуи къызэплъэм, – «Зыпари щыӀэп» ыӀуи, къыриӀожьыгъ. Мыдрэм риӀуагъ: «Блы екъуфэ кӀуи къэкӀожь». 44Яблэнэрэм кӀуи къызегъэзэжьым къыриӀуагъ: «Мары цӀыф Ӏэгум щиз хъунэу ошъуапщэ горэ хым къышъхьащэкӀы». Мыдрэм риӀуагъ: «КӀуи Ахъаб еӀу: „Ощхым ухимыубытэным пае, уику псынкӀэ зэкӀэшӀэжьи кӀожь“». 45Ащ нэс жьыбгъэм ошъуапщэхэр къытыригъэзыхьэхи, уашъор къэушӀункӀи, ощхышхо къещхэу ыублагъ. Ахъаб ику псынкӀэ итӀысхьажьи ИзрыӀэл кӀэим кӀуагъэ+. 46Зиусхьаным ыкӀуачӀэ Илас къыхэхьагъ. Илас ищыгъынхэр ыбг пишӀэхи, Ахъаб ыпэ итэу ИзрыӀэл кӀэим нэс чъагъэ+.

ЯпшӀыкӀубгъонэрэ шъхьэр

19^1Илас зэкӀэ ышӀагъэри БаӀал илӀыкӀохэр зэкӀэ ичатэкӀэ ащ зэриукӀыгъэхэри Ахъаб Изэбэл риӀуагъ. 2Арыти, Изэбэл илӀыкӀо Илас дэжь рыригъэӀонэу ыӀофытагъ: «Тхьэмэ сифэшъуашэри нахьыбэжьи сарэгъэгъот сӀуагъэр зысымыгъэцэкӀэжькӀэ, ахэм ащыщ нэбгырэ пэпчъ ыпсэ узэрэрыджэгугъэм фэдэу упсэ неущ мыщ фэдэ уахътэм ехъулӀэу сыкъызырымыджэгужькӀэ». 3Джащ къыхэкӀэу щынагъэти, ышъхьэ къыухъумэжьыным пае Ехъудэм ит БэрщэбаӀ къалэм кӀуи иӀумэт шъэожъыер ащ къыдинагъ+. 4Ежь ежьи шъофнэкӀым итэу кӀозэ, зы мэфэ гъогу зызэпечым, кондэ чӀэгъым чӀэтӀысхьи лӀэныгъэр къыфэкӀоным кӀэлъэӀузэ, ыӀуагъ: «Икъунба, Зиусхьан, спсэ штэжь, тятэхэм сафэд, сызэрэнахьышӀу щыӀэп, афэдэ сэрэхъу»+. 5Гъолъи кондэ чӀэгъым щычъыягъ. Ащ дэжь мэлэӀичыр къынэси къыриӀуагъ: «Къэтэджи шхэ». 6Илас ынэхэр къыззэтрехым хьалыгъу джэгурыдзэрэ псы къошынрэ ышъхьэ дэжькӀэ щытыгъэх. Арыти, шхи пси ешъуи икӀэрыкӀэу чъыежьыгъэ. 7Зиусхьаным имэлэӀич къыгъэзэжьыгъ, къынэси къыриӀуагъ: «Къэтэджи шхэ, сыда пӀомэ гъогу кӀыхьэ уапэ илъ». 8Ар къэтэджыгъ, шхагъэ, псыкӀэ зигъэшъокӀыгъ, а гъомылэмкӀэ ыкӀуачӀэ къыригъэхьажьыгъэу чэщ-зымэфэ тӀокӀитӀо Тхьэм икъушъхьэу Хъорэб нэс кӀуагъэ+.

9Ащ зынэсым гъочӀэгъ горэм чӀахьи чэщыр щырихыгъ. Зиусхьаным ипсалъэ ащ къыщылъыӀэсыгъ. Зиусхьаным ащ къыриӀуагъ: «Сыд мыщ щыпшӀэрэр, Илас?» 10Ащ къыӀуагъ: «Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэ Тхьэм пае сыгужъыягъ, сыда пӀомэ израил цӀыфхэм уиӀуагъэ аукъуагъ, уикъурмэншӀыпӀэхэр зэхакъутагъэх, уитхьэлӀыкӀохэр чатэкӀэ аукӀыгъэх. Сэ сизакъоу сыкъэнагъ, спсэ хахынэу къыслъэхъух»+. 11Зиусхьаным къыриӀуагъ: «КъычӀэкӀи Зиусхьаным ыпашъхьэ къушъхьэм щытеуцу». Ащ дэжьым Зиусхьаныр къыблэкӀызэ, Зиусхьаным ыпашъхьэ къушъхьэр къыщызэгуиутэу, къушъхьэцакӀэхэр къызэхигъэтакъохэу жьыбгъэр лъэш дэдэу къепщагъ. Ау Зиусхьаныр жьыбгъэм хэтыгъэп. Жьыбгъэм ыуж чӀыгур къэсысыгъ, ау Зиусхьаныр чӀыгусысым хэтыгъэп+. 12ЧӀыгусысым ыуж машӀом зыкъыштагъ, ау Зиусхьаныр машӀом хэтыгъэп. МэшӀо ужым жьы шъабэр нахь Ӏэсэжьыгъэ+. 13Илас ар зызэхехым ищыгъынкӀыӀутелъ ынэӀу къырихъуи, гъочӀэгъым къычӀэкӀи, ащ ичӀэхьапӀэ дэжь уцугъэ. Арыти, макъэ горэ ащ къылъыӀэси къыриӀуагъ: «Сыд мыщ щыпшӀэрэр, Илас?» 14Мыдрэм риӀожьыгъ: «Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэ Тхьэм пае сыгужъыягъ, сыда пӀомэ израил цӀыфхэм уиӀуагъэ аукъуагъ, уикъурмэншӀыпӀэхэр зэхакъутагъэх, уитхьэлӀыкӀохэр чатэкӀэ аукӀыгъэх. Сэ сизакъоу сыкъэнагъ, спсэ хахынэу къыслъэхъух»+. 15Зиусхьаным ащ къыриӀуагъ: «ШъофнэкӀыр зэпычи, гъэзэжьи Дамаскым кӀо. Ащ узынэскӀэ, Арамым ипачъыхьанэу Хъазаел ышъхьэ дагъэ щыф+. 16Джаущтэу Нымщый ыкъо Ехъыо Израилым ипачъыхьанэу ышъхьэ дагъэ щыф. Абэл-Мэхъолэ щыщ Щафат ыкъо ЕлыщаӀ о пчӀыпӀэ ихьанэу тхьэлӀыкӀонэу ышъхьэ дагъэ щыф+. 17Хъазаел икъамэ зыщызыухъумагъэр Ехъыо екӀодылӀэщт, Ӏыиуй икъамэ зыщызыухъумагъэр ЕлыщаӀ ыукӀыщт+. 18БаӀал ыпашъхьэ лъэгонджэмышъхьэкӀэ щемытӀысэхыгъэхэу, ащ емыбэугъэхэу израил цӀыфхэм ащыщэу нэбгырэ минибл зэкӀэмкӀи Сэ къэзгъэнагъ»+.

ЕлыщаӀ къызэрэхахыгъэр

19Арыти, ащ а чӀыпӀэр къыбгыни, ежьи Щафат ыкъо ЕлыщаӀ жъоу хэтэу къыгъотыгъ. Цу тӀурытӀоу пшӀыкӀутӀу ащ игъусагъ, ежь япшӀыкӀутӀонэрэ цуитӀум ауж итыгъ. Илас ащ блэкӀзэ, ищыгъынкӀыӀутелъ шъхьащидзагъ. 20Адрэм цухэр къыбгынэхи Илас ыуж къилъади къыриӀуагъ: «Семыжьэзэ сятэрэ сянэрэ сыкъябэужьынышъ, уауж сыкъихьанэу Ӏизын къысэтба». Мыдрэм риӀожьыгъ: «КӀожьба адэ, къыпфэсшӀагъэр зыщымыгъэгъупш»+. 21Ар кӀэрыкӀоти, цуитӀу ыукӀи, цухэр зыкӀэшӀэгъэгъэ пхъэӀашэр машӀо ышӀи, лыр ыгъажъуи, цӀыфмэ арити, ахэм ар ашхыгъ. Ежь Илас ыуж ихьи иӀумэтэу лэжьэнэу ригъэжьагъ+.

ЯтӀокӀэнэрэ шъхьэр

Арамым зэрезэуагъэхэр

20^1Арамым ипачъыхьэу Бэнхадад идзэ зэрэщытэу къыугъойи, пачъыхьэ щэкӀрэ тӀурэр, шыхэр, ку псынкӀэхэр игъусэхэу кӀуи Щамэрэн къыдзыхьагъ, ащ езэуагъ+. 2-3ИлӀыкӀохэр Израилым ипачъыхьэу Ахъаб дэжь къалэм ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Бэнхадад ыӀорэр мары: „Уитыжьыни уидышъи сэ сыех, уишъуз анахь дахэхэри пкъо нахьышӀухэри сэ сыех“». 4Арыти, Израилым ипачъыхьэ къыраригъэӀожьыгъ: «О зэрэпӀоу орэхъу, зиусхьан пачъыхьэр: сэри сиӀэ пстэури о уиех». 5ЛӀыкӀохэр джыри къакӀохи къыраӀуагъ: «Бэнхадад ыӀорэр мары: „Уитыжьыни, уидышъи, уишъузхэри, пкъохэри къысэтых“ зэрэсӀорэр къыуаӀонэу уадэжь къэсэгъакӀох. 6Сыд хъугъэми уиуни, уиӀумэтмэ яунэхэри къызэпаплъыхьанхэу, уинэплъэгъу къедэхэшӀэрэ пстэури къызӀакӀагъэхьанышъ къахьынэу неущ мыщ фэдэ уахътэм ехъулӀэу сиӀумэтхэр уадэжь къэзгъэкӀощтых».

7Арыти, Израилым ипачъыхьэ хэкум ис нахьыжъ упчӀэжьэгъу пстэуми къяджи ариӀуагъ: «Шъуеплъ ащ бзэджагъэ горэ зэришӀэным егупшысы. Сишъузхэми, скъохэми, ситыжьыни, сидышъи къызалъегъакӀом зыфаер фэсшӀагъ»+. 8Нахьыжъ упчӀэжьэгъу пстэуми зэкӀэ цӀыфхэми ащ къыраӀуагъ: «УемыдэӀу ыкӀи уемызэгъ». 9Арыти, Бэнхадад ащ илӀыкӀохэм ариӀуагъ: «„УиӀумэт дэжь апэ къызфэбгъэкӀогъагъэхэр зэкӀэ къыпфишӀэнэу хьазыр, ау мыдрэр къыпфэсшӀэн слъэкӀыщтэп“ шъуӀуи, сизиусхьан пачъыхьэм ешъуӀожь». ЛӀыкӀохэм агъэзэжьи джэуапыр ащ фахьыжьыгъ. 10Бэнхадад ащ къыраригъэӀонэу ыдэжь джыри къыгъэкӀуагъэх: «Тхьэмэ сифэшъуашэри нахьыбэжьи сарагъэгъот сӀуагъэр зысымыгъэцэкӀэжькӀэ, сэри сауж итэу къакӀохэрэми Ӏагум из хъун сапэ зыдэтхьыжьынэу Щамэрэн къыхэмынэжьэу зызэхэсымыхьаджыхьэкӀэ». 11Израилым ипачъыхьэ раӀожьынэу ариӀуагъ: «Заор умыухыгъэу текӀоныгъэр умыгъэмэфэкӀ». 12Ар зызэхехым чэтэнгъэӀагъэм чӀэсэу ипачъыхьэхэм ягъусэу ешъощтыгъэ Бэнхадад иӀумэтхэм ариӀуагъ: «Шъузэонэу зыжъугъэхьазыр!» Ахэр къалэм екӀугъэх.

13ТхьэлӀыкӀо горэ Израилым ипачъыхьэу Ахъаб къекӀуалӀи къыриӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Мы дзэшхор олъэгъуба? Сэ сызэрэ Зиусхьаныр пшӀэным пае непэ ар о пӀэ къислъхьащтышъ еплъ“». 14Ахъаб ащ еупчӀыгъ: «ХэткӀэ?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Хэкухэм яӀэшъхьэтет пащэмэ яшъхьагъырыт дзэкӀолӀ ныбжьыкӀэхэмкӀэ». Ар еупчӀыгъ: «Хэта заор къезгъэжьэщтыр?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Оры». 15Ахъаб хэкумэ яӀэшъхьэтет пащэмэ яшъхьагъырыт дзэкӀолӀ ныбжьыкӀэхэр къылъытагъэхэти, нэбгырэ шъитӀурэ щэкӀрэ тӀурэ хъухэу къычӀэкӀыгъ. Ахэм аужкӀэ зэон зылъэкӀыщтыхэмрэ израил хъулъфыгъэхэмрэ зэкӀэ къызелъытэхэм, нэбгырэ минибл хъухэу къычӀэкӀыгъ. 16Ахэр зэуапӀэм щэджагъом кӀуагъэх. Ежь Бэнхадад къыготыгъэ пачъыхьэ щэкӀрэ тӀурэм ягъусэу чэтэнгъэӀагъэм чӀэсэу ешъокӀаеу ешъуагъ. 17Заом апэ дэзыублагъэхэр хэкухэм яӀэшъхьэтет пащэмэ яшъхьагъырыт дзэкӀолӀ ныбжьыкӀэхэр ары. Бэнхадад зеӀофтэхэм цӀыфхэр Щамэрэн къызэрэдэкӀыгъэхэм икъэбар къыфахьыжьыгъ. 18Арыти, ащ ариӀуагъ: «Тямызао ашӀоигъоу къэлъэӀонхэу къакӀохэми, псэоу къэшъуубытых, зэонэу къакӀохэми, джащ фэдэу псэоу къэшъуубытых».

19Хэкухэм яӀэшъхьэтет пащэмэ яшъхьагъырыт дзэкӀолӀ ныбжьыкӀэхэр апэ къалэм дэкӀхи заом ежьагъэх, дзэр ахэм ауж итыгъ. 20Нэбгырэ пэпчъ пыим езауи хигъэфагъ. Арамхэм къыкӀатхъужьыгъэти, израил цӀыфхэр ахэм ауж къилъэдагъэх. Арамым ипачъыхьэу Бэнхадад шым тесэу шыухэр игъусэхэу ышъхьэ Ӏуихыжьыгъ. 21Израилым ипачъыхьэ къакӀуи пыим ишхэри ику псынкӀэхэри къызӀэкӀигъахьэхи, арамхэр хьапэ-сапэ ригъэфагъэх.

22ТхьэлӀыкӀор Израилым ипачъыхьэ къекӀуалӀи къыриӀуагъ: «КӀуи зыгъэпыт, пшӀэщтыр зэгъашӀэ, сыда пӀомэ Арамым ипачъыхьэ гъатхэм джыри къыозэощт»+.

Арамхэр ятӀонэрэу къызэратебэнагъэхэр

23Арамым ипачъыхьэ иӀумэтхэм къыраӀуагъ: «Ахэм ятхьэхэр къушъхьэмэ ятхьэхэти, къыттекӀуагъэх. Ау ахэм шъофым тыщязаомэ, татекӀон шъыпкъ. 24Арышъ, пшӀэщтыр мары: пачъыхьэ пэпчъ тегъэкӀи дзэ купхэм япащэхэр ахэм ачӀыпӀэ тегъахьэх. 25ЦӀыфэу пшӀокӀодыгъэм фэдиз хэтэу дзэ зэхащ, шэу, ку псынкӀэу уиӀагъэм фэдиз зэгъэгъоти, ахэм шъофым тыщязэощт, джащыгъум татекӀон шъыпкъ». Арыти, ахэм ядэӀуи, къызэрэраӀуагъэм фэдэу ышӀыгъ.

26КъэкӀорэ гъатхэм Бэнхадад арамхэр къыугъойхи Израилым къезэонэу Афэкъ къекӀолӀагъ+. 27Израил цӀыфхэри къызэхаугъуаехи, гъомлапхъэ къыздашти ахэм къапежьагъэх. Израил цӀыфхэр пчэн Ӏэхъогъу мыинитӀум афэдэу отэрэу загощи, ахэм апашъхьэ къиуцуагъэх. Арамхэм чӀыгур зэлъаубытыгъ. 28Тхьэм илӀыкӀо къакӀуи Израилым ипачъыхьэ къыриӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Зиусхьаныр къушъхьэмэ ятхьэ нахь кӀэйхэм ятхьэп“ арамхэм зэраӀорэм пае, „Сэ сызэрэ Зиусхьаныр шъушӀэнэу, а дзэшхор пӀэ къислъхьащт“». 29Джаущтэу яуцупӀэхэр зэпыщытхэу ахэм мэфиблэ рахыгъ. Яблэнэрэ мафэм заом даубли, израил цӀыфхэм зы мафэкӀэ арамхэм ялъэсыдзэ щыщэу нэбгырэ минишъэ зэхаукӀагъ. 30Адрэ къэнэжьыгъэмэ кӀатхъужьи Афэкъ къалэ екӀужьыгъэх. Къэнэжьыгъэ нэбгырэ мин тӀокӀырэ миниблрэм къэлэ дэпкъыр къатефи, ащ чӀэкӀодагъэх.

31Бэнхадад къалэм дэхьажьыгъэу зы кӀоцӀ унэм къичъмэ адрэм илъадэу хэтыгъ. Ащ иӀумэтхэм къыраӀуагъ: «Израил хэгъэгум ипачъыхьэхэм гукӀэгъу ахэлъэу зэхэтхыгъ. Арышъ, дзыопхъэ шэкӀ пхъашэм хэшӀыкӀыгъэ шъыгъошъэ джанэхэр зыщытлъэнхэшъ, кӀапсэхэр тшъхьэмэ атетлъхьанхэшъ Израилым ипачъыхьэ дэжь тыкӀонэу изын къытэти, упсэоу укъигъэнэжьынкӀи мэхъуба». 32Арыти, дзыопхъэ шэкӀ пхъашэм хэшӀыкӀыгъэ шъыгъошъэ джанэхэр зыщалъэхи, кӀапсэхэр ашъхьэмэ атыралъхьэхи ахэр Израилым ипачъыхьэ дэжь кӀохи раӀуагъ: «УиӀумэт Бэнхадад „СымыукӀ“ еӀо». Адрэр къяупчӀыгъ: «Ар псэуа? Ар сэ скъош». 33КӀуагъэхэм зэхахыгъэр шӀу хъун зэрилъэкӀыщтым инэшанэу алъыти, ащ ыжэ къыдэзыгъэр гуӀэнкӀэ къапхъуати, къаӀуагъ: «Ары. Бэнхадад о пкъош». Ащ къариӀуагъ: «ШъукӀожьи ар къысфашъущ». Бэнхадад ащ дэжь къэкӀуагъ. Арыти, адрэм ар ику псынкӀэ зыдыригъэтӀысхьагъ. 34Бэнхадад ащ къыриӀуагъ: «Сятэ уятэ тырихыгъэ къалэхэр къыостыжьыщтых. Сятэ сатыушӀыпӀэхэр ежь пае Щамэрэн зэрэщигъэуцугъагъэхэм фэдэу, ори ахэр Дамаскым щыбгъэуцунхэ уфит». Ахъаб риӀожьыгъ: «Зэзэгъыныгъэ зызэдэтшӀыхэкӀэ устӀупщыжьыщт». Арыти, зэзэгъыныгъэ дишӀи ар ытӀупщыжьыгъ+.

ТхьэлӀыкӀом Ахъаб зэригъэмысагъэр

35Зиусхьаным тхьэлӀыкӀо зэкупэгъум щыщ горэм унашъо къыфишӀыгъэти, игъусэ риӀуагъ: «Сыубышъ». Ау адрэм ар ыубышъын ыдагъэп. 36Арыти, адрэм къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаным ыӀорэм узэремыдэӀурэм пае, ускӀэрыкӀыжьыгъэу укӀожьзэ, аслъаным уилӀыщт». Ар ащ кӀэрыкӀыжьи кӀожьзэ, аслъаныр къыӀукӀи ащ ылӀыгъ+. 37ЕтӀанэ тхьэлӀыкӀом нэмыкӀ цӀыф горэ къыгъоти риӀуагъ: «Сыубышъ». А цӀыфым тыркъохэр къытырещэфэхэ ар ыубышъыгъ. 38ТхьэлӀыкӀор ежьи кӀозэ пачъыхьэм гъогум щыӀукӀагъэти, ынэхэм анэмыкӀ къыхэмыщэу ынэгу ихъуагъэу ащ ыпашъхьэ иуцуагъ. 39Пачъыхьэр къыблэкӀызэ ар ащ екууи риӀуагъ: «УиӀумэт зэуапӀэм кӀогъагъэти, зыгорэ къахэкӀи цӀыф горэ къысищалӀи къыӀуагъ: „Мы цӀыфым лъыплъ, ар къызаукӀыкӀэ, ащ ыпсэ пае о упсэ птыжьыщт е тыжьынэу килограмм щэкӀ фэдиз къысэптыжьыщт“+. 40Арыти, уиӀумэт Ӏоф горэхэм ауж етыфэ цӀыфыр ӀукӀодыкӀыгъ». Израилым ипачъыхьэ къыриӀожьыгъ: «Джары о пфэухэсыгъагъэр, ор-орэу къыхэпхыгъ»+. 41Адрэм ынэгу ихъуагъэр гузэжъогъукӀэ къызырехым, тхьэлӀыкӀомэ зэращыщыр къышӀэжьыгъ. 42Ащ пачъыхьэм риӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „АукӀынэу зытеслъхьэгъэ цӀыфыр зэрэптӀупщыжьыгъэм пае, ащ ыпсэ ычӀыпӀэ упсэ згъэгъущт, ащ илъэпкъ ычӀыпӀэ о плъэпкъ згъэкӀодыщт“». 43Израилым ипачъыхьэ ыгу къэбырсырыгъэу, гухэкӀ иӀэу ядэжь ежьэжьи Щамэрэн нэсыгъ.

ЯтӀокӀэнэрэ зырэ шъхьэр

Набэт исэнэшъхьэшӀапӀ

21^1Джыри уахътэ зытешӀэм къэхъугъэр мары: изрыӀэлэу Набэт сэнэшъхьэшӀапӀэ ИзрыӀэлым, щамэрэн пачъыхьэу Ахъаб икъэлэсэрай пэблагъэу щыриӀагъ. 2Ахъаб Набэт риӀуагъ: «УисэнэшъхьэшӀапӀэ сиунэ къыпэгъунэгъушъ, къысэти сэ ар хэтэрыкӀлэжьыпӀэ сшӀыжьыщт. Ащ ычӀыпӀэ нахьышӀужьыхэу сэнэшъхьэшӀапӀэ сэ къыостыщт е, оркӀэ нахьышӀумэ, ыуасэм фэдиз тыжьын къыостыщт»+. 3Ау Набэт Ахъаб къыриӀожьыгъ: «Сятэмэ якӀэн къыостыныр Зиусхьаным ерэмыд!» 4Арыти, Ахъаб «Тятэмэ якӀэн къыостыщтэп» изрыӀэлэу Набэт къызэрэриӀуагъэм ыгу къыгъэбырсырыгъэуи гухэкӀ иӀэуи ядэжь къэкӀожьыгъ. ИпӀэ хэгъуалъхьи ышъхьэ ригъэзэкӀыгъ, зи зыӀуимыгъафэу щылъыгъ+. 5Ишъуз Изэбэл ащ ыдэжь къихьи къеупчӀыгъ: «Зи умышхыжьэу сыда угу уезгъэӀэжьыгъэр?» 6Мыдрэм риӀожьыгъ: «ИзрыӀэлэу Набэт „УисэнэшъхьэшӀапӀэ тыжьынкӀэ къысащ е, оркӀэ нахьышӀумэ, нэмыкӀ сэнэшъхьэшӀапӀэ ащ ычӀыпӀэ къыостыщт“ зесэӀом, „СисэнэшъхьэшӀапӀэ къыостыщтэп“ ыӀуи джэуап къыситыжьыгъ». 7Арыти, ишъуз Изэбэл ащ къыриӀуагъ: «Израилым урипачъыхьэшъ, уитетыгъо джы къызфэбгъэфедэнба? Къэтэджи шхэ, угуи гъэчэфыжь. ИзрыӀэлэу Набэт исэнэшъхьэшӀапӀэ сэ пӀэ къизгъэхьащт».

8Джащ тетэу Ахъаб ыцӀэкӀэ тхылъыпӀэ тхьапэхэр ытххи, имыхъуркӀэ ахэр зэтыригъэпкӀэжьыгъэх. А тхылъыпӀэ тхьапэхэр Набэт зыдэс къалэм инахьыжъ упчӀэжьэгъухэм, ицӀыф лъэрыхьэхэм афаригъэхьыгъэх+. 9Ащ мыщ фэдэу ытхыгъ: «НэкӀыгъэн фаеу макъэ яжъугъэӀуи, шъукъызызэрэугъойхэкӀэ, Набэт зэӀукӀэм ыпшъэкӀэ жъугъэтӀыс. 10Нэбгырэ мыхъэтитӀу ащ ыпашъхьэ ижъугъэтӀысхьи, „Тхьэмрэ пачъыхьэмрэ Ӏаягъэхэр япӀолӀагъ“ аӀозэ шыхьатэу къэрэуцух. ЕтӀанэ ар ахэшъущи, олӀэфэ мыжъохэмкӀэ шъуеу»+. 11Арыти, къалэм щыщ лӀыхэм, нахьыжъ упчӀэжьэгъоу, цӀыф лъэрыхьэхэу ащ дэсхэм, Изэбэл къафаригъэхьыгъэ тхылъыпӀэм къызэращыфигъэпытагъэм фэдэу ашӀыгъ. 12НэкӀыгъэн фаеу макъэ агъэӀуи, къызызэрэугъойхэм, Набэт зэӀукӀэм ыпшъэкӀэ агъэтӀысыгъ. 13Нэбгырэ мыхъэтитӀу къахэкӀи ащ ыпашъхьэ итӀысхьагъэх. «Набэт Тхьэмрэ пачъыхьэмрэ Ӏаягъэхэр ариӀолӀагъэх» аӀозэ, а мыхъатэхэр цӀыфмэ апашъхьэ шыхьатэу щытеуцуагъэх. Ар къалэм дащи, олӀэфэ мыжъохэмкӀэ еохэзэ зэхаукӀагъ. 14ЕтӀанэ Изэбэл дэжь раӀонэу агъэкӀуагъ: «Набэт мыжъохэмкӀэ зэхаукӀагъ, ар лӀагъэ». 15Изэбэл Набэт мыжъохэмкӀэ зэхаукӀи зэрэлӀагъэр зызэхехым, Ахъаб риӀуагъ: «КӀуи изрыӀэлэу Набэт исэнэшъхьэшӀапӀэу тыжьынкӀэ къыуитынэу зыфэмыягъэр штэжь, сыда пӀомэ Набэт щыӀэжьэп, лӀагъэ». 16Ахъаб Набэт зэрэлӀагъэр зызэхехым, изрыӀэлэу Набэт исэнэшъхьэшӀапӀэ ыубытынэу кӀуагъэ.

17Зиусхьаным ипсалъэ Тыщбэ щыщ Илас къылъыӀэсыгъ:+
18«КӀуи Израилым ипачъыхьэу Ахъаб, Щамэрэн щыӀэм зыӀугъакӀ. Мары ар Набэт исэнэшъхьэшӀапӀэ хэт, ар ыубытыным пае кӀуагъэ. 19Мыщ фэдэу ащ еӀу: „Зиусхьаным ыӀорэр мары: ‘О уукӀыгъ, джы икӀэн пштагъэ ара?’“ Мыщ фэдэу джыри ащ еӀу: „Зиусхьаным ыӀорэр мары: ‘Набэт ылъ хьэмэ зыщабзэигъэ чӀыпӀэм о плъи хьэхэм щабзэижьыщт’“»+. 20Арыти, Ахъаб Илас риӀуагъ: «Сыкъэбгъотыгъ, сипый». Адрэм къыриӀожьыгъ: «Укъэзгъотыгъ, сыда пӀомэ Зиусхьаным къемыкӀущтхэр пшӀэнэу упсэ япщагъ. 21Арышъ, джащ пае тхьамыкӀагъо къыпфэсхьын, лъэкъабзэ уисшӀыхьан, Ахъаб иунагъо хъулъфыгъэ гори къисымыгъанэу зэкӀэ згъэкӀодын, шъхьафитныгъэ имыӀэу, абгынэжьыгъэу къэзгъэнэн+. 22Нэуат ыкъо ЯрабӀам иунагъорэ Ахъый ыкъо БаӀыщэ иунагъорэ ясшӀагъэр ори къыосшӀэщт сыбгъэгубжэу сынапэ зэрэтепхыгъэм, Израилым псэкӀод зэребгъэшӀагъэм пае»+. 23Джащ фэдэу Изэбэл ехьылӀагъэуи Зиусхьаным къыӀуагъ: «Изэбэл ИзрыӀэл къалэм ыкӀыб хьэхэм щашхыжьыщт+. 24Ахъаб иунагъо щыщэу къалэм щылӀэрэр хьэмэ ашхыжьыщт, губгъэм илӀыхьэрэр ошъогу бзыумэ зэхаулыӀухьажьыщт»+.

25Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэу Ахъаб ыпсэ зэрищагъэм фэдэу зыми джыри ышӀагъэп. Ишъузэу Изэбэл ар ыгъэплъэхъущтыгъ+. 26Зиусхьаным израил цӀыфхэм акӀэлъырифыгъэ аморхэм зэряхэбзагъэу тхьэнэпцӀхэм загохьэм емыкӀушхо ышӀагъ+. 27Ахъаб а зэкӀэм къызядэӀум ищыгъынхэр зэӀитхъи, дзыопхъэ шэкӀ пхъашэм хэшӀыкӀыгъэ джанэр ыкӀышъо нэсынэу зыщилъагъ. ЫнэкӀыщтыгъ, дзыопхъэ шэкӀ пхъашэм хэшӀыкӀыгъэ джанэр зэрэщыгъэу гъолъыжьыщтыгъ, чэфынчъэуи хэтыгъ. 28Зиусхьаным ипсалъэ Тыщбэ щыщ Илас къылъыӀэсыгъ: 29«Ежь Ахъаб къызэреуцолӀагъэр олъэгъуа? КъызэреуцолӀагъэм пае щэӀэфэ тхьамыкӀагъо хэзгъэфэщтэп, ау ыкъо иунагъо щэӀэфэ тхьамыкӀагъохэр къыфэзгъэкӀощтых»+.

ЯтӀокӀэнэрэ тӀурэ шъхьэр

ТхьэлӀыкӀоу Мыхаехъурэ Ахъабрэ

22^1Арамымрэ Израилымрэ зао зэдамышӀэу илъэсищэ щыӀагъэх. 2Ящэнэрэ илъэсым зыхэхьэм Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъощафат Израилым итемыр лъэныкъо ипачъыхьэ дэжь кӀуагъэ+. 3Израилым ипачъыхьэ иӀумэтхэм ариӀуагъ: «ГъылыӀадым ит къалэу Рамот тэтыеба? Арамым ипачъыхьэ ар къыӀэкӀэтхыжьыным пае зи тшӀэрэп»+. 4Арыти, ащ Ехъощафат риӀуагъ: «ГъылыӀадым ит къалэу Рамот пэшӀуекӀоу заом укъыздэкӀощта?» Ехъощафат Израилым ипачъыхьэ къыриӀожьыгъ: «О узэрэхъоу сэри сыхъущт, сицӀыфхэри уицӀыфмэ афэрэдэх, сишхэри уишхэм афэрэдэх»+.

5ЕтӀани Ехъощафат Израилым ипачъыхьэ къыриӀуагъ: «Зиусхьаным къыупсэлъыщтыр апэ зэтэгъэгъашӀэ». 6Арыти, Израилым ипачъыхьэ тхьэлӀыкӀоу нэбгырэ шъиплӀ фэдиз къызэӀуигъакӀи ариӀуагъ: «ГъылыӀадым ит Рамот пэшӀуекӀорэ заом сыкӀощта хьауми сымыкӀощта?» Ахэм къыраӀожьыгъ: «КӀо, Зиусхьаным ар пачъыхьэм ыӀэ къырилъхьащт»+. 7Ау Ехъощафат къэупчӀагъ: «НэмыкӀ зиусхьанлӀыкӀо горэ мыщ щыӀэба ар едгъэупчӀыжьыным пае?»+
8Израилым ипачъыхьэ Ехъощафат риӀуагъ: «Зиусхьаным еупчӀын ылъэкӀынэу зы нэбгырэ горэ джыри щыӀ. Ар Имлэ ыкъо Мыхаехъу ары. Ау сэ ар сфэлъэгъурэп Тхьэм къыбгъодэкӀыгъэ псалъэу къышӀырэм дэи нэмыкӀ шӀу къысэмыхъулӀэнэу къырегъэкӀышъ». Ехъощафат къыӀуагъ: «Аущтэу умыӀо, пачъыхь». 9Арыти, Израилым ипачъыхьэ тхьамэтэ пащэмэ ащыщ горэм къеджи риӀуагъ: «ПсынкӀаӀоу Имлэ ыкъо Мыхаехъу лъыкӀу». 10Израилым ипачъыхьэрэ Ехъудэм ипачъыхьэрэ пачъыхьэ шъуашэхэр ащыгъхэу, шъхьадж итахътэ тесэу Щамэрэн икъэлапчъэ пэчӀынатӀэу пчэгушхом исыгъэх. ТхьэлӀыкӀохэр зэкӀэ ахэм апашъхьэ исхэу Тхьэм ыкӀочӀэ лые зэлъиштагъэхэм фэдэу зыраутэкӀыжьщтыгъэ. 11КъэнаӀан ыкъо Цыдкъый бжъакъохэр гъучӀым хишӀыкӀхи къыӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Арамхэр огъэкӀодыпэфэ мыхэмкӀэ зэхэплӀыхьащтых“»+. 12ТхьэлӀыкӀо пстэуми, Тхьэм къариӀуагъэ фэдэу, ар дэдэр къаӀощтыгъэ: «ГъылыӀадым ит Рамот кӀо, къыбдэхъущт, Зиусхьаным ар пачъыхьэм ыӀэ къырилъхьащт».

Мыхаехъу къызэратекӀощтыхэр къызэрариӀуагъэр

13Мыхаехъу къеджэнэу лъагъэкӀуагъэм ащ риӀуагъ: «ОшӀэмэ, тхьэлӀыкӀохэм зэдырагъаштэу къызэраӀорэмкӀэ, пачъыхьэм шӀу къыдэхъущт. О къэпӀощтри ахэм ащыщ пэпчъ къыӀорэм терэф, ори шӀу къаӀо». 14Ау Мыхаехъу къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо! Зиусхьаным къысиӀорэр ары сэ къэсӀощтыр». 15Ар пачъыхьэм дэжь къызэкӀом, пачъыхьэм ащ риӀуагъ: «Мыхаехъу! ГъылыӀадым ит Рамот пэшӀуекӀорэ заом сыкӀощта хьауми сымыкӀощта?» Адрэм ащ къыриӀожьыгъ: «КӀо, уатекӀощт. Зиусхьаным ар пачъыхьэм ыӀэ къырилъхьащт». 16Пачъыхьэм ащ риӀуагъ: «Шъыпкъэ нэмыкӀ зыпари къысэмыӀонэу Зиусхьаным ыцӀэкӀэ тхьапшрэ тхьэлъанэ озгъэшӀын фая?» 17Арыти, адрэм къыӀуагъ: «Мэлахъор зыпэмыт мэлхэр къушъхьэхэм зэращызэбгырыкӀхэрэм фэдэу, зэрэ Израилэу итэкъухьагъэу слъэгъугъэти Зиусхьаным къыӀуагъ: „Ӏэшъхьэтет пащэ ахэм яӀэп, хэти мамырэу ядэжь къерэгъэзэжь“». 18Израилым ипачъыхьэ Ехъощафат риӀуагъ: «Ащ дэи нэмыкӀ дэгъу горэ къэхъунэу Тхьэм ыцӀэкӀэ сэщ пае къызэримыӀощтыр къыосӀогъагъэба?» 19Арыти, Мыхаехъу къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаным ипсалъэ зыфэдэм къедэӀу. Зиусхьаныр итахътэ тесэу, иошъогу кӀуачӀэхэр зэкӀэ къегъэуцокӀыгъэхэу, иджабгъукӀи исэмэгукӀи щытхэу слъэгъугъэ+. 20Зиусхьаным къыӀуагъ: „Хэта Ахъаб ГъылыӀадым ит Рамот кӀонышъ, ащ къыщыхагъэфэным пае тезгъэгушӀухьащтыр?“ Зым зы къыӀуагъ, адрэм нэмыкӀ къыӀуагъ. 21Зы псэ горэ къахэкӀоти Зиусхьаным ыпашъхьэ иуцуи риӀуагъ: „Сэ тезгъэгушӀухьащт“. Зиусхьаныр ащ еупчӀыгъ: „Сыдэущтэу?“ 22Адрэм къыӀуагъ: „СыкӀонышъ, пцӀыр къязгъэӀорэ псэу зысшӀынышъ, зэкӀэ тхьэлӀыкӀомэ къязгъэӀощт“. Зиусхьаным къыӀуагъ: „О тебгъэгушӀухьанышъ, джар бгъэцэкӀэщт. КӀуи джащ тетэу шӀы“. 23Арышъ, Зиусхьаным пцӀыр къязгъэӀорэ псэр мы уитхьэлӀыкӀомэ зэкӀэми къажэдигъэхьагъ. Ау Зиусхьаным ощ пае къыӀуагъэр дэи».

24КъынэӀанэ ыкъо Цыдкъый Мыхаехъу къекӀуалӀи, ынэӀупашъо къыкӀыригъэхи къыӀуагъ: «Зиусхьаным Ыпсэ сэ скӀэрыкӀыгъэу о укъегъэгущыӀа адэ джы?» 25Арыти, Мыхаехъу къыриӀуагъ: «Зыбгъэбылъыным пае зы кӀоцӀ унэм укъичъмэ адрэм уилъадэу къэпчъыхьэу узщыхъущт мафэм ар нафэ о къыпфэхъущт»+. 26Израилым ипачъыхьэ къыӀуагъ: «Мыхаехъу шъуубыти къалэм иӀэшъхьэтетэу Амонрэ пачъыхьэм ыкъо Иоащрэ афашъущи 27мыщ фэдэу яшъуӀу: „Пачъыхьэм ыӀорэр мары: ‘Мыр хьапсым чӀэшъудзи, сырэхьатыжьыгъэу къэсэгъэзэжьыфэ, хьалыгъу тӀэкӀурэ псы тӀэкӀурэ нахь ешъумытэу жъугъашхэ’“». 28Арыти, Мыхаехъу къыӀуагъ: «Рэхьатэу къэбгъэзэжьыщтмэ, ащыгъум Зиусхьаныр арэп къэсэзгъэӀуагъэр». Джыри къыӀуагъ: «ШъукъэдаӀу, зэкӀэ цӀыфхэр!»

Ахъаб ихьадэгъу

29Израилым ипачъыхьэрэ Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъощафатрэ ГъылыӀадым ит Рамот екӀугъэх. 30Израилым ипачъыхьэ Ехъощафат риӀуагъ: «Сэ сыкъамышӀэжьынэу щыгъынхэр зэблэсхъунхэшъ заом сыӀухьащт, о уипачъыхьэ щыгъынхэр зыщылъэх». Израилым ипачъыхьэ къамышӀэжьынэу ищыгъынхэр зэблихъухи заом Ӏухьагъ+. 31Арамым ипачъыхьэ ку псынкӀэмэ яӀэшъхьэтет нэбгырэ щэкӀрэ тӀурэу иӀэхэм ариӀуагъ: «ЦӀыкӀу, ины шъуӀоу, нэмыкӀхэм шъуапымылъэу Израилым ипачъыхьэ закъо шъуезау». 32Ку псынкӀэмэ яӀэшъхьэтетмэ Ехъощафат къызалъэгъум, «Израилым ипачъыхьэн фае» аӀуи, къезэонхэу къыфагъэзагъ. Арыти, Ехъощафат къякууагъ. 33Ку псынкӀэмэ яӀэшъхьэтетмэ ар Израилым зэримыпачъыхьэр къызашӀэм агъэзэжьыгъ. 34Зы лӀы горэм щэбзащэр ымышӀахэу къыкъудыйи щабзэр зетӀупщым, Израилым ипачъыхьэ тыригъафи, иашъоджэнэ ыгупэкӀэ ашъоджэнэ пӀон зэпыдзапӀэм дэжь щыпхыриути ыуӀагъ. Арыти, пачъыхьэм ишыкуао риӀуагъ: «Гъэзэжьи дзэм сыхэщыжь, сыкъауӀагъ». 35Ау а мафэм заор нахьи нахь къызэкӀэблагъэти, пачъыхьэр ику псынкӀэ рагъэуцуи, ар ащ итэу арэмхэм апыщытыгъ. Джаущтэу пчыхьэм ар лӀагъэ, лъыр иуӀагъэ къичъызэ, ку псынкӀэм илъадэщтыгъ. 36Арыти, тыгъэр зыкъохьахэм дзэуцупӀэм зэрэщытэу макъэ щагъэӀугъ: «Шъхьадж икъалэ орэкӀожь, шъхьадж ичӀыгу ерэгъэзэжь!»

