Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-07T01:41:00.050556+00:00

Сыйлы Китапла: Даниял Файгъамбар, Рут, Эстер: Рут

Сыйлы Китапла: Даниял Файгъамбар, Рут, Эстер: Рут

1. Рут

1. География Картала

Багъалы окъуучу!

Бу басмада Эски Кесаматны юч китабы барды: «Даниял файгъамбар», «Рут» эм «Эстер». Эски Кесамат Жангы Кесамат бла бирге ёмюрден ёмюрге бек кёп окъулгъан «Сыйлы Китапланы» къурайды. Эски Кесамат дунияны, адамны жаратылгъаныны юсюнден, чюйют халкъны эм башха бурун миллетлени тарыхларын бла ниет жолларын кёргюзтеди.

Бу басмагъа кирген юч китап уллу тюйюлдюле. Алай Сыйлы Китапланы ичинде аланы магъаналары бек сейир болгъанлары себепли, ала энчи турадыла.

Даниял файгъамбарны китабы бир асыл тукъумдан чыкъгъан яхудалы жашны жашаууну бла файгъамбар кёрюнюулерини юсюнден айтады. Аны, бирсиле бла бирге жесир этип, Бабилге элтгендиле.

Башха эки китап – «Рут» бла «Эстер» – Сыйлы Китапланы ичинде, баш магъаналары тиширыулагъа берилгени себепли, энчи турадыла.

Бу басмагъа дери Сыйлы Китапланы кёчюрген Институт малкъар тилде бу китапланы чыгъаргъанды:

1. Марк жазгъан Сыйлы Инжил (1978),
2. Масих Иссаны жашауу (1981),
3. Лука жазгъан Сыйлы Инжил (1993, 1999),
4. Сыйлы Инжил бла Забур (1994, 2000),
5. Сыйлы Китап (1996).

Андан сора, бир ненча жылны ичинде «Кюнчыгъышда Жарыкъ» биригиу малкъар тилде Эски Кесаматны тюрлю китапларын кёчюрюп басмалагъанды:

1. Сюлемен файгъамбарны насийхатлары (2000, 2016),

2. Бар болуу (2008),
3. Мисирден чыгъыу (2008),
4. Иешая файгъамбарны китабы (2011),
5. Иеремия файгъамбарны китабы (2011),
6. Иеремияны жиляу китабы (2011),
7. Жюнюс файгъамбарны китабы (2011),
8. Айюп файгъамбарны китабы (2016).

Сыйлы Китапланы кёчюрген Институт кёчюрюучюлеге, редакторлагъа эм бу китапны чыгъарына болушхан адамлагъа ыразылыгъын билдиреди.

Бу китапны Институтну сайтында (ibt.org.ru) табаргъа боллукъду.

Рут

Рут

1. Ал Сёз

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

Ал Сёз

Ал сёз

«Рут» китапда айтылгъан затла Исраилде адепсизлик бла артыкълыкъ ишле тюбей тургъан заманда болгъандыла. Китап, ата журтун къоюп, къайын анасы Наймат бла Исраилге тебиреген мажюсю жаш тиширыу Рутну юсюнден сейирлик хапар айтады. Анда ол кесини даражасы болгъан жууугъу Боазгъа эрге барады. Китап Уллу Аллахны халкъыны санына кириу къанынг бла неда туугъанынг бла тюйюл, Анга кертичилигинг бла эм бойсунууунг бла келгенин айтады.

Китапны баш магъанасы жулунууду. Аллах, жюрюген жорукъгъа кёре, кесини жууукъ тиширыулары Наймат бла Рут ючюн жууаплылыкъ жюрютген Боазны хайырланнганды. Боаз, Найматны жер юлюшюн сатып алып, Рут бла бир юйюр къурап, аны тукъуму юзюлмезча этгенди. Рут бла бир юйюрлю болуп, ол анга къайгъыргъанды, аны къоркъуусуз этип, жамауатда анга жашау онг бергенди.

Китапны ахырында Рутну туудукъларыны тизмеси бериледи. Рут Исраилни эм уллу патчахы Дауутну къарт атасыны анасы болгъанын биз андан билебиз. Адам Аллахха жюрекден ийнанса эм Аны фарызларын тутуп жашаса, аны къайсы миллетден неда тукъумдан чыкъгъаныны башхалыгъы жокъду.

