# Ижъырэ Зэзэгъыныгъэр, КъэбарышӀур

Институт перевода Библии

## Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых


Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru


Институт перевода Библии


Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360


ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules


Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых


Апэрэ Самуел ЯтӀонэрэ Самуел

## Апэрэ Самуел


Самуел, Саул, Даут:


Израилым ицӀыф пэрытых


Апэрэ Самуел


ЯтӀонэрэ Самуел


Самуел, Саул, Даут:


Израилым ицӀыф пэрытых


Апэрэ Самуел


ЯтӀонэрэ Самуел


Библием изэдзэкӀынкӀэ Институтыр


Москва


2002

Самуел, Саул, Даут:

Израилым ицӀыф пэрытых

Апэрэ Самуел

ЯтӀонэрэ Самуел

ISBN 5-93943-042-2

ISBN 91-89122-86-0

© Библием изэдзэкӀынкӀэ Институтыр, 2002


УблапӀэ

Лъытэныгъэ зыфэтшӀырэ тхылъеджэр!

Библием щыщ тхылъитӀоу адыгабзэкӀэ зэдзэкӀыгъэхэр уапашъхьэ илъых. Библиер – фэдэ къэмыхъугъэу тхылъ гъэшӀэгъонэу щыт, сыда пӀомэ Тхьэ закъом нэмыкӀ тхьэ щымыӀэу зылъытэрэ динищэу ехъудэим, чыристаным, ислъамым ар зэрэщытэу е щыщ иӀахьыгъохэр ялъапӀэх.

Библиер тхылъ 60-м къехъоу зэхэт. ЛӀэшӀэгъубэмэ къакӀоцӀ цӀыф зэфэшъхьафмэ ахэр атхыгъэх, дунаир къэгъэшӀыгъэу зыхъугъэм къыщегъэжьагъэу тилъэхъан иапэрэ лӀэшӀэгъухэм анэс къэхъугъэхэр къаӀуатэ.

Библиер Ӏахьыгъо инитӀоу зэхэт – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэмрэ ЗэзэгъыныгъакӀэу КъэбарышӀу зыфаӀорэмрэ. ЗэзэгъыныгъакӀэр Исусрэ ащ гъусэ фэхъугъэхэмрэ ящыӀэкӀагъэм, яӀофшӀагъэхэм, апэрэ чылысым, ар зэрэуцугъэмрэ хэхъоныгъэхэр зэришӀыгъэмрэ къатегущыӀэ. Ар адыгабзэкӀэ къыхаутыгъах.

Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм къыхиубытэхэрэр: «Мосэ итхылъитф», «ТхьэлӀыкӀомэ ятхылъхэр», «Гъэсэпэтхыдэхэр, тарихъхэр, усэхэр зыдэт тхылъхэр». «Мосэ итхылъитф» дунаир къэгъэшӀыгъэу зэрэхъугъэмрэ апэрэ цӀыфхэмрэ къатегущыӀэх. Джащ фэдэу Тхьэм Ибрахьимэ зэзэгъыныгъэ къызэрэдишӀыгъагъэр, яӀэшъхьэтетышхоу Мосэ япащэу Ибрахьимэ къыкӀэхъухьэгъэ джуртхэр Тхьэм Мысырым щыряӀэгъэ гъэрыпӀэм къызэрэрищыжьыгъагъэхэри ахэм къаӀуатэ. Джуртхэр Мысырым къызекӀыжьхэм ыуж ахэр зэрыгъозэнхэ фэе унэшъуипшӀыри нэмыкӀ унашъохэри Тхьэм къафыригъэхыгъэх. Зы Тхьэ закъом шъхьащэ фашӀын фаеу къызэрафагъэпытагъэр, тхьэ нэпцӀхэм афэмыпщылӀынхэр, ежьхэм анэмыкӀ цӀыфхэри шӀу алъэгъунхэр купкӀ шъхьаӀэу ахэм апкъырылъыгъ. А унашъохэр агъэцакӀэ зыхъукӀэ, къохьапӀэмкӀэ щыӀэ Средиземнэ хым, къокӀыпӀэмкӀэ щыӀэ псыхъоу Иордан, къыблэмкӀэ щыӀэ шъофнэкӀым азыфагу дэлъ гъэбэжъулъэ хэгъэгоу КъэнэӀаныр аӀэ къырилъхьанэу Тхьэм джуртхэр къыгъэгугъагъэх. Ау Тхьэр зыфаер замышӀэкӀэ, Тхьэм къариӀуагъэр замыгъэцакӀэкӀэ, тхьамыкӀэгъуабэхэр апэкӀэкӀынхэу щытыгъ.

Мы тызхэт лъэхъаныр къыригъэжьэным ыпэкӀэ, я ХӀ-рэ лӀэшӀэгъум иублэгъум, джуртхэм КъэнэӀаныр псэупӀэ афэхъугъ. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм щыщ мы тхылъитӀоу пӀыгъыр джа охътэ шъыпкъэр ары къызтегущыӀэхэрэр. Ахэр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъагъэх, цӀыфэу зытхыгъэр гъэнэфагъэу щытэп. ТхьэлӀыкӀошхомэ ащыщыгъэу, илъэпкъ ицӀыф пэрытщтыгъэу зиӀофшӀагъэхэр къаӀотэрэ Самуел ыцӀэкӀэ шъхьэхэу «Апэрэ Самуел», «ЯтӀонэрэ Самуел» зыфиӀохэрэр афашӀыгъэх. Урыс синодальнэ Библиеми ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытхэу «Септуагинтми» а тхылъхэм ашъхьэхэр зэрарытхэр «Пачъыхьагъухэм я Апэрэ тхылъ», «Пачъыхьагъухэм я ЯтӀонэрэ тхылъ», сыда пӀомэ джуртхэм яапэрэ пачъыхьагъэхэми джащ фэдэу ахэр къатегущыӀэх. Ау адыгабзэкӀэ зэтыдзэкӀыжьыгъэхэм, ижъырэ джуртыбзэмкӀэ зэратхыгъагъэм фэдэу, «Апэрэ Самуел», «ЯтӀонэрэ Самуел» зыфиӀохэрэр цӀэу афэтшӀыгъэх.

Пачъыхьагъур илъэпкъ дызезыхьащт пачъыхьэхэр Тхьэм къызэрахихщтыгъэхэмрэ къызкӀахихщтыгъэхэмрэ тхылъитӀуми апкъырылъ гупшысэ шъхьаӀэмэ ащыщыр анахьэу зэхьылӀагъэр. Тхьэм къыфигъэнэфагъэр Саул зэримыгъэцэкӀагъэр, Даут Тхьэм зэредэӀугъэр ащ дакӀоуи ахэм къаӀуатэ. Ау хэтырэ Ӏэшъхьэтети джуртхэм пащэу яӀагъэми, Тхьэр сыдигъуи япачъыхьагъ.

«Апэрэ Самуел» зыфиӀорэ тхылъыр джурт лъэпкъым пачъыхьэ джыри зыщыримыӀэщтыгъэ лъэхъаным къыщырегъажьэ. Ащ ыпэкӀэ ягъунэгъу лъэпкъхэм зао къызырашӀылӀэкӀэ, Тхьэм къахихыгъэ цӀыфхэр пащэ фэхъущтыгъэх. Ахэм хьыкумышӀкӀэ яджэщтыгъэх. Лъэпкъым иаужырэ хьыкумышӀщтыгъэу, дзэм ипащэщтыгъэу, къурмэнышӀщтыгъэу, тхьэлӀыкӀоныгъэри зипшъэрылъыгъэ Самуел ары тхылъым иапэрэ пычыгъо къызтегущыӀэрэр. Самуел япащэу япый анахь лъэшэу фылистхэм язаохэзэ, джуртхэм текӀоныгъэр пчъагъэрэ къыдахыгъ. Самуел жъы зэхъум ащ фэдэу Ӏушэу, губзыгъэу пэщэныгъэ къадызезыхьан зылъэкӀыщтыр зэрахэмытыжьыщтым ыгъэгумэкӀыщтыгъэхэти, пачъыхьэр тырагъахьэмэ яӀофхэр нахьышӀу хъунэу ахэм къащыхъущтыгъэ. Ау Тхьэм зэрэрихъухьагъэмкӀэ, пачъыхьэ яӀанэу щытыгъэп шъхьае, ар яӀаным бэрэ кӀэдэугъэхэти, ахэр зыфаер Тхьэм къафишӀагъ. Ау пачъыхьагъур загъэуцум къин мыухыжьмэ ахэфагъэх.

Саул Израилым иапэрэ пачъыхьагъ. Хабзэу щыӀагъэмкӀэ, зитетыгъо зыухырэ пачъыхьэм ыкъо ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьащтыгъ. Ау зэремыдэӀугъэм пае Тхьэм Саул итетыгъо къыридзыхыгъ. Саул ычӀыпӀэ Даут къыхихыгъ, ар Израилым ипачъыхьэшхоуи идзэпащэуи щытыгъ.

«ЯтӀонэрэ Самуел» зыфиӀорэ тхылъыр Даут пачъыхьагъур зэрэзэрихьагъэмрэ ар зэригъэпытэщтыгъэмрэ къатегущыӀэ. Бэрэ язаозэ, ыӀэ илъ чӀыгумэ ягъунапкъэхэр хэпшӀыкӀэу ащ зэӀуигъэкӀотыгъэх. Ау текӀоныгъэу къыдихыгъэхэм апэу нахь гъэшӀэгъонэу щытыр ежь Даут игъэпсыкӀ. Зыгу-зыкӀуачӀэу, псынкӀэу къилъырэ цӀыфэу щытыгъэми, Тхьэм гъунэнчъэу цыхьэ фишӀыщтыгъэ, зэпстэумэ апэу Ар тегъэкӀапӀэу иӀагъ, хэукъоныгъэу ышӀхэрэр къыфигъэгъунхэу елъэӀущтыгъэ.

Тхылъыр Даут Тхьэм пае къурмэншӀыпӀэ зэригъэуцурэмкӀэ къеухы. Даут зэлӀэм ыуж бащэ темышӀэу ыкъоу Сэлмэн джа чӀыпӀэм пэмычыжьэу Тхьэм иунэ щешӀы. Ау ащ икъэбар Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм щыщ тхылъхэу мыщ къыкӀэлъыкӀохэу адыгабзэкӀэ зэрадзэкӀыщтхэм къаӀуатэ.


Тхылъхэм яӀахьыгъо шъхьаӀэхэр


«Апэрэ Самуел»

Ӏ. 1-рэ – я 7-рэ шъхьэхэр. ХьыкумышӀхэм яӀэшъхьэтетыныгъэ ыкӀэм зэрэфакӀорэр. Самуел пчэгум ит.

ӀӀ. Я 8-рэ – я 15-рэ шъхьэхэр. Пачъыхьагъур зэрагъэуцурэмрэ Саул апэрэ пачъыхьэу зэрэтехьэрэмрэ. Саул пчэгум ит.

ӀӀӀ. Я 16-рэ – я 31-рэ шъхьэхэр. Саул пачъыхьагъур зэрэзыӀэкӀигъэкӀрэр. Тхьэм Даут пачъыхьаныгъом зэрэфигъэхьазыррэр. Даут пчэгум ит.


«ЯтӀонэрэ Самуел»

Ӏ. 1-рэ – я 4-рэ шъхьэхэр. Даут Израилым икъыблэ лъэныкъо щыпсэурэ ехъуд лъэпкъым ипачъыхьэу зэрэхъурэр.

ӀӀ. Я 5-рэ – я 24-рэ шъхьэхэр. Даут Израилым ис лъэпкъ пстэуми япачъыхьэу зэрэхъурэр.

Мы тхылъхэу адыгабзэкӀэ зэдзэкӀыгъэхэр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъагъэм (масоретмэ атхыгъэм) техыгъэх. Тэ зэтыдзэкӀыжьыгъэм ичӀыпӀэ зырызхэр Урыс синодальнэ Библием тефэхэрэп.

Зэтемыфэхэрэр скобкэ плӀэмыехэм адэтхэу, узгъэгъозэрэ тамыгъэхэр ягъусэхэу ехьыхыгъэх.

ГущыӀэм пае, «Апэрэ Самуел» и 1-рэ шъхьэ ия 5-рэ усэ:

Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [ащ сабыйхэр иӀагъэпти]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

Библием хэт къэӀокӀэ зырызхэр занкӀэу къырыпӀошъунхэу адыгабзэм гущыӀэхэр хэтхэп. Ахэр узгъэгъозэрэ тамыгъэхэр ягъусэхэу тхылъхэм арытых.

Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэт цӀэ унаехэр адыгэ макъэхэм якъэӀуакӀэ тетэу тхыгъэх. КъэӀуакӀэхэр гущыӀэлъэ кӀэкӀэу зэхэгъэуцуагъэхэу тхылъхэм акӀыгъух.

Библием изэдзэкӀынкӀэ Институтыр зэдзэкӀакӀохэм, редакторхэм, зэкӀэ Ӏофым изэшӀохын хэлэжьагъэхэм, джащ фэдэу мы тхылъхэм якъыдэгъэкӀынкӀэ зишӀуагъэ къэзгъэкӀуагъэхэм афэраз. Адыгэ тхылъеджэхэр яныдэлъфыбзэкӀэ ахэм яджэн алъэкӀынэу амал зэрагъотыгъэм тегъэгушӀо.

Библием изэдзэкӀынкӀэ Институтыр, Москва

## Тхылъэу «Апэрэ Самуел»

### Тхылъэу «Апэрэ Самуел»

Тхылъэу «Апэрэ Самуел»


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]


### Апэрэ шъхьэр


Тхылъэу «Апэрэ Самуел»


Самуел икъэхъукӀэрэ Тхьэм фэлэжьэнэу ар зэраратыгъэмрэ

1Цыуф лӀакъом щыщэу, ефрат лъэпкъым къыхэкӀыгъэу, Елкъан ыцӀэу зы лӀы горэ Ефраим къушъхьэлъэ хэкум итыгъэ къалэу Рэмэтэим-Цэфим дэсыгъ. Ащ ятагъэр Ерэухъам, ятэжъыгъэр Елыхъу, ятэжъым ятагъэр Цыуф ыкъо Тэхъу. 2Елкъан шъузитӀу иӀагъ: зым ыцӀагъэр Хъаннэ, адрэм – Пынин. Пынин лъфыгъэхэр иӀагъэх, ау Хъаннэ сабый хэкӀыщтыгъэп.

3Зиусхьанэу[†] ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэ Тхьэм шъхьащэ фишӀынэуи, Ащ ыцӀэкӀэ къурмэн[†] ышӀынэуи а лӀыр зыщыщ къалэм икӀыти илъэсым зэ къалэу Щылэу кӀощтыгъэ. Алый икӀэлитӀоу Хъофныйрэ Пинхъасрэ къурмэнышӀхэу[†] Зиусхьаным Щылэу щыфэлажьэщтыгъэх[+]. 4Елкъан къурмэн зишӀыкӀэ ишъхьагъусэу Пынинрэ ащ къылъфыгъэ кӀалэхэмрэ пшъашъэхэмрэ Ӏахьэхэр аритыщтыгъэх[+]. 5Адрэмэ афэмыдаӀоу Хъаннэ шъхьафэу Ӏахьэ ритыщтыгъ[*], сыда пӀомэ Хъаннэ шӀу ылъэгъущтыгъэ, Зиусхьаным сабый къыримытщтыгъэ нахь мышӀэми. 6Зиусхьаным сабый къызэрэримытрэр гукъао щыхъунэу тӀуанэу иӀэм къызэрэрихъонщтыгъэм Хъаннэ ыгу къыгъэцӀыкӀущтыгъэ. 7Илъэс къэс Зиусхьаным иунэ зыкӀокӀэ, тӀуанэм ыгу къыхигъэкӀыщтыгъэ, мыдрэр, гукъао зэриӀэм нахь хэмылъэу, шхэщтыгъэп. 8Арти ишъхьагъусэу Елкъан мыщ фэдэу къыриӀуагъ: «Хъаннэ! Сыда узкӀэгъыри, узкӀэмышхэри, угу къэзгъэцӀыкӀури? ШъэуипшӀэу уиӀэн ылъэкӀыщтыгъэм оркӀэ сыанахь лъэпӀэнба сэ?»[+]

9-11Зы илъэс горэм Щылэу кӀохи Зиусхьаным иунэ зыщэшхэхэм, зыщешъохэм Хъаннэ къэтэджыжьыгъ. Лъэш дэдэу ыгу еӀэжьыгъэти, пчъэнымрэ гъынымрэ зэдыхэтхэу бзылъфыгъэр Зиусхьаным елъэӀузэ, тхьэлъанэ ышӀыгъ: «Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэр! СигукӀае къыплъэӀэсмэ, ащ ипэгъокӀэу гукӀэгъу къысфэпшӀынышъ, сыпщымыгъупшэу, угу сыкъэкӀыжьэу, уиӀумэт шъао къептмэ, ежь къыгъэшӀэщтым фэлэжьэнэу, Зиусхьаным ар естынэу[*], ышъхьашъо егъашӀэми чан нэсымыгъэсыхэнэу тхьэлъанэ сэшӀы».

А уахътэм къурмэнышӀэу Алый пчъэихьапӀэм дэжь щытыгъэ тетӀысхьапӀэм тесэу Зиусхьаным иунэ лъапӀэ чӀэсыгъ[+][+].

12ЫӀупэхэр хъублаблэхэу ар Зиусхьаным бэрэ елъэӀуфэ Алый къыӀуплъыхьагъ. 13ЫгукӀэ зэриӀожьзэ, ышъхьэ фэгущыӀэжьрэм фэдэу, ыӀупшӀэхэр ыгъэхъублаблэхэу Хъаннэ щысыгъэти, ар утэшъуагъэу Алый къышӀошӀыгъ. 14Арти Алый ащ риӀуагъ: «Сыдигъо нэс уутэшъуагъэу ухэтыщта? Чэфыр зыкӀэгъэкӀыжь». 15Ащ иджэуап Хъаннэ къыритыжьыгъ: «Хьау, сизиусхьан, сэ гукӀаем сызэлъиштэгъэ бзылъфыгъ, унагъуи сис, узгъэутэшъони зыӀузгъэфахэрэп, ау сыгу илъыр зэкӀэ Зиусхьаным фэсэӀуатэ. 16УсиӀумэт, ау бзылъфыгъэ мыхъатэ фэдэу укъысэмыплъ, сигуузышхорэ сызгъэчэфынчъэмрэ якъэбар джы нэс сӀотагъэ». 17Алый ащ къыриӀожьыгъ: «Зыгъэрэхьати шъуадэжь гъэзэжь, узэрелъэӀугъэр Израилым и-Тхьэ къыпфишӀэщт». 18Арти къыриӀожьыгъ: «УиӀумэт уинэшӀукӀэ еплъ!» Ар къыӀуи игъогу техьажьыгъ, шхэуи ар хъужьыгъэ, нахьыпэм фэдэуи чэфынчъэжьыгъэп[+].

19Пчэдыжьым Елкъан ибын къэтэджыжьыгъ. Зиусхьаным шхьащэ фашӀи ядэжь, Рамэ, къагъэзэжьыгъ. Елкъанрэ Хъаннэрэ зызэкӀэгъухэм бзылъфыгъэм илъэӀу Зиусхьаным къызэхихыгъ. 20Уахътэ зытешӀэм Хъаннэ ышъо сабый хэфагъ, шъауи къыфэхъугъ. Самуел цӀэу ащ фиусыгъ. Хъаннэ ыӀощтыгъ: «Зиусхьаным селъэӀугъэти, ар къыситыгъ».


Самуел Тхьэм фэлэжьэнэу зэрэратыгъэр

21Зиусхьаным илъэс къурмэн фашӀынышъ, Ащ елъэӀунхэм пае Елкъанрэ унагъом исхэмрэ зэгъусэхэу Щылэу кӀуагъэх. 22Хъаннэ ахэм адэмыкӀоу илӀ риӀуагъ: «Сабыир быдзыщэм пызгъэзыжьэу зыкъызиӀэткӀэ, сэр-сэрэу Зиусхьаным иунэ сщэнышъ, Зиусхьаным ыпашъхьэ итэу фэлэжьэным пае егъэшӀэрэу къэзгъэнэщт». 23Ишъхьагъусэу Елкъан шъузым къыриӀуагъ: «Узэрэфаеу зекӀо; быдзыщэр екъуфэ егъашъу; Зиусхьаным ыӀуагъэр къыбдэрэхъу». Шъузыр къани зегъэшъокӀыфэ сабыир быдзыщэм ригъэшъуагъ. 24КӀалэм ибыдзешъон зекъум, илъэсищ зыныбжь шкӀэхъужъыр, шъонтым из санэр, хьаджыгъэ дзыожъыер къыздаштэхи янэрэ ыкъорэ Зиусхьаным иунэу Щылэу дэтым кӀуагъэх. А лъэхъаным кӀалэр джыри сабыигъ. 25[*] ШкӀэхъужъыр шӀуабзи, янэ шъэожъыер Алый къыфищагъ. 26Хъаннэ къыӀуагъ: «О сизиусхьан, упсэ Зиусхьаным бэ регъэгъашӀ! Уапашъхьэ исэу Зиусхьаным елъэӀущтыгъэ бзылъфыгъэр къэошӀэжьмэ, сизиусхьан, ар сэры; 27Мы кӀалэр ары Ащ сызфелъэӀугъагъэр, сызэрелъэӀугъэри Зиусхьаным къысфишӀагъ. 28Ежь къыгъэшӀэщтым фэлэжьэнэу Зиусхьаным джы ар сэ есэты, сыда пӀомэ ар къыситынэу Зиусхьаным селъэӀугъагъ». Ар къызеӀом ыуж Зиусхьаным фэлэжьэнэу Хъаннэ кӀалэр ащ къыгъэнагъ.

### ЯтӀонэрэ шъхьэр


Хъаннэ итхьалъэӀу орэд

1«Джаузэ Зиусхьаным[†] елъэӀузэ, Хъаннэ къыӀуагъ:
Зиусхьаным гушӀуагъо дэзгъотыгъ;
КӀуачӀэу схэлъым Тхьэм хигъэхъуагъ;
ГущыӀэкӀэ сипыйхэм сапырикъугъ;
Зиусхьаным ишӀуагъэкӀэ щыӀэныгъэм сыкӀэгушӀу[+].

2Зиусхьаным нахь шыихъ щыӀэп,
Ощ нэмыкӀ гори щыӀэп,
Ти-Тхьэ ебгъэпшэнэу пытапӀэ щыӀэп[+].

3ШъукъызшӀошӀыжьэу бащэ шъумыӀо,
ГущыӀэ дысхэр къызжэдэшъумыгъэкӀых;
Зиусхьаныр – зэпстэуми ащыгъозэ Тхьэр ары,
ЦӀыфмэ ашӀэрэр зэкӀэ къызэпещэчы.

4Лъэшмэ ящэбзащэхэр къызэпэкӀых,
Хъыбэйхэм кӀуачӀэкӀэ зарегъэузэнды;[+]

5ШхэкӀыгъэхэм ягъомылэ къалэжьыжьы,
Гъаблэ хэтыгъэхэм аӀотэжьы;
Сабый къызхэмыкӀыщтыгъэр гъогогъуиблэ къэгъэгъагъ,
Сабыибэ зиӀагъэр чъыг гъугъэу къэнагъ[+].

6Зиусхьаным дунаир къыуегъэбгынэ, псэр къыпегъэкӀэжьы,
Хьадрыхапчъэр къыпфызэӀуехы, хьадрыхэ гъогу укъытырещыжьы;[+]

7Зиусхьаным гъончэнджынчъэу укъегъанэ, былымыр хышхоу къыпфегъакӀо,
УеушъхьакӀу, уакъыхеӀэтыкӀы[+].

8ТхьамыкӀэхэр сапэм къыхещыжьых,
Ащыгъупшэжьыгъэхэр ежьэ Ӏуашъхьэм къыхехыжьых,
Лъэрыхьэмэ ахегъэуцожьых,
ЕгъэшӀэрэ щытхъум итетыгъо къареты.

ЧӀыгум ылъапсэ Зиусхьаным къыщежьагъ,
Тызтет дунайри ащ тыригъэуцожьыгъ[+].

9Шъыпкъэныгъэ зыхэлъ ицӀыфхэм ялъагъохэр къыухъумэщт,
Хэбзэнчъэмэ ялъагъо шӀункӀым ыдырыщт,
Къарыу закъор арэп цӀыфыр зыгъэлъэшырэр[+].

10Енэкъокъурэр зэкӀэ Зиусхьаным рихьаджыхьащт;
Ошъогум шыблэ мэкъэшхоу къыщыгъогъощт[*].
Дунаир зэрэщытэу Зиусхьаным ыухэсыщт,
Ипачъыхьи пытагъэ къыритыщт,
и-Тхьэихэхи[†][*] ыкӀуачӀэ зыдыригъэӀэтэещт»[+].

11Елкъан ядэжь, Рамэ, ыгъэзэжьыгъ, ишъао Алый къурмэнышӀым[†] дэжь, Зиусхьаным фэлэжьэным пае къыгъэнагъ.


Алый ыкъохэм ябзэджэшӀагъэхэр

12Алый ыкъохэр цӀыф хъэтагъэхэп; ахэр Зиусхьаным шӀолӀыкӀщтыгъэхэп[+]. 13КъурмэншӀынымкӀэ[†] Тхьэм къафигъэуцугъэ хабзэхэу къурмэнышӀым цӀыфмэ аригъэлэжьынэу щытхэр аукъощтыгъэх. Зыгорэм къурмэн зишӀыкӀэ лым игъэжъогъум къурмэнышӀым иӀофтабгэ цацэр ыӀэдакъэ чӀэгъэнагъэу къэсыти, 14ар зыщыжъорэ лэгъупым рыхэӀабэщтыгъ, цацэм къыпыфэрэр къурмэнышӀым фихьыщтыгъ. Щылэу къэкӀорэ израил цӀыф пстэуми джары зэрадэзекӀощтыгъэхэр. 15КъурмэнышӀым иӀофтабгэ шэр джыри амыгъэстызэ къэсыти къурмэн зышӀырэм риӀощтыгъ: «КъурмэнышӀым ыгъэжъэнэу лы къысэт, лы жъуагъэр ащ пӀихыщтэп, зэрэцӀынэзэ къаштэ». 16«Хабзэм тетэу Тхьэм пае шэр загъэстыхэкӀэ о узыфаем фэдиз етӀанэ штэ» зыгорэм къызыриӀокӀэ, мыдрэм риӀожьыщтыгъ: «Хьау, джыдэдэм къаштэ, армырмэ, кӀуачӀэкӀэ птесхыщт». 17А кӀалэмэ псэкӀодышхо Зиусхьаным ыпашъхьэ щызэрахьэщтыгъ, сыда пӀомэ Зиусхьаным ыцӀэкӀэ ашӀырэ къурмэныр зэщагъакъощтыгъ.


КӀалэу Самуел Щылэу щыӀ

18КӀалэу Самуел къурмэншӀыгъом къурмэнышӀ чэтэнӀабгъур[†] ыбг пыпхагъэу Зиусхьаным фэлажьэщтыгъ. 19Илъэс къэс атефэрэ къурмэныр ашӀынэу янэрэ ятэрэ зэгъусэхэу къакӀощтыгъэхэти, щыгъын кӀыӀутелъ цӀыкӀур ным къыфидыти, ащ къыфихьыщтыгъ. 20Алый Елкъанрэ ишъхьагъусэрэ Зиусхьаным ынэшӀу къащыфэнэу афелъэӀущтыгъ: «Зиусхьаным фэбгъэшъошэгъэ кӀалэм ычӀыпӀэ мы уишъуз къыхэкӀыгъэу сабыйхэр Зиусхьаным къыпферэгъэхъух!» ЕтӀанэ ахэр ядэжь къэкӀожьщтыгъэх.

21Зиусхьаныр Хъаннэ къыфеплъыгъ, кӀэлищрэ пшъэшъитӀурэ ышъо хыригъадзи, джыри къыритыгъ. Самуел Зиусхьаным ынаӀэ къытетэу зыкъиӀэтыщтыгъ[+].

22Алый жъы дэдэ хъугъагъэ. ИкӀалэхэр зэкӀэ израил цӀыфхэм зэрадэзекӀохэрэм, Тхьэм ицӀыфхэр зэкӀолӀэрэ чэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэм[†] щылэжьэрэ бзылъфыгъэхэм зэращыкӀыгъухэрэм якъэбархэр зэхихыщтыгъэти,[+] 23ахэм ариӀуагъ: «Сыд пае аущтэу зыжъугъэпсыра? ЗэкӀэ цӀыфхэм гущыӀэ Ӏае нэмыкӀ къышъуаӀуалӀэу зэхэсхырэп. 24Хьау, сикӀалэхэр, къэбар дэгъоп къыслъыӀэсхэрэр[*], Зиусхьаным ицӀыфхэр къызэӀэшъогъахьэх. 25Зы цӀыфым адрэ цӀыфым лые зырихкӀэ, Тхьэм изэхэфын, ау хэта лӀыкӀо фэхъущтыр Зиусхьаным емыкӀун бзаджэ зышӀэрэм?» Ау кӀалэхэр ятэ къыӀорэм едэӀугъэхэп, сыда пӀомэ Зиусхьаным хьадэгъур ахэм афигъэнэфэгъэхагъ[+].

26КӀалэу Самуел ыныбжь нахьи нахь хахъощтыгъэ, Зиусхьаныри цӀыфхэри шӀукӀэ ащ къыпэгъокӀыщтыгъэх[+].


Къэхъущтыр зышӀэрэм Алый икӀалэхэм къяхъулӀэщтыр къызэрариӀуагъэр

27Тхьэм илӀыкӀо Алый дэжь къакӀуи къыриӀуагъ:

«Зиусхьаным ыӀорэр мары:
„Фирхьауным Мысыр хэгъэгум шъущигъэпщылӀ зэхъум
Уятэжъ ятэжъхэм закъыфэзгъэнэфэгъагъэба[+]?

28О плъэпкъба къурмэнышӀэу къысфэлэжьэнэу
Израил лъэпкъ пстэумэ къахэсхыгъэр,
СикъурмэншӀыпӀэ шъукъекӀолӀэным,
Гъомэ ӀэшӀухэр къызпихырэ чъыг мыстхъухэр щыжъугъэстыным,
КъурмэнышӀ чэтэнӀабгъур шъубгмэ апыпхагъэу
Сапашъхьэ шъуитыным пае?
Израил цӀыфхэм сэ сцӀэкӀэ
МашӀокӀэ агъэстырэ къурмэн пстэумэ ащыщхэр
УкъызхэкӀыгъэхэм къаӀузгъэкӀагъэба[+]?

29Сыд пае шъуӀупс къафечъэра
Сэщ пае ашӀырэ къурмэнхэмрэ гъомылэ тынхэмрэ?
Сыда зытехъухьэрэр Сэщ нахь лъэшэу
УикӀалэхэр бгъэлъэпӀэнхэр?
Израил цӀыфхэм сэ къысфагъэшъошэрэ шӀухьафтын
Анахь дэгъухэр къызыфыхэпхыжьзэ, уишӀугъо ухъуныр?“»

30Ащ пае Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэм
Джы ыӀорэр мары:
«А лъэхъаным унашъо къышъуфэсшӀыгъагъ:
„О уиуни уятэ иуни егъашӀэм
Сапашъхьэ шъуимыкӀэу шъукъысфэлэжьэнэу“».
Ау Зиусхьаным джы къыӀорэр мары:
«Ар хъужьыхэщтэп, сыда пӀомэ
Сэ зищытхъу сӀотэщтыр
Сищытхъу зыӀуатэхэрэр ары,
Ау мыхъун Ӏаягъэхэр къыспызыӀухьэхэрэр
ЦӀыфхэм япхъэтэпэмыхьэу хъущтых[+].

31Мары лъэхъан къэсыщт
Ори укъызхэкӀыгъэ уяти шъуилъэкӀ сыкъыхэӀанэу.
Уиунагъо щыщ горэми игъашӀэ жъыгъом нэсыщтэп[+].

32Израилым итхьамыкӀагъо къэплъэгъужьыщт[*],
Зиусхьаным ынэшӀу Израилым къызэрэщыфэзи,
О уиунагъо ис горэми
ИгъашӀэ жъыгъом нэсыщтэп.

33Сиунэ лъапӀэ къурмэнышӀэу чӀэтынэу,
Зы нэбгырэ закъу ныӀэп къэзгъэнэщтыр,
ЫнапӀэхэр къэонтэгъунхэм,
Ыпсэ хэӀэжьыным пае[*].
Ау уиунэ къихъорэ пстэури
Гурыт ныбжьым итэу лӀэщт.

34УикӀэлитӀоу ХъофныйкӀи ПинхъаскӀи
ГъэунэфыпӀэ сэ къыпфэсшӀыщт:
А зы мафэм ахэр зэдэлӀэщтых,
КъыосӀуагъэм ишъыпкъапӀэ бгъэунэфыщт[+].

35Къысфэшъыпкъэщт къурмэнышӀыр сэ къахэсхыщт,
Сыгу илъым къытыригъафэу,
Сыгу илъыр къышӀэу ар зекӀощт.
Иунагъо щыщхэр егъашӀэм къурмэнышӀыщтых,
Тхьэихэхым ыпашъхьэ ар итэу
ЕгъашӀэм Ащ фэлэжьэщт[+].

36Уиунагъо щыщэу псэоу къэнагъэм пэпчъ
А къурмэнышӀым ыдэжь къакӀозэ шъхьащэ фишӀыщт,
Тыжьын ахъщэ тӀэкӀурэ хьалыгъу такъыррэ
Къыритынхэу ащ елъэӀущт.
„КъурмэнышӀым ыгъэцэкӀэн ылъэкӀыщт
ӀофшӀэн горэм сыфэгъаз,

Сшхын тӀэкӀу горэ къырызгъэхъэн слъэкӀынэу“, –
ащ риӀощт».

### Ящэнэрэ шъхьэр


Тхьэм Самуел къызэрахихыгъэр

1КӀэлакӀэу Самуел Алый унашъохэр къыфишӀзэ, Зиусхьаным[†] фэлажьэщтыгъ. А лъэхъаным Зиусхьаным ипсалъэ цӀыфхэм бэрэ зэхаригъэхщтыгъэп, къаригъэхъулӀэщтхэри бэрэ къаригъэлъэгъущтыгъэхэп[+].

2Алый ынэхэм лъэшэу къащыкӀагъэу, хъатэуи ымылъэгъужьэу чэщ горэм игъолъыпӀэ хэлъыгъ. 3ТхьэлъэӀупӀэм ыпашъхьэ щытыгъэ остыгъэр джыри мыкӀосагъэу Зиусхьаным иунэу, Тхьэм иунэшъуипшӀ[†] зытетхэгъэ мыжъобгъуитӀур зыдэлъ пхъонтэ лъапӀэр[*] зычӀэтым Самуел илъыгъ.

4Зиусхьаныр Самуел къеджагъ: «Самуел, Самуел!» Арти мыдрэм къыӀуагъ: «Мары сыщыт!» 5Самуел Алый ыдэжь чъи риӀуагъ: «Укъысэджагъэшъ, мары сыкъыпкӀэлъырыт». Ау адрэм къыриӀожьыгъ: «Сыоджагъэп. КӀожьи, гъолъыжь». Ар кӀожьи гъолъыжьыгъэ. 6Ау Зиусхьаныр джыри Самуел къеджагъ. ИкӀэрыкӀэу Самуел Алый ыдэжь къакӀуи, къыриӀуагъ: «Мары сыщыт. Укъысэджагъэба». Арти адрэм къыриӀуагъ: «Сыоджагъэп, сикӀал. Гъэзэжьи гъолъыжь». 7Зиусхьаным ымакъэ Самуел зэхихыгъэу, Ащ ипсалъэ къыфызэӀуихыгъэу щытыгъэп. 8Ящэнэрэу Зиусхьаныр Самуел къеджагъ. ИкӀэрыкӀэу ар Алый дэжь кӀуи риӀуагъ: «Мары сыщыт! Укъысэджагъэба». Ащ дэжьым Алый къыгурыӀуагъ Зиусхьаныр кӀалэм къызэреджэрэр. 9Арти Алый Самуел риӀуагъ: «КӀожьи гъолъыжь. Ар къызыуаджэкӀэ, еӀу: „КъаӀо, Зиусхьан, уиӀумэт укъызэхехы“». Самуел кӀожьи ичӀыпӀэ гъолъыжьыгъэ. 10Арти Зиусхьаныр къакӀуи къэуцугъ, ыпэрэмэ афэдэу къеджагъ: «Самуел! Самуел!» Самуел къыӀуагъ: «КъаӀо, уиӀумэт укъызэхехы». 11Зиусхьаным Самуел къыриӀуагъ: «Зы Ӏофыгъо Израилым щызгъэцэкӀэщтышъ, икъэбар зэхэзыхырэм зэригъэшӀагъорэм нахь хэмылъэу ытхьакӀумэнэӀусхэр къыӀуигъэощтых[+]. 12Алый иунагъо есӀолӀагъэр зэкӀэ а мафэм згъэцэкӀэжьыщт, дэсыублэнышъ, а Ӏофыр ыкӀэм нэзгъэсыжьыщт. 13Тхьэм къемыкӀунэу икӀалэмэ зызэрагъэпсырэм щыгъуазэ пэтзэ, ахэр ыӀэжэнхэ зэримылъэкӀыгъэм пае егъашӀэм зыхэмыкӀыжьын бэлахьэ иунагъо къызэрэфезгъэхыщтыр ащ есӀогъагъ. 14Джащ къыхэкӀэу иунагъо телъ лажьэр къурмэнхэмкӀи[†] нэмыкӀ шӀухьафтынхэмкӀи егъашӀэм зэримыпщыныжьышъущтымкӀэ гущыӀэ пытэ сэшӀы».

15Самуел пчэдыжьым нэс чъыягъэу Зиусхьаным иунапчъэхэр къыӀуихыгъэх, ылъэгъугъэм икъэбар Алый фиӀотэным тещыныхьэщтыгъ. 16Ау Алый Самуел къеджи къыриӀуагъ: «СикӀалэу Самуел!» Адрэм риӀожьыгъ: «Мары сыщыт!» 17Алый къеупчӀыгъ: «Сыда къыуаӀуагъэр? СшӀомыушъэф. КъыуаӀуагъэм щыщ зысшӀоуушъэфкӀэ, уифэшъуашэр Тхьэм уигъэгъотыщт, нахьыбэжьи къыуишӀэщт»[+]. 18Самуел зыпари шӀуимыушъэфэу зэкӀэри къыфиӀотэжьыгъ. Арти Алый къыӀуагъ: «Ар – Зиусхьан, зэрэшӀоигъоу зэкӀэ ышӀэн ылъэкӀыщт»[+].