37Пачъыхьэр лӀи Щамэрэн къащэжьыгъ, пачъыхьэр Щамэрэн щагъэтӀылъыжьыгъ. 38Ку псынкӀэр Щамэрэн псыутӀэм щатхьакӀыжьыгъ, Зиусхьаным къызэраригъэӀогъагъэм фэдэу, хьэхэм ащ ылъ абзэигъ, бзылъфыгъэ мыхъатэхэми ар атхьакӀыжьыгъ+. 39Ахъаб иӀофшӀагъэхэри, нэмыкӀэу зэкӀэ ышӀагъэхэри, пыл къупшъхьэм унэр зэрэхишӀыкӀыгъэри, къалэу ыгъэпсыгъэхэри зэкӀэ израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 40Ахъаб ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм зегъэзэжьым, ыкъо Ахъазыехъу ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Ехъуд пачъыхьэу Ехъощафат

41Израилым ипачъыхьэу Ахъаб пачъыхьэгъум зытетыр яплӀэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Асэ ыкъо Ехъощафат Ехъудэм ипачъыхьэу техьагъ+. 42Ехъощафат пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс щэкӀрэ тфырэ, илъэс тӀокӀырэ тфырэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янагъэр Щылхъый ыпхъу Ӏазубэ ары. 43Зиусхьаным къекӀущтыр ышӀэзэ, ятэ Асэ игъогу зэпстэумкӀи ар тетыгъ, ащ текӀыгъэп[*]+. 44Ау къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр зэхаригъэкъутагъэхэп, цӀыфмэ ахэм къурмэнхэр ащашӀыщтыгъэх, гъомэ ӀашӀухэр къызыпиххэри ащагъэстщтыгъэх. 45Ехъощафат Израилым ипачъыхьэ мамыр зэзэгъыныгъэ дишӀыгъ. 46Ехъощафат нэмыкӀэу ышӀагъэхэри, лӀыгъэу зэрихьагъэхэри, зэрэзэуагъэри ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба+. 47Ащ ятэ Асэ илъэхъан цӀэпӀагъэхэр зышӀэрэ хъулъфыгъэу ыкӀи бзылъфыгъэу къэнэжьыгъэхэри чӀыгум тыригъэкӀодыкӀыпагъэх+. 48А уахътэм Едомым пачъыхьэ иӀагъэп, щыӀагъэр пачъыхьэу агъэнэфагъэр ары+.

49Ехъощафат хымкӀэ кӀозэ дышъэр Офыр къырищыным пае тарщыщ къухьэмэ афэдэхэр ышӀыгъэх. Ау ахэр ащ нэсыгъэхэп, сыда пӀомэ Ӏэцыон-Гъэбэр дэжь щыкъутагъэх. 50Ахъаб ыкъо Ахъазыехъу Ехъощафат риӀуагъ: «СиӀумэтхэр уиӀумэтмэ ягъусэхэу къухьэхэмкӀэ орэкӀох». Ау Ехъощафат ащ къезэгъыгъэп. 51Ехъощафат ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм зегъэзэжьым, ятэ Даут икъалэу ятэ пӀашъэхэр зыдэлъхэм щагъэтӀылъыжьыгъ. Ыкъо Ехъорам ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Израил пачъыхьэу Ахъазыехъу

52Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъощафат зыпачъыхьэр япшӀыкӀублэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Ахъаб ыкъо Ахъазыехъу Израилым ипачъыхьэу техьи, илъэситӀо Израилым ипачъыхьагъ. 53Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ, ятэрэ янэрэ ягъогу, Израилыр псэкӀодым хэзыщэгъэ Нэуат ыкъо ЯрабӀам игъогу ар атетыгъ. 54Ар БаӀал фэлажьэщтыгъэти, шъхьащэ фишӀыщтыгъэти, ятэ ышӀэгъэ пстэумэ къахэкӀэу Зиусхьаныр лъэш дэдэу ыгъэгубжыгъ.

* 1:39 Еплъ: «Мосэ иятӀонэрэ тхылъ» (26:1-37).

* 1:39 Бжъэмыер – джуртхэм къэбар ашӀэным пае запщэхэзэ, агъэфедэщтыгъэ тӀыбжъэ гъэщыгъэр ары. Зао къызежьэкӀэ, мэфэкӀ зыхъукӀэ е нэмыкӀ хъугъэ-шӀагъэ горэхэм яхьылӀагъэу тӀыбжъэмкӀэ макъэ арагъэӀущтыгъэ.

* 1:50 КъурмэншӀыпӀэр плӀэмыеу, ыкъуапэхэр уубытын плъэкӀынэу къыхэщэикӀыгъэхэу щытыгъ. Мыщ ехьылӀагъэу еплъ: Библием щыщэу «Мосэ иятӀонэрэ тхылъ» (27:2; 30:10); тхылъэу «Апэрэ Самуелым» (2:28).

* 2:10 Пачъыхьэу Даут итетыгъом Ерусэлэм щыщ чӀыпӀэу агъэпсыгъагъэм Даут икъалэкӀэ еджэх.

* 2:27 Еплъ: тхылъэу «Апэрэ Самуел» 2:27-36.

* 2:28 Еплъ: тхылъэу «ЯтӀонэрэ Самуел», я 18-рэ шъхьэм.

* 5:1 Мы стихыр Септуагинтым – ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытхым техыгъэу урысыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэм ия 4-рэ шъхьэ ия 21-рэ стихэу щыт.

* 5:13 Мэ ӀашӀу къызпихрэ уц лъэпкъэу дэпкъхэми ахэкӀыхьан зылъэкӀыщтыгъэр аугъойти зыуукъэбзын фэӀо-фашӀэм щагъэфедэщтыгъэ.

* 5:17 Тхьэм ыцӀэ епхыгъэу Унэ ыӀомэ къикӀырэр: Тхьэм ицӀыфхэр Тхьэм зыщыпэблэгъэхэ чӀыпӀ; Тхьэм ищытхъурэ ишӀулъэгъу-гукӀэгъурэ мы чӀыпӀэр зэлъаӀыгъ.

* 6:1 Ижъырэ джуртхэм илъэсым имазэхэр къызэралъытэщтыгъэмкӀэ, мэлылъфэгъум ыгузэгу дэжь фэдизым къыщегъэжьагъэу жъоныгъуакӀэм ыгузэгу нэс къыубытырэ уахътэр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ Зиф зыфаӀощтыгъэ мазэм тефэщтыгъэ.

* 6:23 Еплъ: «Мосэ иятӀонэрэ тхылъ» (25:18-20; 37:7-9).

* 6:31 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхыр мы чӀыпӀэм щызэхэугуфыкӀыгъуай.

* 6:38 Чъэпыогъум ыгузэгу дэжь фэдизым къыщегъэжьагъэу шэкӀогъум ыгузэгу нэс къыубытырэ уахътэр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ Булэ зыфаӀощтыгъэ мазэм тефэщтыгъэ.

* 7:20 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхыр мы чӀыпӀэм щызэхэугуфыкӀыгъуай.

* 7:21 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ мы гущыӀэм мэхьанэу иӀэр: ежьымкӀэ кӀуачӀэ.

* 7:21 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ мы гущыӀэм имэхьанэр: ащ ыгъэпытэщт.

* 8:2 Ижъырэ джуртхэм илъэсым имазэхэр къызэралъытэщтыгъэмкӀэ, Ӏоныгъом ыгузэгумэ адэжь къыщегъэжьагъэу чъэпыогъум ыгузэгумэ анэс къыубытырэ уахътэр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ етан зыфаӀощтыгъэ мазэм тефэщтыгъэ.

* 8:4 Лэуйхэр: джуртхэм якъурмэнышӀ лъэпкъэу Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ зезыхьэщтыгъэхэр ары; егъапш: «Мосэ ияплӀэнэрэ тхылъ» 3:6-8.

* 14:14 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхыр мы чӀыпӀэм щызэхэугуфыкӀыгъуай.

* 15:10 Ижъырэ Ӏэпэрытхэу зэрадзэкӀыжьыгъэмэ ащыщхэм МаӀахым пае Ана арытхагъ.

* 16:34 Еплъ: «Ехъошуа итхылъ» 6:26.

* 22:43 Мы тхылъэу бзэ зэфэшъхьафхэмкӀэ зэрадзэжьыгъэмэ ащыщхэм я 43-рэ, я 44-рэ стиххэр зы стихэу арытых.

+ 1:2 ДжакӀо 4:11
+ 1:5 2СА 3:4, 2СА 15:1
+ 1:7 2СА 2:18, 2СА 8:16, 1СА 22:20, 1СА 23:6

+ 1:8 2СА 20:25, 2СА 8:18, 2СА 7:2, 2СА 23:8-39

+ 1:9 2СА 17:17
+ 1:10 2СА 12:24
+ 1:25 1СА 10:24
+ 1:29 2СА 4:9
+ 1:31 Дан 2:4
+ 1:33 Эстэр 6:7-8,
+ 1:34 1СА 10:1, 2СА 15:10, 2ПА 9:13
+ 1:38 1СА 30:14, 2СА 8:18
+ 1:42 2СА 15:27, 2СА 18:27
+ 1:44 1СА 30:14, 2СА 8:18
+ 1:47 УблапӀэ 47:30
+ 1:50 МысырикӀыжь 27:2, 1ПА 2:28

+ 1:52 1СА 14:45, 2СА 14:11, Лука 21:18, Апостол. 27:34

+ 2:3 Хэбзэ тхыжьыгъэр 29:9

+ 2:4 2СА 7:16, 1ПА 9:5,

+ 2:5 2СА 18:5, 2СА 18:14, 2СА 3:27, 2СА 20:10

+ 2:7 2СА 19:37-38, 2СА 17:27-29
+ 2:8 2СА 16:5-13, 2СА 19:23
+ 2:10 Апостол. 2:29
+ 2:11 2СА 2:11, 2СА 5:4-5,
+ 2:17 1ПА 1:1-4
+ 2:22 2СА 16:21-22
+ 2:24 2СА 7:11-13,
+ 2:25 2СА 8:18
+ 2:26 1СА 22:20, 2СА 15:24, 1СА 23:6
+ 2:27 1СА 2:27-36, 1СА 3:12-14

+ 2:28 2СА 17:25, 2СА 18:14-15, МысырикӀыжь 27:2, 1ПА 1:50

+ 2:31 МысырикӀыжь 21:14,
+ 2:32 2СА 3:27, 2СА 20:10
+ 2:35 1ПА 4:4,
+ 2:36 2СА 16:5-13
+ 2:37 2СА 15:23
+ 2:39 1СА 21:11, 1СА 27:2
+ 2:43 ДжакӀо 8:2
+ 2:44 2СА 16:5-13
+ 2:45 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 25:5

+ 3:1 1ПА 7:8, 1ПА 9:16, 1ПА 7:1, 1ПА 6:38, 1ПА 9:15, 1ПА 2:10

+ 3:3 1ПА 22:43
+ 3:5 1ПА 9:2
+ 3:8 УблапӀэ 13:16
+ 3:9 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 2:3-6, Якъуб 1:5

+ 3:12 1ПА 5:9-11, 1ПА 5:26, 1ПА 10:23, ДжакӀо 1:16

+ 3:13 1ПА 10:14-29,

+ 3:14 Орэд ЛъапӀэхэр 90:16

+ 3:15 УблапӀэ 40:20, Эстэр 1:3, Эстэр 2:18, Дан 5:1, Марк 6:21

+ 3:28 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 16:10
+ 4:3 2СА 8:16,
+ 4:4 1ПА 2:35, 2СА 8:18, 2СА 20:25,
+ 4:6 2СА 20:24, 1ПА 5:28, 1ПА 12:18
+ 4:13 1ПА 22:3, Хэбзэ тхыжьыгъэр 3:4
+ 4:19 Хэбзэ тхыжьыгъэр 3:8-10
+ 4:20 УблапӀэ 22:17

+ 5:1 УблапӀэ 15:18, Орэд ЛъапӀэхэр 71:8, Орэд ЛъапӀэхэр 67:29, Орэд ЛъапӀэхэр 71:10

+ 5:1 2СА 5:11,
+ 5:6 1ПА 10:26,
+ 5:10 1ПА 3:12
+ 5:11 Орэд ЛъапӀэхэр 88:1

+ 5:12 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 1:1, ДжакӀо 12:9,

+ 5:14 1ПА 10:1,
+ 5:19 2СА 7:13,
+ 5:26 1ПА 3:12
+ 5:27 1ПА 9:15,
+ 5:28 1ПА 4:6
+ 6:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 27:5
+ 6:12 2СА 7:13, 2СА 7:16

+ 6:13 МысырикӀыжь 25:8, Хэбзэ тхыжьыгъэр 31:6

+ 6:16 1ПА 6:33

+ 6:18 1ПА 7:24

+ 6:22 МысырикӀыжь 30:1, МысырикӀыжь 30:3, МысырикӀыжь 30:6

+ 6:23 МысырикӀыжь 25:18-20
+ 6:36 1ПА 7:12,
+ 7:1 1ПА 9:10,
+ 7:2 1ПА 10:17-21
+ 7:7 Орэд ЛъапӀэхэр 121:5
+ 7:8 1ПА 3:1,
+ 7:12 1ПА 6:36
+ 7:14 МысырикӀыжь 31:3-5, МысырикӀыжь 35:31
+ 7:15 2ПА 25:16-17,
+ 7:23 2ПА 16:17
+ 7:24 1ПА 6:18
+ 7:40 МысырикӀыжь 27:3, МысырикӀыжь 38:3
+ 7:47 2ПА 25:16,

+ 7:48 МысырикӀыжь 37:25-29, МысырикӀыжь 25:30, МысырикӀыжь 37:10-16

+ 7:49 МысырикӀыжь 25:31-40
+ 7:50 МысырикӀыжь 27:3
+ 7:51 2СА 8:11-12,
+ 8:1 2СА 5:7-9
+ 8:6 МысырикӀыжь 25:22, МысырикӀыжь 26:33-34
+ 8:7 1ПА 6:27, МысырикӀыжь 25:13-15

+ 8:9 МысырикӀыжь 16:33-34, МысырикӀыжь 25:21, МысырикӀыжь 40:20, Хэбзэ тхыжьыгъэр 10:5

+ 8:10 МысырикӀыжь 40:34-35, Ӏоф. 15:8

+ 8:12 Орэд ЛъапӀэхэр 17:12, Орэд ЛъапӀэхэр 96:2

+ 8:14 2СА 6:18
+ 8:16 2СА 7:6-8,
+ 8:17 2СА 7:2,
+ 8:19 2СА 7:12-13
+ 8:23 МысырикӀыжь 15:11
+ 8:25 2СА 7:16, 1ПА 2:4
+ 8:27 Апостол. 7:48, Апостол. 17:24
+ 8:29 Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:11
+ 8:31 МысырикӀыжь 22:11
+ 8:35 Хэбзэ тхыжьыгъэр 11:17, 1ПА 17:1,
+ 8:36 1СА 12:23
+ 8:37 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:22,
+ 8:39 Апостол. 1:24
+ 8:41 Орэд ЛъапӀэхэр 101:16

+ 8:46 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 20:9, ДжакӀо 7:20, Якъуб 3:2, 1 Иуан 1:8-10, Рим. 3:23

+ 8:47 Дан 9:4-5
+ 8:50 Орэд ЛъапӀэхэр 105:46
+ 8:51 Хэбзэ тхыжьыгъэр 4:20,

+ 8:53 МысырикӀыжь 19:5, Хэбзэ тхыжьыгъэр 14:2

+ 8:54 2СА 6:18

+ 8:58 Орэд ЛъапӀэхэр 118:36

+ 8:60 Хэбзэ тхыжьыгъэр 4:35, Хэбзэ тхыжьыгъэр 4:39

+ 9:2 1ПА 3:5
+ 9:3 Хэбзэ тхыжьыгъэр 11:12
+ 9:4 Орэд ЛъапӀэхэр 77:72
+ 9:5 1ПА 2:4

+ 9:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 4:26, Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:37

+ 9:8 Хэбзэ тхыжьыгъэр 29:24,
+ 9:10 1ПА 6:38, 1ПА 7:1
+ 9:15 1ПА 5:27, 1ПА 7:1, 1ПА 7:51, 2СА 5:9
+ 9:16 1ПА 3:1, 1ПА 7:8
+ 9:19 1ПА 5:6, 1ПА 10:26,
+ 9:22 1ПА 5:27
+ 9:24 1ПА 3:1, 1ПА 7:8, 2СА 5:9
+ 9:26 Хэбзэ тхыжьыгъэр 2:8, 1ПА 22:48
+ 9:27 1ПА 10:11
+ 9:28 УблапӀэ 10:29, Орэд ЛъапӀэхэр 44:10,

+ 10:1 Орэд ЛъапӀэхэр 71:10, Орэд ЛъапӀэхэр 71:15, 1ПА 5:14

+ 10:2 Маттэ 12:42, Лука 11:31
+ 10:9 2СА 8:15
+ 10:11 1ПА 9:27-28
+ 10:17 1ПА 14:26, 1ПА 7:2
+ 10:21 1ПА 7:2
+ 10:22 Юныс 1:3
+ 10:23 1ПА 3:12-13,
+ 10:24 1ПА 5:14, 1ПА 10:1,
+ 10:26 1ПА 5:6, 1ПА 9:19
+ 10:28 Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:16,

+ 11:2 МысырикӀыжь 34:16, Хэбзэ тхыжьыгъэр 7:3-4

+ 11:4 1ПА 15:4,
+ 11:7 2ПА 23:13
+ 11:9 1ПА 3:5, 1ПА 9:2
+ 11:10 1ПА 9:6
+ 11:11 1ПА 11:31

+ 11:13 Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:5, Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:11

+ 11:15 2СА 8:13,
+ 11:23 2СА 10:16
+ 11:24 2СА 8:3, 2СА 10:18
+ 11:27 2СА 5:9, 1ПА 9:24
+ 11:29 1ПА 12:15, 1ПА 14:2, 1ПА 15:29,
+ 11:30 1СА 15:27
+ 11:31 1ПА 11:11
+ 11:33 2ПА 23:13
+ 11:36 2СА 21:17, 2ПА 8:20
+ 11:38 2СА 7:16
+ 11:40 1ПА 14:25,
+ 12:2 1ПА 11:26, 1ПА 11:40
+ 12:4 1ПА 4:7, 1ПА 5:2, 1ПА 9:15
+ 12:13 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 15:1
+ 12:15 1ПА 11:31
+ 12:16 2СА 20:1
+ 12:18 1ПА 4:6, 1ПА 5:28
+ 12:27 Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:5-6

+ 12:28 2ПА 10:29, 2ПА 17:16, МысырикӀыжь 32:4

+ 13:1 2ПА 23:17
+ 13:2 2ПА 23:15-16,
+ 13:6 Марк 3:5, Якъуб 5:16
+ 13:24 1ПА 20:36
+ 13:34 1ПА 14:10
+ 14:2 1ПА 11:29-31
+ 14:3 1СА 9:7-8
+ 14:7 1ПА 16:2
+ 14:8 1ПА 11:31
+ 14:9 1ПА 12:28,

+ 14:10 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:36, 1ПА 15:29, 1ПА 21:21, 2ПА 9:8

+ 14:11 1ПА 16:4, 1ПА 21:24
+ 14:14 1ПА 15:27-30
+ 14:15 Хэбзэ тхыжьыгъэр 29:28
+ 14:24 Хэбзэ тхыжьыгъэр 23:17
+ 14:25 1ПА 11:40
+ 14:26 1ПА 10:17
+ 15:3 1ПА 11:4
+ 15:4 2СА 21:17, 1ПА 11:36
+ 15:5 2СА 11:3-17
+ 15:12 Хэбзэ тхыжьыгъэр 23:17, 1ПА 14:24
+ 15:13 2ПА 23:4, 2ПА 23:6, 2ПА 23:12
+ 15:15 1ПА 7:51
+ 15:18 1ПА 14:26, 2ПА 12:18
+ 15:24 1ПА 22:2
+ 15:25 1ПА 14:20
+ 15:29 1ПА 14:10-11, 1ПА 14:14, 1ПА 21:21
+ 16:2 1ПА 14:7
+ 16:3 1ПА 15:29, 1ПА 16:12
+ 16:4 1ПА 14:11, 1ПА 21:24
+ 16:9 2ПА 9:31
+ 16:12 1ПА 16:3
+ 16:15 1ПА 15:27
+ 16:30 1ПА 21:25
+ 16:31 Ӏоф. 2:20, МысырикӀыжь 34:16,
+ 16:32 2ПА 10:21
+ 17:9 Лука 4:26
+ 17:21 2ПА 4:34-35, Апостол. 20:10
+ 18:4 2ПА 9:7
+ 18:12 2ПА 2:16, Апостол. 8:39
+ 18:21 2ПА 17:41,
+ 18:22 1ПА 19:10, 1ПА 19:14, 1ПА 19:18
+ 18:29 2ПА 4:31

+ 18:31 УблапӀэ 32:28, УблапӀэ 35:10, 2ПА 17:34

+ 18:36 1СА 17:46
+ 18:39 Орэд ЛъапӀэхэр 99:3
+ 18:40 2ПА 10:25
+ 18:45 Якъуб 5:18
+ 18:46 2ПА 3:15,
+ 19:3 УблапӀэ 21:31
+ 19:4 Юныс 4:3, Юныс 4:8

+ 19:8 МысырикӀыжь 24:18, МысырикӀыжь 34:28, Хэбзэ тхыжьыгъэр 9:9, МысырикӀыжь 3:1

+ 19:10 1ПА 18:4, Рим. 11:3
+ 19:11 МысырикӀыжь 24:12, МысырикӀыжь 34:2,
+ 19:12 МысырикӀыжь 3:2,
+ 19:14 1ПА 18:22
+ 19:15 2ПА 8:13-15
+ 19:16 2ПА 9:1-6, 2ПА 2:9-15
+ 19:17 2ПА 2:24,
+ 19:18 Рим. 11:4
+ 19:20 Лука 9:61-62
+ 19:21 2СА 24:22

+ 20:1 1ПА 15:18, 2ПА 6:24, 2ПА 8:7, 1ПА 16:24

+ 20:7 2ПА 5:7
+ 20:22 2СА 11:1,
+ 20:26 1СА 29:1
+ 20:34 1ПА 15:20
+ 20:36 1ПА 13:24
+ 20:39 2ПА 10:24
+ 20:40 Лука 9:22
+ 21:2 1СА 8:14
+ 21:4 1ПА 20:43
+ 21:8 2СА 11:14
+ 21:10 МысырикӀыжь 22:28,
+ 21:17 1ПА 17:1
+ 21:19 1ПА 22:38, 2ПА 9:24-26
+ 21:21 2ПА 9:8, 2ПА 10:7
+ 21:22 1ПА 15:29, 1ПА 16:11
+ 21:23 2ПА 9:10, 2ПА 9:36
+ 21:24 1ПА 14:10, 1ПА 16:4
+ 21:25 1ПА 16:31, Ӏоф. 2:20
+ 21:26 УблапӀэ 15:16, 2ПА 21:11
+ 21:29 2ПА 9:25, 2ПА 10:1-7
+ 22:2 1ПА 15:24
+ 22:3 Хэбзэ тхыжьыгъэр 4:43,
+ 22:4 2ПА 3:7
+ 22:6 1ПА 18:19
+ 22:7 2ПА 3:11
+ 22:11 Хэбзэ тхыжьыгъэр 33:17,
+ 22:19 Дан 7:9, Ӏоф. 4:2
+ 22:25 1ПА 20:30
+ 22:30 2ПА 5:22
+ 22:38 1ПА 21:19
+ 22:41 1ПА 15:24
+ 22:43 1ПА 3:3, 1ПА 15:14
+ 22:46 Хэбзэ тхыжьыгъэр 23:17, 1ПА 15:12
+ 22:47 2СА 8:14, 2ПА 8:20

+ 22:48 1ПА 9:28, Орэд ЛъапӀэхэр 44:8, Хэбзэ тхыжьыгъэр 2:8

Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр

Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

Апэрэ шъхьэр

ПАЧЪЫХЬЭХЭР: ЯТӀОНЭРЭ ТХЫЛЪЫР

ТхьэлӀыкӀоу Иласрэ пачъыхьэу Ахъэзыехъурэ

1^1Пачъыхьэу Ахъаб зэлӀэм ыуж Моабым Израилым зыкъыпиӀэтыгъ+. 2Мафэ горэм, Ахъазый Щамэрэн дэт ышъхьагъырэ иунэ къыпэӀут хъагъэм шъхьапырызи, сымаджэ хъугъэ. Арыти, лӀыкӀохэр ыӀофытэхи, ариӀуагъ: «ШъукӀуи, фылистхэм ятхьэнэпцӀэу Ӏэкърэн къалэм дэт БаӀал-Зэбуб дэжь, сыхъужьыщтмэ шъукъеупчӀ»+. 3Ау Зиусхьаным имэлэӀич къалэу Тыщбы щыщ Илас къыриӀуагъ: «КӀуи, Щамэрэн дэс пачъыхьэм илӀыкӀохэм апэгъокӀи, яӀу: „Сыда Израилым Тхьэ иӀэба, фылистхэм ятхьэнэпцӀэу Ӏэкърэн къалэм дэт БаӀал-Зэбуб дэжь шъукъеупчӀынэу шъузкӀакӀорэр?“+
4Арышъ шъуипачъыхьэ пае Зиусхьаным ыӀорэр мары: „ПӀэу узхэгъолъхьагъэм укъыхэмыкӀыжьэу, шъыпкъэ дэдэмкӀэ, улӀэщт“». Арыти, Илас кӀуагъэ. 5Ахъазый ыӀофытагъэхэм къагъэзэжьыгъ. Ар ахэм яупчӀыгъ: «Сыда адэ къызкӀэжъугъэзэжьыгъэр?» 6Адрэхэм къыраӀожьыгъ: «ЦӀыф горэ тапэкӀэ къикӀи къытиӀуагъ: „ШъукӀуи, пачъыхьэу шъузыӀофтагъэм дэжь жъугъэзэжьи, ешъуӀу: ‘Зиусхьаным ыӀорэр мары: – Сыда Израилым Тхьэ иӀэба, фылистхэм ятхьэнэпцӀэу Ӏэкърэн къалэм дэт БаӀал-Зэбуб дэжь шъукъеупчӀынэу шъузкӀакӀорэр? Джащ пае пӀэу узхэгъолъхьагъэм укъыхэмыкӀыжьэу, шъыпкъэ дэдэмкӀэ, улӀэщт’“». 7Пачъыхьэр къэупчӀагъ: «ШъуапэкӀэ къикӀи а гущыӀэхэр къышъозыӀогъэ цӀыфым итеплъэ сыд фэдагъа?» 8Ахэм ащ раӀожьыгъ: «А цӀыфым хъурышъо пырацэм хэшӀыкӀыгъэ джанэ щыгъ, шъо бгырыпхыр ыбг илъ». Пачъыхьэм къыӀуагъ: «Ар Тыщбы щыщ Илас ары»+. 9Арыти, дзэкӀолӀ шъэныкъом ипащэ идзэкӀолӀ шъэныкъо игъусэу ащ дэжь ыгъэкӀуагъэх. Илас къушъхьэм ышыгу тесыгъэти, ар ащ дэжь дэкӀуайи риӀуагъ: «Тхьэм ицӀыф! Укъехынэу пачъыхьэм къыуеӀо». 10Ау Илас дзэкӀолӀ шъэныкъомэ ипащэ къыриӀожьыгъ: «Сэ Тхьэм сырицӀыфышъ, машӀор уашъом къерэхи, ори уидзэкӀолӀ шъэныкъуи шъуерэст». Арыти, машӀор уашъом къехи, пащэри ащ идзэкӀолӀ шъэныкъуи ыстыгъэх+. 11Пачъыхьэм джыри дзэкӀолӀ шъэныкъом инэмыкӀ пащэ идзэкӀолӀ шъэныкъо игъусэу ащ дэжь ыгъэкӀуагъэх. Ащ Илас риӀуагъ: «Тхьэм ицӀыф! Пачъыхьэм ыӀорэр мары: псынкӀэу укъехынэу унашъо къыпфешӀы». 12Ау Илас ащ къыриӀожьыгъ: «Сэ Тхьэм сырицӀыфышъ, машӀор уашъом къерэхи, ори уидзэкӀолӀ шъэныкъуи шъуерэст». Тхьэм имашӀо уашъом къехи, пащэри ащ идзэкӀолӀ шъэныкъуи ыстыгъэх. 13Джыри ящэнэрэ дзэкӀолӀ шъэныкъом ипащэ идзэкӀолӀ шъэныкъо игъусэу ыгъэкӀуагъэх. Ящэнэрэ дзэкӀолӀ шъэныкъом ипащэ кӀуи, ащ ыдэжь дэкӀуайи, Илас ыпашъхьэ лъэгонджэмышъхьэу зыщыридзыхи, елъэӀупэзэ, риӀуагъ: «Тхьэм ицӀыф! Сэри мыдрэ уиӀумэт нэбгырэ шъэныкъоу щытми тпсэхэм ялъэпӀагъэ уапашъхьэ щэрэмыкӀод. 14Мары машӀор уашъом къехи мыщ ыпэрэ дзэкӀолӀ шъэныкъомэ япэщитӀу ядзэкӀолӀ шъэныкъохэр зэрягъусэхэу ыстыгъэхэшъ, спсэ илъэпӀагъэ уапашъхьэ щэрэмыкӀод!» 15Зиусхьаным имэлэӀич Илас къыриӀуагъ: «Ащ дакӀу, ущымыщын». Арыти, къежьи, ащ игъусэу пачъыхьэм дэжь кӀуи, 16риӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Сыда Израилым Тхьэ иӀэба, фылистхэм ятхьэнэпцӀэу Ӏэкърэн къалэм дэт БаӀал-Зэбуб дэжь шъукъеупчӀынэу шъузкӀакӀорэр? Джащ пае пӀэу узхэгъолъхьагъэм укъыхэмыкӀыжьэу, шъыпкъэ дэдэмкӀэ, улӀэщт“». 17Арыти, Зиусхьаным Илас къызэрэригъэӀуагъэм тетэу, Ахъэзыехъу лӀагъэ. Ащ къо иӀагъэпти, Ехъудэм ипачъыхьэу, Ехъощафат ыкъо Иорам зыпачъыхьэр ятӀонэрэ илъэсым хэхьагъэу, ежь ычӀыпӀэ ыш Ехъорам пачъыхьагъум техьагъ. 18Ахъазыехъу нэмыкӀэу ышӀагъэхэр Израилым ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба.

ЯтӀонэрэ шъхьэр

Тхьэм Илас уашъом зэрэдищэежьыгъэр

2^1Илас жьыбгъэшхоу къилъырэм дыхэтэу, Зиусхьаным Ежь дэжь зыщыригъэгъэзэжьын фэе уахътэр къэсыгъэу, Иласрэ ЕлыщаӀрэ Гъылгъал къыдэкӀыгъэхэу кӀощтыгъэх+. 2Илас ЕлыщаӀ риӀуагъ: «О мыщ къыщыуцуба, сыда пӀомэ сэ Зиусхьаным Бэтэл сегъакӀо». Ау ЕлыщаӀ къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэри о узэрэщыӀэри сэӀо укъэсымыбгынэнкӀэ». Джаущтэу ахэр Бэтэл кӀуагъэх. 3Арыти, тхьэлӀыкӀо зэкупэгъоу Бэтэл дэсыгъэхэр ЕлыщаӀ къыпэгъокӀыхи къыраӀуагъ: «Тхьэмэтэнчъэу непэ укъызэрэнэщтыр, Зиусхьаным ар непэ уашъом зэрэдищэежьыщтыр ошӀа?» Ащ ариӀожьыгъ: «Ар сэри сэшӀэ, щыжъугъэт». 4Илас ащ риӀуагъ: «ЕлыщаӀ, о мыщ къыщыуцуба, сыда пӀомэ сэ Зиусхьаным Ерыхъоу сегъакӀо». Адрэм къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэри о узэрэщыӀэри сэӀо укъэсымыбгынэнкӀэ!» Джаущтэу ахэр Ерыхъоу къэсыгъэх+. 5Арыти, тхьэлӀыкӀо зэкупэгъоу Ерыхъоу дэсыгъэхэр ЕлыщаӀ къекӀуалӀэхи къыраӀуагъ: «Тхьэмэтэнчъэу непэ укъызэрэнэщтыр, Зиусхьаным ар непэ уашъом зэрэдищэежьыщтыр ошӀа?» Ащ ариӀожьыгъ: «Ар сэри сэшӀэ, щыжъугъэт». 6ЕтӀани Илас ащ риӀуагъ: «ЕлыщаӀ, о мыщ къанэ, сыда пӀомэ сэ Зиусхьаным Иордан сегъакӀо». Адрэм къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэри о узэрэщыӀэри сэӀо укъэсымыбгынэнкӀэ!» Джаущтэу зэгъусэхэу ягъогу техьажьыгъэх. 7Бэтэл дэсыгъэ тхьэлӀыкӀо зэкупэгъур нэбгырэ шъэныкъо хъухэу ауж итхэу къакӀощтыгъэх. Ахэр къапэзанкӀэу чыжьэкӀэ къызэуцухэм, мыдритӀур Иордан псыхъоӀум Ӏутыгъ. 8Ащ дэжьым Илас ищыгъын кӀыӀутелъ къышти зэкӀоцӀищыхьагъ, ащкӀэ псым зыхэом, ар бгъуитӀумкӀэ зэгокӀи, тӀури игъушъыкӀыгъэ псы лъачӀэу къэлъэгъуагъэмкӀэ зэпырыкӀыгъэх+.

9Псым зызэпырэкӀхэм Илас ЕлыщаӀ риӀуагъ: «СыпкӀэрамыщыжьызэ узыфаер къаӀо». Арыти, ЕлыщаӀ къыриӀожьыгъ: «КӀуачӀэу пхэлъым фэдэу ӀахьитӀу къысфэгъанэба»+. 10Адрэм къыӀуагъ: «УкъызкӀэлъэӀурэр шӀэгъуае. СызэрэпкӀэращыжьырэр къызыплъэгъукӀэ, узыфаер къыбдэхъущт, зымылъэгъукӀэ, къыбдэхъущтэп». 11Ахэр зэдэгущыӀэхэу гъогум рыкӀохэзэ, ку псынкӀэмрэ шыхэмрэ мэшӀогъэшӀыгъэу, ошӀэ-дэмышӀэу, къэсыхи, нэбгыритӀури зэпэшъхьаф хъугъэх. Илас жьыбгъэшхоу къилъыгъэм дыхэтэу уашъом дэкӀоежьыгъ. 12ЕлыщаӀ ащ еплъзэ къэкууагъ: «А тят! А тят! Израилым ику псынкӀэрэ ащ ишыудзэрэ!»[*] Ащ нахьыбэрэ ар ащ ылъэгъужьыгъэп. ЕлыщаӀ ищыгъынхэр ыубытхи зэфэдитӀоу зэгуитхъыгъэх+. 13ЕтӀанэ Илас къыпызыгъэ щыгъын кӀыӀутелъыр къыштэжьи, къыгъэзэжьи, Иордан инэпкъ къыӀухьагъ. 14Илас къыпызыгъэ щыгъын кӀыӀутелъыр къышти, псым рыхауи, къыӀуагъ: «Тыдэ щыӀа Илас и Зиусхьанэу Тхьэр, джа дэдэр ары?» Ар къыӀуи псым зыхэом, ар бгъуитӀумкӀэ зэгокӀи, ЕлыщаӀ ащ икӀыгъ. 15Ерыхъоу щыщ тхьэлӀыкӀо зэкупэгъум чыжьэкӀэ ар къалъэгъугъэти, аӀуагъ: «Илас кӀуачӀэу хэлъыгъэр ЕлыщаӀ къыхэхьагъ». Ахэр ащ къыпэгъокӀыхи, чӀыгум нэс шъхьащэ къыфашӀи, 16къыраӀуагъ: «Мары уиӀумэтхэм зишӀугъоу нэбгырэ шъэныкъо тэхъу. ОрэкӀохи, уитхьаматэ къылъэрэхъухэба. ЗыгорэкӀэ Зиусхьаным ы Псэ ар ышти, къушъхьэмэ къащыридзыхыгъэн е кӀэймэ ащыщ горэм дидзэгъэнкӀи мэхъуба». Ау ащ къыӀуагъ: «ШъумыгъакӀох»+. 17Ау агъэукӀытэфэ ахэр бэрэ зелъэӀухэм, ащ ариӀуагъ: «ЖъугъакӀохэба адэ». Арыти, нэбгырэ шъэныкъо агъакӀуи, мэфищэ къылъыхъугъэх, ау ар къагъотыгъэп. 18ЕлыщаӀ Ерыхъоу джыри щыӀэзэ, ахэм ащ дэжь къызагъэзэжьым, ариӀуагъ: «ШъумыкӀу сӀуи къышъосӀогъагъэба?»

ТхьэлӀыкӀоу ЕлыщаӀ иапэрэ шӀэгъошӀагъэхэр

19ЕлыщаӀ Ерыхъоу къалэм дэсхэм къыраӀуагъ: «Тизиусхьан зэрилъэгъоу, мы къалэм итӀысыпӀэ дэгъу, ау ипс дэгъоп, ичӀыпӀи гъэбэжъулъэп». 20Ащ ыӀуагъ: «КӀэу лэгъуп къысэшъути, ащ щыгъу къишъутакъу». Арыти, къыратыгъ. 21Ащ дэжьым псышъхьэм кӀуи, щыгъур хитакъуи ыӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Мы псым ыпсэ къыпызгъэкӀэжьыгъ, ащ нахьыбэрэ ыгъэлӀэжьыщтхэп, гъэбэжъунчъагъэри щыӀэжьыщтэп“». 22Джаущтэу ЕлыщаӀ зэрэтыриӀуагъэм тетэу, псыр джы къызнэсыгъэми дэгъу. 23Ащ ыуж Ерыхъоу къыдэкӀыжьи Бэтэл къалэ ежьагъ. Гъогум тетэу кӀозэ, шъэожъые куп ащ къыдэкӀи, къыкӀэнакӀэхэзэ къыраӀуагъ: «КӀо, шъхьэ къуй, кӀо, шъхьэ къуй!» 24Ар къызэплъэкӀыгъ, къяплъи, Зиусхьаным ыцӀэкӀэ къябгыгъ. Арыти, мышъэбзитӀу мэзым къыхэкӀхи шъэожъые нэбгырэ тӀокӀитӀурэ тӀурэ зэпкъыратхъыгъ. 25ЕтӀанэ ар Къармэл къушъхьэм дэкӀоягъ, ащ къехыжьи Щамэрэн ыгъэзэжьыгъ+.

Ящэнэрэ шъхьэр

Израилымрэ Ехъудэмрэ Моабым зэрезэуагъэхэр

3^1Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъощафат зыпачъыхьэр илъэс пшӀыкӀуим хэхьагъэу Ахъаб ыкъо Ехъорам Израилым ипачъыхьэу Щамэрэн щытехьи, илъэс пшӀыкӀутӀо пачъыхьагъ. 2Ятэрэ янэрэ зэрашӀыщтыгъэм фэмыдэ дэдагъэми, Зиусхьаным къемыкӀущтыр ащ ышӀэщтыгъэ. Ятэ БаӀал пае аригъэуцугъэгъэ пкъэур къыхитхъыжьыгъ+. 3Ау щытми Израилым псэкӀод езгъэшӀагъэу, Нэуат ыкъо ЯрабӀам ипсэкӀодшӀагъэмэ афэдэхэри ышӀэщтыгъ, ахэм къахэкӀыщтыгъэп+.

