Рут турынта китап, Эстер турынта китап: Рут
Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-12-03T16:35:10.330900+00:00

Поронҡо Уасыйаттан

Поронҡо Уасыйаттан

1. Рут

Рут

Рут

1. Рут

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

Рут

Рут турынта китап

Ҡөрмәтле уғыуцылар!

Сеснең ҡулығыста Поронҡо Уасыйаттан ике китап, «Рут» әм «Эстер». Поронҡо Уасыйат пергә Йаңа Уасыйат пелән Иске Йасмаға керәтеләр. Пөтөн тонйаның кешеләре пы китапны пашҡалартан кәнерәк пеләтеләр тә, уғыйтылар та. Алла ницек тонйа әм кешеләрне парлыҡҡа килтергән, ницек йәбрәй ҡалыҡны сайлап алған әм ницек аңа Үсен ацҡан турынта, Поронҡо Уасыйатта әйтелгән.

«Рут» әм «Эстер» китапларынта ҡатын кешеләр перенце урынта, аның өцөн пы китаплар Иске Йасманың айырым пашҡалартан торатылар.

Рут турынта китапта, ҡацан Исраилтә ҡәкимләр пашта торғаннар (XIV–XI ҡасырларта йаңа эра алтынта), ул уаҡытта пулған ҡәлләр турынта әйтелгән. Моапның йәш ҡатын, үсенең йәбрәй ире үлгән суң, Наймина ҡәйнәсенә искитәрлек ҡөрмәт итәте тә аның пелән йат илгә параты. Анан суң китапта ницек Алла пы Рутның йаҡшы эше өцөн рәғим-шәпҡәт итәте әм ул Исраилнең сур патшасы Таутның төп инәләрнең пере пулыуы турынта әйтеләте.

Эстер турынта китапта, Персийә-Мидийә тәүләте уаҡытларынта (V ҡасырта йаңа эра алтынта) йәш йәбрәй ҡыс Эстер ҡысыҡ ҡәлләртә патшабикә пулыуы турынта әйтелгән. Ул уаҡытларта тәүләтнең йерләре Индийәнең цит пуйларынан алып, Мисырғацаҡ пулған, әм йәбрәйләр персләргә пуйсынҡаннар. Йәбрәйләрнең тине тә, ҡәтәтләре тә пашҡа ҡалыҡлартан айырым пулған, аның өцөн аларның кән тошманнары пулған. Менә ҡәсер тә Ҡаман, патшалыҡта икенце кешесе, пөтөн йәбрәй ҡалыҡны ҡырып пөтөргәле уйлап ҡуйаты. Эстер патшабикә ҡыйын сайлаута тораты, тирән ағыллыҡ, күнкәннек әм ҡыйыулыҡ күргәсәте, әм пөтөн йәбрәй ҡалыҡның йасмышына йоғонтойто.

Пес өмөтләнәбес, пы ҡысҡа китаплар пелән танышыу пөтөн Иске Йасмаға ҡысығығысны тыутырыр.

Иске Йасманың телмәцләү институты үсенең рәҡмәтләрен пелтерәте телмәцләргә, редакторларға, әм пөтөн кешеләргә, кем пы пасманы эсерләгән.

Телмәцләү текстенең электрон версийәсен институтның сайтынта (ibt.org.ru) тапҡалы пулаты.

1

Элимелех ҡәйләсенең Моапта йәшәүе

1^1Ҡацан Исраилтә пашлыҡлар утырған уаҡытта илтә ацлыҡ пашланҡан. Пер кеше үсенең ҡатыны, ике паласы пелән Иутейәнең Петлехем торатан Моап талаларға күценеп киткәннәр. 2Ул кешенең исеме Элимелех пулған, ҡатынының – Наймина, ә палаларының – Махлон әм Килион. Алар Иутейәтә ураннышҡан Петлехемнән йепраталылар пулған. Алар Моап талаларға килеп, анта йәшәгәннәр.