Самуел тхьэлӀыкӀоныр пшъэрылъ зэрэфэхъугъэр

19Самуел хэхъуагъ. Зиусхьани ащ игъусагъ. Ащ къыриӀогъэ гущыӀэмэ ащыщэу зы закъо гори мыгъэцэкӀэжьыгъэу къэнагъэп[+]. 20ТхьэлӀыкӀонэу,[†] Зиусхьаным къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къышӀынхэу Самуел пшъэрылъ къызэрэфехыгъэр зэрэ-Израилэу, Дан къалэм къыщегъэжьагъэу БэрщэбаӀ къалэм нэсыжьэу къэбарыр щызэлъашӀагъ[+]. 21Щылэу дэс Самуел Зиусхьаным ипсалъэ къыфыригъэхи, зыкъызырегъашӀэм ыуж зэпымыоу ипсалъэкӀэ Самуел Щылэу къыщылъыӀэсыщтыгъ[*].

### ЯплӀэнэрэ шъхьэр

1Самуел зэрэ-Израилэу псалъэкӀэ зыфигъэзагъ.


Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ зэратырахыгъэр

Израил цӀыфхэр фылистхэм заокӀэ апэгъокӀыгъэх, АбэнхъаӀэзэр пэблагъэу ахэр агъэуцугъэх, фылистхэр Афэкъ дэжь къыщыуцугъэх. 2Фылистхэр израил цӀыфхэм къязэонхэу къэуцухи, заор къарашӀылӀагъ. Фылистхэр израил цӀыфхэм къатекӀуагъэх, ахэм ащыщэу нэбгырэ миниплӀ фэдиз а чӀыпӀэм къыщаукӀыгъ. 3Псэоу къэнэжьыгъэхэм уцупӀэм къызагъэзэжьым, Израилым инахьыжъ упчӀэжьэгъухэм къаӀуагъ: «Сыда Зиусхьаным[†] фылистхэр къызкӀыттыригъэкӀуагъэхэр? Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэу Щылэу щыӀэр мыщ къызытщэкӀэ, Зиусхьаныр тигъусэ хъунышъ, заом тызыкӀокӀэ, типыйхэм ащ тащиухъумэщт»[+]. 4Арти Щылэу агъакӀохи Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэм ипхъонтэ лъапӀэу Ар къэрыубхэм[*] атесэу зытешӀыхьагъэр къахьыгъ. Алый ыкъуитӀоу Хъофныйрэ Пинхъасрэ Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ[†] къыдэкӀуагъэх[+].

5Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ уцупӀэм къызагъэсым израил цӀыфхэм куо мэкъэшхоу къаӀатыгъэм чӀыгур къыгъэгырзыгъ. 6Фылистхэм а гушӀогъо куо мэкъэшхохэр зэхахыгъэти, зэупчӀыжьыгъэх: «Сыд фэдэ куо мэкъэшхоха джуртмэ яуцупӀэ зыдэщыӀэ лъэныкъомкӀэ къыщыӀухэрэр?» Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ уцупӀэм къызэрэнагъэсыгъэр ахэм къашӀагъ. 7Арти фылистхэм къэщтагъэхэу зэраӀожьыгъ: «Ахэм яуцупӀэ Тхьэр къэсыгъ. ТхьамыкӀэгъошхор къытфэкӀуагъ, сыда пӀомэ тыгъуаси тыгъоснахьыпи ащ фэдэ хъугъэп. 8ТхьамыкӀэгъошху къытфэкӀуагъэр. А Тхьэ кӀочӀэшхомэ хэт тащызыухъумэщтыр? А Тхьэ дэдэхэр ары мысырхэр шъофнэкӀым тхьамыкӀагъомэ ащыхэзыдзагъэхэр. 9Фылистхэр, лӀыгъэ къызыхэжъугъаф, зыжъугъэпыт. Ежьхэр гъэры зэрэтшӀыгъэхэм фэдэу, джуртмэ гъэры тэ тамышӀыжьыным пае, шъуязау. ЛӀыгъэ къызхэжъугъаф, ахэм шъуязау»[+].

10Ащ лъыпытэу фылистхэр къязэуагъэх, израил цӀыфхэм ахэр къатекӀуагъэх, израил цӀыфхэм къыкӀаӀажьи, чэтэнгъэӀагъэмэ ачӀэлъэдэжьыгъэх. Хьалэч къырагъэфагъэх, израил лъэсыдзэм щыщэу нэбгырэ мин щэкӀ хэкӀодагъ. 11Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ фылистхэм зыӀэкӀагъэхьагъ. Алый ыкъуитӀоу Хъофныйрэ Пинхъасрэ къаукӀыгъэх[+].


Алый дунаир зэрихъожьыгъэр

12Бынямин цӀыф горэм зэуапӀэр къыбгыни къыкӀиӀэжьыгъ. А мэфэ дэдэм Щылэу ащ къыгъэзэжьыгъ. Къэбар гухэкӀышхо зэриӀэм ишыхьатэу ищыгъынхэр зэӀытхъыгъагъэх, ышъхьэ ятӀэр къыхэтэкъущтыгъ[+]. 13Ар къызэсым, Алый Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ икъэбар ымышӀэу зэгоутыщтыгъэти, гъогум пэмычыжьэу къэлапчъэм дэжь щыт тетӀысхьапӀэм тесэу гъогум рыплъэщтыгъ. Бынямин цӀыфыр къэси къэбарыр къызафеӀуатэм, къалэм дэс цӀыфхэм хьадэгъэшхо къаӀатыгъ. 14Алый гъог макъэхэр зызэхехым къяупчӀыгъ: «Сыд фэдэ куо-хьау макъэха къэӀухэрэр?» Къэбарыр къафэзыхьыгъэр Алый къекӀуалӀи къэхъугъэм щигъэгъозагъ. 15Алый ащ дэжьым илъэс тӀокӀиплӀрэ пшӀырэ ыныбжьыгъ, ынэхэр икӀосыкӀыгъагъэх, зыпари ылъэгъужьыхэщтыгъэп[+]. 16А цӀыфым Алый къыриӀуагъ: «Сэ дзэм изэуапӀэ къэсыбгынэгъэ къодый, непэ зэуапӀэм сшъхьэ къыӀусхыжьыгъ». Алый къеупчӀыгъ: «Сыда къэхъугъэр, сикӀал?» 17Арти къэбарыхьэм къыриӀожьыгъ: «Израил цӀыфхэр фылистхэм къафыгъэх. Заом дзэкӀолӀыбэ хэкӀодагъ, хьалэчыр къахагъэхьагъ. О уикӀэлитӀуи, Хъофныйрэ Пинхъасрэ, хэкӀодагъэх, Тхьэм ипхъонтэ лъапӀи аштагъ». 18Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ игугъу къызешӀым, тетӀысхьапӀэм къефэхи, Алый кӀыбкӀэ къызэхэфагъ, жъы дэдэ зэрэхъугъэмрэ зэрэонтэгъугъэмрэ къахэкӀэу ытхыкъупшъхьэ зэриути лӀагъэ. Ар илъэс 40-рэ Израилым ихьыкумышӀщтыгъ.


Пинхъас ишъхьагъусэ зэрэлӀагъэр

19Алый инысэу, Пинхъас ишъхьагъусэ лъэрмыхьагъ, сабый къыфэхъункӀэ макӀэ къыфэнэжьыгъагъэр. Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ зэратырахыгъэм, ипщырэ ишъхьагъусэрэ зэрэщымыӀэжьхэм якъэбар зызэхехым бзылъфыгъэр етӀысэхыгъ, хъушъэныр къэси сабый къыфэхъугъ. 20Ащ лӀэныгъэр къызештэм, къыкӀэрытыгъэ бзылъфыгъэхэм раӀуагъ: «УмыгумэкӀ, о шъао къыпфэхъугъ». Ау адрэм зыпари къариӀожьыгъэп, хъатэуи къапылъыжьыгъэп[+]. 21Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ затырахым, ипщырэ ишъхьагъусэрэ зэлӀэхэм ауж сабыим Ихабод[*] цӀэу фиуси ыӀуагъ: «Щытхъум Израилыр къыбгынагъ». 22Ащ къыӀуагъ: «Щытхъум Израилыр къыбгынагъ, сыда пӀомэ Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ атырахыгъ»[+].

### Ятфэнэрэ шъхьэр


Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ фылистхэм бэлахь къызэрафихьыгъэр

1Фылистхэм Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ[†] АбэнхъаӀэзэр къыращи къалэу Ащдэд къащагъ[+]. 2Фылистхэм Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ тхьэу Дагон ыцӀэкӀэ агъэуцугъэ унэм рахьи Дагон исынэ кӀэрагъэуцуагъ[+]. 3Ащдэд дэсхэр пчэдыжьым жьэу къызэтэджыжьхэм Зиусхьаным[†] ипхъонтэ лъапӀэ ыпашъхьэ Дагон ынэӀу егъэзыхыгъэу чӀыгум телъ. Арти Дагон къаӀатыжьи зыдэщытыгъэ чӀыпӀэм агъэуцужьыгъ. 4КъыкӀэлъыкӀорэ мафэм пчэдыжьым жьэу къызэтэджыжьхэм Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ ыпашъхьэ Дагон ынэӀу егъэзыхыгъэу чӀыгум телъ; Дагон ышъхьи ыӀитӀуи гоупкӀыгъэхэу пчъэшъхьаӀум телъыгъэх. Дагон ыпкъ закъо къэнагъ. 5Джащ пае Дагон фэлэжьэрэ къурмэнышӀхэри[†] Дагон иунэу Ащдэд дэтым ихьэрэ пстэури а мафэм къыщегъэжьагъэу джы къызнэсыгъэми ащ ипчъэшъхьаӀу зэрэнэмысынхэм фэсакъхэзэ темыуцохэу елъэбакъох.

6Зиусхьаным ынае Ащдэд дэсхэм къащыфагъ, бэ тхьамыкӀагъоу ахэм къафыригъэхыгъэр, яфэшъуашэм ипэгъокӀэу Ащдэд щыщхэми ащ иӀэгъо-блэгъухэм ащыпсэухэрэми апкъышъолхэм къахигъэбэгыкӀыгъэх[*].

7Ащдэд дэсхэу хъугъэр зылъэгъугъэхэм аӀуагъ: «Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ тадэжь къанэ хъущтэп, сыда пӀомэ тэри титхьэу Дагони Зиусхьаным ынае къытщыфагъ». 8Фылист иӀэшъхьэтетхэм зэкӀэми макъэ арагъэӀуи, къызэӀуагъакӀэхи яупчӀыгъэх: «Сыда Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ етпэсыщтыр?» Арти Гъат дэсхэм къаӀуагъ: «Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ Гъат къарэщэжь». Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ Гъат къарагъэщэжьыгъ. 9Ар зарагъэщэжьым ыуж Зиусхьаным ынае къалэм къыщыфагъ, дэсхэр гукӀодыгъошхо хэфагъэх, ахэм зэкӀэми, кӀэлэцӀыкӀумэ къащегъэжьагъэу инмэ анэсыжьэу, апкъышъолхэм къахигъэбэгыкӀыгъэх. 10ЕтӀанэ Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ Ашкъэлэн арагъэщагъ. Ашкъэлэн зынагъэсым Ашкъэлэн дэсхэм куо-хьау къаӀатыгъ: «Тэри тлъэпкъи зэрэщытэу тагъэкӀодыным пае Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ къытфахьыгъ». 11Арти макъэ арагъэӀуи фылист Ӏэшъхьэтетхэр зэкӀэ къызэфащэсхи араӀуагъ: «Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ къыздырахыгъэ чӀыпӀэм арэхьыжь, тэри тлъэпкъи темыкӀодылӀэнхэм пае». Сыдэу щытми зэрэкъалэу щынэгъошхом зэлъиштагъ, Тхьэми ынае ащ дэсхэм къащыфагъ. 12Яфэшъуашэм ипэгъокӀэу апкъышъолхэм къахигъэбэгыкӀыгъэх, гуӀэным хэт къэлэдэсхэм ягъог макъэ ошъогум нэс зиӀэтщтыгъэ.

### Яхэнэрэ шъхьэр


Фылистхэм Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ ичӀыпӀэ зэрахьыжьыгъэр

1Зиусхьаным[†] ипхъонтэ лъапӀэ мэзиблэ фылист хэкум щыӀагъ[*]. 2Фылист цӀыфхэм якъурмэнышӀхэмрэ усэрэжъхэмрэ къызэӀуагъакӀэхи яупчӀыгъэх: «Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ сыда етпэсыщтыр? Ар ичӀыпӀэ зэрэнэдгъэсыжьыщт шӀыкӀэм тыщыжъугъэгъуаз». 3Адрэхэм къаӀуагъ: «Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ къыздырахыгъагъэ чӀыпӀэм яжъугъэхьыжьыщтмэ, зыгорэ ешъумыпэсэу яшъумыгъэхьыжь, псэкӀодэу шъушӀагъэм пае псэкӀодышӀыкӀэгъожь къурмэн[†] зышъушӀыкӀэ, шъухъужьынышъ, Тхьэм ынае къызкӀышъущыфагъэри къыжъугурыӀожьыщт». 4Арти цӀыфхэр къэупчӀагъэх: «ПсэкӀодышӀыкӀэгъожь къурмэнэу сыда тшӀыщтыр?» Адрэмэ къараӀожьыгъ: «Фылист Ӏэшъхьэтетхэр нэбгырэ пчъагъэу зэрэхъурэм телъытагъэу пкъышъолхэм къахигъэбэгыкӀыгъэхэм ятеплъэ зиӀэ дышъитфырэ дышъэ цыгъуитфырэ яжъугъэшӀ. ШъуиӀэшъхьэтетхэми шъори зэкӀэми зэфэдэу пщыныжь къышъуфехыгъэшъ ары. 5Арышъ, шъупкъышъолмэ къахигъэбэгыкӀыгъэхэмрэ шъуигубгъохэр зэхэзышхыхьэгъэ цыгъохэмрэ ятеплъэ яӀэу шъушӀи, Израилым и-Тхьэ рыжъугъэлъапӀэу фэжъугъэшъуашэх. Ащ шъуихьазаб нахь псынкӀэ къышъуфишӀынышъ, шъуитхьэхэми шъуичӀыгуи ынэшӀу къащыфэнкӀи мэхъу. 6Сыд пае мысыр цӀыфхэмрэ фирхьаунхэмрэ афэдэу шъугухэмкӀэ зыжъугъэжъалымра? Зиусхьаным ыкӀуачӀэ зынэсырэр къызарегъашӀэм, къамытӀупщыжьыщтыгъэхэр шъхьафит къашӀыжьхи, ахэм яхэгъэгу къагъэзэжьыгъ[+]. 7Арышъ, зы кукӀэ къэжъугъэпс, бжьыр зыпшъэ нэмысыгъэ чэм щыпэлъфитӀу кум кӀашъушӀ, шкӀэу акӀэсхэр къакӀэшъущхи, ядэжь шъущэжьых[+]. 8Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ кум ижъугъэуцуи, шъуихьакъкӀэ Зиусхьаным къурмэн фэшъушӀыщт дышъэ пкъыгъохэр нэмыкӀ пхъуантэ дашъулъхьэхи, ыбгъукӀэ къыгожъугъэуцуи, кур шъутӀупщи, зыфаем орэкӀо. 9Шъулъыплъ, пхъуантэр къыздыращыгъэ чӀыпӀэм, Бэтщэмэщ ылъэныкъокӀэ кум занкӀэу зигъазэкӀэ, ащыгъум Тхьэр ары мы тхьамыкӀэгъошхор къытфезыгъэхыгъэр. Ащ фэдэу зымыхъукӀэ Тхьэм ар къызэрэтфимыхьыгъэр, ошӀэ-дэмышӀэу къызэрэтэхъулӀагъэр къытфэнэфэщт». 10Фылистмэ джащ фэдэу ашӀыгъ: чэм щыпэлъфитӀу къаубыти кум кӀашӀагъэх, шкӀэу акӀэсыгъэхэр къакъырэм къычӀанагъэх. 11Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀи дышъэ цыгъохэмрэ апкъышъолхэм къахигъэбэгыкӀыгъэхэм ятеплъэ зиӀэхэмрэ зыдалъхьэгъэ пхъуантэри кум рагъэуцуагъэх. 12Чэмхэм Бэтщэмэщ кӀорэ гъогум фаузэнкӀыгъ; а гъогум тетхэу кӀощтыгъэх, кӀохэзэ быущтыгъэх, ау джабгъумкӀи сэмэгумкӀи дэхыщтыгъэхэп; фылист Ӏэшъхьэтетхэр ахэм ауж итхэу кӀохэзэ, Бэтщэмэщ иӀэгъо-блэгъухэм анэсыгъэх.

13Бэтщэмэщ щыщ цӀыфхэм а уахътэм коцыр лъэгум щахыщтыгъ, плъэхи Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ къызалъэгъум, гушӀуагъэх. 14Кур къакӀозэ, Бэтщэмэщ щыщ Ехъошыуа ичӀыгу Ӏахьэ къэси, ащ хэлъ мыжъошхом дэжь къыщыуцугъ. Кур гъэстыныпхъэу зэхакъутагъ, чэмэу ащ кӀэшӀэгъагъэхэр Зиусхьаным къурмэнгъэст фашӀыгъэх. 15Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀи дышъэм хэшӀыкӀыгъэ пкъыгъохэр зыдэлъыгъэри лэуйхэм[*] къаӀатхи джа мыжъошхом тырагъэуцуагъэх. А мафэм Бэтщэмэщ дэсхэм Зиусхьаным ыцӀэкӀэ къурмэнгъэстхэри нэмыкӀ къурмэнхэри ашӀыгъэх. 16Фылист Ӏэшъхьэтетитфым а зэпстэур алъэгъуи, а мэфэ дэдэм Ӏэкърэн къагъэзэжьыгъ.

17Апкъышъолхэм къахигъэбэгыкӀыгъэхэм ятеплъэ зиӀэ дышъитфыр псэкӀодышӀыкӀэгъожь къурмэнэу фылистхэм Зиусхьаным фашӀыжьыгъэх: зыр Ащдэд, зыр Ӏаззэ, зыр Ашкъэлэн, зыр Гъат, зыр Ӏэкърэн пае;[+] 18джащ фэдэу дышъэм хэшӀыкӀыгъэ цыгъохэри пытапӀэхэр зиӀэ фылист къалэхэмрэ къэмышӀыхьэгъэ къуаджэхэмрэ зыӀэ илъыгъэ Ӏэшъхьэтетитфым ателъытэгъагъ. Бэтщэмэщ дэсхэм Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ зытырагъэуцогъэгъэ мыжъошхор непэ къызнэсыгъэми Бэтщэмэщ щыщ Ехъошыуа ичӀыгу Ӏахьэ зэрэхэлъ.


Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ Къыриат-ЕӀэрим зэрагъэкощыжьыгъэр

19[*] Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ зэрэдэплъагъэхэм пае Бэтщэмэщ дэсхэм Зиусхьаным ынае къащыфагъэти, нэбгырэ мин 50-м щыщэу нэбгырэ 70 ыукӀыгъ. Зиусхьаным бэлахьышхо къызэрафыригъэхыгъэм пае Бэтщэмэщ дэс цӀыфхэм хьадэгъэшхо къаӀэтыгъ[+]. 20Бэтщэмэщ дэс цӀыфхэр къэупчӀагъэх: «Хэта Зиусхьаным, Тхьэу лъапӀэу лъагэм, ыпашъхьэ иуцон зылъэкӀыщтыр? Тэ зыхядгъэщыжьмэ, хэт дэжь Ар ядгъэхьыщта?» 21Арти къэбарыр алъагъэӀасынэу Къыриат-ЕӀэрим дэсхэм адэжь лӀыкӀохэр агъэкӀуагъэх: «Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ фылист цӀыфхэм къарагъэхьыжьыгъэшъы, шъукъакӀуи, ар шъуадэжь шъухьыжь»[+].

### Яблэнэрэ шъхьэр

1Къыриат-ЕӀэрим дэсхэр къакӀохи Зиусхьаным[†] ипхъонтэ лъапӀэ къашти, Абинэдау иунэу Ӏуашъхьэм тетым къахьыгъ, ащ ыкъо ЕлыӀазер зырагъэукъэбзи Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ ынаӀэ тыригъэтынэу пшъэрылъ фашӀыгъ[+].

2Пхъонтэ лъапӀэр Къыриат-ЕӀэрим къызагъэкощыжьым ыуж охътабэ тешӀагъ, илъэс 20 фэдиз горэ блэкӀыгъ. Израилым ицӀыфхэм Зиусхьаным зыфагъэзэжьыгъ.


Самуел Израилым ихьыкумышӀ зэрэхъугъэр

3ЕтӀанэ Самуел израил цӀыф пстэумэ ариӀуагъ: «Хэмэ тхьэхэри Астарти[†][*] къэшъубгынэхи, шъугухэмкӀэ Зиусхьаным зыфэжъугъаз, а зы закъом шъуфэлажь, джары фылистхэм шъуащызыухъумэщтыр»[+]. 4Арти израил цӀыфхэм БэӀалрэ[†][*] Астартрэ щагъэзыехи, Зиусхьан закъом зыфагъэзэжьыгъ[+]. 5Ащ ыуж Самуел макъэ ыгъэӀугъ: «Израил цӀыфхэр зэкӀэ Мыцпэ къыщызэӀужъугъакӀэхи, шъощ пае зэкӀэми Зиусхьаным селъэӀущт»[+]. 6Арти Мыцпэ къыщызэӀукӀагъэх. КъызэӀукӀагъэхэм псыр къахьи, апсэ Зиусхьаным зэрэфагъазэрэм ищысэу чӀыгум щыракӀутыгъ, а мафэми анэкӀыгъ. ЕтӀанэ аӀуагъ: «Зиусхьаным ыпашъхьэ псэкӀод щытшӀагъ». Ӏэшъхьэтетэу Самуел Мыцпэ къыщызэӀукӀэгъэ израил цӀыфхэр хьыкум ышӀыгъэх[+].

7Израил цӀыфхэр Мыцпэ къызэрэщызэӀукӀагъэхэм икъэбар фылистхэм зызэхахым, фылист Ӏэшъхьэтетхэр Израилым къытебэнэнхэу къежьагъэх. Израил цӀыфхэм ар зызэхахым фылистхэм ащыщтагъэх. 8Арти ахэм Самуел раӀуагъ: «Фылистхэм тащиухъумэнэу ти-Зиусхьанэу Тхьэм тэщ пае зэпымыоу тфелъэӀу»[*].

9Самуел быдзыщэм джыри ешъорэ шъынэр Зиусхьаным пае къурмэнгъэст[†] ышӀи, Израилым пае Зиусхьаным зелъэӀум, Зиусхьаным ар къызэхихыгъ[+]. 10Самуел къурмэнгъэстыр ышӀызэ фылистхэр Израилым къезэонхэу къэсыгъэх. Зиусхьаным а мафэм мэкъэшхохэр къыгъэӀузэ, фылистхэр лъэшэу къыгъэщтагъэхэти, шъхьэджэ-псаджэу ахэм Израилыр къабгынагъ[+]. 11Израил цӀыфхэм зэоныр Мыцпэ щырагъажьи фылистхэм язаохэзэ, ахэр къызэкӀафэхи, Бэткъар чӀыпӀэм нэс къафхи, щызэхакъутагъэх.

12ЕтӀанэ Самуел зы мыжъо горэ къышти Мыцпэрэ Ешанрэ азыфагу щигъэтӀылъыгъ, «Мы чӀыпӀэм нэс Зиусхьаныр къыддэӀэпыӀагъ» ыӀозэ, АбэнхъаӀэзэркӀэ[*] ащ еджагъ[+]. 13Джащ тетэу фылистхэр агъэӀэсагъэх, ащ нахьыбэрэ ахэр Израилым ичӀыгу къихьажьыгъэхэп, Самуел щэӀэфэ фылистхэр Зиусхьаным иунашъо пэшӀуекӀошъугъэхэп. 14Фылистхэм Ӏэкърэн къыщегъэжьагъэу Гъат нэс щаштэгъэгъэ къалэхэр Израилым къызӀэкӀигъэхьажьхи, ахэм ягъунапкъэхэри фылистхэм къаӀэкӀихыжьыгъэх. Ащ ыуж Израилрэ амэрхэмрэ мамырныгъэ зэдыряӀагъ.


Самуел Израилым ихьыкумышӀ

15Самуел щэӀэфэ Израилым ихьыкумышӀщтыгъ. 16Илъэс зэкӀэлъыкӀохэм къакӀоцӀ къалэхэу Бэтэл, Гъылгъал, Мыцпэ ащ къызэпикӀухьэхэзэ, а чӀыпӀэ пстэуми израил цӀыфхэм ящыхьыкумышӀщтыгъ. 17ЕтӀанэ Рамэ къыгъэзэжьыщтыгъ, сыда пӀомэ иунэ ащ дэтыгъ. Мыщи израил цӀыфхэм ящыхьыкумышӀщтыгъ. А къалэми Зиусхьаным ыцӀэкӀэ къурмэншӀыпӀэ[†] ащ щишӀыгъ.

### Яенэрэ шъхьэр


Пачъыхьэр къафытырагъэхьаным цӀыфхэр зэрэфэягъэхэр

1Самуел жъы зэхъум икӀалэхэр Израилым хьыкум щашӀынэу тыригъэхьагъэх. 2ИкӀэлэ нахьыжъ ыцӀагъэр Иоел, ятӀонэрэ кӀалэм ыцӀагъэр Абие; ахэр БэрщэбаӀ ихьыкумышӀщтыгъэх. 3Ары шъхьае кӀалэхэр тым игъогу рыкӀощтыгъэхэп, мылъкум зыдырагъэхьыхыгъэу, къуалъхьэхэр къаӀахыщтыгъэх, шъыпкъэм тетэу хьыкум ашӀщтыгъэп[+].

4Арти Израилым инахьыжъ упчӀэжьэгъухэр зэкӀэ къэзэрэугъойхи Самуел дэжь, Рамэ, къакӀохи 5къыраӀуагъ: «Мары жъы ухъугъ, ау уикӀалэхэр уигъогу тетхэп; адрэ лъэпкъхэм афэдэу, типэщэнэу пачъыхьэ къытфытегъахь»[+]. 6«Типэщэнэу пачъыхьэ къытфытегъахь» къызэрэраӀуагъэр ыгу рихьыгъэпти, Самуел Зиусхьаным[†] елъэӀугъ. 7Зиусхьаным Самуел къыриӀуагъ: «ЦӀыфмэ къыуаӀорэ пстэуми едэӀу, сыда пӀомэ щагъэзыерэр сэры нахь орэп, сыряпачъыхьэным ахэр фаехэп; 8Мысырым къызщисщыжьыгъэхэ мафэм къыщегъэжьагъэу непэ къызнэсыгъэми джары ахэр зэрэзекӀохэрэр, сэ сыкъабгынэти нэмыкӀ тхьэхэм ялъэӀущтыгъэх, ори джащ фэдэу къыбдэзекӀох. 9Арышъ, ахэм къаӀорэм едэӀу, ау пачъыхьэ яӀэ зыхъукӀэ, яӀэшъхьэтет фитныгъэу иӀэщтхэр зыфэдэхэри агурыгъаӀу».

10Арти, Самуел пачъыхьэ афытыригъэхьанэу къелъэӀурэ цӀыфхэм Зиусхьаным игущыӀэхэр зэкӀэ ариӀожьи, 11къыӀуагъ: «Пащэу шъуиӀэщт пачъыхьэм ифитныгъэхэр мыщ фэдэщтых: шъуикӀалэхэр ыштэнхэшъ, зэоным фытегъэпсыхьэгъэ кухэм алъыплъэнхэу ыгъэнэфэщтых, адрэхэр ишыухэм ахигъэхьащтых, нэмыкӀхэри ику зэкӀэшӀагъэмэ апэ итхэу чъэщтых;[+] 12зыгорэхэр нэбгырэ мин, нэбгырэ шъэныкъо хъурэ дзэ купхэм яӀэшъхьэтетыщтых; адрэхэм игубгъохэр алэжьыщтых, илэжьыгъэхэр Ӏуахыжьыщтых, Ӏэшэ-шъуашэхэмрэ зэоным фытегъэпсыхьэгъэ кухэм ящыкӀэгъэщтхэмрэ ашӀыщтых, 13шъупхъухэри ащ ыштэщтых мэ ӀэшӀухэр зыпихырэ щыфэн зэхэлъхэр агъэхьазырынхэм, пщэрыхьанхэм, хьалыгъу агъэжъэным пае; 14шъуилэжьыгъэшӀэпӀэ, шъуисэнэшъхьэлэжьыпӀэ, зэйтыншӀэпӀэ анахь дэгъухэри ащ ыштэнхэшъ, иунэӀутхэм аритыщтых;[+] 15лэжьыгъэу хэшъулъхьагъэмрэ сэнашъхьэу шъулэжьырэмрэ азыпшӀани пичынышъ, ичырэхэмрэ иунэӀутхэмрэ аритыщтых; 16шъуипщылӀ хъулъфыгъэхэри, бзылъфыгъэхэри, шъуичэм нахь лъэпкъышӀухэри шъуищыдхэри шъуӀихынхэшъ, ежь ышъхьэ иӀофхэм апае къызфигъэфедэщтых; 17шъуимэл-пчэнхэм азыпшӀани ыштэщт, шъори ащ шъуриунэӀутыщт; 18етӀанэ шъор-шъорэу къыхэшъухыгъэ пачъыхьэм шъукъыгъэтхьаусыхэу Зиусхьаным шъузелъэӀукӀэ, зыпари къышъуфишӀэжьыщтэп»[+].

19Самуел ариӀуагъэм цӀыфхэр къедэӀунхэу фэягъэхэп: «Хьау, – аӀуагъ, – пачъыхьэм тыфай, 20адрэ лъэпкъхэм тэри тафэдэщт: типачъыхьэ типэщэщт, тапашъхьэ итыщт, заоу ятшӀылӀэщтхэмкӀи пащэу тиӀэщт». 21Самуел цӀыфмэ къаӀорэ пстэуми едэӀуи, зэхихыгъэр Зиусхьаным фиӀотэжьыгъ. 22Зиусхьаным Самуел къыриӀуагъ: «Зэрэфаехэу пачъыхьэр афытегъахь». Ащ ыуж Самуел израил цӀыфхэм ариӀуагъ: «Джы шъхьадж икъалэ орэкӀожь».

### Ябгъонэрэ шъхьэр


Тхьэм Саул пачъыхьэнэу къызэрэхихыгъэр

1Бынямин лъэпкъым щыщэу лӀы бэлахьэ горэ Къыщ ыцӀэу щыӀагъ. Ар бынямин горэм къыхэкӀыгъэ Афые икӀалэу Бэхъорат къаригъэлъфыгъэ Цырэур ыкъо Абиел икӀалэу щытыгъ[+]. 2Саул ыцӀэу ащ кӀалэ иӀагъ, ныбжьыкӀэу, дахэу: Саул фэдэу дахэу Израилым щыщхэм зы нэбгыри ахэтыгъэп, илъэгагъэкӀэ зэрэлъэпкъэу ар къахэщыщтыгъэ.

3Зэгорэм Саул ятэу Къыщ ищыдыбзхэр шӀокӀодыгъэхэти, Къыщ Саул риӀуагъ: «Тэджи, унэӀутхэм ащыщ горэ гъусэ шӀи, щыдыбзхэм шъукъалъыхъунэу шъукӀу». 4Джащ тетэу ащ Ефраим къушъхьэр зэпичыгъ, чӀыпӀэу Щалищ къызэпикӀухьагъ, ау зылъежьагъэхэр къагъотыгъэхэп. Ащ ыуж чӀыпӀэу ЩэӀалим къызэпакӀухьагъэти, ащи къыщагъотыгъэхэп. ЕтӀанэ Бынямин хэкур къызэпакӀухьагъ шъхьае, мыщи рагъотагъэхэп[+]. 5Джаузэ Цыуф чӀыпӀэм зынэсхэм, унэӀутэу игъусагъэм Саул риӀуагъ: «Тэгъэгъэзэжь, армырмэ тятэ щыдыбзхэри щыгъупшэжьыгъэхэу къытлъыримыгъэжьагъохэт». 6Арти унэӀутым ащ къыриӀожьыгъ: «Мы къалэм Тхьэм ицӀыф, лъытэныгъэ фашӀэу, ыӀорэ пстэури тефэу дэс. Ащ ыдэжь тыгъакӀуи, зыдэдгъэзэн фэе лъэныкъор къытиӀонкӀи мэхъуба»[+]. 7Саул иунэӀут риӀожьыгъ: «ТыкӀомэ, а цӀыфым сыда фэтхьыщтыр? Тиматэмэ хьалыгъу арылъыжьэп, шӀухьафтыни тиӀэп, Зиусхьаным[†] ицӀыф еттынэу сыда тӀэкӀэлъыр?» 8Арти унэӀутым Саул риӀожьыгъ: «Тыжьын ахъщэм ызыплӀанэ сӀыгъышъ, Зиусхьаным ицӀыф ар естынышъ, лъэныкъоу зыдэдгъэзэщтыр къытиӀощт». 9-11Джыри Саул иунэӀут риӀуагъ: «КъапӀорэр дэгъу, некӀо». Тхьэм ицӀыф зыдэс къалэм дэхьагъэх. Ӏуашъхьэм тет къалэм дэкӀуаехэзэ, псыхьэ кӀорэ пшъашъэхэр апэ къифагъэхэти, ахэм яупчӀыгъэх: «Усэрэжъыр мыщ дэса?» НахьыпэкӀэ Тхьэм еупчӀынхэ зыхъукӀэ Израилым щыщхэм аӀощтыгъэ: «Усэрэжъым дэжь некӀо»; сыда пӀомэ тхьэлӀыкӀокӀэ[†] джы заджэхэрэм пасэм усэрэжъкӀэ ягугъу ашӀыщтыгъэ. 12Адрэхэм джэуап къатыжьыгъ: «Дэс, мары ар, шъуапэ итэу макӀошъ, шъуелъэкӀони шъукӀахь, къурмэн[†] зыщашӀырэ лъэгапӀэм[†] цӀыфхэм мэфэкӀ къурмэн щашӀти, ар непэ къалэм къэкӀуагъ;[+] 13къалэм шъунэсмэ, шъуӀукӀэщт, щэджэгъуашхэ къыщишӀынэу къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм дэмыкӀуаезэ шъуфэзыщт. Ар къэмысэу цӀыфхэм шхэныр рагъэжьэщтэп, къурмэным пае Тхьэм зелъэӀухэкӀэ ары къырагъэблэгъагъэхэр зышхэщтхэр. Арышъ, шъукӀу, джыри ежьагъэпышъ, шъуӀукӀэщт». 14Джащ тетэу ахэр къалэм кӀуагъэх. Къэлэгум зынэсхэм лъэгапӀэм ежьэгъэ Самуел апэ къифагъ.

15Саул къэкӀонкӀэ зы мафэ къэнэжьыгъэу Зиусхьаным Самуел къыриӀогъагъ: 16«Неущ мы уахътэм тефэу Бынямин хэкум щыщэу зы цӀыф горэ уадэжь къэзгъэкӀощтышъ, сиизраил лъэпкъ ипэщэщтым ышъхьэ дагъэ щыф – ащ силъэпкъ фылистхэм атыригъэкӀощт; итхьаусыхэ макъэ къыслъыӀэсыгъэшъ, силъэпкъ сыфэгумэкӀы»[+]. 17Самуел Саул къызелъэгъум Зиусхьаным ащ къыриӀуагъ: «Джары цӀыфэу зигугъу къыпфэсшӀыгъагъэр; джары силъэпкъ зыгъэӀорышӀэщтыр». 18Саул къэлапчъэм зынэсым Самуел екӀуалӀи еупчӀыгъ: «Усэрэжъым иунэ зыдэщытыр къысэпӀона?» 19Самуел Саул къыриӀожьыгъ: «Сэры усэрэжъыр, сапэ уитэу къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм дэкӀуай, непэ щэджэгъуашхэ къыздэшъушӀыщт, неущ пчэдыжьым устӀупщыжьыщт, угу илъыр зэкӀэ къыосӀощт; 20мэфищкӀэ узэкӀэӀэбэжьмэ пшӀокӀодыгъэ щыдыбзхэм уафэмыгумэкӀ; ахэр къагъотыжьыгъэх. Хэта зыӀэ илъыщтыр Израилыр зэрэщытэу зыкӀэхъопсырэ пстэури? Ар орэп шъуӀуа, уятэ иунагъо зэрэщытэу арэп шъуӀуа?» 21Арти Саул къыриӀожьыгъ: «Израилым ис лӀэкъо нахь цӀыкӀухэм ащыщэу быняминба сыкъызхэкӀыгъэр? Бынямин лӀакъом щыщхэм анахь зыхамылъытэ-рэр арба сэ сыкъызхэкӀыгъэр? Сыда ар къызкӀысапӀорэр?»[+]

22Самуел Саулрэ ащ иунэӀутрэ зэригъэгъусэхи унэшхом зыдырищагъэх, нэбгырэ щэкӀ фэдиз хъухэу къыригъэблэгъагъэхэм апшъэкӀэ ыщэхи ыгъэтӀысыгъэх. 23Самуел пщэрыхьакӀом къеджи риӀуагъ: «„ГъэтӀылъ“ зыфасӀуи къыостыгъэгъэ лы Ӏахьэр къахь». 24ПщэрыхьакӀом блантхъэ зэпытыр къыхьи Саул ыпашъхьэ къырилъхьагъ. Самуел ащ риӀуагъ: «Мыр дгъэтӀылъыгъагъэшъ, уапашъхьэ илъхьи шхы, цӀыфхэр къызщызэӀузгъэкӀэщтхэ мы уахътэм тефэу ощ пае ар къэдгъэнэгъагъ». Джаущтэу а мафэм Саул Самуел щэджэгъуашхэ дишӀыгъ. 25ЕтӀанэ ахэр къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм къехыжьхи къалэм къызэкӀожьхэм, Саул унашъхьэм пӀэ щыфашӀи, чэщым ар ащ щычъыягъ[*].

26Нэф къэшъи тыгъэр къызыкъокӀым, Самуел унашъхьэм телъыгъэ Саул еджагъ: «Къэтэджи, узгъэкӀотэжьыщт». Арти Саул къэтэджыжьи, тӀури зэгъусэу щагум къыдэкӀыгъэх.


Саул пачъыхьагъум зэрэтехьагъэр

27Къэлэ гъунэм зыщынэсынхэм Самуел Саул риӀуагъ: «Тапэ итэу кӀонэу унэӀутым еӀу». Адрэр апэ иуцуагъ. «О джы къэуцуи Тхьэм къыӀуагъэр къыпфэсӀотэщт», – риӀуагъ.