4Моабым ипачъыхьэу МэщаӀ мэлхъуным пылъыщтыгъ. Арыти, шъынэ минишъэрэ тӀы минишъэм къатыращыкӀыгъэ цымрэ[*] Израилым ипачъыхьэ тынэу илъэс къэс фаригъэщэнхэ фэягъэ. 5Ау, Ахъаб зэлӀэм, Моабым ипачъыхьэ Израилым ипачъыхьэ зыкъыпиӀэтыгъ+. 6Арыти, пачъыхьэу Ехъорам а уахътэм Щамэрэн къалэм къыдэкӀи, израилыдзэр зэрэхэгъэгоу къыщыхаригъэщи, къызэӀуаригъэгъакӀи, ащ ипчъагъэ зыфэдизыр къылъытагъ. 7А уахътэм Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъощафат дэжь ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Моабым ипачъыхьэ зыкъыспиӀэтыгъ. Усигъусэу Моабым тезэонэу тызэдэбгъэкӀощта?» Адрэм къыраригъэӀожьыгъ: «СыкъэкӀощт, тызэфэдэщт, о узэрэхъоу сэри сэрэхъу, уицӀыфхэр зэрэхъухэу сицӀыфхэри орэхъух, уишхэр зэрэхъухэу сишхэри орэхъух»+. 8Арыти, Ехъощафат къэупчӀагъ: «Тара гъогоу тызэрыкӀощтыр?» Ехъорам ыӀопщыжьыгъ: «Едом шъофнэкӀымкӀэ тыкӀощт». 9Ащ ыуж Израилым ипачъыхьэ Ехъудэм ипачъыхьэрэ Едомым ипачъыхьэрэ игъусэхэу ежьагъ. Мэфиблэ къакӀухьэзэ гъогу зытетхэ уж, дзэмрэ ауж итэу къэкӀорэ былымхэмрэ ешъонхэу псы фэныкъохэу хъугъэ+. 10Арыти, Израилым ипачъыхьэ ыӀуагъ: «АӀ-анасын! Зиусхьаным Моабым ыӀэ тыригъэхьаным пае пачъыхьищми тызэӀуигъэкӀэгъэн фае». 11Ехъощафат къыӀуагъ: «ЗиусхьанлӀыкӀо горэ мыщ щыӀэба, ар Ащ едгъэупчӀыжьыным пае?» Израилым ипачъыхьэ иӀумэтмэ ащыщ горэм ащ ипэгъокӀэу къыӀуагъ: «Илас иӀофтабгэщтыгъэу Щафат ыкъо ЕлыщаӀ мы чӀыпӀэм щэпсэу»+. 12Ехъощафат къыӀуагъ: «Зиусхьаным ипсалъэ ащ къылъэӀэсы». Арыти, Израилым ипачъыхьи, Ехъощафати, Едомым ипачъыхьи ащ дэжь кӀуагъэх. 13ЕлыщаӀ Израилым ипачъыхьэ риӀуагъ: «Сыда о сиӀофэу пхэлъыр? Уятэрэ уянэрэ ятхьэлӀыкӀохэм адэжь кӀо». Израилым ипачъыхьэ ащ риӀуагъ: «Хьау, Зиусхьаным Моабым Ӏэрылъхьэ тыфишӀыным пае пачъыхьищми тызэӀуигъэкӀагъэу гуцаф тэшӀышъ ары»+. 14ЕлыщаӀ къыӀуагъ: «Ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэ Зиусхьан Тхьэу сызфэлажьэрэр зэрэщыӀэр сэӀо! Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъощафат сышӀомылӀыкӀыщтыгъэмэ, о сыкъыоплъыщтыгъахэп ыкӀи услъэгъущтыгъахэп. 15Ау джы пхъонтэпщынаом шъукъысфедж». Пхъонтэпщынаор къео зэхъум Зиусхьаным ыкӀуачӀэ ЕлыщаӀ къыхэхьагъэти,+
16ащ къыӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „ПсыигъукӀыгъэ лъэгур чӀыпӀэ-чӀыпӀэу зэпышъутӀыкӀ“. 17Сыда пӀомэ Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Жьыбгъэ къепщэуи, ощх къещхэуи шъумылъэгъуми, мы лъэгум псыр из къэсшӀынышъ, шъори, зэкӀэ былымхэми ащ шъуешъощт“. 18Ау Зиусхьаным сыдэущтэу а зэпстэури къыщыхъун, Ащ Моабыр шъуӀэ къырилъхьанышъ, 19къэлэ зэкӀэгъэпытыхьагъэхэр зэкӀэ, къэлэ шъхьаӀэхэр зэкӀэ зэхэшъукъутэщтых, анахь чъыг дэгъухэри ишъуупкӀыщтых, псы къэкӀуапӀэхэр зэкӀэ зэпыжъугъэӀыкӀыщтых, анахь лэжьыгъэшӀэпӀэ дэгъухэр мыжъокӀэ жъугъэсэищтых»+. 20КъыкӀэлъыкӀорэ пчэдыжьым, гъомылэ тын зыщашӀырэ уахътэм тефэу, ошӀэ-дэмышӀэу Едомым ылъэныкъокӀэ къикӀэу псыр къачъи, а чӀыпӀэм изыбзэ хъугъэ+.

21Пачъыхьэхэр къязэонхэу къызэрэкӀохэрэр моабхэм зызэхахым, ныбжьыкӀэмэ къащегъэжьагъэу лӀыжъхэм анэсыжьэу зэон зылъэкӀыщтхэр зэкӀэ къаугъойи ягъунапкъэ къыӀуагъэуцуагъэх. 22Пчэдыжьым ахэр жьэу къэтэджыгъэх. Тыгъэр къыкъокӀи, инэф псы шъхьашъом къытыридзи къызегъэлыдым, моабхэм ар лъым фэдэу плъыжьэу къалъэгъугъ. 23Арыти, ахэм аӀуагъ: «Ар лъы. Пачъыхьэхэр зэзэожьхи, зэрэукӀыжьыгъэх. Джы, Моабыр, ахэм къыщанагъэр къэтхьынэу некӀо!» 24Джащ тетэу ахэр израилыдзэм иуцупӀэ къекӀугъэх. Ау Израил дзэкӀолӀхэм зыкъаӀати, моабхэм къязаохэу заублэм, ахэм кӀатхъужьыгъ. Адрэхэр моабхэм нахь къажэхахьэщтыгъэх, къязаощтыгъэх. 25Джаущтэу къалэхэри зэхакъутагъэх, нэбгырэ пэпчъ нахь лэжьыгъэшӀэпӀэ дэгъу пэпчъ мыжъохэр ритакъохи агъэсэигъэх, псы чъэпӀэ пстэури зэпагъэӀыкӀыгъэх, анахь чъыг дэгъухэри зэкӀэ раупкӀыгъэх. Къыр-Хъарэсэт икъэлэ дэпкъ закъохэу мыжъом хэшӀыкӀыгъэхэр ары ныӀэп къэнэжьыгъагъэхэр. Арыти, мыжъодзхэм ар къадзыхьи, еохэзэ зэхакъутагъ. 26Моабым ипачъыхьэ заом къызэрэщытекӀохэрэр къызелъэгъум, Едомым ипачъыхьэ зыдэщыт лъэныкъомкӀэ кӀоцӀыритхъу шӀоигъоу, чэтэгъэбзэным тегъэпсыхьагъэхэу дзэкӀолӀ нэбгырэ шъибл игъусэу къежьагъ, ау зи къадэхъугъэп. 27Ащ ыуж ежь ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьанэу щытыгъэ ищыпэ шъао ыубыти, къэлэ дэпкъым ышъхьагъ къурмэнгъэст щишӀыгъ. Алъэгъугъэм израил цӀыфхэр зэшӀэгъуаджэ ышӀыгъэхэти, израилыдзэр къызэкӀэкӀожьи ичӀыгу къыгъэзэжьыгъ.

ЯплӀэнэрэ шъхьэр

ЕлыщаӀ шъузабэм зэрэдэӀэпыӀагъэр

4^1ТхьэлӀыкӀо зэкупэгъум щыщыгъэ горэм ишъузабэ гъогзэ ЕлыщаӀ къыриӀуагъ: «УиӀумэт сишъхьагъусэ лӀагъэ. УиӀумэт Зиусхьаным зэрэшӀолӀыкӀыщтыгъэм ущыгъуаз. Джы ахъщэ чӀыфэ къызӀихыгъагъэр сикӀэлитӀу пщылӀ ышӀынхэм пае дищынхэу къэкӀуагъ»+. 2ЕлыщаӀ ащ риӀуагъ: «Сыда къыпфэсшӀэнэу узыфаер? Уиунэ ит щыӀэмэ къысаӀу». Адрэм къыриӀожьыгъ: «Дагъэр зэрыт къошыным нэмыкӀ уиӀумэт иунэ зыпари итэп». 3Мыдрэм риӀуагъ: «Хахьи къошынхэр къыхэдзых, зэкӀэ уигъунэгъухэм къошын нэкӀхэр къаӀыхых. НахьыбаӀоу къэхьых. 4ЕтӀанэ о шъуадэжь кӀожьи, ори уикӀалэхэми унэм шъуихьажьи, пчъэр о къегъэт. Джа къошынэу къэпхьыгъэхэм зэкӀэми дагъэр арыгъахъу. Зэрыз хъурэр ӀугъэуцукӀзэ шӀы». 5Арыти, бзылъфыгъэр ядэжь къэкӀожьи, ежьри ишъаохэри зехьажьхэм, унапчъэр ригъэтыгъ. КӀалэхэм къошынхэр къыратхэзэ, ежь дагъэр ахэм аригъахъощтыгъэ. 6Къошынхэм арыз зешӀым ыкъо риӀуагъ: «Къаштэ джыри къошын». Адрэм къыриӀожьыгъ: «Ащ нахьыбэ къошын щыӀэжьэп». Джащ тетэу дагъэри зэпыужьыгъ. 7Ащ ыуж бзылъфыгъэр Тхьэм илӀыкӀо дэжь къакӀуи хъугъэр къызыфеӀотэжьым, мыдрэм риӀуагъ: «КӀожьи дагъэр ящи уичӀыфэхэр тыжьых. Адрэ къэнэжьрэм ори уикӀалэхэми шъурыщыӀ».

Шунэм щыщ бзылъфыгъэмрэ икӀалэрэ

8Зы мафэ горэм ЕлыщаӀ Шунэм къалэм къэкӀуагъэу бзылъфыгъэ лъэрыхьэ горэм, игъомлапхъэ хэӀанэу къелъэӀупэзэ, ядэжь ригъэблэгъагъ. Мыщ къакӀо къэси игъомлапхъэ хэӀанэу ащ дэжь ихьэ зэпытщтыгъэ. 9Арыти, бзылъфыгъэм илӀ риӀуагъ: «Мары мы хъулъфыгъэу тадэжь ренэу блэкӀ зэпытрэр Тхьэм зэрицӀыф лъапӀэр сэшӀэ. 10Арышъ, унашъхьэм унэ шъхьаф щыфыхэдгъэуцонышъ, пӀи, Ӏани, тӀысыпӀи, остыгъи фидгъэуцонхэшъ, тадэжь къакӀо къэс ащ ерэс».

11Зы мафэ горэм ар ахэм адэжь къакӀуи, унэм ихьи щыгъолъыгъ. 12Арыти, иӀумэт Гъэхъазый риӀуагъ: «Шунэм щыщ а бзылъфыгъэм къысфедж». Ар къызеджэм, адрэр къакӀуи, Гъэхъазый ыпашъхьэ къиуцуагъ+. 13Бзылъфыгъэм еупчӀынэу ЕлыщаӀ Гъэхъазый риӀуагъ: «УкъызэрэтфэгумэкӀырэм пае сыда къыпфэтшӀэщтыр? Пачъыхьэм е дзэпащэм ощ пае тадэгущыӀэнэу уфаеба?» Бзылъфыгъэм къыриӀожьыгъ: «Хьау, сэ сызыфаер силъэпкъ дэсэгъоты». 14ЕлыщаӀ къыӀуагъ: «Сыда адэ фэтшӀэщтыр?» Гъэхъазый къыриӀуагъ: «Марба кӀалэ иӀэп ныӀа, илӀ лӀыжъы». 15Арыти, ЕлыщаӀ къыӀуагъ: «Къедж ащ». Ар ащ къызеджэм, адрэр къакӀуи, пчъэм дэжь къэуцугъ. 16ЕлыщаӀ ащ риӀуагъ: «Илъэс зытешӀэкӀэ, мыщ фэдэ уахътэм шъаор пӀэлджэнашъхьэ тесыщт». Адрэм къыриӀожьыгъ: «Ащ фэдэ хъунэуи, сизиусхьан, Тхьэм ицӀыф, уиӀумэт умыгъапцӀэ»+. 17Джащ тетэу, ЕлыщаӀ къызэрэриӀогъагъэм фэдэу, бзылъфыгъэр лъэрмыхьэ хъуи, адрэ илъэсым, джа уахътэм шъао къыфэхъугъ.

18КӀалэм хахъуи, мафэ горэм ятэ дэжь, мэщыр зыупкӀэхэрэм адэжь, кӀуагъэ. 19Ащ щыӀэзэ, ятэ риӀуагъ: «Сшъхьэ! Сшъхьэ мэузы!» Арыти, адрэм иунэӀут риӀуагъ: «Янэ фэхьыжь мыр». 20УнэӀутым кӀалэр къышти янэ фихьыжьыгъ. Шъаор щэджагъо нэс ным ыкуашъо теси лӀагъэ. 21Арыти, ным ар ышти, Тхьэм ицӀыф зэрыс унэм дихьыйи ащ ипӀэ хилъхьагъ. Унапчъэр къыфишӀыжьи къикӀыжьыгъ. 22ЕтӀанэ илӀ къеджи риӀуагъ: «УнэӀутхэм ащыщ горэрэ щыдыбз горэрэ къысэтыхи Тхьэм ицӀыф дэжь сыкӀонышъ къэзгъэзэжьыщт». 23Адрэм къыӀуагъ: «Сыд пае ащ дэжь укӀощта? Непэ мэзакӀэм икъихьагъоп, шэмбэтэп ныӀа?» Ау шъузым къыриӀожьыгъ: «ЗэкӀэри дэгъу хъущт». 24Бзылъфыгъэм пае щыдыбзым уанэр зытыралъхьэм, иунэӀут риӀуагъ: «ПсынкӀаӀоу егъажьи, сэ къэсэмыӀофэ къэмыгъэужъэжъ». 25Джащ тетэу ежьи Тхьэм ицӀыф дэжь Къармэл къушъхьэм кӀуагъэ. Тхьэм ицӀыф ар чыжьэкӀэ къызелъэгъум, иӀумэт Гъэхъазый риӀуагъ: «Мор Шунэм щыщ бзылъфыгъэр ары. 26ПсынкӀэу пэгъокӀи, еупчӀ: „Упсэуба? УилӀи псэуба? УикӀали псэуба?“» Арыти, бзылъфыгъэм къыриӀожьыгъ: «Хъущт». 27Ау Тхьэм ицӀыф дэжь къушъхьэм дэкӀуайи, ащ екӀуалӀи, ылъакъохэр шӀуиубытыкӀыгъэх. Ар Ӏуищыжь шӀоигъоу Гъэхъазый къызыӀохьэм, Тхьэм ицӀыф къыӀуагъ: «Ыуж икӀ, ащ гухэкӀышхо иӀ. Зиусхьаным хъугъэр сигъэшӀагъэп, зыпари къысиӀуагъэп»+. 28Бзылъфыгъэм къыӀуагъ: «КӀалэ къыситынэу сизиусхьан селъэӀугъагъа? „СымыгъапцӀ“ сӀуи къыосӀогъагъэба?» 29Арыти, ЕлыщаӀ Гъэхъазый риӀуагъ: «Гъогум утехьаным зыфэгъэхьазыри, сибэщ зыдашти ежь. Зыгорэ уапэ къифэмэ, сэлам емых, зыгорэм сэлам къызыуихкӀэ, джэуап емытыжь. Нэси сибэщ сабыим ынэӀу телъхь»+. 30Сабыим янэ ЕлыщаӀ риӀуагъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэри о узэрэщыӀэри сэӀо! СыпкӀэрымыкӀыжьынкӀэ». Арыти, ар бзылъфыгъэм дежьагъ. 31Гъэхъазый ахэм апэ итэу нэси, бэщыр сабыим ынэӀу тырилъхьагъ. Ау адрэм макъи-лъакъи къыгъэӀугъэп. Арыти, ЕлыщаӀ къыпэгъокӀи, сабыир къызэрэмыущыжьрэр къыриӀуагъ+. 32ЕлыщаӀ унэм ихьагъ. Мары сабый лӀагъэр ежь ипӀэ хэлъ. 33Арыти, унэм зэрехьэу пчъэр къыригъэти, Зиусхьаным елъэӀугъ+. 34ЕтӀанэ зиӀэти сабыим шъхьащыгъолъхьагъ, ежь ыӀупэхэр адрэм ыӀупэмэ, ежь ынэхэр ащ ынэхэм, ыӀагушъохэр ащ ыӀагушъохэм анигъэсыгъэх. Сабыим зэрэщытэу шъхьащыгъуалъхьи, ащ ыпкъ къэфэбэжьыгъ+. 35Ащ ыуж къэтэджыжьи унэ кӀоцӀым иджэхашъо щытезэкӀухьагъ. Джыри зиӀэти сабыим зэрэщытэу шъхьащыгъолъхьагъ. Сабыир гъогогъуиблэ къэпси ынэхэр къызэкӀихыгъэх. 36ЕлыщаӀ Гъэхъазый къеджи риӀуагъ: «А Шунэм щыщ бзылъфыгъэм къедж». Арыти, адрэр ащ къеджагъ. Бзылъфыгъэр ЕлыщаӀ дэжь къызэкӀом ащ риӀуагъ: «Уишъао штэжь». 37Ар ащ къекӀуалӀи, ыпашъхьэ зыкъыщыридзыхи, джэхашъом нэсэу шъхьащэ къыфишӀыгъ. ЕтӀанэ ишъао ыштэжьи икӀыжьыгъ+.

ЕлыщаӀ ишӀэгъошӀитӀу

38Ащ ыуж ЕлыщаӀ Гъылгъал къыгъэзэжьыгъ. А чӀыпӀэм щыгъэблагъ. ТхьэлӀыкӀо зэкупэгъоу ыпашъхьэ исыгъэхэм адыщысыгъэ ежь иӀумэт риӀуагъ: «Лэгъупышхор тегъэуцуи тхьэлӀыкӀо зэкупэгъум пае хьантхъупс гъэпӀонкӀы»+. 39Ахэм ащыщ горэ уц горэхэр къыугъоинхэу губгъэм зехьэм, сэнэ бжанлэм фэдэу къэкӀэу зыгорэ къыгъотыгъэти, иджэнэ ӀэкӀапэ из ащ къыпичи, къыхьыгъ. Ар ыупкӀати, хьантхъупсыр зыщыпӀонкӀырэ лэгъупым, зыфэдэр амышӀэу, хитэкъуагъ. 40ЕтӀанэ шхэнхэу къафырагъэхъуагъ. Ау хьантхъупсым зэрэхэхъумпӀагъэхэм тетэу куо-хьаушхо къаӀатыгъ: «А Тхьэм ицӀыф! УзгъэлӀэщтыр лэгъупым ит!» Джаущтэу ашхын алъэкӀыгъэп. 41Арыти, ЕлыщаӀ къыӀуагъ: «Моу хьаджыгъэ къашъуштэ». Ар лэгъупым итым хитакъуи ыӀуагъ: «Джы къафигъахъуи орэшхэх». Джаущтэу лэгъупым итыр пшхышъунэу хъужьыгъэ.

42Ащ ыуж БаӀал-Щалищэ къалэм щыщ лӀы горэ къакӀуи, Тхьэм ицӀыф апэрэ лэжьыгъэу Ӏуихыжьыгъэм щыщэу, хьэ хьаджыгъэм хэшӀыкӀыгъэу хьалыжъые тӀокӀырэ шъуампӀэр зытелъ лэжьыгъацэхэмрэ дзыокӀэ къыфихьыгъэх. Арыти, ЕлыщаӀ ыӀуагъ: «ЦӀыфхэм яти ягъэшх»+. 43ИӀумэт къеупчӀыгъ: «Нэбгыришъэм афикъунэу тара ястыщтыр?» Мыдрэм риӀожьыгъ: «Ят цӀыфхэм, арэшх, сыда пӀомэ Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Афикъунышъ, къялыжьыщт“». 44Арыти, ахэм заретым, загъэшхэкӀыгъ, Зиусхьаным зэриӀуагъэуи къялыжьыгъ.

Ятфэнэрэ шъхьэр

ЕлыщаӀ НаӀаман зэригъэхъужьыгъэр

5^1Арамым ипачъыхьэ идзэ Ӏэшъхьэтетэу НаӀаман лӀэхъупхъэу, изиусхьан пачъыхьэ ащ лъытэныгъэ къыфишӀэу щытыгъ, сыда пӀомэ ащ ишӀуагъэкӀэ Зиусхьаным арамхэр атыригъэкӀуагъэх. А лӀыр дзэкӀолӀ бэлахьэщтыгъ, ау шъоджэуз иӀэу хъугъагъэ+. 2Зэгорэм арамхэр къатебанэхи зызэкӀэкӀожьхэм, Израил хэгъэгум щыщэу пшъэшъэжъые горэ гъэрэу аубыти зыдыращыгъагъэти, ар НаӀаман ишъуз къыдекӀокӀыщтыгъ. 3Зымафэ горэм ащ изиусхьангуащэ риӀуагъ: «А ей-гущ, Щамэрэн дэс тхьэлӀыкӀом дэжь мы сизиусхьан кӀогъагъэмэ, ишъоджэуз ыгъэхъужьыныгъи!» 4Арыти, НаӀаман кӀуи, Израил хэгъэгум щыщ пшъэшъэжъыем ыӀорэр изиусхьан къыфиӀотагъ. 5Арамым ипачъыхьэ ащ къыриӀуагъ: «Хъун, кӀо. Сэ Израилым ипачъыхьэ пае тхьапэ тхыгъэ къыостынышъ фэозгъэхьыщт». Тыжьынэу килограмм 340-рэ фэдиз, дышъэ килограмм 90-рэ фэдиз, щыгъын штэгъуипшӀ зыдиштэхи ар кӀуагъэ. 6Тхьапэ тхыгъэр Израилым ипачъыхьэ къыфихьыгъ. Ащ итхэгъагъ: «Мы тхьапэм игъусэу мары сиӀумэт НаӀаман къыпфэсэгъакӀо шъоджэузэу иӀэр бгъэхъужьыным пае». 7Израилым ипачъыхьэ тхьапэм зеджэм, ищыгъынхэр зэӀитхъыхи, къыӀуагъ: «Сытхьа сэ згъэлӀэнхэуи къэзгъэхъужьынхэуи? Сыд пае шъоджэузыр лӀым фэзгъэхъужьынэу садэжь къыгъэкӀуагъа? Джары шъуеплъ, къысэпыиным пае ушъхьагъу ар лъэхъу»+.

8Тхьэм ицӀыфэу ЕлыщаӀ Израилым ипачъыхьэ ищыгъынхэр зэрэзэхицунтхъагъэр зызэхехым, раригъэӀонэу пачъыхьэм дэжь ыӀофытагъэх: «Сыд пае уищыгъынхэр зэхэпцунтхъагъа? ТхьэлӀыкӀо Израилым зэрисыр ышӀэным пае садэжь ар къэрэкӀу». 9Ащ нэс НаӀаман ишыхэмрэ ику псынкӀэрэ игъусэхэу къэси ЕлыщаӀ иунэ пчъэӀупэ дэжь къэуцугъ. 10Арыти, ЕлыщаӀ иӀофтабгэ ащ пигъэгъокӀи рыригъэӀуагъ: «КӀуи Иордан псыхъо, гъогогъуиблэ зычӀэгъауи лыкӀэ къыптекӀэжьынышъ, къабзэ ухъужьыщт». 11НаӀаман губжыгъэу къыӀукӀыжьи ыӀуагъ: «Адэ сэ къызэрэсшӀошӀыгъэр ар къикӀынышъ, къэуцунышъ, и Зиусхьанэу Тхьэм ыцӀэ къыӀонышъ, ыӀэ узырэ чӀыпӀэм къытырилъхьанышъ, сишъоджэуз ыгъэхъужьынэу ары. 12Дамаск псыхъохэу Абанэрэ[*] Парпаррэ Израилым ипсыхъо пстэумэ анахьышӀухэба? Сыда ахэм защызгъэпскӀэу узыр симыӀэжьынэу зызгъэкъэбзэжьын слъэкӀыщтыгъэба?» Джащ тетэу къыгъэзэжьи, губжыгъэу къыӀукӀыжьыгъ. 13Ащ дэжьым иӀумэтхэр къекӀуалӀэхи къыраӀуагъ: «Тят, оркӀэ къин горэ зыхэлъ тхьэлӀыкӀом къыуиӀогъагъэмэ пшӀэщтыгъэба? „ЗыгъэпскӀи къабзэ ухъужьыщт“ къызыуиӀуагъэкӀэ, сыд пае умышӀэщта?» 14Арыти, ар кӀуи, Тхьэм ицӀыфэу ЕлыщаӀ къызэрэриӀуагъэм тетэу, гъогогъуиблэ Иордан зычӀигъэуагъ. Сабыим фэдэу лыкӀэ къытекӀэжьи, зиукъэбзыжьыгъ. 15Ащ лъыпытэу НаӀаман игъусэхэр зэрэкӀыгъухэу къыгъэзэжьи, Тхьэм ицӀыфэу ЕлыщаӀ ыпашъхьэ къиуцуи къыӀуагъ: «Мары Израилым и Тхьэ фэдэ зэрэдунаеу зэрэтемытыр къэсшӀагъ. Арышъ, уиӀумэт шӀухьафтын Ӏых»+. 16Адрэм къыӀуагъ: «Зиусхьанэу зыпашъхьэ ситыр зэрэщыӀэр сэӀо пӀысымыхынкӀэ!» НаӀаман бэрэ къаигъэ къышӀыгъ шъхьае, мыдрэр фезэгъыгъэп+. 17Арыти, НаӀаман къыӀуагъ: «Ар мыхъущтмэ, уиӀумэт Зиусхьаным нэмыкӀ тапэкӀэ тхьэ горэхэми къурмэнгъэстхэмрэ къурмэнхэмрэ афишӀыщтхэпышъ, къыдыритӀум ахьын алъэкӀыщтым фэдиз чӀыгу къырарэт[*]. 18Ау Зиусхьаным къыфигъэгъунэу уиӀумэт къызкӀэлъэӀурэр мары: сизиусхьан пачъыхьэ итхьэ фагъэуцугъэ тхьэлъэӀупӀэунэм шъхьащэ щишӀынэу Римон кӀуагъэу сӀэ зыкъызтыригъакӀэкӀэ, Римон фагъэуцугъэ тхьэлъэӀупӀэунэм сшъхьэ зыщесыуфэхкӀэ, Зиусхьаным уиӀумэт ащ пае къыферэгъэгъу». 19Арыти, ЕлыщаӀ къыриӀожьыгъ: «Зыгъэрэхьати кӀожь». Адрэр къыӀукӀыжьи, тӀэкӀу горэм кӀуагъэ. 20Ащ дэжьым ЕлыщаӀ иӀумэт Гъэхъазый ыӀуагъ: «Мары, а арамэу НаӀаман къыхьыгъэм щыщ зи къыӀимыхэу сизиусхьан ар ытӀупщыжьыгъ. Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо! Ащ сыкӀэлъычъэнышъ зыгорэ къыӀысхын»+. 21Ар дэдэм Гъэхъазый НаӀаман ыуж илъэдагъ. Арыти, НаӀаман къыкӀэлъычъэрэр къылъэгъуи, ику псынкӀэ къикӀи, къыпэгъокӀи къеупчӀыгъ: «ЗэкӀэри дэгъуба?» 22Мыдрэм риӀожьыгъ: «ЗэкӀэри дэгъу. Сизиусхьан сыкъыӀофтагъ къыосӀонэу: „Ефраим къушъхьэлъэ хэкум къикӀхи тхьэлӀыкӀо зэкупэгъум щыщхэу кӀэлитӀу садэжь къэкӀуагъэхэшъ, тыжьын килограмм 34-рэ фэдизрэ щыгъын штэгъуитӀурэ къят“». 23Арыти, НаӀаман ыӀуагъ: «ФэдитӀукӀэ нахьыбэу штэба». Ар ыштэнэу къелъэӀуи, тыжьынри щыгъын штэгъуитӀури дзыуитӀум къарилъхьэхи, ежь иӀумэт нэбгыритӀум къаритхи, Гъэхъазый ыпэ итхэу рахьыжьагъэх. 24ЕтӀанэ Ӏуашъхьэм къызэсым, ахэм аӀыгъыгъэр къаӀихыжьи иунэ щигъэбылъыгъ. Ащ ыуж цӀыфхэр ытӀупщыжьхи, ахэм агъэзэжьыгъ. 25Ар къэкӀожьи изиусхьан дэжь зехьэм, ЕлыщаӀ къеупчӀыгъ: «Тыда укъыздикӀыжьыгъэр, Гъэхъазый?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «УиӀумэт зыми кӀогъагъэп». 26Мыдрэм ащ риӀуагъ: «А цӀыфыр ику псынкӀэ къызекӀым сыгукӀэ сыуигъусагъэба сэ? Тыжьынрэ, щыгъынхэмрэ, зэйтын чъыгхэмрэ, сэнэшъхьэ шӀапӀэхэмрэ, мэл-пчэнхэмрэ, былым пӀашъэхэмрэ, унэӀут хъулъфыгъэхэмрэ, унэӀут бзылъфыгъэхэмрэ къаӀыпхынхэм игъуа? 27НаӀаман ишъоджэуз оррэ къыпкӀэхъощтхэмрэ джащ пае егъашӀэм къышъуферэгъэзэжь». Джащ дэжьым ар шъоджэузым осым фэдэу фыжьыбзэу зэлъикӀугъэу ащ дэжь къикӀыжьыгъ+.

Яхэнэрэ шъхьэр

ЕлыщаӀ обзэгъушъхьэр псым къызэрэхихыжьыгъэр

6^1Мафэ горэм тхьэлӀыкӀо зэкупэгъум хэтхэм ЕлыщаӀ раӀуагъ: «О утипащэу тыздэщыӀэ тиеджэпӀэ-псэупӀэ тэркӀэ зэжъущ. 2Иордан тыжъугъакӀуи, пкъэу зырыз къэтхьынышъ, тыщыпсэунэу унэ псы гъунэм щытшӀыщт». Арыти, ащ къадыригъэштагъ. 3Ащ дэжьым ащыщ горэм къыӀуагъ: «Лъэш дэдэу сыолъэӀу тэ, уиӀумэтхэм, утигъусэу къыддакӀоба». «Хъунба адэ», – къыриӀожьыгъ. 4Джаущтэу ар адэкӀуагъ. Ахэр Иордан къэсыхи чъыгхэр къыраупкӀынхэу фежьагъэх. 5Ащыщ горэм чъыгыр риупкӀ пэтзэ иобзэгъушъхьэ къышӀози псым хэфагъ. Арыти, къэкууи къыӀуагъ: «Ай, сизиусхьан, ар хьафэу къаӀысхыгъагъи!» 6ЕлыщаӀ ащ еупчӀыгъ: «Тыда ар зыщыхэфагъэр?» Адрэм чӀыпӀэр къызырегъэлъэгъум, ЕлыщаӀ пхъэ такъыр горэ чъыгым къыпиупкӀи а чӀыпӀэм зыхедзэм, обзэгъушъхьэр къычӀэужьынэу ышӀыгъ. 7Ащ риӀуагъ: «Мыр штэжь». Адрэм обзэгъушъхьэр къыхихыжьыгъ.

ЕлыщаӀ арамхэр къызэрэзэтыригъэуцуагъэхэр

8Арамым ипачъыхьэ джыри зэ израил цӀыфхэм зао къаришӀылӀагъ. ИдзэкъулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетхэм адэгущыӀэзэ, ащ ыӀощтыгъэ: «Мыщ фэдэ чӀыпӀэр тидзэ иуцупӀэу тэгъэнафэ». 9Арыти, Тхьэм ицӀыфэу ЕлыщаӀ Израилым ипачъыхьэ дэжь ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Арамхэм а чӀыпӀэм зыщагъэпытагъэшъ, благъэу уемыкӀуалӀ». 10Джаущтэу Израилым ипачъыхьэ ЕлыщаӀ зыфиӀогъэгъэ чӀыпӀэм къыщыхъухэрэр къызэрагъэшӀэнэу ыгъакӀохэзэ, пчъагъэрэ зыкъиухъумэжьыгъ. 11Арамым ипачъыхьэ хъурэм къыгъэгумэкӀыгъэу идзэкъулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетхэм къяджи ариӀуагъ: «Тащыщэу Израилым ипачъыхьэ бзэгу фэзыхьрэр джыдэдэм къашъуӀо». 12Арыти, ащ идзэкъулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетхэм ащыщ горэм къыӀуагъ: «Ащ фэдэ гори къытхэтэп, сизиусхьан пачъыхьэр, ау Израилым итхьэлӀыкӀоу ЕлыщаӀ уичъыепӀэ унэ щыпӀохэрэри Израилым ипачъыхьэ реӀожьых». 13Пачъыхьэм къыӀуагъ: «ШъукӀуи ар зыдэщыӀэр къызэжъугъашӀи, лъызгъэкӀонхэшъ къязгъэубытыщт». Ащ къэбар къыфахьи къыраӀуагъ: «Мары Дотан къалэм ар щыӀ»+. 14Арыти, дзэ купышхо ягъусэу шыхэмрэ ку псынкӀэхэмрэ ащ ыгъэкӀуагъэх. Ахэр чэщэу къакӀохи къалэр къадзыхьагъ. 15Пчэдыжьым Тхьэм ицӀыф иӀумэт къэтэджи къызекӀым, мары – дзэри, шыхэри, ку псынкӀэхэри къалэм къызэрегъэуцокӀыгъэхэр къылъэгъугъ. Арыти, ащ ЕлыщаӀ риӀуагъ: «Ео-ой, сизиухьан! Сыд джы тшӀэжьыхэн?» 16Адрэм къыриӀожьыгъ: «Укъэмыщт, сыда пӀомэ тэ тигъусэхэр ахэм ягъусэхэм анахьыб». 17Ащ дэжьым ЕлыщаӀ Тхьэм елъэӀузэ къыӀуагъ: «Зиусхьан! Мыр тэрэзэу гъаплъэба». Ар дэдэм Зиусхьаным ЕлыщаӀ иӀумэт зегъаплъэм, мары шыхэмрэ ку псынкӀэхэу мэшӀотхъуабзэр къызпиххэмрэ ЕлыщаӀ къызэлъаухъурэигъэу къушъхьэр зэрэщытэу зэлъабгъагъ+. 18ЕтӀанэ арамхэр ащ дэжь къызежьэхэм ЕлыщаӀ Зиусхьаным елъэӀуи ыӀуагъ: «Амылъэгъушъунэу ахэр шӀых». Ащ ЕлыщаӀ зэрелъэӀугъэу, ахэм амылъэгъушъунэу ышӀыгъ+. 19Арыти, ЕлыщаӀ ахэм ариӀуагъ: «А гъогур арэп мыр, а къалэри арэп мыр. Сауж шъукъихьи шъузлъыхъурэ цӀыфым дэжь сэ шъусщэщт». Джаущтэу ахэр Щамэрэн къыщагъэх. 20Щамэрэн къызэсхэм, ЕлыщаӀ къыӀуагъ: «Зиусхьаныр! Мыхэм алъэгъунэу анэхэр къэгъэплъэжьых». Арыти, Зиусхьаным ахэр къызегъэплъэжьхэм, мары Щамэрэн ипчэгу зэритхэр къалъэгъугъ. 21Арыти, Израилым ипачъыхьэ ахэр къызелъэгъухэм, ЕлыщаӀ еупчӀыгъ: «Мыхэр зэхэсэрэукӀэха, зэхэсэрэукӀэха, тят?» 22Адрэм къыриӀожьыгъ: «УмыукӀых. Заом гъэры щашӀхэрэр аукӀхэрэп ныӀа? Егъашхэхи егъашъохи, етӀанэ япачъыхьэ дэжь тӀупщыжьых»+. 23Арыти, ешхэ-ешъо афаригъэшӀи, ахэр агъэшхахэхи, зырагъэшъуахэхэм атӀупщыжьхи, япачъыхьэ дэжь агъэзэжьыгъ. Ащ ыуж арамхэр Израилым ичӀыгу къытемыбанэхэу охътэ шӀукӀае тешӀагъ. 24ТӀэкӀу зытешӀэм Арамым ипачъыхьэу Бэнхадад дзэу иӀэр зэрэщытэу къыугъойи, къакӀуи Щамэрэн къыдзыхьагъ+. 25Ахэм ар къызадзыхьэм Щамэрэн щыгъэблэшхуагъэти, щыдышъхьэр тыжьын зы килограммрэ грамм 200-рэ фэдизкӀэ, тхьаркъо цуе грамм 250-рэ фэдизыр тыжьын грамм 75-рэ фэдизкӀэ ащэщтыгъэх. 26Мафэ горэм Израилым ипачъыхьэ къэлэ дэпкъым ышъхьагъ тетэу кӀозэ, бзылъфыгъэ горэм гъогызэ къыриӀуагъ: «КъыздэӀэпыӀ, сизиусхьан пачъыхьэр»+. 27Арыти, мыдрэм риӀуагъ: «Зиусхьаныр къыбдэмыӀэпыӀэмэ, сыдэущтэу сэ сыбдэӀэпыӀащта? Лэжьыгъи сани сиӀэпи». 28Пачъыхьэр ащ пыдзагъэу еупчӀыгъ: «Сыда узфаер?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Модэ мо бзылъфыгъэм къысиӀощтыгъ: „УикӀалэ непэ тэгъэшхи, сэ сишъао неущ тшхыщт“. 29Арыти, сишъао дгъажъуи тшхыгъэ. КъыкӀэлъыкӀорэ мафэм ащ есӀуагъ: „Джы о уикӀалэ къашти тэгъэшхы“. Ау ащ икӀалэ ыгъэбылъыгъ»+. 30Пачъыхьэр бзылъфыгъэм къыӀуагъэм едэӀуи, ищыгъынхэр зэӀитхъыгъэх. Къэлэ дэпкъым ышъхьагъ тетэу ащ къыщикӀухьэзэ, мары дзыопхъэ шэкӀ пхъашэм хэшӀыкӀыгъэ джанэр ыкӀышъо нэсэу зэрэщыгъыр цӀыфхэм алъэгъугъ. 31Ащ дэжьым пачъыхьэм къыӀуагъ: «Щафат ыкъо ЕлыщаӀ непэ ышъхьэ зышӀосымыхкӀэ, Тхьэм сифэшъуашэр серэгъэгъот, нахьыбэжьи къысерэшӀ». 32Пачъыхьэм иӀумэт горэ ЕлыщаӀ лъигъэкӀуагъ. Ежь ЕлыщаӀ иунэ исыгъ, нахьыжъ упчӀэжьэгъухэри ащ ыдэжь исыгъэх. КъагъэкӀуагъэр джыри къэмысзэ, нахьыжъ упчӀэжьэгъухэм ащ ариӀуагъ: «А укӀакӀом ыкъо сшъхьэ шӀуаригъэхынэу къызэригъакӀорэр шъошӀа? Шъусакъ, къагъэкӀуагъэр къызыскӀэ, пчъэр пытэу ежъугъэти къишъумыгъахь. Мары изиусхьан пачъыхьэри ащ ыуж кӀэкӀэу ит!» 33Ар ахэм адэгущыӀэфэ, пачъыхьэм къыгъэкӀуагъэр къэси къыӀуагъ: «Сыда Зиусхьаным джыри сызэрэщыгугъыжьын слъэкӀыщтыр, ащ фэдиз тхьамыкӀагъор къытфихьыгъэмэ?»

Яблэнэрэ шъхьэр

7^1Мыщ дэжьым ЕлыщаӀ къыӀуагъ: «Зиусхьаным къыӀорэм шъукъедэӀу. Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Неущ мыщ фэдэ уахътэм анахь хьаджыгъэ дэгъум фэдэ дзыомрэ хьэ дзыуитӀумрэ тыжьын чапыч зырызкӀэ Щамэрэн ибэдзэр щащэщтых“». 2Арыти, пачъыхьэм дзэ къулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетышхоу цыхьэ зыфишӀыщтыгъэм ЕлыщаӀ риӀуагъ: «Тхьэм лэжьыгъэр уашъом къыригъэтэкъохыгъэми, ащ фэдэу хъун ылъэкӀынэуи?» Арыти, мыдрэм риӀожьыгъ: «Ар о унитӀукӀэ плъэгъущт, ау ар къыпӀуфэщтэп»+.