Магъанасы:

1. I. Элимелекни эм аны юйюрюню Моабха кёчюую (1:1-5).

2. II. Наймат Бейтлехемге къайтады (1:6-22).

3. III. Рут Боазгъа тюбейди (2:1-23).

4. IV. Рут бла Боаз ындыр басхан жерде (3:1-18).

5. V. Боаз Рут бла бир юйюрлю болады (4:1-12).

6. VI. Дауут патчахны тукъум тарыхы (4:13-22).

1

Элимелекни эм аны юйюрюню Моабха кёчюую

1^1Исраилде сюдюле оноу этген заманны бир кезиуюнде къыралгъа ачлыкъ келгенди. Яхуданы жериндеги Бейтлехем шахарда бир адам юй бийчеси бла, эки жашы бла да Моаб[*] къыралына жашаргъа кетгенди. 2Ол адамны аты Элимелек эди, юй бийчесини – Наймат, эки жашыны да – Махлон бла Килион. Ала Яхуданы къыралында болгъан Бейтлехем шахардан Эфрат тайпасындан[*] эдиле. Ала, Моабха келип, анда жашагъандыла.

3Талай замандан Найматны баш иеси, Элимелек, ёлюп, ол эки жашы бла къалгъанды. 4Ала моаблы тиширыулагъа юйленнгендиле, бирини аты – Орпа, бирсини – Рут. Ала анда он жылгъа жууукъ жашагъандан сора, 5Махлон бла Килион да ёлгендиле, алай бла Наймат баш иесиз да, жашсыз да къалгъанды.

Наймат Бейтлехемге къайтады

6Наймат Моабда болгъанда, РАББИЙ[*] кесини халкъына болушургъа келгенин, бай тирлик бергенин эшитеди, эмда келинлери бла юйюне къайтыргъа хазырланады. 7Ала бла бирге ол, жашагъан жерин къоюп, аланы артха, Яхуданы жерине элтирик жолгъа чыгъады.

8Жолда уа Наймат келинлерине былай айтады:

– Экигиз да ата юйлеригизге къайтыгъыз. Сиз ёлген баш иелеригизге[*] бла манга хатерли болгъанча, РАББИЙ сизге хатерли болсун. 9РАББИЙ сизни хар биригизге да жангы баш иелеригизни журтларында ырахатлыкъ тапдырсын.

Сора аланы уппа этди. Ала къаты жиляп, 10анга:

– Биз сени бла бирге сени халкъынга барлыкъбыз, – дедиле.

11Алай Наймат:

– Къайтыгъыз юйлеригизге, къызларым, – деди. – Сиз мени бла келип не этесиз? Мени энтта да башха жашларыммы боллукъдула, мен сизни келин этерча?[*]
12Къайтыгъыз юйлеригизге, къызларым; мен асыры къартма, башха адамгъа эрге барырча. Мени бир тюрлю бир умутум болса да, – бюгече мен баш ием бла болсам да, артда жашла тапсам да, 13сизге ала ёсгюнчю сакълап турургъа боламыды? Ол заманны ичинде сизге баш иесиз турургъа жарармы? Угъай, къызларым. Мени ачыуум асыры ауурду сиз кётюрюрча, нек десегиз РАББИЙни къолу ургъанды мени!

14Былайда ала жангыдан къаты жилядыла. Сора Орпа, къайын анасындан айырыла, аны уппа этип кетди, Рут а аны биргесине къалды.

15– Къара, – деди Наймат, – сени апсынынг кеси халкъына, кеси аллахларына къайтады. Сен да аны биргесине бар.

16Алай Рут былай жууап этди:

– Мени къоюп кет, менден кери бол деп тилеме менден. Сен къайры барсанг да, мен ары барлыкъма, сен къалайда тохтасанг да, мен да анда тохтарыкъма. Сени халкъынг мени да халкъым болур, сени Аллахынг да мени Аллахым болур. 17Сен къайда ёлсенг, мен да анда ёлюрме, анда асыралырма. Ёлюмден башха мени сени бла бир зат айырса, сора РАББИЙ манга бек уллу азап салсын.

18Наймат, Рутну аны бла бармай тохтамазлыгъын ангылагъандан сора, аны тюшюндюрюуюн къойду.

19Эки тиширыу да андан ары тебиредиле, Бейтлехемге келгинчи бардыла. Ала келгенде, битеу шахар да къайгъыгъа къалды. Андагъы тиширыула да:

– Бу Найматмыды? – деп, сейирсине эдиле.