### ЯпшӀэнэрэ шъхьэр

1Ащ ыуж Самуел дагъэр зэрыт бжъэр къышти, итыр Саул ышъхьэ тырикӀи, ебэуи риӀуагъ: «Мары Зиусхьаным[†] икӀэн, Ащ илъэпкъ пэщэныгъэ дызепхьанэу Ӏэшъхьэтетэу уегъэнафэ[*][+]. 2Садэжь уикӀыжьэу укӀожьзэ, Бынямин чӀыгум ит псэупӀэу Цэлцахъ узынэсыжькӀэ, Рахъэл икъашъхьэ дэжь нэбгыритӀу уапэ къыщифэщт. Ахэм къэбар уагъэшӀэщт: „Узлъежьэгъэ щыдыбзхэр къагъотыжьыгъэх шъхьае, уятэ щыдыбзхэри щыгъупшэжьыгъэхэу, ‘СикӀалэ сыда икъэбарыр?’ ыӀозэ, мэгумэкӀы“[+]. 3Ащ ыуж уапэкӀэ ебгъэхъунышъ, чӀыпӀэу Табор ит чъыгаем нэс укӀощт, ащ дэжь Тхьэм елъэӀунхэу Бэтэл кӀорэ нэбгырищыр къыщыппэгъокӀыщт: зым чыцӀищ ыӀыгъыщт, адрэм – хьалыгъу хьакушищ, ящэнэрэм санэр зэрыт нэтыр ыхьэу плъэгъущт. 4УзаӀукӀэкӀэ, ахэм шӀуфэс къыуахыщт, етӀанэ хьалыгъуитӀу къызыуаткӀэ къаӀыпхыщт. 5ЕтӀанэ Зиусхьаным и-ГъыбӀэкӀэ заджэхэрэ Ӏуашъхьэу фылист дзэ купыр къызщыуцугъэм унэсыщт. Къалэм уздахьэкӀэ, тхьэлӀыкӀоныр[†] зипшъэрылъ цӀыф купэу, бзэпсхэр зэрыщэгъэ пхъонтэпщынэм, шъонтырыпым, къамылым къяозэ, къурмэн[†] зыщашӀырэ лъэгапӀэм[†] къехрэм уӀукӀэщт. Тхьэм кӀочӀэ лыеу къахилъхьагъэм зэлъиштагъэхэу, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр ахэм къашӀызэ, Ащ ищытхъу аӀуатэ. 6Джащ дэжьым Зиусхьаным и-Псэ къыпхэхьанышъ, ори ахэм урягъусэу, Тхьэм кӀочӀэ лыеу къыпхилъхьагъэм узэлъиштагъэу, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къадэпшӀызэ, Ащ ищытхъу адэпӀотэщт, фэшъхьаф цӀыфи ухъущт. 7Ахэр къызыохъулӀахэкӀэ, угу къыуиӀорэр шӀэ, Тхьэу уигъусэм къыбдигъэхъущтышъ. 8Сэ сынэмысзэ о Гъылгъал кӀо, Зиусхьаным пае къурмэнгъэстрэ зэгурыӀоныгъэ къурмэнрэ щысшӀынхэу сэри сыкъэкӀощт. Уадэжь сыкъакӀоу пшӀэщтыр къыосэӀофэкӀэ мэфиблэ къысаж». 9Саул ыгъэзэжьыгъэу Самуел ыдэжь икӀыжьзэ, Тхьэм ащ ицӀыф гъэпсыкӀэ къызэблихъугъ, къыриӀуагъэхэри зэкӀэ а мэфэ шъыпкъэм къехъулӀагъэх. 10КъакӀохэзэ, ахэр къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм къызэсхэм, тхьэлӀыкӀоныр зипшъэрылъ цӀыф купым ӀукӀагъэх. Тхьэм и-Псэ ащ къылъыӀэси, Тхьэм кӀочӀэ лыеу къыхилъхьагъэм зэлъиштагъэу, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къышӀхэу, Ащ ищытхъу адиӀуатэу ежьми ригъэжьагъ. 11НахьыпэкӀэ ар зышӀэщтыгъэхэу, тхьэлӀыкӀоныр зипшъэрылъ цӀыфмэ ахэтэу, Тхьэм кӀочӀэ лыеу къыхилъхьагъэм зэлъиштагъэу, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр ащ къызэришӀрэр зылъэгъухэрэм зым адрэм риӀожьщтыгъэ: «Сыда Къыщ ыкъо къыщышӀыгъэр? Адэ Саул тхьэлӀыкӀоныр зипшъэрылъ цӀыфхэм джы ащыщ хъугъа?» 12Ащ дэжьым щытыгъэмэ ащыщ горэм къыӀуагъ: «Адрэмэ хэта ятэр?» Джары гущыӀэжъым хэлъэу зыкӀэхъугъэри: «Адэ Саул тхьэлӀыкӀоныр зипшъэрылъ цӀыфхэм джы ащыщ хъугъа?»[+] 13ЕтӀанэ Тхьэм къыхилъхьэгъэ кӀочӀэ лыеу зэлъызыштагъэм ар къызебгынэм, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къызэришӀрэр, Тхьэм ищытхъоу ыӀуатэрэр зэпигъэуи, къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм дэкӀоягъ. 14Ащ ыуж Саул ятэшыр ежьми иунэӀути къяупчӀыгъ: «Тыда шъуздэкӀогъагъэр?» Арти риӀожьыгъ: «Щыдыбзхэм талъыхъунэу тыщыӀагъ, ахэр къызэтэмыгъотхэм, Самуел дэжь тыӀухьэгъагъ». 15Арти ятэшым Саул къыриӀуагъ: «Самуел къышъуиӀуагъэр къысфэӀотэжь». 16Саул ятэшым риӀуагъ: «Щыдыбзхэр къагъотыжьыгъэхэу ащ къытиӀуагъ». Ау зэрэпачъыхьэщтым ехьылӀагъэу Самуел къыриӀуагъэм икъэбар хигъэгъозагъэп.


Саул пачъыхьэу зэрэтырагъэхьагъэр

17ЕтӀанэ Зиусхьаным игухэлъ щигъэгъозэнхэм пае Самуел цӀыфхэр Мыцпэ къащызэӀуигъакӀэхи, 18израил цӀыфхэм ариӀуагъ: «Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэм ыӀорэр мары: „Израил Мысырым къисщыжьи, мысыр цӀыфхэм шъуакъыӀэкӀэсхыжьыгъ, шъузгъэпщылӀщтыгъэ пачъыхьагъу пстэуми ягъэрыпӀэ шъукъисщыжьыгъ[+]. 19Ау шъуи-Тхьэу тхьамыкӀэпӀэ пстэуми шъукъарызыщыжьэу, шъуигумэкӀыгъо шъушъхьащызыхрэр джы щыжъугъэзыий, Зиусхьаным шъо ешъуӀуагъ: ‘ТиӀэшъхьэтетынэу пачъыхьэ къытфытегъахь’. Арышъ, лъэпкъ-лъэпкъэу, лӀэкъо-лӀакъоу, лъэпкъэгъу-лъэпкъэгъоу Зиусхьаным ыпашъхьэ джы шъуиуцу“»[+].

20Самуел израил лъэпкъ пстэуми къяджи, бынямин лӀакъор къахихыгъ. 21Арти бынямин лӀакъом чэзыур зынэсым, ар зэрэзэтефыгъэ зэкъошхэмкӀэ зэхэушъхьафыкӀыгъэхэу къекӀолӀэнхэу ариӀуи, матыр лъэпкъэгъур къахихыгъ. ЕтӀанэ матыр лъэпкъэгъум щыщ хъулъфыгъэхэр къызыхащхэм, Къыщ ыкъо Саул ыцӀэ къыраӀуагъ. Ащ лъыхъугъэх, ау къагъотыгъэп. 22Арти Зиусхьаным еупчӀыгъэх: «Саул къэкӀуагъэба?» Зиусхьаным къариӀожьыгъ: «Мары ар, ӀапӀэхэм захигъэбылъхьагъ». 23Лъагъачъэхи ар къащи цӀыфхэм къызахэуцом, илъэгагъэкӀэ зэрэлъэпкъэу къахэщыгъ. 24Самуел зэкӀэми къариӀуагъ: «Зиусхьаным къыхихыгъэр шъолъэгъуа? Зэрэлъэпкъэу ащ фэдэ хэтэп». Ащ дэжьым цӀыфхэр зэкӀэ къэзэрэгъэкууагъэх: «Пачъыхьэр орэпсэу!»[+]

25ЕтӀанэ Самуел упачъыхьэным унашъоуи фитныгъэуи пылъхэр зыфэдэхэр цӀыфхэм къафиӀотагъ. КъафиӀуати, ахэр зыдитхэгъэ тхылъыр Зиусхьаным ыпашъхьэ рилъхьагъ, ащ ыуж къекӀолӀагъэхэр шъхьадж пэпчъ иунэ кӀожьынэу зэбгыритӀупщыжьыгъэх[+]. 26Саули ядэжь, ГъыбӀэ, зегъэзэжьым, Тхьэр зыгу къихьэгъэ лӀэхъупхъэхэу къыхихыгъэхэр игъусэхэу кӀожьыгъэх. 27Ары шъхьае зэӀышӀэкӀо цӀыфхэм аӀощтыгъэ: «Ара тыкъэзыухъумэщтыр?» Джаущтэу пхъэтэпэмыхь ашӀыгъ, шӀухьафтынхэри фахьыгъэхэп; ау адрэм зыпари ымылъэгъурэм фэдэу зишӀщтыгъэ[+].

### ЯпшӀыкӀузэнэрэ шъхьэр


Саул Ӏамон лъэпкъым зэрэтекӀуагъэр

1Ӏамон лъэпкъым щыщэу Нэхъащ ГъылыӀад хэкум ит къалэу Яощ къыдзыхьагъ. Арти Яощ дэс хъулъфыгъэхэм зэкӀэми Нэхъащ раӀуагъ: «Зэзэгъыныгъэ къыддэшӀи тыбготыщт, къулыкъуи пфэтшӀэщт»[+]. 2Арти Ӏамон лъэпкъым щыщэу Нэхъащым ахэм ариӀуагъ: «Зэзэгъыныгъэ къыжъудэсшӀыщт унашъо пылъэу: шъуащыщ пэпчъ ынэ джабгъу къискӀынышъ, зэрэ-Израилэу ынапэ тесхыщт». 3Арти Яощ дэс нахьыжъ упчӀэжьэгъухэм къыраӀожьыгъ: «Израил ичӀыпӀэ пстэуми тилӀыкӀохэр тӀофтэнхэм пае мэфибл къытэт, тыкъыдэзыщыжьын гори зытымыгъоткӀэ, тыкъыпфэкӀощт». 4Ащ ыуж лӀыкӀохэр агъэкӀуагъэх Саул зыдэс къалэу ГъыбӀэ, къэбарыр цӀыфхэм къызафаӀуатэм, ахэм куо-хьаушхо къаӀатыгъ, гъыныри къыхадзагъ[+].

5Ащ тефэу Саул губгъэм щыӀагъэти, цухэм ауж итэу къызыдэхьажьым къяупчӀыгъ: «Сыда цӀыфхэм къяхъулӀагъэр, сыда ахэр зыкӀэгъыхэрэр?» Арти Яощ къикӀыгъэхэм къахьыгъэ къэбарым ар щагъэгъозагъ. 6КъаӀорэр зэхэзыхыгъэ Саул Тхьэм и-Псэ куоу къыхахьи, лъэшэу къызэкӀигъанэу къэгубжыгъ[+]. 7ЕтӀанэ цуитӀур пкъырыпкъэу зэхиупкӀэтагъэх, Саулрэ Самуелрэ ауж имыхьэхэрэм зэкӀэми яцухэм джащ фэдэу зэрадэзекӀощтхэр лӀыкӀоу къаӀофтагъэхэм ащ лъыпытэу Израилым ичӀыпӀэ пстэуми къэбарэу аригъэхьыжьыгъ. Арти Зиусхьаным[†] къаришӀэн ылъэкӀыщтым цӀыфхэр зэкӀэ ыгъэщынагъэхэти, зэгурыӀохи, зыч-зыпчэгъоу заом зэдежьагъэх[+]. 8КӀохэзэ, Бэзэкъ зынэсхэм ахэр Саул къызызэпеплъыхьэхэм, Израилым щыщхэр нэбгырэ мин шъищ, Ехъудэм щыщхэр нэбгырэ мин щэкӀ хъухэу къычӀэкӀыгъ[+]. 9Арти лӀыкӀоу къэкӀуагъэхэм араӀуагъ: «ГъылыӀад ит къалэу Яощ дэсхэм макъэ яжъугъэӀужь: неущ тыгъэм къыгъэплъэу зыригъажьэкӀэ, ӀэпыӀэгъур къышъулъыӀэсыщт». ЛӀыкӀохэм къагъэзэжьи, Яощ дэсхэр къэбарым зыщагъэгъуазэхэм, адрэхэр лъэшэу гушӀуагъэх. 10Яощ дэсхэм Нэхъащ къэбар фарагъэхьыжьыгъ: неущ тыкъышъупэгъокӀыщтышъ, шъузыфаер къыташъушӀ. 11КъыкӀэлъыкӀорэ мафэм Саул ицӀыфхэр купищэу зэхидзи къежьэхи, тыгъэр къызэрэкъокӀэу Ӏамонхэм яуцупӀэ къэсыгъэх. Тыгъэнэстыр къэхъуфэ ахэр зэхакъутагъэх. Псэоу къэнагъэхэр пэкӀэ-пакӀэу зэбгырычъыжьыгъэх[+].

12Ащ ыуж цӀыфхэм Самуел къыраӀуагъ: «Тыдэ щыӀэха „Саула ыкӀи типачъыхьэщтыр?“ зыӀуагъэхэр? Ахэр къытӀэкӀэжъугъахьэхи, апсэ хэтхыщт». 13Ау Саул ар афидагъэп: «Мы мафэм зыми ыпсэ хэпх хъущтэп, сыда пӀомэ Зиусхьаным непэ Израил къыгъэнэжьыгъ».

14Ащ ыуж Самуел цӀыфхэм ариӀуагъ: «Гъылгъал тыкӀонышъ, пачъыхьэр зэрэтехьэрэр къэдгъэшъыпкъэжьыщт»[+]. 15Арти цӀыфхэр зэкӀэ зэрэзэхэтхэу Гъылгъал кӀохи, Зиусхьаныр ишыхьатэу Саул Гъылгъал ипачъыхьэу тырагъэхьагъ. ЕтӀанэ зэгурыӀоныгъэ къурмэнхэр[†] Зиусхьаным пае ашӀхи, Саули израил цӀыфхэри зэкӀэ лъэшэу ащ щычэфыгъэх.

### ЯпшӀыкӀутӀонэрэ шъхьэр


Самуел цӀыфхэм псалъэ зэрадишӀыгъэр

1Самуел зэрэ Израилэу риӀуагъ: «ЗэкӀэми къысашъуӀорэм сыкъедэӀуи, пачъыхьэр къышъуфытезгъэхьагъ,[+] 2мары, пачъыхьэр джы шъуапашъхьэ ит; сэ жъы сыхъугъ, сшъхьацхэри тхъуагъэх; сикӀалэхэри къышъухэтых; сикӀэлэгъум къыщегъэжьагъэу непэ къызнэсыгъэм шъуапашъхьэ ситыгъ; 3мары сыщыт, Зиусхьанри[†] щыгъуазэу, Тхьэм къахихыгъэ пачъыхьэми шъукъызэхихэу, къашъуӀо: хэта зицу зыӀысхыгъэр, хэта зищыд зыӀысхыгъэр, хэта зыгу хэзгъэкӀыгъэри сиягъэ зэзгъэкӀыгъэри, хэта къуалъхьэ къызӀысхи, зилажьэ сыушъэфыгъэри, – ащ фэдэ къышъухэкӀмэ, Ӏысхыгъэр къестыжьыщт»[+]. 4Арти къыраӀожьыгъ: «О тыгу хэбгъэкӀыгъэп, тишъхьафитныгъи ттепхыгъэп, зыгорэми зыпари Ӏыпхыгъэп». 5ЕтӀанэ ащ ариӀуагъ: «Лажьэ гори симыӀэу къызэрэшъуӀуагъэмкӀэ мы мафэм Зиусхьаныри Тхьэихэхыри[†] шъуишыхьатых». Адрэхэм къыраӀожьыгъ: «Ары, тӀури тишыхьат».

6Арти Самуел цӀыфхэм ариӀуагъ: «Зиусхьаныр Мосэрэ Хьарунэрэ къытезгъэхьагъэхэу, шъуятэхэр мысыр чӀыгум къизыщыжьыгъэр ары. 7Джы шъукъэуцуи, Зиусхьаным тыкъызэхихэу Зиусхьаным шъори шъуятэхэми шӀоу къышъуфишӀэгъэ пстэури шъугу къэзгъэкӀыжьзэ, сышъодэощт. 8Якъубэ Мысырым зэкӀом шъуятэхэр агурэ апсэрэ еӀэжьыгъэхэу Зиусхьаным елъэӀухэу зырагъажьэм, Зиусхьаным Мосэрэ Хьарунэрэ къафигъакӀохи, ахэм шъуятэхэр Мысырым къыращыжьхи, мы чӀыпӀэм къагъэтӀысыгъэх[+]. 9Ау ахэм я-Зиусхьанэу Тхьэр зыщагъэгъупшагъэти, къязаощтыгъэхэм, Хъэцэр идзэпащэу Сисрэ, фылистхэми, мэуаб пачъыхьэми ахэр Ащ аригъэгъэпщылӀыгъэх[+]. 10Арти, агурэ апсэрэ еӀэжьыпагъэхэу, ахэр Зиусхьаным елъэӀугъэх: „Тыхэукъуагъ ти-Зиусхьан къызэтэбгынэм, тхьэ нэпцӀхэу БэӀалхэмрэ[†] Астартхэмрэ[†] тафэӀорышӀэу зэтэублэм. Джы типыйхэм такъыӀэкӀэхыжьи, тыпфэлэжьэщт“[+]. 11Арти Зиусхьаным ЕрыубэӀали, Баракъи, Ифтахъи, Самуели къыгъэкӀуагъэх, пыеу шъукъэзыуцухьэщтыгъэмэ шъуакъыӀэкӀихижьи, щынэгъончъэу шъущыӀагъ[+]. 12ЕтӀанэ Ӏамон ипачъыхьэу Нэхъащ къышъозэонэу къызэрежьагъэр къызэшъолъэгъум шъукъысэлъэӀугъ: „Хьау, пачъыхьэм ыӀэмычӀэ терэлъ“, Зиусхьанэу Тхьэр шъуипачъыхьэу щыт нахь мышӀэми[+]. 13Арышъ, мары пачъыхьэу хэжъудзыгъэр, шъузыфэягъэр: Зиусхьаным пачъыхьэр къышъуфытыригъэхьагъ. 14Зиусхьаным шъущэрэщын, шъуфэрэлажь, Зиусхьаным ыӀорэм шъуерэдэӀу, Зиусхьаным иунашъохэм шъуапэрэмыуцужь, шъори шъуипачъыхьэу зыӀэ шъуилъри шъуи-Зиусхьанэу Тхьэм ыуж шъуерэт. 15Зиусхьаным ыӀорэм шъуемыдэӀоу, Ащ иунашъохэм шъуапэуцужь зыхъукӀэ, шъуятэхэм аришӀагъэр къышъуишӀэщт, ынае къышъущыфэщт[+]. 16Джы шъукъэуцуи, шъуинэрылъэгъоу Зиусхьаным Ӏофышхо зэрэзэшӀуихыщтым шъукъеплъ: 17коцым джы иӀухыжьыгъоба? Ау Зиусхьаным селъэӀунышъ, шыблэри къыгъэгъогъощт, ощхыри къыригъэщхыщт, пачъыхьэ къышъуфытыригъэхьанэу Зиусхьаным шъузелъэӀум лъэшэу шъузэрэхэукъуагъэр зыдышъуигъэшӀэжьыщт». 18Арти Самуел Зиусхьаным елъэӀуи, Зиусхьаным шыблэри ощхыри а мафэм къытӀупщыгъэх, цӀыфхэр Зиусхьаными Самуели лъэшэу ащыщынагъэх.

19Ащ ыуж цӀыфхэр зэкӀэ Самуел елъэӀугъэх: «Зиусхьанэу уи-Тхьэ тфелъэӀу уиӀумэтхэр ымыгъэлӀэнхэу, пачъыхьэ къытфигъэкӀонэу тызелъэӀум хэукъоныгъэу тиӀагъэхэм джыри зы ахэдгъэхъуагъэшъ ары». 20Арти Самуел цӀыфхэм ариӀожьыгъ: «А хэукъоныгъэхэр шъушӀыгъахэми, шъумыщын, ау Зиусхьаныр зыкӀи шъумыбгын, шъугукӀэ шъуфэхьалэлэу Зиусхьаным шъуфэлажь. 21ШӀуагъэ зыхэмылъ, шъукъыхэзымыщыжьыщт Ӏофмэ шъуапымылъ, ахэр зэрэбылым щыӀэп[+]. 22ИӀорэ ишӀэрэ зэрэзэтетхэм, ыцӀэ лъагэ илъэпӀагъэ къызэриухъумэрэм ялъытыгъэу Зиусхьаным ыгъэлъэпӀэгъэ лъэпкъыр къыбгынэщтэп, сыда пӀомэ Зиусхьаным шъурилъэпкъ шӀоигъоу шъукъахихыгъ[+]. 23Сэри джащ фэдэу Зиусхьаным ыпашъхьэ псэкӀод щысшӀэщтэп. ГъогушӀу шъузэрэтетыным шъуфэзгъэсэщт[+]. 24Ау Зиусхьаным шъущыщын, шъыпкъагъэ фышъуиӀэуи шъугукӀи шъуфэкъабзэу шъуфэлажь, шъуинэрылъэгъугъэба гъэунэфыпӀэшхо къызэрэшъуишӀылӀагъэр[+]. 25Армырмэ бзэджагъэхэр зызешъухьэхэкӀэ, шъори шъуипачъыхьи шъузэрзэпылъэу шъуритэкъухьащт»[+].

### ЯпшӀыкӀущэнэрэ шъхьэр


Фылистхэм апэшӀуекӀорэ заомрэ Саул къурмэныр зэриукъуагъэмрэ

1Джащ тетэу Саул ятӀонэрэ илъэсым пачъыхьагъэ[*].

2Саул израил лъэпкъым щыщэу нэбгырэ минищ къахихыгъ: нэбгырэ минитӀур игъусэу къалэу Мыхмэсрэ Бэтэл къушъхьэмрэ ащыӀагъэх, адрэ миныр Саул ыкъо Ионэтан игъусэу Бынямин хэкум ит къалэу ГъыбӀэ щыӀагъэх; адрэ цӀыфхэр ячэтэнгъэӀагъэхэм якӀужьынхэу ащ зэбгыритӀупщыжьыгъагъэх. 3Ащ ыуж Ионэтан фылист дзэ купэу ГъыбӀэ къыщыуцугъэм тебани зэрэзэхикъутагъэм икъэбар фылистхэм зэхахыгъ. Арти, Саул гъоупщынэм[*] епщэзэ, къэхъугъэм икъэбар зэрэхэгъэгоу щызэхаригъэхыгъ[+]. 4ЕтӀанэ Саул фылист дзэ купыр зэрэзэхикъутагъэм, фылистхэм Израилым агу зэрэщыкӀыгъэм икъэбар зэрэ Израилэу зызэхехым, цӀыфхэр къэзэрэугъойхи, Саул дэжь Гъылгъал къэкӀуагъэх.

5Арти фылистхэр Израилым къезэонхэм пае зэоным фытегъэпсыхьэгъэ ку мин щэкӀ шыкоо нэбгырэ миних ягъусэжьэу, хы Ӏушъом Ӏулъ пшахъом ибагъэм фэдиз хъунэу, цӀыф бэ дэдэ хъухэу къэзэрэугъойхи къежьагъэх. Бэтаон икъокӀыпӀэ лъэныкъокӀэ дзыгъэу щыӀэ Мыхмэс къэсхи къыщыуцугъэх[+]. 6Джуртхэр лъэныкъо пстэумкӀи къаухъурэигъэхэти, ахэр къащтэхи къушъхьэ гъочӀэгъхэми, къушъхьэ тӀуакӀэхэми, мыжъошхохэмрэ къэхэмрэ акъогъуи, псы зэӀугъэкӀапӀэхэми гъэбылъыпӀэкӀэ якӀужьыгъэх;[+] 7джуртмэ ащыщхэр псыхъоу Иордан зэпырыкӀхи, Гъад, ГъылыӀад хэгъэгумэ ячӀыгумэ анэсыгъэх. Саул Гъылгъал къыдэнэгъагъэ нахь мышӀэми, ыуж итэу къэкӀогъэ цӀыфхэр зэкӀэ зэрэщынэщтыгъэхэм къыхэкӀэу кӀэзэзщтыгъэх.

8Самуел къыфигъэнэфэгъэ уахътэр къэсыфэ Саул мэфиблэ ащ ежагъ. Ау Самуел Гъылгъал къызэмыкӀом, цӀыфхэм Саул къабгынэу рагъэжьагъ[+]. 9Арти Саул ариӀуагъ: «Къурмэнгъэстрэ[†] зэгурыӀоныгъэ къурмэнрэ сшӀыщтхэшъ, ищыкӀагъэхэр къысфашъущэх». Ежьым къурмэнгъэст ышӀыгъ. 10Къурмэнгъэстыр ыухыгъэ къодыеу Самуел къэсыгъ. Саул шӀуфэс рихынэу ащ пэгъокӀыгъ. 11«Сыд джы пшӀагъэр?» – ыӀуи Самуел къызеупчӀым, Саул риӀожьыгъ: «Сигъусэ цӀыфхэр зэрэзэбгырычъыжьхэрэр слъэгъугъэ, ау къэбгъэнэфэгъэ мафэхэм яхъулӀэу укъызэмыкӀом, фылистхэри Мыхмэс къыщызэрэугъоигъэхэти, 12укъэсыфэ сегупшысыгъ: „Сэ Зиусхьаным[†] ӀэпыӀэгъу къытитынэу джыри семылъэӀузэ, фылистхэр Гъылгъал къэсынхэшъ, къысэзэощтых“. Джары къурмэнгъэстхэр зыкӀэсшӀыгъэхэр». 13Ау Самуел Саул риӀуагъ: «Делагъэу узекӀуагъ. Уи-Зиусхьанэу Тхьэм къыуиӀорэр бгъэцэкӀагъэп. Ащ къыӀорэм ублэмыкӀыгъагъэмэ, уилӀакъо егъашӀэм Израилым ипачъыхьэщтыгъ[+]. 14Ау джы уипачъыхьагъу укъытенэжьыщтэп. Зиусхьаным ыгу рихьэу, Ежь ыӀорэм шӀомыкӀынэу лӀы къыгъотыгъ, илъэпкъ ипэщэнэу Зиусхьаным ащ унашъо фишӀыгъ, сыда пӀомэ Зиусхьаным къыпфишӀыгъэ унашъор о бгъэцэкӀагъэп»[+]. 15ЕтӀанэ Самуел Гъылгъал къыбгыни Бынямин хэкум ит къалэу ГъыбӀэ кӀуагъэ[*].

Саул игъусэхэр къызелъытэм нэбгырэ шъих Ӏэпэ-цыпэ хъоу къычӀэкӀыгъ. 16Саулрэ ыкъо Ионэтанрэ дзэкӀолӀэу ягъусэхэри Бынямин ит къалэу ГъыбӀэ къыщыуцугъэх. Адрэ фылистхэм къалэу Мыхмэс уцупӀэкӀэ хахыгъ. 17Арти фылистхэм яуцупӀэ дзэ купищ къыдэкӀыгъ апэ къифэрэ чӀыгур зэрапхъонэу. Зыр хэкоу ШыуӀал ит къалэу Ӏофрэ лъэныкъомкӀэ кӀорэ гъогум техьагъ, 18адрэ купым Бэтхъорэн екӀурэ гъогур хихыгъ, ящэнэрэм ЦыоӀим лъэгум игъунапкъэкӀэ щыӀэ шъофнэкӀым фигъэзагъ.

19А лъэхъаным зэрэ Израил хэгъэгоу гъукӀэхэр исыгъэхэп, сыда пӀомэ джуртхэм чатэхэмрэ пчыпыджынхэмрэ ашӀынэу фылистхэм къафадэщтыгъэп. 20ЯшӀуанэхэр, яотычхэр, ягъупчъэхэр алъынхэм пае джуртхэр зэкӀэ фылистхэм адэжь кӀонхэ фэягъ. 21Къэуцэкугъэ пхъэӀэшацэхэр, шӀонажэхэр зэрафалъхэрэм пае фылист гъукӀэхэм тыжьын ахъщэу грамми 8 фэдиз аӀахыщтыгъэ, Ӏэмэ-псымэ папцӀэхэмрэ отычхэмрэ ягъэлъын уасэу фашӀыщтыгъэр тыжьын ахъщэу грамми 4 фэдиз. 22Арти зэзаохэ зыхъукӀэ Саулрэ Ионэтанрэ ягъусэгъэ дзэкӀолӀхэм зэкӀэми чатэхэмрэ пчыпыджынхэмрэ аӀыгъщтыгъэхэп, Саулрэ ащ икӀалэу Ионэтанрэ ары ныӀэп Ӏашэхэр зиӀагъэхэр.

23ЕтӀанэ фылист дзэ купыр Мыхмэс зэпырыкӀыпӀэм къэсыгъ.

### ЯпшӀыкӀуплӀэнэрэ шъхьэр


Ионэтан лӀыгъэ зэрэзэрихьагъэр

1Зы мафэ горэм Саул икӀалэу Ионэтан иашъоджэнэзехьэ риӀуагъ: «МодрабгъукӀэ щыӀэ фылист дзэ купым дэжь тыгъакӀу». Ау а къэбарым ятэ щигъэгъозагъэп. 2Саул къалэу ГъыбӀэ къыпэгъунэгъу чӀыпӀэу Мигърэун къыщыкӀырэ нар чъыгым ычӀэгъ чӀэсыгъ. Нэбгырэ шъих фэдиз ащ кӀыгъугъ. 3Ахэм ахэтыгъ Зиусхьаным[†] фэлэжьэрэ къурмэнышӀэу[†] къурмэнышӀ чэтэнӀабгъур[†] зыбг пыпхэгъэгъэ Ахъые. Ар Ихабод ышэу Ахъытыу икӀэлагъ. Ихабод къызхэкӀыгъэр Пинхъас, Пинхъас зыкъуагъэр Щылэу дэсыгъэ къурмэнышӀэу Алый ары. Ау Ионэтан зэрежьагъэм цӀыфхэр щыгъозагъэхэп[+]. 4Ионэтан фылист дзэ купым зэрекӀолӀэнэу фэегъэ лъэныкъуитӀумкӀи къушъхьэ цэкӀэ лъэгэшхохэр къапэӀутыгъэхэти, ахэм дэкӀыпӀэу афэхъущтым Ионэтан егупшысщтыгъэ. Зы къушъхьэ цакӀэм зэреджэщтыгъэхэр Боцэц, адрэм – Сэн; 5зыр Мыхмэс итемыр лъэныкъокӀэ гъэзагъэу, адрэр ГъыбӀэ икъыблэкӀэ нахь дзыгъэу щытыгъ.

6Ионэтан иашъоджэнэзехьэ риӀуагъ: «Сунэт амышӀыгъэ фылист дзэ купым тегъэкӀу. Тэ тишӀуагъэкӀэ Зиусхьаным татыригъэкӀонкӀи мэхъуба. Зиусхьаныр къэзгъэуцушъун щыӀэп, нэбгырабэкӀи зы нэбгырэкӀи укъигъэнэжьын ылъэкӀыщт»[+]. 7Ашъоджэнэзехьэм къыриӀожьыгъ: «Угу къызэрэуиӀорэм тетэу зекӀо. Сэ сыуигъусэщт, угу зэрилъым фэдэу сызекӀощт». 8Ионэтан ащ риӀожьыгъ: «Фылистхэм якъэрэгъулхэм благъэу тякӀолӀэнышъ, тыкъалъэгъунэу тыуцущт. 9Ежьхэр къытэкӀолӀэфэхэ тымыхъыенэу, тыщытынэу унашъо къызытфашӀкӀэ, тыкъызэтеуцощт, къушъхьэм тыдэкӀоещтэп. 10Ау тякӀолӀэнэу унашъо къызытфашӀкӀэ, къушъхьэм тыдэкӀоещт, сыда пӀомэ Зиусхьаным ахэм тызэратыригъэкӀощтым инэшанэу тэркӀэ ар хъущт». 11ЕтӀанэ Ионэтанрэ иашъоджэнэзехьэрэ кӀохэзэ, фылист дзэ купым иплъапӀэ зефэхэм, фылист къэрэгъулхэм аӀуагъ: «Зызщагъэбылъыгъэ къушъхьэ тӀуакӀэхэм джуртхэр къызэрадэпшыжьхэрэм модэ шъуеплъ»[+]. 12Фылист дзэ купым хэтхэр Ионэтанрэ ащ иашъоджэнэзехьэрэ къякуугъэх: «Моу шъукъыдэкӀуай. Зыгорэ къышъодгъэлъэгъущт!» Арти Ионэтан иашъоджэнэзехьэ риӀуагъ: «Сауж къихь, Зиусхьаным ахэр джы Израилым ыӀэ къырилъхьагъэх». 13Ионэтан къушъхьэм дэпшыенэу зежьэм, иашъоджэнэзехьи ыуж ихьагъ. Ионэтан фылистхэр риутхи, иашъоджэнэзехьэ ахэр ыукӀыжьыгъэх. 14Ахэм яапэрэ илъыгъо а чӀыпӀэу гектарым ипшӀэниплӀ фэдиз хъурэм нэбгырэ тӀокӀ фэдиз щызэхаукӀагъ. 15Арти губгъэм итыгъэ фылист дзэ пстэури, апэ итхэу къэкӀорэ дзэ купхэри, аубытыгъэ чӀыгухэр зезыпхъощтыгъэхэри лъэшэу къэщтагъэх, чӀыгури зэрэщытэу къэтӀыгурыгугъ, зыздагъэзэщтри амышӀэжьэу гузэжъогъушхо хэфагъэх.


Фылистхэм зэратекӀуагъэхэр

16Саул иухъумакӀохэу Бынямин хэкум ит къалэу ГъыбӀэ дэсыгъэхэм фылист дзэкӀолӀхэр шъхьадж ыпакӀэ зэрэхэлъэдэжьхэрэр къалъэгъугъ. 17Саул игъусэ цӀыфхэм ариӀуагъ: «ЦӀыфхэр къызэпэшъуплъыхьэхи, тэ тиемэ ащыщэу уцупӀэм дэкӀыгъэр къызэжъугъашӀ». Къызаплъыхьэхэм Ионэтанрэ ащ иашъоджэнэзехьэрэ ахэмытыжьхэу къычӀэкӀыгъ. 18Арти Саул къурмэнышӀэу Ахъые риӀуагъ: «Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ къахь». Сыда пӀомэ а уахътэм Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ израил цӀыфхэм зыдаӀыгъыгъ. 19Саул къурмэнышӀым джыри зыгорэхэр риӀощтыгъэх фылистхэм яуцупӀэ гумэкӀыгъом нахь зыкъызщеӀэтым. Арти Саул къурмэнышӀым риӀуагъ: «Хъугъэ, икъущт!» 20ЕтӀанэ Саул цӀыфхэр къыугъойхи, зэуапӀэм зэдыӀухьагъэх, фылист дзэкӀолӀхэр къыкӀащтэхи, зэзэожьхэу рагъэжьагъ[+]. 21Фылистхэм агохьэгъэ джуртхэу, ахэм яуцупӀэ щыӀагъэхэр Саулрэ Ионэтанрэ ягъусэгъэ джуртхэм къагохьажьыгъэх. 22Адрэ израил цӀыфхэу Ефраим къушъхьэмэ защызгъэбылъгъагъэхэм фылистхэм ашъхьэ зэрэрахьыжьэжьыгъэр зызэхахым, ахэм язаохэрэм къахэхьажьхи фылистхэр афыхэу аублагъ. 23Зиусхьаным а мафэм Израил атыригъэкӀуагъ. Бэтаон нэсэу заор щыкӀуагъ[*].


Саул цӀыфхэм афигъэпытагъэр

24Израил цӀыфхэр а мафэм лъэшэу зэхэукӀэгъагъэх, сыда пӀомэ ипыйхэм яфэшъуашэр аремыгъэгъотыжьыфэ, пчыхьэ охъуфэ зы нэбгыри Ӏулъхьэ римыгъэхынэу Саул цӀыфхэм афигъэпытэгъагъ. Ар зымыгъэцакӀэрэм Зиусхьаным нэлат рихыщтэу ыӀуи афигъэпытагъэти, цӀыфхэм ащыщ горэми гъомлапхъэ зыӀуигъэфагъэп. 25ЕтӀанэ цӀыфхэр кӀохэзэ мэз горэм зынэсхэм, шъоур боу зэрылъ гъэхъунэм ихьагъэх. 26ДзэкӀолӀэу кӀощтыгъэхэм шакомэ къадэчъырэ шъоур къалъэгъугъ, ау ащыщ горэми ар зыӀуигъэфагъэп, сыда пӀомэ афагъэпытэгъагъэр аукъонкӀэ щынагъэх. 27Ионэтан ятэ цӀыфхэм зэрафигъэпытагъэр зэхихыгъэпти, бэщэу ыӀыгъым ыӀэпакӀэ шъоум хигъауи ыжэ зыфехьым, нахь къызэгурыӀожьи, ынэхэр къэлыдыгъэх. 28Арти дзэкӀолӀмэ ащыщ горэм мыразэу Ионэтан къыриӀуагъ: «„Непэ Ӏулъхьэ езыгъэхрэр Зиусхьаным ерэгъэунэхъу“ ыӀуи, уятэ къызэрэтфигъэпытагъэм къыхэкӀэу тышхагъэпышъ, цӀыфхэр къарыунчъэ хъугъэх». 29Ионэтан къыриӀожьыгъ: «Тятэ хэгъэгур къин хидзагъ. Мы шъоум щыщ тӀэкӀу зызӀосэгъафэм, скӀуачӀэ къихьажьыгъ. 30ДзэкӀолӀхэм непэ пыим къытырахыгъэм щыщ ашхыгъагъэмэ бэкӀэ нахьышӀугъ, фылистхэми нахьыбахэу ахэкӀодыкӀыныгъэба?»

31А мафэм Мыхмэс къыщегъэжьагъэу Аялэун нэсэу фылистхэр ащызэхакъутагъэхэти, дзэкӀолӀхэр лъэшэу улэугъагъэх[+]. 32Ахэм фылистхэм мэлхэри, чэмхэри, шкӀэхэри къатырахыгъэхэти, мэлакӀэм зэригъалӀэхэрэм къыхэкӀэу былымхэр аукӀхи, лъыр джыри къызэрэпычъзэ лыр ашхэу аублагъ. 33Арти зыгорэм Саул къэбарыр къылъигъэӀэсыгъ: «Зиусхьаным къемыкӀурэр дзэкӀолӀхэм зэрашӀэрэм еплъ! Лъыр къызэрэпычъэу лыр ашхы». Саул ахэм ариӀуагъ: «Шъухэукъуагъэшъ, джы мыжъошхор моу сапашъхьэ къижъугъэукӀорай»[+]. 34Ащ ыуж Саул унашъо афишӀыгъ: «Шъхьадж ицуи имэли къыщэнышъ, мы чӀыпӀэм щышӀуибзынышъ, етӀанэ зэрэщишхыжьын фаем ехьылӀагъэу цӀыфмэ макъэ яжъугъэӀу. Зиусхьаным къемыкӀущтыр шъумышӀэ, лъыр къыпычъэу лыр шъумышхы». Арти чэщым хэти ицуи имэли къыщи ежь ыӀэшъхьитӀукӀэ шӀуибзыгъ. 35ЕтӀанэ Саул Зиусхьаным пае къурмэншӀыпӀэ[†] ыгъэуцугъ: джары ащ Зиусхьаным ыцӀэкӀэ апэрэ къурмэншӀыпӀэу ыгъэуцугъэр.