Арамым идзэхэм зэрэкӀатхъужьыгъэр

3А уахътэм шъоджэуз зиӀэ нэбгыриплӀ горэ къалэм идэхьэпӀэ къэлапчъэхэм адэжь щысхэу зэраӀожьыщтыгъэ: «Сыд пае хьадэгъум тежэу мыщ дэжьым тыщысыщта? 4Къалэм тыдэхьанэу тӀомэ, къалэм щыгъаблэшъ, ащ тыдэлӀыхьан, мыщ дэжьым тыщысми джащ фэдэу тылӀэн. Ащ нахьышӀу арамхэм ядзэуцупӀэ тыжъугъакӀуи. ТамыукӀэу, псэоу тыкъагъанэмэ, тыщыӀэн, таукӀмэ таукӀыгъ». 5Арыти, шӀункӀ къызэхъум, арамхэм ядзэуцупӀэ кӀонхэу ежьагъэх. Арамхэм ядзэуцупӀэ игъунэгъоу екӀолӀагъэх, мары зы цӀыф гори ащ щыӀэп. 6Зиусхьаным ку псынкӀэхэм къапыӀукӀырэ макъэхэмрэ шы щыщ макъэхэмрэ, дзэшхоу къакӀорэм къыпыӀукӀырэ макъэри зэрахэтэу арамхэм ядзэуцупӀэ къыщызэхахынхэу ышӀыгъагъ. Арыти, ахэм зэраӀожьыгъагъ: «Израилым ипачъыхьэ хъыт ыкӀи мысыр пачъыхьэхэр ахъщэ аритызэ, къытигъэзэонхэу къызгуищэгъэнхэ фае»+. 7Ахэм псынкӀэу зыкъаӀатыжьи шӀункӀ къызэрэхъоу кӀатхъужьыгъагъ: ягъэӀагъэхэри, яшхэри, ящыдхэри, яуцупӀи зэрэщытэу къабгынэхи, зыкъагъэнэжьыным пае ашъхьэхэр Ӏуахыжьыгъагъэх+. 8А цӀыфхэу шъоджэуз зиӀэхэр дзэуцупӀэм ыгъунэ къекӀуалӀэхи гъэӀагъэ горэм чӀэхьагъэх. Ащ щышхагъэх, щешъуагъэх, тыжьыни, дышъи, щыгъыни къычӀаххи къыздаштагъэх, къагъэзэжьи ахэр агъэбылъыгъэх. Джыри нэмыкӀ гъэӀагъэ горэм чӀахьэхи, ащи къычӀахыгъэх, къагъэзэжьи агъэбылъыгъэх. 9ЕтӀанэ ахэм зэраӀожьыгъ: «ТшӀэрэр тэрэзэп. Мы мафэр къэбар гушӀуагъом имафэшъ, зыдгъэлъажъоу, нэф къэшъыфэ тежэмэ, тагъэмысэжьыщт. Джыдэдэм тыжъугъакӀуи пачъыхьэми ащ ицӀыфхэми къэбарыр ятэжъугъэгъашӀ». 10Арыти, ахэм къагъэзэжьи къэлэ дэхьапӀэм хэлъ къэлапчъэр къэзгъэгъунэщтыгъэхэр къэбарым щагъэгъозагъэх: «Арамхэм ядзэуцупӀэ тыкӀогъагъ, мары зы цӀыф гори ащ щыӀэп, цӀыф горэми ымакъэ щызэхэпхырэп. Шы-щыд епхыгъэхэр ары ныӀэп щытхэр, ягъэӀагъэхэри зэрэщытых». 11Арыти, ахэр къэлэ дэхьапӀэм хэлъ къэлапчъэр къэзгъэгъунэщтыгъэхэм къяджэхи пачъыхьэми ащ ицӀыфхэми афаӀопщыгъ. 12Пачъыхьэр чэщым къэтэджи, идзэкъулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетхэм къяджи ариӀуагъ: «Арамхэм къыташӀэрэр къышъосӀон. Гъаблэм тызэригъалӀэрэр ахэм ашӀэти, хашъом зыщагъэбылъынэу ядзэуцупӀэ къабгынагъ. „Ахэр къалэм къызыдэкӀхэкӀэ, зэрэпсэухэу тыубытынхэшъ, къалэм тыдэхьащт“ – джары ахэр зэгупшысхэрэр». 13Арыти, къыдекӀокӀхэрэ дзэкъулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетмэ ащыщ горэм къыӀуагъ: «Къалэм къыдэнэгъэ адрэ шыхэм ащыщэу шитфымэ атесхэу зыгорэхэр тэжъугъэгъакӀох. НэмыкӀ амал щыӀэп, ахэр къаукӀыхэмэ, адрэ израил цӀыфэу лӀагъэхэмэ афэдэ хъущтых. Арышъ, тэжъугъэгъакӀохи, хъурэм тежъугъэплъ»[*]. 14Арыти, ку псынкӀитӀум шы тӀурытӀу акӀашӀагъэх. «ШъукӀуи шъукъаплъ», – ыӀуи, пачъыхьэм арамхэм ядзэ ыуж ригъэхьагъэх. 15Ежьэхи ащ ыуж итхэу Иордан нэс кӀуагъэх. Мары арамхэр гузэжъогъум хэтхэу зечъэжьэжьхэм къычӀадзыгъэ щыгъынхэмрэ пкъыгъохэмрэ гъогум тетэкъуагъэу, тизыбзэу телъых. Джаущтэу агъэкӀуагъэхэм къагъэзэжьи къэбарыр пачъыхьэм къыфахьыгъ. 16ЕтӀанэ цӀыфхэр къежьэхи арамхэм ядзэуцупӀэ зэрапхъуагъ. Зиусхьаным къызэриӀуагъэу, анахь хьаджыгъэ дэгъу зы дзыомрэ хьэ дзыуитӀумрэ тыжьын ахъщэ зырыз ауасэу джащ дэжьым хъугъэ. 17Арыти, пачъыхьэм идзэ къулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетышхоу ицыхьэшӀэгъугъэр къэлапчъэм Ӏуигъэуцогъагъ. ЦӀыфхэм ар къэлапчъэм щыӀуапӀытӀыхьи, пачъыхьэр ЕлыщаӀ ыдэжь къызэкӀом, ащ къызэрэриӀогъагъэу, ар лӀагъэ+. 18ЕлыщаӀ пачъыхьэм ащ дэжьым къыриӀогъагъ: «Неущ мыщ фэдэ уахътэм анахь хьаджыгъэ дэгъу зы дзыомрэ хьэ дзыуитӀумрэ тыжьын ахъщэ зырызкӀэ Щамэрэн ибэдзэр щащэщтых». 19А дзэкъулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетышхом ЕлыщаӀ къыриӀогъагъ: «Тхьэм лэжьыгъэр уашъом къыригъэтэкъохыгъэми, ащ фэдэу хъун ылъэкӀынэуи?» Мыдрэм риӀожьыгъагъ: «Ар о унитӀукӀэ плъэгъущт, ау ащ щыщ о къыпӀуфэщтэп». 20Джа дэдэр ащ къехъулӀагъ. ЦӀыфхэм ар къэлапчъэм щыӀуапӀытӀыхьи, етӀанэ лӀэжьыгъэ.

Яенэрэ шъхьэр

Шунэм щыщ бзылъфыгъэм ичӀыгу къызэрэратыжьыгъэр

8^1Мафэ горэм ЕлыщаӀ зикӀалэ къыгъэхъужьыгъэгъэ бзылъфыгъэм риӀогъагъ: «Ори уиунагъуи шъуежьи, шъузщыпсэун шъулъэкӀыщт нэмыкӀ хэгъэгу горэм шъукӀу, сыда пӀомэ Зиусхьаным къыригъэжьэнышъ илъэсиблэ мы хэгъэгум щыгъэблэщт»+. 2Арыти, ЕлыщаӀ къариӀуагъэм едэӀухи, бзылъфыгъэмрэ иунагъорэ заӀати, фылист хэгъэгум кӀохи илъэсиблэ ащ къисыгъэх. 3Илъэсибл зытешӀэм а бзылъфыгъэр фылист хэгъэгум къикӀыжьи къэкӀожьыгъ. Иунэрэ ихапӀэрэ къыратыжьынхэм пае елъэӀунэу, пачъыхьэм дэжь ар кӀуагъэ. 4Пачъыхьэр ащ дэжьым Тхьэм ицӀыфэу ЕлыщаӀ иӀумэт Гъэхъазый дэгущыӀэщтыгъэти, ащ риӀуагъ: «ЕлыщаӀ ишӀэгъошӀагъэхэр зэкӀэ къысфэӀуатэхэба»+. 5ЛӀагъэр ащ къызэригъэхъужьыгъагъэм икъэбар адрэм къызщыфиӀотэрэ дэдэм тефэу зишъао къыгъэхъужьыгъэгъэ бзылъфыгъэр иунэрэ ичӀыгу Ӏахьэрэ пае пачъыхьэм къелъэӀугъ. Гъэхъазый ащ дэжьым къыӀуагъ: «Сизиусхьан пачъыхьэр, а бзылъфыгъэ дэдэри ЕлыщаӀ къыгъэхъужьыгъэгъэ а шъаори арых мыхэр». 6Арыти, пачъыхьэр бзылъфыгъэм къеупчӀыгъэти, мыдрэми хъугъэр фиӀотэжьыгъ. Пачъыхьэм тхьамэтэ пащэмэ ащыщ горэ гъусэ къыфишӀи, ащ риӀуагъ: «Мыщ имылъку зэрэщытэу, хэгъэгур къызибгынэгъэ мафэм къыщегъэжьагъэу джы нэс, ичӀыгу Ӏахьэ федэу къытын ылъэкӀыщтыгъэ пстэури етыжьых».

ТхьэлӀыкӀоу ЕлыщаӀрэ Хъазаелрэ

7ЕтӀанэ ЕлыщаӀ Арам хэгъэгум икъэлэ шъхьаӀэу Дамаск кӀуагъэ. А уахътэм Арамым ипачъыхьэу Бэнхадад исымэджэгъугъэти, ащ къэбарыр къыфахьи къыраӀуагъ: «Тхьэм ицӀыф мыщ къэкӀуагъ»+. 8Арыти, пачъыхьэм иӀумэт къулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетэу Хъазаел риӀуагъ: «ШӀухьафтыныр пӀыгъэу Тхьэм илӀыкӀо пэгъокӀи, мы узыр хъужьыщтмэ къысфызэригъэшӀэнэу Зиусхьаным ар сфегъэупчӀ»+. 9Дамаск нахьышӀоу щащэхэрэмкӀэ ушъэгъэ махъшэ тӀокӀитӀур игъусэу Хъазаел ащ пэгъокӀыгъ. Ащ екӀуалӀи риӀуагъ: «УикӀэлэ Бэнхадад, арам пачъыхьэм, уадэжь сыкъиӀофтагъ сыоупчӀынэу: „Мы сиуз хъужьыщта?“» 10Арыти, ЕлыщаӀ къыриӀожьыгъ: «Гъэзэжьи ащ еӀу: „Шъыпкъэ дэдэмкӀэ ухъужьыщт“, ау ар зэрэлӀэщтыр Зиусхьаным, шъыпкъэ дэдэмкӀэ, къысигъэшӀагъ». 11ЕтӀанэ ЕлыщаӀ инэплъэгъу ащ къыфигъази, тедыягъэм фэдэу гуфаплъэу бэрэ къеплъыгъэти, ар къыгъэукӀытагъ. Тхьэм ицӀыф ар дэдэм къэгъыгъ. 12Арыти, Хъазаел къеупчӀыгъ: «Сыд пае сизиусхьан гъыра?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Израил цӀыфхэм тхьамыкӀагъоу къафэпхьыщтыр зыфэдэр, ахэм япытапӀэхэр зэрэбгъэстыщтхэр, ядзэкӀолӀ хэшыпыкӀыгъэхэр чатэкӀэ зэрэуукӀыщтхэр, ясабый быдзашъохэм ашъхьэхэр зэрэзэгоуутыщтхэр, ябзылъфыгъэ лъэрмыхьэхэр зэрэзэгоуупкӀыщтхэр сэшӀэшъ ары»+. 13Арыти, Хъазаел къыӀуагъ: «УиӀумэт хьэ лӀагъэ ащ фэдиз Ӏофышхо ышӀэнэуи?» ЕлыщаӀ ащ риӀожьыгъ: «Арамым ипачъыхьэ ухъунэу Зиусхьаным къысигъэлъэгъугъ»+. 14ЕтӀанэ ар ЕлыщаӀ къыкӀэрыкӀыжьи изиусхьан дэжь къыгъэзэжьыгъ. Адрэр ащ къеупчӀыгъ: «Сыда ЕлыщаӀ къыуиӀуагъэр?» Мыдрэм риӀожьыгъ: «Шъыпкъэ дэдэу, ухъужьынэу къысиӀуагъ». 15КъыкӀэлъыкӀогъэ мафэм Хъазаел чыхӀаныр къышти, ыгъэуцӀыни, ар пачъыхьэм ынэӀу рифызылӀи ыгъэлӀагъ. Джащ тетэу Хъазаел ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Ехъуд пачъыхьэу Иорам

16Израилым ипачъыхьэу Ахъаб ыкъо Ехъорам зыпачъыхьэр ятфэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъощафат ыкъо Иорам Ехъудэм ипачъыхьэу техьагъ. 17Ар пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс щэкӀрэ тӀурэ, илъэсие Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. 18Ахъаб ыпхъумэ ащыщ горэ ишъузыгъэти, ар израил пачъыхьэхэм ягъогухэм атетыгъ, Ахъаб иунагъо зэрэщашӀыщтыгъэм фэдэу, Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ+. 19Ау Зиусхьаным иӀумэт Даут ихьатыркӀэ Ехъудэр ыгъэкӀодынэу фэягъэп, сыда пӀомэ ащ ижъуагъо инэф мыкӀосэным пае ыкъохэмкӀэ ипачъыхьагъу егъашӀэм щигъэӀэнэу къыгъэгугъэгъагъ+.

20Иорам пачъыхьэзэ, Ехъудэм итетыгъо пэуцужьхэу Едомым ицӀыфхэм зыкъыпаӀэти, ащ хэкӀыхи, ежьхэм япачъыхьэ тырагъэхьагъ+. 21Арыти, Иорам ку псынкӀэхэр игъусэхэу ЦаӀир къалэ кӀуагъэхэу едомхэм ахэр къадзыхьагъэх. Пачъыхьэмрэ ку псынкӀэхэм яӀэшъхьэтетхэу игъусэхэмрэ чэщым зыкъаӀати, пыидзэм езаохэзэ, ащ къыкӀоцӀыратхъуи къежьэжьыгъэх. ИдзэкӀолӀхэри, шъхьадж ипакӀэ хэлъэдэжьи, ядэжь къагъэзэжьыгъ. 22Джаущтэу Едомыр Ехъудэм зэрэгокӀыгъэу джы къызнэсыгъэми ар шъхьафит. А охътэ дэдэм Лыбнэ къали ащ гокӀыжьыгъ. 23Иорам нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ къехъулӀагъэхэмрэ ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 24Иорам ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм ыгъэзэжьыгъэти, ятэ Даут икъалэу ятэ пӀашъэхэр зыдэлъхэм щагъэтӀылъыжьыгъ. Ыкъо Ахъазыехъу ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Ехъуд пачъыхьэу Ахъазый

25Израилым ипачъыхьэу, Ахъаб ыкъо Ехъорам зыпачъыхьэр илъэс пшӀыкӀутӀум хэхьагъэу Ехъудэм ипачъыхьэу, Иорам ыкъо Ахъазый пачъыхьагъум техьагъ. 26Ахъазый пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс тӀокӀырэ тӀурэ. Ар зы илъэсрэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Израилым ипачъыхьэу Ӏомрый ипхъорэлъфэу ащ янагъэм ыцӀагъэр Ӏаталый+. 27Пачъыхьэу Ахъаб иунагъо игъогу ар тетыгъ, Ахъаб иунагъо ишъузкӀэ иӀахьылыгъэти, ащ фэдэу, Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ. 28Ахъазый пачъыхьэмрэ Ахъаб ыкъо Ехъорам пачъыхьэмрэ зэгъусэхэу Арамым ипачъыхьэу Хъазаел езэонхэу ГъылыӀадым ит Рамот къалэм екӀугъэхэти, арамхэм Ехъорам къауӀагъ+. 29Ехъорам пачъыхьэр Арамым ипачъыхьэу Хъазаел езаозэ, арамхэм Рамот къыщауӀэгъагъэти, къызэригъэӀэзэнхэу ИзрыӀэл къыгъэзэжьыгъ. Ахъаб ыкъо Ехъорам сымэджагъэти, ащ дэжь Иорам ыкъо Ахъазый сымэджаплъэ къэкӀуагъ.

Ябгъонэрэ шъхьэр

Ехъыо Израилым ипачъыхьанэу къызэрэхахыгъэр

9^1А уахътэм ЕлыщаӀ тхьэлӀыкӀо зэкупэгъум ащыщ горэм къеджи риӀуагъ: «Гъогум узэрэтехьанэу зыгъэхьазыри, мы къошынжъыеу зэйтын дагъэр зэрытыр зыдашти ГъылыӀадым ит Рамот къалэм кӀо+. 2Ащ узыкӀокӀэ, Нымщый ыкъо Ехъощафат икӀалэу Ехъыо къыщызэгъэгъоти, зыӀугъакӀ. ДзэӀэшъхьэтет купэу зыхэтым къыхэщи чъыяпӀэм ищ+. 3Зэйтын дагъэр зэрыт къошынжъыер къашти, ышъхьэ текӀи еӀу: „Зиусхьаным ыӀорэр мары: ‘Израилым урипачъыхьанэу пшъхьэ дагъэ къыщэсэфэ’“. ЕтӀанэ псынкӀэу къечъэжьэжь»+. 4Арыти, тхьэлӀыкӀо ныбжьыкӀэр ГъылыӀадым ит Рамот къалэм кӀуагъэ. 5Ар ащ къызэсым, мары дзэӀэшъхьэтетхэр зэхэгущыӀэжьхэу щысых. Ащ къыӀуагъ: «О, тхьамэтэ пащ, сыкъыпфаӀофтагъ». Арыти, Ехъыо къеупчӀыгъ: «Тащыщэу хэт дэжьа?» Мыдрэм риӀожьыгъ: «Уадэжь, тхьамэтэ пащ». 6Арыти, адрэр къэтэджи, унэм ихьагъэх. ТхьэлӀыкӀо ныбжьыкӀэм зэйтын дагъэр ащ ышъхьэ тырикӀи риӀуагъ: «Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ыӀорэр мары: „Зиусхьаным илъэпкъ, Израилым, урипачъыхьанэу укъыхэсэхы. 7СиӀумэт тхьэлӀыкӀохэуи, сиӀумэт пстэоуи Изэбэл аригъэукӀыгъэхэм алъ сшӀэжьыным пае, уизиусхьан Ахъаб иунагъо бгъэкӀодыщт+. 8Сыда пӀомэ Ахъаб иунагъо зэрэщытэу кӀодыщт. Ахъаб иунагъо хъулъфыгъэ гори къисымыгъанэу зэкӀэ Израилым щызгъэкӀодыщтых, шъхьафитныгъэ зимыӀэхэри, абгынэжьыгъэу къэнагъэхэри зэрахэтхэу+. 9Джаущтэу Ахъаб иунагъо Нэуат ыкъо ЯрабӀамрэ Ахъый ыкъо БаӀыщэрэ яунагъомэ ясшӀагъэр есшӀэщт+. 10Изэбэл ИзрыӀэл къалэм ыкӀыб хьэхэм щашхыжьыщт, зыгорэми ар ыгъэтӀылъыжьыщтэп“». ТхьэлӀыкӀо ныбжьыкӀэм псынкӀэу пчъэр къыӀуихи къичъыжьыгъ+.

11ЕтӀанэ Ехъыо изиусхьан пачъыхьэ идзэӀэшъхьэтетхэу зигъусагъэхэм адэжь къызегъэзэжьым, ахэр ащ къеупчӀыгъэх: «ЗэкӀэри дэгъуа? Сыда а зэрмырыр уадэжь къызкӀэкӀогъагъэр?» Мыдрэм ариӀожьыгъ: «Ар зыфэдэ цӀыфри зыфиӀори шъошӀэба». 12Адрэхэм къыраӀожьыгъ: «Ар шъыпкъэп, къытаӀу». Арыти, тхьэлӀыкӀом къыриӀуагъэхэр афиӀотэжьхи, «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Израилым урипачъыхьанэу пшъхьэ дагъэ къыщэсэфэ“» ащ къызэрэрэриӀуагъэр ариӀуагъ. 13Ащ дэжьым ахэр, гуӀэхэзэ, шъхьадж ищыгъын къышти, атеуцонэу дэкӀояпӀэм фытыралъхьэхи, бжъэмыем къепщэхи, къэзэрэгъэкууагъэх: «Ехъыо пачъыхьэу техьагъ!»+

Израилым ипачъыхьэу Иорам зэраукӀыгъэр

14ЕтӀанэ Нымщый ыкъо Ехъощафат икӀалэу Ехъыо Израилым ипачъыхьэу Ехъорам зыкъыпиӀэтыгъагъ. Ежь Ехъорам израил дзэкӀолӀхэр игъусэхэу ГъылыӀадым ит Рамот къалэм щыӀэу Арамым ипачъыхьэу Хъазаел идзэ пэӀууцогъагъ+. 15Пачъыхьэу Ехъорам Арамым ипачъыхьэу Хъазаел езаозэ къауӀэгъагъэти, къызэригъэӀэзэнхэу ИзрыӀэл къалэм къыгъэзэжьыгъагъ. ЕтӀанэ Ехъыо игъусэхэм ариӀуагъ: «Сэ шъукъызготмэ, ИзрыӀэл дэсхэм макъэ аригъэӀуным пае зыгори Рамот къалэм дэрэмыкӀ». 16Ащ ыуж Ехъыо ику псынкӀэ итӀысхьи Ехъорам иуӀагъэхэр зыщигъэхъужьыщтыгъэ ИзрыӀэл кӀуагъэ. Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъазый Ехъорам дэжь кӀэупчӀакӀо къэкӀуагъэу щыӀагъ.

17ИзрыӀэл къызэрэшӀыхьэгъэ дэпкъым ышъхьагъ тетыгъэ къэрэгъулым Ехъыо идзэу къакӀощтыгъэр къылъэгъугъэти ыӀуагъ: «ЦӀыф куп горэ къакӀоу сэлъэгъу». Арыти, Ехъорам къыӀуагъ: «Шыу горэ Ӏофыти, ахэм апэгъэгъокӀи, мамыр ӀофкӀэ къэкӀохэмэ къягъэупчӀ». 18Шыур ежьи, ахэм апэгъокӀи ариӀуагъ: «Пачъыхьэм ыӀорэр мары: „Мамыр Ӏофа шъукъызфакӀорэр?“» Арыти, Ехъыо къыриӀожьыгъ: «Сыд о уиӀофэу ащ хэлъыр? Сауж къихьи некӀо». Къэрэгъулым хъурэм икъэбар пачъыхьэм ригъашӀэу къыӀуагъ: «Ар ахэм акӀэрыхьагъ, ау къыгъэзэжьырэп». 19Джыри нэмыкӀ шыу аӀофтагъэти, ари апэгъокӀи ариӀуагъ: «Пачъыхьэм ыӀорэр мары: „Мамыр Ӏофа шъукъызфакӀорэр?“» Ехъыо ащи къыриӀуагъ: «Сыд о уиӀофэу ащ хэлъыр? Сауж къихьи некӀо». 20Джыри къэрэгъулым хъурэм икъэбар пачъыхьэм ригъашӀэу къыӀуагъ: «Ар ахэм акӀэрыхьагъ, ау къыгъэзэжьырэп. Иехьыжьэгъэ къэкӀуакӀэкӀэ ар Нымщый икъорылъф Ехъыо фэд». 21Арыти, Ехъорам къыӀуагъ: «КъызэкӀашъушӀ!» Ащ ику псынкӀэ къызэкӀашӀи, Израилым ипачъыхьэу Ехъорами, Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъазыйи, шъхьадж ику псынкӀэ арытӀысхьэхи, Ехъыо пэгъокӀыгъэх. Ахэр изрыӀэлэу Набэт ичӀыгу Ӏахьэ щызэӀукӀагъэх+. 22Арыти, Ехъорам Ехъыо къызешӀэжьым еупчӀыгъ: «Мамыр Ӏофа укъызфакӀорэр, Ехъыо?» Адрэм ащ къыриӀожьыгъ: «Уянэ Изэбэл тхьэнэпцӀыбэхэм шъхьащэ афишӀэу, удыгъэхэр бэу зэрихьэхэу сыдэущтэу Ӏофыр мамырын ылъэкӀыщта?» 23Ар дэдэм Ехъорам ику псынкӀэ къыригъэгъази, къачъэзэ, Ахъазый къекууагъ: «ТагъэпцӀагъ, Ахъазый!» 24Ащ дэжьым Ехъыо щэбзащэр ищабзэ къыдилъхьи, лъэшэу къыкъудыйи, Ехъорам ытэмэкъупшъхьитӀу азыфагу къытыригъафи, щэбзащэр ащ ыгу къыпхырифыгъ. Ехъорам ику псынкӀэ ифэжьыгъ. 25Арыти, Ехъыо идзэӀэшъхьэтетмэ ащыщ Бидкъар риӀуагъ: «Модэ мор къашти изрыӀэлэу Набэт ичӀыгу Ӏахьэ щычӀэдзыжь. Сыда пӀомэ титӀо тызэгъусэу ащ ятэ Ахъаб ыуж титэу тыкӀозэ, Зиусхьаным ащ къехъулӀэнэу къыӀогъагъэр угу къэгъэкӀыжь: 26„Шъыпкъэ дэдэмкӀэ, Набэт ылъи ащ ыкъомэ алъи тыгъуасэ слъэгъугъэ, – Зиусхьаным ыӀорэр джары, – ахэм алъ мы чӀыпӀэм щысшӀэжьыщт“. Арышъ, Зиусхьаным къызэриӀуагъэм фэдэу, ар а чӀыгу Ӏахьэм щычӀэдзыжь»+.

Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъазый зэраукӀыгъэр

27Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъазый ар зелъэгъум Бэт-Хагъэн къалэм ылъэныкъокӀэ ечъэжьэжьыгъ. Ехъыо ащ ыуж илъади унашъо афишӀыгъ: «Мыри шъуукӀы!» Арыти, ар ику псынкӀэ итэу, ИблэӀам къалэу Гур Ӏуашъхьэм пэгъунэгъум екӀурэ гъогум тетэу чъэжьзэ, еохи ауӀагъ. Ар Мэгъыдэ къалэ гуӀэнкӀэ екӀужьи, ащ щылӀагъ. 28ИӀумэтхэм ар Ерусэлэм ащэжьи, Даут икъалэ дэт икъэунэу ятэшхохэр зычӀэлъхэм щагъэтӀылъыжьыгъ+. 29Ахъаб ыкъо Ехъорам зыпачъыхьэр илъэс пшӀыкӀузым хэхьагъэу Ахъазый Ехъудэм ипачъыхьэу техьэгъагъ.

Изэбэл зэраукӀыгъэр

30ЕтӀанэ Ехъыо ИзрыӀэл къалэ къэкӀуагъ. Пачъыхьэу Ехъорам янэ Изэбэл а къэбарыр къызыфагъэсым, ынэхэр кӀигъэлыкӀхи, ышъхьац ыгъэдахи шъхьангъупчъэм къиплъэу Ӏууцуагъ. 31Ехъыо къэлапчъэм къызыдэхьэм ар ащ къеупчӀыгъ: «Зизиусхьан зыукӀыжьыгъэ Зымрый[*], уиӀофхэр дэгъуха?»+
32Арыти, мыдрэр шъхьангъупчъэм дэплъыйи, мэкъэ ӀэтыгъэкӀэ къэупчӀагъ: «Хэт къызготыр, хэт?» Тхьамэтэ пащэмэ ащыщ нэбгырэ зытӀущ къиплъыгъ. 33«Къижъудз ар шъхьангъупчъэм», – ыӀуи унашъо къафишӀыгъ. Арыти, ар къырадзыхыгъ. Джаущтэу ащ ылъ дэпкъми шыхэми атыриутхагъ. Ехъыо ику псынкӀэ кӀэшӀэгъэ шыхэр ащ ихьадэ телъадэхи зэхащытӀыхьагъ. 34Ащ ыуж Ехъыо къэлэсэраим дахьи щешхагъ, щешъуагъ. ЕтӀанэ ариӀуагъ: «А бзылъфыгъэу Зиусхьаныр зэбгыгъэм шъуфэсакъ, ар къэжъугъотыжьи жъугъэтӀылъыжь. Сыда пӀомэ ар пачъыхьэпхъущтыгъ»+. 35Арыти, ар агъэтӀылъыжьынэу кӀуагъэх шъхьае, ышъхьэкъупшъхьэрэ, ыӀэ-лъакъохэмрэ анэмыкӀ къагъотыжьыгъэп. 36Ахэм къагъэзэжьи къэбарыр къызыфахьыжьым, ащ къыӀуагъ: «Зиусхьаным Тыщбы щыщ иӀумэт Илас джары къыригъэӀогъагъэр: „Изэбэл ихьадэ хьахэм ИзрыӀэл чӀыгум щашхыжьыщт+. 37Изэбэл ихьадэ чӀыгум хэлъ ебзым фэдэу ИзрыӀэл чӀыгум хэшъухьажьыщт. Джащ тетэу ‘Мыр Изэбэл’ ыӀоу ар зыгорэми ыгу къэкӀыжьыхэщтэп“».

ЯпшӀэнэрэ шъхьэр

Ахъаб къытекӀыгъэхэр зэраукӀыгъэхэр

10^1Ахъаб къытекӀыгъэхэу нэбгырэ тӀокӀищрэ пшӀырэ Щамэрэн щыӀагъэх. Арыти, Ехъыо ытхи ИзрыӀэлым ихэку Ӏэшъхьэтетхэм, ащ инахьыжъ упчӀэжьэгъухэм, Ахъаб икӀалэхэм япӀун-лэжьын фэгъэзэгъагъэхэм афаригъэхьыгъ. Мыщ фэдэу ахэм афитхыгъ:+
2«Шъуизиусхьан ыкъохэр шъо къышъуфэгъэзагъэхэшъ, ку псынкӀэхэри, шыхэри, зэкӀэгъэпытыхьэгъэ къалэри, Ӏашэхэри шъуӀэ илъыхэшъ, мы тхьапэ тхыгъэр къызэрэсэу, 3шъуизиусхьан ыкъомэ шъуахаплъи, анахьышӀоу, нахь зифэшъуашэр къахэшъухи, пачъыхьагъум тежъугъахьи, шъуизиусхьан иунагъо пае шъукъэзау». 4Ахэр лъэш дэдэу къащтэхи аӀуагъ: «Мары пачъыхьитӀур ащ текӀошъугъэп, тэ сыдэущтэу тыпэлъэшын тлъэкӀына?» 5Арыти, пачъыхьэм иунэ-хапӀэ лъыплъэрэм, къалэм иӀэшъхьэтет, нахьыжъ упчӀэжьэгъухэм, кӀалэмэ япӀун-лэжьын фэгъэзагъэхэм Ехъыо дэжь рырагъэӀонэу агъэкӀуагъ: «Тэ тыуиӀумэтышъ, о къапӀорэр тшӀэщт, зыгори пачъыхьэу тедгъэхьащтэп, оркӀэ нахьышӀур шӀэ». 6Ехъыо ащ ипэгъокӀэу ятӀонэрэу къафаригъэхьыгъэ тхьапэ тхыгъэм мыщ фэдэу къыритхагъ: «Сэ шъукъызготэу, сӀорэри шъушӀэщтмэ, шъуизиусхьан къытекӀыгъэхэм ашъхьэхэр къыздашъуштэхи неущ мыщ фэдэ уахътэм ехъулӀэу ИзрыӀэл шъукъакӀу». Пачъыхьэм къытекӀыгъэхэр зэрэхъущтыгъэхэр нэбгырэ тӀокӀищрэ пшӀырэ. Къалэм нахь щыцӀэрыӀохэр ары ахэр зыгъасэщтыгъэхэр. 7Тхьапэ тхыгъэр ахэм къызэраӀэкӀахьэу пачъыхьэм къытекӀыгъэхэр зэрэнэбгырэ тӀокӀищрэ пшӀырэу аукӀхи, ашъхьэхэр матэмэ аралъхьэхи Ехъыо дэжь ИзрыӀэл къалэм фарагъэхьыгъэх+. 8Ехъыо афиӀофтэгъагъэр къакӀуи пачъыхьэм къытекӀыгъэхэм ашъхьэхэр къызэрахьыгъэхэр къыриӀуагъ. Арыти, ащ къыӀуагъ: «Пчэдыжьым нэс щылъынхэу къэлэпчъэ дэхьапӀэм дэжь сэмитӀоу ахэр щызэтешъулъхьэх».

9Пчэдыжьым Ехъыо къикӀи, къэуцуи зэкӀэ цӀыфхэм къариӀуагъ: «Шъо лажьэ шъуиӀэп. Сэ мары сизиусхьан зыкъыпэсӀати ар сыукӀыгъэ. Адэ хэта мыдрэхэр зэкӀэ зыукӀыгъэр? 10Ахъаб иунагъо ехьылӀагъэу Зиусхьаным къыӀуагъэм щыщ мыгъэцэкӀагъэу зи къызэрэмынэщтыр зэжъугъашӀэ. ИӀумэт Илас къызэрэригъэӀогъагъэм фэдэу, Зиусхьаным ышӀыжьыгъ»+. 11Джащ тетэу Ехъыо Ахъаб иунагъо щыщхэу ИзрыӀэл къыдэнэгъагъэхэри, иӀумэт Ӏэшъхьэтетышхохэри, къыготыгъэ иныбджэгъу благъэхэри, икъурмэнышӀхэри зы нэбгырэ закъуи псэоу къымыгъанэу зэкӀэ ыукӀыгъ.

Пачъыхьэу Ахъазыехъу иӀахьылхэр зэраукӀыгъэхэр

12ЕтӀанэ ащ зызэтыригъэпсыхьи, ежьи Щамэрэн кӀуагъэ. Мэлахъохэм язэӀукӀапӀэу Бэт-Ӏэкъэд зыфаӀорэм дэжь къыщыуцугъэу, 13Ехъыо Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъазый ышхэр ыпэ къифагъэхэти, яупчӀыгъ: «Шъухэт шъо?» Адрэхэм къыраӀожьыгъ: «Тэ Ахъазый тыриш, пачъыхьэм иунагъорэ пачъыхьэнанэу ИзэбэлкӀэ тшыхэмрэ япсэуныгъэ изытет къызэдгъэшӀэнэу тэкӀо». 14Арыти, мыдрэм унашъо ышӀыгъ: «Зэрэпсэоу мыхэр шъуубытых». Ар дэдэм ахэр зэрэпсэухэу къаубытхи, нэбгырэ тӀокӀитӀурэ тӀурэ хъухэу, зы нэбгырэ закъуи псэоу къамыгъанэу Бэт-Ӏэкъэд пэгъунэгъу псынэм дэжь щаукӀыгъэх.

Ахъаб иӀахьылэу къэнагъэхэр зэраукӀыгъэхэр

15ЕтӀанэ Ехъыо ащ дэжь къыӀукӀыжьи къежьэжьыгъэу, Рехаб ыкъо Ехъонадаб ыпэкӀэ къикӀэу къакӀозэ ӀукӀагъ. Ащ сэлам рихи риӀуагъ: «Сэ сыгукӀэ сызэрэпфыщытым фэдэу ори угукӀэ укъысфыщыта?» Ехъонадаб къыриӀожьыгъ: «Ары». «Ащыгъум, – Ехъыо ыӀуагъ, – пӀэ къаштэ». Ащ лъыпытэу ыӀэ фищэйи, къыдиӀэтайи ику псынкӀэ къыригъэтӀысхьагъ. 16Ащ риӀуагъ: «Къыздежьи Зиусхьаным щытхъу пстэури зэриеным сишъыпкъэу сызэрэфэбанэрэр плъэгъущт». Джаущтэу ар ку псынкӀэм рагъэтӀысхьагъ. 17Ехъыо Щамэрэн къызэкӀом, Зиусхьаным Илас къызэрэригъэӀогъагъэм фэдэу, Ахъаб зыгорэущтэу къыхэшӀыхьагъэхэу псэоу къэнагъэхэр зэкӀэ зэхиукӀагъэх+.

ТхьэнэпцӀэу БаӀал фэлажьэхэрэр зэраукӀыгъэхэр

18Ащ ыуж Ехъыо цӀыфхэр зэкӀэ къызэӀуигъакӀэхи ариӀуагъ: «Ахъаб БаӀал икъоу фэлэжьагъэп. Ехъыо ащ нахьышӀуӀоу фэлэжьэщт+. 19Арышъ, БаӀал къурмэнышхо фэсшӀыщтышъ, ащ фэлэжьэрэ лӀыкӀо пстэури, шъхьащэ фэзышӀхэри, икъурмэнышӀхэри зэкӀэ зы нэбгыри къэмынэу садэжь къыщызэӀужъугъакӀэх. КъэмыкӀорэр псэоу къэнэжьыщтэп». БаӀал шъхьащэ фэзышӀыщтыгъэхэр ыгъэкӀодынхэм пае Ехъыо а тхьагъэпцӀыгъэр зэрихьагъ+. 20Арыти, Ехъыо ыӀуагъ: «БаӀал ыцӀэкӀэ мэфэкӀ зэӀукӀэ шӀыгъэн фаеу макъэ яжъугъэӀу». ЗэӀукӀэ зэрэщыӀэщтым икъэбар арагъэшӀагъ. 21Ехъыо зэрэ Израилэу щиӀофытэхи БаӀал шъхьащэ фэзышӀхэрэр зэкӀэ зы нэбгыри къэмынэу, къызэӀукӀагъэх. Ахэр БаӀал пае агъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэм зехьэхэм, хэуцуапӀэ имыӀэжьэу цӀыфыр ащ изыбзэ хъугъэ+. 22Арыти, Ехъыо БаӀал пае фэӀо-фашӀэхэр зыгъэцакӀэхэрэм зыщалъэрэ щыгъынхэр зыӀыгъырэм риӀуагъ: «БаӀал фэлэжьэрэ пстэуми щыгъынхэр къафэхьых». Адрэм ахэм щыгъынхэр къафихьыгъэх. 23ЕтӀанэ Ехъыо Рехаб ыкъо Ехъонадаб игъусэу БаӀал пае агъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэм ихьи, БаӀал фэлажьэхэрэм ариӀуагъ: «Зиусхьаным фэлажьэрэмэ ащыщ горэ къышъухэтмэ зышъуплъыхьи зэжъугъашӀэ, сыда пӀомэ БаӀал фэлажьэхэрэм анэмыкӀ мыщ щыӀэнэу щытэп». 24Ащ лъыпытэу ахэр къурмэнхэмрэ къурмэнгъэстхэмрэ яшӀын фежьагъэх. Ежь Ехъыо БаӀал пае агъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэм ыкӀыб нэбгырэ тӀокӀиплӀ къыригъэуцокӀи ариӀуагъ: «ШъуӀэ къислъхьэрэмэ ащыщ псэоу къэзгъанэрэм ыпсэ ащ ыпсэ пае ытыжьыщт»+. 25Къурмэнгъэстыныр заухым Ехъыо идзэкӀолӀ лъэсрыкӀохэмрэ идзэӀэшъхьэтетхэмрэ ариӀуагъ: «Шъуихьи зы нэбгырэ закъуи мыкӀожьынэу зэхэшъуукӀыхьэх». Арыти, ахэр чатэхэмкӀэ зэхалӀыхьэхи, дзэкӀолӀ лъэсрыкӀохэмрэ дзэӀэшъхьэтетхэмрэ БаӀал пае агъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэм къычӀадзыжьыгъэх, агъэзэжьи ащ хэт унэ лъапӀэм ихьажьыгъэх+. 26Ар дэдэм БаӀал пае агъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэм итыгъэ пкъэухэр къычӀаххи агъэстыгъэх+. 27Джаущтэу БаӀал имыжъосынхэр зэхагъэтэкъуагъэх, БаӀал пае агъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэр зэхакъути, ар хэкӀитэкъупӀэ зэрашӀыжьыгъэу джыри щыт+. 28Джаущтэу Ехъыо БаӀал тхьэнэпцӀым шъхьащэ фэшӀыгъэныр Израил хэгъэгум ригъэкӀодыкӀыпагъ. 29Ау Ехъыо Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ипсэкӀодшӀагъэхэр, ащ дышъэм харигъэшӀыкӀыгъэ шкӀэхэу Бэтэлрэ Данрэ ащигъэуцугъэхэр ӀэкӀыб ышӀыгъэхэп+.

30Зиусхьаным Ехъыо къыриӀуагъ: «Сэ сшӀоигъор шъыпкъагъэ пхэлъэу уигуапэу зэрэпшӀагъэм, Сэ сызыфаер Ахъаб иунагъо зэрепшӀагъэм пае пкъохэр яплӀэнэрэ лӀэужым нэс Израилым ипачъыхьащтых»+. 31Ау Ехъыо Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ихабзэхэм ыгукӀэ афэшъыпкъагъэп. Израилыр псэкӀодым хэзыщэгъэ ЯрабӀам ипсэкӀодшӀагъэхэр ӀэкӀыб ышӀыгъэхэп.

Ехъыо зэрэлӀагъэр

32А уахътэм Израилым ыубытырэ чӀыгум Зиусхьаныр къыхэӀабэзэ, нахь макӀэ ышӀэу ригъэжьагъ. Арамым ипачъыхьэу Хъазаел Израилым къезаозэ, тыдэкӀи ащ къыщытекӀощтыгъ+. 33Иордан псыхъом икъокӀыпӀэкӀэ къыщегъэжьагъэу, къыблэ лъэныкъомкӀэ щыӀэ псыхъоу Арнон тет ӀароӀэр къалэм нэс ащ ыштэгъагъ. Ащ къыхиубытэщтыгъэх гъад, рубэн лъэпкъхэмрэ мэнасэ лъэпкъым щыщэу къокӀыпӀэ лъэныкъом щыпсэущтыгъэмрэ зэрысыгъэхэ ГъылыӀад, Бащан хэкухэр+. 34Ехъыо нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ лӀыгъэу ащ зэрихьагъэхэмрэ израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 35Ехъыо ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, Щамэрэн щагъэтӀылъыжьыгъ. Ыкъо Ехъоахъаз ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 36Ехъыо Щамэрэн дэсэу Израилым зэрипачъыхьагъэр илъэс тӀокӀырэ ирэ.