20– Манга Наймат («сюйдюмлю») демегиз, – деди ол алагъа. – Манга Мара («ачы») дегиз, хар не да къолундан келген Аллах мени жашаууму ачы этгенди. 21Мен мындан нем да болуп кетген эдим, алай РАББИЙ мени артха къурулай къайтарды. Манга Наймат дерге неге керекди? РАББИЙ мени жарсытды[*], хар не да къолундан келген Аллах манга палах берди.

22Алай бла, Наймат Моабдан моаблы келини Рут бла къайтды. Ала Бейтлехемге арпа[*] орулуп башланнган заманда келдиле.

2

Рут Боаз бла тюбешеди

2^1Найматны баш иесини жанындан, Элимелек бла бир тайпадан Боаз деп бай эм онглу жууугъу бар эди.

2Моаблы тиширыу Рут Найматха:

– Манга жаны ауругъан биреуню ызындан къалгъан мирзеу бюртюклени жыярча, мени сабаннга ий, – деди.

– Бар, къызым, – деди анга Наймат.

3Рут чыкъды да, сабанда оракъчыланы ызларындан акъгъан мирзеуню жыйып башлады. Алай бла, ол сабанны Элимелекни тайпасындан Боаз ие болгъан кесегине келди.

4Тамам ол сагъатда ары Бейтлехемден Боаз келди да, оракъчылагъа салам бере:

– РАББИЙ сизни бла болсун! – деди.

– РАББИЙ санга ыразы болсун! – деп жууапладыла ала.

5Боаз оракъчыланы таматаларындан:

– Бу жаш тиширыу кимникиди? – деп сорду.

6Тамата:

– Бу Наймат бла Моаб къыралдан келген моаблы тиширыуду. 7Ол: «Тилейме, манга оракъчыланы ызларындан къалгъан мирзеу бюртюклени жыяргъа эркин эт», – деп тилегенди. Келип, сабанда эрттенликден бу заманнга дери ишлейди, бир кесек жапма тюбюнде солугъанын санамасакъ, – деп жууап берди.

8Сора Боаз Рутха:

– Сёзюме тынгыла, къызым, – деди. – Мирзеу бюртюкле жыяргъа башха сабаннга барма, былайдан кетме. Мени жумушчу къызларым бла былайда тур. 9Къара да, мени жумушчуларым къайсы сабанда оракъ ора эселе да, анда бол – къызланы ызларындан бар. Мен жумушчуларыма санга тиймесинле деп, аллай буйрукъ бергенме. Суу ичеригинг келсе уа, бар да, ол мени жумушчуларым толтургъан къошунладан ич.

10Рут, жерге дери ийилип, баш урду да:

– Не зат ючюн боласа былай халал манга, нек къайгъыраса быллай бир тыш адамгъа? – деди.

11Боаз жууаплады:

– Манга сен, баш иенг ёлгенден сора, къайын ананга къалай болгъанынгы айтхандыла: сен, ата-анангы да, туугъан жеринги да къоюп, алгъын танымагъан халкъынга жашаргъа къалай келгенинги. 12РАББИЙ санга этген игилигинги къайтарсын. Сен РАББИЙни, Исраилни Аллахыны, къанат тюбюнде ышыкъ табаргъа сюйюп келгенсе да, РАББИЙден санга уллу саугъа берилсин.

13– Мындан ары да халал болгъа эдинг манга, жюйюсханым, – деди Рут. – Сен мени жапсардынг, мен жумушчуларынгы бирини даражасын тутмай тургъанымлай да, мени бла – кесинги къулунг бла – ариу сёлешдинг.

14Тюш азыкъны заманында Боаз анга:

– Былай кел. Гюттю ал да, аны мысты чагъыргъа[*] булгъап аша, – деди.

Рут оракъчыланы къатларына олтургъанда, Боаз аны къууурулгъан мирзеу бла сыйлады. Ол сюйгени тенгли бир ашады, дагъыда артыкъ къалды. 15Ол андан ары мирзеу тюшгенни жыяргъа къопханда, Боаз кесини жумушчуларына буйрукъ берди:

– Ол кюлтелени[*] арасында жыйса да, жанына тиймегиз. 16Кесигиз жыйгъандан анга мирзеу башла ата барыгъыз, ол аланы жыярча, аны ючюн тырман этмегиз.

17Алай бла, Рут сабанда мирзеу бюртюклени ингирге дери жыйды. Ол аланы айыргъанда, арпасы бир машок чакълы болду. 18Ол аны шахаргъа келтирди да, къайын анасы аны кёп мирзеу жыйгъанын кёрдю. Дагъыда Рут, чыгъарып, анга тюш азыгъындан къалгъанын берди.