36ЕтӀанэ Саул дзэкӀолӀхэм ариӀуагъ: «Чэщым фылистхэм талъежъугъажьи, такӀэжъугъахь, нэфылъэр къызэкӀимычзэ яӀэр зэкӀэ къатетхынышъ, зы нэбгыри къэмынэу зэхэтыукӀэщтых». Адрэмэ къыраӀожьыгъ: «ЗэрэпшӀоигъоу зэкӀэри шӀы». Ау къурмэнышӀым къариӀуагъ: «Ыпэ рапшӀэу Тхьэм тежъугъэлъэӀу». 37Арти Саул Тхьэм еупчӀыгъ: «Фылистхэм ауж сихьэмэ хъущта? Израил ахэм атебгъэкӀощта?» Ау Зиусхьаным а мафэм зи къыриӀожьыгъэп[+]. 38Ащ ыуж Саул дзэпащэхэр зэкӀэ къызэӀуаригъэгъакӀэхи ариӀуагъ: «Шъуащыщэу непэ псэкӀод зышӀагъэр къыхэгъэщыгъэн фае. 39Израил къэзгъэнэжьырэ Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо, хэтынкӀи фит, сикӀалэу Ионэтан орэхъу фаеми, псэкӀод зышӀагъэм, Ӏо хэмылъэу, ыпсэ Ӏусхыщт». Ау цӀыфмэ ащыщ горэми зыпари къыӀуагъэп. 40ЕтӀанэ Саул израил цӀыфхэм ариӀуагъ: «Шъо зы бгъумкӀэ шъукъэуцу, сэррэ сикӀалэу Ионэтанрэ адрэ бгъумкӀэ тыкъэуцущт». ЦӀыфхэм Саул къыраӀожьыгъ: «Нахь пшӀотэрэзыр шӀэ». 41ЕтӀанэ Саул къыӀуагъ: «А Зиусхьанэу Израилым и-Тхь! Зытет шъыпкъэр къэгъэнаф. Лажьэр зытефэрэр сэрмэ е сикӀалэу Ионэтанмэ, уримыр къигъэкӀ, ау лажьэр уиизраил лъэпкъ тефэмэ, туммимыр[†] къигъэкӀ»[*]. Мыщ дэжьым Саулрэ Ионэтанрэ лажьэ зэряӀэр, ау цӀыфхэр зэрэзафэхэр къыгъэнэфагъ. 42Ащ ыуж Саул «Сэррэ сикӀалэу Ионэтанрэ пхъэдзым тишъулъхь» зеӀом, пхъэдзым Ионэтан къикӀыгъэти[+].

43Саул Ионэтан еупчӀыгъ: «Сыда пшӀагъэр? КъысфэӀуат». Арти Ионэтан бэщэу ыӀыгъыгъэм ыӀэпакӀэ шъоум зэрэхигъэуагъэри, ар зэрэзыӀуигъэфагъэри къыфиӀотагъ. «Ащ пае сыуукӀыщтмэ, мары сыхьазырэу сыщыт», – Ионэтан ыӀуагъ. 44Арти Саул къыӀуагъ: «СӀуагъэр зысымыгъэцэкӀэжькӀэ сифэшъуашэр Тхьэм сигъэгъотынэу сэ тхьэлъанэ сшӀыгъэ. Арышъ, Ионэтан, улӀэн фае!» 45Ау цӀыфхэм ащ къыдырагъэштагъэп: «Ионэтан ары непэ текӀоныгъэр Израилым къыдезгъэхыгъэр. Ар джы лӀэн фая? Ар хъухэнэу щытэп! Зиусхьаныр зэрэщыӀэр тэӀо. Зы шъхьац налъи ащ ышъхьэ къыхэзынэу щытэп. Тхьэм къызэриӀорэм тетэу непэ ар зекӀуагъэ». ЦӀыфхэм Ионэтан къарагъэтӀупщыжьи, псэоу къагъэнагъ[+]. 46Саул фылистхэм язэожьыгъэп, фылистхэм зыщыпсэухэрэ чӀыпӀэмэ агъэзэжьыгъ.


Саул заомэ текӀоныгъэу къащыдихыгъэхэр

47Саул Израилым ипачъыхьэ зэхъум ипыйхэу къыкӀэлъырысхэм язаощтыгъ. Мэуаб, Ӏамонхэм, Едом, Цэубэ ипачъыхьэ, фылистхэм зязаом текӀоныгъэр къыдихыгъ. Тыдэ зигъэзагъэми, тхьамыкӀагъо нэмыкӀ къыпыкӀщтыгъэп[+]. 48Идзэ зэтыригъэпсыхьи Ӏамалэкъхэм язауи атекӀуагъ, ахэм яхъункӀакӀохэм Израил ащиухъумагъ[+].

49Саул къуищ иӀагъ: Ионэтан, Ишыуй, МэлкъэшыуаӀ. Ахэм анэмыкӀэу пхъуитӀу иӀагъ: апэрэр Мэраб, нахьыкӀэр Михэл[+]. 50Саул ишъхьагъусэ ыцӀагъэр АхъынэӀам, ащ ятагъэр АхъымэӀац. Саул дзэпащэу иӀагъэр ятэшэу Нэр ыкъо Абинэр[+]. 51Саул ятэу Къыщрэ Абинэр ятэу Нэррэ Абиел икӀэлагъэх[+].

52Саул опачъыхьэфэ зэпымыоу фылистхэм язэуагъ. КӀэлэ кӀочӀэшхоу, лӀэхъупхъэу ыпэ къифэрэр зэкӀэ Саул идзэ хигъахьэщтыгъэх[+].

### ЯпшӀыкӀутфэнэрэ шъхьэр


Ӏамалэкъхэм зэрязэуагъэхэр

1Уахътэ зытешӀэм Самуел Саул риӀуагъ: «Илъэпкъ, Израил, урипачъыхьэным пае дагъэр къыпщызыфэнэу Зиусхьаным[†] къыгъэкӀуагъэр сэры. Арышъ, Зиусхьаным ыдэжь къикӀэу къыпфэсхьыгъэ псалъэм джыдэдэм къедэӀу[+]. 2Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэм ыӀорэр мары: „Израил къыришӀагъэр, Мысырым къикӀыжьхэ зэхъум, гъогум тепшъыхьэхи ауж къинэгъэ джуртхэр зэраукӀыгъагъэхэр сыгу къэкӀыжьыгъэшъ, Ӏамалэкъ лъэпкъым сыкъыфырехыщт[+]. 3Арышъ, джы о кӀуи Ӏамалэкъхэм язау, ащыщ гори къэмыгъанэу укӀых[*], хъулъфыгъи, бзылъфыгъи, кӀэлэ Ӏэтахъуи, быдзашъуи, цуи, мэли, махъши, щыди псэоу зыпари къэмыгъанэу зэкӀэ зэтеукӀэх“».

4Арти Саул идзэ Тылаим щызэӀуигъэкӀагъ. Нэбгырэ пчъагъэу зэрэхъурэр къызелъытэм лъэсыдзэр нэбгырэ мин шъитӀоу, Ехъудэм къытекӀыгъэхэр минипшӀ хъухэу къычӀэкӀыгъ[+]. 5ЕтӀанэ Саул ежьи, Ӏамалэкъхэм якъалэ нэси, псы игъукӀыгъэм ылъэгу щапэтӀысыгъ. 6Ащ ыуж Саул къэнхэм макъэ аригъэӀугъ: «ШъуадэсымыгъэкӀодыным пае Ӏамалэкъхэм шъуакъыхэкӀыжь, сыда пӀомэ израил цӀыфхэр Мысырым къикӀыжьхэ зэхъум шӀукӀэ шъуакъыпэгъокӀыгъагъ». Арти къэнхэр Ӏамалэкъхэм къахэкӀыжьыгъэх[+]. 7ЕтӀанэ Саул Хъэуил къыщегъэжьагъэу Мысырым игъунапкъэ щыӀэ Шыур нэсыжьэу атебани ащыпсэущтыгъэ Ӏамалэкъхэр зэхикъутагъэх[+]. 8Ӏамалэкъхэм япачъыхьэу Агъагъ псэоу къыубыти, лъэпкъыр лъэпсэкӀод ышӀыгъ[+]. 9Ау Саулрэ ащ игъусэхэмрэ Агъагъ аукӀыгъэп, ащ имэл, ицу анахь дэгъухэр, ишъынэ гъэшхэкӀыгъэхэр, нахьышӀоу иӀэр зэкӀэ псэоу къагъэнагъ, агъэкӀодынэу фэягъэхэп, ашӀомыхъэтагъэхэмрэ былым хьапцэхэмрэ ары ныӀэп агъэкӀодыгъэр.


Тхьэр Саул пачъыхьэкӀэ къызэрэфэмыежьыгъэр

10Зиусхьаным ыдэжь къикӀэу Самуел мыщ фэдэ псалъэ къылъыӀэсыгъ:[+] 11«СыкӀэгъожьыгъ Саул пачъыхьэу зэрэтезгъэхьагъэм, сыда пӀомэ сыкъыридзэжьырэп». Самуел гухэкӀышхом зэлъишти, Саул пае чэщ ренэм зэпымыоу Зиусхьаным елъэӀугъ. 12Самуел пчэдыжьым жьэу къэтэджи Саул зыӀуигъэкӀэным пае ежьагъ. Арти Саул Ехъуд хэкум ит къалэу Къармэл зэрэкӀуагъэри, ежь пае саугъэт ащ зэрэщигъэуцугъэри, етӀанэ Гъылгъал зэрэдэхьагъэри Самуел къыраӀуагъ[+]. 13Самуел Саул дэжь къызэсым, Саул ащ къыриӀуагъ: «Зиусхьаным ынэшӀу къыпщэрэф; Зиусхьаным къыӀуагъэр згъэцэкӀагъэ». 14Арти Самуел ащ еупчӀыгъ: «Адэ сыд мэл Ӏой макъа, цу быу макъа стхьакӀумэ къыридзэу зэхэсххэрэр?» 15Саул къыриӀожьыгъ: «Ахэр дзэкӀолӀхэм Ӏамалэкъхэм къатырахыгъэх. Уи-Зиусхьанэу Тхьэм къурмэн[†] фашӀынхэм пае мэл, цу нахь дэгъухэр ахэм къагъанэхи къафыгъэх; адрэхэр зэкӀэ тыукӀыгъэх». 16Самуел Саул риӀуагъ: «Зэгу, Зиусхьаным нычэпэ къысиӀуагъэм къедэӀу». Саул къыриӀожьыгъ: «КъаӀо».

17Самуел къыӀуагъ: «ЗыпшӀоцӀыкӀужьэу узэплъыжьщтыгъэми, израил лъэпкъ пстэумэ уряӀэшъхьэтетынэу, Израилым урипачъыхьэнэу Зиусхьаным уакъыхихыгъэба? 18Зиусхьаным гъогу утыригъахьи къыпфигъэпытагъ: „КӀуи, Ӏамалэкъ псэкӀодышӀхэр зэкӀэ оукӀыфэ язау“. 19Сыд пае Зиусхьаным къыуиӀуагъэм уемыдэӀоу былымхэр къатепхыгъа, Зиусхьаным инэрылъэгъоу бзаджэ пшӀагъа?» 20Саул Самуел къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаным къыӀорэм седэӀугъи, Зиусхьаным сыздиӀофтагъэм сыкӀуи, Ӏамалэкъхэм япачъыхьэщтыгъэу Агъагъ къэсщагъ, ахэр зэкӀэ лъэпсэкӀод сшӀыгъэх. 21ДзэкӀолӀхэр армэ, ахэм къыздафыгъэ былымхэр адрэ тыукӀыгъэхэм нахь зишӀугъоу ахэтыгъэ мэлхэмрэ цухэмрэ арышъ, уи-Зиусхьанэу Тхьэм ахэр Гъылгъал къурмэн щыфашӀыщтых». 22Арти Самуел къыриӀуагъ: «Тара Зиусхьаным нахь игуапэр: къурмэнгъэстхэри нэмыкӀ къурмэнхэри фэпшӀыныр ара, хьауми ыӀорэр бгъэцэкӀэныр ара? УдэӀоныр къурмэн пшӀыным нахьышӀу, ыӀорэр бгъэцэкӀэныр мэлышэм нахьышӀу,[+] 23сыда пӀомэ умыдэӀоныр шхъухьэ зепхьаныр зэрэпсэкӀодым фэд, уапэуцужьынри тхьэ нэпцӀхэм уялъэӀунри зэфэдэх. Зиусхьаным ыӀуагъэр зэрэмыгъэцэкӀагъэм пае, Израилым уримыпачъыхьажьынэу Зиусхьаным ущигъэзыягъ»[+]. 24Саул Самуел къыриӀожьыгъ: «ПсэкӀод сшӀыгъэ, Зиусхьаным иунашъорэ о къысэпӀуагъэмрэ згъэцэкӀагъэхэп, ау цӀыфхэм сащыщыни аӀорэм дезгъэштагъ. 25Джы сыолъэӀу сипсэкӀодшӀыгъэ къысфэбгъэгъунэу, Зиусхьаным шъхьакӀафэ фэсшӀыным пае сыуигъусэу къэбгъэзэжьынэу». 26Ау Самуел Саул риӀожьыгъ: «Сыуигъусэу къэбгъэзэжьыщтэп, Зиусхьаным ыӀуагъэр щыбгъэзыягъэшъ, Израилым уримыпачъыхьажьынэу Зиусхьаным ущигъэзыягъ». 27ЕтӀанэ Самуел ӀукӀыжьынэу фежьагъ. Ау Саул кӀэлъыбани, джэнэ ӀэпакӀэр къыӀэкӀэфагъэти, щыгъыныр зэӀитхъыгъ[+]. 28Арти Самуел къыриӀуагъ: «Джы Зиусхьаным Израилым къыщыуитыгъэгъэ пачъыхьагъур пӀэкӀитхъыжьыгъ, къыппэблэгъэ ощ нахьышӀу цӀыф горэм ар ритыгъ;[+] 29Израилым и-Щытхъузехьэ мышъыпкъэ гори ыӀощтэп, ыӀорэм пае кӀэгъожьыщтэп, сыда пӀомэ цӀыфэп ар кӀэгъожьынэу»[+]. 30Саул къыриӀожьыгъ: «ПсэкӀод сшӀагъэ, ау джы силъэпкъ инахьыжъ упчӀэжьэгъухэмрэ Израилымрэ апашъхьэ уасэ къыщысфэшӀ, зэдэтэгъэзэжьи уи-Зиусхьанэу Тхьэм шъхьащэ фэсшӀын». 31Арти Самуел Саул ыуж итэу къыгъэзэжьыгъ, Саул Зиусхьаным шъхьащэ фишӀыгъ.

32ЕтӀанэ Самуел къыӀуагъ: «Ӏамалэкъхэм япачъыхьэу Агъагъ къысфашъущ». КӀэзэззэ, Агъагъ ащ къыкӀэрыхьи, къыӀуагъ: «Хьадэгъу дыджым сыпэӀуфэгъаха?» 33Ау Самуел риӀуагъ: «Уичатэ ныхэм ясабыйхэр зэрашӀуигъэкӀодыщтыгъэхэм фэдэу, о уяни зыкъо зышӀуагъэкӀодыгъэ бзылъфыгъэмэ афэдэ орэхъу». Самуел ар къыӀуи, Зиусхьаным инэрылъэгъоу Агъагъ Гъылгъал щызэхиупкӀэтагъ. 34ЕтӀанэ Самуел Рамэ къыгъэзэжьыгъ, Саул ядэжь, ГъыбӀэ, кӀожьыгъэ. 35Джащ къыщегъэжьагъэу Самуел олӀэжьыфэ ащ нахьыбэрэ Саул ӀукӀэжьыгъэп; ау Самуел Саул ыгу фэузыщтыгъ. Израилым ипачъыхьанэу Саул зэрэтыригъэхьагъэм пае Зиусхьаным ыгу егъущтыгъ[+].

### ЯпшӀыкӀухэнэрэ шъхьэр


Даут пачъыхьэнэу ышъхьэ дагъэ зэрэщафагъэр

1Зиусхьаным[†] Самуел къыриӀуагъ: «Саул пае джыри бэрэ угумэкӀыщта? Сыфэмыежьэу Израилым ипачъыхьагъу ӀэнатӀэ ащ Ӏысхыжьыгъ. Дагъэр бжъэм игъахъуи осэӀофтэшъ Бэтлэхъэм дэс Ищай дэжь кӀо, ащ икӀалэмэ ащыщ пачъыхьэ хъунэу Сэ къахэсхыгъ»[+]. 2Арти Самуел ыӀуагъ: «Сыдэущтэу сыкӀощта? Саул къэбарыр зызэхихкӀэ сиукӀыщт». Зиусхьаным къыӀуагъ: «ШкӀэ горэ зыдещажьи, Зиусхьаным къурмэн[†] фэпшӀ пшӀоигъоу узэрэкӀуагъэр яӀу. 3Ищай къурмэным къегъэблагъ. Ащ ыуж о пшӀэщтыр Сэ къыозгъэлъэгъунышъ, къахэсхыщтым ышъхьэ дагъэ щыпфэщт». 4Зиусхьаным къызэрэриӀуагъэм тетэу Самуел зекӀуагъэ. Ар Бэтлэхъэм къызэсым, къалэм дэс нахьыжъ упчӀэжьэгъухэр гумэкӀым зэлъиштагъэхэу зыкъыӀуагъакӀи къеупчӀыгъэх: «ГухэлъышӀу уиӀэу укъэкӀуагъа?» 5Самуел къариӀожьыгъ: «Ары, гухэлъышӀу сиӀэу, Зиусхьаным къурмэн фэсшӀынэу сыкъэкӀуагъ. Хабзэм тетэу зышъуукъэбзи, къурмэным тызэдекӀолӀэщт». ЕтӀанэ Самуел Ищайрэ икӀалэхэмрэ апае Зиусхьаным шӀукӀэ афелъэӀуи, къурмэным къыригъэблэгъагъэх.

6Ахэр къурмэншӀыпӀэм[†] къызекӀуалӀэхэм, Елыаб ыкъо Ищай зелъэгъум Самуел ыгукӀэ зэриӀожьыгъ: «Мырын фае Зиусхьаным къахихыгъэр»[+]. 7Ау Зиусхьаным Самуел къыриӀуагъ: «Елыаб илъэгагъэрэ итеплъэрэ зыдямыгъэхьых. Сэ ар зыпыздзыгъ. Зиусхьаныр зэреплъырэр цӀыфыр зэреплъырэм фэдэп. ЦӀыфхэр теплъэм дехьыххэмэ, Зиусхьаныр гум еплъэ»[+]. 8Ащ ыуж Ищай Абинэдау къеджи Самуел зырещалӀэм, Самуел къыриӀуагъ: «Хьау, мыри Зиусхьаным къыхихыгъэп». 9ЕтӀанэ Ищай Щам Самуел зырещалӀэм, «Хьау, мыри Зиусхьаным къахихыгъэп» къыриӀуагъ[+]. 10Джаузэ Ищай икӀэлибл зырызэу Самуел зырещалӀэхэм, «Мыхэм ащыщ зыпари Зиусхьаным къыхихыгъэп» ыӀуи, Самуел къыриӀуагъ. 11ЕтӀанэ Самуел Ищай еупчӀыгъ: «УикӀалэхэр зэкӀэ мыщ щыӀэха?» Ищай къыриӀуагъ: «АнахьыкӀэ дэдэр къэнагъ, ар мэлахъо щыӀ». Арти Самуел ащ риӀуагъ: «ЛъыгъакӀохи къягъэщэжь, ар мыщ къэмысыжьэу тытӀысэу къурмэнылым тыхэӀэщтэп». 12Ищай кӀэлэ нахьыкӀэм лъигъакӀохи къаригъэщэжьыгъ. Ар бжьышӀоу, къуапцӀэу, ынитӀуи дахэу къэгъэтхъыхьагъэу къычӀэкӀыгъ. Джащ дэжьым Зиусхьаным Самуел къыриӀуагъ: «Джарышъ къахэсхыгъэр, тэджи дагъэр ышъхьэ щыф». 13Самуел дагъэр зэрыт бжъэр къышти, ышхэр зэрэщытхэу ащ ышъхьэ дагъэр щифагъ. Джащ къыщегъэжьагъэуи, ащ ыужи Зиусхьаным и-Псэ Даут къылъыӀэс зэпытыгъ. Самуел Рамэ, ядэжь, къыгъэзэжьыгъ[+].


Даут Саул зэрэфэлэжьагъэр

14Зиусхьаным и-Псэ Саул къыбгынагъэти, Зиусхьаным фэӀорышӀэрэ джынапцӀэр ыгу къыщышхэщтыгъ[+]. 15ИӀумэтхэм Саул къыраӀуагъ: «Тхьэм фэӀорышӀэрэ джынапцӀэр угу къыщэшхэшъ, 16тизиусхьан ыпашъхьэ ит иӀумэтхэм унашъо къытферэшӀи, пхъонтэпщынэм дэгъоу къеорэр къыфэдгъэсынышъ, Тхьэм фэӀорышӀэрэ джынапцӀэр угу къыщышхэ зыхъукӀэ, ӀапэхэмкӀэ къыпфеозэ, уигъэрэхьатыжьыщт». 17Арти Саул иӀумэтхэм ариӀуагъ: «Пхъонтэпщынэм дэгъоу ео горэ къэжъугъоти къысфашъущ»[+]. 18Мыщ дэжьым иӀумэтхэм ащыщ горэм къыӀуагъ: «Пхъонтэпщынэм еошъоуи, лӀэхъупхъэуи, зэолӀ пхъашэуи, жэбзэ дахи Ӏулъэу, лъэгъупхъэуи, Зиусхьаныр игъусэу Бэтлэхъэм щыщ Ищай зы кӀалэ горэ иӀэу сэшӀэ». 19Арти Саул мэкъэгъэӀухэр Ищай дэжь ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Мэлхэр зыгъэхъурэ уикӀалэу Даут садэжь къэгъакӀу». 20Арти Ищай хьалыгъу, санэр зэрыз шъонтыр щыдым тырилъхьэхи, зы чыцӀ кӀигъэгъужьи, икӀалэу Даут Саул ыдэжь ыгъэкӀуагъ. 21Даут Саул дэжь къакӀуи фэлэжьагъ. Саул Даут лъэшэу ыгу рихьыгъэти, иашъоджэнэзехьэу ыгъэнэфагъ. 22Арти Саул Ищай дэжь ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Даут садэжь къэрэни къулыкъур щерэхь, сыда пӀомэ нэшӀукӀэ сэ ащ сеплъыгъ». 23Тхьэм фэӀорышӀэрэ джынапцӀэм Саул щыхьагъу къызишӀкӀэ, Даут пхъонтэпщынэр къыштэти, къыфеощтыгъэ, Саул ыгу къыдищаети, изытет нахьышӀу хъущтыгъэ, джынапцӀэри ащ шъхьащыкӀщтыгъэ.

### ЯпшӀыкӀублэнэрэ шъхьэр


Даут Голиат зэрэтекӀуагъэр

1Фылистхэм заом зыкъыфагъэхьазыри, ядзэхэр Ехъудэм ит псэупӀэу Сэхэу къыщызэӀуагъакӀэхи, Сэхэурэ Ӏазэкърэ азыфагу къыдафэу Афэсдамым дэжь пщыпӀэ щашӀыгъ[+]. 2Саулрэ израил цӀыфхэмрэ загъэхьазыри чъыгэе кӀэир уцупӀэу къыхахыгъ, фылистхэм апэшӀуекӀорэ заом зыфагъэхьазырыгъ. 3Фылистхэр зы бгъумкӀэ Ӏуашъхьэм къытеуцуагъэх, израил цӀыфхэри ащ пэчӀынэтӀэ Ӏуашъхьэм, кӀэир азыфагоу, къыщыуцугъэх. 4ЕтӀанэ Голиат ыцӀэу, Гъат щыщ бэнакӀоу, метри 3 ехъу зилъэгагъэр фылистхэм къахэкӀотыгъ[+]. 5Джэрз танджыр, пцэжъыепӀон теплъэ зиӀэу зэхэдэгъэ джэрз ашъоджанэу килограмм 60 фэдиз горэ зионтэгъугъэр ащ щыгъыгъэх; 6ылъашъхьэмэ къащегъэжьагъэу ылъэгуанджэхэм хьазырэу къанэсэу джэрз тедэхэр яӀагъэх, джэрзым хэшӀыкӀыгъэ пчыпыджын кӀэкӀыр ыкӀыб къыкъощыщтыгъ. 7ИпчыпыджыныкӀ лӀы къызэрыкӀом ыӀапшъэкӀэ умыубытышъунэу гъумыгъэ, гъучӀ пчыпыджынышъхьэм ионтэгъугъэ килограмми 7 хъущтыгъэ. Голиат имэӀузехьэ ыпэ итэу къакӀощтыгъ[+]. 8Голиат къэуцуи израил цӀыфхэм ядзэ къекууагъ: «Сыд пае шъукъэзэонэу шъукъэуцугъа? Сэ сыфылистба, шъо Саул шъузэриунэӀутыр шъушӀэрэба? Зы нэбгырэ къызхэжъугъэкӀи къысэжъугъэзау[+]. 9Джар къысэзэошъоу, сыкъызиукӀкӀэ, тэ тышъуипщылӀыщт. Ау сэ ежь сытекӀоу, зысыукӀкӀэ, шъо шъутипщылӀыщт, шъукъытфэлэжьэщт». 10ЕтӀани фылистым къариӀуагъ: «Сэ непэ израил дзэхэр хьайнапэ сшӀыщтых! ТитӀо тызэзэонэу цӀыф къызхэжъугъэкӀ!» 11Фылистым къыӀуагъэхэр зызэхахым, Саули зэкӀэ израил цӀыфхэри лъэшэу къыгъащтэхи, щынэгъошхом зыӀэкӀиубытагъэх.


Даут Саул иуцупӀэ зэрэкӀуагъэр

12Даут ятэщтыгъэр ефрат лъэпкъым къыхэкӀыгъэ Ищай. Ар Ехъудэм ит къалэу Бэтлэхъэм щыпсэущтыгъ. Ащ кӀэлий иӀагъ. Саул ипачъыхьэгъум ар лӀыжъы хъугъэу анахь алъытэрэ нахьыжъхэм ащыщыгъ. 13Ищай икӀэлэ нахьыжъищ Саул заом дежьагъэх. Анахьыжъыр Елыаб, къыкӀэлъыкӀорэр – Абинэдау, ящэнэрэр – Щам[+]. 14Даут зэшхэм анахьыкӀагъ. Зэш нахьыжъищыр Саул дежьагъэх. 15Даут Саул дэжь къикӀыжьзэ, чэзыу-чэзыукӀэ Бэтлэхъэм дэс ятэ имэлхэр ыгъэхъунхэм пае къакӀощтыгъ. 16Фылистыр къахэкӀзэ мэфэ тӀокӀитӀум ипчэдыжьи ипчыхьи къахэкӀотти, израил цӀыфхэм апашъхьэ къиуцоти, езэонхэу къяджэщтыгъ. 17Зы мафэ горэм Ищай ыкъо Даут риӀуагъ: «Килограмм 15 фэдиз горэ хъунэу лэжьыгъэ гъэгъугъэрэ хьалыгъуипшӀрэ зыдаштэхи, дзэр зыдэщытым дэжь кӀуи, пшыхэм афэхь. 18Ахэм ягъэгъусэжьых къое хьалипшӀыр, пшыхэр зыхэт дзэм идзэпащэхэм ахэр ятых. Пшымэ япсэуныгъэ изытети, яфэныкъуагъэхэми, яӀоф зыфэдэми ишъыпкъапӀэ сшӀэным пае сыд щыщми зыгорэ къысфыздахь»[+].

19Саули, ахэри, израилыдзэри зэгъусэхэу чъыгэе кӀэим щыӀэхэу фылистхэм язэонхэу загъэхьазырщтыгъэ. 20Даут пчэдыжьым жьэу къэтэджи, имэлхэм нэмыкӀ мэлахъо къапигъэуцуи, ыгъэхьазырыгъэр къыздишти Ищай къыриӀогъэ чӀыпӀэм кӀуагъэ. Дзэр зыдэщыт чӀыпӀэм зынэсым, зэрэгъэкуохэзэ етӀупщыгъэу зэоным зыфагъэхьазырщтыгъэ. 21Израил цӀыфхэмрэ фылистхэмрэ ясатырэхэр зэпэӀууцуагъэх. 22Даут къыхьыгъэхэр ӀапӀэхэм апэтыгъэ къэрэгъулым къыфыщинэхи, дзэкӀолӀхэр зыдэщыт лъэныкъомкӀэ ечъэжьагъ. Зынэсым ышхэм япсэуныгъэ изытет кӀэупчӀагъ. 23Ар ахэм адэгущыӀэзэ, Гъат щыщ фылист бэнакӀоу Голиат фылистхэм къахэкӀоти, джа къыӀощтыгъэхэр джыри къыӀохэу зырегъажьэм, Даут къызэхихыгъ. 24Израил цӀыфхэм а лӀыр къызэралъэгъоу, лъэшэу къыгъэщынагъэхэти, къыкӀатхъужьыгъ. 25Мыщ дэжьым израил цӀыфхэм зэраӀожьыщтыгъэ: «Шъолъэгъуа мо лӀэу къахэкӀотыгъэр? Джар къызкӀахэкӀотыгъэр Израилым Ӏэягъэхэр къыриӀолӀэнхэм пае. Ар зыгорэм ыукӀмэ, пачъыхьэм мылъкушхо ащ ритыщт, ипшъашъи ригъэщэщт, ятэ иунагъо хьакъулахьхэр римыгъэтхэу, шъхьафитэу Израилым щигъэпсэущт»[+]. 26Арти Даут къыкӀэрыт цӀыфхэм яупчӀыгъ: «Мы фылистыр зыукӀэу, Израилым ынапэ зыукъэбзыжьыщтым сыд шъуӀуи фашӀэщтыр? Сыда зыщыщыр сунэт амышӀыгъэ мо фылистэу Тхьэу щыӀэм идзэ шӀоигъэхэр къезыӀуалӀэрэр?» 27Ар зыукӀрэм фашӀэщтыр зыфэдэр цӀыфхэм Даут къыфаӀотагъ.

28Даут ышнахьыжъэу Елыаб ышнахьыкӀэ цӀыфхэм зэрадэгущыӀэрэр къыззэхехым къэгубжи, Даут къыриӀуагъ: «Сыда мыщ укъызкӀэкӀуагъэр, хэта мэл тӀэкӀур шъофнэкӀым къызфыщыунагъэри? О зыкъызэрэпшӀошӀыжьрэми угу зэрэшӀойми дэгъоу сащыгъуаз, зэрэзэзэощтхэм уеплъынэу укъэкӀуагъ». 29Даут къыриӀожьыгъ: «СызэряупчӀыгъэм нэмыкӀэу мыхъун горэ сшӀагъа?» 30Ар къыӀуи, зыдыригъэзэкӀи, къакӀэрытыгъэ горэм а упчӀэ дэдэр зыретым, къызэхэзыхыгъэхэм апэ къыраӀогъагъэр къаӀожьыгъ.

31Даут къыӀуагъэхэр Саул зыраӀожьхэм, адрэм къылъигъакӀохи аригъэщагъ. 32Даут Саул риӀуагъ: «Ащ пае хэти орэмыгумэкӀ, уиӀумэт кӀонышъ фылистым езэощт». 33Арти Саул Даут риӀуагъ: «А фылистым о уезэон пфэлъэкӀыщтэп, сыда пӀомэ джыри укӀэлащ, адрэр икӀэлэгъум къыщегъэжьагъэу зэолӀ». 34Даут Саул риӀожьыгъ: «УиӀумэт ятэ имэлхэр ыгъэхъущтыгъэхэти, аслъан е мышъэ горэ къахахьэу Ӏэхъогъум хэт мэлхэм ащыщ зырихьыжьэкӀэ, 35ащ сылъежьэти сыкӀахьэщтыгъэ, сытебанэти, ыжэ дэлъэу ыхьырэр къытесхыжьыщтыгъ. КъызыстебэнэжькӀэ ытхыцӀашъо зыхэзгъанэти исыутщтыгъэ, стхьалэщтыгъэ; 36Арышъ, уиӀумэт аслъанми мышъэми затекӀуагъэкӀэ, сунэт амышӀыгъэ мо фылистми джар дэдэр есшӀэн, сыда пӀомэ Тхьэу щыӀэм идзэ ынапэ ащ тырехы[*]». 37ЕтӀани Даут къыӀуагъ: «Аслъанми мышъэми сащызыухъумэгъэ Зиусхьаным[†] а фылистми сыщиухъумэщт». Арти Саул Даут риӀуагъ: «КӀо, Зиусхьаныр гъусэ къыпфэхъу».

38Арти Саул идзэ шъуашэ Даут зыщыригъэлъагъ, джэрз танджыр шъхьащилъагъ, ашъоджанэри зыщыригъэлъагъ. 39Даут чатэр щыгъынхэм акӀыӀу къышӀыжьи, тезэкӀухьагъ, сыда пӀомэ ащ фэдэ Ӏэшэ-шъуашэхэр зыщилъэхэу есэгъагъэп. ЕтӀанэ «Мыхэр сщыгъхэу сесагъэпышъ, зызгъэзэшъурэп», – Даут Саул риӀуи, зыщырагъэлъагъэхэр зэкӀэ къызщихыжьыгъэх. 40ЕтӀанэ ибэщ къыштэжьи, псы игъукӀыгъэм ылъэгу мыжъо джэшъуитф къыхихи, имэлэхъо Ӏалъмэкъ рилъхьагъэх. Мыжъодзыр ыӀэдакъэу фылистым езэонэу ежьагъ.

41Фылистри Даут дэжькӀэ къежьагъ, имэӀузехьэ ащ ыпэ итыгъ. 42Фылистыр къаплъи Даут къызелъэгъум, пхъатэ зыпимыхьэу къеплъыгъ, сыда пӀомэ ар ныбжьыкӀэу, къуапцӀэу, бжьышӀоу щытыгъ. 43Фылистым Даут къыриӀуагъ: «Бэщыжъ цӀыкӀухэр уиӀэдакъэу укъыспэгъокӀынэу сыхьа сэ?» Ащ тетэу фылистыр ежь итхьэмэ ацӀэкӀэ Даут къебгыгъ. 44ЕтӀанэ фылистым Даут къыриӀуагъ: «КъысэкӀуалӀ уихьадэ ошъогу бзыухэмрэ шъофым ис хьэкӀэ-къуакӀэхэмрэ ястыжьыщтышъ»[+]. 45Даут фылистым риӀожьыгъ: «О чатэр, пчыпыджынышхор, пчыпыджын кӀэкӀыр уиӀэдакъэхэу укъыспэгъокӀыгъэмэ, сэ Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэм, Израилым идзэмэ я Тхьэу, Ӏаягъэхэр къызэпӀолӀагъэм ыцӀэкӀэ сыкъыппэгъокӀыгъ[+]. 46Джы Зиусхьаным сӀэ укъырилъхьащтышъ, усыукӀыщт, пшъхьэ шӀосхынышъ, фылистхэм ядзэкӀолӀхэми яхьадэхэр ошъогу бзыухэмрэ чӀым тет хьэкӀэ-къуакӀэхэмрэ ястыжьынхэшъ, Израилым Тхьэ зэриӀэр зэрэдунаеу щызэлъашӀэщт[+]. 47ЕтӀанэ мы цӀыф жъугъэмэ къашӀэщт Зиусхьаным чатэмрэ пчыпыджынымрэкӀэ укъызэримыухъумэрэр, сыда пӀомэ мыр Зиусхьаным изаошъ, Ащ шъо тӀэ шъукъырилъхьащт»[+]. 48Ащ ыуж фылистыр къезэонэу Даут ыдэжькӀэ къызежьэм, Даут фылистым ылъэныкъокӀэ псынкӀэу ечъэжьагъ. 49Даут иӀалъмэкъ иӀэбэжьи мыжъор къырихыгъ, мыжъодзым дилъхьи, ыгъэчэрэгъу-ыгъэчэрэгъуи, зы къуапэр къытӀупщи, фылистым ынатӀэ тыригъэпсыхьи еуагъ. Арти ащ ынатӀэ мыжъом пхыриути, ыӀу егъэзыхыгъэу чӀым къытыригъэфагъ.

50Джащ тетэу Даут мыжъомрэ мыжъодзымкӀэрэ фылистым текӀуи ыукӀыгъ; ау Даут чатэ ыӀыгъыгъэп[+]. 51Ар дэдэм Даут фылистым ечъалӀи, теуцуи, ащ ичатэ чэталъэм къырихи, еуи ышъхьэ шӀуиупкӀыгъ. ЯбэнакӀо къызэраукӀыгъэр къызалъэгъум, фылистхэм кӀатхъужьыгъ. 52Арти израил ыкӀи ехъудэ дзэкӀолӀхэм зыкъаӀати, зэрэгъэкуохэзэ фылистхэр рафыжьэхи, кӀэим икъыдэхьапӀэ, Ӏэкърэн икъэлапчъэмэ анэс, афыжьыгъэх. ЗыкӀэхьэгъэхэ фылистхэр Гъатрэ Ӏэкърэнрэ азыфагу илъ ЩэӀараим гъогум тыраукӀыхьагъэх[+]. 53ЕтӀанэ израил цӀыфхэу фылистхэр езыфыжьагъэхэм къагъэзэжьи, ахэм яуцупӀэщтыгъэр зэрапхъуагъэ. 54Даут ыукӀыгъэ фылистым ышъхьэ къыздишти, Ерыусэлэм къыхьыгъ. Ащ иашъоджанэ ежь ичэтэнгъэӀагъэ щигъэтӀылъыгъ[+].


Даут Саул къызэрэфащагъэр

55Даут фылистым езэонэу зэрежьагъэр Саул зелъэгъум, дзэм ипащэу Абинэр еупчӀыгъ: «Абинэр, мо кӀалэр хэта зыкъор?» Абинэр къыриӀожьыгъ: «Упсэ бэ егъашӀ, пачъыхь, ар сшӀэрэп»[+]. 56Арти пачъыхьэм ыӀуагъ: «Ащыгъум къызэгъашӀ а кӀалэр зыкъор». 57Даут фылистым текӀуагъэу къыгъэзэжьыгъэу къэкӀожьзэ, Абинэр ащ екӀуалӀи Саул дэжь къыщагъ; фылистым ышъхьэ ащ ыӀыгъыгъ. 58Саул ащ къеупчӀыгъ: «Хэта узыкъор, кӀалэ?» Даут къыриӀожьыгъ: «Бэтлэхъэм щыщ уиӀумэтэу Ищай сырикӀал».