3Найминаның ире Элимелех үлгән суң, Наймина ике паласы пелән ҡалған. 4Алар Моап ҡалыҡның ҡатыннарға өйләнкәннәр. Перенцесенең исеме Орупа, икенцесенең – Рут. Перәй ун йелтән суң, 5Махлон пелән Килион үлгәннәр. Наймина ирсес тә паласыс та ҡалған.

Наймина Рут килене пелән Петлехемкә ҡайтаты

6Наймина Моап талаларта пулғанта, аңа ҡәбәр йеткән – РАППИ үсенең ҡалығына пулышҡан, аңа асыҡ пиргән. Ул уаҡытта Наймина үсенең киленнәре пелән, Моап талаларнан цығып өйгә ҡайтҡан. 7Наймина ике киленнәре пелән йәшәгән өйләренән цығып киткәннәр. Алар йулта пулғанта, Иутейә йергә ҡайтҡан цаҡларынта, 8Наймина пылай әйткән ике киленнәренә:

– Ҡайтың үсегеснең инәләрегеснең өйөнә. Ницек сес үсегеснең үлгән ирләрегескә рәғим пултығыс, ницек миңә рәғим иттегес, алай уҡ сескә РАППИ рәғимлек пирсен. 9РАППИ сескә йаңатан кейәүгә цығып, йаңа өйтә тыныцлыҡ тапҡалы пулышлыҡ пирсен.

Ул киленнәрен үбеп алты. Алар ағырып сыҡтап киттеләр, 10ҡайнасына әйттеләр:

– Пес синең пелән пергә Ихудаға китәбес.

11Наймина киленнәренә:

– Ҡысларым, өйөгөскә ҡайтың. Ник сескә минең пелән парғалы? Инте минең пала пулмайты сескә өйләнәтеген. 12Өйөгөскә ҡайтың, минең ҡысларым! Минең тың йәшем оло тағын та кейәүгә цыҡҡалы. Әгәр тик уйлап паҡсам та, минең өмөтөм әле пар тип, әгәр пөгөн төннә уҡ мин ир пелән пулсам, 13анан суң пала тапсам, ә сескә аларны үсеп цығыуын көткәле мә? Инте аның өцөн сескә кейәүгә цыҡмағалы ма? Йуҡ, ҡысларым. Минең ҡайғым сескә тың ауыр пулаты. РАППИ миңә ҡаршы пулты.

14Алар йаңатан үгереп сыҡташып киттеләр. Орупа ҡайнасын үбеп алты та, аның пелән ҡушлашты. Ә Рут аңа йәбешеп ҡалты.

15Наймина Рутҡа:

– Ҡарап паҡ, синең килентәшең үсенең ҡалығына та үсенең ҡотайларына ҡайтаты. Син тә аның пелән ҡайт, – тите.

16Рут пылай тип әйтте:

– Мине ҡыстама сине ҡалтырғалы та ташлап синән киткәле. Ҡайта син парсаң – анта мин тә парырым. Ҡайта син йәшәсәң – анта мин тә йәшәрем. Синең ҡалығың – минең ҡалығым пулыр. Синең Аллаң – минең Аллам пулыр. 17Ҡайта син үлсәң – анта мин тә үлерем, анта күмелерем. Песне үлем кенә айырыр. Ә пы пылай пулмаса, мине РАППИ йаса итсен.

18Наймина Рутның үсенеңкесентә тороуын аңнаты, аның өцөн ҡыстауын ҡуйты.

19Ике ҡатын Петлехемкә атлап киттеләр. Петлехемкә йеткәц, антағы ҡалыҡ ҡайнашып китте.

– Пы Наймина ма? – ҡыцҡыртылар ҡатыннар. 20Наймина аларға:

– Сес мине Наймина тип атамаң, Мара[*] тип әйтең. Көцлө Алла минең тормошомно тың ацы ҡылты. 21Мин пай мынан киттем, ә РАППИ мине пер нимәсес ҡайтарты. Ник мине Наймина тип атағалы? РАППИ миңә күрәцәк күртерте. Көцлө Алла мине пәләгә ҡалтырты.