19Къайын анасы:

– Сен бюгюн къалайда жыйгъанса? Къайда ишлегенсе? Ол сени къайгъынгы кёрген адамгъа Аллах ыразы болсун! – деди.

Сора Рут къайын анасына къайда ишлегенин айтды:

– Мен бюгюн сабанында ишлеген адамны аты Боазды, – деди.

20– РАББИЙ анга ыразы болсун! Ол сауланы, ёлгенлени да хатерсиз къоймады, – деди Наймат келинине. Сора былай къошду: – Ол адам бизни бла къысха жууукълукъдады, сора, Таурат айтханча, бизни ючюн къайгъырыргъа борчлуду.[*]

21Сора моаблы Рут айтды:

– Ол манга былай окъуна айтханды: «Мени ишчилерим мирзеуюмю жыйгъынчы, ала бла тур», – деп.

22Наймат кесини келини Рутха:

– Сен аны жумушчулары бла боллугъунг игиди, къызым, нек десенг бир башха сабанда сени жанынга тиерге боллукъ эдиле, – деди.

23Сора Рут, Боазны жумушчулары бла бирге болуп, арпа, будай оруу бошалгъынчы, мирзеу башланы жыйып турду.[*] Жашагъан а къайын анасында эте эди.

3

Рут бла Боаз ындырда

3^1Бир жол Рутну къайын анасы, Наймат, анга былай айтды:

– Къызым, санга иги болур ючюн, мен санга жашар жер излерге керек тюйюлмеми? 2Ол сен жумушчу къызлары бла бирге ишлеген Боаз бизге жууукъ тюйюлмюдю? Бюгече ол ындырда арпа сууурады. 3Алайды да, жууун да, юсюнге да ариу ийисли жаула сюрт эм ариу кийимлеринги кий. Сора ындыргъа[*] бар, алай, ол ашап-ичип бошагъынчы, анга кёрюнме. 4Ол жатханлай, аны жатхан жерин эсле. Артда уа, бар да, аны аякъ жанында жабыуну ачып, аны жанына жат.[*] Не этеринги ол айтыр.

5– Мен хар нени да сен айтханлай этерме, – деп жууаплады Рут.

6Ол, ындыргъа барды да, къайын анасы айтхан затланы барын да этди.

7Боаз ашап-ичип бошагъанда, кёлю кётюрюлдю да, ол, барып, узакъ мюйюшде гебен тишни къатында жатды. Рут, акъырынчыкъ келип, аны аякъ жанында жабыуну ачып, жанына жатды. 8Кече ортасында Боаз элгенди да, бурулуп къараса, аякъ жанында тиширыу жатып турады.

9– Сен кимсе? – деп сорады.

– Мен сени къулунг Рутма, – деди ол. – Мени къоруула[*], сен бизни къысха жууукъларыбызданса, бизни ючюн къайгъырыргъа борчлуса.

10– РАББИЙ санга ыразы болсун, къызым, – деп жууаплады Боаз. – Бу сен этген зат алгъыннгы игиликлерингден кёп да уллуду: сен жаш эр кишилени ызларындан чабып айланмадынг – не байланы, не жарлыланы. 11Энди къоркъма, къызым. Мен сени ючюн не да этерме, сени тилегинги толтурурма. Сени даражалы тиширыу болгъанынгы битеу шахарым да биледи. 12Мен сени къысха жууугъунг болгъанлыкъгъа, менден къаршы жууугъунг да барды. 13Кече былайда къал, эрттенликде уа, ол адам сени къайгъынгы кёрюрге унаса, игиди – болсун алай. Ол унамаса уа, мен этерме аны. РАББИЙни барлыгъыча кертиди ол. Былайда тангнга дери жукъла.

14Тангнга дери Рут аны аякъ жанында жатды, сора адам адамны алыкъа танымаз чакъда къопду. «Ындыргъа тиширыу келгенин киши да билмесин», – деп ойлады Боаз.

15Сора айтды анга:

– Манга ол юсюнгдеги ботаны узат да, аны тутуп тур.

Ол алай этгенде, ол жабыугъа алты ёлчем[*] арпа къуйду, сора анга ол жюкню аркъасына атаргъа болушду. Андан сора Боаз шахаргъа къайтды.

16Рут къайын анасына келгенде, Наймат:

– Къалай болдунг, къызым? – деп сорду.