### ЯпшӀыкӀуенэрэ шъхьэр


Ионэтанрэ Даутрэ Ӏуагъэ зэрэзэдашӀыгъэр

1Даутрэ Саулрэ язэдэгущыӀэн заухым, Ионэтан ыпсэ Даут ыпсэ хэтӀагъэ хъугъэ, ежь ыпсэ фэдэу Ионэтан ар шӀу ылъэгъугъ[+]. 2Саул а мафэм Даут ятэ дэжь кӀожьынэу фидагъэп. 3Ионэтан Даут гъусэ зэрэфэхъурэмкӀэ Ӏуагъэ дишӀыгъ, сыда пӀомэ ежь ыпсэ фэдэу ар шӀу ылъэгъугъ. 4Арти Ионэтан ищыгъын кӀыӀутелъ къызщихи Даут ритыгъ, джащ фэдэу иашъоджани, ичати, ищабзи, ибгырыпхи ритыгъэх. 5Ащ ыуж Саул Даут тыдэ ыгъэкӀуагъэми, акъылыгъэ хэлъэу зекӀощтыгъэ. Саул ар дзэкӀолӀхэм Ӏэшъхьэтет зафешӀым, цӀыф пстэуми Саул иунэӀутхэми агу рихьыгъ. 6Даут фылист бэнакӀом текӀуагъэу къагъэзэжьыгъэу къэкӀожьхэ зэхъум, бзылъфыгъэхэр орэдхэр къаӀохэзэ, къашъохэзэ, пачъыхьэу Саул Израилым икъэлэ пстэумэ къыщапэгъокӀыгъэх, ищытхъу аӀозэ, гушӀогъошхо хэлъэу шъонтырыпхэмрэ нэмыкӀ пщынэ Ӏэмэ-псымэ зэфэшъхьафхэмрэ къяощтыгъэх[+]. 7Орэдхэр къэзыӀозэ къашъощтыгъэ бзылъфыгъэхэр къыхэкуукӀыщтыгъэх: «Саул нэбгырэ минхэм атекӀуагъэмэ, Даут нэбгырэ минипшӀхэм атекӀуагъ!»[+] 8Саул ащ лъэшэу къыгъэгубжыгъ, зэхихыгъэхэр имыгуапэу ыгукӀэ зэриӀожьыгъ: «Даут минипшӀхэр ратхи, сэ минхэр къысапэсыгъэмэ, пачъыхьагъур ары ныӀэп джы ар зыщыкӀэжьрэр». 9А мафэм къыщегъэжьагъэу Саул цыхьэ ымышӀэу Даут лъыплъэщтыгъ.


Саул Даут ыукӀынэу зэрэфэягъэр

10КъыкӀэлъыкӀогъэ мафэм Тхьэм фэӀорышӀэрэ джынапцӀэм Саул къыригъэзыгъэти, иунэ исэу зишхыхьажьщтыгъэ. Адрэ мафэхэм зэришӀщтыгъэ хабзэу, Даут пхъонтэпщынэм къеощтыгъэ. Саул пчыпыджыныр ыӀыгъыгъэти,[+] 11«Даут дэпкъым хезгъэӀулӀэн», – ыӀуи ыгукӀэ зэриӀожьи, пчыпыджыныр ыдзыгъ. ГъогогъуитӀо зеом Даут зиуфэзэ, ар зытыригъэфагъэп.

12Арти Саул Даут щыщынэу ригъэжьагъ, сыда пӀомэ Зиусхьаныр[†] Даут игъусагъ, ау Зиусхьаным Саул къыбгынэгъагъ. 13Саул Даут ынэӀу ригъэкӀи, нэбгырэ мин хъурэ дзэкӀолӀ купым пащэу фишӀыгъэти, Даут дзэкӀолӀхэр къэзэонхэу ыщэщтыгъэх. 14Даут сыд фэдэрэ Ӏоф фежьагъэми, акъылым рыгъуазэщтыгъэ, Зиусхьаныр ренэу ащ игъусагъ[+]. 15Даут акъылым зэрэрыгъуазэрэр Саули ылъэгъущтыгъэ, джащ къыхэкӀэуи щыщынэщтыгъэ. 16Ау зэрэ Израилэуи Ехъуди Даут шӀу ащалъэгъущтыгъэ, сыда пӀомэ апэ итэу зэонхэу ыщэщтыгъэх.


Даут Саул ыпхъу къызэрищагъэр

17Ащ ыуж Саул Даут риӀуагъ: «Мары спхъу нахьыжъэу Мэраб, уишъхьагъусэнэу къыостыщт, ау укъысфэшъыпкъэу лӀыхъужъэу къулыкъур сфэпхьыщт, Зиусхьаным ыцӀэкӀэ зао». Ау ежь егупшысыгъ: «Сэ сымыукӀэу фылистхэм ар къарэукӀ»[+]. 18Ары шъхьае Даут Саул къыриӀуагъ: «Сыд гущ сэ, цӀыф лъэрыхьэмэ сащымыщэуи, тиунагъокӀи Израилым тыщызэлъамышӀэуи пачъыхьэм махълъэ сыфэхъун слъэкӀына?»[+] 19Ау Саул ыпхъу Мэраб Даут зыригъэщэнэу щытыгъэ пӀалъэр къызэсым Мыхъолат щыщ Ӏадриел ар дагъэкӀуагъ[+]. 20Саул иадырэпхъоу Михэл Даут шӀу къылъэгъугъ. А къэбарыр Саул зырагъэӀум, гуапэ щыхъугъ. 21Саул егупшысыгъ: «Ар ащ зыдэзгъакӀокӀэ, тӀэсхъапӀэ фэхъунышъ, фылистхэм аӀэкӀэкӀодэпэн». ЕтӀанэ Саул Даут риӀуагъ: «Махълъэ укъысфэхъунэу уфаемэ, ятӀонэрэу джыри амал уиӀ». 22Ащ ыуж Саул иӀумэтхэм унашъо афишӀыгъ: «Даут шъэфэу шъудэгущыӀи ешъуӀу: „Пачъыхьэм ыгу узэрэрихьрэми, ащ иӀумэтхэм зэкӀэми шӀу узэралъэгъугъэми еплъ. Пачъыхьэм махълъэ фэхъу“». 23Саул иӀумэтхэм Даут ар зыраӀом, Даут къариӀожьыгъ: «Пачъыхьэм уримэхълъэныр псынкӀагъокӀэ шъогугъа? Сэ сыбаеп, сыцӀэрыӀоп». 24Даут ыӀуагъэр иӀумэтхэм Саул зынагъэсыжьым, 25Саул ахэм ариӀуагъ: «Даут сфешъуӀожь пачъыхьэм ипыйхэм яфэшъуашэр ягъэгъотыжьыгъэным пае фылист нэбгыришъэм яукӀытапӀэхэу къыпыуипкӀыгъэхэм анэмыкӀ пшъэшъэ уасэу пачъыхьэр зэрэфэмыер». Фылистхэм аӀэкӀэ Даут зэригъэкӀодыщтыр ары Саул зэгупшысщтыгъэр[+]. 26Саул иӀумэтхэм ариӀуагъэр Даут зынагъэсым, пачъыхьэм имахълъэ хъун зэрилъэкӀыщтыр ащ лъэшэу игуапэ хъугъэ. ПӀалъэу агъэнэфагъэр къэмысзэ, 27Даут ицӀыфхэр игъусэхэу кӀуи, фылист нэбгырэ шъитӀу къыукӀыгъ. Ахэм яукӀытапӀэхэр къапиупкӀхи, имахълъэ хъуным тегъэпсыхьагъэу пачъыхьэм къыфихьыгъэх. Арти Саул ыпхъу Михэл ащ дигъэкӀуагъ. 28Джащ тетэу Зиусхьаныр Даут зэригъусэри, ыпхъу Михэл ар шӀу зэрилъэгъури инэрылъэгъузэ Саул къырыкӀуагъ. 29Джащ къыхэкӀэуи Саул Даут нахьи нахь лъэшэу щыщынэу хъугъэ, ежь опсэуфэ ар ыгъэпыигъ.

30Фылист дзэпащэхэр зэонэу къежьэхэ къэси, Саул идзэ къулыкъушӀэ пстэумэ анахь акъылышӀоу Даут ренэу зекӀощтыгъэти, ищытхъу дахэ чыжьэу Ӏугъэ.

### ЯпшӀыкӀубгъонэрэ шъхьэр


Саул Даут къаигъэ зэришӀыгъэр

1Джащ ыуж Саул ыкъо Ионэтани зэкӀэ иӀумэтхэми Даут агъэлӀэнэу ариӀощтыгъэ; ау Саул ыкъо Ионэтан Даут шӀу дэдэ ылъэгъущтыгъэ. 2Арти Ионэтан Даут риӀуагъ: «Тятэу Саул уигъэкӀод шӀоигъошъ, неущ зыфэсакъыжь, зы чӀыпӀэ шъэф горэм зыщыгъэбылъ. 3ЧӀыпӀэу шъофым зызщыбгъэбылъыгъэм тятэрэ сэррэ тызэгъусэу тыкӀонышъ, сыпфыдэгущыӀэщт, ащ ыуж къызэзгъэшӀагъэм ущызгъэгъозэщт». 4ЕтӀанэ Ионэтан ятэу Саул Даут игугъу дахэкӀэ фишӀыгъ: «Пачъыхьэм иӀумэтэу Даут ыгу рерэмыгъабгъ, сыда пӀомэ угу зэрэфыхэкӀын зыпари мыхъун ащ ышӀагъэп, ышӀэрэ пстэуми уифедэ ахэлъ шъыпкъ. 5Фылист бэнакӀом текӀоным пае ыпсэ еблэжьыгъэп, Зиусхьаными[†] зэрэ-Израилэу къыухъумагъ; ор дэдэми уинитӀукӀэ ар плъэгъугъэти, уигушӀогъошхуагъ. Адэ сыда джы лажьи хьакъи зимыӀэм ылъ умыгъачъэмэ, Даут умыгъэкӀодмэ мыхъунэу узкӀыпыхьагъэр?»[+] 6Арти Саул Ионэтан риӀуагъэм едэӀуи, тхьэлъанэ ышӀыгъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо, Даут псэущт». 7Ащ ыуж Ионэтан Даут къеджи а гущыӀэ дэдэхэр риӀожьыгъэх. ЕтӀанэ Ионэтан Саул дэжь Даут къыщи, ыпэкӀэ зэрэщытыгъэу джыри фэлажьэщтыгъэ. 8ЕтӀанэ заор икӀэрыкӀэу къызежьэм, Даут фылистхэм апэуцужьи, хьалэч зэхишӀыхьэхи, кӀаригъэӀэжьыгъ.

9ИкӀэрыкӀэу Тхьэм фэӀорышӀэрэ джынапцӀэр Саул къытебэнагъ. Пчыпыджыныр ыӀыгъэу иунэ ар исыгъ. Даут ыӀапэхэр пхъонтэпщынэм ригъачъэхэзэ, ащ къыфеощтыгъэ[+]. 10Саул пчыпыджынымкӀэ Даут дэпкъым хыригъэӀулӀэнэу фэягъ, ау Саул ар къызедзым, Даут Саул кӀэлъырылъэти, пчыпыджыныр дэпкъым хисагъ. Арти Даут а чэщым ышъхьэ рихьыжьэжьи, ыпсэ къыухъумагъ.

11Даут иунэ лъыплъэнхэм, къаубытынышъ, нэф къырамыгъэкӀэу аукӀыным пае Саул иӀофтабгэхэр Даут ядэжь ыгъэкӀуагъэх. Даут ишъхьагъусэу Михэл илӀ риӀуагъ: «Нычэпэ пшъхьэ зыщымыгъэзыекӀэ, неущ уаукӀыщт»[+]. 12Михэл ар риӀуи, Даут шъхьангъупчъэмкӀэ унэм ригъэкӀи, ар хэхьажьыгъ, псэоуи къэнэжьыгъ[+]. 13Михэл тхьэ нэпцӀым исурэт къышти пӀэм хилъхьагъ, пчэнышъор ышъхьэ тырихъуи, ыфэпагъ. 14Саул иӀофтабгэхэр Даут къаубытынэу зегъакӀохэм, «Ар сымадж», – ыӀуи, Михэл къариӀуагъ. 15Даут къеплъынхэу Саул иӀофтабгэхэр джыри ыгъэкӀуагъэх. «СыукӀыщтышъ, пӀэм зэрэхэлъэу ар къысфэшъухь», – ариӀуагъ: 16Арти иӀофтабгэхэр зэкӀохэм тхьэ нэпцӀым исурэтэу пчэнышъор зышъхьэ телъыр пӀэм къыхагъотагъ. 17ЕтӀанэ Саул Михэл риӀуагъ: «Сыд пае сыбгъэпцӀагъа, сипый птӀупщыжьи зебгъэгъэбылъыжьыгъа?» Михэл Саул къыриӀожьыгъ: «СымытӀупщмэ сиукӀынэу къызысеӀом сигъэщынагъ».


Даут Самуел Рамэ зэрэщыӀукӀагъэр

18Даут ышъхьэ Ӏуихыжьи, Самуел дэжь, Рамэ, кӀуи, Саул къыришӀагъэр зэкӀэ фиӀотагъ. ЕтӀанэ Самуел игъусэу ежьэхи, Рамэ ичӀыпӀэу Нэуат кӀуагъэх[+]. 19«Даут Рамэ ичӀыпӀэу Нэуат кӀуагъэ» аӀуи, Саул къэбар къыфахьыгъ. 20Арти Саул Даут къаубытынэу иӀофтабгэхэр ыгъэкӀуагъэх. Самуел зипэщэ тхьэлӀыкӀохэу[†] Тхьэм кӀочӀэ лыеу къахилъхьагъэм зэлъиштагъэхэр, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къэзышӀхэрэр, Ащ ищытхъу зыӀуатэхэрэр ахэм алъэгъугъ. Ардэдэм Саул иӀофтабгэхэми Тхьэм и-Псэ къахахьи, Тхьэм кӀочӀэ лыеу къахилъхьагъэм зэлъиштэхи, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къашӀэу, Ащ ищытхъу аӀуатэу хъугъэх. 21Хъурэм икъэбар Саул зынагъэсыжьым, нэмыкӀ иӀофтабгэхэр джыри ащ ыгъэкӀуагъэх. Ау ахэри Тхьэм кӀочӀэ лыеу къахилъхьагъэм зэлъиштэхи, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къашӀэу, Ащ ищытхъу аӀуатэу хъугъэх. ЕтӀани Саул иӀофтабгэхэр ящэнэрэу зегъакӀохэм, ахэри Тхьэм кӀочӀэ лыеу къахилъхьагъэм зэлъиштэхи, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къашӀэу, Ащ ищытхъу аӀуатэу хъугъэх. 22Арти ежь Саул Рамэ кӀуагъэ, кӀозэ, Сэхыу дэт псынэкӀэчъышхом зынэсым кӀэупчӀагъ: «Самуелрэ Даутрэ тыда зыдэщыӀэхэр?» «Рамэ ичӀыпӀэу Нэуат щыӀэх», – аӀуи къыраӀожьыгъ. 23Ар Рамэ ичӀыпӀэу Нэуат зэкӀом, Тхьэм и-Псэ къылъыӀэси, Рамэ ичӀыпӀэу Нэуат омыкӀофэ зэримыхэбзагъэу, Тхьэм кӀочӀэ лыеу къыхилъхьагъэм зэлъишти, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къышӀэу, Ащ ищытхъу ыӀуатэу хъугъэ. 24Ащ зитӀэкӀыгъ, Самуел ыпашъхьэ зэритзэ, Тхьэм кӀочӀэ лыеу къыхилъхьагъэм зэлъишти, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къышӀэу, Ащ ищытхъу ыӀуатэу хъугъэ. А мафэми къыкӀэлъыкӀогъэ чэщми мыфэпагъэу ар щылъыгъ. «Адэ Саул тхьэлӀыкӀоныр зипшъэрылъ цӀыфхэм джы ащыщ хъугъа?» джары зытыраӀукӀыгъэр[+].

### ЯтӀокӀэнэрэ шъхьэр


Ионэтан Даут зэригъэныбджэгъугъэр

1Даут Рамэ ичӀыпӀэу Нэуат къыбгыни, Ионэтан дэжь къакӀуи къеупчӀыгъ: «Сыда сшӀагъэр, тара сызэрэмысэр, сыда уятэ къызкӀысфэмыразэр, сыда спсэ къызкӀылъыхъурэр?»[+] 2Ионэтан къыриӀожьыгъ: «Хьау, ар угу къимыгъахь, о улӀэщтэп, сыда пӀомэ сэ сыщимыгъэгъуазэу тятэ зыпари ышӀэрэп. Сыд пая тятэ а Ӏофыр зыкӀысшӀуиушъэфын фаер? Ар хъун Ӏофэу щытэп». 3Даут тхьэлъанэ ышӀызэ къыӀуагъ: «УгукӀэ укъызэрэсфэщагъэр уятэ дэгъоу ешӀэшъ, ежь-ежьырэу зэреӀожьы: „Ионэтан ыгу къемыоным пае ымышӀэмэ нахьышӀу“. Ау Зиусхьаныр[†] зэрэщыӀэр сэӀо, упсэ зэрэщыӀэм фэдэу, мы къасӀорэр шъыпкъэ: сэррэ хьадэгъумрэ тызэрэзэпэчыжьэр лъэбэкъу закъу ныӀэп». 4«УгукӀэ узфаер зэкӀэ къыпфэсшӀэщт» ыӀуи, Ионэтан Даут зыреӀом, 5Даут Ионэтан къыриӀожьыгъ: «Неущ мэзакӀэр къызэрихьэрэр агъэмэфэкӀыщтышъ, пачъыхьэм зы Ӏанэ сыдыпэсын фае. Ау ащ емылъытыгъэу сытӀупщи, зызгъэбылъынышъ, ящэнэрэ мафэм ипчыхьэ нэс зыкъэзгъэлъэгъощтэп. 6ЗыгорэкӀэ уятэ къыскӀэупчӀэмэ, еӀу: „Даут илӀакъо зэрэщытэу илъэс къурмэн[†] ешӀыти, къалэу Бэтлэхъэм кӀо шӀоигъоу къысэлъэӀугъ“. 7„Дэгъу“ къызыуиӀожькӀэ, уиӀумэт иӀоф мамырыщт; ау ар къызыгубжкӀэ, гухэлъ бзаджэ зэрэрихъухьагъэр оркӀэ гъэнэфагъэ. 8Арышъ, уиӀумэт унэшӀу къыщыгъаф, Зиусхьаныр тишыхьатэу оррэ сэррэ гъусэ тызэрэзэфэхъугъэмкӀэ Ӏуагъэ зэдэтшӀыгъ, ау лажьэ горэ сиӀэмэ, о сыукӀ нахь, сыд пае уятэ дэжь сыпщэна?»[+] 9Ионэтан къыриӀожьыгъ: «Ар о къыохъулӀэхэщтэп. Тятэ бзэджагъэ горэ ыгу риубытагъэу зыгорэкӀэ дасшӀэмэ, къэбарыр осымыгъашӀэ хъуна?» 10Даут Ионэтан риӀуагъ: «Уятэ пхъашэу къыбдэгущыӀэжьмэ, хэта къэбарыр сэзгъэшӀэщтыр?» 11«НекӀо, хашъом тигъахь», – ыӀуи, Ионэтан Даут зыреӀом, тӀури зэгъусэу хашъом зехьэхэм, 12Ионэтан Даут риӀуагъ: «Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэр зэрэщыӀэр сэӀо! Тятэ сыӀуупчӀыхьанышъ, неущ мы уахътэм ехъулӀэу е неущмыкӀэ нэс ыгу илъыр къезгъэӀощт. Ар ыгукӀэ Даут фэшӀоу къэбар зэрэщыӀэр къыпфясымгъэхьынэуи, зэхэосымгъэхынэуи? 13Тятэ ыгу шӀу къызэрэпфимылъыр сшӀагъэу къэбарыр къызыплъысымыгъэӀэскӀэ, Ионэтан ифэшъуашэр Зиусхьаным рерэгъэгъот, нахьыбэжьи къырерэшӀ. Ар аущтэу зыхъукӀэ, устӀупщыжьынба, узфаем усымыгъэкӀонэуи? Зиусхьаныр тятэ зэригъусагъэм фэдэу ори уигъусэнэу сыпфэлъаӀо. 14Ау сэ джыри сыпсэунэу щытмэ, Зиусхьаным игукӀэгъу ори къысфэшӀ. 15Сэ сыщымыӀэжьми, Даут ипый пстэури Зиусхьаным чӀым тыригъэкӀодыкӀыгъэхэми, егъашӀэми сиунагъо гукӀэгъу къыфэшӀ»[+]. 16Джащ тетэу Даут иунагъо Ӏуагъэ зыдешӀыхэм, Ионэтан къыӀуагъ: «Ори уиунагъуи Ӏуагъэу зэдэтшӀыгъэр зышъумыгъэцакӀэкӀэ, Зиусхьаным шъуифэшъуашэ зэпстэуми шъуигъэгъотыщт». 17Даут шӀу зэрилъэгъурэмкӀэ икӀэрыкӀэу Ионэтан тхьэлъанэ ышӀыгъ, сыда пӀомэ ыпсэ фэдэу ар икӀэсагъ[+].

18ЕтӀанэ Ионэтан ащ риӀуагъ: «Неущ мэзакӀэу къихьэрэм имэфэкӀыщтышъ, уищысыпӀэ нэкӀ зыхъукӀэ, къыпкӀэупчӀэщтых. 19Арышъ, ящэнэрэ мафэм зызщыбгъэбылъщтыгъэ чӀыпӀэм псынкӀэу къекӀужьи, укъамылъэгъунэу мыжъошхо горэм ыкъогъу къотӀысхьи зыгъэбылъ. 20Сэ псагъэ горэм тезгъафэ сшӀоигъом фэдэу а лъэныкъомкӀэ щэбзищ къэстӀупщыщт. 21„КӀуи, щабзэхэр къэгъотыжьых“, – сӀонышъ, кӀэлэцӀыкӀур сӀофтэщт. „Щабзэхэр уакӀыбкӀэ щылъхэшъ, къэштэжьых“ кӀэлэцӀыкӀум зесӀокӀэ, къыскӀэрыхь; ащ къикӀрэр уиӀофхэр мамырэу ары, Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо, мыхъун гори къыохъулӀэщтэп. 22„Щабзэхэр уапэкӀэ щыӀэх“ кӀэлэцӀыкӀум зесӀокӀэ, пшъхьэ щыгъэзый, сыда пӀомэ Зиусхьаным уиутӀупщыжьыгъэу ащ къекӀы. 23АдыкӀэ оррэ сэррэ зэтӀуагъэм Зиусхьаныр егъашӀэм фэшыхьат». 24Ащ ыуж Даут хашъом зыщигъэбылъыгъ. МэзакӀэу къихьагъэм имэфэкӀ къэсыгъэти, пачъыхьэр Ӏанэм пэтӀысхьагъ. 25Зэрихабзэу пачъыхьэр дэпкъым кӀэлъырыт тетӀысхьапӀэм тесыгъ. Ионэтан ащ пэчӀынатӀэу щысыгъ. Абинэр Саул кӀэрытӀысхьагъ; Даут итӀысыпӀэ нэкӀыгъэ[+].

26Даут мэфэкӀым зыфимгъэхьазырыгъэу, зимыукъэбзыгъэу къышӀошӀыгъэти, Саул а мафэм зыпари ыӀуагъэп. 27МэзакӀэу къихьагъэм имэфэкӀ иятӀонэрэ мафэ къэсыгъ, ау Даут итӀысыпӀэ джыри нэкӀыгъэ. Арти Саул икӀалэу Ионэтан еупчӀыгъ: «Сыда Ищай ыкъо тыгъуасэ Ӏанэм къызызкӀыдыпэмысыгъэр, непи къызкӀэмылъэгъуагъэр?» 28Ионэтан Саул риӀожьыгъ: «Бэтлэхъэм кӀожь шӀоигъоу Даут къысэлъэӀуи, зысигъэтӀупщыгъ. 29Ащ къысиӀуагъ: „ТиунагъокӀэ мэфэкӀ къурмэн къалэм щэтэшӀышъ сытӀупщыгоба, сши сыригъэблэгъагъ; нэшӀукӀэ укъысэплъымэ, сыкӀонышъ, сшыхэр къызэзгъэлъэгъущтых“; джары ар пачъыхьэм Ӏанэм зыкӀыдыпэмытӀысхьагъэр».

30Ар зызэхехым, Саул лъэш дэдэу Ионэтан фэгубжи риӀуагъ: «Шъуз мыхъатэм къылъфыгъ! Ори укъэзылъфыгъэу уяни шъунапэ тырихэу Ищай ыкъо зэрэбгъэныбджэгъурэр сымышӀэу къыпшӀошӀа? 31Ищай ыкъо дунаим тетыфэ ори уипачъыхьагъуи ащ шъупэлъэшыжьышъущтэп. Джы ащ лъыгъакӀохи къягъащ, сыда пӀомэ ихьадэгъу къэсыгъ». 32ЕтӀанэ Ионэтан ятэу Саул зыфигъази еупчӀыгъ: «Сыд пае ар аукӀын фая? Сыда ащ ышӀагъэр?» 33Арти Ионэтан ыукӀ шӀоигъоу Саул пчыпыджынымкӀэ ащ зеом, Даут ыукӀынэу ятэ зэрэрихъухьагъэр Ионэтан къыгурыӀуагъ. 34Ионэтан ыгу Даут фэузыщтыгъэти, яти лъэшэу ыгу хигъэкӀыгъагъэти, губжыпагъэу Ӏанэм къыпэкӀыжьи, мэзакӀэм имэфэкӀэу къихьагъэм иятӀонэрэ мафэ Ӏанэм къекӀолӀагъэп.

35КъыкӀэлъыкӀогъэ мафэм пчэдыжьым зыфиӀогъэгъэ уахътэм тефэу Ионэтан хашъом кӀуагъэ. КӀэлэцӀыкӀури ащ игъусагъ. 36КӀалэу игъусэм ащ риӀуагъ: «СтӀупщырэ щабзэхэм чъи къалъыхъу». КӀалэр зечъажьэм ащ шъхьарыкӀынэу щабзэхэр ежь ытӀупщыщтыгъэх. 37Ионэтан щэбзащэхэр зыдитӀупщыгъэ лъэныкъомкӀэ кӀалэр зечъажьэм Ионэтан ащ кӀэлъыджагъ: «Щабзэр уапэкӀэ зэрэщылъыр олъэгъуа?» 38Ионэтан джыри кӀалэм кӀэлъыджагъ: «Укъэмыуцоу псынкӀэу чъэ!» КӀалэм Ионэтан ищабзэхэр къыугъоижьхи, изиусхьан къекӀолӀэжьыгъ. 39КӀалэм къэбар гори ышӀэщтыгъэп; Ионэтанрэ Даутрэ ныӀэп Ӏофыр зытетым щыгъозагъэхэр. 40ЕтӀанэ Ионэтан игъусэгъэ кӀалэм иӀашэ ритыжьи риӀуагъ: «Къалэм кӀожь, мыхэр зыдэхьыжьых». 41КӀалэр зыӀокӀыжьым Даут мыжъо къогъум икъыблэ лъэныкъокӀэ къыкъокӀи ынэӀу егъэзыхыгъэу чӀым зытыридзи гъогогъуищэ шъхьащэ къышӀыгъ; тӀури зэбэугъэх, тӀури гъыгъэх, ау Даут нахь лъэшэу гъыгъэ. 42Ионэтан Даут риӀуагъ: «Зыгъэрэхьати кӀо, „Ори, сэри, силӀакъуи, уилӀакъуи Зиусхьаныр тазыфагу ерэт“ тӀуи, Зиусхьаным ыцӀэкӀэ тӀуми тхьэлъанэу тшӀыгъэр егъашӀэм къэрэнэжь».

### ЯтӀокӀэнэрэ зырэ шъхьэр


Даут хьалыгъу лъапӀэр къызэрэратыгъэр

1Даут къэтэджи ӀукӀыжьыгъ, Ионэтан къалэм къыгъэзэжьыгъ[*].

2Даут къалэу Нэу дэсыгъэ къурмэнышӀэу[†] Ахъымэлэх дэжь кӀуагъэ. Даут къызелъэгъум Ахъымэлэх къэщтагъэу къеупчӀыгъ: «Сыда зыкӀыуизакъор, зыгорэ зыкӀыуимыгъусэр?» 3Арти Даут къурмэнышӀэу Ахъымэлэх риӀуагъ: «Пачъыхьэм Ӏоф горэм сыфигъази, сызфигъакӀори пшъэрылъэу къысфишӀыгъэри хэти ышӀэ мыхъунэу къысиӀуагъ. Джащ пае, етӀанэ тыщызэӀукӀэжьынэу, сигъусэ кӀалэхэр чӀыпӀэ горэм згъэкӀуагъэх. 4Къысэптын плъэкӀынэу зыгорэ пӀэкӀэлъа? Хьалыгъуитф горэ е къэбгъотрэ щыӀэмэ къысэт». 5Арти къурмэнышӀым Даут риӀожьыгъ: «Хьалыгъу къызэрыкӀо къэсштэнэу щыӀэп, щыӀэр Тхьэм фагъэуцугъэ хьалыгъу лъапӀэр арышъ, уицӀыфхэр бзылъфыгъэ кӀымыгъугъэхэмэ, ашхы хъущт». 6Даут къурмэнышӀым къыриӀожьыгъ: «Мэфэ заулэ хъугъэу, гъогу тыкъызтехьагъэм къыщегъэжьагъэу, тихабзэ тетэу кӀалэхэр апкъкӀэ къабзэх. Тинепэрэ гухэлъ имэхьанэ зэрэиным елъытыгъэу, хабзэмкӀэ ахэр къэбзэнхэ фае». 7ЕтӀанэ къурмэнышӀым Тхьэм фагъэуцугъэ хьалыгъу лъапӀэр ащ къыритыгъ, нэмыкӀ щыӀагъэп. Хабзэу щыӀагъэмкӀэ, Тхьэм фагъэуцугъэ хьалыгъу лъапӀэм ычӀыпӀэ Ащ ыпашъхьэ нэмыкӀ хьалыгъу фабэ ибгъэуцожьын фэягъэ[+]. 8Саул иӀумэтхэм ащыщэу, Саул иӀахъохэм яӀэшъхьэтетэу, едом лъэпкъым къыхэкӀыгъэ Дэукъ Зиусхьаным[†] пае гухэлъ иӀэу а мафэм ащ щыӀагъ[+].

9Даут Ахъымэлэх еупчӀыгъ: «Пчыпыджынми чатэми къысэптынэу зыгорэ уиӀэба? Пачъыхьэм иунашъо псынкӀэу згъэцэкӀэн фэягъэти, чатэми е нэмыкӀ Ӏашэ горэми къыздэсштэнэу игъо сифагъэп». 10КъурмэнышӀым къыриӀожьыгъ: «Чъыгэе кӀэим узщытекӀогъэ фылистэу Голиат ичатэ щыгъынхэм акӀоцӀыщыхьагъэу мыжъогъозэсыным[†] ыкӀыб дэтышъ, уфаемэ, джар штэ нахь, ащ нэмыкӀ гори мыщ щыӀэп». Даут къыӀуагъ: «Ащ фэдэ щыӀэпышъ, къаштэ»[+].


Даут Гъат шъхьэегъэзыпӀэкӀэ зэрэкӀуагъэр

11А мэфэ дэдэм Даут Саул зышӀуигъэбылъи Гъат ипачъыхьэу Ахыщ дэжь кӀуагъэ[+]. 12Арти иӀумэтхэм Ахыщ къыраӀуагъ: «Модрэ хэгъэгум ипачъыхьэу Даутба мыр? „Саул минхэм атекӀуагъ, Даут – минипшӀхэм“ аӀомэ, къашъохэзэ, мырба орэд къызфаӀуагъэр?»[+] 13А гущыӀэхэр Даут ыгу риубытагъэхэу щытти, Гъат ипачъыхьэу Ахыщ лъэшэу щыщынагъ. 14А чӀыпӀэм Даут иӀуплъэ зэблихъуи, делашъо къызтыригъауи, зэрмырэу зыкъаригъэлъэгъугъ, пчъэхэр зэхицӀалэхэу, Ӏупсыр ыжакӀэ тыригъэтӀатӀэу ригъэжьагъ[+]. 15Ахыщ иӀумэтхэм ариӀуагъ: «Шъулъэгъурэба ащ ышъхьэ зэрэзэӀыхьагъэр, сыд пае къысфэшъущагъа? 16МакӀа делэу сэ сиӀэр мыр къысфэшъумыщэмэ мыхъунэу, сапашъхьэ делагъэхэр щишӀэнхэм пая? Адэ джы мыр сэ къыскӀэрысыщта?»

### ЯтӀокӀэнэрэ тӀурэ шъхьэр


КъурмэнышӀхэр зэраукӀыгъэхэр

1Ащ ыуж Даут Гъат къыбгыни Ӏэдулам гъочӀэгъым зыщигъэбылъыгъ. А къэбарыр ышхэмрэ ятэ иунэ исхэмрэ алъыӀэсыгъэти, зэрагъэлъэгъунэу ыдэжь къэкӀуагъэх[+]. 2Къинихьагъу зиӀэхэр зэкӀэ, чӀыфэм зэлъиштагъэхэр, зыгу кӀодыгъэхэр ащ ыдэжь къакӀохи, ахэм яӀэшъхьэтет хъугъэ. Нэбгырэ шъиплӀ фэдиз зэкӀэмкӀи гъусэ ащ къыфэхъугъ[+].

3ЕтӀанэ Даут а чӀыпӀэр къыбгыни, Мэуаб ит къалэу Мыцпэ кӀуи, мэуаб пачъыхьэм елъэӀугъ: «Тхьэм къысипэсыгъэр зэсэгъэшӀэфэ, сятэрэ сянэрэ уадэжь сфыщыгъаӀэхэгоба». 4Ащ ыуж ахэр мэуаб пачъыхьэм дэжь къыщэхи, Даут пытапӀэм зыщегъэбылъыфэ щыӀагъэх. 5ТхьэлӀыкӀоу[†] Гъад Даут къыриӀуагъ: «Мы пытапӀэм ащ нахьыбэрэ удэмысыжьэу, ежьи Ехъуд хэгъэгум кӀо». Арти Даут ежьи, Хъэрэт мэзым нэсыгъ[+].

6Даутрэ игъусэхэмрэ къызэрэсыгъэхэм икъэбар Саул зэхихыгъ. А уахътэм Саул ГъыбӀэ щыӀагъ, пчыпыджыныр ыӀэдакъэу, изэолӀхэр къегъэуцокӀыгъэхэу чъыгэе чӀэгъым ар чӀэсыгъ. 7Арти изэолӀэу игъусагъэхэм Саул ариӀуагъ: «Бынямин кӀэлэжъхэр, шъукъэдаӀолъ зэ: лэжьыгъэшӀапӀэхэри сэнэшъхьэлэжьыпӀэхэри Ищай ыкъо къышъуитынхэшъ, дзэкӀолӀ мин ыкӀи шъэ зырызхэр шъуӀэ къырилъхьащтха? 8Джащ пая зэкӀэми шъукъыспекӀонэу шъузкӀызэгохьагъэр? Ищай ыкъорэ сикӀалэрэ гъусэ зэрэзэфэхъугъэхэмкӀэ Ӏуагъэ зэрэзэдашӀыгъэм икъэбар шъуащыщ горэми сигъэшӀагъэп. Джы къызэрэнафэрэмкӀэ, шъуащыщ горэми ыгу къысэгъугъэп, сикӀалэ сиунэӀут къысигъэбэныжьынэу зэрэфежьагъэм икъэбар шъуащыщ горэми сыхигъэгъозагъэп»[+]. 9Едом лъэпкъым щыщэу, Саул иӀумэтхэм яӀэшъхьэтетмэ ащыщэу Дэукъ къыӀуагъ: «Нэу дэс Ахъытыу ыкъо Ахъымэлэх дэжь Даут къызэрыкӀогъагъэр сэ слъэгъугъэ[+]. 10Арти ащ иӀоф къырыкӀощтымкӀэ Зиусхьаным[†] еупчӀи, гъомлапхъэхэмрэ фылистэу Голиат ичатэрэ къыритыгъэх»[+].

11Ащ ыуж пачъыхьэм ыгъакӀохи, Ахъытыу ыкъо къурмэнышӀэу[†] Ахъымэлэх, ащ иунагъо зэрэщытэу, Нэу дэс къурмэнышӀхэр зэкӀэ къэкӀонхэу унашъо афишӀыгъэти, ахэр зэкӀэ пачъыхьэм дэжь къэкӀуагъэх. 12Саул къыӀуагъ: «Ахъытыу ыкъу, мо къэдаӀу». Арти адрэм къыриӀожьыгъ: «СыкъэдаӀо, сизиусхьан». 13Саул ащ риӀуагъ: «Сыд пае оррэ Ищай ыкъорэ шъукъыспекӀоу шъузэрэгъэӀушыжьыгъэха, хьалыгъухэмрэ чатэмрэ ептыгъэха, иӀоф къырыкӀощтымкӀэ Тхьэм уеупчӀыгъа? Непэ къызэрэнафэрэмкӀэ, къысэбэнынэу, сэ къыспэшӀуекӀоу зыкъиӀэтынэу арба?»

14Ахъымэлэх пачъыхьэм джэуап къыритыжьыгъ: «УиӀумэтмэ ащыщэу Даут фэдэу хэта о нахь къыпфэшъыпкъэр? Ар пачъыхьэм имахълъэба, къыпфэсакъырэ цӀыфхэм яӀэшъхьэтетба, уиуни лъытэныгъэшхо щыфашӀыба? 15Джыра ащ иӀоф къырыкӀощтымкӀэ Тхьэм сызеупчӀыгъэр? Хьау, пачъыхьэр, уиӀумэти тибынхэри зэкӀэ умыгъэмысэх, сыда пӀомэ уиӀумэт зыпарми щыгъуазэп». 16Ау пачъыхьэм къыриӀуагъ: «Ахъымэлэх, ори уибынхэми зэкӀэми хьадэгъур джы къышъуфэкӀуагъ». 17ЕтӀанэ пачъыхьэм ухъумакӀоу иӀагъэхэм унашъо афишӀыгъ: «ШъукӀуи, Зиусхьаным икъурмэнышӀхэр шъуукӀых, сыда пӀомэ ахэр Даут готых, ар зэрэхэхьажьыгъэр ашӀэзэ, къэбар къыслъагъэӀасыгъэп». Ау пачъыхьэм иӀумэтмэ Зиусхьаным икъурмэнышӀхэр аукӀынхэу, ахэм аӀэ атыращэенэу фэягъэхэп. 18Арти пачъыхьэм Дэукъ риӀуагъ: «КӀуи, къурмэнышӀхэр укӀых». Едом лъэпкъым къыхэкӀыгъэ Дэукъ кӀуи, къурмэнышӀхэм атебэнагъ, чэтэнӀабгъур[†] зыбг пыпхэгъэ хъулъфыгъэ тӀокӀиплӀрэ тфырэ а мафэм ыукӀыгъ;[+] 19КъурмэнышӀхэм якъалэу Нэу чатэр щигъэхъушӀагъ; хъулъфыгъэхэри, бзылъфыгъэхэри, кӀэлакӀэхэри, сабый быдзашъохэри, цухэри, щыдхэри, мэлхэри чатэкӀэ зэтыриукӀагъэх.