22Менә пылай Наймина пергә моаплы Рут килене пелән Моап талалартан ҡайтты. Алар Петлехемкә арпа уратығын пашлаған уаҡытта килтеләр.

2

Рут Поасның ҡырасынта

2^1Ир йағынан Найминаның ир тыуғаны Поас исемле кеше пулған. Ул Элимелехнең тоғомонан исемне кеше пулған.

2Моаплы Рут Найминаға:

– Кем миңә йаҡшы пулса, мин ул кешенең ҡырасынта пашаҡлар йыйғалы парайым, – тите.

Наймина:

– Пар, ҡысым.

3Рут китте, ураҡцыларның суңынан парып, ҡалған пашаҡлар ҡырата йыйып пашлаты. Пылай пулты, пы ҡыра Элимелех тоғомоноң кеше Поасныңҡы пулған.

4Пы уаҡытта Поас Петлехемнән килгән ите. Ул ураҡцыларға:

– РАППИ сескә пулышсын! – тите. Алар Поасҡа:

– РАППИ сиңә рисалыҡ пирсен!

5Поас йәш ҡесмәтцетән, ураҡцыларның пашлығынан, сураты:

– Кемнең ул йәш ҡатыны?

6Йәш ҡесмәтце, ураҡцыларның пашлығы:

– Пы ҡатын моаплы. Ул Моап талалар йаҡтан Наймина пелән килгән. 7Ул минән сурап алты, йарайты ма аңа ураҡцыларның сыртынан ҡалған ашлыҡның пашаҡларын йыйғалы. Ул ҡыраға иртәтән килеп ҡуйты, пы уаҡытҡаца әле мынта. Ул өйтә пырас ҡына тим алған.

8Поас Рутҡа пылай тип әйтте:

– Ҡысым, тыңнап тор мине. Син пашҡа ҡыраға пашаҡлар йыйғалы парма, мынан пашҡа йергә цығып китмә. Минең ҡесмәтце ҡатыннар пелән ҡал мынта. 9Көсәт, ҡайсы ҡырата минең ҡесмәтцеләрем ураҡ урыйтылар. Син аларның суңынан йөрө. Мин үсемнең ҡесмәтцеләремә сине теймәгәле пойортом. Сыусасаң, сыуны күсәләртән парып эц, алартан минең ҡесмәтцеләрем эцәте.

10Рут пашын эйеп, питен йергә тейтереп, әйтте:

– Ник мин синең алтыңта рәғимлек алтым? Ник син миңә, йат илтән килгән кешегә, йаҡшы пуласың?

11– Миңә синең турынта кешеләр кәпләтеләр, синең ирең үлгәц, ҡайнаңа нимә ҡылғаныңны, үсеңнең инә-атаңны, илеңне ҡалтырып мынта анан алта пелмәгән ҡалыҡҡа йәшәгәле килгәнеңне. 12РАППИ синең эшләрең өцөн сине пуләкләсен. РАППИтән, Исраилнең Алласынан, сиңә тула пүләк пулсын. Ник тисәң син Анан ышыҡлыҡ урын эстәп килтең, ҡош ҡанатларның астынта шигелле, – цауап пирте Поас.

13Рут аңа әйтте:

– Ҡуцам, мин синән рәғимлек алам тип өмөтләнәм. Син минең пелән үсеңнең ҡесмәтцең пелән йомшаҡ кәпләшеп, минең күңелемне күтәртең. Алай та мин синең пер ҡесмәтце ҡатыныңа та тормайым.

14Төшкө ашта Поас Рутҡа әйтте:

– Кил мынта. Итмәкне ал, уксусҡа манып аша.