Рут анга Боаз не этгенин, къалай болгъанын айтды, 17сора:

– Ол манга: «Къайын ананга къуру къол бла къайтма», – деп, алты ёлчем арпа бергенди, – деп да къошду.

18Сора Наймат анга:

– Бу иш не бла бошаллыгъын билгинчи сакъла, къызым. Ол адам бюгюн окъуна ишни оноуун этгинчи тынчаймаз, – деди.

4

Боаз бла Рут бир юйдегили боладыла

4^1Боаз а ол сагъатда шахар къабакъла[*] таба тебиреди да, келип, алайда олтурду. Ол айтхан жууугъу жаны бла озуп баргъанлай, Боаз анга:

– Бери бир бурул, шуёхум, олтур, – деди.

Ол бурулду да, олтурду.

2Боаз шахар таматаладан онусун чакъырды да, алагъа:

– Олтуругъуз былайгъа, – деди.

Ала олтурдула.

3Андан сора Боаз жууугъуна:

– Моабдан къайтхан Наймат ахлубуз Элимелекге жетген жер юлюшню сатады. 4Мен оюм этгенме да, ол хапарны санга билдирип, ол жер юлюшню сатып ал деп, бу былайда тургъан адамланы, халкъымы таматаларыны къатларында айтама. Алай, сен аны сатып аллыкъ болмасанг, манга айт, мен аны билирча. Сатып алыргъа сени эркинлик кезиуюнг биринчиди, мени кезиуюм а сени ызынгданды.

– Мен аны сатып алама, – деди жууугъу.

5Ол заманда Боаз:

– Найматдан жерни сатып алгъан кюнюнгде сен дагъыда аны ёлген жашыны юй бийчеси моаблы Рутну алыргъа керексе. Сизге жаш тууса, ёлгенни мюлк жери аны юйюрюне къалырча, – деди.

6Алай жууугъу:

– Алай эсе, мен ол жер юлюшню алалмам, нек десегиз ол заманда мени кесими мюлк жериме къоркъуу тюшерикди. Кесинг сатып ал, мен ол затны эталлыкъ тюйюлме, – деди.

7(Эртте заманлада Исраилде бир тюрлю бир затны сатып алыр ючюн неда башхагъа ётдюрюр ючюн, сатыу-алыу этгенлени бири женгил чуругъун тешип, бирсине бере эди. Исраилде сатыу-алыуну алай бла бегитген адет бар эди.)

8Жууугъу Боазгъа:

– Кесинг сатып ал, – деди да, женгил чуругъун тешип, Боазгъа берди.

9Ол заманда Боаз таматалагъа бла кесини халкъына былай айтды:

– Мен Найматдан Элимелекге, Килионнга бла Махлоннга жетген мюлкню сатып алгъаныма сиз бюгюн шагъат болдугъуз. 10Дагъыда мен, ёлгенни жери аны юйюрюне къалыр ючюн, аны аты жууукъларыны арасындан къурумаз ючюн, аны шахарыны къабыргъаларында унутулмаз ючюн, моаблы Рутну, ёлген Махлонну къатынын, кесиме юй бийчеге алдым. Сиз бюгюн анга шагъатсыз!

11Ол заманда таматала, къабакъ къатында болгъанла бары да:

– Биз шагъатбыз, – дедиле. – РАББИЙ ол сени юйюнге кирген тиширыуну, ол Исраилде юйюн къурагъан Рахелге бла Леягъа[*] ушатып, кёп сабийли этсин. Эфрат тайпасында байлыкъ жый, Бейтлехем шахарында махтаулу бол+. 12РАББИЙ бу тиширыудан санга берлик тёлюню юсю бла сени тукъумунг Тамар Яхудадан тапхан Пересни тукъумуна ушасын.[*]

Дауут патчахны тукъум тарыхы

13Алай бла, Боаз Рутну алды, сора ол Боазны юй бийчеси болду. Боаз аны бла жатды, сора РАББИЙ Рутха сабий берди, ол жаш тапды.

14Тиширыула Найматха:

– РАББИЙге махтау болсун! Ол сени туудукъсуз къоймады. Жашчыкъ Исраилде иги бла айтылсын! 15Ол сени жашауунгу жангыртыр эмда къартлыгъынгда керегинги тапдырыр. Аны сени сюйген келининг, санга жети жашдан да иги болгъан келининг тапханды, – дей эдиле.