ЯпшӀыкӀузэнэрэ шъхьэр

Пачъыхьэм янэу Ӏаталый пачъыхьагъум зэрэтырадзыгъэр

11^1Ахъазыехъу янэ Ӏаталый икӀалэ къызэраукӀыгъэр зешӀэм, пачъыхьэм ибын зэрэщытэу аригъэукӀынэу фежьагъ+. 2Ау пачъыхьэу Иорам ыпхъоу, Ахъазый ышыпхъу ЕхъощэбаӀ Ахъазый ыкъо Ехъоащ къышти, пачъыхьэм адрэ ыкъохэу аукӀынэу щытыгъэхэм гъэбылъыгъэкӀэ къахихи, ари быдз езгъэшъорэ бзылъфыгъэри чъыепӀэ унэ горэм ыщагъэх. Джаущтэу Ӏаталый ар шӀуигъэбылъыгъэти, ар аукӀыгъэп. 3ЕхъощэбаӀ Ехъоащ Зиусхьаным и Унэ илъэсихэ щегъэбылъыфэ, Ӏаталый пачъыхьагъум тетыгъ. 4Яблэнэрэ илъэсым зынэсым ЕхъоедаӀ къурмэнышӀым алъигъакӀохи, ухъумэкӀо шъхьагъырытхэмрэ дзэкӀолӀ лъэсрыкӀохэмрэ ядзэӀэшъхьэтетхэм къяджи, ежь дэжь, Зиусхьаным и Унэ къыщэхи, зэзэгъыныгъэ адишӀыгъ. Зиусхьаным и Унэ тхьэлъанэ щаригъэшӀи, пачъыхьэм ыкъо аригъэлъэгъугъ. 5Ащ дэжьым ахэм унашъо афишӀи ариӀуагъ: «Мары джы шъушӀэщтыр: шэмбэтрэ къулыкъу зышӀырэ шъуизыщанэ пачъыхьэм иунэ къыгъэгъунэщт; 6ятӀонэрэ зыщанэм Сур къэлапчъэр къыгъэгъунэщт; ящэнэрэ зыщанэр ухъумэкӀо шъхьагъырытхэм акӀыб дэтэу къэлапчъэм Ӏутыщт. Джаущтэу унэр къэжъугъэгъун. 7Шъуащыщ купитӀоу шэмбэтрэ къулыкъу зымышӀыхэрэм пачъыхьэм фэсакъхэзэ, Зиусхьаным и Унэ къагъэгъунэщт. 8Хэти иӀашэ ыӀыгъэу пачъыхьэр бгъу пстэумкӀи къэшъууцухьи, благъэу къышъокӀолӀэнэу фежьэрэ пстэури шъуукӀы. Пачъыхьэр тыдэ кӀуагъэми шъуригъус». 9Арыти, дзэӀэшъхьэтетхэм къурмэнышӀэу ЕхъоедаӀ къафишӀыгъэ унашъохэр зэкӀэ агъэцакӀэхи, яцӀыфхэу шэмбэтрэ къулыкъу зышӀыхэрэмрэ зымышӀыхэрэмрэ къызэрагъэгъусэхи, къурмэнышӀэу ЕхъоедаӀ дэжь къэкӀуагъэх. 10КъурмэнышӀым ухъумэкӀо шъхьагъырытхэм ядзэӀэшъхьэтетхэм пачъыхьэу Даут ипчхэу, имэӀухэу Зиусхьаным и Унэ чӀэлъхэр къаритыгъэх+. 11Арыти, дзэкӀолӀ лъэсрыкӀохэр, пачъыхьэр бгъу пстэумкӀи ухъумагъэ хъуным пае, шъхьадж иӀашэ зэриӀыгъэу, унэм икъыблэ лъэныкъо къыщегъэжьагъэу итемыр лъэныкъо нэсэу, къурмэншӀыпӀэри унэри хъурэябзэу къауцухьагъ. 12ЕхъоедаӀ ащ лъыпытэу пачъыхьэм ыкъо къырищи пачъыхьэ танджыр шъхьащигъэуцуи, упачъыхьэным Тхьэм и Унашъохэу пылъхэр зэрытхэгъэ тхылъыр ритыгъ. Джащ тетэу ар пачъыхьагъум тырагъахьи ышъхьэ дагъэ щафагъ. Щытыгъэхэр, «Пачъыхьэр орэпсэу!» аӀомэ, Ӏэгу фытеохэзэ, зэрэгъэкуощтыгъэх+.

13Ӏаталый цӀыфхэмрэ дзэкӀолӀ лъэсрыкӀохэмрэ амакъэ зызэхехым ахэм адэжь, Зиусхьаным и Унэ, кӀуагъэ. 14Мары пачъыхьэр хабзэм тетэу кӀэсэным кӀэрыт. ДзэӀэшъхьэтетхэмрэ сырынапщэхэмрэ ащ къызэрегъэуцокӀыгъэхэри, зэкӀэ цӀыфхэм зэрягушӀогъошхори, сырынэхэм къызэряпщэхэри ылъэгъугъэх. Ӏаталый ищыгъынхэр зэӀитхъыхи къэкууагъ: «ДгокӀыгъэх! ДгокӀыгъэх!»+

15КъурмэнышӀэу ЕхъоедаӀ Ӏаталый Зиусхьаным и Унэ зэрэщычӀамыукӀыхьаным егупшыси, ухъумэкӀо шъхьагъырытхэм ядзэӀэшъхьэтетхэм унашъо афишӀи ариӀуагъ: «Модэ мор ухъумэкӀо шъхьагъырытхэм ахэшъущи, къэзыухъумэнэу фежьэрэ пстэури чатэкӀэ шъуукӀы». 16Арыти, ар къаубыти, агъэкӀуатэзэ, шыхэмкӀэ пачъыхьэм ищагу къызэрэдэхьажьхэрэ лъэныкъомкӀэ агъакӀуи, ащ дэжь щаукӀыгъ.

ЕхъоедаӀ Ехъуд пачъыхьагъур гъогушӀу зэрэтырищагъэр

17Зиусхьаным фэӀорышӀэнхэм пае, ЕхъоедаӀ пачъыхьэмрэ цӀыфхэмрэ Зиусхьаным Ӏуагъэ даригъэшӀыгъ. Ащ нэмыкӀэуи пачъыхьэмрэ цӀыфхэмрэ Ӏуагъэ ащ зэдаригъэшӀыгъ. 18Ащ ыуж цӀыфхэр зэкӀэ БаӀал иунэ езэрэгъэкӀухи, ащ чӀэт къурмэншӀыпӀэхэри, ежь исурэтэу чӀэтыгъэхэри зэхагъэтэкъуагъэх. БаӀал икъулыкъушӀэу Матан къурмэншӀыпӀэ пашъхьэм щаукӀыгъ. ЕхъоедаӀ къурмэнышӀым Зиусхьаным и Унэ лъыплъэнхэу цӀыфхэр ыгъэнэфагъэх+. 19ЕтӀанэ ЕхъоедаӀ дзэӀэшъхьэтетхэр, ухъумэкӀо шъхьагъырытхэр, дзэкӀолӀ лъэсрыкӀохэр, цӀыфхэр зэкӀэ игъусэхэу пачъыхьэр Зиусхьаным и Унэ къычӀащыжьи, ухъумэкӀо шъхьагъырытхэм къагъэгъунэщтыгъэ Сур къэлапчъэм къыблащи, пачъыхьэ унэм къащэжьыгъ. Ар ащ пачъыхьэ тахътэм щытетӀысхьагъ. 20ЦӀыфхэм зэкӀэми ягушӀогъошхуагъ, Ӏаталый пачъыхьэ унэм чатэкӀэ зыщаукӀым ыуж къалэри Ӏэсэжьыгъагъ. 21Ехъоащ пачъыхьагъум зытехьэм илъэсибл ыныбжьыгъэр.

ЯпшӀыкӀутӀонэрэ шъхьэр

Ехъуд пачъыхьэу Ехъоащ

12^1Ехъыо зыпачъыхьэр яблэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Ехъоащ пачъыхьагъум техьи, илъэс тӀокӀитӀо Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Цыбый, БэрщэбаӀ къалэм щыщыгъ. 2Ехъоащ щэӀэфэ Зиусхьаным къекӀущтыр ренэу ышӀэщтыгъ, сыда пӀомэ къурмэнышӀэу ЕхъоедаӀ иупчӀэжьэгъущтыгъ. 3Ау щытми къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр зэтыраригъэхыжьыгъагъэхэп, цӀыфмэ ахэм къурмэнхэр джыри ащашӀыхэзэ, мэ ӀашӀухэр къызыпиххэри ащагъэстщтыгъэх+. 4Арыти, Ехъоащ къурмэнышӀхэм ариӀуагъ: «Зиусхьаным и Унэ чӀэтыщт пкъыгъо лъапӀэхэр зэращэфыщт тыжьын ахъщэу цӀыфхэм къахэкӀырэр, нэбгырэ пэпчъ къытырэ хьакъулахь тыжьыныр, къахьырэ ахъщэр, аущтэу шъхьадж ыгу пыкӀырэ ахъщэр Зиусхьаным и Унэ къыщышъуугъоих. 5КъурмэнышӀхэм зишӀуагъэ къязгъэкӀхэрэм ахъщэ къаӀарэхи, Тхьэм и Унэ, хэкъутыкӀыгъэхэр иӀэхэу алъэгъухэмэ, арэгъэцэкӀэжьых». 6Ау Ехъоащ зыпачъыхьэр ятӀокӀэнэрэ щырэ илъэсым хэхьафэ къурмэнышӀхэм Тхьэм и Унэ хэкъутыкӀыгъэу иӀэхэр агъэцэкӀэжьыгъэхэп. 7Арыти, пачъыхьэу Ехъоащ къурмэнышӀэу ЕхъоедаӀи нэмыкӀ къурмэнышӀхэри къаригъащэхи ариӀуагъ: «Сыда Тхьэм и Унэ хэкъутыкӀыгъэу иӀэхэр зыкӀяшъумыгъэгъэцэкӀэжьхэрэр? Джы къыщегъэжьагъэу къурмэнышӀхэм зишӀуагъэ къязгъэкӀхэрэм ахъщэр шъощ пае къаӀышъумыхыжьэу, ар Тхьэм и Унэ зыгъэцэкӀэжьыщтхэм лэжьапкӀэ афэшъушӀ». 8Арыти, зишӀуагъэ къязгъэкӀхэрэм ежьхэм апае ахъщэ къаӀамыхыжьынэу пачъыхьэу Ехъоащ къызэрариӀуагъэм къурмэнышӀхэр къезэгъыгъэх, Тхьэм и Унэ игъэцэкӀэжьын цӀыфхэм къин тырамылъэгъон фаеу игъоу алъэгъугъ. 9ЕхъоедаӀ пхъуантэ горэм ышъхьэ гъуанэ фишӀи, къурмэншӀыпӀэм иджабгъу лъэныкъокӀэ, ар Зиусхьаным и Унэ ичӀэхьапӀэ дэжь ыгъэуцугъ. ПчъэшъхьаӀум дэжь щыт къэрэгъул къурмэнышӀхэм Зиусхьаным и Унэ къырахьылӀэрэ ахъщэр зэкӀэ ащ ралъхьэщтыгъэ+. 10ЕтӀанэ, пхъуантэм ахъщэр дизыбзэ зыхъукӀэ, пачъыхьэм итхакӀорэ къурмэнышӀ шъхьаӀэмрэ къакӀохэти, Зиусхьаным и Унэ къырахьылӀэгъэ ахъщэр алъытэжьти, дзыо цӀыкӀухэм аралъхьэти ашъхьаӀухэр папхыкӀыжьщтыгъэх. 11Джащ тетэу ахъщэр алъытэти, Зиусхьаным и Унэ зыгъэцэкӀэжьхэрэм яӀэшъхьэтетхэм аратыщтыгъэ, адрэхэм ар Зиусхьаным и Унэ Ӏоф щызышӀэрэ пхъашӀэхэм, псэолъэшӀхэм, 12унэ дэпкъхэр къэзыӀэтхэрэм, мыжъохэр къыгозыутхэрэм аратыжьщтыгъэ, чъыг ихыкӀыгъэхэмрэ мыжъо къыгоутыгъэхэмрэ къэщэфыгъэнхэм, Зиусхьаным и Унэ хэкъутыкӀыгъэхэм ягъэцэкӀэжьынрэ ащ иӀыгъынрэ атырагъэкӀуадэщтыгъэ. 13Ау щытми тыжьын лэджэн цӀыкӀухэр, остыгъэм ишъэгъэ стафэхэр къызэрэпахырэ Ӏадэхэр, нэмыкӀ лэджэнхэр, къурмэншӀыпӀэм тыраутхэрэ лъыр зэрагъэхъорэ Ӏэгубжъэхэр, сырынэхэр, нэмыкӀ дышъэ-тыжьын пкъыгъохэр Зиусхьаным и Унэ къырахьылӀэгъэ ахъщэмкӀэ ашӀыгъэхэп. 14А ахъщэр Ӏоф зышӀэхэрэм аратыщтыгъэ, Зиусхьаным и Уни рырагъэцэкӀэжьщтыгъэ. 15Ӏоф зышӀэхэрэм ахъщэр аратынэу пшъэрылъ зыфашӀхэрэм шъыпкъагъэ зэрахэлъым къыхэкӀэу ар зэрагъэзекӀорэ шӀыкӀэм кӀэупчӀэжьщтыгъэхэп+. 16ПсэкӀодышӀкӀэгъожь къурмэнымрэ псэкӀод къурмэнымрэ[*] къаращэфынхэм пае къатырэ ахъщэр Зиусхьаным и Унэ игъэцэкӀэжьын хамыгъахьэу, ар къурмэнышӀхэм къафэнэжьщтыгъэ. 17А уахътэм арам пачъыхьэу Хъазаел зао ышӀынэу къежьи, Гъат къалэм къекӀуи, ар ыштагъ. Ерусэлэм ыштэнэуи Хъазаел гухэлъ ышӀыгъ+. 18Ау Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъоащ Ехъудэм ипачъыхьэгъэхэ ятэ пӀашъэхэу Ехъощафати, Иорами, Ахъазыйи, ежьми Тхьэм и Унэ фашӀыгъэ тын лъапӀэхэр, Зиусхьаным и Унэ игъэтӀылъыпӀэхэмрэ пачъыхьэм иунэрэ къаригъотэгъэ дышъэр зэкӀэ Арамым ипачъыхьэу Хъазаел фаригъэщагъэх. Арыти, адрэр идзэ игъусэу Ерусэлэм кӀэрыкӀыжьыгъ+.

19Ехъоащ иӀофшӀагъэхэмрэ нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 20Ехъоащ иӀумэтхэм зыкъыпаӀэти, шъэфэу зэзэгъыхи, ар Милло зыфаӀорэ етӀэ зэтетэкъуагъэхэу къэлэ дэпкъым ылъапсэхэр зэрэгъэпытагъэхэм ашъхьагъ тет унэу Силэ чӀыпӀэм ылъэныкъокӀэ щыӀэм щаукӀыгъ. 21Ар зыукӀыгъэхэр ежь иӀумэтхэу ЩымӀат ыкъо Иозабадрэ Шэумэр ыкъо Ехъозабадрэ. Ар лӀи Даут икъалэу ятэ пӀашъэхэр зыдэлъхэм щагъэтӀылъыжьыгъ. Ащ ычӀыпӀэ ыкъо Амацый пачъыхьагъум техьагъ.

ЯпшӀыкӀущэнэрэ шъхьэр

Израил пачъыхьэу Ехъоахъаз

13^1Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъазый ыкъо Ехъоащ зыпачъыхьэр ятӀокӀэнэрэ щырэ илъэсым хэхьагъэу Ехъыо ыкъо Ехъоахъаз Израилым ипачъыхьэу Щамэрэн щытехьи илъэс пшӀыкӀублэ пачъыхьагъэ+. 2Ащ Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ, Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀодмэ ахэтыгъ, ахэм къащигъакӀэщтыгъэп+. 3Арыти, Зиусхьаныр Израилым къыфэгубжи, ар Арамым ипачъыхьэу Хъазаелрэ Хъазаел ыкъо Бэнхададрэ егъэшӀэрэу аӀэ рилъхьагъ+. 4Ащ ыуж Ехъоахъаз Зиусхьаным лъэшэу елъэӀугъэти, Зиусхьаным ар къызэхихыгъ, сыда пӀомэ израил цӀыфхэр къин зэрэхэтхэри, арам пачъыхьэр ахэм къызэражэхахьэри Ащ инэрылъэгъугъ+. 5Зиусхьаным къэгъэнэжьакӀор Израилым къыфигъэкӀуагъэти, ахэр арамхэм къаӀапыкӀыжьыгъэх. Джаущтэу израил цӀыфхэр ыпэкӀэ зэрэщыӀагъэхэм фэдэу мамырэу псэунхэу рагъэжьэжьыгъ. 6Ау ащ емылъытыгъэу ахэр ЯрабӀам иунагъоу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀодмэ ахэкӀыщтыгъэхэп, ахэм зэрахэтыгъэх, Астартэ пае агъэуцугъэ пкъэухэр Щамэрэн джыри зэритыгъэх+. 7Арамым ипачъыхьэ Ехъоахъаз идзэ къызэхикъути, къызэрэзэхихьаджыхьагъэм къыхэкӀэу, ащ щыщэу зэкӀэмкӀи къыфэнэжьыгъагъэр шыу шъэныкъу, ку псынкӀэу пшӀы, нэбгырэ минипшӀ хъурэ лъэсыдзэр. 8Ехъоахъаз иӀофшӀагъэхэмрэ нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 9Джаущтэу Ехъоахъаз ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, Щамэрэн ар щагъэтӀылъыжьыгъ. Ыкъо Иоащ ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Израил пачъыхьэу Иоащ

10Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъоащ зыпачъыхьэр ящэкӀэнэрэ блырэ илъэсым хэхьагъэу Ехъоахъаз ыкъо Иоащ пачъыхьэу Щамэрэн щытехьи илъэс пшӀыкӀухэ пачъыхьагъэ. 11Ащи Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ, Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀод пстэуми ахэтыгъэ нахь, ахэм ахэкӀыщтыгъэп, къахэнагъ+. 12Иоащ иӀофшӀагъэхэри, нэмыкӀэу ышӀагъэхэри, гу пытэу иӀэмкӀэ Ехъудэм ипачъыхьэу Амацый зэрэтекӀуагъэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба+. 13Джаущтэу Иоащ ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, ыкъо ЯрабӀам ащ итахътэ тетӀысхьагъ. Ежь Иоащ израил пачъыхьэхэр зыщагъэтӀылъыжьыгъэхэ Щамэрэн щагъэтӀылъыжьыгъ.

ЕлыщаӀ зэрэлӀагъэр

14Израилым ипачъыхьэу Иоащ джыри мылӀэзэ, ЕлыщаӀ мыхъужьынэу сымаджэ хъуи, етӀанэ узым илӀыкӀыгъ. Иоащ ащ дэжь къакӀуи, «А тят! А тят! Израилым ику псынкӀэрэ ащ ишыудзэрэ!»[*] ыӀозэ, ащ тегъагъ+. 15ЕлыщаӀ ащ риӀуагъ: «Щабзэмрэ щэбзащэхэмрэ къаштэх». Арыти, адрэм щабзэмрэ щэбзащэхэмрэ ыштагъэх. 16Ащ дэжьым израил пачъыхьэм ащ риӀуагъ: «ПӀэ щабзэм телъхь». Адрэм къызэрэриӀуагъэм фэдэу зешӀым, ежь ЕлыщаӀ ыӀэхэр пачъыхьэм ыӀэмэ атырилъхьагъ. 17Джыри ащ риӀуагъ: «КъокӀыпӀэ лъэныкъомкӀэ гъэзэгъэ шъхьангъупчъэр Ӏухи, щабзэр штэ». Адрэм джаущтэу ышӀыгъ. ЕтӀани ЕлыщаӀ ащ риӀуагъ: «О». Арыти адрэр зэом, ащ къыриӀуагъ: «Зиусхьаным а щэбзащэм къарыӀэкӀехыжьых, Арамым ащкӀэ текӀо, арамхэм зыкъамыӀатыжьышъунэу Афэкъ уащытекӀощт»+. 18Джыри ЕлыщаӀ ащ риӀуагъ: «Щэбзащэхэр штэх». Адрэм къыштагъэх. Арыти израил пачъыхьэм риӀуагъ: «ЧӀыгум фэгъази о». Ар гъогогъуищэ чӀыгум еуи къэуцужьыгъ. 19Арыти, ЕлыщаӀ ащ фэгубжи риӀуагъ: «Гъогогъуитфэ е хэ уеон фэягъэ, джащыгъум арамхэм уатекӀопэщтыгъэ, ау арамхэм джы узэратекӀощтыр гъогогъуищ ныӀэп». 20Ащ ыуж ЕлыщаӀ лӀи агъэтӀылъыжьыгъ.

Илъэс къихьагъу къэс моаб бзэджэшӀэ купхэр хэгъэгум пчъагъэрэ къибанэщтыгъэх. 21Зэгорэм лӀагъэ горэ агъэтӀылъыжь пэтзэ, бзэджэшӀэ куп къызэракӀорэр алъэгъугъэти, хьадэр ЕлыщаӀ икъэунэ чӀадзэжьыгъ. Хьадэр ефэхи ЕлыщаӀ икъупшъхьэхэм затефэм, ащ ыпсэ къыпыкӀэжьи къэтэджыжьыгъ.

Израилымрэ Арамымрэ зэрэзэзэуагъэхэр

22Арамым ипачъыхьэу Хъазаел Ехъоахъаз опачъыхьэфэ израил цӀыфхэр ренэу щыхьагъу къышӀыщтыгъэх+. 23Ау Зиусхьаным ахэм гукӀэгъу къафишӀи къыухъумагъэх, Ибрахьимэ, Исхьакъ, Якъубэ къадишӀыгъэ зэзэгъыныгъэм илъэпӀагъэ пае ахэр ыгъэкӀодынхэу фэягъэп, джы къызнэсыгъэми ыпашъхьэ римыгъэкӀыхэу, къыгъэнагъэхэу щыӀэх.

24ЕтӀанэ Арамым ипачъыхьэу Хъазаел лӀи, ыкъо Бэнхадад ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 25Ехъоахъаз ыкъо Иоащ Хъазаел ыкъо Бэнхадад Ехъоахъаз заокӀэ тырихыгъэгъэ къалэхэр къызӀэкӀигъэхьажьыгъэх. Гъогогъуищэ Иоащ ар зэхикъути, израил къалэхэр къызӀэкӀигъэхьажьыгъэх+.

ЯпшӀыкӀуплӀэнэрэ шъхьэр

Ехъудэмрэ Израилымрэ япачъыхьэхэр зэрэзэпыщытыгъэхэр

14^1Израилым ипачъыхьэу, Ехъоахъаз ыкъо Иоащ зыпачъыхьэр ятӀонэрэ илъэсым хэхьагъэу Ехъудэм ипачъыхьэу, Ехъоащ ыкъо Амацый пачъыхьагъум техьагъ+. 2Ар пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс тӀокӀырэ тфырэ, илъэс тӀокӀрэ бгъурэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр ЕхъоӀадан, Ерусэлэм щыщыгъ. 3Амацый Зиусхьаным къекӀущтыр ышӀэщтыгъ, ау ятэшхо Даут фэмыдэ дэдэу, ятэ Ехъоащ зэрэзекӀуагъэм фэдэу зигъэпсыщтыгъ. 4Ау къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр зэхакъутэгъагъэхэпти, цӀыфмэ ахэм къурмэнхэр ащашӀщтыгъэх, гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэри ащагъэстщтыгъэх+. 5Амацый пачъыхьагъур зызӀэкӀегъэпытыхьахэм ятэ пачъыхьэщтыгъэр зыукӀыгъэ иӀумэтхэр аригъэукӀыжьыгъэх+. 6Ау иӀумэт укӀакӀохэм ялъфыгъэхэр ыгъэкӀодыгъэхэп, сыда пӀомэ Зиусхьаным иунашъоу Мосэ ихэбзэ тхылъ зэритхагъэм фэдэу ышӀыгъ: «Ялъфыгъэхэм апае ны-тыхэр укӀыкӀэ агъэпщынэжьынхэу, ялъфыгъэхэри ны-тымэ апае укӀыкӀэ агъэпщынэжьынхэу щытэп. Ау хэти бзэджэшӀагъэу иӀэм пае укӀыкӀэ пшъэдэкӀыжь егъэхьыжьыгъэн фае»+.

7ЕтӀанэ ар КӀэй ЩыугъэкӀэ заджэхэрэм едом нэбгырэ минипшӀым ащытекӀонхэм кӀэщакӀо фэхъугъ, СэлаӀ къалэр заокӀэ ышти, Иокътэел цӀэр фиусыжьыгъ, а цӀэмкӀэ джы къызнэсыгъэми ащ еджэх+. 8А уахътэм Амацый израил пачъыхьэу Иоащ ыкъо Ехъоахъаз ыкъо Ехъыо дэжь лӀыкӀохэр ыгъакӀохи, кӀуачӀэкӀэ зэрэзэнэкъокъунхэ фаер раригъэӀуагъ. 9Арыти, Израилым ипачъыхьэу Иоащ Ехъудэм ипачъыхьэу Амацый дэжь къыраригъэӀонэу къыгъэкӀуагъэх: «Зэгорэм Ливан къушъхьэхэм къащыкӀырэ пэрэжъыем джа Ливан къушъхьэ дэдэм къащыкӀырэ кедрэм дэжь раригъэӀонэу ыӀофытагъэх: „Упхъу скъо шъузэу къет“. Ау Ливан къушъхьэмэ ащыпсэурэ псэушъхьэ Ӏэлыр къышъхьарыхьи, а пэрэжъыер зэхицӀыцӀагъ. 10Едомхэм шъыпкъэ дэдэмкӀэ уатекӀуагъэшъ, пагэ ухъугъ. Къыбдэхъугъэм разэ рыхъуи, рэхьатэу уихэгъэгу ис. Сыд пае тхьамыкӀагъо хэпхынэу, ори пӀэ илъ ехъуд лъэпкъми шъузэрэзэгъусэу хьадэгъур хэшъухынэу зыбгъэпсыра?» 11Ау Амацый ащ едэӀугъэпти, Израилым ипачъыхьэу Иоащ къежьи, ежьыррэ Ехъудэм ипачъыхьэу Амацыйрэ Ехъудэм ит Бэтщэмэщ къалэм дэжь зэзэонхэу щызэӀукӀагъэх. 12Израилыдзэр ехъудыдзэм къытекӀуи, ахэр шъхьадж иунэ екӀужьыгъэх. 13Израилым ипачъыхьэу Иоащ Ехъудэм ипачъыхьэу, Ахъазый ыкъо Ехъоащ ыкъожь Амацый Бэтщэмэщ щиубыти, Ерусэлэм къекӀугъ. Ерусэлэм къешӀэкӀыгъэ дэпкъ пытапӀэр ащ хэт Ефраим къэлапчъэм къыщегъэжьагъэу Къопэ къэлапчъэм нэс, икӀыхьагъэкӀэ метрэ шъитӀу фэдиз хъунэу, зэхикъутагъ. 14Арыти, ащ Зиусхьаным и Унэ къырагъотэгъэ дышъэри, тыжьынри, пкъыгъо лъапӀэхэри, пачъыхьэм иунэ къырагъотэгъэ мылъкури зэкӀэ зыдиштэхи, шэсэу ыубытыгъэхэри зыдырищажьэхи Щамэрэн ыгъэзэжьыгъ+.

15Иоащ иӀофшӀагъэхэри, лӀыгъэу зэрихьагъэхэри, Ехъудэм ипачъыхьэу Амацый ар зэрезэуагъэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба+. 16Джащ тетэу Иоащ ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, израил пачъыхьэхэм афэдэу Щамэрэн щагъэтӀылъыжьыгъ. Арыти, ыкъо ЯрабӀам ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Ехъудэм ипачъыхьэу Амацый зэрэлӀагъэр

17Ехъудэм ипачъыхьэу, Ехъоащ ыкъо Амацый Израилым ипачъыхьэу, Ехъоахъаз ыкъо Иоащ зэлӀэм ыуж, илъэс пшӀыкӀутфэ псэугъэ. 18Амацый иӀофшӀагъэхэр ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба.

19Ащ къыпэшӀуекӀохэу цӀыф горэхэм Ерусэлэм зыкъыщыпаӀэтыгъэти, Лахыщ къалэ гъэбылъыпӀэкӀэ екӀужьыгъ. Ау ыуж афызэ Лахыщ лъагъакӀохи, ащ щаукӀыгъ. 20Ихьадэ шыкӀэ къахьыжьи, Даут икъалэу ятэ пӀашъэхэр зыдалъхьажьыгъэхэ Ерусэлэм ар щагъэтӀылъыжьыгъ.

21Арыти, зэрэехъуд лъэпкъэу илъэс пшӀыкӀух зыныбжьыгъэ Ӏузый ятэ Амацый ычӀыпӀэ пачъыхьагъум тыригъэхьагъ. 22Ятэ ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм зегъэзэжьым ыуж ары ащ Елат къалэр зэкӀигъэпытыхьажьи, ар Ехъудэм ыӀэ къызыригъэхьажьыгъэр+.

Израил пачъыхьэу ЯрабӀам

23Ехъудэм ипачъыхьэу, Ехъоащ ыкъо Амацый зыпачъыхьэр япшӀыкӀутфэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Израилым ипачъыхьэу, Иоащ ыкъо ЯрабӀам Щамэрэн пачъыхьагъум щытехьи, илъэс тӀокӀитӀурэ зырэ пачъыхьагъэ. 24Зиусхьаным къемыкӀущтыр ащ ышӀэщтыгъ: Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀод пстэуми ахэтыгъ+. 25Ащ Хъамат къалэм идэхьагъу къыщегъэжьагъэу хы ЛӀагъэм нэсэу Израилым гъунапкъэу иӀагъэхэр ыгъэуцужьыгъэх. Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм иӀумэтэу, Амытай ыкъо Юнысэу Гъат-Хахъэфэр къалэм щыщ тхьэлӀыкӀом къызэрэригъэӀогъагъэм фэдэу ар хъужьыгъэ+. 26Сыда пӀомэ Израилым къинышхо зэрэтелъыр Зиусхьаным къылъэгъущтыгъэ, хъулъфыгъэ гори къыримыгъанэу зэкӀэ Израилым щигъэкӀодыгъэх, шъхьафитныгъэ зимыӀэхэри, абгынэжьыгъэу къэнагъэхэри зэрахэтхэу+. 27Ау Зиусхьаным израил лъэпкъыр дунаим тыримыгъэкӀодыкӀэу, Иоащ ыкъо ЯрабӀам ишӀушӀагъэкӀэ ар къыгъэнэжьыгъ. 28ЯрабӀам иӀофшӀагъэхэри, лӀыгъэу зэрихьагъэхэри, ар зэрязэуагъэри, Ехъудэм ыӀэ илъыгъэ къалэхэу Дамаскрэ Хъаматрэ Израилым ыӀэ къызэрэригъэхьэжьыгъагъэхэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 29Джаущтэу ЯрабӀам нэмыкӀ израил пачъыхьэхэм афэдэу ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм ыгъэзэжьыгъ. Арыти, ыкъо Зэхарый ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

ЯпшӀыкӀутфэнэрэ шъхьэр

Ехъуд пачъыхьэу Ӏузый

15^1Израилым ипачъыхьэу ЯрабӀам зыпачъыхьэр ятӀокӀэнэрэ блырэ илъэсым хэхьагъэу Ехъудэм ипачъыхьэу, Амацый ыкъо Ӏузый пачъыхьагъум техьагъ+. 2Ар пачъыхьагъум зытехьэм илъэс пшӀыкӀух ыныбжьыгъэр, илъэс шъэныкъорэ тӀурэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Ехъолыехъу, Ерусэлэм щыщыгъ. 3Ятэ Амацый фэдэкъабзэу Зиусхьаным къекӀущтыр ащ ышӀэщтыгъ. 4Ау къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр зэхакъутэгъагъэхэпти, цӀыфмэ ахэм къурмэнхэр джыри ащашӀыщтыгъэх, гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэри ащагъэстщтыгъэх+.

5Арыти, Зиусхьаныр пачъыхьэм къыфехи, олӀэжьыфэ шъоджэузыр иӀэнэу ышӀи, унэ шъхьаф исэу щыӀагъ. Пачъыхьэм ыкъо Иотам апшъэрэ Ӏэшъхьэтетныгъэр иӀэу хэгъэгум пэщэныгъэ дызэрихьэщтыгъ. 6Ӏузый зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри ышӀагъэхэри ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 7Джащ тетэу Ӏузый ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, ятэ Даут икъалэу ятэ пӀашъэхэр зыдэлъхэм щагъэтӀылъыжьыгъ. Арыти, ыкъо Иотам ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Израил пачъыхьэу Зэхарый

8Ехъудэм ипачъыхьэу Ӏузый зыпачъыхьэр ящэкӀэнэрэ ирэ илъэсым хэхьагъэу Израилым ипачъыхьэу ЯрабӀам ыкъо Зэхарый пачъыхьагъум техьи, мэзихэ пачъыхьагъэ. 9Арыти, ятэхэм зэрашӀыщтыгъэу, ащ Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ, Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ипсэкӀодшӀагъэмэ афэдэхэри ышӀэщтыгъ, ахэм къахэкӀыщтыгъэп+. 10Яощ ыкъо Щалум ащ зыкъыпиӀэти, цӀыфхэм апашъхьэ щиукӀи, ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 11Зэхарый зэкӀэ иӀофшӀагъэхэр израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм джарба зэрарытхагъэри. 12Джаущтэу Зиусхьаным «Пкъохэр яплӀэнэрэ лӀэужым нэс Израилым ипачъыхьащтых» ыӀуи, Ехъыо къызэрэриӀогъагъэм фэдэу хъужьыгъэ+.

Израил пачъыхьэу Щалум

13Яощ ыкъо Щалум Ехъудэм ипачъыхьэу Ӏузый зыпачъыхьэр ящэкӀэнэрэ бгъурэ илъэсым хэхьагъэу пачъыхьагъум техьи, зы мазэрэ Израилым Щамэрэн щырипачъыхьагъ. 14Ащ дэжьым Гъадый ыкъо Мынахъэм Тырцэ лъэныкъом къикӀи, Щамэрэн къекӀуи, Яощ ыкъо Щалум къезауи, ар Щамэрэн щиукӀи, ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ+. 15Щалум зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри, пачъыхьэм зыкъызэрэпиӀэтыгъагъэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм джарба зэрарытхагъэри. 16ЕтӀанэ Мынахъэм Тифсахъ къалэм къекӀуи зэрипхъуагъ. Ащ икъэлапчъэ къыфыӀуахэу зэрэдамыгъэхьагъэм пае, дэсыгъэхэри, иӀэгъо-благъохэм ащыпсэущтыгъэхэри зэкӀэ зэдигъакӀохэу, Тырцэ лъэныкъом къикӀ зэхъум, зэхигъэтэкъуагъэх. Бзылъфыгъэ лъэрмыхьэу ащ дэсыгъэ пстэури зэпиупкӀыгъэх.

Израил пачъыхьэу Мынахъэм

17Ехъудэм ипачъыхьэу Ӏузый зыпачъыхьэр ящэкӀэнэрэ бгъурэ илъэсым хэхьагъэу Гъадый ыкъо Мынахъэм Израилым ипачъыхьэнэу техьи илъэсипшӀэ Щамэрэн щыпачъыхьагъ. 18Ежь щэӀэфэ Зиусхьаным къемыкӀущтыр ащ ышӀэщтыгъ: Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀодмэ къащигъакӀэщтыгъэп+. 19А уахътэм Ашурым ипачъыхьэу Пул[*] зэонэу хэгъэгум къихьагъэти, ар къыготынымрэ пачъыхьагъур зыӀэкӀигъэпытыхьанымрэ пае, тыжьынэу килограмм мин щэкӀрэ тфырэ фэдиз Мынахъэм ащ ритыгъ. 20Мынахъэм ашур пачъыхьэм а тыжьыныр ритыным пае зэкӀэ израил байхэм нэбгырэ телъытэу грамм шъих зырыз фэдиз къаугъоинэу атырилъхьагъ. Арыти, ашур пачъыхьэр зэкӀэкӀожьи, хэгъэгум икӀыжьыгъ. 21Мынахъэм зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри ышӀагъэхэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 22Джащ тетэу Мынахъэм ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм ыгъэзэжьыгъ. Арыти, ыкъо Пэкъахъый ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Израил пачъыхьэу Пэкъахъый

23Ехъудэм ипачъыхьэу Ӏузый зыпачъыхьэр яшъэныкъорэ илъэсым хэхьагъэу Мынахъэм ыкъо Пэкъахъый Израилым ипачъыхьэнэу Щамэрэн щытехьи, илъэситӀо пачъыхьагъэ. 24Ащ Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ: Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀодмэ къащигъакӀэщтыгъэп+. 25Арыти, идзэ Ӏэшъхьэтет пащэмэ ащыщэу, Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахъ гъылыӀад лъэпкъым щыщ нэбгырэ шъэныкъо игъусэу ащ зыкъыпиӀэти[*], Щамэрэн дэт пачъыхьэ унэм хэт унэ-пытапӀэм раукӀыхьагъ. Ежь ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 26Пэкъахъый зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри ышӀагъэхэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм джарба зэрарытхагъэр.

Израил пачъыхьэу Пэкъахъ

27Ехъудэм ипачъыхьэу Ӏузый зыпачъыхьэр яшъэныкъорэ тӀурэ илъэсым хэхьагъэу Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахъ Израилым ипачъыхьэнэу Щамэрэн щытехьи, илъэс тӀокӀырэ пачъыхьагъэ. 28Ащ Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ: Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀодмэ къащигъакӀэщтыгъэп+. 29Израилым ипачъыхьэу Пэкъахъ итетыгъом Ашурым ипачъыхьэу Тыгълат-Пылэсэр къежьи, Ӏион, Абэл-Бэт-МаӀах, Яноахъ, Къэдэщ, Хъацэр къалэхэмрэ, ГъылыӀад, Гъалыл, Нафталый хэкухэмрэ ыштэхи, цӀыфхэр рищхи Ашурым ыгъэкощыгъэх. 30Арыти, Елэ ыкъо ХъощэӀ Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахъ зыкъыпиӀэти, еуи ар ыукӀыгъ. Ӏузый ыкъо Иотам зыпачъыхьэр ятӀокӀэнэрэ илъэсым хэхьагъэу ежь Пэкъахъ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 31Пэкъахъ зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри нэмыкӀэу ышӀагъэхэри Израилым ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм джарба зэрарытхагъэр.

Ехъуд пачъыхьэу Иотам

32Израилым ипачъыхьэу, Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахъ зыпачъыхьэр ятӀонэрэ илъэсым хэхьагъэу Ехъудэм ипачъыхьэу Ӏузый ыкъо Иотам пачъыхьагъум техьагъ+. 33Ар пачъыхьагъум зытехьэм илъэс тӀокӀырэ тфырэ ыныбжьыгъэр, илъэс пшӀыкӀухэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ Цадокъ ыпхъугъ, ыцӀагъэр Еруща. 34Зиусхьаным къекӀущтыр ышӀэщтыгъэ, ятэ Ӏузый фэдэу сыдырэмкӀи зекӀуагъэ. 35Ау къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр зэхакъутэгъагъэхэпти, цӀыфмэ ахэм къурмэнхэр ащашӀыщтыгъэх, гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэри ащагъэстщтыгъэх. Иотам Шъхьагъ къэлапчъэхэр Зиусхьаным и Унэ хигъэуцогъагъэх+. 36Иотам зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри, зэкӀэ ышӀагъэхэри Ехъудэм ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм джарба зэрарытхагъэри.