Рут ураҡцыларның йаннарына утырғац, Поас аңа ҡурылған арпа ашағалы пирте. Ул туйғынца ашанты, ә пырас ашы ҡалты. 15Анан суң өстәлтән тороп, тағын цығып киткән, төшкән пашаҡларны йыйғалы. Поас үсенең ҡесмәтцеләренә пойорто:

– Сес аны рәнцетмәң, ул көлтәләр арасынта йыйсын. 16Атай аңа пәйләмнәртән пашаҡларны ташлаң, аңа ҡалтырың йыйғалы, аны орошмаң та.

17Пылай итеп Рут кицкәцә ҡырата пашаҡлар йыйған. Анан суң ул арпаны тарттырған, арпа ҡапцыҡның йартысына[*] йеткән. 18Ул аны күтәреп тораға киткән. Ҡайнасы киленнең кән йыйыуын күрте. Рут ҡайнасына төштән ҡалған ашын цығарып пирте.

19Ҡайнасы:

– Син пөгөн ҡайта йыйтың, ҡайта эшләтең? Кем сине пылай ҡатерләгән, ул кеше игелеген күрсен, – тите.

Рут ҡайнасына әйтте, кемтә ул эшләгән:

– Ул кешенең, кемтә мин пөгөн эшләтем, исеме Поас, – тите.

20Наймина килененә пылай әйтте:

– РАППИ ул кешегә игелеген пирсен. Ул тереләрне тә, үлгәннәрне тә рәғимлексес ҡалтырматы.

Анан суң Наймина аңа пылай тип әйтте:

– Ул пескә йаҡын кеше. Ул песне йаҡлайтығын[*] тыуғаннартан пересе.

21Моаплы Рут әйтте:

– Ул миңә ашлыҡны йыйып пөтөрмәгәнцә, үсенең ҡесмәтцеләре пелән ҡалғалы рөҡсәт итте.

22Наймина Рут килененә:

– Анысы йаҡшы, ҡысым, син аның ҡесмәтце ҡатыннары пелән йөрөйсөн. Пашҡа ҡыраларта сине рәнцетерләр ите.

23Арпа пелән потай ураҡ урыу пөтмәгәнцә, Рут, ашлыҡ йыйып, Поасның ҡесмәтце ҡатыннары йанынта пулты. Ул уаҡытта үсенең ҡайнасынта йәшәте ите.

3

Рут Поасның пелән күрешкәле ыртынҡа параты

3^1Пер көн Рутның ҡайнасы Наймина пылай тип әйтте:

– Ҡысым, сиңә йаҡшы пулсын өцөн, мин тейеш түгел мә пашҡа урын тапҡалы? 2Әллә, Поас, кемнең ҡесмәтце ҡатыннары пелән син эшләтең, пескә тыуған түгел мә? Пөгөн кицен ул ыртынта арпаны йелтәтәте. 3Пар, йыуын, йыслы майлар пелән йышын, йаҡшы кейемеңне кей. Пар ыртынҡа, алайта ул эцеп-ашап пөтмәгәнцә, аның күсенә күренмә. 4Күреп ҡуй урынын, ҡалай ул йататы. Анан суң пар анта, йапманы айаҡ йағынан ацып йат. Ул сиңә әйтер, нимә ҡылғалы.

5Рут аңа:

– Мин синең әйткәнеңцә ҡылырым, – тите.

6Рут ыртынҡа парып, нимәне аңа ҡайнасы әйткән, ҡылты.

7Поас ашаты-эцте, күңелен ацты. Ул моғолның цитенә йатты. Рут тыныц ҡына йанына килеп, йапманы ацып йатты. 8Төн уртата Поас оцоп төштө, айланҡан цаҡта айаҡ төптә йатҡан ҡатынны күреп пәрте.

9– Кем син? – тите.

– Мин Рут, синең ҡесмәтцең. Кейемеңнең оцо пелән мине йап. Син йаҡын тыуған, песнең йаҡлауцыбыс, – тите Рут.