20Псэоу къэнэжьыгъэ закъор Ахъытыу ыкъо Ахъымэлэх икӀалэу Абыетарти, Даут дэжь ар чъэжьыгъэ[+]. 21Зиусхьаным икъурмэнышӀхэр Саул зэраригъэукӀыгъэхэм икъэбар Абыетар Даут риӀотэжьыгъ. 22Арти Даут Абыетар риӀуагъ: «Едом лъэпкъым къыхэкӀыгъэ Дэукъ а мафэм ащ зыщэсэлъэгъум къэбарыр Саул зэрэнигъэсыжьыщтыр сшӀагъэ. Шъуибынхэм апсэ зэрагъэгъугъэр сэ силажь. 23О садэжь къанэ, умыщын, сэ спсэ къылъыхъущтыр ары ныӀэп о упси къылъыхъущтыр; мыщ ущыӀэмэ, оркӀэ щынагъо щыӀэщтэп»[+].

### ЯтӀокӀэнэрэ щырэ шъхьэр


Даут къалэу КъыӀил пыйхэм зэращиухъумагъэр

1Ащ ыуж Даут макъэ къырагъэӀугъ: «Фылистхэр КъыӀил къытебэнагъэх, хьамэщым телъыр зэкӀэ тыращы»[+]. 2Арти Даут Зиусхьаным[†] еупчӀыгъ: «СыкӀощта, а фылистхэм сатекӀощта?» Ащ лъыпытэу Зиусхьаным Даут къыриӀожьыгъ: «КӀо, фылистхэм уатекӀонышъ, КъыӀил къэуухъумэщт». 3Ау Даут игъусагъэхэм къыраӀуагъ: «Мыщ, Ехъудэм, тызэрэщыӀэу тэщынэмэ, КъыӀил тыкӀонышъ, фылистмэ ядзэхэм сыдэущтэу тапэуцужьыщта?» 4Арти Даут джыри Зиусхьаным зеупчӀым, Зиусхьаным къыриӀожьыгъ: «Тэджи КъыӀил кӀо, фылистхэр Сэ о пӀэ къислъхьащтых». 5ЕтӀанэ Даут ицӀыфхэр игъусэхэу ежьи, КъыӀил кӀуагъэ, фылистхэм язауи ябылымхэр къызатырехым, ахэр зэхихьаджыхьэхи, КъыӀил дэсхэр Даут псэоу къыгъэнэжьыгъэх.

6Ахъымэлэх ыкъо Абыетар Даут дэжь КъыӀил къызэкӀом, мыжъогъуазэр[†] къыздихьыгъагъ[+]. 7ЕтӀанэ Даут КъыӀил къызэрэсыгъэм икъэбар Саул зынагъэсым, Саул ыӀуагъ: «Тхьэм ар сӀэ къырилъхьагъ, сыда пӀомэ къэлапчъэхэмрэ сэххэмрэкӀэ зэтегъэпытыхьэгъэ къалэм дахьи, ащ зыдишӀыхьажьыгъ». 8КъыӀил зэлъекӀунхэшъ, Даутрэ игъусэхэмрэ ащ къыдамыгъэкӀхэу даубытэнхэм пае, Саул зэрэхэгъэгоу заом рищэжьагъ. 9Даут Саул игухэлъ бзаджэ зыфэдэр къызешӀэм, къурмэнышӀэу[†] Абыетар риӀуагъ: «Мыжъогъуазэр къахь»[+]. 10Даут къыӀуагъ: «Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэр! Сэщ нахь хэмылъэу КъыӀил къэкӀонышъ, ар зэрипхъонэу Саул гухэлъ зэришӀыгъэм икъэбар уиӀумэт зэхихыгъ. 11Сэррэ сигъусэхэмрэ КъыӀил дэсхэм Саул тыӀэкӀалъхьащта? УиӀумэт къэбар къызэрэлъыӀэсыгъэм фэдэу Саул мыщ къэкӀощта? Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэр! УиӀумэт къэбарым щыгъэгъуаз». Арти Зиусхьаным ащ къыриӀуагъ: «КъэкӀощт». 12ЕтӀанэ Даут еупчӀыгъ: «КъыӀил дэсхэм сэррэ сигъусэхэмрэ Саул тыӀэкӀалъхьащта?» «ШъуӀэкӀалъхьащт» ыӀуи, Зиусхьаным къыриӀожьыгъ. 13Ащ ыуж Даути нэбгырэ шъих фэдиз хъоу игъусагъэхэми КъыӀил къабгыни, зызщагъэбылъын лъыхъухэу нэмыкӀ чӀыпӀабэ къызэпакӀухьагъ. Даут КъыӀил къызэрибгынагъэм икъэбар Саул зылъагъэӀэсым, игухэлъ зэблихъужьыгъ[+].


Даут шъофнэкӀэу Зиф зызэрэщигъэбылъыгъэр

14Даут шъофнэкӀым ит пытапӀэм, шъофнэкӀэу Зиф къэзыуцухьэрэ къушъхьэлъэ хэкум защигъэбылъщтыгъ. Саул мафэ къэс ащ лъыхъущтыгъэ, ау Тхьэм Даут ащ къыӀэкӀигъэхьагъэп[+]. 15Ыпсэ ыгъэгъунэу Саул ыуж къызэрихьагъэм Даут щыгъуазэти, Хъорыш пэмычыжьэу шъофнэкӀэу Зиф итыгъ. 16ЕтӀанэ Саул ыкъо Ионэтан Даут дэжь, Хъорыш, къакӀуи Тхьэр гугъэпӀэшхоу зэрэщытымкӀэ шӀошъхъуныгъэ ригъэшӀи, 17къыриӀуагъ: «Умыщын, сыда пӀомэ сятэу Саул о къыплъыӀэсыщтэп, оры Израилым ипачъыхьащтри, уаужкӀэ сэры ятӀонэрэщтыр; сятэу Саули ащ щыгъуаз»[+]. 18Ащ ыуж ахэм Зиусхьаныр яшыхьатэу Ӏуагъэ зэдашӀи, Даут Хъорыш къани, Ионэтан ядэжь кӀожьыгъэ[+]. 19ЕтӀанэ Зиф щыщхэр Саул дэжь, ГъыбӀэ, къакӀохи къыраӀуагъ: «ШъофнэкӀым ит пытапӀэу тадэжькӀэ щыӀэм, Ещымон икъыблэкӀэ щыӀэ Ӏуашъхьэу Хъахыл, Даут зыщегъэбылъы[+]. 20О узщыфаем, пачъыхьэр, кӀо, тэ тиӀофыр ар пачъыхьэм ыӀэ къидгъэхьаныр ары». 21Саул ахэм ариӀуагъ: «Шъугу къызэрэсфэгъурэм пае Зиусхьаным ынэшӀу къышъущэф. 22ШъукӀуи джыри зэ жъугъэунэфы, илъэужхэр къыхэжъугъэщых, зылъэгъугъэхэм шъуяупчӀ, сыда пӀомэ ар тхьагъэпцӀэу къэбархэр зэхэсэхы. 23Зызщигъэбылърэ чӀыпӀэхэр зэкӀэ къызэжъугъашӀи, къэбар шъыпкъэр къысфэшъухьыжьи, сыжъудежьэщт. А лъэныкъом ар щыӀэу къычӀэкӀмэ, ехъуд унагъо пэпчъ ащ сыщылъыхъущт». 24Ащ ыуж ахэр къэтэджыжьхи, Саул нахьи нахь пасэу ахэр Зиф нэсыгъэх. А уахътэм Даутрэ игъусэхэмрэ Ещымон икъыблэ лъэныкъокӀэ щыӀэ шъофнэкӀэу МэӀон зыщагъэбылъщтыгъэ[+]. 25ЕтӀанэ Саулрэ игъусэ цӀыфхэмрэ лъыхъунхэу ащ ыуж ихьагъэх. Ау Даут макъэ рагъэӀугъэти, шъофнэкӀэу МэӀон къымыбгынэу, ащ ит къушъхьэм дэкӀоягъ. Саул ар зызэхехым, Даут шъофнэкӀэу МэӀон къыщиубытынэу лъежьагъ. 26Саул къушъхьэм иадырабгъукӀэ щыӀагъ, Даутрэ игъусэхэмрэ мыдрэ бгъумкӀэ зыщагъэбылъщтыгъэ. Саул ӀэкӀэкӀхэмэ ашӀоигъоу, Даутрэ игъусэхэмрэ гузэжъогъу хэтхэу, елъэкӀонщтыгъэх. Даутрэ игъусэхэмрэ къаубытынхэм пае, Саулрэ кӀыгъухэмрэ ахэм абгъукӀэ къадаухьэщтыгъэ. 27Ащ тефэу Саул дэжь мэкъэгъэӀу горэ къакӀуи къыриӀуагъ: «ПсынкӀэу къэс нахь, фылистхэр тичӀыгу къибэнагъэх». 28Арти Саул Даут ыуж икӀыжьи, фылистхэм апэгъокӀыгъ. Джары а чӀыпӀэм Сэлэ-Гъамэхълэкъоф, ЗыщзэбгъодэкӀыжьыгъэхэ къушъхьэр, зыфиӀорэр цӀэу зыкӀыфаусыгъэр.

### ЯтӀокӀэнэрэ плӀырэ шъхьэр


Даут Саул ищыӀэныгъэ къызэригъэнэжьыгъэр

1[•]ЕтӀанэ Даут а чӀыпӀэр къыбгыни, зэкӀолӀэгъуаеу щыт къушъхьэлъэ чӀыпӀэу Ӏэнгъэдый щыӀагъ[*][+].

2Саул фылистхэм язауи къызегъэзэжьым, «Даут зэкӀолӀэгъуаеу щыт къушъхьэлъэ чӀыпӀэу Ӏэнгъэдый щыӀ» аӀуи, къэбар къынагъэсыгъ. 3Арти зэрэ-Израилэу ис хъулъфыгъэмэ анахь кӀочӀэшхоу нэбгырэ минищ зэригъэгъуси, Даутрэ ащ кӀыгъухэмрэ къыгъотынхэу Пчэн Ӏэлхэм якъушъхьэ пцӀанэкӀэ заджэхэрэм Саул кӀуагъэ. 4КӀохэзэ, гъогунапцэм Ӏутыгъэ чэтым дэжь къызыщэуцухэм, Саул щагу щикӀынэу гъочӀэгъым чӀэхьагъ. Даутрэ игъусэхэмрэ а гъочӀэгъым ыпхачӀэ зыщагъэбылъщтыгъэ. 5Арти игъусэхэр Даут къеӀушъэшъагъэх: «„Уипый Сэ пӀэ къислъхьанышъ, узфаер ащ епшӀэщт“ къызэрэуиӀогъагъэм фэдэу, уиӀоф Зиусхьаным[†] къыригъэкӀыгъ». Даут къэтэджи, цӀыкӀу-цӀыкӀоу Саул ищыгъын кӀыӀутелъ ыӀэпакӀэ къыпигъэчъыгъ. 6Саул ищыгъын ӀэпакӀэ къызэрэпигъэчъыгъэм Даут ыгу къыгъэлъэпэрэпагъ[+]. 7Арти игъусэхэм ариӀуагъ: «ТилӀышъхьэпащэ, Зиусхьаным пачъыхьэнэу къахихыгъэм, сӀэ тесщаемэ, Зиусхьаным къысфигъэгъунэп, сыда пӀомэ ар Зиусхьаным пачъыхьэнэу къахихыгъ»[+]. 8Даут игущыӀэхэмкӀэ игъусэхэр ыгъэӀасэхи, ахэр Саул тыригъэбэнагъэхэп. Саул къэтэджыжьи, гъочӀэгъым къычӀэкӀыжьи гъогум къытехьажьыгъ[+].

9Ащ ыуж Даути къэтэджи, гъочӀэгъым къычӀэкӀи, Саул къыкӀэлъыджагъ: «Сизиусхьанэу пачъыхьэр!» Саул къызызэплъэкӀым, Даут ынэӀу егъэзыхыгъэу чӀыгум зытыридзи, шъхьащэ фишӀыгъ. 10Даут Саул риӀуагъ: «„Даут гухьагужъ къыфыриӀ“ къыозыӀорэмэ сыда узкӀядэӀурэр? 11Мары непэ плъэгъугъэ гъочӀэгъым укъызчӀэхьэм Зиусхьаным сӀэ укъызэрэрилъхьэгъагъэр; усыукӀынэуи къысаӀогъагъ, ау псэоу укъэзгъэнэжьыгъ. Сэр-сэрэу зэсӀожьыгъ: „ТилӀышъхьэпащэ сӀэ тесщэенэп, сыда пӀомэ Зиусхьаным ар пачъыхьэнэу къахихыгъ“. 12Тят! Уищыгъын ӀэпакӀэу къыпысыупкӀыгъэр зэрэсӀыгъыр олъэгъуба, ау усыукӀыгъэп: сыгу бзэджагъэ зэримылъри мыхъун зэрэсымышӀагъэри зэгъашӀэ, пшӀошъи гъэхъу. О зэрар пфэхъунэу зыпари сшӀагъэп, ау о спсэ хэпхынэу гухэлъ зыфэпшӀыжьыгъэу сауж уит[+]. 13Арышъ, сэрми орми зафэр Зиусхьаным зэхифын, къинэу о сэбгъэлъэгъугъэр Зиусхьаным уигъэпщыныжьын; ау сӀэ къыптесщэещтэп[+]. 14Ижъырэ къэбарыжъым зэрэхэлъэу, „Хабзэ зыхэмылъхэр ары хэбзэнчъагъэр къызпыкӀрэр“. Ау сэ сӀэ къыптесщэещтэп. 15Хэта Израилым ипачъыхьэ зэзэощтыр? Хэта зыуж уитыр? Сэ сауж уитынри хьэ лӀагъэм, бжыдзэ закъом ауж уитынри зэфэдэ. 16Зиусхьаныр хьыкум орэхъу, орми сэрми зафэр Ащ зэхифын. СиӀоф Ар хэплъэнышъ, къызэхифыщт, ори сыпщиухъумэщт».

17Саул фэгъэзагъэу Даут къыӀощтыр къызеухым, Саул къыӀуагъ: «О умакъа зэхэсхырэр, сикӀалэу Даут?» Саул ымакъэ нахь лъэш къэхъуи, къэгъыгъ. 18ЕтӀанэ ащ Даут риӀуагъ: «Сэщ нахьи о унахь заф, сыда пӀомэ шӀукӀэ укъыспэгъокӀыгъ, сэ къыппэзгъохыгъэр бзэджагъ; 19Зиусхьаным пӀэ сыкъызырелъхьэм, сэщ пае гукӀэгъушхоу къызхэбгъэфагъэмкӀэ непэ ар о къэуушыхьатыгъ – сыуукӀыгъэп. 20Хэта зипый къызӀэкӀэхьэгъахэу шӀукӀэ ар зытӀупщыжьщтыгъэр? Непэ о сэ къысфэпшӀагъэм ипэгъокӀэу Зиусхьаным шӀу къыпферэшӀэжь[+]. 21Арышъ, узэрэпачъыхьащтыр джы къызгурыӀуагъ, Израилым ипачъыхьагъуи пытэу о къэбгъэгъунэщт[+]. 22Джы къыспыкӀыгъэхэу саужкӀэ псэущтхэр зэрэмыгъэкӀодыщтхэмкӀэ, сятэ иунэ сцӀэ зэрэщымыгъэкӀосэщтымкӀэ Зиусхьаным ыцӀэкӀэ тхьэлъанэ къысфэшӀ». 23Ащ дэжьым Даут Зиусхьаным ыцӀэкӀэ тхьэлъанэ Саул фишӀыгъ. ЕтӀанэ Саул ядэжь ыгъэзэжьыгъ, Даутрэ игъусэхэмрэ зэкӀолӀэгъуаеу щыт къушъхьэ чӀыпӀэу Ӏэнгъэдый агъэзэжьыгъ.

### ЯтӀокӀэнэрэ тфырэ шъхьэр


Самуел дунаир зэрихъожьыгъэр

1Самуел лӀагъэ. Израил цӀыф пстэури хьадагъэм къекӀуалӀэхи ар загъэежьым, иунэ зыдэтыгъэ къалэу Рамэ щагъэтӀылъыжьыгъ.

ЕтӀанэ Даут зыдэсыгъэ чӀыпӀэр къыбгыни, шъофнэкӀэу Пэран кӀуагъэ[+].


Даутрэ Абигаилрэ

2-3Къалэб лӀакъом щыщэу зы лӀы бай дэдэ горэ псэупӀэу МэӀон щыпсэущтыгъ, ыгъэлэжьэрэ чӀыгур чӀыпӀэу Къармэл щыӀэу; мэл минищрэ пчэн минрэ ащ иӀагъ. А лӀым Нэбал ыцӀагъэр, ишъуз – Абигаил; а бзылъфыгъэр лъэшэу Ӏушыгъэ ыкӀи дэхагъэ, ау лӀыр жъалымэу, гу цӀапӀэ кӀоцӀылъэу щытыгъ. Нэбал имэлхэм цыр къатырищыкӀынэу Къармэл кӀогъагъэ[+]. 4Нэбал имэлхэм цыр къызэратырищыкӀрэр шъофнэкӀым щыӀэгъэ Даут зэхихыгъэти, 5ицӀыф нэбгырипшӀ ыӀофыти, ахэм ащ ариӀуагъ: «Къармэл шъукӀуи, Нэбал дэжь шъуӀухь, сэ сцӀэкӀэ сэлам ешъухи, 6мырэущтэу ешъуӀу: „Ори, уиунагъуи, уие пстэуми мамыр шъогъот; 7уимэлхэр зэращхэрэм икъэбар зэхэсхыгъ. Мары уимэлахъохэр къытихьылӀэщтыгъэхэшъ, ахэм агу зэрэхэтымыгъэкӀыгъэри, Къармэл щэӀэфэхэ зыпари зэрашӀомыкӀодыгъэри 8уицӀыфхэм яупчӀи къыуаӀощт. Арышъ, сицӀыфмэ нэшӀукӀэ укъарегъэплъ, мафэкӀэ уадэжь тыкъэкӀуагъ; уиӀумэтхэми уикӀалэу Даути пфызэшӀокӀрэр къяптыгъэмэ дэгъугъэ“». 9Ащ ыуж Даут ицӀыфхэр Нэбал дэжь кӀохи, Даут игущыӀэхэр зэкӀэ ащ ыцӀэкӀэ раӀохи, къызэтеуцуагъэх. 10Ау Нэбал Даут ицӀыфхэм къариӀожьыгъ: «Хэт щыща Даути, хэт щыща Ищай ыкъуи? Зизиусхьанхэм къашӀухэхьажьрэ унэӀутхэр джы бэ хъугъэ. 11Сихьалыгъуи, сипси, симэлхэр сфэзыщхэрэм апае згъэхьазырыгъэ лыри къыздикӀыгъэр сымышӀэрэ цӀыфхэм ястынэуи?»[+] 12Даут ицӀыфхэм къагъэзэжьи, ягъогу къытехьажьхи къэкӀожьыгъэх. Хъугъэр зэкӀэ Даут зыфаӀотэжьым, 13Даут ицӀыфхэм ариӀуагъ: «Шъуичатэхэр къызгуашъулъхьэх». Арти зэкӀэми ячатэхэр къызгуалъхьагъэх, ежь Даути ичатэ къыштагъ. Нэбгырэ шъиплӀ фэдизыр Даут ыуж къихьагъ, нэбгырэ шъитӀур ӀапӀэхэм къапэнагъ.

14Ащ дэжьым чырэмэ ащыщ горэм Нэбал ишъузэу Абигаил къыриӀуагъ: «Даут ицӀыфхэр шъофнэкӀым къыригъэкӀхи тизиусхьан дэжь сэлам къырахынэу къыгъэкӀогъагъэх, ау мыдрэр губжыгъэу, атекуозэ ахэм адэгущыӀэжьыгъ. 15Ары шъхьае а цӀыфхэр лъэшэу къытфэшӀугъэх, тыгуи хагъэкӀыгъэп, ахэм тырягъусэу шъофым тыкъэтыфэ зыпари тшӀокӀодыгъагъэп. 16Тапэгъунэгъоу Ӏэхъогъухэр щыдгъэхъухэ зэхъум, чэщи мафи ренэу тыкъагъэгъунагъ. 17Джы хъурэм еплъи, пшӀэн фаем егупшыс, армырмэ тизиусхьани иунагъуи зэрэщытэу зыхэмыкӀыжьышъущтхэ тхьамыкӀагъо хэфэщтых, ежь гу цӀапӀэ зыкӀоцӀылъ цӀыфышъ, удэгущыӀэн плъэкӀыщтэп»[+].

18Арти Абигаил гуӀэнкӀэ хьалыгъу шъитӀу, нэтитӀум арыз санэр, гъэжъагъэу мэлитф, хьакукӀэ гъэгъугъэу лэжьыгъэ пщыгъитф, сэнэшъхьэгъэгъугъэ блэришъ, шхынцумпэр зыдэлъ хьалыгъу ӀашӀу шъитӀу къыштэхи, щыдхэм атырилъхьагъэх. 19ЕтӀанэ иунэӀутхэм ащ ариӀуагъ: «Шъо сапэ шъуитэу шъукӀу, сэ шъуауж ситыщт». Ишъхьагъусэу Нэбал зыпари ащ риӀуагъэп. 20Ар щыдым тесэу къушъхьэ лъагъом къех пэтзэ, Даутрэ ицӀыфхэмрэ зэгъусэхэу къакӀохэу ыпэ къифагъэх. 21Ежь Даут ыгукӀэ зэриӀожьщтыгъэ: «А цӀыфым имылъку зэрэщытэу шъофнэкӀым къызэрэщысыухъумагъэри иӀэм щыщ зыгори зэрэхэмыкӀодыкӀыгъэри хьаулый. ШӀоу фэсшӀагъэр зэхимышӀыкӀэу, бзаджэкӀэ къыспэгъокӀыжьыгъ. 22Даут ипыйхэм яфэшъуашэр Тхьэм аригъэгъотыщт, нахьыбэжьи къаришӀэщт, дэпкъым кӀэлъырыгъутхьэу Нэбал иунэ исмэ ащыщ горэ пчэдыжь нэс нэф къызизгъэкӀыкӀэ»[+].

23Абигаил Даут къызелъэгъум гуӀэнкӀэ щыдым къехи, ынэӀу егъэзыхыгъэу Даут ыпашъхьэ зыщыридзыхи, чӀыгум нэсэу шъхьащэ къыфишӀыгъ[+]. 24Ащ ыуж Даут ыпашъхьэ лъэгонджэмышъхьэу къитӀысхьи, къыриӀуагъ: «Лажьэр зытефэрэр сэры, сизиусхьан. УиӀумэт къэгущыӀэн ылъэкӀынэу фит къэшӀи, къыӀощтым къедэӀу[+]. 25Сизиусхьан шэнрэ акъылрэ зимыӀэ Нэбал пэрэмылъ, сыда пӀомэ ыцӀэм фэд ащ ышъхьи. Ащ ыцӀэр Нэбал, къикӀрэр зиакъыл имыкъу. Ау сэ, сыуиӀумэт, сизиусхьан ицӀыфэу къыгъэкӀогъагъэхэр слъэгъугъэхэп.

26Джы, сизиусхьан, Зиусхьаныри[†] о упси зэрэщыӀэхэр сэӀо. Арышъ, лъыр уигъэгъэчъэнэп, уигухьагужъи къызтырыуигъэгъэкӀонэп, уипыйхэри, сизиусхьан, гужъ къыбдызиӀэхэри Нэбал фэдэу джы орэхъух[+]. 27Сизиусхьан фэлэжьэрэ кӀалэхэм аритынэу сизиусхьан иӀумэт къыхьыгъэ тынхэр мары. 28УиӀумэт илажьэ къыфэгъэгъу; сизиусхьан иунагъо Зиусхьаным егъашӀэм щигъэӀэщт, сыда пӀомэ сизиусхьан зыфэзаорэр Зиусхьаным иӀофышъ, ущэӀэфэ уишэнычъагъэ къызтебгъэкӀощтэп[+]. 29Изэрар къыуигъэкӀынэу, цӀыф горэ уауж къихьэу, упсэ къеӀэ шӀоигъо зыхъукӀэ, сизиусхьан ыпсэ уи-Зиусхьанэу Тхьэм, мылъку лъапӀэр къызэраухъумэрэм фэдэу къыухъумэщт, ау уипыйхэм хьашъом далъхьэрэ мыжъор зэрадзырэм фэдэу Ар яощт. 30ЕтӀанэ Зиусхьаным сизиусхьан шӀоу къыдэхъунэу фигъэнэфагъэр зэкӀэ къыдигъэхъоу, Израилым иӀэшъхьэтетэу зытыригъахьэкӀэ, 31игухьагужъ джы къызтыримыгъакӀоу, лажьэ зимыӀэ цӀыфхэр зимыукӀхэкӀэ, сизиусхьан ыужкӀэ кӀэгъожьыщтэп, ыгуи къеожьыщтэп. Зиусхьаными сизиусхьан ишӀушӀэ ыгъэкӀодыщтэп, уиӀумэти угу къэгъэкӀыжь».

32Арти Даут Абигаил къыриӀуагъ: «Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэу непэ сапэ укъизгъэфагъэм щытхъур ыдэжь! 33ШъхьакӀоу сагъэшӀыгъэм пае лъы згъэчъэнэу сежьагъэу сыкъызэтебгъэуцуагъэшъ, Зиусхьаным ынэшӀу уиакъыли ори къащэф. 34Ау, Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэу, сизэрар къыозгъэкӀыным сыщызыухъумагъэр, зэрэщыӀэр къэсэӀо – укъемылъэкӀоныгъагъэмэ, сапи зыкъимыгъэфэгъагъэмэ, дэпкъым кӀэлъырыгъутхьэу Нэбал иунэ исмэ ащыщ горэ пчэдыжь нэс нэф къизгъэкӀыщтгъэп». 35ЕтӀанэ Абигаил къыфищагъэхэр къыӀиххи, Даут ащ риӀуагъ: «Гупсэфэу шъуадэжь гъэзэжь, къэпӀуагъэми сыкъедэӀугъ, узфаер къыпфэсшӀагъ». 36Ащ ыуж Абигаил ыгъэзэжьи, Нэбал дэжь зыӀохьэм, пачъыхьэм иешхэ-ешъо фэдэу, яунэ щыешхэ-ешъошхощтыгъ, Нэбали ыгукӀэ чэфыгъ; ар лъэшэу утэшъогъагъэти, пчэдыжьым нэс зы гущыӀи ащ риӀуагъэп. 37Пчэдыжьым Нэбал чэфыр кӀэкӀыжьи, шъузым къэбарыр зыфеӀуатэм, лӀым ыгучӀэ изи, ыӀэпкъ-лъэпкъхэр ыубытыгъэх. 38Джыри мэфипшӀ фэдиз зытешӀэм, Зиусхьаныр Нэбал къыфехыгъ, ащ къыхэкӀэуи лӀагъэ.

39Нэбал икъэбар зызэхехым Даут ыӀуагъ: «ШъхьакӀоу къысихыгъэм пае Нэбал ифэшъуашэр езгъэгъоти, иӀумэт бзаджэ езымыгъашӀэу, Нэбал ыгу илъыгъэ шӀоир ащ ышъхьэ къезкъутэхыжьыгъэ Зиусхьаным щытхъур ыдэжь». Ащ ыуж Даут Абигаил дэжь иӀумэт лӀыкӀохэр ыгъакӀохи, шъузкӀэ зэриштэрэр раригъэӀуагъ. 40Арти Даут илӀыкӀохэр Абигаил дэжь, Къармэл, кӀохи раӀуагъ: «Даут шъузэу уфэтщэнэу тыкъыплъигъэкӀуагъ». 41Ар къэтэджи, чӀыгум нэс шъхьащэ ышӀи къыӀуагъ: «Мары уиӀумэт, сизиусхьан илӀыкӀохэм алъакъохэр афитхьакӀзэ фэчырэнэу ар хьазыр». 42Абигаил гузэжъогъукӀэ зыкъыгъэхьазыри щыдым къытетӀысхьагъ. УнэӀут бзылъфыгъитфыр ащ игъусагъ; Даут къылъигъэкӀуагъэхэм ауж итэу, Даут дэжь кӀуи, шъуз фэхъугъ.

43Ащ ыуж Даут ИзрыӀэл щыщ АхъынэӀами къыщи, тӀури шъузкӀэ ыштагъ[+]. 44Даут ишъхьагъусэщтыгъэу Саул ыпхъу Михэл Гъалым щыщ Лаиш ыкъо Палтый ятэ ригъэщэгъагъ[+].

### ЯтӀокӀэнэрэ хырэ шъхьэр


Даут Саул псэоу джыри къызэригъэнэжьыгъэр

1[•]Зифхэр Саул дэжь, ГъыбӀэ, къакӀохи къыраӀуагъ: «Ещымон ыпашъхьэ ит Ӏуашъхьэу Хъахыл Даут зыщегъэбылъы»[+]. 2Арти Саул къежьи, израил дзэкӀолӀ анахь лӀыбланэмэ ащыщэу минищ къызэригъэгъуси, Даут лъыхъунэу шъофнэкӀэу Зиф кӀуагъэ[+]. 3Саул Ещымон ыпашъхьэ ит Ӏуашъхьэу Хъахыл, гъогум дэжь, къыщыуцугъ. Даут шъофнэкӀым итыгъ. Ыуж къыфынэу Саул ащ къызэрихьагъэр къылъэгъугъэти, 4Даут ицӀыфхэр шъэфэу къэплъэнхэу ыгъакӀохи, Саул къызэрэкӀогъэ шъыпкъэм икъэбар къыфахьыжьыгъ. 5Арти Даут Саул къыхихыгъэ уцупӀэм зекӀуалӀэм, Саулрэ ащ идзэпащэу Нэр ыкъо Абинэррэ ягъолъыжьыпӀэ къылъэгъугъ. Саул игъусэхэр къегъэтэкъокӀыгъэхэу ежь ахэм агузэгу илъыгъ[+].

6Ащ дэжьым Даут хъыт лъэпкъым щыщ Ахъымэлэхрэ Иоаб ышэу, Цырыуй ыкъо Абищайрэ закъыфигъази къяупчӀыгъ: «Хэта Саул иуцупӀэ къыздэкӀощтыр?» Абищай къыриӀожьыгъ: «Сэ сыкъыбдэкӀощт»[+]. 7Чэщым Даутрэ Абищайрэ цӀыфхэм ахэхьагъэх; мары Саул, игъусэхэр къегъэтэкъокӀыгъэхэу мэчъые, ипчыпыджыни ышъхьэ зыдэгъэзэгъэ лъэныкъомкӀэ чӀыгум щыхэӀугъ; Абинэррэ дзэкӀолӀхэмрэ ащ къыкӀэрылъых. 8Абищай Даут риӀуагъ: «Тхьэм уипый джы пӀэ къырилъхьагъ; арышъ, Ӏизын къысэти, ятӀонэрэу сӀэ тесымыщэежьынэу, зэ огъукӀэ пчыпыджынымкӀэ чӀыгум хэсӀулӀэщт». 9Ау Даут Абищай къыриӀожьыгъ: «УмыукӀы, армырмэ Зиусхьаным[†] пачъыхьэнэу къахихыгъэм зыӀэ тезыщэягъэу хэта псэоу къэнэжьын зылъэкӀыщтыр?»[+] 10ЕтӀани Даут къыӀуагъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо! Зиусхьаныр ащ къыферэх е иаужыпкъэрэ мафэ къыфэрэси орэлӀэ, е заом орэкӀуи, ащ хэрэкӀуад;[+] 11ау Зиусхьаным пачъыхьэнэу къахихыгъэм сӀэ тесщэеныр Зиусхьаным къысфидэнэп; арышъ, ащ ышъхьэ зыдэгъэзэгъэ лъэныкъомкӀэ чӀыгум щыхэсэгъэ пчыпыджынымрэ псыр зэрыт къошынэу къыкӀэрытымрэ къаштэхи, тыӀугъэкӀыжь». 12Саул ышъхьэ зыдэгъэзагъэмкӀэ щытыгъэхэ пчыпыджынымрэ псыр зэрыт къошынымрэ Даут къыштэхи, нэбгыритӀум къагъэзэжьыгъ; зыгорэми зи къылъэгъугъэп, зыгорэми зи къышӀагъэп, зи къэущыгъэп. ЗэкӀэри чъыещтыгъэ, сыда пӀомэ Зиусхьаным къафигъэкӀогъэ чъые ӀэшӀум ахэр хэтыгъэх[+].

13ЕтӀанэ Даут адрэ бгъумкӀэ зэпырыкӀыжьи, чыжьэкӀэ апэӀудзыгъэ къушъхьэтхым къытеуцуагъ; уцупӀэмрэ ежь зыдэщыт чӀыпӀэмрэ бэкӀэ зэпэчыжьагъэх. 14Ащ ыуж Даут цӀыфхэмрэ Нэр ыкъо Абинэррэ къяджагъ: «Зэхэоха, Абинэр?» Абинэр ащ риӀожьыгъ: «Ухэт о, сыда узкӀэкуорэр, пачъыхьэри зыкӀэбгъэгумэкӀрэр?» 15Арти Даут Абинэр риӀуагъ: «УлӀыба о, хэт о пфэдэу Израилым исыр? Сыда уизиусхьан, пачъыхьэм, узкӀыфэмысакърэр? Пачъыхьэр, уизиусхьан, ыукӀынэу цӀыф горэ къызэрыкӀогъагъэр ошӀа? 16УизекӀуакӀэ дэгъоп; Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо! Зиусхьаным пачъыхьэнэу къахихыгъэм шъузэрэфэмысакъырэм пае шъуаукӀыныр къышъутефэ. Еплъэлъ, тыдэ хъугъа пачъыхьэм ышъхьэкӀэ щыӀэгъэхэ пчыпыджынымрэ псыр зэрытыгъэ къошынымрэ?» 17Ащ дэжьым Саул Даут ымакъэ къышӀэжьыгъэти риӀуагъ: «СикӀалэу Даут, умакъа зэхэсхырэр?» Даут къыриӀожьыгъ: «Сымакъэ адэ, сизиусхьанэу пачъыхьэр». 18ЕтӀани ащ къыӀуагъ: «Сыд пае сизиусхьан иӀумэт илъэуж зэрифэра? Сыда сшӀагъэр? БзэджагъэкӀэ сӀэ къыптесщэягъа? 19Сизиусхьанэу пачъыхьэр иӀумэт къыӀощтым джыри къерэдэӀу: Зиусхьаным укъысфигъэгубжыгъэмэ, сикъурмэн Зиусхьаным шӀу къысферэшӀыжь; цӀыфхэр армэ тазыфагу къихьагъэр, Зиусхьаным ынае къащэф, сыда пӀомэ, „КӀо, тхьэ хамэхэм афэлажь“ аӀозэ, Зиусхьаным сфыхихыгъэ чӀыгум сизыфыгъэхэр ахэр ары. 20Арышъ, Зиусхьаным инэрылъэгъу, чӀыгур слъыкӀэ згъэшъокӀынэп; сыда пӀомэ, щылэчэтыр къушъхьэм къызэрэщырафэкӀырэм фэдэу, зы бжыдзэм лъыхъунэу Израилым ипачъыхьэ къежьагъ».

21Арти Саул къыӀуагъ: «Сыхэукъуагъ, къэгъэзэжь, сикӀалэу Даут, ащ нахьыбэрэ сизэрар озгъэкӀыжьыщтэп, нычэпэ спсэ бгъэлъэпӀагъэ: акъылынчъэу сэ сызекӀуагъ, бэрэ сыхэукъуагъ»[+]. 22ЕтӀанэ Даут джэуап къытыжьыгъ: «Мары пачъыхьэм ипчыпыджын, зы кӀалэ горэ къэрэкӀуи ар ерэштэжь; 23Зиусхьаным шъхьадж ифэшъуашэр ригъэгъотын; Зиусхьаным о сӀэ укъырилъхьэгъэхагъ, ау Зиусхьаным пачъыхьэнэу къахихыгъэм сӀэ тесщэягъэп;[+] 24непэ о упсэ сэ зэрэзгъэлъэпӀагъэм фэдэу сищыӀэныгъэ Зиусхьаным ерэгъэлъапӀ, сыд фэдэрэ тхьамыкӀагъуи ащ сыщерэухъум!» 25ЕтӀанэ Саул Даут риӀуагъ: «Зиусхьаным ынэшӀу къыпщэф, сишъаоу Даут; Ӏофыбэ пшӀэщт, гъэхъагъэхэри уиӀэщт». Ащ ыуж Даут игъогу техьажьыгъ, Саули ичӀыпӀэ ыгъэзэжьыгъ.

### ЯтӀокӀэнэрэ блырэ шъхьэр


Даут Гъат ипачъыхьэ зэрэфэлэжьагъэр

1Ащ ыуж Даут ыгукӀэ зэриӀожьыгъ: «Зэгорэм Саул секӀодылӀэщт шъыпкъ, арэу зыхъукӀэ, сэркӀэ нахьышӀур фылист чӀыгур къэсыбгынэныр ары. Саул етӀанэ сауж икӀыжьыщт, ащ нахьыбэри Израилым ыкъопэ пстэумэ къащыслъыхъужьыщтэп, сэри ащ сыӀэпыкӀыжьын». 2ЕтӀанэ Даут зиӀэти, игъусэгъэ хъулъфыгъэ шъихыр кӀыгъоу Гъат ипачъыхьэу МэӀох ыкъо Ахыщ дэжь кӀуагъэ[+]. 3Даути ащ идзэкӀолӀхэри, хэти иунагъо кӀыгъоу, Даут ишъузитӀуи – ИзрыӀэлым щыщэу АхъынэӀамрэ Нэбал игощагъэу, Къармэл щыщэу, шъузабэу къэнэгъэ Абигаилрэ игъусэхэу, Ахыщ дэжь щыӀэхэу, Гъат щыпсэущтыгъэх[+]. 4Даут Гъат зэрэкӀожьыгъэм икъэбар Саул къылъыӀэсыгъэти, нахьыбэрэ ар ащ лъыхъужьыгъэп.

5Ащ ыуж Даут Ахыщ риӀуагъ: «НэшӀукӀэ укъысэплъымэ, къэлэ цӀыкӀумэ ащыщ горэм чӀыпӀэ къыщысэти, ащ сыщыпсэущт, сыд пае уиӀумэт уигъусэу пачъыхьэр зыдэс къалэм къыбдыдэсын фая?» 6Арти Ахыщ ащ Цыкълагъ къыритыгъ, джащ къыхэкӀэуи Цыкълагъ Ехъудэм ипачъыхьэмэ къафэнагъэу джыри аӀэ илъ[+]. 7Даут фылист хэгъэгум зэпстэумкӀи зэрисыгъэр илъэсрэ мэзиплӀырэ.