37А уахътэм Зиусхьаным Арамым ипачъыхьэу Рэцынрэ Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахърэ Ехъудэм зыкъыпаригъэӀэтэу ригъэжьагъ+. 38Иотам ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, ятэ пӀашъэхэм афэдэу, ятэ Даут икъалэ щагъэтӀылъыжьыгъ. Ыкъо Ахъаз ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

ЯпшӀыкӀухэнэрэ шъхьэр

Ехъуд пачъыхьэу Ахъаз

16^1Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахъ Израилым зэрипачъыхьэр япшӀыкӀублэнэрэ илъэсым хэхьагъэу, Ехъудэм ипачъыхьэу Иотам ыкъо Ахъаз пачъыхьагъум техьагъ. 2Ахъаз пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс тӀокӀ, илъэс пшӀыкӀухэ ар Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ау ятэшхо Даут фэдэу, и Зиусхьанэу Тхьэм къекӀущтыр ышӀэщтыгъэп. 3Израил пачъыхьэхэм ягъогухэм атетыгъ. Ащ шӀокӀэу ыкъо машӀокӀэ къурмэн ышӀыгъ[*], Зиусхьаным израил цӀыфмэ ахифыжьыгъэ лъэпкъхэм ашӀэщтыгъэ гущыкӀыгъо емыкӀушхохэм акӀырыплъыщтыгъ+. 4Къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэми, Ӏуашъхьэхэми чъыг жьау пэпчъ ычӀэгъи къурмэнхэр ащишӀыщтыгъэх, гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэрэр ащигъэстщтыгъэх+. 5ЕтӀанэ Арамым ипачъыхьэу Рэцынрэ Израилым ипачъыхьэу Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахърэ Ерусэлэм заокӀэ аштэнэу къекӀухи къадзыхьагъ, Ахъаз ащ даубытагъ, ау текӀошъугъэхэп+. 6А уахътэм едом пачъыхьэм Елат къалэр Арамым ыӀэ къыригъэхьажьи, ащ дэсыгъэ ехъудхэр дифхи, едомхэр къакӀохи ащ дэхьагъэхэу, джы къызнэсыгъэми щэпсэух+. 7Ахъаз Ашурым ипачъыхьэу Тыгълат-Пылэсэр дэжь лӀыкӀохэр ыӀофытэхи раригъэӀуагъ: «Сэ о сыуиӀумэт, сыуиӀэрылъхь, о зэрэпӀоу сыхъунэу сыкъеуцуалӀэшъ, къакӀуи зыкъыспэзыӀэтыгъэхэ Арамым ипачъыхьэрэ Израилым ипачъыхьэрэ сакъыӀэкӀэхыжь»+. 8Ахъаз Зиусхьаным и Унэ къырагъотэгъэ дышъэри, тыжьынри, пачъыхьэм иунэ къарагъотэгъэ мылъкури зэкӀэ ышти, ашур пачъыхьэм ратынэу фаригъэщагъэх+. 9Арыти, ашур пачъыхьэр ащ къезэгъи, Дамаск къалэм екӀуи, ар ышти, цӀыфэу дэсыгъэхэр Къыр къалэм ыгъэкощхи, Рэцын ыукӀыгъ. 10Пачъыхьэу Ахъаз Ашурым ипачъыхьэу Тыгълат-Пылэсэр пэгъокӀынэу Дамаск кӀуагъэти, ащ дэт къурмэншӀыпӀэр ылъэгъугъ. Пачъыхьэу Ахъаз ащ тешӀыкӀыгъэ сурэтымрэ техыгъэ шапхъэхэмрэ Урый къурмэнышӀым фаригъэхьыгъэх. 11Арыти, Урый къурмэнышӀым пачъыхьэу Ахъаз Дамаск къыраригъэхыгъэ а шапхъэхэм атехыгъэу, пачъыхьэу Ахъаз Дамаск къимыкӀыжьзэ къурмэншӀыпӀэр ышӀыгъ. 12Пачъыхьэр Дамаск къызекӀыжьым къурмэншӀыпӀэр ылъэгъугъ. Пачъыхьэр кӀуи, къурмэншӀыпӀэм дэкӀоягъ. 13Икъурмэнгъэсти игъомылэ тыни ащ щишӀыгъэх, ишъон къурмэни[*] зэгурыӀоныгъэ къурмэным ылъи зэрэщытэу къурмэншӀыпӀэм тырикӀагъэх. 14Джэрз къурмэншӀыпӀэу Зиусхьаным ыпашъхьэ итыгъэр, къурмэншӀыпӀакӀэмрэ Зиусхьаным и Унэрэ азыфагу дэтыгъэр, Тхьэм и Унэ чӀэхьапӀэ къыӀуигъэкӀоти, темыр лъэныкъомкӀэ гъэзагъэу ыгъэуцугъ+. 15Пачъыхьэу Ахъаз Урый къурмэнышӀым унашъо фишӀэу риӀуагъ: «Пчэдыжь къурмэнгъэстымрэ пчыхьэ гъомылэ тынымрэ, пачъыхьэм икъурмэнгъэстрэ ащ игъомылэ тынрэ, цӀыфхэм зэкӀэми якъурмэнгъэстрэ ахэм ягъомылэ тынрэ яшъон къурмэни зэрягъусэу къурмэншӀыпӀэ шъхьаӀэм щыгъэстых. Къурмэнгъэст ашӀырэ, нэмыкӀ къурмэн ашӀырэ былымышъхьэ пэпчъ ылъ зэрэщытэу къурмэншӀыпӀэм текӀ. Адрэ джэрз къурмэншӀыпӀэм етшӀэщтыр сэ къэсӀощт»+. 16Арыти, Урый къурмэнышӀым пачъыхьэу Ахъаз унашъо къызэрэфишӀыгъэм фэдэу ышӀыгъ. 17Пачъыхьэу Ахъаз щэрэхъхэр зыкӀэт тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэхэм абгъухэу кӀоцӀымкӀэ щыӀэ зэгъэпытылӀапӀэхэмкӀэ зэкӀэгъэпытыхьагъэхэр къахикӀыкӀхи, ахэм атетыгъэ джэрз лэгъупхэр къатырихыгъэх. Лэгъуп-псыубытыпӀэр, джэрзым хэшӀыкӀыгъэ цоу ащ ычӀэгъ чӀэтыгъэхэм къатырихи, мыжъо джэхашъом тыригъэуцуагъ+. 18Шэмбэт мафэхэм Тхьэм и Унэ рычӀэхьанхэу ащ къыпишӀыхьагъэри[*], ежь пачъыхьэр Зиусхьаным и Унэ кӀо зыхъукӀэ зычӀэтэу къызэрыкӀорэ гъэӀагъэри ашур пачъыхьэм игуапэ хъуным пае зэфаригъэшӀыжьыгъэх. 19Ахъаз зэкӀэ иӀофшӀагъэхэр ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 20Джаущтэу Ахъаз ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, ятэ пӀашъэхэм афэдэу, ятэ Даут икъалэ щагъэтӀылъыжьыгъ. Арыти, ыкъо Хъызкъый ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

ЯпшӀыкӀублэнэрэ шъхьэр

Израилым ипачъыхьэу ХъощэӀ

17^1Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъаз зыпачъыхьэр япшӀыкӀутӀонэрэ илъэсым хэхьагъэу Елэ ыкъо ХъощэӀ Израилым ипачъыхьанэу Щамэрэн щытехьи, илъэсибгъо пачъыхьагъэ+. 2Ежь ыпэкӀэ тетыгъэ израил пачъыхьэмэ афэмыдэми, Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъ. 3Ашурым ипачъыхьэу Щалмынэсэр ащ зыкъыпиӀэти, ХъощэӀ ащ ыӀэ илъэу хъугъэ, тын Ӏахьэхэри ритыщтыгъэх+. 4Ау Ашурым ипачъыхьэ ХъощэӀ зэрэгокӀыгъэм гу лъитагъ, сыда пӀомэ ащ илӀыкӀо Ӏофтабгэхэр Мысырым ипачъыхьэу Сэу дэжь ыгъакӀощтыгъэх, Ашурым ипачъыхьэ илъэс къэс ритын фэегъэ тын Ӏахьэхэр фаригъащэщтыгъэхэп. Арыти, Ашурым ипачъыхьэ ар аригъэубыти, хьапсым чӀаригъэдзагъ.

Темыр пачъыхьагъоу Щамэрэн зэраштагъэр

5ЕтӀанэ Ашурым ипачъыхьэ идзэ игъусэу, зэрэхэгъэгоу зэлъиубытэу къибани, Щамэрэн къалэм къекӀуи, ар къэдзыхьагъэу илъэсищэ ыӀыгъыгъ+. 6ХъощэӀ зыпачъыхьэр ябгъонэрэ илъэсым хэхьагъэу ашур пачъыхьэм Щамэрэн ышти, израил цӀыфхэр ыгъэкощхи Ашурым раригъэщыгъэх. Хъалахъ къалэ, Гозан хэкум ит Хъабэр псыхъом ылъэныкъокӀэ, мадай къалэхэм ахэр аригъэгъэкощыгъэх. 7Щамэрэн къалэр аштагъ, сыда пӀомэ израил цӀыфхэм я Зиусхьанэу Тхьэу, ахэр Мысыр хэгъэгум къизыщыжьыгъэу, Мысырым ипачъыхьэ фирхьауным къыӀэкӀэзыхыжьыгъэм къемыкӀущтыр ашӀэщтыгъэ, нэмыкӀ тхьэхэм шъхьащэ афашӀыщтыгъ,+
8Зиусхьаным израил цӀыфхэм ахифыжьыгъэ лъэпкъхэм яхабзэхэми, израил пачъыхьэхэм ягъэпсыкӀэхэми атетхэу зекӀохэу, ахэм афэдэ зашӀэу аублагъ+. 9Джаущтэу израил цӀыфхэм я Зиусхьанэу Тхьэм къемыкӀущтхэр шъэфэу ашӀэу аублагъ. Къэлэ цӀыкӀухэм къащегъэжьагъэу дэпкъхэмкӀэ гъэпытэгъэ къэлэшхомэ анэсыжьэу къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр якъэлэ пстэуми адагъэуцуагъэх+. 10Ахэм Астартэ пае пкъэухэмрэ мыжъосынхэмрэ Ӏошъхьэ лъагэ пэпчърэ чъыг жьау чӀэгъ пэпчърэ ащагъэуцугъэх+. 11Зиусхьаным ахэм ахифыжьыгъэ цӀыф лъэпкъхэм зэряхэбзагъэу, къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэхэм гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэрэр ащагъэущтыгъэх, Зиусхьаныр агъэгубжэу Ащ къемыкӀущтхэр ашӀэщтыгъэх. 12Зиусхьаным «Ахэр шъумышӀэх» къызфариӀогъэ тхьэ нэпцӀхэм шъхьащэ афашӀыщтыгъэ+. 13Ау Зиусхьаным итхьэлӀыкӀо пстэухэмкӀи, усэрэжъ пэпчъкӀи Израилымрэ Ехъудэмрэ къариӀогъагъэба: «Шъуигъогу пхэнджхэм шъуакъытекӀи, шъуятэхэм къахэслъхьэгъэ хабзэу Си Ӏумэт тхьэлӀыкӀохэмкӀэ къэзгъэкӀуагъэр Си унашъохэмрэ Си шапхъэхэмрэ атетэу жъугъэцакӀэ». 14Ау ахэр дэӀуагъэхэп, я Зиусхьанэу Тхьэр зышӀошъ мыхъущтыгъэ ятэхэм афэдэу, якъаигъагъэ хагъэхъуагъ+. 15Зиусхьаным ишапхъэхэр, ятэхэм Ащ къадишӀыгъэ иӀуагъэ, Ащ зыфигъэсакъщтыгъэхэр щагъэзыягъэх. Тхьэ нэпцӀхэм шъхьащэ афашӀыщтыгъэти, осэнчъэу хъугъэх. Ягъунэгъу цӀыф лъэпкъхэм афэдэу мызекӀонхэу Зиусхьаным унашъо къызфафишӀыгъагъэхэм акӀырыплъыгъэх+. 16Джаущтэу я Зиусхьанэу Тхьэм и Унашъохэр зэкӀэ щагъэзыехи, тхьэпапкӀэхэу шкӀитӀу дышъэм хагъэткӀукӀыгъ, Астартэ пае пкъэухэр агъэуцугъэх, тыгъэ-жъогъо-мазэхэм, БаӀал шъхьащэ афашӀыщтыгъэ+. 17Акъохэмрэ апхъухэмрэ машӀокӀэ къурмэн ашӀыщтыгъэх, шхъухьэшӀэнымрэ джэнчыдзынымрэ апылъыгъэх, Зиусхьаным къемыкӀущтыр зэрашӀэнымрэ Ар зэрагъэгубжынымрэ ыуж итыгъэх+. 18Арыти, Зиусхьаныр израил цӀыфхэм лъэшэу къафэгубжи, ахэр ынэӀу ригъэкӀыгъэх. Ехъуд лъэпкъым нэмыкӀ зыпари къэнагъэп. 19Ехъудэми и Зиусхьанэу Тхьэм иунашъохэр ыгъэцакӀэщтыгъэхэп, израил цӀыфхэм къаштэгъэ хабзэхэм атетэу псэущтыгъэ. 20Арыти, Зиусхьаныр Израилым илӀэуж пстэуми къафэгубжи, ахэр ригъэуцолӀагъэх, хъункӀэкӀо-цунтхъакӀохэм яӀэрылъхьэ ышӀыхэзэ, аужыпкъэм ынэӀу ригъэкӀыпагъэх+. 21Израилым Даут икӀэн Ехъудэм зыгуиушъхьафыкӀыпи, Нэуат ыкъо ЯрабӀам пачъыхьэу тыригъэхьагъ. ЯрабӀам Израилыр Зиусхьаным кӀэрищи, псэкӀодышхом хищагъ+. 22Джаущтэу израил цӀыфхэр ЯрабӀам ышӀэрэ псэкӀод пстэумэ ахэтыгъэх, ахэм къакӀырагъэчыщтыгъэп. 23Аужыпкъэм Зиусхьаным иӀумэт тхьэлӀыкӀо пстэухэм къызэраригъэӀогъагъэм тетэу Израилыр ынэӀу ригъэкӀыгъ. Джаущтэу Израилыр ичӀыгу рагъэкӀи, Ашурым зэрагъэкощыгъэу джы къызнэсыгъэми ащ щыӀ.

НэмыкӀ лъэпкъхэм ащыщхэр Щамэрэн къызэрэрагъэтӀысхьагъэхэр

24Ашур пачъыхьэм Бабилэн, Кутэ, Ӏао, Хъамат, Сэфаруаим къалэмэ адэсхэр къыгъэкощхи, ахэр израил цӀыфхэм ачӀыпӀэ Щамэрэн къалэхэм адигъэтӀысхьагъэх. Ахэм Щамэрэн хэкур зэлъаубыти, ащ ит къалэхэм ащыпсэухэу рагъэжьагъ. 25Ахэр а чӀыпӀэм къызагъэкощыгъэхэм къыщегъэжьагъэу Зиусхьаным шъхьащэ фашӀыщтыгъэпти, Зиусхьаным аслъанхэр къаригъэкӀухэти, ахэм ащыщхэр алӀыщтыгъэх. 26Арыти, Ашурым ипачъыхьэ къэбар фахьи раӀуагъ: «ЦӀыфэу бгъэкощхи щамэрэн къалэхэм адэбгъэтӀысхьагъэхэм а хэгъэгум и Тхьэ ихабзэхэр ашӀэхэрэпышъ, Тхьэм джащ пае аслъанхэр къатырегъэбанэх, а хэгъэгум и Тхьэ ихабзэхэр ахэм зэрамышӀэхэрэм пае мары алӀых». 27Джащ пае Ашурым ипачъыхьэ унашъо ышӀи ыӀуагъ: «Ащ къижъугъэкощыкӀыгъэ къурмэнышӀхэм ащыщэу зы нэбгырэ орэкӀуи щэрэпсэу, а хэгъэгум и Тхьэ ихабзэхэм ахэр аферэгъасэх». 28Арыти, Щамэрэн къырагъэкощыкӀыгъэхэм ащыщэу зы къурмэнышӀ горэ кӀуи, Бэтэл дэсэу ахэр Зиусхьаным шъхьащэ зэрэфэпшӀыщтым фигъасэщтыгъэх+. 29Ау щытми цӀыф лъэпкъ пэпчъ джыри ежь итхьэ нэпцӀхэр ышӀыхэти, Щамэрэн щыпсэущтыгъэхэм якъурмэншӀыпӀэ лъэгапӀэхэм атырагъэуцогъэгъэ тхьэлъэӀупӀэунэмэ ащигъэуцущтыгъэх. Лъэпкъ пэпчъ зыщыпсэурэ къалэм ахэр ащагъэуцугъэх. 30Бабилэн щыщхэм Сукъот-Бэнот агъэуцугъ, Кут щыщхэм – Нэргъал, Хъамат щыщхэм – Ащымэ, 31Ӏао щыщхэм Ныбхъазрэ Тартакърэ агъэуцугъэх, Сэфаруаим щыщхэм якӀалэхэр ятхьэнэпцӀхэу Адрамэлэхрэ Ӏанамэлэхрэ апае машӀокӀэ къурмэн ашӀыщтыгъэх+. 32Ащ дакӀоуи Зиусхьаными шъхьащэ фашӀыщтыгъэ, ежьмэ ащыщ цӀыф зэфэшъхьафхэр зыхадзыхи, къурмэншӀыпӀэ лъэгапӀэмэ къурмэнхэр ащашӀынхэу Ӏуагъэхьагъэхэу, ахэр къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэм атырагъэуцогъэгъэ тхьэлъэӀупӀэунэмэ аӀутыгъэх+. 33Ахэм Зиусхьаным шъхьащэ фашӀыщтыгъэ, къызхагъэкощыкӀыгъэ лъэпкъхэм ахэлъыгъэ хабзэм тетэу, джаущтэуи ежьхэм ятхьэнэпцӀхэми афэлажьэщтыгъэх. 34Джы къызнэсыгъэми ахэр пасэм ахэлъыгъэ хабзэхэм атетэу мэпсэух: Зиусхьаным щыщынэхэрэп, Зиусхьаным Израил цӀэр къызфиусыгъэ Якъубэ ыкъохэм къафигъэпытэгъэ шапхъэхэр, гъэнэфагъэхэр, хабзэхэр, унашъохэр агъэцакӀэхэрэп+. 35Зиусхьаным ахэм Ӏуагъэ къадишӀи, унашъо къафишӀи, къариӀуагъ: «НэмыкӀ тхьэхэр шъумыгъэлъапӀэх, ахэм шъхьащэ афэшъумышӀ, шъуафэмылажь, къурмэнхэри афэшъумышӀ+. 36Ау зыӀэ къышъуфэзыщэйи, зикӀочӀэшхокӀэ мысыр хэгъэгум шъукъизыщыжьыгъэ Зиусхьаныр, Джар жъугъэлъапӀэ, Джащ шъхьащэ фэшъушӀ, Джащ къурмэнхэр фэшъушӀых+. 37Ащ шъо къышъуфитхыгъэ шапхъэхэр, гъэнэфагъэхэр, хабзэр, унашъохэр зэрэжъугъэцэкӀэнхэм сыдыгъуи шъупылъ, нэмыкӀ тхьэхэр шъумыгъэлъапӀэх+. 38Сэ Ӏуагъэу къыжъудэсшӀыгъэр зыщышъумыгъэгъупш, нэмыкӀ тхьэхэр шъумыгъэлъапӀэх. 39Ау шъуи Зиусхьанэу Тхьэ закъор жъугъэлъапӀэ, джащыгъум Ащ шъуипый пстэуми шъуакъыӀэкӀихыжьыщт». 40Ау ахэр дэӀуагъэхэп, пасэм ахэлъыгъэ хабзэхэм атетэу зекӀощтыгъэх. 41Ау щытми а лъэпкъхэм Зиусхьаныр агъэлъапӀэщтыгъэми, тхьэнэпцӀхэм ямыжъосынхэм афэлажьэщтыгъэх. Ахэм ялъфыгъэхэри, ялъфыгъэхэм къалъфыжьыгъэхэри ятэхэр зэрэзекӀощтыгъэхэм фэдэу джы къызнэсыгъэми щытых+.

ЯпшӀыкӀуенэрэ шъхьэр

Ехъуд пачъыхьэу Хъызкъый

18^1Израилым ипачъыхьэу Елэ ыкъо ХъощэӀ зыпачъыхьэр ящэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъаз ыкъо Хъызкъый пачъыхьагъум техьагъ. 2Ар пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс тӀокӀырэ тфырэ, илъэс тӀокӀрэ бгъурэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ Зэхарый ыпхъугъ, ыцӀагъэр Абый. 3Ятэшхо Даут фэдэу ащ Зиусхьаным къекӀущтыр зэкӀэ ышӀэщтыгъэ. 4Ащ къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр, пкъэухэр, Астартэ имыжъосынхэр зэхаригъэкъутэжьыгъэх. Мосэ ышӀыгъэгъэ джэрз блэри зэхицӀыцӀэжьыгъ, сыда пӀомэ а уахътэм нэс израил цӀыфхэр НэхъущтэнкӀэ[*] ащ еджэхэзэ, гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэрэр ыпашъхьэ щагъэстыщтыгъэх+. 5Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ар пытэу щыгугъыщтыгъ. Ащ фэдэ ехъуд пачъыхьэхэм ахэтыгъэп, ыужкӀи ыпэкӀи фэдэ къахэкӀыгъэп+. 6Ар Зиусхьаным епкӀылӀагъэу, Ащ къыкӀэрыкӀыщтыгъэп, Зиусхьаным Мосэ осыетэу къыфишӀыгъэ унашъохэр ыгъэцакӀэщтыгъэх. 7Джаущтэу Зиусхьаныр ащ игъусагъ, сыдрэ Ӏоф рихьыжьагъэми зэкӀэри къыдэхъущтыгъэ. Ащ ашур пачъыхьэм итетыгъо зыкъыпиӀэти, фэмыпщылӀыжьэу хъугъэ. 8Ар фылистхэм язауи, Ӏазэ къалэм нэсэу, ащ иӀэгъо-чӀыгъо щыпсэущтыгъэхэми, къэлэ цӀыкӀухэми дэпкъхэмкӀэ гъэпытэгъэ къэлэшхохэм адэсыгъэхэм зэкӀэми атекӀуагъ+. 9Хъызкъый зыпачъыхьэр яплӀэнэрэ илъэсым хэхьагъэу, израил пачъыхьэу Елэ ыкъо ХъощэӀ зыпачъыхьэр яблэнэрэ илъэсым хэхьагъэу, Ашурым ипачъыхьэу Щалмынэсэр Щамэрэн къекӀуи, къыдзыхьагъ+. 10Илъэсищ зытешӀэм, Хъызкъый зыпачъыхьэр яхэнэрэ илъэсым хэхьагъэу, Израилым ипачъыхьэу ХъощэӀ пачъыхьагъум зытетыр ябгъонэрэ илъэсым хэхьагъэу, Щамэрэн ащ ыштагъ. 11Арыти, ашур пачъыхьэм израил цӀыфхэр ыгъэкощхи, Ашурым раригъэщыгъэх, Хъалахъ къалэ, Гозан хэкум ит Хъабэр псыхъом ылъэныкъокӀэ, мадай къалэхэм ахэр араригъэкощыгъэх. 12Я Зиусхьанэу Тхьэм зэремыдэӀугъэхэм, Ащ иӀуагъэ зэраукъуагъэм, Зиусхьаным иӀумэт Мосэ унашъоу къафишӀыгъэхэм зэрямыдэӀугъэхэмрэ зэрамыгъэцэкӀагъэхэмрэ пае ахэм джар къащышӀыгъ.

Ашурхэм Ерусэлэм зэраштагъэр

13Хъызкъый зыпачъыхьэр япшӀыкӀузэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Ашурым ипачъыхьэу Санхъэриб Ехъудэм икъэлэ зэкӀэгъэпытыхьагъэхэм къякӀуи, ахэр ыштагъэх. 14Ехъудэм ипачъыхьэу Хъызкъый ашур пачъыхьэм дэжь, Лахыщ къалэм, ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Сызэрэмысэм сеуцолӀэжьы, скӀэрыкӀыжьба. Къыстеплъхьэрэр спщыныщт». Арыти, ашур пачъыхьэм Ехъудэм ипачъыхьэу Хъызкъый къыритын фаеу тыжьын килограмм минибгъу фэдизрэ, дышъэ килограмм шъибгъу фэдизрэ къытырилъхьагъ. 15Арыти, Хъызкъый Зиусхьаным и Унэ къырагъотэгъэ тыжьын пстэури, пачъыхьэм иунэ къырахыгъэ мылъкури аритыгъэх+. 16Ащ дэжьым Хъызкъый Зиусхьаным иунапчъэмэ атеӀулӀэгъэ дышъэмрэ пчъэблыпкъхэм ащ атыраригъэӀулӀэгъэ дышъэмрэ къатыритхъыжьхи, ашур пачъыхьэм ритыгъэх.

17Ашур пачъыхьэм идзэӀэшъхьэтет пащэ, ихэгъэгу Ӏэшъхьэтетышхо, икъулыкъушӀ шъхьаӀэ дзэшхор ягъусэу Лахыщ къалэм къыдигъэкӀхи зэонхэу Хъызкъый пачъыхьэм дэжь Ерусэлэм къыгъэкӀуагъэх. Ахэр къежьэхи Ерусэлэм къекӀолӀагъэх, ыпшъэкӀэ щыӀэ псыубытыпӀэм къыхэкӀырэ псычъапӀэу щыгъынхэр зыщагыкӀхэрэ чӀыпӀэм дэжь къэуцугъэх. 18Ахэр пачъыхьэм къеджагъэхэти, пачъыхьэм иунэ-хапӀэ лъыплъэщтыгъэу Хъылкъый ыкъо Елыекъым, Щэбнэ тхакӀор, пачъыхьэм иӀофшӀэкӀэ-псэукӀэ зытхыщтыгъэу Асаф ыкъо Иоахъ ахэм адэжь кӀуагъэх. 19Арыти, пачъыхьэм икъулыкъушӀ шъхьаӀэ къариӀуагъ: «Хъызкъый ешъуӀожь: „Пачъыхьэшхоу, Ашурым ипачъыхьэ, мары къызэреупчӀырэр: ‘Сыда гугъапӀэу уиӀэр? 20О къапӀорэмкӀэ заом текӀоныгъэ щыпшӀышъущта? Сэ узгокӀыжьыгъэмэ, хэта адэ джы о узщыгугъырэр? 21Мары бэщ зэпыкӀыгъэу, ащ зытезгъакӀэрэм ыӀэ къыкӀоцӀырыхьанышъ, къыхэонэу щыт Мысырыр ӀэпыӀэгъу къызфэпшӀынэу о огугъэ. Мысырым ипачъыхьэ фирхьауныр щыгугъыхэрэмкӀэ зыфэдэр джары’. 22‘Ти Зиусхьанэу Тхьэм тыщэгугъы’ къысашъуӀомэ, ар къурмэнхэр зыщашӀыщтыгъэхэу зилъэгапӀэхэмрэ зикъурмэншӀыпӀэхэмрэ Хъызкъый зэхикъутэжьхи, ‘Ерусэлэм дэт мы къурмэншӀыпӀэ закъор ары ныӀэп шъхьащэ зыфэшъушӀыщтыр’ ыӀуи, Ехъудэмрэ Ерусэлэмрэ къызфариӀуагъэр арба+? 23Арышъ, сизиусхьан ашур пачъыхьэр къыппехьэ: шы минитӀу къыостыщт, ахэм атесыщт цӀыфхэр къэбгъотышъущтхэмэ. 24Сизиусхьан иӀумэт Ӏэшъхьэтет анахь къызэрыкӀом сыдэущтэу о утекӀошъуна? Ку псынкӀэхэмрэ шыхэмрэ зэриӀэхэм пае Мысырым ущэгугъы арба? 25Зиусхьаным ишӀоигъоныгъэ хэмылъэу мы чӀыпӀэр хэкужъ сшӀынэу сыкъэкӀуагъэп ныӀа? Зиусхьаным сэ къысиӀуагъ: ‘А чӀыпӀэм кӀуи хэкужъ шӀы’“». 26Арыти, Хъылкъый ыкъо Елыекъым, Щэбнэ, Асаф ыкъо Иоахъ хэгъэгу Ӏэшъхьэтетым раӀуагъ: «УиӀумэтхэм арамыбзэр къыдгурэӀошъ, къэлэ дэпкъым тет цӀыфхэр къэдаӀохэшъ, джуртыбзэкӀэ укъыддэмыгущыӀ»+. 27Ау ашур пачъыхьэм икъулыкъушӀ шъхьаӀэ ахэм къариӀуагъ: «Сизиусхьан мы къэсӀуагъэр о уизиусхьанрэ оррэ нэмыкӀ ясымыӀонэу сыкъыгъэкӀуагъа? Хьау, джа дэпкъым тет цӀыфхэуи, шъори шъузэрахэтэу, зибзэджэ-наджэхэр зышхыжьыщтхэу изышъужьыщтхэми ясэӀо». 28Джащ дэжьым къулыкъушӀ шъхьаӀэр къэтэджи, ымакъэ лъэшэу Ӏэтыгъэу, джуртыбзэкӀэ къыӀуагъ: «Пачъыхьэшхом, Ашурым ипачъыхьэ, ыӀорэм шъукъедэӀу! 29Пачъыхьэм ыӀорэр мары: „Хъызкъый шъуерэмыгъэдел, сыда пӀомэ ащ шъусщиухъумэн ылъэкӀыщтэп. 30‘Зиусхьаным тыкъиухъумэщт, мы къалэр Ашурым ипачъыхьэ ӀэкӀигъэхьащтэп’ ыӀозэ, Хъызкъый Зиусхьаным шъущерэмыгъэгугъ. 31Хъызкъый шъуемыдэӀу. Сыда пӀомэ Ашурым ипачъыхьэ ыӀорэр мары: ‘Зыкъысэшъутэу, шъукъызгоуцомэ, хэти исэнашъхьэрэ имаркӀорэ ылэжьхэмэ ышхыжьхэу, ипсыешъуапӀэ къыхихырэ псым ешъожьэу щыӀэщт+. 32ЕтӀанэ сыкъэкӀонышъ, шъо шъуичӀыгу фэдэу, лэжьыгъэмрэ санэмрэ зэрызхэу, хьалыгъумрэ сэнэшъхьэшӀапӀэхэмрэ зыщыхъойхэу, зэйтын чъыгхэр къызщыкӀыхэу, шъоур зыдэщыӀэ чӀыгум шъусщэжьынышъ, шъущыпсэущт, шъущылӀэщтэп’. ‘Зиусхьаным тыкъиухъумэщт’ зыӀозэ, шъузгъэпцӀэрэ Хъызкъый шъуемыдэӀуба+. 33Лъэпкъхэм ятхьэхэм а лъэпкъмэ ячӀыгухэр ашур пачъыхьэм рамыгъэштэн алъэкӀыгъа? 34Тыдэ щыӀэха Хъамат, Арпад къалэхэм ятхьэхэр? Тыдэ щыӀэха Сэфаруаим, ХэнаӀ, Ӏиуа къалэхэм ятхьэхэр? Ахэм Щамэрэн самыгъэштэн алъэкӀыгъа+? 35Хэта а хэкухэм ятхьэ пстэумэ ащыщэу зичӀыгу сэ сщызыухъумагъэр? Зиусхьаным Ерусэлэм сэ джы симыгъэштэнэуи?“»+
36Ау цӀыфхэм зи аӀощтыгъэп, зи ащ рамыӀожьынэу пачъыхьэм унашъо къафишӀыгъэти, иджэуапэу зы гущыӀи аӀощтыгъэп. 37Джаущтэу пачъыхьэм иунэ-хапӀэ лъыплъэщтыгъэу Хъылкъый ыкъо Елыекъым, Щэбнэ тхакӀор, пачъыхьэм иӀофшӀэкӀэ-псэукӀэ зытхыщтыгъэу Асаф ыкъо Иоахъ ящыгъынхэр зэӀытхъыгъэхэу Хъызкъый дэжь къагъэзэжьи, ашур пачъыхьэм икъулыкъушӀ шъхьаӀэ къариӀуагъэр къыфаӀотэжьыгъ.

ЯпшӀыкӀубгъонэрэ шъхьэр

Хъызкъый тхьэлӀыкӀоу ЕщаӀыехъу упчӀэжьэгъу зэришӀыгъэр

19^1Хъызкъый пачъыхьэм иӀумэтхэм якъэбар зызэхехым, ищыгъынхэр зэӀитхъи, дзыопхъэ шэкӀ пхъашэм хэшӀыкӀыгъэ джанэр ыкӀышъо нэсынэу зыщилъи, Зиусхьаным и Унэ кӀуагъэ. 2Хъызкъый пачъыхьэм иунэ-хапӀэ лъыплъэрэ Елыекъым, Щэбнэ тхакӀор, къурмэнышӀ шъхьаӀэхэр, дзыопхъэ шэкӀ пхъашэм хэшӀыкӀыгъэ джанэхэр акӀышъомэ анэсынэу ащыгъхэу, Амэц ыкъо ЕщаӀыехъу тхьэлӀыкӀом дэжь ыгъэкӀуагъэх. 3Ахэм ащ раӀуагъ: «Хъызкъый ыӀорэр мары: „Непэрэ мафэр гукъаом, пщыныжьым, хьайнэпагъэм ямаф. Зикъэхъугъо сабыир къылъфыжьынэу кӀуачӀэ зимыӀэжь бзылъфыгъэм тыфэд тэ. 4Ти Зиусхьанэу Тхьэу узфэлажьэрэм къызэхихыгъэмэ, Тхьэу щыӀэм емыкӀухэр риӀолӀэнхэу изиусхьан ашур пачъыхьэм къыгъэкӀогъэ дзэ пэщэ Ӏэшъхьэтетым зэкӀэ къыӀогъэ гущыӀэхэу ти Зиусхьанэу Тхьэу узфэлажьэрэм къызэхихыгъэхэм апае ифэшъуашэр рерэгъэгъот. Псэоу къэнэжьыгъэхэм апае Тхьэм елъэӀуба“»+. 5Арыти, Хъызкъый пачъыхьэм иӀумэтхэр ЕщаӀыехъу дэжь къакӀохи пачъыхьэм ыӀорэр зыраӀом, 6ЕщаӀыехъу ахэм къариӀожьыгъ: «Шъуизиусхьан мыщ фэдэу ешъуӀожь: „Зиусхьаным ыӀорэр мары: ‘Ашур пачъыхьэм иӀумэтхэм къысаӀолӀэгъэ емыкӀоу зэхэпхыгъэхэм зыкъямыгъэгъащт. 7Мары къэбар къылъызгъэӀэсынышъ, ихэгъэгу ымыгъэзэжьмэ мыхъунэу чӀыпӀэ изгъэфэщт. Сэ ар чатэкӀэ ащ щязгъэукӀыщт’“».

Ашурхэм къязэонхэу аӀуи къызэрагъэщынагъэхэр

8Ашур дзэм идзэпэщэ Ӏэшъхьэтет Лахыщ къалэм зегъэзэжьым, ашур пачъыхьэр ащ дэкӀыгъэу Либнэ къалэ зэрэтебэнагъэр ышӀагъ. Джащ пае пачъыхьэм дэгущыӀэнэу а къалэм ар кӀуагъэ. 9Куш хэгъэгум[*] ипачъыхьэу Тырхъакъ ашур пачъыхьэм къезэонэу къызэрежьагъэм икъэбар зэхихыгъэти, Хъызкъый дэжь лӀыкӀохэр джыри ащ ыгъэкӀуагъэх. 10Ащ раригъэӀуагъ: «Ехъудэм ипачъыхьэу Хъызкъый мыщ фэдэу ешъуӀу: „‘Ерусэлэм ашур пачъыхьэм ӀэкӀагъэхьащтэп’ пӀозэ, узщыгугъырэ уи Тхьэ уерэмыгъапцӀ. 11Сэри, нэмыкӀхэуи ашур хэгъэгум тетыгъор щызыӀыгъыгъэхэми хэгъэгу пстэури зэрагъэкӀодыгъэм ущыгъуазэба, – ора псэоу къэнэжьыщтыр? 12Сятэмэ зэрапхъогъэ лъэпкъхэр, Гозан, Хъаран, Рэцэф къалэхэр, Тэласар чӀыгум ит Ӏэдэн къалэм щыщхэр ятхьэхэм къагъэнэжьыгъэх шӀуа+? 13Тыдэ щыӀа Хъамат къалэм ипачъыхьэ, Арпад къалэм ипачъыхьэ? Тыдэ щыӀэха Сэфаруаим, ХэнаӀ, Ӏиуа къалэхэм япачъыхьэхэр?“»+
14Хъызкъый лӀыкӀохэм къахьыгъэ тхьапэ тхыгъэр къаӀихи еджагъ. Ащ лъыпытэу Зиусхьаным и Унэ кӀуи, ар Зиусхьаным ыпашъхьэ къыщызэкӀоцӀихыгъ. 15Хъызкъый Зиусхьаным ыпашъхьэ щытэу елъэӀузэ, къыӀуагъ: «А Зиусхьанэу, Израилым и Тхьэу Къэрыубмэ атесыр! О зыр ары чӀыгум тет пачъыхьагъу пстэуми я Тхьэр, уашъори чӀыгури О къэбгъэшӀыгъэх+. 16Зиусхьаныр, мыдэ къэдаӀуи къызэхэх, уинэплъэгъу мыкӀэ къэгъази къаплъэ. Зиусхьан, О ренэу щыӀэ Тхьэм, емыкӀухэр къыуаӀолӀэнхэу Санхъэриб къыгъэкӀуагъэхэм аӀохэрэр къызэхэх!+
17А Зиусхьан, шъыпкъэ дэдэмкӀэ, ашур пачъыхьэхэм цӀыф лъэпкъхэри, ахэр зэрыс хэгъэгухэри зэрапхъуагъэх. 18ЯтхьэпэпкӀэ пкъыгъохэри ахэм машӀом падзагъэх, сыда пӀомэ шъыпкъэ дэдэмкӀэ ахэр тхьэхэп, цӀыфмэ пхъэмрэ мыжъомрэ ахашӀыкӀыгъэх ныӀэпти, агъэкӀодыгъэх. 19Арышъ, ти Зиусхьанэу Тхьэр, сыолъэӀу: ащ тыкъыӀэкӀэхыжьи, а Зиусхьан, о узэрэ Тхьэ закъор чӀыгум тет пачъыхьагъу пстэуми зэлъашӀэщт»+.

ЕщаӀыехъу Ашурым ипачъыхьэ икӀодыкӀэ хъущтыр къызэриӀуагъэр

20Амэц ыкъо ЕщаӀыехъу Хъызкъый дэжь раӀонэу ыгъэкӀуагъэх: «Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ыӀорэр мары: „Ашурым ипачъыхьэу Санхъэриб пэшӀуекӀу, Сэ укъызэрэсэлъэӀугъэр къызэхэсхыгъ“. 21Ащ ехьылӀагъэу Зиусхьаным къыӀорэр мары:

„Цион ыпхъоу пшъэшъапӀэм итым укъыридзахэрэп, къыпкӀэнакӀэ;

Ерусэлэм ыпхъу[*] ышъхьэ
уакӀыбкӀэ щегъэсысы.

22Хэт о узэгыигъэри, емыкӀухэр зэпӀолӀагъэхэри?

Хэт умакъэ къызпэпӀэтыгъэри,
унапӀэхэр лъагэу зыфыдэпщэягъэхэри?

Израилым ианахь ЛъапӀэр ары!“

23УиӀумэт уилӀыкӀохэмкӀэ Зиусхьаным уегыйзэ, пӀуагъэ:

„Сику псынкӀэхэу бэ дэдэ хъухэрэмкӀэ
къушъхьэ шыгухэм санэсыгъ.
Ливаным фэдэ чӀыпӀэ Ӏудзыгъэми сынэси,
ащ ит кедрэ анахь лъагэхэмрэ
кипарис анахь лъапӀэхэмрэ къисыупкӀыгъэх.
ЧӀыпӀэ анахь Ӏудзыгъэхэми санэси,
ямэзцунэхэми сапхырыкӀыгъ,+
24чӀыгум сэ сетӀэзэ, псынэхэр стӀыгъэх,
хэмэ псыр къарысхызэ, сэ сешъуагъ,

Нил псыхъо къосхэр слъэгухэмкӀэ изгъэгъушъыкӀыгъэх“.

25Ау зэхэпхыгъэба: бэшӀагъэу Сэ ар зэрэсшӀагъэр,
ижъым ижъыжьым аущтэу хъунэу зэрисхъухьэгъагъэр,
о зэкӀэгъэпытыхьэгъэ къалэхэм зыпари къызэрадэмынэрэмкӀэ,
къутэфэ Ӏуашъхьэ зэрэпшӀыхэрэмкӀэ ар зэрэбгъэцэкӀэжьырэр?

26Ахэм ащыпсэурэ цӀыфхэр кӀочӀаджэ хъугъэхэу,
щынэным къыхэкӀэу мэкӀэзэзых, шъхьакӀом ешхых.

Губгъэм ит уцым, уц къыхэкӀыгъакӀэм,
унашъхьэмэ къатекӀэрэ уцэу,
шъхьэлъэгъу имыфэу кӀодыжьыгъэм фэдэх ахэр+.
27УзэрэтӀысри, узэрэтэджри,
унэм узэрикӀри, укъызэрихьажьри –
зэкӀэ Сэ сэшӀэ.
БзэджагъэкӀэ укъызэрэспэуцужьри сэшӀэ+.
28БзэджагъэкӀэ укъызэрэспэуцужьрэм,
уипэгагъэ якъэбарэу къызнэсыгъэм пае,
сихъурджанэ упэгъуанэмэ арысщынышъ,
сижэдэлъхэр ужэ къыдэслъхьанхэшъ,
джа укъызэрыкӀогъэ гъогу дэдэм утетэу
озгъэгъэзэжьынышъ, узгъэкӀожьыщт»[*].

29ЕтӀанэ ЕщаӀыехъу Хъызкъый пачъыхьэм фиӀопщыжьыгъ: «Джы оркӀэ щыӀэщт гъэунэфыпӀэхэр зыфэдэхэр мары: лэжьыгъацэу чӀыгум хафи къэкӀыгъэм къытырэр мы илъэсым шъушхыщт, адрэ илъэсым – ежь чӀыгум къытекӀагъэр ары, ящэнэрэ илъэсым лэжьыгъэр шъупхъыщт, Ӏушъухыжьыщт, сэнэшъхьэшӀапӀэхэр жъулэжьынхэшъ, къапыкӀэрэр шъушхыщт. 30Ехъудэм псэоу къинэжьыгъэхэм алъапсэхэр пытэжьынхэшъ, ашъхьапэмэ гъэбэжъу къатыщт. 31Ерусэлэмрэ Цион къушъхьэмрэ ащыбэгъожьыщтых псэоу къэнэжьыщтхэр. Зиусхьаныр лъэш дэдэу зыфаер джары.

32Арышъ, Зиусхьаным Ашурым ипачъыхьэ ехьылӀагъэу къыӀорэр мары:

„Мы къалэм ар къыдэхьащтэп,
щабзи ащ дидзэщтэп,
мэӀухэр ыӀыгъэу ыштэнэу къекӀолӀэщтэп,
ащ дэхьаным пае къыдзыхьащтэп+.

33Джа гъогоу къызэрыкӀуагъэм тетэу ащ ыгъэзэжьыщт,
мы къалэми къыдэхьащтэп,
Сэ, Зиусхьаным, сэӀо.
34Сэ сихьатыркӀэ, сиӀумэт Даут ихьатыркӀэ,
мы къалэр къэзгъэнэжьыным пае къэсыухъумэщт“».

35А чэщым Зиусхьаным и МэлэӀич къежьи, ашур дзэуцупӀэм кӀуи, нэбгырэ минишъэрэ мин тӀокӀиплӀырэ минитфырэ щызэхиукӀагъ. Пчэдыжьым цӀыфхэр къызэтэджыжьхэм, мары хьадэхэр тыдэкӀи щылъхэу алъэгъу+. 36ЕтӀанэ Ашурым ипачъыхьэу Санхъэриб зэкӀэкӀожьи, ашур пачъыхьагъум икъэлэ шъхьаӀэу Нинэо ыгъэзэжьи, ащ дэтӀысхьажьыгъ+. 37Мафэ горэм ежь итхьэу Нысрэх иунэ щелъэӀузэ, ыкъомэ ащыщхэу Адрамэлэхрэ Сарэцэррэ ар чатэкӀэ аукӀи, ежьхэр Арарат хэгъэгум екӀужьыгъэх. Ыкъомэ ащыщ Есархъадон ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ+.