10– РАППИ сиңә игелеген пирсен, ҡысым, – Поас цауап пирте. – Синең ҡәсер генә ҡылғаның алтта ҡылғаныңнан йаҡшы. Син йәш ирләрнең суңынан, пай ма алар, йарлы ма, ҡыуышматың. 11Инте син, ҡысым, ҡурҡма. Мин синең өцөн, нимә син сурасаң та, ҡылырым. Минең тората синеңке рәтле пулыуыңны әрбер кеше пеләте. 12Мин синең йаҡын тыуғаның пулсам та, минән йаҡынраҡ та тыуғаның пар. 13Пы төн син мынта ҡал, ә иртәгесен ул синең йаҡлауцы пулғысы килсә – пулсын! Әгәр ул синең йаҡлауцы пулғысы килмәсә, мин РАППИнең йанынта үәҡтә пирәм – мин пулырым. Иртәгәцә мынта йоҡла, – тите Поас.

14Рут Поасның айаҡ йанынта иртәгәцә йатты. Ә ул уаҡытҡаца, ҡацан пер кеше икенце кешене айырып пашлайты, Рут тороп китте. Поас үсенәнцә уйлаты: «Ицкем пелмәсен ыртынта ҡатын пулғанын».

15– Пир миңә үсеңнең йапҡыцыңны. Ошлап тор аны, – тите Поас.

Рут йапҡыцны тигесләнтерте, ә Поас аңа алты үлцәү арпа ҡойто. Йөкнө иңсәгә салғалы пулышты. Анан суң ул тораға ҡайтты.

16Рут ҡайнасына ҡайтҡац, Наймина анан сураты:

– Ницек пулты, ҡысым?

Рут пөтөн нимәне кәпләп пирте, нимә аңа Поас ҡылты. 17Тағын та әйтте:

– Тағын та, Поас миңә алты улцәү арпа пирте. «Ҡайнаңа пуш ҡул ҡайтма», – тите.

18Наймина пылай тип цауап пирте:

– Ҡысым, инте көтөп тор. Ницек пөтөүен, осаҡ түгел пелерсең. Пы кеше пөгөн уҡ эшен ҡылып пөтмәгәнцә, тыныцланмас.

4

Поас Рутҡа өйләнәте

4^1Поас пырастан суң тораның ҡапҡа йағына парып утырты. Ул уаҡытта тыуғаны усып параты ите. Поас аның турынта Рутҡа кәпләгән. Поас аңа пылай тип әйтте:

– Тусым, поролып мынта утырып тор.

Ул кеше туҡталып, йанына утырты.

2Поас тораның ун аҡсағалларны цағырты. Аларға әйтте:

– Утырың мынта.

Алар утыртылар. 3Анан суң ул әйтте тыуғанына:

– Моап талалартан ҡайтҡан Наймина песнең тыуғаныбысның Элимелехнең йерен сататы. 4Мин уйлатым, син мының турынта пелгәле тейеш. Ул йерне син мынта йыйылған кешеләрнең, минең ҡалығымның аҡсағалларның йанынта алғалы йарайты. Сатып пулсаң – сатып ал, ә син сатып алмасаң, миңә әйт, ул уаҡытта мин пелерем. Пы йергә синең перенце ҡаҡың пар. Минең ҡаҡым синән суң.

– Мин аны сатып алырым, – ул әйтте.

5Поас анан суң пылай тип әйтте:

– Ул ҡыра Найминатан алған көнтә, син моаплы Рутҡа, үлгән тыуғаныбысның ҡатынына, өйләнкәле тейеш. Ул уаҡытта үлгән тыуғаныбысның йере аның исементә ҡалыр.

6Ә ул кеше пылай тип әйтте:

– Алай пулғац, мин ул йерне сатып алалмайым. Мин үсемнең малыма сарар килтергәле ҡурғам. Мин сатып алалмайым. Усең сатып ал.