8ЕтӀанэ Даут ицӀыфхэр игъусэхэу къежьэхэти, къалэу Сур, Мысыр хэгъэгум анэсэу бэшӀагъэу ащыпсэущтыгъэ гъышыур, гъызыр, Ӏамалэкъ лъэпкъхэм атебанэщтыгъэх[+]. 9Даут а хэгъэгур зэрипхъощтыгъэ, хъулъфыгъи бзылъфыгъи псэоу къыгъанэщтыгъэп, мэлхэр, цухэр, щыдхэр, махъшэхэр, щыгъынхэр къатыриххэти, Ахыщ дэжь къыгъэзэжьщтыгъэ. 10«Хэта джы шъузтебэнэгъагъэр?» ыӀоу Ахыщ Даут зеупчӀыкӀэ, Даут къыриӀожьыщтыгъ: «Зэм – Ехъудэм икъыблэ лъэныкъу, етӀанэ – ерахъмыел лъэпкъыр зыщыпсэурэ чӀыпӀэм икъыблэ лъэныкъу, ящэнэрэм – къэн лъэпкъыр зыщыпсэурэ чӀыпӀэм икъыблэ лъэныкъу»[+]. 11Гъат къыздимыщэнхэм пае Даут хъулъфыгъи бзылъфыгъи псэоу къыгъанэщтыгъэп. Ар егупшысщтыгъэ: «„Джары Даут зэрызекӀуагъэр“ аӀозэ, ахэм таӀотэн алъэкӀыщт». Фылист хэгъэгум есыфэ Даут ышӀагъэхэр джары. 12«Ежь къызхэкӀыгъэ израил лъэпкъым ар фэлъэгъужьырэпышъ, егъашӀэм сэ сичырэщт» зэриӀожьзэ, джаущтэу Ахыщ Даут цыхьэ фишӀыгъ.

### ЯтӀокӀэнэрэ ирэ шъхьэр

1ЕтӀанэ фылистхэм Израилым зао дашӀыным пае дзэхэр къаугъоигъэх, Ахыщ Даут риӀуагъ: «Ори уицӀыфхэри шъусигъусэхэу заом тызэрэкӀощтым ущэсэгъэгъуазэ». 2Арти Даут Ахыщ риӀуагъ: «Хъунба адэ, уиӀумэт джы ышӀэщтыр къэплъэгъущт». Ахыщ Даут риӀуагъ: «Дэгъу, джащ пае сэпсэуфэ ренэу усиухъумэкӀонэу осэгъэнафэ».


Саул удыгъэхэр зезыхьэрэм дэжь зэрэкӀуагъэр

3Самуел зэлӀэм зэкӀэ израил цӀыфхэм ар агъэежьи, икъалэу Рамэ щагъэтӀылъыжьыгъагъ. Удыгъэхэр зезыхьэхэрэмрэ джэнчыдзхэмрэ Саул хэгъэгум рифыгъагъэх[+]. 4ЕтӀанэ фылистхэр къэзэрэугъойхи къежьагъэх, Шыунэм нэс къакӀохи къыщыуцугъэх; Саули израил цӀыфхэр зэкӀэ къызэӀуигъакӀэхи къушъхьэу ГъылбэуаӀ дэжь къыщыуцугъэх[+]. 5Саул фылистхэм ядзэ зелъэгъум къэщтагъ, ыгуи лъэшэу къыгъэкӀэзэзыгъ. 6Арти Саул Зиусхьаным[†] еупчӀыгъ, ау Зиусхьаным джэуап къыритыжьыгъэп, пкӀыхьапӀэкӀи зыкъыригъэлъэгъугъэп, мыжъо лъапӀэу уримыр[†] зырарегъадзэми, джэуапыр къылъигъэӀэсыгъэп, тхьэлӀыкӀохэмкӀи[†] къэбарыр къыригъэшӀагъэп[+]. 7ЕтӀанэ Саул иунэӀутмэ ариӀуагъ: «Удыгъэхэр зезыхьэрэ бзылъфыгъэ горэ къысфэжъугъоти, ыдэжь сыкӀонышъ сеупчӀыщт». ИунэӀутмэ джэуап къыратыжьыгъ: «Удыгъэхэр зэрихьэу бзылъфыгъэ горэ Ӏэндор дэс»[+].

8Ащ ыуж Саул ищыгъынхэр зыщиххи, нэмыкӀхэр зыщилъэхи, нэбгыритӀу игъусэу чэщым къежьэхи бзылъфыгъэм дэжь къэкӀуагъэх. Саул ащ риӀуагъ: «СыолъэӀу джэнч къысфэбдзынэу, зыцӀэ къесӀорэр къысфычӀэпщынэу, зигугъу къыпфэсшӀырэр къэпщэнэу». 9Ау бзылъфыгъэм къыриӀожьыгъ: «Саул ышӀагъэм, удыгъэхэр зезыхьэхэмрэ джэнчыдзхэмрэ хэгъэгум зэрэрифыгъэхэм ущыгъуазэба; сыд пае сытекӀодэнэу спсэ хъытыу къыфэбгъэуцура?» 10Арти Саул тхьэлъанэ ышӀи риӀуагъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо! Мы Ӏофым пшъэдэкӀыжь рыпхьыщтэп». 11ЕтӀанэ бзылъфыгъэр къеупчӀыгъ: «Хэта къыпфычӀэсщыщтыр?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Самуел къысфычӀэщ». 12Бзылъфыгъэм Самуел зелъэгъум лъэшэу къэкууагъ; Саул зыкъыфигъази, къеупчӀыгъ: «Сыда сызкӀэбгъэпцӀагъэр? О у Саул». 13Арти пачъыхьэм ащ риӀуагъ: «Умыщын, сыда плъэгъурэр?» Бзылъфыгъэм Саул къыриӀожьыгъ: «Джынэм фэдэу зыгорэ чӀы чӀэгъым къычӀэкӀэу сэлъэгъу». 14«Сыд теплъа ащ иӀэр?» – Саул ащ еупчӀыгъ. Адрэм къыриӀуагъ: «Зы лӀыжъ горэ чӀы чӀэгъым къычӀэкӀы, джэнэ кӀыхьэ щыгъэу». Ар зэрэ-Самуелыр Саул къышӀагъэти, ыӀу егъэзыхыгъэу чӀыгум зытыридзи, шъхьащэ фишӀыгъ[+].

15Самуел Саул къыриӀуагъ: «Сыда сыкъычӀэмыкӀмэ мыхъунэу сызфэбгъэгумэкӀрэр?» Саул риӀожьыгъ: «СиӀофхэр дэй дэдэх; фылистхэр къысэзаох; Тхьэм сыкъыбгынагъ; тхьэлӀыкӀохэмкӀи пкӀыхьапӀэкӀи Тхьэм джэуап къыситыжьырэп. СшӀэщтымкӀэ сыоупчӀыжьынэу сыкъызкӀыоджагъэр джары»[+]. 16Самуел къыриӀуагъ: «Зиусхьаным укъыбгыни уипыеу хъугъэмэ, сыд пае сэ укъысэупчӀыжьра? 17Зиусхьаным сэ къысигъаӀощтыгъэр ары Зиусхьаным ышӀагъэр; Зиусхьаным пачъыхьагъур пӀэкӀихи, къыппэблэгъэ цӀыфым, Даут, ыӀэ рилъхьагъ[+]. 18Зиусхьаным къыуиӀуагъэм узэремыдэӀугъэм, Ӏамалэкъхэм зафэгубжым ахэм яфэшъуашэ зэрямыгъэгъотыгъэм пае Зиусхьаным ар джы къыуешӀэ[+]. 19Арышъ, Израили ори Зиусхьаным шъузэгъусэу фылистхэм аӀэ шъурилъхьащт: ори уикӀалэхэми неущ тызэгъусэщтых, Израилым идзэ Зиусхьаным фылистхэм аӀэ рилъхьащт»[+].

20Самуел къыриӀуагъэм лъэшэу къыгъэщынагъэти, Саул ошӀэ-дэмышӀэу къызэхэфагъ, мэфэ ренэми чэщми фыгукӀэ Ӏуфэгъагъэпти, ар кӀочӀаджэ хъугъэ. 21А бзылъфыгъэр Саул къызекӀуалӀэм лъэшэу зэрэщынагъэр ылъэгъугъэти къыриӀуагъ: «Мары уиӀумэт, пӀорэм къедэӀуи, ыпсэ рыджэгужьзэ, унашъоу фэпшӀыгъэр ыгъэцэкӀагъ; 22джы сыолъэӀу уиӀумэт къыуиӀощтым къедэӀу; хьалыгъу такъыр къыостынышъ шхы, гъогум утехьажьмэ гъэрет уиӀэу хъущт». 23Ау шхэнэу фэягъэпти риӀуагъ: «Сышхэщтэп». Арти иунэӀутхэри бзылъфыгъэри къелъэӀухэ зэхъум, ахэм къыраӀорэм едэӀуи, къэтэджыжьи пӀэм хэтӀысхьагъ. 24Бзылъфыгъэм шкӀэкӀэ пщэр иӀагъэти, гузэжъогъукӀэ ар аригъэукӀи, хьаджыгъэ къышти тхьацу ыпшагъ, хьалыгъу мыкӀу-мыпш ыгъэжъагъ. 25ЕтӀанэ Саулрэ иунэӀутхэмрэ къафытыригъэуцуагъ, ахэр шхагъэх, къэтэджыжьхи а чэщ дэдэм къагъэзэжьыгъ.

### ЯтӀокӀэнэрэ бгъурэ шъхьэр


Даут фылистхэм къызэрэзыхафыгъэр

1Фылистхэм ядзэхэр зэкӀэ Афэкъ къыращалӀэхи, израил цӀыфхэр ИзрыӀэл щыӀэ псынэкӀэчъым дэжь къыщыуцугъэх. 2Нэбгырэ шъэрышъэу, мин-минэу зэхэдзыгъэ ядзэхэр ягъусэхэу фылистмэ япщыхэр къакӀощтыгъэх. Даутрэ ащ ицӀыфхэмрэ Ахыщ ягъусэу ахэм ауж итыгъэхэти, 3фылистмэ япщыхэм зэраӀожьыгъ: «Мыхэр сыд джуртха?» Ахыщ фылистмэ япщыхэм ариӀожьыгъ: «Шъущыгъуазэба мыр израил пачъыхьэу Саул зэриӀумэтым, зэрэ-Даутым? Илъэсым къехъугъэу ар садэжь щыӀэшъ, къызыкӀуагъэм къыщегъэжьагъэу непэ къызнэсыгъэм мыхъун гори ащ хэслъэгъуагъэп». 4Ау фылистмэ япщыхэр къыфэгубжхи къыраӀуагъ: «Мы цӀыфыр утӀупщыжьи чӀыпӀэу фэбгъэзагъэм орэкӀожь, тигъусэу ар заом къэрэмыкӀу, заом пыи къыщытфэмыхъужьыным пае. Изиусхьан ыгу къыщэфынба мы лӀыхэм ашъхьэ харигъалъхьэу ащкӀэ ыгу къыдищаемэ? 5„Саул минхэм атекӀуагъэмэ, Даут зытекӀуагъэр минипшӀых“ зыфиӀорэ гущыӀэхэр зыхэлъ орэдыр цӀыф купышхомэ зыфызэхалъхьэгъэ Даутыр арба ар?»[+]

6Арти Ахыщ Даут къеджи риӀуагъ: «Зиусхьаныр[†] зэрэщыӀэр сэӀо! Шъыпкъагъэ пхэлъышъ, тызэгъусэу заом тызэдыӀухьэу тыкъызэдыӀукӀыжьщтыгъэмэ сигопэщтгъэ, сыда пӀомэ садэжь укъызыкӀуагъэм къыщегъэжьагъэу непэ къызынэсыгъэм мыхъун гори пхэслъэгъуагъэп, ау типщымэ агу урихьырэп. 7Арышъ, джы гъэзэжьи, зыгъэрэхьати кӀожь, фылистмэ япщыхэм агухэр къащымыгъахь». 8Даут Ахыщ риӀуагъ: «Сыда сшӀагъэри, уинэплъэгъу сыкъызиуцуагъэмрэ непэрэ азыфагу уиӀумэт мыхъунэу хэплъэгъуагъэри, сыд пае сизиусхьан ипыйхэм сязэонэу ащ сыкӀымыгъущта?» 9Арти Ахыщ Даут къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаным имэлэӀич фэдэу сыоплъышъ, сэркӀэ узэрэшӀур пшӀошъ гъэхъу; ау фылистмэ япщыхэм аӀуагъ: „Ар тигъусэу заом къыддэрэмыкӀу“[+]. 10Арышъ, ори уизиусхьанэу Саул ипщылӀщтыгъэхэу уигъусэхэми пчэдыжьым жьэу шъукъэтэдж[*], Пчэдыжьым шъукъыкӀэтаджи, нэф къызэрэшъэу шъукӀожь».

11ЕтӀанэ Даути ицӀыфхэри фылист чӀыгум агъэзэжьынэу пчэдыжьым къэтэджыгъэх. Фылистхэр ИзрыӀэл кӀуагъэх.

### ЯщэкӀэнэрэ шъхьэр


Ӏамалэкъхэм зэратекӀуагъэхэр

1Даутрэ ицӀыфхэмрэ Цыкълагъ зэкӀохэм ыуж мэфищ тешӀагъэу Ӏамалэкъхэр къыблэ лъэныкъомкӀэ хэгъэгум къытебэнагъэх. Къалэу Цыкълагъ аубыти тырагъэстыкӀыгъ[+]. 2Бзылъфыгъэхэри къалэм адрэ дэсыгъэхэри, анахь цӀыкӀум къыщегъэжьагъэу анахь иным нэсыжьэу, амыукӀхэу, гъэрэу зыдыращажьэхи ягъогу техьажьыгъэх. 3Даутрэ ащ ицӀыфхэмрэ а къалэм зыдахьэхэм машӀокӀэ ар тырагъэстыкӀыгъагъ, ахэм яшъузхэр, яшъаохэр, япшъашъэхэр зэгъусэхэу гъэрэу Ӏуафыгъагъэх. 4Арти Даути игъусагъэхэми хьадэгъэшхо къаӀати, гъын амылъэкӀыжьыфэ гъыгъэх. 5Даут ишъузитӀуи гъэрэу аубытыгъагъэх: ИзрыӀэл щыщ АхъынэӀамрэ Къармэл щыщэу, Нэбал игощагъэу, шъузабэу къэнэгъэ Абигаилрэ[+]. 6КъащышӀыгъэм апсэ хигъэӀэжьыгъэхэти, нэбгырэ пэпчъ ыкъохэмрэ ыпхъухэмрэ ыгу афэгъущтыгъэти, мыжъокӀэ еохэзэ аукӀынэу цӀыфхэр зэрэфэягъэм Даут гузэжъогъу хидзагъ. Ау къыщышӀыгъэм еуцолӀэнымкӀэ и-Зиусхьанэу[†] Тхьэм фыриӀэ шӀошъхъуныгъэм Даут кӀуачӀэ къызхыригъэгъотэжьыгъ.

7Ахъымэлэх ыкъо къурмэнышӀэу[†] Абыетар мыжъогъуазэр[†] къыхьынэу Даут риӀуагъ. Абыетар мыжъогъуазэр Даут къыфихьыгъ[+]. 8ЕтӀанэ «Мы дзэ мацӀэм ыуж сихьащта, сылъежьэмэ, сыкӀэхьашъущта?» ыӀуи, Даут Зиусхьаным еупчӀыгъэти, джэуап къыритыжьыгъ: «Ары, ыуж ихь, уакӀэхьащт, къатепхыжьыщт». 9Арти Даутрэ игъусэгъэ дзэкӀолӀ нэбгырэ шъихымрэ ежьагъэх; псы игъукӀыгъэу Бэсэр ылъэгу зынэсхэм, пшъыгъэхэти, къэуцугъэх[+]. 10ЕтӀанэ Даутрэ нэбгырэ шъиплӀымрэ апэ рагъэхъугъ. Нэбгырэ шъитӀум псы игъукӀыгъэу Бэсэр ылъэгу зэпачынэу кӀуачӀэ яӀэжьыгъэпти, а чӀыпӀэм къыщыуцугъэх. 11КӀохэ пэтзэ зы мысырылӀ горэ шъофым апэ къыщифагъэти Даут дэжь къащагъ. Ащ хьалыгъу зыратым, ышхыгъ, псыри тыришъухьажьыгъ; 12шхынцумпэр зыдэлъ хьалыгъу ӀашӀуитӀурэ сэнэшъхьэгъэгъугъэ блэритӀурэ ратхи рагъэшхыгъ. ЕтӀанэ зэшхэм, чэщ-мэфищым хьалыгъуи пси Ӏуфэгъагъэпти, ыкӀуачӀэ къихьажьыгъ. 13Даут ащ еупчӀыгъ: «Хэтмэ уащыща, тыда узщыщыр?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Сэ мысыр лъэпкъым сыщыщ кӀал, Ӏамалэкъ горэм сырипщылӀ, мэфищэ сысымэджагъэти сизиусхьан сыкъычӀидзыжьыгъ. 14Къырэт лъэпкъыр зыщыпсэурэ чӀыпӀэм икъыблэ, Ехъуд хэкуми, Къалэб икъыбли тарыхьэщтыгъэ, Цыкълагъ машӀокӀэ тедгъэстыкӀыгъ»[+]. 15Даут ащ риӀуагъ: «А дзэм сепщэлӀэщта?» Адрэм къыӀуагъ: «СымыукӀынэу, сизиусхьан семытыжьынэу Тхьэ къапӀомэ, а дзэм уесщэлӀэщт»[+].

16[*] ЕтӀанэ ар ащ ыщагъ; мары Ӏамалэкъхэр, а хэгъэгум щизэрэтэкъухьагъэхэу ешъох, ешхэх, фылистхэм ячӀыгурэ Ехъуд хэкумрэ мылъкушхо къызэраращыгъэр агъэмэфэкӀы. 17Даут ахэм атебани, пчыхьэ чэпэзэхэогъум къыщегъэжьагъэу ятӀонэрэ мафэм ипчыхьэ нэс язэуагъ, махъшэмэ затезыдзи хэлъэдэжьыгъэ кӀэлэ шъиплӀым анэмыкӀэу, ахэм ащыщ гори псэоу ӀэкӀэкӀыжьыгъэп. 18Ӏамалэкъмэ аштэгъагъэхэр зэкӀэ Даут къатырихыжьыгъ, ишъузитӀуи Даут къатырихыжьыгъ. 19Арти зи ахэм ашӀокӀодыгъэп, акъохэми, апхъухэми, Ӏамалэкъмэ атырахыгъагъэми ащыщ гори ахэмызэу зэкӀэри Даут ыӀэ къыригъэхьажьыгъ. 20Былымхэри, пчэн-мэлхэри Даут къатырихыгъэх, ежьхэм ябылымхэм ахэр апэ итхэу, «Мыхэр Даут къатырихыгъэх» аӀозэ, къафыщтыгъэх.

21ЕтӀанэ Даут псы игъукӀыгъэу Бэсэр ылъэгу къимыкӀышъугъэгъэ нэбгырэ шъитӀум къякӀолӀэжьыгъ, ахэр Даут къыпэгъокӀыгъэх. А цӀыфхэм якӀуалӀи Даут сэлам арихыгъ. 22Арти Даут игъусэмэ ахэтыгъэ цӀыф бзаджэхэм аӀуагъ: «Зэрэтимыгъусагъэхэм пае къатетхыгъэ мылъкур ахэм адэдгощыщтэп; шъхьадж ишъузрэ икӀалэхэмрэ ерэштэжьхи, зырарэгъэхь». 23Ау Даут къыӀуагъ: «Сикъошхэр, Зиусхьаным мыр къызытитыгъэм, псэоу тыкъызигъэнэжьыгъэм, къытэзаощтыгъэ дзэр тӀэ къызырилъхьагъэм ауж арэущтэу шъумышӀы. 24Хэта ащ фэдэ ӀофымкӀэ къыжъудезгъэштэщтыр? Заом щыӀагъэхэм атефэрэ Ӏахьэм фэдиз ӀапӀэхэм къапэдгъэнэгъагъэхэм атефэу зэкӀэми зэфэдэу афэдгощын фае»[+]. 25Джащ къыщегъэжьагъэу ыужми джары зэрашӀыщтыгъэр; ИзраилкӀэ хабзэу ыкӀи бзыпхъэу ар джы къызнэсыгъэми агъэуцугъ.

26ЕтӀанэ Даут Цыкълагъ къакӀуи, мылъкоу къатырихыгъэм щыщ иныбджэгъу ехъуд анахьыжъ упчӀэжьэгъухэм афаригъащи араригъэӀуагъ: «Зиусхьаным ипыйхэм къатетхыгъэм щыщ шӀухьафтынэу къышъосэты». 27Зыфаригъэщагъэхэр зыщыпсэущтыгъэхэр Бэтэл, къыблэмкӀэ щыӀэ Рамот, Ятыр, 28ӀарэӀэр, Сифмэт, АштымаӀ, 29Рахэл, ерахъмыелхэм якъалэхэм, къэнхэм якъалэхэм,[+] 30Хъорым, БорӀащан, Ӏатэх, 31Хъэурэн, ежь Даутрэ ицӀыфхэмрэ зынэсыгъэ чӀыпӀэ пстэури.

### ЯщэкӀэнэрэ зырэ шъхьэр


Саулрэ икӀалэхэмрэ хьадэгъур къызэрафэкӀуагъэр

1Джащ фэдизым фылистхэр Израилым къезэуагъэх, фылистхэм защаухъумэнэу израилылӀмэ къыкӀатхъужьыгъэти, къушъхьэу ГъылбэуаӀ къыщызэхакъутагъэх[+]. 2Фылистхэр Саулрэ ыкъохэмрэ къакӀэхьагъэх, Саули, икӀалэхэу Ионэтани, Абинэдауи, МэлкъэшыуаӀи фылистхэм аукӀыгъэх[+]. 3Саул пэшӀуекӀорэ заор пхъэшагъэ, щэбзащэхэмкӀэ охэрэм щабзэхэр къытырагъафэхи, хьылъэу ар къызэхауӀыхьагъ. 4Арти Саул иашъоджэнэзехьэ риӀуагъ: «Сунэт амышӀыгъэхэр къакӀохэу, самыукӀэу, къызрэмыджэгуфэхэкӀэ, уичатэ къихи сылӀ». Ау иашъоджэнэзехьэ лъэшэу щынэщтыгъэти, ащ фэягъэп. Арти Саул ежь ичатэ къырихи, ащ зытыридзэжьыгъ[+]. 5Саул зэрэлӀагъэр иашъоджэнэзехьэ зелъэгъум, ежьми ичатэ зытыридзэжьи зырилӀыжьыгъ. 6Джаущтэу а мафэм Саули, икӀэлищи, иашъоджэнэзехьи, зэкӀэ ицӀыфхэри зэрэзэгъусэхэу хэкӀодагъэх. 7КӀэим къыкӀэрысыгъэ, Иордан ыкӀыбкӀэ щыпсэущтыгъэхэ израил цӀыфхэм израил дзэкӀолӀхэм къызэрэкӀатхъужьыгъэр, Саулрэ икӀалэхэмрэ зэрэщымыӀэжьхэр къызалъэгъум, якъалэхэр къабгынэхи, ашъхьэ рахьыжьэжьыгъ. Фылистхэр къакӀохи ахэм адэтӀысхьагъэх.

8КъыкӀэлъыкӀорэ мафэм аукӀыгъэхэр ахъункӀэнхэу фылистхэр къэкӀуагъэхэти, къушъхьэу ГъылбэуаӀ щыфэхыгъэ Саули икӀэлищи къагъотыжьыгъэх. 9Арти ащ ышъхьэ шӀуаупкӀи, иашъоджанэ щахи, ятхьэ нэпцӀхэр зычӀэт унэхэмрэ цӀыфхэмрэ къэбарыр алъыӀэсыным пае зэрэфылист чӀыгоу мэкъэгъэӀухэр къащырагъэкӀокӀыгъэх[+]. 10ЕтӀанэ ащ иашъоджанэ гъэбэжъугуащэу Астарт[†] итхьалъэӀупӀэ чӀалъхьи, ихьадэ къалэу Бэтщан идэхьапӀэ дэжь дэпкъым щыпалъагъ[+]. 11Ащ ыуж фылистхэм Саул рашӀагъэм икъэбар ГъылыӀад ит къалэу Яощ дэсхэм зэхахыгъэти,[+] 12лӀыгъэ зыхэлъ цӀыфхэр зэкӀэ къежьэхи, чэщ ренэм къакӀохэзэ, Саулрэ икӀалэхэмрэ яхьадэхэр Бэтщан идэпкъ къыпахыжьхи, Яощ къагъэзэжьи, ахэр ащ щагъэстыжьыгъэх[+]. 13ЕтӀанэ яхьадэкъупшъхьэхэр Яощ дэт чъыгаем ычӀэгъ щычӀатӀэжьхи, мэфиблэ анэкӀыгъ.

## Тхылъэу «ЯтӀонэрэ Самуел»

### Тхылъэу «ЯтӀонэрэ Самуел»

Тхылъэу «ЯтӀонэрэ Самуел»


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]


### Апэрэ шъхьэр


Тхылъэу «ЯтӀонэрэ Самуел»


Саул зэрэщымыӀэжьым икъэбар Даут зэрэзэхихыгъэр

1Саул зызеукӀыжьым ыуж Даут Ӏамалэкъхэм атекӀуи, Цыкълагъ къыгъэзэжьи мэфитӀо дэсыгъ[+]. 2Ящэнэрэ мафэм цӀыф горэ Саул идзэ зыщызаощтыгъэ чӀыпӀэм къикӀи къэкӀуагъ: ищыгъынхэр зэӀытхъыгъагъэх, ышъхьаци ятӀэр къыхэтэкъущтыгъэ. Даут дэжь ар къэси, ыпашъхьэ зыщыридзыхи, чӀыгум нэс шъхьащэ фишӀыгъ. 3Даут ащ еупчӀыгъ: «Тыда укъыздикӀырэр?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Израилым идзэ зыщызэорэ чӀыпӀэм сыкъечъыжьы». 4ЕтӀанэ Даут ащ еупчӀыгъ: «Сыда къэхъугъэр? КъысфэӀуат». Адрэм къыриӀожьыгъ: «ЗэуапӀэр къабгыни дзэкӀолӀхэр къечъэжьэжьыгъэх, хэкӀодагъэри къауӀагъэу лӀэжьыгъэри бэдэд, Саули ыкъо Ионэтани щыӀэжьхэп». 5Къэбарыр къыфэзыхьыгъэ кӀалэм Даут еупчӀыгъ: «Саули ащ ыкъо Ионэтани зэрэщымыӀэжьхэр сыдэущтэу пшӀэнэу хъугъа?» 6КӀалэм къыриӀожьыгъ: «ГъылбэуаӀ Ӏуашъхьэм сыдэкӀуае зэхъум, Саул пчыпыджыным зытыригъэкӀэгъагъ, зэоным фытегъэпсыхьэгъэ кухэу щэбзаохэр зэрытыгъэхэр ащ кӀахьэщтыгъэх[+]. 7КъызызэплъэкӀым сыкъылъэгъугъэти, къысэджагъ. Арти есӀуагъ: „Мары сыкъэдаӀо“. 8Ар къысэупчӀыгъ: „Ухэт о?“ ЕсӀожьыгъ: „Сэ Ӏамалэкъмэ сащыщ“. 9ЕтӀанэ ащ къысиӀуагъ: „Сиакъыл сыщымыозэ, къысэкӀуалӀи сыукӀ, сыда пӀомэ спсэ джыри хэтыщт“[+]. 10Арти секӀуалӀи сыукӀыжьыгъэ, сыда пӀомэ къызытекӀохэм ыуж зэрэщымыӀэжьышъущтыр къызгурыӀуагъ. Танджэу шъхьащысыгъэмрэ ыӀапшъэ илъыгъэ Ӏэхъумрэ къыпысхыжьхи сизиусхьан къыфэсхьыгъэх».

11Ащ дэжьым Даут ищыгъынхэр ыцунтхъагъэх, игъусэгъэ цӀыфхэми ар дэдэр ашӀагъ[+]. 12Ахэм яхьадэгъэшхуагъ, Саулрэ ащ ыкъо Ионэтанрэ, Зиусхьаным[†] идзэрэ Израил хэгъэгумрэ чатэм зэрэзэхигъэфагъэхэр ягукъэошхоу гъымэ пыхьэхэзэ агъэягъэх, пчыхьэ нэс анэкӀыгъ. 13ЕтӀанэ къэбарыр къыфэзыхьыгъэм Даут еупчӀыгъ: «Хэтмэ уащыща о?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Хэхэс Ӏамалэкъым сырикӀал». 14Даут ащ риӀуагъ: «Зиусхьаным къахихыгъэр уукӀыным утемыщыныхьэу сыдэущтэу пӀэ тепщэягъа?»[+] 15Ар къыӀуи, Даут идзэкӀолӀ кӀалэ горэм къеджи риӀуагъ: «Еуи мор укӀы». Ар ащ еуи ыукӀыгъ. 16Даут аукӀыгъэм кӀэлъиӀожьыгъ: «Уихьадэгъу ор-орэу къэблэжьыгъ: Зиусхьаным къахихыгъэр уукӀыгъэу къызэоӀом уифэшъуашэр ор-орэу къызфэпхьыжьыгъ».


Даут Саулрэ Ионэтанрэ зэригъэягъэхэр

17Даут Саулрэ ащ ыкъо Ионэтанрэ мыщ фэдэ гъыбзэ къафиӀуагъ: 18«Яшар итхылъ»[*] зэритхагъэу, ехъуд лъэпкъым «Щабзэм иорэд»[*] ебгъэшӀагъ:

19«А Израил, уищытхъузехьэхэр уилъэгапӀэхэм ахэкӀодагъэх,
О лӀыхъужъ гущэхэр зэрэфэхыгъэхэр!

20Гъат къалэм къэбар щышъумыӀуат,
Ащкъэлэн иурамхэми макъэ ащышъумыгъэӀу,
армырмэ фылистмэ япхъухэр гушӀоных,
сунэт зымышӀыгъэмэ япхъухэр тхъэжьыных[+].

21ГъылбэуаӀ Ӏуашъхьэхэр! Осэпси ощхи къышъуферэмых,
лэжьыгъэ зэрылъ губгъуи шъуакӀыӀу терэмылъ,
лӀыхъужъхэм ямэӀу къызэхакъутагъэшъ,
Саул имэӀоу дагъэ зыщафэгъагъэм къытекӀуагъэхэшъ[+].

22УкӀыгъэмэ алъ къытенэу,
лӀыхъужъхэм апкъышъол пхыригъэкӀэу
Ионэтан ищэбзащэ дэлъ щабзэр ренэу атыригъафэщтыгъ,
Саул ичати фэӀазэу ыгъабзэщтыгъ.

23Саулрэ Ионэтанрэ зэшӀугъэх, зэгурыӀощтыгъэх,
щэӀэфэхи ядунай захъожьми зэшӀокӀодыгъэхэп;
бгъашхъомэ анахь псынкӀагъэх ахэр,
аслъанхэм анахь лъэшыгъэх.

24О израилыпхъухэр! Жъугъае Саулэу,
шэкӀ плъыжь дахэкӀэ шъузыфапэщтыгъэр,
щыгъынхэм къадэшъуштэнэу дышъэ хьап-щыпхэр къышъуфязгъащэщтыгъэр.

25О лӀыхъужъ гущэхэр зэуапӀэм зэрэщыфэхыгъэхэри!
О уилъэгапӀэ гущэхэм къащаукӀыгъэу Ионэтан щылъи.

26Сшэу Ионэтан, ощ пае сэшъыгъо, усилъэпӀэ дэдагъ;
гуфэбэныгъэу къысфыуиӀагъэр сэркӀэ бзылъфыгъэм ишӀулъэгъу нахьи нахь лъэшыгъ[+].

27О лӀыхъужъ гущэхэр зэрэфэхыгъэхэри – Ӏашэ гущэхэри хэкӀодагъэхи!»

### ЯтӀонэрэ шъхьэр


Даут Ехъудэм ипачъыхьэ зэрэхъугъэр

1А зэпстэумэ ауж Даут Зиусхьаным[†] еупчӀыгъ: «Ехъуд хэкум икъалэмэ ащыщ горэм сыкӀомэ хъущта?» Зиусхьаным ащ къыриӀожьыгъ: «КӀо». Даут къыӀуагъ: «Тыда сыздэкӀощтыр?» Ащ къыриӀожьыгъ: «Хъэурэн»[+]. 2Арти ишъузитӀуи, ИзрыӀэлым щыщ АхъынэӀамрэ чӀыпӀэу Къармэл щыщ Нэбал игощагъэу, шъузабэу къэнэгъэ Абигаилрэ игъусэхэу Даут ащ кӀуагъэ[+]. 3Игъусэхэри хэт иунагъуи кӀыгъоу къакӀохи, Хъэурэнрэ ащ къыпэблэгъэ къалэхэмрэ адэтӀысхьагъэх[+]. 4Ехъуд лӀыхэр къызэӀукӀэхи, ехъуд лъэпкъым ипачъыхьанэу Даут дагъэ щафагъ. ГилыӀадым ит къалэу Яощ щыщ лӀыхэм Саул зэрагъэтӀылъыжьыгъэм икъэбар Даут къыфахьыгъ[+]. 5Арти ГъылыӀадым ит къалэу Яощ дэсхэм адэжь лӀыкӀохэр ыгъакӀохи, Даут ахэм араригъэӀуагъ: «Шъуизиусхьанщтыгъэу Саул гукӀэгъу фэшъушӀи зэрэжъугъэтӀылъыжьыгъэм пае Зиусхьаным ынэшӀу къышъущэф, 6джы Зиусхьаныр шъоркӀэ гукӀэгъушӀэу, къышъуфэшъыпкъэу, ыпэкӀэ къызэрэшъуфыщытыгъэм фэдэу къэрэнэжь, сэри шъуизекӀуакӀэ ипэгъокӀ шӀуфашӀэ къышъоспэсыжьын; 7джы зыжъугъэпыт, лӀыгъэ къызхэжъугъаф, сыда пӀомэ шъуизиусхьанэу Саул щыӀэжьэп, сэ ехъуд лъэпкъым сырипачъыхьэнэу дагъэ сшъхьэ къыщафагъ».


Ищбощэт Израилым ипачъыхьэ зэрэхъугъэр

8Ау Нэр ыкъо, Саул идзэпащэу Абинэр, Саул икӀалэу Ищбощэт къызэригъэгъуси, Мэхъэнэим къыщагъ[+]. 9ЕтӀанэ зэрэ-Израилэу ипачъыхьанэу тыригъэхьагъ. ЧӀыпӀэхэу ГъылыӀадыр, Ашыурыр, ИзрыӀэлыр, ефраим, бынямин лъэпкъхэр а пачъыхьагъум къыхиубытэщтыгъэх. 10Саул ыкъо Ищбощэт Израилым ипачъыхьанэу зытехьэм илъэс тӀокӀитӀу ыныбжьыгъэр, пачъыхьагъум зэрэтетыгъэр илъэситӀу. Даут игъусагъэр ехъуд лъэпкъыр ары. 11Ехъуд лъэпкъым ипачъыхьэу Даут зэпстэумкӀи Хъэурэн зэрэдэсыгъэр илъэсиблрэ мэзихрэ[+].


Саулрэ Даутрэ ялӀакъохэр зэрэзэшӀонагъэхэр

12Нэр ыкъо Абинэр, Саул ыкъо Ищбощэт идзэкӀолӀхэр зэгъусэхэу Мэхъэнэим къикӀхи ГъыбӀон къалэм къэкӀуагъэх. 13Цырыуй икӀалэу Иоаб Даут идзэкӀолӀхэр кӀыгъухэу ахэм апэуцужьынхэу къежьэхи, ГъыбӀон псыуцупӀэм дэжь щызэӀукӀагъэх. Зы купыр зы нэпкъым къыщыуцугъ, ятӀонэрэ купым адрэ нэпкъыр уцупӀэкӀэ къыхихыгъ. 14Ащ ыуж Абинэр Иоаб риӀуагъ: «КӀэлэ заулэ къыхэрэкӀи, тапашъхьэ щызэрэзаох». Иоаб къыриӀожьыгъ: «КъыхэрэкӀых». 15Арти бгъуитӀумкӀи дзэкӀолӀ заулэ къахэкӀотыгъ, Саул ыкъо Ищбощэт игъусэмэ быняминэу нэбгырэ пшӀыкӀутӀу, Даут игъусэхэми джащ фэдиз къызхагъэкӀыгъ. 16Ахэр зэжэхэбанэхи, ашъхьэхэр шӀозэрэубытыкӀхэмэ, чатэхэмкӀэ зэхэпыджэжьхэмэ зэрэукӀыжьхэзэ, а чӀыпӀэм щыхэзэрэгъэфагъэх. Ащ пае а чӀыпӀэм ГъыбӀон дэжь щыӀэ Хъэлкъат-ХаццуримкӀэ, Чатэмэ яшъофкӀэ еджагъэх. 17А мафэм зэо пхъашэ щыӀагъ, Даут идзэкӀолӀхэр Абинэррэ темыр Израилым щыщ дзэкӀолӀэу ащ игъусагъэхэмрэ атекӀуагъэх.

18Цырыуй ыкъуищи: Иоаби, Абищаи, Ӏасаели ахэм ахэтыгъэх. Ӏасаел къушъхьэпчэн Ӏэлым фэдэу лъэпсынкӀэу щытыгъ[+]. 19Арти Ӏасаел Абинэр рифыжьи, илъэужхэм занкӀэу атетэу, кӀэкӀэу ыуж ихьагъ. 20Чъэхэзэ Абинэр къызэплъэкӀи къеупчӀыгъ: «Ора ар, Ӏасаел?» Мыдрэм ащ риӀожьыгъ: «Сэры». 21Абинэр ащ къыриӀуагъ: «Сэ сауж икӀи, дзэкӀолӀ ныбжьыкӀэмэ ащыщ горэм ыуж ихьи, иӀэшэ-шъуашэхэр къыпыхых». Ау Ӏасаел ащ ыуж икӀыгъэп. 22Джыри икӀэрыкӀэу Абинэр Ӏасаел къыриӀуагъ: «Сауж икӀ, сыд пае усэонышъ, ухэзгъэфэн фая? Пшэу Иоаб ыпашъхьэ етӀанэ сыдэущтэу сихьажьыщта?» 23Адрэр ыуж икӀынэу фэягъэпти, Абинэр зыкъызэригъэзэкӀи пчыпыджынымкӀэ ыныбэ къыхэпыджагъ; пчыпыджыныр пхырыкӀыпи, ащ дэжьым ар къыщызэхафи, а чӀыпӀэм ыпсэ щыхэкӀыгъ. ЫужкӀэ Ӏасаел зыщыфэхыгъэу, ыпсэ зыщыхэкӀыгъэ чӀыпӀэм блэкӀырэ пстэури къыщызэтеуцощтыгъэх.