ЯтӀокӀэнэрэ шъхьэр

Хъызкъый пачъыхьэр зэрэхъужьыгъэр

20^1А уахътэм Хъызкъый илӀыкӀынэу уз къыштагъ. ТхьэлӀыкӀоу Амэц ыкъо ЕщаӀыехъу ащ дэжь къакӀуи къыриӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Умыхъужьэу улӀэщтышъ, уибынхэм осыет къафэшӀыжь“». 2Арыти, Хъызкъый ынэӀу дэпкъым фигъази Зиусхьаным елъэӀузэ къыӀуагъ: 3«А Зиусхьан! Сызафэу уапашъхьэ сызэритыгъэр, сыгукӀэ сызэрэпфэшъыпкъагъэр, къыокӀущтыр зэрэсшӀагъэр угу къэбгъэкӀыжьынэу сыолъэӀу». Ащ лъыпытэу Хъызкъый лъэшэу къэгъыгъ+. 4ЕщаӀыехъу пачъыхьэр зыщыпсэурэ унэм ищагу джыри дэмыкӀыжьыгъэу, Зиусхьаным ипсалъэ къылъыӀэсыгъ. 5«Гъэзэжьи силъэпкъ ипщ Хъызкъый еӀу: „Уятэшхо Даут и Тхьэу Зиусхьаным ыӀорэр мары: ‘УитхьэлъэӀу Сэ къызнэсыгъ, унэпсхэри слъэгъугъэх. Мары Сэ узгъэхъужьынышъ, ящэнэрэ мафэм Зиусхьаным и Унэ укӀощт+. 6УигъашӀэ илъэс пшӀыкӀутф къыпфыхэзгъэхъощт, ори мы къалэми ашур пачъыхьэм шъущысыухъумэщт, Сэ сихьатыркӀэ, сиӀумэт Даут ихьатыркӀэ, мы къалэри къэзгъэнэжьыщт’“»+. 7ЕщаӀыехъу къыӀуагъ: «Шхынцумпэ гъэгъугъэ такъыр къашъуштэ». Арыти, ар къашти, къытекӀэгъэ бэгу етагъэм тыралъхьи ар нахьышӀу хъужьыгъэ. 8Арыти, Хъызкъый ЕщаӀыехъу еупчӀыгъ: «Зиусхьаным сызэригъэхъужьыпэщтымрэ ящэнэрэ мафэм Зиусхьаным и Унэ сызэрэкӀощтымрэ сыд фэдэ шыхьат нэшана яӀэщтыр?» 9ЕщаӀыехъу ащ къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаным ыӀуагъэр зэригъэцэкӀэжьыщтым ишыхьат нэшанэ зыфэдэр мары: мары ныбжьыкъур шэпхъипшӀыкӀэ нахь кӀыхьэ хъугъэ. Уфая ар шэпхъипшӀыкӀэ икӀэрыкӀэу нахь кӀако хъужьынэу?»[*]
10Хъызкъый къыӀуагъ: «Ныбжьыкъур шэпхъипшӀыкӀэ ыпэкӀэ лъыкӀотэныр къинэп, ау ныбжьыкъур шэпхъипшӀыкӀэ къызэкӀэрэкӀожь». 11Арыти, тхьэлӀыкӀоу ЕщаӀыехъу Зиусхьаным лъэшэу елъэӀуи, Ащ Ахъаз исыхьат илъэоянэхэм къатыридзэрэ ныбжьыкъоу ыпэкӀэ лъыкӀуатэщтыгъэр шэпхъипшӀыкӀэ къызэкӀигъэкӀожьыгъ.

Бабилэн лӀыкӀохэр Хъызкъый дэжь къызэрэкӀуагъэхэр

12А уахътэм бабилэн пачъыхьэу, Баладан ыкъо Мэродах-Баладан Хъызкъый зэрэсымаджэр зэхихыгъэти, илӀыкӀохэм тхылъыпӀэ тхыгъэрэ шӀухьафтынхэмрэ къыфаригъэхьыгъэх. 13Хъызкъый къыфагъэкӀуагъэхэм къаӀуагъэм игуапэу едэӀуи, имылъку гъэтӀылъыпӀэхэр, итыжьынрэ идышъэрэ, мэ ӀашӀухэр къызпихрэ щыфэхэр, дэгъэ лъапӀэхэр, иӀэшэ гъэтӀылъыпӀэ, иунэ илъ мылъкур зэкӀэ аригъэлъэгъугъэх. Хъызкъый иунэ итэу, ихапӀэ дэтэу аримыгъэлъэгъугъэ зи къэнагъэп. 14Ащ ыуж тхьэлӀыкӀоу ЕщаӀыехъу пачъыхьэу Хъызкъый дэжь къакӀуи къыриӀуагъ: «Тыда мы цӀыфхэр къыздыпфикӀыгъагъэхэри, сыда ахэм къыуаӀуагъэри?» Хъызкъый ащ риӀожьыгъ: «Бабилэн хэгъэгу чыжьэм ахэр къикӀыгъэх». 15ЕщаӀыехъу къыӀуагъ: «Сыда ахэм уиунэ щалъэгъугъэр?» Хъызкъый риӀожьыгъ: «Сиунэ ит пстэури ахэм алъэгъугъ, симылъку гъэтӀылъыпӀэхэм арылъэу ясымыгъэлъэгъоу зы пкъыгъо закъуи къэнагъэп». 16Ащ дэжьым ЕщаӀыехъу Хъызкъый риӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэм къедэӀу: 17„Мары уахътэ къэсынышъ, уиунэ илъри, уятэмэ джы нэс аугъоигъэри зэкӀэ аштэнышъ, Бабилэн ащэщт. Зи къэнэщтэп“, джары Зиусхьаным ыӀорэр+. 18О къыпхэкӀыщт кӀалэмэ ащыщхэр ращынхэшъ, бабилэн пачъыхьэм иунэ-хапӀэ анаӀэ тырагъэтэу Ӏоф фашӀэщт»+. 19Хъызкъый ЕщаӀыехъу къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаным о къыуигъэӀуагъэр дэгъу». Сыда пӀомэ «Сэ сыщэӀэфэ мамыррэ щыӀэкӀэшӀурэ щэрэӀэх!» ыӀуи, ежь егупшысыжьыгъ. 20Хъызкъый зэкӀэ иӀофшӀагъэхэмрэ, лӀыгъэу ащ зэрихьагъэхэмрэ, ыпшъэкӀэ щыӀэ псыубытыпӀэм къыхищыгъэ псычъапӀэр къалэм къызэрэдищагъэмрэ ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 21Джащ тетэу Хъызкъый ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм ыгъэзэжьыгъэти, ащ ыкъо Мэнасэ ежь ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

ЯтӀокӀэнэрэ зырэ шъхьэр

Ехъуд пачъыхьэу Мэнасэ

21^1Мэнасэ пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс пшӀыкӀутӀу. Илъэс шъэныкъорэ тфырэ Ерусэлэм ар щыпачъыхьагъ. Янэ ыцӀагъэр Хъэфцибахъ. 2Зиусхьаным израил цӀыфмэ ахифыжьыгъэ лъэпкъхэм ашӀэщтыгъэ гущыкӀыгъо емыкӀушхохэм акӀырыплъзэ, Мэнасэ Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ. 3КъурмэншӀыпӀэ лъэгапӀэхэу ятэ Хъызкъый зэхикъутагъэхэр икӀэрыкӀэу ащ зэтыригъэуцожьыгъэх, тхьэнэпцӀэу БаӀал пае къурмэншӀыпӀэхэр ыгъэуцугъэх, израил пачъыхьэу Ахъаб фэдэу, Астартэ пае пкъэухэр ыгъэуцугъэх; ошъогу кӀочӀэпцӀэ пстэуми шъхьащэ афишӀыщтыгъэ, афэлажьэщтыгъэ+. 4Зиусхьаным и Унэу, Ежь ыцӀэ епхыгъэнэу къахихыгъэ къалэу, Зиусхьаным зыфиӀогъэ Ерусэлэм дэтым тхьэнэпцӀхэм апае къурмэншӀыпӀэхэр чӀигъэуцуагъэх+. 5Щагушхомрэ Зиусхьаным и Унэ ыкӀоцӀ щагурэ ошъогу кӀочӀэпцӀэ пстэумэ апае къурмэншӀыпӀэхэр адигъэуцуагъэх+. 6Ыкъо машӀокӀэ къурмэн ышӀыгъ, нэпхыгъэ кӀуачӀэхэр зыхэлъхэм, къэхъущтхэр къязыӀохэрэм апылъыгъ, джынапцӀэмэ апыщагъэхэр, удыгъэхэр зезыхьэхэрэр уцогъу ышӀыгъэх. Джащ фэдэу Зиусхьаныр ыгъэгубжэу, Ащ къемыкӀущтхэр бэу ышӀагъэх+. 7Астартэ пае ышӀыгъэ пкъэур Зиусхьаным и Унэ чӀигъэуцуагъ. Зиусхьаным Ежь и Унэ ехьылӀагъэу Даутрэ ащ ыкъо Сэлмэнрэ къариӀуагъ: «Мы Унэми израил лӀакъомэ ячӀыпӀэ пстэуми къахэсхыгъэ Ерусэлэми Сэ сцӀэ егъашӀэм япхыгъэщт. 8Израил цӀыфхэр ятэхэм къястыгъэ чӀыгум зыщызгъэгупсэфыщтхэр ахэм унашъоу къафэсшӀыгъэхэмрэ Си Ӏумэт Мосэ осыет къыфэсшӀыгъэ хабзэмрэ зэрагъэцэкӀэнхэм пылъхэмэ ары ныӀэп»+. 9Ау ехъуд цӀыфхэр дэӀуагъэхэп. Мэнасэ ахэм псэкӀодышхохэр зэраригъэшӀыщтыгъэм къыхэкӀэу, Зиусхьаным израил цӀыфхэм акӀэрифыгъэ лъэпкъхэм анахь Ӏэежьэу, емыкӀушхохэр ашӀэщтыгъ. 10Арыти, Зиусхьаным иӀумэт тхьэлӀыкӀохэм къараригъэӀуагъ: 11«Ехъуд пачъыхьэу Мэнасэ ежь ыпэкӀэ амэрхэм ашӀэщтыгъэ емыкӀушхохэм анахь Ӏаежъхэр ышӀэзэ, итхьэнэпцӀхэмкӀэ Ехъудэр псэкӀодшӀэным хищагъ+. 12Арышъ, Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм джащ пае еӀо: „Мары зэхэзыхрэм ытхьакӀумэнэӀус Ӏуригъэутэу Ерусэлэми Ехъудэми тхьамыкӀэгъошхо къафезгъэхыщт+. 13Щамэрэнрэ Ахъаб илӀакъорэ ясшӀагъэр Ерусэлэми есшӀэщт, Ерусэлэм цӀыфхэр дэсыукъэбзыкӀынхэшъ, зэрышхэгъэхэ лагъэр алъэкӀыжьмэ, ылъачӀэ дэгъэзыягъэу зэрагъэуцужьырэм фэдэу, нэкӀэу къэзгъэнэщт+. 14Силъэпкъ щыщэу къэнагъэр щызгъэзыещт, ипыйхэм аӀэ ар ислъхьащт, иджэгъогъу пстэуми ар ахъункӀэщт, зэбгырахыщт. 15Ятэхэр Мысырым къызикӀыжьыгъэхэ мафэм къыщегъэжьагъэу непэрэ мафэм нэс сагъэгубжэу, къысэмыкӀущтхэр зэрашӀэщтыгъэм пае Сэ ахэр къясшӀэщт“». 16Джыри Мэнасэ лажьи хьакъи зимыӀэ цӀыфхэм алъ бэу Ерусэлэм щигъэчъагъ, а псэкӀод пстэумэ ашӀокӀыжьэу, Зиусхьаным къемыкӀущтхэр ригъашӀэхэзэ, Ехъудэр псэкӀодышӀыным хищагъ+. 17Мэнасэ зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри псэкӀодэу ышӀыгъэхэри Ехъудэм ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 18Джаущтэу Мэнасэ лӀи ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм зегъэзэжьым, Ӏузэ ичъыгхатэу ежь иунэ къыпэблагъэм щагъэтӀылъыжьыгъ. Арыти, ыкъо Амэн ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ+.

Ехъуд пачъыхьэу Амэн

19Амэн пачъыхьагъум зытехьэм илъэс тӀокӀырэ тӀурэ ыныбжьыгъэр, илъэситӀо Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Мэшулэмэт. Ар Иотбэ къалэ щыщ Хъаруц ыпхъугъ. 20Ащи, ятэ Мэнасэ зэрихэбзагъэу, Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ. 21Ятэ зытетыгъэ гъогум темыкӀэу тетыгъ, ятэ зыфэлажьэщтыгъэ тхьэнэпцӀхэм шъхьащэ афишӀыщтыгъ+. 22Ятэшхомэ я Зиусхьанэу Тхьэм ыкӀыб фэгъэзагъэу, Зиусхьаным игъогу тетыгъэп. 23Амэн иӀумэтхэм зыкъыпаӀэти, пачъыхьэр иунэ раукӀыхьагъ. 24Ау ехъуд цӀыфхэм Амэн зыкъыпэзыӀэтыгъэхэр зэкӀэ аукӀхи, ыкъо Иощыехъу ащ ычӀыпӀэ пачъыхьанэу тырагъэхьагъ. 25Амэн зэкӀэ иӀофшӀагъэхэр Ехъудэм ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 26Ар Ӏузэ ичъыгхатэ дэт икъэунэ щагъэтӀылъыжьи, ыкъо Иощыехъу ежь ычӀыпӀэ пачъыхьанэу техьагъ+.

ЯтӀокӀэнэрэ тӀурэ шъхьэр

Иощыехъу пачъыхьагъум зэрэтехьагъэр

22^1Иощыехъу пачъыхьагъум зытехьэм илъэсий ыныбжьыгъэр, илъэс щэкӀрэ зырэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Едыдэ, Боцкъат къалэм щыщ Ӏадай ыпхъугъ. 2Ащ Зиусхьаным къекӀущтыр ышӀэщтыгъэ, ятэшхо Даут игъогу зэкӀэмкӀи зэрэтетыным ишъыпкъэу пылъыгъ+.

Хэбзэ тхылъыр къызэрагъотыжьыгъэр

3Иощыехъу зыпачъыхьэр япшӀыкӀуенэрэ илъэсым хэхьагъэу пачъыхьэм тхакӀоу Мэшулам ыкъо Ацалый ыкъожь Щафан Зиусхьаным и Унэ ыӀофыти риӀуагъ: 4«Хъылкъый къурмэнышӀ шъхьаӀэм дэжь кӀуи, цӀыфхэм Зиусхьаным и Унэ къырахьылӀагъэу, Зиусхьаным и Унэ чӀэхьапӀэ къэзыухъумэрэ къурмэнышӀхэм къаугъоигъэ тыжьын ахъщэр къегъэлъытэжь+. 5Ар Зиусхьаным и Унэ зыгъэцэкӀэжьхэрэм яӀэшъхьэтетхэм арарэти, адрэхэм ар Зиусхьаным и Унэ хэкъутыкӀыгъэхэр зыгъэцэкӀэжьхэрэм, 6пхъашӀэхэм, унэзэтелъхьэхэм, адрэ псэолъэшӀхэм, унэр зэрагъэцэкӀэжьыщт пхъэхэмрэ мыжъо къыгоутыгъэхэмрэ къыращэфынхэм пае араратыжь. 7Ау шъыпкъагъэ зэрахэлъым къыхэкӀэу ар зэрагъэзекӀорэ шӀыкӀэм шъукӀэмыупчӀэжь»+.

8КъурмэнышӀ шъхьаӀэу Хъылкъый Щафан тхакӀом риӀуагъ: «Зиусхьаным и Унэ хэбзэ тхылъыр къычӀэзгъотагъ». Хъылкъые ар Щафан ритыгъ, адрэр ащ еджагъ+. 9Щафан тхакӀор пачъыхьэм дэжь къакӀуи къыриӀуагъ: «УиӀумэтхэм унэм къырагъотэгъэ тыжьын ахъщэр Зиусхьаным и Унэ зыгъэцэкӀэжьхэрэм яӀэшъхьэтетхэм аратыгъ». 10ЕтӀанэ Щафан тхакӀом пачъыхьэм риӀуагъ: «Хъылкъые къурмэнышӀым тхылъ къыситыгъ». Арыти Щафан ащ итым къыфеджагъ. 11Пачъыхьэм хэбзэ тхылъым итхагъэр зызэхехым, ар ыгу къеуи, ищыгъынхэр зэӀитхъыгъэх. 12Арыти, пачъыхьэм Хъылкъый къурмэнышӀи, Щафан ыкъо Ахъыкъами, Михай ыкъо Ӏахбэри, Щафан тхакӀоми, пачъыхьэм икъулыкъушӀэу Ӏасайи унашъо афишӀи ариӀуагъ: 13«ШъукӀуи сэщ пайи, лъэпкъми, зэрэ Ехъудэ хэгъэгоуи апае мы къагъотыгъэ тхылъым итхагъэм ехьылӀагъэу Зиусхьаным шъукъеупчӀ. Зиусхьаныр машӀоу къызэкӀигъанэу къытфэгубжыгъ, сыда пӀомэ тятэхэр мы тхылъым тэщ пае итхагъэхэр зэрагъэцэкӀэн фаем едэӀугъэхэп»+. 14Арыти, Хъылкъый къурмэнышӀыр, Ахъыкъам, Ӏахбэр, Щафан, Ӏасай аӀоу Хъулдэ бзылъфыгъэ тхьэлӀыкӀом дэжь кӀуагъэх. Ар щыгъынхэм[*] афэгъэзагъэу, Хъархъас ыкъо Тикъуа ыкъожь Щалум ишъхьагъусагъ, Ерусэлэм къалэм иадырабгъукӀэ щыпсэущтыгъ. Ащ дэжь кӀохи дэгущыӀагъэх+. 15Ащ ахэм къариӀуагъ: «Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ыӀорэр мары: „Садэжь шъукъэзгъэкӀогъэ цӀыфым сфешъуӀожь: 16Зиусхьаным ыӀорэр мары: ‘Ехъудэ пачъыхьэр зэджэгъэ тхылъым зэритхагъэм тетэу, мы чӀыпӀэми ащ щыпсэухэрэми сынае къащысфэщт. 17Сэ сыкъабгынагъэу, нэмыкӀ тхьэхэм апашъхьэ мэ ӀэшӀухэр къызпиххэрэр зэрэщагъэстхэрэм, адрэ ашӀэрэ пстэуми апае сагъэгубжэу машӀоу сыкъызэкӀэнагъ, сыкъызэкӀэмыкӀыжьынэу мы чӀыпӀэм лъэшэу сыкъыфэгубжыгъ’+. 18Ау Зиусхьаным шъуеупчӀынэу шъукъэзгъэкӀогъэ ехъуд пачъыхьэм ешъуӀожь: ‘Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм джа зэхэпхыгъэм къариӀуалӀэрэр мары: 19Мы чӀыпӀэмрэ ащ щыпсэухэрэмрэ яхьылӀагъэу къэсӀуагъэр, ахэр адрэхэм къалъэгъоу хэкужъ зэрэсшӀыщтхэр зызэхэохым, угукӀэ шъабэ ухъугъэшъ, Зиусхьаным зыфэбгъэцӀыкӀугъэшъ, уищыгъынхэр зэӀыптхъыгъэхэшъ, сапашъхьэ ущыгъыгъэшъ, Сэри укъызэхэсхыгъ’. Зиусхьаным джары ыӀорэр. 20Джащ пае мары уятэхэр зыщагъэтӀылъыжьыгъэхэ чӀыпӀэр озгъэгъотыжьыщт, игъо къэсыфэ ущызгъэӀэнышъ, уикъэунэ уезгъэкӀужьыщт, мы чӀыпӀэм къыфезгъэхыщт тхьамыкӀагъохэр плъэгъущтхэп“». Арыти, джэуапыр пачъыхьэм къынагъэсыжьыгъ+.

ЯтӀокӀэнэрэ щырэ шъхьэр

Иощыехъу пачъыхьэм тхьэнэпцӀхэр зэрэщигъэзыягъэхэр

23^1Иощыехъу пачъыхьэм ыгъакӀохи, Ехъудэмрэ Ерусэлэмрэ янахьыжъ упчӀэжьэгъухэр зэкӀэ ащ дэжь къыщызэӀуагъэкӀагъэх. 2Пачъыхьэр Зиусхьаным и Унэ кӀуагъэ, зэкӀэ ехъуд цӀыфхэри, зэкӀэ Ерусэлэм щыщхэри, къурмэнышӀхэри, тхьэлӀыкӀохэри, анахь къызэрыкӀохэм къащегъэжьагъэу анахь лъэрыхьэхэм анэсыжьэу зэкӀэ цӀыфхэр ащ игъусагъэх. Ар Зиусхьаным и Унэ къычӀагъотэгъэ хэбзэ тхылъым итхагъэхэм зэкӀэми зэхахэу къеджагъ+. 3Пачъыхьэр кӀэсэнхэр зыкӀэт чӀыпӀэ хэӀатыкӀыгъэм теуцуи, Зиусхьаным игъогу тетынхэу, Ащ иунашъохэр, Ащ иухэсыгъэхэр, Ащ ишапхъэхэр, хэбзэ тхылъым итхагъэхэр агурэ апсэкӀэрэ агъэцэкӀэнхэу Зиусхьаным ыпашъхьэ Ӏуагъэ щызэдаригъэшӀыгъ. КъызэӀукӀагъэхэр зэкӀэ ащ къезэгъыгъэх+. 4Пачъыхьэм Хъылкъый къурмэнышӀ шъхьаӀэм, къурмэнышӀ шъхьаӀэм игуадзэхэм, Зиусхьаным и Унэ чӀэхьапӀэ къэзыухъумэрэ къурмэнышӀхэм унашъо афишӀи, БаӀал, Астартэ, ошъогу кӀочӀапцӀэхэм апае агъэфедэщтыгъэхэ пкъыгъо зэфэшъхьафхэр Зиусхьаным и Унэ къычӀаригъэхыгъэх. ЕтӀанэ ахэр Ерусэлэм ыкӀыбкӀэ Къыдрэн кӀэим щигъэстыгъэх, ястафэхэр Бэтэл ахьыжьынхэу унашъо афишӀыгъ+. 5Ехъуд къалэхэмрэ Ерусэлэм иӀэгъо-благъохэмрэ къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэм мэ ӀашӀу къызпиххэрэр ащагъэстынхэм пае тхьэнэпцӀхэм ялэжьакӀохэу ехъуд пачъыхьэхэм тырагъэуцогъагъэхэр тыригъэкӀыгъэх. Ахэм БаӀали, тыгъэми, мазэми, жъогъобынхэми, ошъогу кӀочӀапцӀэхэми апае мэ ӀашӀухэр къызпиххэрэр агъэстыщтыгъэх+. 6Ащ тхьэнэпцӀэу Астартэ ипкъэу Зиусхьаным и Унэ къычӀаригъэхыжьи, Ерусэлэм ыкӀыбкӀэ аригъэхьи, Къыдрэн псы игъукӀыгъэ зэпырыкӀыпӀэм дэжь щаригъэгъэстыгъ. Ащ истафэхэр сапэу зэхаригъэубыкӀэжьхи, етӀанэ цӀыф къызэрыкӀохэр зыдалъхьажьырэ къэхалъэм даригъэтэкъожьыгъ+. 7Зиусхьаным и Унэ цӀэпӀагъэхэр щызышӀэщтыгъэ хъулъфыгъэхэмрэ бзылъфыгъэхэмрэ зэрысыщтыгъэхэ унэхэр зэхаригъэкъутагъэх. Астартэ пае техъонхэр бзылъфыгъэхэм ахэм ащашӀыщтыгъэх+. 8ТхьэнэпцӀмэ ялэжьакӀохэр зэкӀэ ехъуд къалэхэм адаригъэщыхи, ГъэбаӀ къыщегъэжьагъэу БэрщэбаӀ нэсэу ит лъэгапӀэхэу тхьэнэпцӀхэм ялэжьакӀохэм мэ ӀашӀухэр зыщагъэущтыгъэхэр ащылъэӀожьынхэ амылъэкӀынэу зэхикъутагъэх. Джащ фэдэу ащ зэхикъутагъ Ехъошуа къэлэ Ӏэшъхьэтетым икъэлапчъэу къалэм зэрэдахьэхэрэм исэмэгубгъукӀэ щыӀэ лъэгапӀэри. 9Ау лъэгапӀэхэм якъурмэнышӀхэр Зиусхьаным икъурмэншӀыпӀэу Ерусэлэм дэтым къекӀуалӀэщтыгъэхэп, нэмыкӀ къурмэнышӀхэм ягъусэхэу хьалыгъу мыкӀумыпшыр зэдашхыщтыгъ. 10Зыгорэми ыкъо е ыпхъу Молэх тхьэнэпцӀым къурмэнэу фимыгъэстыным пае, Тофэт тхьэнэпцӀым ипкъэоу Хъынэм ыкъохэм якӀэй дэтым емылъэӀужьышъунхэу ащ ышӀыгъ+. 11Джащ фэдэу, ехъуд пачъыхьэхэм тыгъэм пае Зиусхьаным и Унэ ичӀэхьапӀэ дэжь, тхьамэтэ пащэмэ ащыщэу Нэтан-Мэлэх ихапӀэ пэблагъэу агъэуцущтыгъэ шыхэр, Ӏуаригъэщыжьыгъэх, ку псынкӀэхэу тыгъэм пае агъэуцущтыгъэхэр машӀокӀэ ыгъэстыгъэх. 12Пачъыхьэм ехъуд пачъыхьэхэм Ахъаз иунашъхьэ тырашӀыхьэгъэ къурмэншӀыпӀэхэри, Мэнасэ Зиусхьаным и Унэ ищагуитӀу адигъэуцогъэгъэ къурмэншӀыпӀэхэри къыридзыххи зэхигъэтэкъуагъэх. Ахэм якъутафэхэр псы игъукӀыгъэ зэпырыкӀыпӀэу Къыдрэн щыритэкъужьыгъэх+. 13Израил ипачъыхьэу Сэлмэн цыдонмэ, моабхэм, Ӏамонхэм ятхьэнэпцӀ бзэджэ-наджэхэу Астартэ, Къэмэщ, Мылкъом апае лъэгапӀэхэу Ерусэлэм икъокӀыпӀэкӀэ, Зэйтын къушъхьэм[*] икъыблэкӀэ щигъэуцугъэхэр Иощыехъу пачъыхьэм уащымылъэӀожьышъунэу ышӀыгъэх+. 14ТхьэнэпцӀхэмрэ Астартэрэ афагъэуцугъэ пкъэухэр зэхикъутэхи, ахэр зыдэщытыгъэ чӀыпӀэхэм цӀыф къупшъхьэхэр атыритэкъожьыгъэх+. 15Джащ тетэу, Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм, Бэтэл щигъэуцугъэ лъэгапӀэр, джа къурмэншӀыпӀэри лъэгапӀэри зэщидзыхи, сапэ ышӀэу зэхигъэтэкъуагъэх. Астартэ пае агъэуцугъэ пкъэухэри ыгъэстыгъэх+. 16Иощыехъу зэплъэм Ӏуашъхьэм тетыгъэ къэунэхэр къылъэгъугъэхэти, ыгъакӀохи къупшъхьэхэр къаригъэхьхи, ахэр къурмэншӀыпӀэм ыкӀыӀу щигъэстхи, Зиусхьаным Тхьэм илӀыкӀо мыр зэрэхъущтыр къызэрэригъэӀогъагъэм тетэу, къурмэншӀыпӀэр умыгъэфедэжьышъунэу ышӀыгъ+. 17Иощыехъу къэупчӀагъ: «Сыд саугъэта мы слъэгъурэр?» Къэлэдэсхэм ащ къыраӀожьыгъ: «Ар Тхьэм илӀыкӀоу Ехъудэм къикӀи Бэтэл щагъэуцугъэ къурмэншӀыпӀэм ыкӀыӀу о щыпшӀэрэр зэрэхъущтыр къэзыӀогъагъэм икъэун»+. 18Арыти, ащ къыӀуагъ: «Ащ шъунэмыс, ащ икъупшъхьэхэм хэти анэрэмыс». Арыти, ащ икъупшъхьэхэри Щамэрэн къикӀыгъэгъэ тхьэлӀыкӀом икъупшъхьэхэри къагъэнагъэх. 19Джащ тетэу Иощыехъу Зиусхьаныр агъэгубжэу израил пачъыхьэмэ Щамэрэн ит къалэхэм якъурмэншӀыпӀэ лъэгапӀэхэм атырагъэуцогъэ тхьэлъэӀупӀэунэхэри зэхикъутагъэх. Бэтэл зэрэщишӀыгъэм фэдэу ахэми джар аришӀагъ. 20КъурмэншӀыпӀэ лъэгапӀэхэм ятхьэнэпцӀ лэжьакӀохэу ащ щыӀагъэхэр зэкӀэ къурмэншӀыпӀэхэм ащиукӀхи, цӀыф къупшъхьэхэр ахэм акӀыӀу щигъэстыжьыгъэх. ЕтӀанэ Ерусэлэм къыгъэзэжьыгъ+.

Пэсахъ мэфэкӀым къызэрэфагъэзэжьыгъэр

21Пачъыхьэм зэкӀэ цӀыфхэм унашъо афишӀи, ариӀуагъ: «Мы хэбзэ тхылъым зэритым тетэу, шъуи Тхьэ пае пэсахъ мэфэкӀыр[*] шъушӀы»+. 22ХьыкумышӀхэм Израил пэщэныгъэ зыщыдызэрахьэщтыгъэ лъэхъаным къыщегъэжьагъэу израил пачъыхьэхэмрэ ехъуд пачъыхьэхэмрэ ялъэхъан къынэсэу мыщ фэдэ пэсахъ мэфэкӀ ашӀыщтыгъэп. 23Ау пачъыхьэу Иощыехъу зыпачъыхьэр япшӀыкӀуенэрэ илъэсым хэхьагъэу джа пэсахъым игъэмэфэкӀын Зиусхьаным пае Ерусэлэм щырагъэжьэжьыгъ.

Иощыехъу иаужырэ зэхъокӀыныгъэхэр

24Хъылкъый къурмэнышӀым Зиусхьаным и Унэ къыригъотэгъэ хэбзэ тхылъым итхагъэхэр гъэцэкӀэжьыгъэнхэм пае, Иощыехъу удыгъэхэр зезыхьэхэрэр, джэнчыдзхэр, джынэхэр къычӀэзыщхэрэр, тхьэ нэпцӀхэр, зэкӀэ бзэджэ-наджэхэр Ехъудэмрэ Ерусэлэмрэ ащигъэкӀодыпагъэх+. 25Ыгурэ ыпсэрэ кӀуачӀэу ахэлъ пстэумкӀэ зэкӀэ Мосэ ихабзэхэм аблэмыкӀэу, Зиусхьаным зыфигъэзэгъапэу ыпэкӀэ пачъыхьэ щыӀагъэп, ыужкӀи ащ фэдэ къэхъужьыгъэп+. 26Ау пачъыхьэу Мэнасэ Зиусхьаныр щигъэзыйи, Ар ыгъэгубжэу, Ащ къемыкӀущтыр зэришӀэщтыгъэм пае Зиусхьаныр Ехъудэм лъэшэу къызэрэфэгубжыгъэу къызэкӀэкӀыжьыгъагъэп+. 27Зиусхьаным къыӀуагъ: «Израилыр зэрэкӀэрыздзыгъэм фэдэу, Ехъудэри зыкӀэрыздзыщт, „Сэ сичӀыпӀэщт“ сӀуи, Сэ къахэсхыгъэ мы Ерусэлэм къалэри, Сэ сцӀэ епхыгъэнэу зыфэсӀогъэ мы Унэри пхъатэ зыпэсымыхьыжьхэу, щызгъэзыещтых»+.

Иощыехъу ипачъыхьан зэриухыгъэр

28Иощыехъу зэкӀэ иӀофшӀагъэхэмрэ нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ Ехъудэм ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 29Иощыехъу ипачъыхьагъум мысыр пачъыхьэ фирхьаунэу Нэхъоу ашур пачъыхьэм пэшӀуекӀоу Ефрат псыхъом ылъэныкъокӀэ ежьагъ. Иощыехъу пачъыхьэр ащ езэонэу зыпэгъокӀым, адрэм ар къызэлъегъум, къеуи Мэгъыдэ къыщиукӀыгъ. 30Арыти, иӀумэтхэм ащ ихьадэ ку псынкӀэм илъэу Мэгъыдэ къыращыжьи, Ерусэлэм къащэжьыгъ. Икъэунэ ар далъхьажьыгъ. Ащ дэжьым ехъудхэм Иощыехъу ыкъо Ехъоахъаз ышъхьэ дагъэ щарагъафи, ятэ ычӀыпӀэ пачъыхьанэу тырагъэхьагъ+.

Ехъуд пачъыхьэу Ехъоахъаз

31Ехъоахъаз пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс тӀокӀырэ щырэ. Мэзищэ ар Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Хъамутал. Ар Лыбнэ къалэ щыщ Ирмые ыпхъугъ+. 32Ятэшхохэм зэряхэбзагъэу Зиусхьаным къемыкӀущт пстэури ащ ышӀэщтыгъ. 33Ар Нэхъоу фирхьауным Хъамат хэкум ит Рыблэ къалэ щиубыти, Ерусэлэм щымыпачъыхьажьыным пае гъэры ышӀыгъ. Хэкум тыжьынэуи дышъэуи килограмм минищ зырыз фэдиз тынӀахьэу тырилъхьагъ. 34Джаущтэу Нэхъоу фирхьауным Иощыехъу ыкъо Елыекъым ятэ Иощыехъу ычӀыпӀэ пачъыхьанэу тыригъахьи, ыцӀэ ЕхъоекъымкӀэ зэблихъужьыгъ. Ехъоахъаз ыубыти, Мысырым ыщи, ар ащ щылӀэжьыгъ+.

Ехъуд пачъыхьэу Ехъоекъым

35Ехъоекъым тыжьыни дышъи фирхьауным ритыщтыгъэх. Нэхъоу фирхьауным иунашъо тетэу, ащ ритынхэм пае хэкухэм ащыпсэурэ нэбгырэ пэпчъ, шъхьадж иамал елъытыгъэу, тыжьынымрэ дышъэмрэ къатынхэу хьакъулахь атырилъхьагъ. 36Ехъоекъым пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс тӀокӀырэ тфырэ, илъэс пшӀыкӀузэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Зэбудэ. Ар Румэ щыщ Пэдай ыпхъугъ. 37Ятэшхохэм зэряхэбзагъэу, Зиусхьаным къемыкӀущт пстэури ащ ышӀэщтыгъ.

ЯтӀокӀэнэрэ плӀырэ шъхьэр

24^1Ехъоекъым ипачъыхьагъум бабилэн пачъыхьэу Нэбухаднэцар Ехъоекъым къезауи, илъэсищэ ар ыӀэмычӀэ илъыгъ. ЕтӀанэ Ехъоекъым ащ зыкъыпиӀэти шъхьафит хъужьыгъэ+. 2Зиусхьаным къасдый, арам, моаб, Ӏамон дзэ купхэу зэхахьэхэрэр ащ къытыригъэбанэщтыгъэх. Зиусхьаным иӀумэт тхьэлӀыкӀохэм къызэраригъэӀогъагъэм тетэу, Ехъудэр ыгъэкӀодынэу ахэр къытыригъэбанэщтыгъэх+. 3Шъыпкъэ дэдэмкӀэ, Зиусхьаным иунашъо тетэу, ехъудхэр ынэӀу ригъэкӀынхэм пае, Мэнасэ ипсэкӀодшӀагъэхэм, ащ ышӀэгъэ пстэумэ апае Ехъудэм ар къыщышӀыгъ+. 4Лъы хыер, Ерусэлэм зэлъыригъэкӀоу, зэригъэчъагъэри Зиусхьаным ащ къыфигъэгъунэу фэягъэп. 5Ехъоекъым зэкӀэ иӀофшӀагъэхэмрэ нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 6Ехъоекъым лӀи ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм зегъэзэжьым, ыкъо Ехъоехин ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 7Мысыр пачъыхьэм ыӀэ илъыгъэ чӀыгухэр, игъукӀырэ мысыр псыхъом къыщегъэжьагъэу Ефрат псыхъом нэсэу, зэкӀэ бабилэн пачъыхьэм зэриштагъэхэм къыхэкӀэу, мысыр пачъыхьэр зао ышӀынэу ащ нахьыбэ къежьэжьыгъэп.

Ехъуд пачъыхьэу Ехъоехин

8Ехъоехин пачъыхьэу зытехьэм илъэс пшӀыкӀуй ыныбжьыгъэр, мэзищэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Нэхъущтэ. Ерусэлэм щыщ Елнатан ыпхъугъ. 9Ятэ зэрихэбзагъэу, Зиусхьаным къемыкӀущт пстэури ащ ышӀэщтыгъ. 10А уахътэм бабилэн пачъыхьэу Нэбухаднэцар идзэпэщэ Ӏэшъхьэтетхэр Ерусэлэм къезэрэгъэкӀухи, къалэр къадзыхьагъ. 11Бабилэн пачъыхьэу Нэбухаднэцар идзэпэщэ Ӏэшъхьэтетхэм къалэр аштэнэу фежьагъэхэу, ежьыр ащ къэкӀуагъ. 12Арыти, ехъуд пачъыхьэу Ехъоехини, яни, иӀумэт Ӏэшъхьэтетхэри, ипщхэри, иунэ-хапӀэ зынаӀэ тезгъэтхэри зэригъусэхэу бабилэн пачъыхьэм зыратыгъ. Бабилэн пачъыхьэр зыпачъыхьэр яенэрэ илъэсым хэхьагъэу Ехъоекъым ащ ыубытыгъ+. 13Бабилэн пачъыхьэм Зиусхьаным и Унэ, пачъыхьэ унэм арылъыгъэ мылъкур зэкӀэ арищыгъ. Зиусхьаным къызэриӀогъагъэм фэдэу, израил пачъыхьэу Сэлмэн ышӀыгъэ дышъэ пкъыгъохэр Зиусхьаным и Унэ ащ щызэхиупӀышкӀуагъэх+. 14Ерусэлэм дэсхэр зэкӀэ, пщыхэр зэкӀэ, дзэпэщэ Ӏэшъхьэтетхэр зэкӀэ нэбгырэ минипшӀ хъухэу ыгъэкощыгъэх, пхъэшӀэ ӀэпэӀасэхэри, гъукӀэхэри зэкӀэ, хэкум щыщ цӀыф анахь тхьамыкӀэхэм анэмыкӀ зи къымыгъанэу рищыгъэх. 15Ехъоехин Бабилэн къалэм ыгъэкощыгъ, пачъыхьэм яни, ишъузхэри, ащ иунэ-хапӀэ зынаӀэ тезгъэтхэри, хэкум ицӀыф лъэрыхьэхэри Ерусэлэм даригъэщхи Бабилэн аригъэгъэкощыгъэх+. 16Бабилэн пачъыхьэм дзэкӀолӀ нэбгырэ миниблыр, пхъашӀэхэмрэ гъукӀэхэмрэ нэбгырэ мин хъухэу, зэоным фэгъэсэгъэ дзэкӀолӀ хэшыпыкӀыгъэхэр зэкӀэ псэупӀэкӀэ Бабилэн аригъэгъэкощыгъэх. 17Бабилэн пачъыхьэм Ехъоехин ятэш Матаный ащ ычӀыпӀэ пачъыхьэу тыригъахьи, Цыдкъый цӀэу фаригъэусыжьыгъ+.

Ехъуд пачъыхьэу Цыдкъый

18Цыдкъый пачъыхьэу зытехьэм илъэс тӀокӀырэ зырэ ыныбжьыгъ, илъэс пшӀыкӀузэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Хъамутал. Ар Лыбнэ къалэ щыщ Ирмые ыпхъугъ+. 19Ащи Ехъоекъым фэдэ къабзэу Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ. 20Зиусхьаныр Ерусэлэми Ехъудми лъэш дэдэу къафэгубжыгъэти, ащ нахьыбэрэ ымыдэжьхэу, ынэӀу ригъэкӀыпагъэх.

ЕтӀанэ Цыдкъый бабилэн пачъыхьэм зыкъыпиӀэтыгъ.

ЯтӀокӀэнэрэ тфырэ шъхьэр

Ерусэлэм зэрэзэхакъутагъэр

25^1Цыдкъый зыпачъыхьэр ябгъонэрэ илъэсым хэхьагъэу, илъэсым ияпшӀэнэрэ мазэ[*] ияпшӀэнэрэ мафэ бабилэн пачъыхьэу Нэбухаднэцар идзэ зэрэщытэу игъусэу Ерусэлэм къекӀуи ар къадзыхьагъ, къэлэ дэпкъым рыдэкӀоенхэу псэуалъэ горэ ашӀыгъ+. 2Цыдкъый зыпачъыхьэр япшӀыкӀузэнэрэ илъэсым хэхьафэ къалэр джаущтэу къызэрыдзыхьэгъагъ. 3ЯплӀэнэрэ мазэм иябгъонэрэ мафэ[*] гъаблэр къалэм нахь щылъэшыгъ, цӀыфхэм ашхын яӀагъэп. 4Къэлэ дэпкъым къыпхыраутыгъ. Цыдкъый идзэкӀолӀхэр чэщым пачъыхьэ хэтэщагум рекӀокӀырэ къэлэ дэпкъхэм азыфагу дэтхэу, къэлапчъэм пэблэгъэ лъагъом тетхэу чъагъэх. А уахътэм къасдыйхэр къалэм къегъэуцокӀыгъэхэу щытыгъэхэти, пачъыхьэмрэ идзэкӀолӀхэмрэ Ерыхъоу кӀэим екӀужьыгъэх. 5Ау къасдыйхэм ядзэ пачъыхьэм лъежьи Ерыхъоу кӀэим щыкӀэхьагъ. Ащ идзэ зэрэщытэу шъхьадж ыпакӀэ хэлъэдэжьыгъ. 6Джаущтэу пачъыхьэр къаубыти, бабилэн пачъыхьэм дэжь Рыблэ ащи ащ иӀоф щаӀуагъ+. 7Цыдкъый ыкъохэр ыпашъхьэ щаукӀхи, ежь Цыдкъый ынэхэр ракӀыхи, ыӀэхэм джэрз Ӏэхъу-лъэхъухэр атыралъхьи Бабилэн ащагъ+.