16Сора Наймат жашчыкъны алды, аны къойнунда тутду, ёсдюрдю. 17Анда жашагъан тиширыула анга Обед деп атадыла. Ала:

– Найматха жаш туугъанды! – дедиле.

Обед Ишайны атасы, Дауутну аппасы болду.

18Ма Пересни тукъум ызы былайды:

Перес Хесронну атасы эди.

19Хесрон – Рамны атасы,

Рам – Аминадабны атасы,

20Аминадаб – Нахшонну атасы,

Нахшон – Салмонну атасы,

21Салмон – Боазны атасы,

Боаз – Обедни атасы,

22Обед – Ишайны атасы,

Ишай а – Дауутну атасы.

* 1:1 Моаб – Тузлу тенгизден кюн чыгъыш табада, бусагъатдагъы Иорданияны кюн батыш жанындагъы кесегиндеги тау къыралды.

* 1:2 Тайпа: орус. клан.

* 1:6 РАББИЙ – оригиналда: Яхве. Ол ат бла Аллах Мусагъа бла Исраилни халкъына ачылгъанды.

* 1:8 Былайда, баям, бу тиширыула, баш иелери сау заманда, алагъа къалай болгъанларыны юсюнден айтылады, дагъыда ала, баш иелери ёлгенден сора да, аланы эсгериуге хурметли болсунла деп (къара 2:20). Яхудалыла ёлген жууукъларын, ата-бабаларын эсде тутуп, алагъа хурмет этип турур онглары болса да, Аллах ёлгенле бла байламлыкъны, алагъа баш урууну эркин этмегенди (Иешая 8:19-20; Лука 16:19-31 ).

* 1:11 Тауратны жорукъларына кёре, ким болса да сабийи болмай ёлсе, аны къарындашы неда жууугъу аны юйдегиси бла юйюр къураргъа керек эди. Аланы алай бла туугъан биринчи сабийлери ол ёлгенни сабийине саналып, ёлгенни мюлкю анга къала эди.

* 1:21 Неда: «манга къажау шагъат болгъанды».

* 1:22 Арпа – орус. ячмень.

* 2:14 Мысты чагъыр: орус. уксус.

* 2:15 Кюлте: орус. сноп.

* 2:20 Тауратны жорукъларына кёре, къысха жууукъ борчлуду: 1) жууугъу жерин сатаргъа керек эсе, аны сатып алыргъа; 2) жууугъу къул-къарауашха тюшген эсе, аны сатып алыргъа; 3) ёлген жууугъу ючюн дерт жетдирирге; 4) жууугъу сабийсизлей ёлюп кетсе, «гюняхын жулуучу» къысха жууугъу аны юй адамын алыргъа. Алай болса, алагъа туугъан биринчи сабий ол ёлгенни баласына саналып, ёлгенни мюлкю анга къала эди.

* 2:23 Арпа бла будай оруу тотурну арт айыны (апрельни) аягъындан башлап, никкола айны (июньну) башына дери барыучу эди.

* 3:3 Ындыр: орус. ток, гумно.

* 3:4 Алай этиу «мени юсюмден къайгъырыуну кесинге ал» деген магъананы тутады.

* 3:9 Былайда бу сёзле некяхны юсюнден тилекни белгилейдиле.

* 3:15 20 килограммгъа жууукъ.

* 4:1 Шахар къабакъла: даулагъа къаралгъан жер.

* 4:11 Рахел бла Лея – Исраил улуланы бабасы Якъупну къатынлары.

* 4:12 Тамар – Яхуданы къатыны эди. Перес аладан туугъанды. Пересни туугъаныны тарыхы былайда эсгерилгенини юч сылтауу болургъа боллукъду: 1) ол дуниягъа ёлген Эрни – Яхуданы жашыны, ол ёлгенден сора, мюлкюне ие боллукъ туугъанды; 2) Боаз Пересни туугъаны эди (къара 4:18-21); 3) Пересни туудукълары Бейтлехемде орналгъандыла.

+ 4:11 Рут 1:2

География Картала

География Картала

1. Вавилон (Бабил) Империя

2. «рут» Китапда Сагъыннган Жерле

3. Перс Империя

Вавилон (Бабил) империя

«Рут» китапда сагъыннган жерле

Перс империя

Table of Contents

- Сыйлы Китапла: Даниял Файгъамбар, Рут, Эстер: Рут

- Рут

- Ал Сёз
- 1
- 2
- 3
- 4

- География Картала

- Вавилон (Бабил) империя
- «Рут» китапда сагъыннган жерле
- Перс империя