7Исраилтә ул саманнарта мынтайын әтәт пулған, сатып алыуны раслау өцөн, ул кеше, кем үсенең ҡаҡын пашҡа кешегә пиргән, айағынан айаҡ кейемен цицеп аңа пиргән. Пы нимә Исраилтә сатып алыуның төрөслөгөн пелтергән.

8Тыуғаны Поасҡа:

– Син үсең сатып ал, – тите тә айаҡ кейемен цицте.

9Ә Поас йыйылған кешеләргә тә, аҡсағалларға та пылай әйтте:

– Пөгөн сес ҡыуа пултығыс. Мин Найминатан Элимелехнеңҡе, Килионноңҡо, Махлонноңҡо пөтөн нәрсәсен сатып алтым. 10Тағын та, мәрғүмнең йерен саҡлап ҡалыу өцөн, үсенең тоғомонта та тыуған торасынта исеме йуғалмау өцөн, мин моаплы Рутны, үлгән Махлонноңҡо ҡатынын, үсемә алтым. Пөгөн сес ҡыуа пултығыс.

11Анан суң аҡсағаллар та, тораның ҡапҡа пуйынта йыйылған пашҡа кешеләр пөтөнөсө тә әйттеләр:

– Пөгөн пес ҡыуа пултыҡ. РАППИ синең өйөңә кергән ҡатыныңа, Исраилнең өйөн ҡороуцы Рахилйә әм Лийә шигелле, кән пала пирсен. Йепратата пайлыҡны, Петлехемтә намусны ал+. 12РАППИ сиңә пы йәш ҡатыннан пиргән нәсел аша синең тоғомоң Памар Иутейәгә тапҡан Парец тоғом шигелле пулсын.

Таутның сачарасы

13Менә ницек Поас Рутҡа өйләнте. Ул аның пелән йатты, ә РАППИ пулышлыҡ пирте ҡорсаҡланҡалы. Рутның паласы тыуты. 14Ҡатыннар Найминаға әйттеләр:

– РАППИгә шөкөр, сине нәселсес ҡалтырматы. Ул Исраилтә күренекле кеше пулсын! 15Ул синең тормошоңно йаңартыр, ҡартайғаныңта сине ҡарар. Аны сине йаратҡан киленең тапты. Ул сиңә йете палатан та йаҡшы.

16Наймина ул нараситаны ҡулына алып, пала ҡараты. 17Анта йәшәгән ҡатыннар әйтте:

– Найминаның паласы тыуты.

Аңа Абит исем ҡуштылар. Ул Йәсәйнең атасы пулты, ә Йәсәй Таутның атасы пулты.

18Менә Парецнең сачарасы:

Парец – Хецронның атасы, 19Хецрон – Рамның атасы, Рам – Аминатапның атасы, 20Аминатап – Наҡсонның атасы, Наҡсон – Салмонның атасы, 21Салмон – Поасның атасы, Поас – Абитнең атасы, 22Абит – Йәсәйнең атасы, Йәсәй – Таутның атасы.

* 1:20 Поронҡо йәбрәйләрнең телентә «Наймина» исемнең мәғнәсе «сөйкөмнө», ә «Мара» – «ацы».

* 2:17 Поронҡо йәбрәйләрнең телентә «пер эфа», йегермә ике литр цамалап үлцәү.

* 2:20 Йаса пуйынца, йаҡын тыуған (аны «ҡотолоуцы» тип әйткәннәр) тыуғанын йерен сатып алғалы тейеш пулған, ҡацанта аңа кәрәк пулған сатҡалы, ә тыуғаны паласыс үлсә, ул уаҡытта «ҡотолоуцы» аның ҡатынына өйләнкәле тейеш пулған. Ул уаҡытта аларның перенце тыуған палалары үлгән тыуғанның паласы, мерәс алыуцы тип исәпләнкән.

+ 4:11 Рут 1:2

Table of Contents

- Поронҡо Уасыйаттан

- Рут

- Рут
- 1
- 2
- 3
- 4