Тхьэм и Унэ зэрэзэхакъутагъэр

8Илъэсым иятфэнэрэ мазэ[*], мазэм ияблэнэрэ мафэ, бабилэн пачъыхьэу Нэбухаднэцар зыпачъыхьэр япшӀыкӀубгъонэрэ илъэсым хэхьагъэу, бабилэн пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытмэ яӀэшъхьэтетэу, ащ иӀумэт Нэбузарадан Ерусэлэм къэкӀуагъ. 9Зиусхьаным и Уни, пачъыхьэм иуни, Ерусэлэм дэт унэхэри зэкӀэ, цӀыф лъэрыхьэхэм яунэхэри машӀо акӀидзи ащ ыгъэстыгъэх. 10Къасдый дзэу пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытхэм яӀэшъхьэтет игъусагъэхэм Ерусэлэм къекӀокӀырэ дэпкъри зэхакъутагъ. 11Пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытмэ яӀэшъхьэтетэу Нэбузарадан къалэм дамыщыгъэу къэнэгъэгъэ цӀыфхэри, бабилэн пачъыхьэм ыпэкӀэ гохьэгъагъэхэри, нэмыкӀ цӀыф къызэрыкӀохэри къалэм даригъэщыгъэх. 12Пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытмэ яӀэшъхьэтет зынэмысэу къыгъэнагъэр сэнэшъхьэшӀапӀэхэмрэ чӀыгумрэ адэлэжьэнхэм пае къэлэдэс анахь тхьамыкӀэхэм ащыщэу тӀэкӀу гор ныӀэп. 13Къасдыйхэм джэрз гъэткӀугъэм хэшӀыкӀыгъэ кӀэсэнхэу Зиусхьаным и Унэ иапэрэ ихьапӀэ чӀэтхэри, щэрэхъхэм атет тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэхэри, джэрзым хэшӀыкӀыгъэ лэгъуп-псыубытыпӀэу Зиусхьаным и Унэ чӀэтыгъэри зэхацӀыцӀэхи, а джэрзыр Бабилэн ащагъ+. 14Джащ фэдэу ащагъэх лэгъупхэри, хьакужъонтхъухэри, остыгъэм ишъэгъэ стафэхэр къызэрэпахырэ Ӏадэхэри, Ӏэгубжъэхэри, джэрзым хэшӀыкӀыгъэ шыкъоу Тхьэм ыпашъхьэ итхэ зыхъукӀэ агъэфедэщтыгъэхэри,+
15жъапхъэхэри, лэджэнхэри ащагъэх, дышъэмрэ тыжьынымрэ ахэшӀыкӀыгъэхэри пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытмэ яӀэшъхьэтет ыштагъэх. 16КӀэсэнитӀоу, лэгъуп-псыубытыпӀэхэу, щэрэхъхэм атет тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэхэу Сэлмэн Зиусхьаным и Унэ пае джэрзым харигъэшӀыкӀыгъэхэм яонтэгъуагъэ зыфэдизыр ащэчыгъэу щытыгъэп+. 17Зы кӀэсэным метрий фэдиз илъэгэгъагъ, метрэрэ ныкъорэ фэдиз илъэгагъэу джэрзым хэгъэткӀукӀыгъэу тандж ащ шъхьащыгъэуцожьыгъагъ. Джэрз шъэгъэ блэрымрэ фэхъурэяшъоу къытепшырэ сатыритӀоу нар теплъэ зиӀэхэмрэ танджым хъурэябзэу къыдекӀокӀыщтыгъэх. Джэрз шъэгъэ блэрыр къыздекӀокӀырэ адрэ кӀэсэнри джащ фэдагъ+.

Ехъуд цӀыфхэр Бабилэн зэрэращыгъэхэр

18Бабилэн пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытмэ яӀэшъхьэтет къурмэнышӀ шъхьаӀэу Сэрай, къурмэнышӀ шъхьаӀэм игуадзэу Цэфаный, Зиусхьаным и Унэ чӀэхьапӀэ къэзыухъумэрэ къурмэнышӀ нэбгырищри ыубытыгъэх. 19ДзэкӀолӀхэм яӀэшъхьэтет пащэщтыгъэхэм ащыщ горэ, пачъыхьэм ицыхьэшӀэгъу-упчӀэжьэгъу нэбгыритфэу къалэм дэсыгъэхэр, дзэм иӀэшъхьэтет итхакӀоу дзэм кӀощтхэр зытхыщтыгъэр, нахь цӀыф лъэрыхьэхэу къалэм дэсыгъэхэм ащыщхэу нэбгырэ тӀокӀищ ащ къалэм даригъэщыгъэх. 20Пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытмэ яӀэшъхьэтетэу Нэбузарадан ахэр ыубытхи бабилэн пачъыхьэм дэжь Рыблэ ыщагъэх. 21Бабилэн пачъыхьэм ахэр аригъэутынхи, Хъамат хэкум ит Рыблэ къалэ щаригъэукӀыжьыгъэх. Джаущтэу ехъуд цӀыфхэр ячӀыгу ращыгъэх.

Ехъудэм иӀэшъхьэтет пащэу Гъэдалый

22Бабилэн пачъыхьэу Нэбухаднэцар Ехъуд хэкум къыригъэнэжьыгъэ цӀыфхэм Щафан ыкъо Ахъыкъам ыкъо Гъэдалый Ӏэшъхьэтет пащэу афишӀыгъ+. 23Дзэм иӀэшъхьэтет пащэхэми, ахэм ягъусэ дзэкӀолӀхэми бабилэн пачъыхьэм Гъэдалый Ӏэшъхьэтет пащэу зэрэтыригъэхьагъэр зызэхахым, Гъэдалый дэжь Мыцпэ къэкӀуагъэх: Нэтаный ыкъо Исмахьил, Къарыехъ ыкъо Иохъанан, нэтофэ лъэпкъым щыщ Танхъумэт ыкъо Сэрай, зятэ МэӀахэ щыщ Язаныехъу, ядзэкӀолӀхэр. 24Гъэдалый ахэми, зиӀэшъхьэтет ядзэкӀолӀхэми тхьэлъанэ афишӀи ариӀуагъ: «Къасдый Ӏэшъхьэтетхэм шъуащымыщынэу мы чӀыпӀэм унэхэр щышъушӀхи, бабилэн пачъыхьэм шъуфэӀорышӀи шъуиӀофхэр дэгъу хъущт». 25Ау яблэнэрэ мазэм[*] тефэу пачъыхьэ лӀакъом щыщ ЕлыщамаӀ ыкъо Нэтаный ыкъожь Исмахьилэ нэбгырипшӀ игъусэу къакӀуи, Гъэдалыйи ащ игъусэу Мыцпэ дэсыгъэхэми къатебани ыукӀыгъэх. 26ЕтӀанэ цӀыфхэм, анахь къызэрыкӀохэм къащегъэжьагъэу анахь лъэрыхьэхэм анэсыжьэу, дзэкӀолӀ Ӏэшъхьэтетхэри зэрахэтхэу, къасдыйхэм ащэщынэхэти, заӀати зэкӀэ Мысырым икӀыжьыгъэх.

Ехъоехин хьапсым къызэрэчӀагъэкӀыжьыгъэр

27Ехъуд пачъыхьэу Ехъоехин зыращыгъэр ящэкӀэнэрэ блырэ илъэсым хэхьагъэу, илъэсым ияпшӀыкӀутӀонэрэ мазэ[*] иятӀокӀэнэрэ блырэ мафэ бабилэн пачъыхьэу Еуил-Мэродах пачъыхьанэу зытехьэгъэ илъэсым, ехъуд пачъыхьэу Ехъоехин нэшӀукӀэ къеплъи, хьапсым къычӀаригъэщыжьыгъ+. 28Ар ащ нэгушӀоу къыпэгъокӀыгъ, нэмыкӀ хэгъэгумэ япачъыхьэхэу Бабилэн щыӀагъэхэм анахьыбэу лъытэныгъэ къыфишӀыгъ. 29Пачъыхьэм Ехъоехин хьапсэчӀэс щыгъынэу щыгъыгъэхэр зыщыригъэхыжьхи, щэӀэфэ ышхыщтым ар щигъэкӀагъэп. 30Джаущтэу пачъыхьэм иунашъокӀэ, ищыкӀагъэр зэкӀэ мафэ къэс рагъэгъотзэ, олӀэжьыфэ ар щыӀагъ.

* 2:12 Мы къэӀуакӀэм мыщ фэдэ мэхьани иӀэн ылъэкӀыщт: «Израилым иухъумэкӀо лъэш».

* 3:4 Мы чӀыпӀэм нэмыкӀ къэӀуакӀи иӀ: цыр къызтырамыщыкӀыгъэ тӀы минишъэрэ.

* 5:12 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм зэрахэтыр: Аманэ.

* 5:17 НаӀаман Израилым и Тхьэ пае къурмэншӀыпӀэ ыгъэуцунэу фэягъэти, ежь къызэрэшӀошӀыщтыгъэмкӀэ, Израилым ичӀыгу щыщ ащ тырилъхьан фэягъэ.

* 7:13 Мы чӀыпӀэм имэхьанэ ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхым щызэхэугуфыкӀыгъэп.

* 9:31 ДзэӀэшъхьэтетэу Зымрый Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъыо зэриукӀыгъагъэр Изэбэл Ехъыо ыгу къыгъэкӀыжьызэ, ащ фегъадэ. Ащ ехьылӀагъэу еплъ: «Пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъым» 6:8-12.

* 12:16 Еплъ: «Мосэ иящэнэрэ тхылъ» 4:1-5, 13.

* 13:14 Мы къэӀуакӀэм пае еплъ: 2:12.

* 15:19 Мы пачъыхьэм ыцӀэ нэмыкӀ Ӏэпэрытххэм зэрахэтыр: Тыгълат-Пылэсэр.

* 15:25 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхым мыщ дэжь гущыӀитӀу джыри къыщыкӀэлъэкӀох.

* 16:3 Мы чӀыпӀэм нэмыкӀ мэхьани иӀэн ылъэкӀыщт: «машӀом пхыращыщтыгъэх».

* 16:13 Адрэ къурмэнхэм ягъусэу сэнэпсыр къурмэншӀыпӀэм тыракӀэщтыгъэ (еплъ «Мосэ иящэнэрэ тхылъ» 23:13 ).

* 16:18 Мы чӀыпӀэм имэхьанэ ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхым щызэхэфыгъуаеу щыт.

* 18:4 Нэхъущтэным ижъырэ джуртыбзэмкӀэ къикӀырэр: «джэрзым хэшӀыкӀыгъэ блэр».

* 19:9 Непэрэ Эфиопиемрэ Суданымрэ алъэныкъокӀэ щыӀагъ.

* 19:21 «Цион ыпхъоу пшъэшъапӀэм итым», «Ерусэлэм ыпхъу» зыфиӀорэ къэӀуакӀэхэр зэхьылӀагъэхэр Ерусэлэм къалэр ары.

* 19:28 Ашурхэм аубытырэ япыйхэм апэгъуанэмэ хъурджанэу аращыхэрэм, ажэхэм адалъхьэрэ жэдэлъхэм апашӀэрэ кӀапсэхэмкӀэ гъэрхэр зэращэщтыгъэхэр ары мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэр.

* 20:10 Мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэр ижъырэ уахътэм тыгъэм иныбжьыкъукӀэ уахътэр зынэсыгъэр къызэрашӀэщтыгъэр ары.

* 22:14 Пачъыхьэм е къурмэнышӀхэм ящыгъынхэм.

* 23:13 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхым мы къэӀуакӀэм ычӀыпӀэ щыгъэфедагъэм имэхьанэр Зэхэкъутэным икъушъхь.

* 23:21 Мосэ иятӀонэрэ тхылъ зэритхагъэм тетэу, Тхьэм джуртхэр Мысырым къызэрэрищыжьыгъэхэр ащымыгъупшэжьыным пае, пэсахъыр илъэсым зэ агъэмэфэкӀынэу егъэшӀэрэ унашъоу Тхьэм ахэм къафишӀыгъ.

* 25:1 Ижъырэ джуртхэм илъэсым имазэхэр къызэралъытэщтыгъэмкӀэ, мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэ уахътэр зытефэрэр щылэ мазэм ыгузэгу дэжь фэдизым къыщегъэжьагъэу мэзаем ыгузэгу нэс къыубытырэ уахътэр ары.

* 25:3 Мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэ уахътэр зытефэрэр мэкъуогъум ыгузэгу дэжь фэдизым къыщегъэжьагъэу бэдзэогъум ыгузэгу фэдизым нэс. Ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхым мазэм ыцӀэ къыщыриӀорэп.

* 25:8 Мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэ уахътэр зытефэрэр шышъхьэӀум ыгузэгу дэжь фэдизым къыщегъэжьагъэу Ӏоныгъом ыгузэгу нэс къыубытырэ уахътэр ары.

* 25:25 Ижъырэ джуртхэм илъэсым имазэхэр къызэралъытэщтыгъэмкӀэ, мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэ уахътэр зытефэрэр Ӏоныгъо мазэм ыгузэгу дэжь фэдизым къыщегъэжьагъэу чъэпыогъум ыгузэгу нэс къыубытырэ уахътэр ары.

* 25:27 Мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэ уахътэр зытефэрэр мэзаем ыгузэгу дэжь фэдизым къыщегъэжьагъэу гъэтхапэм ыгузэгу нэс къыубытырэ уахътэр ары.

+ 1:1 1ПА 22:37, 2СА 8:2, 2ПА 3:5

+ 1:2 Апостол. 20:9, Маттэ 10:25, Маттэ 12:24, Марк 3:22, Лука 11:15, 2ПА 8:8

+ 1:3 1ПА 17:1, 1ПА 21:17
+ 1:8 Маттэ 3:4, Марк 1:6
+ 1:10 Лука 9:54
+ 2:1 УблапӀэ 5:24, 1ПА 19:19-21,
+ 2:4 1ПА 16:34
+ 2:8 МысырикӀыжь 14:21, МысырикӀыжь 14:29,
+ 2:9 Хэбзэ тхыжьыгъэр 21:17
+ 2:12 2ПА 6:17, 2ПА 13:14
+ 2:16 1ПА 18:12, Апостол. 8:39
+ 2:25 1ПА 18:20
+ 3:2 1ПА 16:31, 2ПА 10:26
+ 3:3 1ПА 12:28-32
+ 3:5 2ПА 1:1
+ 3:7 1ПА 22:4
+ 3:9 1ПА 22:47
+ 3:11 1ПА 22:7
+ 3:13 1ПА 18:19, 1ПА 22:6
+ 3:15 1СА 10:5, 1СА 16:17, 1ПА 18:46
+ 3:19 Хэбзэ тхыжьыгъэр 20:19
+ 3:20 МысырикӀыжь 29:39-40
+ 4:1 Маттэ 18:25
+ 4:12 2ПА 5:20-27, 2ПА 8:4-5
+ 4:16 УблапӀэ 18:14
+ 4:27 Маттэ 28:9, УблапӀэ 18:17,

+ 4:29 1ПА 18:46, МысырикӀыжь 7:19, МысырикӀыжь 14:26, Лука 10:4

+ 4:31 1ПА 18:29, Иуан 11:11
+ 4:33 Якъуб 5:16
+ 4:34 1ПА 17:21, Апостол. 20:10
+ 4:37 Евр. 11:35
+ 4:38 2ПА 2:1

+ 4:42 1СА 9:4, Маттэ 14:16-21, Маттэ 15:32-38, Марк 6:37-44, Марк 8:4-9, Лука 9:13-17, Иуан 6:5-13

+ 5:1 Лука 4:27,
+ 5:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:39, 1ПА 20:7
+ 5:15 Дан 2:47
+ 5:16 Дан 5:17
+ 5:20 2ПА 4:12, 2ПА 8:4-5
+ 5:27 МысырикӀыжь 4:6,
+ 6:13 УблапӀэ 37:17
+ 6:17 Орэд ЛъапӀэхэр 67:18,
+ 6:18 УблапӀэ 19:11

+ 6:22 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 25:21, Рим. 12:20

+ 6:24 1ПА 15:18, 1ПА 20:1, 2ПА 8:27
+ 6:26 2СА 14:4
+ 6:29 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:57,
+ 7:2 2ПА 7:17
+ 7:6 2СА 5:24, 2ПА 6:17
+ 7:7 Орэд ЛъапӀэхэр 47:6
+ 7:17 2ПА 7:2
+ 8:1 2ПА 4:35-37, УблапӀэ 41:27
+ 8:4 2ПА 4:12, 2ПА 5:20-27
+ 8:7 2ПА 6:24
+ 8:8 1ПА 19:15, 1ПА 19:17, 1СА 9:7, 2ПА 1:2

+ 8:12 2ПА 10:32, 2ПА 12:17, 2ПА 13:22, Орэд ЛъапӀэхэр 136:9,

+ 8:13 1ПА 19:15, 1ПА 19:17
+ 8:18 1ПА 12:28-30, 1ПА 16:31-33
+ 8:19 2СА 21:17, 1ПА 11:36
+ 8:20 УблапӀэ 27:40, 1ПА 22:47
+ 8:26 2ПА 11:1
+ 8:28 2ПА 8:15, 1ПА 22:3
+ 9:1 2ПА 8:28
+ 9:2 1ПА 19:16
+ 9:3 1СА 10:1
+ 9:7 1ПА 18:4
+ 9:8 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:36

+ 9:9 1ПА 14:10, 1ПА 15:29, 1ПА 16:11, 1ПА 21:21-22

+ 9:10 1ПА 21:23, 2ПА 9:36

+ 9:13 Маттэ 21:8, Марк 11:8, 2СА 15:10, 1ПА 1:34

+ 9:14 2ПА 8:28-29
+ 9:21 1ПА 21:1
+ 9:26 1ПА 21:19
+ 9:28 2ПА 23:30
+ 9:31 1ПА 16:9-13
+ 9:34 1ПА 16:31
+ 9:36 1ПА 21:23, 2ПА 9:10
+ 10:1 1ПА 16:24
+ 10:7 1ПА 21:21, 2ПА 9:8
+ 10:10 1ПА 21:19, 1ПА 21:21, 1ПА 21:29
+ 10:17 1ПА 21:19, 1ПА 21:21, 1ПА 21:29
+ 10:18 1ПА 16:31-32
+ 10:19 1ПА 18:19, 1ПА 22:6
+ 10:21 1ПА 16:32
+ 10:24 1ПА 20:39
+ 10:25 1ПА 18:40
+ 10:26 2ПА 3:2
+ 10:27 2ПА 23:14
+ 10:29 1ПА 12:28
+ 10:30 2ПА 15:12
+ 10:32 2ПА 8:12
+ 10:33 Хэбзэ тхыжьыгъэр 2:36
+ 11:1 2ПА 8:26, 2ПА 9:27,
+ 11:10 2СА 8:7,
+ 11:12 Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:18-19, 1СА 10:24
+ 11:14 2ПА 23:3,
+ 11:18 2ПА 10:27
+ 12:3 1ПА 15:14, 1ПА 22:43
+ 12:9 Марк 12:41, Лука 21:1
+ 12:15 2ПА 22:7
+ 12:17 2ПА 8:12
+ 12:18 1ПА 15:18
+ 13:1 2ПА 11:2
+ 13:2 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 13:3 2ПА 8:12
+ 13:4 МысырикӀыжь 3:7, МысырикӀыжь 3:9
+ 13:6 1ПА 16:33
+ 13:11 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 13:12 2ПА 14:8-15
+ 13:14 2ПА 2:12, 2ПА 6:17
+ 13:17 1ПА 20:26
+ 13:22 2ПА 8:12
+ 13:25 2ПА 13:19
+ 14:1 2ПА 12:21
+ 14:4 2ПА 12:3
+ 14:5 2ПА 12:20
+ 14:6 Хэбзэ тхыжьыгъэр 24:16
+ 14:7 2СА 8:13,
+ 14:14 1ПА 7:51, 2ПА 12:18
+ 14:15 2ПА 13:12
+ 14:22 Хэбзэ тхыжьыгъэр 2:8, 1ПА 9:26
+ 14:24 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 14:25 1ПА 8:65, Юныс 1:1

+ 14:26 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:36, 2ПА 9:8, МысырикӀыжь 3:7, 2ПА 13:23

+ 15:1 2ПА 14:21
+ 15:4 1ПА 15:14, 1ПА 22:43
+ 15:9 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 15:12 2ПА 10:30
+ 15:14 1ПА 14:17
+ 15:18 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 15:24 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 15:28 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 15:32 2ПА 15:7
+ 15:35 1ПА 15:14, 1ПА 22:43,
+ 15:37 2ПА 16:5,
+ 16:3 1ПА 12:28-30, Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:10
+ 16:4 Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:2
+ 16:5 2ПА 15:37,
+ 16:6 Хэбзэ тхыжьыгъэр 2:8, 2ПА 14:22
+ 16:7 2ПА 15:19, 2ПА 15:29
+ 16:8 2ПА 12:18
+ 16:14 МысырикӀыжь 27:1,
+ 16:15 МысырикӀыжь 29:39-41
+ 16:17 1ПА 7:27-39, 1ПА 7:23-26
+ 17:1 2ПА 15:30
+ 17:3 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:36
+ 17:5 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:52, 2ПА 18:9-12,
+ 17:7 МысырикӀыжь 20:2
+ 17:8 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:9
+ 17:9 2ПА 18:8
+ 17:10 МысырикӀыжь 23:24
+ 17:12 МысырикӀыжь 20:4-5
+ 17:14 Хэбзэ тхыжьыгъэр 9:6,

+ 17:15 Хэбзэ тхыжьыгъэр 29:25, Рим. 1:21, Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:30

+ 17:16 1ПА 12:28, 1ПА 14:15, 1ПА 16:33, Хэбзэ тхыжьыгъэр 4:19, 2ПА 21:3, 2ПА 23:5

+ 17:17 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:10

+ 17:20 2ПА 13:3, 2ПА 15:29

+ 17:21 1ПА 11:11, 1ПА 11:31, 1ПА 12:20, 1ПА 12:28-30

+ 17:28 1ПА 12:29
+ 17:31 Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:31
+ 17:32 1ПА 12:29
+ 17:34 УблапӀэ 32:28, УблапӀэ 35:10
+ 17:35 Хэбзэ тхыжьыгъэр 5:9,
+ 17:36 Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:13
+ 17:37 МысырикӀыжь 20:5
+ 17:41 1ПА 18:21
+ 18:4 Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:21-22,
+ 18:5 2ПА 23:25
+ 18:8 2ПА 17:9
+ 18:9 2ПА 17:3-7,
+ 18:15 1ПА 15:18, 2ПА 12:18
+ 18:22 2ПА 18:4,
+ 18:26 Дан 2:4
+ 18:31 1ПА 5:5
+ 18:32 Хэбзэ тхыжьыгъэр 8:7-10
+ 18:34 2ПА 17:24,
+ 18:35 Дан 3:15, 2ПА 19:12,
+ 19:4 2СА 16:12
+ 19:12 УблапӀэ 11:31
+ 19:13 2ПА 18:33-34

+ 19:15 Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:4, 1ПА 18:39, Орэд ЛъапӀэхэр 85:10,

+ 19:16 Орэд ЛъапӀэхэр 30:3, Орэд ЛъапӀэхэр 70:2, Дан 9:18

+ 19:19 Орэд ЛъапӀэхэр 82:19
+ 19:23 Орэд ЛъапӀэхэр 19:8
+ 19:26 Орэд ЛъапӀэхэр 128:6
+ 19:27 Орэд ЛъапӀэхэр 138:1-2
+ 19:32 2СА 20:15
+ 19:35 2СА 24:16,
+ 19:36 УблапӀэ 10:11, Юныс 1:2
+ 19:37 УблапӀэ 8:4,
+ 20:3 2ПА 18:3

+ 20:5 Орэд ЛъапӀэхэр 38:13, Орэд ЛъапӀэхэр 55:9

+ 20:6 2ПА 19:34
+ 20:17 2ПА 24:13,
+ 20:18 2ПА 24:12, 2ПА 25:7,

+ 21:3 2ПА 18:4, 1ПА 16:32-33, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:21, Хэбзэ тхыжьыгъэр 4:19, 2ПА 17:16, 2ПА 23:5,

+ 21:4 Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:11, 1ПА 18:29,
+ 21:5 1ПА 6:36, 1ПА 7:12
+ 21:6 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:10,
+ 21:8 1ПА 9:3,
+ 21:11 УблапӀэ 15:16, 1ПА 21:26
+ 21:12 1СА 3:11,
+ 21:13 1ПА 21:21, 2ПА 17:6
+ 21:16 2ПА 24:4
+ 21:18 2ПА 21:26, Иуан 19:41,
+ 21:21 2ПА 21:2-7
+ 21:26 2ПА 21:18
+ 22:2 Хэбзэ тхыжьыгъэр 5:32
+ 22:4 2ПА 12:9-15
+ 22:7 2ПА 12:15

+ 22:8 МысырикӀыжь 24:7, Хэбзэ тхыжьыгъэр 31:24-26

+ 22:13 Хэбзэ тхыжьыгъэр 29:27

+ 22:14 Лука 2:36, Апостол. 21:9, 1 Кор. 11:5,

+ 22:17 Хэбзэ тхыжьыгъэр 31:29
+ 22:20 2ПА 23:24,
+ 23:2 Хэбзэ тхыжьыгъэр 31:11
+ 23:3 2ПА 11:14,
+ 23:4 2ПА 21:3, 1ПА 15:13
+ 23:5 2ПА 17:16, 2ПА 21:3
+ 23:6 Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:21
+ 23:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 23:17, 1ПА 14:24
+ 23:10 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:10
+ 23:12 2ПА 21:4-5
+ 23:13 1ПА 11:5-7
+ 23:14 МысырикӀыжь 23:24, 2ПА 10:27
+ 23:15 1ПА 12:28
+ 23:16 1ПА 13:2
+ 23:17 1ПА 13:30-31
+ 23:20 МысырикӀыжь 22:20, 1ПА 13:2

+ 23:21 МысырикӀыжь 12:3-11, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:2-8

+ 23:24 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:10-12
+ 23:25 2ПА 18:5
+ 23:26 2ПА 21:11,
+ 23:27 2ПА 21:4
+ 23:30 2ПА 9:28, 1СА 10:1
+ 23:31 2ПА 24:18
+ 23:34 2ПА 24:17, Дан 1:7,
+ 24:1 Дан 1:1
+ 24:2 2ПА 20:17, 2ПА 21:12-14, 2ПА 23:27
+ 24:3 2ПА 21:2-7, 2ПА 21:16, 2ПА 21:23-26
+ 24:12 2ПА 20:18,
+ 24:13 2ПА 20:17, Дан 1:2
+ 24:15 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:36,
+ 24:17 2ПА 23:34, Дан 1:7
+ 24:18 2ПА 23:31
+ 25:1 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:52
+ 25:6 2ПА 23:33,
+ 25:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:36, 2ПА 20:18
+ 25:13 1ПА 7:15-37,
+ 25:14 1ПА 7:45, 1ПА 7:50
+ 25:16 1ПА 7:47
+ 25:17 1ПА 7:15-22
+ 25:22 2ПА 22:12,
+ 25:27 2ПА 24:12, 2ПА 24:15,

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=ADG

ГущыӀалъ

ГущыӀалъ

1. Г

2. Дж

3. З

4. И

5. Къ

6. Къу

7. КӀ

8. Лъ

9. П

10. Т

11. ТӀ

12. Ц

13. Ч

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Гощыгъэ хъугъэ Израил пачъыхьагъур

Гощыгъэ хъугъэ Израил пачъыхьагъур

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Джэрз лэгъуп (1ПА 7:38) – еплъ Тхьэм и Ун.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Джэрз лэгъуп-псыубытыпӀэр (1ПА 7:23-26) – еплъ Тхьэм и Ун.

Зиусхьаныр

(1ПА 1:48; 2:27, нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – адыгэ гущыӀэу «Зиусхьаным» имэхьанэ джурт гущыӀитӀоу «Адонай», «Яхве» зыфиӀорэмэ къарыкӀырэр къеты. «Адонай»-м Тхьэр зэрэлъэрыхьэр, Ар зэрэфэшӀыгъэр мэхьанэу иӀ. ГущыӀэу «Яхве» зыфиӀорэмкӀэ Тхьэм ыцӀэ къыраӀо, ащ къикӀырэр «егъашӀэм щыӀэ зэпытыр». Джуртхэм мы гущыӀэр зэрялъэпӀэ дэдэм къыхэкӀэу амакъэ Ӏоу къаӀорэп. Ижъырэ джурт Ӏэпэрытххэм Тхьэм ыцӀэ защыхэтхэгъэ чӀыпӀэм къызысхэкӀэ, ащ пае гущыӀэу «Адонай» къаӀо.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэр

Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэр

Къэрыубхэр

(1ПА 6:23-28; 8:6) – ошъогу псэушъхьэ тэмабгъох. Еплъ Тхьэм и Ун.

Къурмэн

(1ПА 8:64, нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – диным епхыгъэ Ӏофтхьабз. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан Тхьэм Мосэ къыфыригъэхыгъэ хабзэм тетэу, Тхьэм цӀыфым ипсэкӀодшӀагъэхэр къыфигъэгъунхэм пае, былымхэмкӀэ, фышъхьэ лэжьыгъацэхэмкӀэ, хьаджыгъэкӀэ, зэйтын дагъэкӀэ къурмэнхэр фишӀыщтыгъэх.

КъурмэншӀыпӀ

(1ПА 1:50) – Ӏанэу е чӀыпӀэ хэӀатыкӀыгъэу Тхьэм пае былымхэмрэ е нэмыкӀ тынхэмрэ къурмэн зыщашӀыхэрэр ары.

КъурмэнышӀ

(1ПА 1:7) – цӀыфхэм ацӀэкӀэ диным епхыгъэ Ӏофтхьабзэхэр зыгъэцакӀэщтыгъэр ары. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан цӀыф зырызхэм ацӀэкӀэ къурмэн ышӀыныр ащ ипшъэрылъ шъхьаӀэщтыгъ.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

КӀоцӀ унэ лъапӀэр (1ПА 6:16, 20) – еплъ Тхьэм и Ун.

КӀэсэн

(1ПА 7:15) – еплъ Тхьэм и Ун.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

ЛъапӀэмэ яанахь лъэпӀэжьыр (1ПА 6:16) – еплъ Тхьэм и Ун.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

ЛъэгапӀэ (1ПА 3:2-3, нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – чӀыпӀэ хэӀэтыкӀыгъэ горэу къурмэнхэр зыщашӀыщтыгъэхэр.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

ЛъэгапӀэм тет тхьэлъэӀупӀэунэр (1ПА 13:32) – тхьэнэпцӀыхэм зыщялъэӀущтыгъэхэ, къурмэнхэр зыщашӀыщтыгъэхэ унэр ары.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Пачъыхьагъур

Пачъыхьагъур

ТхьэлӀыкӀо

(1ПА 1:8) – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан иублэгъум Тхьэм ы-Псэ ЛъапӀэ хэлъ кӀуачӀэмкӀэ къыгъэгущыӀэщтыгъэхэр, къэбархэр цӀыфхэм къызэралъигъэӀэсыщтыгъэхэр ары тхьэлӀыкӀокӀэ заджэхэрэр. ПсэкӀодэу ашӀыгъэхэм пае цӀыфхэр кӀагъэгъожьынхэмрэ ахэр Тхьэ закъом фэгъэлэжьэгъэнхэмрэ япшъэрылъ шъхьаӀэу щытыгъ.

Тхьэм ипхъонтэ лъапӀ

(1ПА 2:26; 3:15, нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан Тхьэм унашъо къызэрэфишӀыгъэм тетэу Мосэ ар пхъэм хишӀыкӀыгъагъ. Тхьэм иунэшъуипшӀ зытетхэгъэ мыжъобгъухэмрэ пкъыгъо лъапӀэхэмрэ ащ дэлъыгъэх. Дышъэм хэшӀыкӀыгъэ къэрыубхэу пхъонташъхьэм тетхэм атамэхэр зыщызэнэсхэрэ чӀыпӀэр Тхьэр зыдэщыӀэ чӀыпӀэу алъытэщтыгъ. Пачъыхьэу Сэлмэн Тхьэм и Унэ зарегъэшӀым, Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ Тхьэм и Унэ щыщ чӀыпӀэу лъапӀэм ианахь лъэпӀэжькӀэ заджэхэрэм чӀаригъэуцуагъ.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Тхьэм и Ун (1ПА 6) – Тхьэм щыфэлэжьэгъэным тегъэпсыхьэгъэ унэр. Тхьэм шъхьащэ щыфашӀыным пае цӀыфхэр Тхьэм и Унэ къекӀуалӀэх, къурмэнышӀхэм Тхьэм шӀошъхъуныгъэ фызиӀэхэм ацӀэкӀэ къурмэнхэр ащ щашӀыщтыгъэх. Пачъыхьэу Сэлмэн Тхьэм и Унэу аригъэшӀыгъэр Ӏахьищэу зэхэтэу, псэолъэ плӀэмыеу (1ПА 6:2), чӀэхьапӀэр, кӀоцӀ унэ лъапӀэр, лъапӀэмэ яанахь лъэпӀэжьыр къыхиубытэхэу щытыгъ.

ЧӀэхьапӀэр (1ПА 6:3) – Тхьэм и Унэ иапэрэ ихьапӀ. Ащ икӀыхьагъэ метри 5 фэдизыгъ, метри 10 ишъомбгъуагъэщтыгъ.

КӀоцӀ унэ лъапӀэр (1ПА 6:16, 20) – чӀэхьапӀэм ыуж узэрыхьэщтыгъэ унэр ары. ИкӀыхьагъэщтыгъэр метрэ 20, ишъомбгъуагъэ метри 10 хъущтыгъэ, илъэгэгъагъэр метрэ 15. КӀоцӀ унэ лъапӀэм дышъэкӀэ къэгъэтӀылъыхьэгъэ къурмэншӀыпӀэу, мэ ӀашӀухэр къызпихрэ уцхэр зыщагъэстхэрэр, гъомылэ тынхэр зытыралъхьэрэ дышъэ Ӏанэр итыгъэх. Дышъэ къабзэм хэшӀыкӀыгъэу остыгъэхэр ащ икъыблэ ыкӀи итемыр бгъухэмкӀэ тфырытфэу щытыгъэх.

ЛъапӀэмэ анахь лъэпӀэжьыр (1ПА 6:16, 23-28; 8:6) – кӀоцӀ унэ лъапӀэм лъапӀэмэ анахь лъэпӀэжьыр къыпытыгъ, шъхьангъупчъэхэр хэлъыгъэхэп, унэ зэпэплӀэмыеу, ыбгъу пэпчъ метри 10 икӀыхьагъэу щытыгъ. Тхьэм ипхъонтэ лъапӀи метри 5 фэдиз зилъэгэгъэ къэрыубитӀоу зэйтын чъыгым хэшӀыкӀыгъэхэу, дышъэкӀэ къэгъэтӀылъыхьагъэхэри ащ чӀэтыгъэх. КъурмэнышӀ шъхьаӀэм нэмыкӀ илъэсым зэ зыгори ащ ихьан фитыгъэп.

ТӀоу зэпыутыгъэ щагур (1ПА 6:36) – Тхьэм и Унэ тӀоу зэпыутыгъэ щагум дэтыгъ. Къурмэнхэр зыщашӀырэ къурмэншӀыпӀэр, джэрз лэгъупипшӀыр , джэрз лэгъуп-псыубытыпӀэр кӀоцӀ щагум дэтыгъэх. Тхьэм и Унэ иӀэгъэ чӀэхьапӀэм джэрзым хэшӀыкӀыгъэу кӀэсэнитӀу къыкӀэлъырытыгъ (1ПА 7:15-22). Зы кӀэсэныр къыблэмкӀэ щыгъэуцугъагъ, ЯхынкӀэ еджэщтыгъэх. Адрэ кӀэсэныр темырымкӀэ щыгъэуцугъагъ, зэреджэщтыгъэхэр БоӀаз.

Джэрз лэгъуп (1ПА 7:38) – къурмэнышӀхэм къурмэнгъэст ашӀынэу зэӀахырэ былымхэм апкъыхэр щэрэхъхэр зыкӀэт тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэмэ атетыгъэ джэрз лэгъупипшӀмэ арыт псымкӀэ алъэсыщтыгъэх. Лэгъуп пэпчъ метри 2 фэдиз илъэгагъэщтыгъ, псэу литрэ 800 ифэщтыгъэ.

Джэрз лэгъуп-псыубытыпӀэр (1ПА 7:23-26) – джэрзым хэшӀыкӀыгъэ лэгъуп шъэджашъ, ынэз зы бгъум къыщегъэжьагъэу адрэ бгъум нэс метри 5 фэдизыгъ, зэпэхъурэябзэу, метри 2,5-рэ фэдиз илъэгагъэщтыгъ, ынэз ихъурэягъэ метрэ 15 фэдиз хъущтыгъ. Тхьэм и Унэ чӀэхьанхэм е къурмэн ашӀыным ыпэкӀэ къурмэнышӀхэм аӀэхэмрэ алъакъохэмрэ ащ ит псым ратхьакӀыщтыгъэх. Джэрз лэгъуп-псыубытыпӀэр Тхьэм и Унэ икъыблэ-къокӀыпӀэ лъэныкъокӀэ щытыгъ.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Тхьэм и Унэу пачъыхьэу Сэлмэн аригъэшӀыгъэм игъэпсыкӀ

Тхьэм и Унэу пачъыхьэу Сэлмэн аригъэшӀыгъэм игъэпсыкӀ

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

ТхьэнэпцӀхэр: БаӀал (я 2ПА 10:18), Мылкъом (1ПА 11:5), Молэх (1ПА 11:7), Къэмэщ (1ПА 11:7) – КъокӀыпӀэ Благъэм щыпсэущтыгъэ ижъырэ цӀыф лъэпкъхэр зэлъэӀущтыгъэхэ тхьэхэр.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

ТӀоу зэпыутыгъэ щагур (1ПА 6:36) – еплъ Тхьэм и Ун.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Цион (1ПА 8:1, нэмыкӀхэри) – ижъырэ джуртыбзэмкӀэ имэхьанэр ЦионкӀэ заджэщтыгъэхэ пытапӀэр арынкӀи мэхъу. Пачъыхьэу Даутрэ ащ идзэхэмрэ Ерусэлэм аштэным пае ащ дэсыгъэ еусхэм язаохи Цион пытапӀэр аӀэ къырагъэхьагъ. Ащ ыуж пытапӀэм Даут икъалэкӀэ еджагъэх. Цион ижъырэ Ерусэлэм къалэм къыхиубытэщтыгъэ, ау Тхьэм и ГущыӀэ ичӀыпӀэ нахьыбэмэ къащыхэфэрэ мы гущыӀэм къикӀырэр Ерусэлэм къалэр зэрэщытэу ары.

ЧэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэр

(1ПА 1:39; 2:28, нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – джурт лъэпкъыр итарихъ иублэгъум кощын зэпымыужьхэм ахэт зэхъум, къыздырихьакӀынэу чэтэнгъэӀагъэр тхьэлъэӀупӀэ-къурмэншӀыпӀэу ыгъэпсыгъагъ. Пачъыхьэу Сэлмэн Тхьэм и Унэу аригъэшӀыгъагъэр чэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэм игъэпсыкӀэ фэдагъ. Еплъ: «Мосэ иятӀонэрэ тхылъ» ия 40-рэ шъхьэ.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

ЧӀэхьапӀэ (1ПА 6:3) – еплъ Тхьэм и Ун.

Table of Contents

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

Пэублэ гущыӀ

Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр

- Апэрэ шъхьэр
- ЯтӀонэрэ шъхьэр
- Ящэнэрэ шъхьэр
- ЯплӀэнэрэ шъхьэр
- Ятфэнэрэ шъхьэр
- Яхэнэрэ шъхьэр
- Яблэнэрэ шъхьэр
- Яенэрэ шъхьэр
- Ябгъонэрэ шъхьэр
- ЯпшӀэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀузэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀутӀонэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀущэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀуплӀэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀутфэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀухэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀублэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀуенэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀубгъонэрэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ зырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ тӀурэ шъхьэр

Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр

- Апэрэ шъхьэр
- ЯтӀонэрэ шъхьэр
- Ящэнэрэ шъхьэр
- ЯплӀэнэрэ шъхьэр
- Ятфэнэрэ шъхьэр
- Яхэнэрэ шъхьэр
- Яблэнэрэ шъхьэр
- Яенэрэ шъхьэр
- Ябгъонэрэ шъхьэр
- ЯпшӀэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀузэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀутӀонэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀущэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀуплӀэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀутфэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀухэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀублэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀуенэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀубгъонэрэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ зырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ тӀурэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ щырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ плӀырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ тфырэ шъхьэр

ГущыӀалъ

- Гощыгъэ хъугъэ Израил пачъыхьагъур
- Джэрз лэгъуп
- Джэрз лэгъуп-псыубытыпӀэр
- Зиусхьаныр
- Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэр
- Къэрыубхэр
- Къурмэн
- КъурмэншӀыпӀ
- КъурмэнышӀ
- КӀоцӀ унэ лъапӀэр
- КӀэсэн
- ЛъапӀэмэ яанахь лъэпӀэжьыр
- ЛъэгапӀэ
- ЛъэгапӀэм тет тхьэлъэӀупӀэунэр
- Пачъыхьагъур
- ТхьэлӀыкӀо
- Тхьэм ипхъонтэ лъапӀ
- Тхьэм и Ун

- Тхьэм и Унэу пачъыхьэу Сэлмэн аригъэшӀыгъэм игъэпсыкӀ

- ТхьэнэпцӀхэр: БаӀал
- ТӀоу зэпыутыгъэ щагур
- Цион
- ЧэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэр
- ЧӀэхьапӀэ