24Ау Иоабрэ Абищайрэ Абинэр лъежьагъэх. Ыуж итэу кӀохэзэ, ГъыбӀон шъофнэкӀым екӀурэ гъогур Ӏуашъхьэу Гъыяхъ зыщебгъукӀорэм дэжь пэчӀынэтӀэ Ӏуашъхьэу Аммэ зынэсхэм, тыгъэр къохьэгъэхагъ. 25Арти быняминхэр Абинэр купэу къезэрэугъоилӀэхи, зэонхэу загъэхьазыри, Ӏуашъхьэ горэм ышыгу зыщагъэпытагъ. 26ЕтӀанэ Абинэр Иоаб къеджи къыриӀуагъ: «Икъущтба чатэкӀэ лъэу дгъэчъагъэр? Хьауми заом тхьамыкӀагъо къызэрэздихьырэм ущыгъуазэба? Акъошхэм ащ нахьыбэрэ ямызэожьынхэу уицӀыфхэм ямыӀоу джыри бэ тебгъэшӀэщта?» 27Иоаб ащ къыриӀожьыгъ: «Тхьэр зэрэщыӀэр сэӀо! Ар джы къэмыӀогъагъэмэ, цӀыфхэм пчэдыжь нэс акъошхэм ялъэуж афыщтыгъэ». 28Ащ ыуж Иоаб гъоупщынэм къызепщэм, дзэкӀолӀхэр зэкӀэ къызэтеуцуагъэх, ащ нахьыбэри израил цӀыфхэм ауж итыжьыгъэхэп; заор щагъэтыжьыгъ.

29Абинэррэ игъусэгъэ дзэкӀолӀхэмрэ а чэщым ренэу Иордан кӀэим рыкӀуагъэх, етӀанэ Иордан зэпырыкӀхи, пчэдыжьым къыщегъэжьагъэу щэджагъом нэс гъогу тетыгъэхэ нэуж Мэхъэнэим нэсыгъэх. 30Иоаб Абинэр ыуж икӀыжьи къэуцужьыгъ, дзэкӀолӀхэр зэкӀэ къызызэӀуегъакӀэхэм, Даут идзэкӀолӀмэ Ӏасаел нэмыкӀэу нэбгырэ пшӀыкӀубгъу ахэтыжьыгъэп. 31Даут идзэкӀолӀхэм быняминхэри Абинэр игъусагъэмэ ащыщхэри нэбгырэ шъищрэ тӀокӀищрэ хъоу зэхаукӀагъэх. 32ЕтӀанэ Ӏасаел ятэ зыщагъэтӀылъыжьыгъэ чӀыпӀэу Бэтлэхъэм дэтым щагъэтӀылъыжьыгъ. Иоабрэ игъусэ дзэкӀолӀхэмрэ чэщ ренэм кӀохи, нэфшъагъом Хъэурэн нэсыгъэх.

### Ящэнэрэ шъхьэр

1Саул иунагъорэ ащ готхэмрэ Даут иунагъорэ ащ готхэмрэ зэнэкъокъухэу бэрэ хэтыгъэх. Даут ылъапсэхэр нахь пытэщтыгъэх, Саул иунагъорэ ащ готхэмрэ яӀофхэр нахь дэй хъу зэпытыщтыгъэх.


Даут икӀалэхэр

2ЕтӀанэ Даут кӀалэхэр Хъэурэн къыщыфэхъугъэх. Апэрэ шъаоу Аминон къыфэзылъфыгъэр изрыӀэлыпхъоу АхъынэӀам ары,[+] 3ятӀонэрэр Къылау, ар[*] зиягъэр, Нэбал игощагъэу Къармэл щыщ Абигаил; ящэнэрэр – Абищэлэм, ащ янагъэр Гъышыурым ипачъыхьэу Тэлмай ыпхъоу МэӀах;[+] 4яплӀэнэрэр – Адоный, Хъаджэт икӀэлагъ; ятфэнэрэр – Щэфатый, Абитал икӀэлагъ;[+] 5яхэнэрэр – ИтрэӀам, къэзылъфыгъэр Даут ишъхьагъусэу Ӏэгълэ. Ахэр Даут Хъэурэн къыщыфэхъугъэх.


Абинэррэ Даутрэ язэгурыӀоныгъ

6Саул иунагъорэ ащ готхэмрэ, Даут иунагъорэ ащ готхэмрэ азыфагу зэмызэгъыныгъэ елъыфэ Абинэр Саул иунагъорэ ащ готхэмрэ ягъусэу Ӏэшъхьэтетныгъэ ӀэнатӀэм щылъыкӀотагъ. 7Айэ ыпхъоу РицпэкӀэ заджэхэрэр Саул ишъузгуадзэщтыгъ. Саул ыкъо Ищбощэт Абинэр риӀуагъ: «Сятэ ишъузгуадзэщтыгъэм дэжь сыда узкӀихьэщтыгъэр?»[+] 8Ищбощэт къыриӀуагъэм лъэшэу къыгъэгубжыгъэу Абинэр ащ риӀожьыгъ: «Сыкъумал къыпшӀошӀа? Ехъудэм сыпэшӀуекӀоу, уятэу Саул, ащ ышхэмрэ иныбджэгъухэмрэ сагоуцуагъ, ори Даут ыӀэ уислъхьагъэп, ау бзылъфыгъэм пае псэкӀодэу сшӀагъэр къыспэоӀэты. 9-10Пачъыхьагъур Саул иунагъо къызэрэӀэкӀихыжьыщтыр, Даут ипачъыхьагъу Дан къыщегъэжьагъэу БэрщэбаӀ нэсыжьэу Израилымрэ Ехъудэмрэ зэращигъэуцущтыр Тхьэм къыӀуагъ. Зиусхьаным[†] Даут къыдишӀыгъэ зэзэгъыныгъэр зысымыгъэцэкӀэжькӀэ, ифэшъуаши ащ нахьыбэжьи Тхьэм Абинэр рерэгъэгъот!»[+][+] 11Арти Ищбощэт Абинэр зыпари риӀожьышъугъэп, сыда пӀомэ ар ащ щыщынэщтыгъэ.

12Ащ ыуж Абинэр Даут дэжь лӀыкӀохэр ыгъакӀохи ригъэупчӀыгъэх: «Орба мы чӀыгур зыӀэ илъыщтыр? Ӏуагъэ зэдэтэгъэшӀи, израил лъэпкъыр зэрэщытэу къыбгоуцоным пае гъусэ сыпфэхъущт». 13Арти къыраригъэӀожьыгъ: «Дэгъу, Ӏуагъэ къыбдэсшӀыщт, ау зыгорэкӀэ сыолъэӀущт – Саул ыпхъоу Михэл къыздэмыщагъэу укъысӀукӀэнэу укъызыкӀокӀэ, зыозгъэлъэгъущтэп»[+]. 14Ащ ыуж Саул ыкъо Ищбощэт дэжь Даут лӀыкӀохэр ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Фылист нэбгыришъэм яукӀытапӀэхэу къапысыупкӀыгъэхэр уасэу зыфэстыгъэ сишъузэу Михэл къысэтыжь»[+]. 15Арти Ищбощэт ащ лъигъакӀохи, илӀ, Лаиш ыкъо Палтый, къытырихыжьыгъ[+]. 16ЛӀыр ауж къихьи, Бахъурим нэс гъызэ къадэкӀуагъ; ау Абинэр «Гъэзэжь!» ащ зыреӀом, адрэм ыгъэзэжьыгъ.

17ЕтӀанэ Абинэр Израилым инахьыжъ упчӀэжьэгъухэм ариӀуагъ: «Даут шъуипачъыхьэнэу тапэкӀэ шъуфэягъэшъ, 18шъуигухэлъ джы къыздэжъугъэхъун шъулъэкӀыщт. Сыда пӀомэ Зиусхьаным Даут къыгъэгугъагъ: „СиӀумэтэу Даут ишӀуагъэкӀэ сиизраил лъэпкъ фылистхэми адрэ ипый пстэуми ащысыухъумэщт“». 19Ар дэдэр Абинэр быняминхэми ариӀуагъ. ЕтӀанэ Абинэр зэрэ-Израилэуи бынямин лӀакъоми зэрэщытэу яшӀоигъоныгъэ зыфэдэр къыфиӀотэнэу Даут дэжь Хъэурэн кӀуагъэ. 20Нэбгырэ тӀокӀ игъусэу Абинэр Даут дэжь Хъэурэн къэкӀуагъ, Абинэррэ ащ игъусэхэмрэ ешхэ-ешъо Даут къафишӀыгъ. 21Арти Абинэр Даут риӀуагъ: «Сизиусхьанэу пачъыхьэм зэрэизраил лъэпкъэу Ӏуагъэ къыдишӀыным, къыӀукӀэнхэм, ыгу къызэриӀоу зэкӀэми япачъыхьэным пае сыкӀонышъ къыфесщэлӀэщт». Даут Абинэр ытӀупщыжьыгъ, адрэми мамырэу ыгъэзэжьыгъ.


Абинэр зэраукӀыгъэр

22Даут идзэкӀолӀхэу, Иоаб игъусэхэу чӀыпӀэ зэфэшъхьафмэ къащызэуагъэхэр мылъкушхо къыздащи къэкӀожьыгъэх. Ау Абинэр Даут ытӀупщыжьыгъагъэти, Даут дэжь, Хъэурэн, ар щыӀэжьыгъэп, ащ мамырэу ыгъэзэжьыгъагъ. 23Иоабрэ дзэу ащ игъусагъэмрэ къызагъэзэжьым, Нэр ыкъо Абинэр пачъыхьэм дэжь къызэрэкӀогъагъэри, адрэм ар зэритӀупщыжьыгъэри, мамырэу зэригъэзэжьыгъэри къыфаӀотагъэх. 24Арти Иоаб пачъыхьэм дэжь къакӀуи къыриӀуагъ: «Сыда пшӀагъэр? Абинэр уадэжь къэкӀогъагъ, сыда ар зыкӀэптӀупщыжьыгъэр, мамырэу зыкӀебгъэгъэзэжьыгъэр? 25Нэр ыкъо Абинэр зыфэдэр ошӀэба: уигъэпцӀэнэу, угу зыришӀыкӀынэу, уидэхьапӀи уидэкӀыпӀи – зэкӀэ пшӀэрэр пкӀэкӀишӀыкӀыным пае ар мыщ къызкӀэкӀогъагъэр».

26Ащ ыуж Иоаб Даут дэжь къикӀыжьи Абинэр лъыригъэжьагъэх; Бэр-Сирэ чӀыпӀэм нэсыжьыгъэу, Даут щымыгъуазэу ащ къырагъэгъэзэжьыгъ. 27Абинэр Хъэурэн къызегъэзэжьым, Ӏоф шъэф горэм пае дэгущыӀэщт фэдэу зыригъэшӀзэ, Иоаб ар къэлапчъэхэм акӀоцӀырищи, укъызщымылъэгъощт къогъу горэм дэжь ыныбэ щыхэпыджагъ. Джаущтэу Иоаб ышэу Ӏасаел ылъэу ыгъэчъагъэм Абинэр текӀодэжьыгъ[+].


Абинэр ихьадэгъу Даут къызэрэзыхишӀагъэр

28Ащ ыуж Даут къэбарыр зишӀагъэр, арти ащ ыӀуагъ: «Нэр ыкъо Абинэр ылъэу агъэчъагъэм сэри сипачъыхьагъуи тилажьэ Зиусхьаным ыпашъхьэ егъашӀи щыхэлъынэп. 29Иоабрэ ащ ятэ иунагъорэ зэрэщытэу лажьэр атерэф, Иоаб иунагъо щынуз зиӀэхэм, бэгушӀоӀунэ хъугъэхэм, е бэщыр зикӀэгъэкъон сэкъатхэм, е чатэкӀэ хагъафэхэрэм, е зышхын зэзымыгъотылӀэжьхэрэм егъашӀэм ащэрэмыкӀ». 30ГъыбӀон дэжь щыкӀогъэ заом Ӏасаел зэрэщиукӀыгъагъэм пае ащ ышхэу Иоабрэ Абищайрэ Абинэр зыкӀаукӀыжьыгъэр[+].

31Даут Иоабрэ ащ игъусэ цӀыфхэмрэ унашъо афишӀыгъ: «Шъуищыгъынхэр зэӀышъутхъхи, дзыопхъэ шэкӀ пхъашэм хэшӀыкӀыгъэ шъыгъошъэ джанэхэр зыщышъулъэхи, Абинэр жъугъае». Ар зыдэлъ пхъэмбаим ыуж итэу пачъыхьэу Даут кӀощтыгъэ. 32Абинэр Хъэурэн щагъэтӀылъ зэхъум, ащ икъэ дэжь щытэу пачъыхьэм лъэшэу ар ыгъэягъ; зэкӀэ цӀыфхэми ар агъэягъ. 33ЕтӀанэ пачъыхьэм гъыбзэ ащ фызэхилъхьагъ:

«Абинэр фэдэр ара делэгъэ лӀакӀэр зэпэсыгъэр?
34О пӀэхэр пхыгъагъэхэп,
плъакъохэми пшъэхъухэр ателъыгъэп,
бзэджашӀэхэм цӀыфыр зэраукӀ хабзэу,
жъалымыгъэкӀэ узыхагъафэм».

Ащ цӀыфхэр зэкӀэ джыри нахь къыгъэгъыгъэх. 35ЦӀыфхэр Даут дэжь къакӀохи гъомлапхъэм хэӀанэу къызыраӀом джыри мэфагъэ, ау Даут тхьэлъанэ ышӀыгъ: «Тыгъэр къомыхьафэ хьалыгъуми е нэмыкӀ гори зызӀузгъафэкӀэ Тхьэм сифэшъуашэри нахьыбэжьи серэгъэгъот». 36ЦӀыфхэм зэкӀэми ар зэхахыгъэти, пачъыхьэм адрэ ышӀэрэ пстэури зэрягуапэщтыгъэм фэдэу мыдрэри ягопагъ. 37Нэр ыкъо Абинэр пачъыхьэм зэремыкӀодылӀагъэр зэкӀэ дзэкӀолӀхэми зэрэ-Израилэуи а мафэм къагурыӀуагъ. 38Пачъыхьэм иӀумэтхэм ариӀуагъ: «Пэщэшхощтыгъэмрэ зы лӀэу щытыгъэмрэ мы мафэм Израилым зэрэщаукӀыгъэр шъошӀэба? 39Сыпачъыхьэнэу сшъхьэ дагъэ къыщафагъэми, сэ джыри лъэкӀ сиӀэгоп, мыдрэ лӀыхэр, Цырыуй ыкъохэр, сэщ нахь лъэшых. Бзэджагъэ зышӀэрэ цӀыф бзаджэм ифэшъуашэ Зиусхьаным рерэгъэгъот!»[+]

### ЯплӀэнэрэ шъхьэр


Ищбощэт зэраукӀыгъэр

1Абинэр Хъэурэн зэрэщылӀагъэм икъэбар Саул ыкъо Ищбощэт зызэхехым, ыгу къышӀуефэхыгъ, зэрэ-Израилэуи зытыриубытэщтыр ымышӀэу гумэкӀым зэлъиштагъ. 2Саул ыкъо Ищбощэт дзэ куп хэушъхьафыкӀыгъэмэ япащэхэу нэбгыритӀу иӀагъ, зым ыцӀагъэр БэӀан, адрэм – Рехаб. Ахэм ятагъэр бынямин лӀакъом къыхэкӀыгъэу, БэӀэрот къалэм щыщэу Риммон. БэӀэрот Бынямин хэкум къыхиубытэщтыгъэ[+]. 3БэӀэрот щыщхэр Гъытаим екӀужьыгъагъэх, хэхэсыцӀэр яӀэу джы къызнэсыгъэми ахэр ащ щэпсэух.

4Саул ибын къыхэкӀыгъэу джыри зы кӀалэ щыӀагъ. Ар Саул ыкъо Ионэтан икӀалэу лъащэщтыгъэр ары. Ионэтанрэ Саулрэ якъэбар ИзрыӀэл къалэм къырахи къызагъэсым ащ ыныбжьыгъэр илъэситф. Ар зыӀыгъыщтыгъэ бзылъфыгъэм шъэожъыер къыпхъуати къечъэжьагъ. ГуӀэным хэтэу чъэзэ, къыӀэпызи тыригъэфэгъагъэти ары кӀалэр лъащэ зыкӀэхъугъагъэр. Ащ зэреджэщтыгъэхэр Ищбощэт[+]. 5БэӀэрот щыщ Риммон ыкъохэу Рехабрэ БэӀанрэ ежьэхи, щэджэгъонэстырым тефэу Ищбощэт иунэ екӀолӀагъэх; щэджэгъо чъые ышӀэу адрэр щылъыгъ. 6[*] Рехабрэ ышэу БэӀанрэ коц къырахыщт фэдэу унэм ихьэхи, ащ ыныбэ хэпыджэхи къыкӀатхъужьыгъ. 7Унэм ихьэгъагъэх, чъыяпӀэм ит пӀэкӀорым ар илъыгъагъэти, ахэр ащ еохи аукӀыгъагъ, ышъхьэ къышӀуаупкӀыгъагъ. Ар къыздашти, чэщ ренэм Араба шъофнэкӀым итхэу кӀуагъэх. 8ЕтӀанэ Ищбощэт ышъхьэ Даут дэжь Хъэурэн къахьи пачъыхьэм раӀуагъ: «Мары Ищбощэт, упсэ ыуж итыгъэ уипыеу Саул ыкъо ышъхьэ; тизиусхьанэу пачъыхьэм пае Саули ащ ибыни яфэшъуашэр Зиусхьаным[†] аригъэгъотыжьыгъ».

9Ау Даут БэӀэрот щыщ Риммон ыкъохэу Рехабрэ ащ ышэу БэӀанрэ ариӀожьыгъ: «Къиныгъо пстэуми спсэ ащызыухъумэгъэ Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо![+] 10„Мары Саул лӀагъэ“, – ыӀоу къэбар къысфэзыхьыгъэр, мэкъэшӀу къысигъэӀугъэу зылъытэщтыгъэр сыубыти Цыкълагъ щязгъэукӀыгъ. Джары къэбарышӀоу къыхьыгъэм пае сэ ащ фэзгъэшъошагъэр[+]. 11Адэ джы лажьэ зимыӀэ цӀыфыр иунэ илъэу пӀэм хэзыукӀыхьэгъэ бзэджэ-наджэхэм аӀэкӀэ хьакъынчъэу агъэчъэгъэ лъыр ясымыгъэпщыныжьынэуи, чӀыгум тесымыгъэкӀодыкӀынхэуи?» 12Ащ тетэу Даут идзэкӀолӀхэм унашъо афишӀи, ахэр аригъэукӀыгъэх, аӀэхэмрэ алъакъохэмрэ паупкӀхи, Хъэурэн дэт псыутӀэм дэжь щыпалъагъэх. Ищбощэт ышъхьэ Хъэурэн щагъэтӀылъыгъэ Абинэр икъэ дычӀалъхьажьыгъ.

### Ятфэнэрэ шъхьэр


Даут Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэ зэрэхъугъэр

1Ащ ыуж Израилым илӀэкъо пстэури Даут дэжь Хъэурэн къакӀохи къыраӀуагъ: «Тэри ори зыл тыщыщ шъыпкъ. 2Нахьыпэм, Саул зыщыпачъыхьагъэм, израилыдзэхэм урягъуазэу заом Ӏупщэщтыгъэхэба. Зиусхьаным[†] о къыуиӀуагъ: „Мэлахъом Ӏэхъогъур хъупӀэшӀум зэрифырэм фэдэу, сиизраил лъэпкъ зезыщэщтыр оры, Израилым ипэщэщтыр оры“»[+]. 3Израилым инахьыжъ упчӀэжьэгъухэу пачъыхьэм дэжь Хъэурэн къэкӀогъагъэхэм пачъыхьэу Даут Зиусхьаным ыпашъхьэ Ӏуагъэ ащыдишӀыгъ; зэрэ-Израилэу ипачъыхьанэу Даут ышъхьэ дагъэ щафагъ. 4Даут пачъыхьэ зэхъум ыныбжьыгъэр илъэс щэкӀ; зэрэпачъыхьагъэр илъэс тӀокӀитӀу[+]. 5Хъэурэн дэсэу илъэсиблрэ мэзихрэ Ехъудэм ипачъыхьагъ, Ерыусэлэм дэсэу илъэс щэкӀырэ щырэ Израилымрэ Ехъудэмрэ зэрэщытэу япачъыхьагъ[+].


Даут Ерыусэлэм зэриштагъэр

6ЕтӀанэ пачъыхьэу Даутрэ ащ идзэхэмрэ Ерыусэлэм аштэнэуи а чӀыпӀэм щыпсэурэ еусхэм язэонхэуи ежьагъэх. Ау адрэхэр «Даут мыщ къыдэхьашъущтэп» аӀозэ егупшысщтыгъэхэти, Даут къыраӀуагъ: «Мыщ укъыдэхьашъущтэп, нэшъухэри лъащэхэри къыозэожьышъущтых»[+]. 7Ау Цион пытапӀэр Даут ыштагъ: ыужкӀэ Даут икъалэкӀэ ащ еджагъэх. 8Арти а мафэм Даут ыӀуагъ: «Еусхэр шъуукӀынхэу шъуфаемэ, къалэр зытет къушъхьэм пхыраутыгъэ псырыкӀуапӀэмкӀэ шъукӀуи, Даут зыфэмылъэгъухэу зыфаӀорэ нэшъухэмрэ лъащэхэмрэ шъуащытебан». «Нэшъухэмрэ лъащэхэмрэ Зиусхьаным иунэ ихьашъущтхэп» джары зытыраӀукӀыгъэри. 9Ащ ыуж Даут пытапӀэм дэтӀысхьи, Даут икъалэкӀэ ащ еджагъ. ЫкӀыбкӀи, ыкӀоцӀкӀи, тыдэкӀи ар зэкӀигъэпытыхьагъ[+]. 10Джащ тетэу Даут иӀофхэр нахьышӀоу кӀохэзэ, нахь лъэши, нахь лъэрыхьи хъущтыгъэ. Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэ Тхьэр ащ игъусагъ[+]. 11ЕтӀанэ Цэур ипачъыхьэу Хъирам лӀыкӀохэр Даут дэжь къыгъэкӀуагъэх, кедр пхъэхэр къыфаригъэщагъэх, пхъашӀэхэмрэ унэзэтелъхьэхэмрэ къыгъэкӀуагъэхэти, ахэм Даут къэлэсэрай фашӀыгъ[+]. 12Джащ тетэу Израилым ипачъыхьанэу Зиусхьаным зэрэтыригъэхьагъэри, Ежь иизраил лъэпкъ пае ипачъыхьагъу зэрахиӀэтыкӀыгъэри Даут къыгурыӀуагъ.


Даут икӀалэхэр

13Даут Хъэурэн къызыдэкӀыжьым ыуж, Ерыусэлэм дэсзэ, шъузхэри шъузгуадзэхэри джыри къыщагъэх. Арти шъаохэмрэ пшъашъэхэмрэ боу джыри ащ къыщыфэхъугъэх. 14Ерыусэлэм къыщыхъугъэхэм мары ацӀэхэр: ЩаммыуаӀ, Щэубаб, Нэтан, Сэлмэн, 15Ипхъар, ЕлышыуаӀ, Нэфэгъ, ЯфиаӀ, 16ЕлыщэмаӀ, ЕладаӀ, Елыфэлэт.


Фылистхэм зэратекӀуагъэхэр

17Израилым ипачъыхьанэу Даут дагъэ зэрэщафагъэр зызэхахым, ар къаубытыным пае фылистхэр лъыхъухэу къезэрэфыжьагъэх. Ар Даут зызэхехым пытапӀэм екӀугъ. 18Джы фылистхэр къэсхи РэфаӀим кӀэим къыщыуцугъэх[+]. 19Арти Даут Зиусхьаным еупчӀыгъ: «Фылистмэ сязаомэ хъущта? Ахэм сатебгъэкӀощта?» Зиусхьаным Даут къыриӀожьыгъ: «КӀо, фылистхэр Сэ, шъыпкъэмкӀэ, пӀэ къислъхьащтых». 20ЕтӀанэ Даут БэӀал-Фэрацим[†] кӀуи, ахэр ащ щызэхикъутагъэх. Даут ыӀуагъ: «Псы къиугъэм зэкӀэ зэрыздихьырэм фэдэу, Зиусхьаным сипыйхэр, слъэгъузэ, сыпырт ригъэфагъэх». Джары а чӀыпӀэм БэӀал-ФэрацимкӀэ[*] зыкӀеджагъэхэр. 21Теплъэ зэфэшъхьафхэр зиӀэ тхьэ папкӀэхэу ашӀыгъэхэр фылистмэ къагъэнагъэхэти, ахэр Даутрэ идзэкӀолӀхэмрэ чӀыпӀэ горэм Ӏуащыгъэх.

22Ащ ыужи фылистхэр къакӀохи РэфаӀим кӀэим къыщыуцугъэх. 23Арти ышӀэщтымкӀэ Даут Зиусхьаным[*] зеупчӀым, Ащ къыриӀожьыгъ: «УапэмыгъокӀэу, мэркӀо чъыгхэр зыщызэхэт чӀыпӀэм кӀуи, акӀыбкӀэ къикӀи къатебан. 24ЕтӀанэ дзэм икӀо макъэ мэркӀо чъыгмэ ашъхьагъкӀэ къыщыӀоу зызэхэпхкӀэ ежь, сыда пӀомэ фылистыдзэм утекӀоным пае Зиусхьаныр уапэ итыщт»[+]. 25Зиусхьаным къыриӀуагъэм тетэу Даут зекӀуагъэ, ГъэбаӀ къыщегъэжьагъэу Гъэзэр нэс фылистхэр щызэхикъутагъэх.

### Яхэнэрэ шъхьэр


Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ Даут Ерыусэлэм къызэрихьыжьыгъэр

1Ащ ыуж Израилым идзэкӀолӀ анахь лӀыбланэхэр зэкӀэ нэбгырэ мин щэкӀ хъухэу Даут къызэӀуигъэкӀагъэх. 2ЕтӀанэ Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэу,[†] ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэ Зиусхьаным[†] ыцӀэкӀэ зэджагъэхэу, Ар къэрыубхэм[*] атесэу зытешӀыхьагъэр къыдахыжьыным пае Даутрэ идзэкӀолӀхэмрэ зэкӀэ ехъуд къалэу БэӀал[†] кӀуагъэх[+]. 3Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ Абинэдау иунэу Ӏуашъхьэм тетым къырахыжьи, ку зэкӀэт ашӀыгъакӀэм къырагъэуцуи къыращэжьэжьыгъ. Абинэдау икӀалэхэу Ӏузэрэ Ахъиурэ ку зэкӀэтыр къащэщтыгъэ[+]. 4Ахъиу Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ зэрытыгъэ ку зэкӀэтым ыпэ итыгъ. 5Даути израил лъэпкъ пстэури шъонтырыпхэм, нэмыкӀ пщынэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэмрэ Ӏэпэ одыджынхэмрэ Зиусхьаным ыпашъхьэ щяощтыгъэх, орэдхэр къаӀощтыгъэх, къашъощтыгъэх.

6Нэхъон ихьамэщ дэжь къызэсхэм, кум кӀэшӀэгъэ цухэм Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ къагъэукъончыгъэти, ар къемыфэхыным пае Ӏузэ ыӀэ ыщэи ичӀыпӀэ ригъэуцожьыгъ. 7Ау емынэгуеу Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ зэрэнэсыгъэм пае Зиусхьаныр Ӏузэ лъэшэу къыфэгубжи, къытыригъафи, Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ дэжь ар щылӀагъ. 8Зиусхьаным Ӏузэ сыпырт зэрэригъэфагъэм пае Даут губжыгъэ. А чӀыпӀэм джы къызнэсыгъэми «Ӏузэ сыпырт зыщырагъэфагъэр» аӀозэ еджэх. 9А мафэм Даут Зиусхьаным лъэшэу щыщти, зэриӀожьыгъ: «Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ таущтэу къэсыухъумэхэн?» 10Арти Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ ежь ыдэжь, Даут икъалэ, даримыгъахьэу, гъытытмэ ащыщэу Ӏабэд-Едом иунэ раригъэуцуагъ. 11Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ гъытытэу Ӏабэд-Едом иунэ мэзищэ итыгъэти, Ӏабэд-Едоми, иунагъуи, имылъкуи зэрэщытэу Зиусхьаным ынэшӀу къащыфагъ.

12«Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ пае Ӏабэд-Едом иунагъуи ащ иӀэ пстэуми Зиусхьаным ынэшӀу къащыфагъ» аӀуи, пачъыхьэм къэбар къыфахьыгъ. Ащ лъыпытэу Даут гушӀуагъом хэтэу Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ лъыкӀуи, Ӏабэд-Едом иунэ къырихыжьи, Даут икъалэ ар къыхьыжьыгъ. 13Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ къэзыхьхэрэм лъэбэкъуих задзым, быгъурэ шкӀэкӀэ зишӀугъорэ къурмэн[†] ащ ышӀыгъ. 14Зиусхьаным ыпашъхьэ итэу Даут пкӀэтэ-лъатэзэ чъэщтыгъэ; Даут къурмэнышӀ[†] чэтэнӀабгъур[†] пэӀупхъогъагъ[+]. 15Джаущтэу Даутрэ израил лъэпкъымрэ къыхэкуукӀхэзэ, гъоупщынэмэ къяпщэхэзэ, Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ къахьыщтыгъэ.

16Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ Даут икъалэ къыдахьэ зэхъум, Саул ыпхъоу Михэл шъхьангъупчъэм къиплъи, Зиусхьаным ыпашъхьэ Даут зэрэщыдэпкӀаерэмрэ къызэрэщышъорэмрэ къызелъэгъум, ыгукӀэ къыкӀэнэкӀагъ[+].

17Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ къахьи, чэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэм,[†] Даут чӀыпӀэу щыфигъэнэфэгъагъэм агъэуцуи, Зиусхьаным ыпашъхьэ къурмэнгъэстрэ зэгурыӀоныгъэ къурмэнрэ Даут щишӀыгъэх. 18Къурмэнгъэстрэ зэгурыӀоныгъэ къурмэнрэ зешӀыхэм ыуж Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэм ыцӀэкӀэ шӀоу щыӀэ пстэури къыдэхъунэу лъэпкъым фэлъэӀуагъ[+]. 19Ащ ыуж Израилым ицӀыф пстэуми, хъулъфыгъэхэми бзылъфыгъэхэми хьалыгъу джэгурыдзэ, финик гъэгъугъэ зэхэгъэчъыхьэгъэ такъыр зырыз ыкӀи сэнэшъхьэгъэгъугъэ афаригъэгощыгъ. ЕтӀанэ цӀыфхэр зэкӀэ шъхьадж иунэ екӀужьыгъэх.

20Иунагъо исхэм Тхьэм ынэшӀу къащыфэмэ зэрэшӀоигъор ариӀонэу Даут ядэжь къыгъэзэжьыгъ. Ишъхьагъусэу, пачъыхьэу Саул ыпхъоу Михэл къыпэгъокӀи, къыриӀуагъ: «УкӀытэ зымышӀэрэм зызэришӀытэжьынэу Израилым ипачъыхьэ иӀумэтмэ яунэӀут бзылъфыгъэхэм апашъхьэ зыщитӀэкӀи, делэм фэдэу непэ зыкъызщешӀытэжьым, боу къахэщыпагъэм!» 21Арти Даут Михэл риӀуагъ: «Уяти ащ иунагъуи зэрэщытэу къаблэӀабыкӀи Зиусхьаным илъэпкъэу Израилым илӀышъхьэу сызышӀыгъэ Зиусхьаным ыпашъхьэ сыкъыщешӀагъ. Зиусхьаныр згъэлъапӀэу ыпашъхьэ джыри сыщычэфыщт;[+] 22нахь лъэшыжьэуи зызгъэцӀыкӀущт, сэр шъыпкъэми сыгу зыфэмыкӀожьэу зызгъэпсыщт, а зигугъу къэпшӀырэ унэӀут бзылъфыгъэхэм сищытхъу нахь аӀощт». 23Саул ыпхъоу Михэл илӀэжьыгъо мафэ къэсыфэ сабый къыхэкӀыгъэп.

### Яблэнэрэ шъхьэр


Тхьэм Даут къызэригъэгугъагъэр

1Пачъыхьэр иунэ гупсэфэу исэу, Ӏэгъо-благъом щыпсэурэ пыйхэр Зиусхьаным[†] ащ къытыримыгъэбанэхэу зыригъэгъэпсэфзэ, 2пачъыхьэм тхьэлӀыкӀоу[†] Нэтан риӀуагъ: «Кедрым хэшӀыкӀыгъэ унэм мары сэ сис, ау Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ[†] чэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэм[†] чӀэт»[+]. 3Арти Нэтан пачъыхьэм къыриӀожьыгъ: «Угу илъыр зэкӀэ шӀэ, сыда пӀомэ Зиусхьаныр уигъусэ».

4Ау а чэщ дэдэм Зиусхьаным ыдэжь къикӀыгъэ псалъэр Нэтан къылъыӀэсыгъ: 5«КӀуи сиӀумэтэу Даут еӀу: „Зиусхьаным ыӀорэр мары: Сэ сисынэу ора джы унэ сфэзышӀыщтыр? 6Израил цӀыфхэр Мысырым къызисщыжьыгъэхэм щегъэжьагъэу унэ симыӀэу къадэскӀухьэзэ, непэ къызнэсыгъэми чэтэнгъэӀагъэм сычӀэтзэ къэсэхьы. 7Израил цӀыфхэм сырягъусэу тыдэ сыщыӀагъэми, ‘Кедр чъыгым хэшӀыкӀыгъэу сыд пае унэ сфэшъумыгъэуцура?’ сӀоу Сиизраил лъэпкъ ипэщэнэу пшъэрылъ зыфэсшӀыгъэ лӀакъомэ ащыщ горэм есӀуагъа? 8Арышъ сиӀумэтэу Даут мыщ фэдэу сфеӀу: Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэм ыӀорэр мары: Сиизраил лъэпкъ илӀышъхьэ ухъуным пае мэл Ӏэхъогъум Сэрба укъыхэзыщыгъэр[+]? 9Тыдэ укӀуагъэми сыуигъусагъ, уипый пстэуми кӀодыкӀаер къафэсхьыгъ, дунаим щызэлъашӀэрэ цӀыфышхомэ афэдэу пцӀэ чыжьэу згъэӀущт[+]. 10Сиизраил лъэпкъ чӀыпӀэ къыфэзгъотыщт, ылъапсэхэр згъэпытэщтых, гупсэфэу чӀыпӀэ ар исыщт, ащ нахьыбэри гумэкӀ хэтыжьыщтэп, бзэджэ-наджэхэм язэрари ащ къырагъэкӀыжьыщтэп, ыпэкӀэ[+] 11Сиизраил лъэпкъ хьыкумышӀхэр[†] Ӏэшъхьэтет зыфэсшӀыгъэхэм къыщегъэжьагъэу зэрэщытыгъэм фэдэу. Уипый пстэури къыптесымыгъэбанэу зыозгъэгъэпсэфыщт. Уиунагъо итетыгъо ыгъэпытэнэу Зиусхьаным етӀани укъегъэгугъэ. 12КъэбгъэшӀэнэу щытыр къэбгъэшӀагъэу, уятэхэр зыдэщыӀэм зыбгъэзэжькӀэ, къыппыкӀыгъэу уаужкӀэ псэущтыр къэзгъэтэджыжьыщт, ипачъыхьагъу згъэпытэщт[+]. 13Джары Сэ сцӀэ пае унэ зыгъэуцущтыр. Ащ ипачъыхьагъу егъашӀэм Сэ щызгъэӀэщт[+]. 14Сэ ащ сырятэщт, ежь Сэ сикӀэлэщт, псэкӀод зишӀэкӀэ, цӀыфыр зэрагъасэ хабзэу чырэ ӀэкӀэрэ сыпыухьащт, цӀыфхэр къезгъаохэзэ, ифэшъуашэр езгъэгъотыщт;[+] 15ау ощ пае щызгъэзыий Саул сигукӀэгъу зэрэхэсыныгъэм фэдэу ар хэсыныщтэп. 16Уиунагъуи уипачъыхьагъуи сапашъхьэ егъашӀэм итыщтых, уитетыгъуи егъашӀэм къызэщыкъощтэп“»[+]. 17Джары Тхьэм Нэтан зэкӀэ къыриӀуагъэхэу, къыригъэлъэгъугъэхэу Даут риӀожьыгъэхэр.


Даут Тхьэм зэрелъэӀугъэр

18ЕтӀанэ пачъыхьэу Даут кӀуи, Зиусхьаным ыпашъхьэ иуцуи ыӀуагъ: «Сыхэт сэ, Зиусхьанэу Тхьэр, сиунагъуи зыщыщыр сыд, ащ фэдизым нэсэу сызлъыпщэным пае! 19Ар имыкъунэу О плъытагъэ, Зиусхьанэу Тхьэр; уиӀумэт иунагъо къырыкӀощтым икъэбар къэбгъэӀугъ. Аущтэу зэрэхъущтыр сэ, цӀыфым, къэсэогъашӀэ, Зиусхьанэу Тхьэр! 20Сыда джыри Даут О къыуиӀон ылъэкӀыщтыр? Зиусхьанэу Тхьэр, уиӀумэт зыфэдэр ошӀэ! 21Къызэрэбгъэгугъагъэм пае угу къызэриӀорэм фэдэу а Ӏофышхор уиӀумэт къыфызэӀоохы. 22СыдрэмкӀи О, Зиусхьанэу Тхьэр, уапшъэ кӀошъун щыӀэп, сыда пӀомэ Ощ нэмыкӀ зэрэщымыӀэми, Ощ фэдэ хъунэу Тхьэ зэрэщымыӀэми икъэбар тэ сыдыгъуи зэхэтхыщтыгъэ[+]. 23Уиизраил лъэпкъ, Тхьэр къызфэкӀогъэ лъэпкъ закъоу дунаим тетым хэт фэдэн? Ежь ыцӀэ къырырашӀэжьыным паеба къыгъэнэжьыгъэ лъэпкъыр мысырхэм къызкӀахищыжьыгъэр, нэмыкӀ лъэпкъхэмрэ тхьэхэмрэ зэбгырыпфхи, къахэпхыгъэ уилъэпкъ лъэкӀэуи щынэгъуагъэуи пхэлъхэр нэрылъэгъу къыфэпшӀыгъэба[+]? 24Уиизраил лъэпкъ зыкъоуубыти, Ощ пае егъэшӀэрэу зыкъобгъэпытыхьагъ, О, Зиусхьан, Тхьэ ащ уфэхъугъ. 25Зиусхьанэу Тхьэр, О уиӀумэтрэ ащ иунагъорэ яхьылӀагъэу къэпӀуагъэр егъэшӀэрэу джы гъэпытэ, О пӀуагъэри гъэцакӀэ. 26„Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэ Тхьэр – Израилыр зыӀэ илъ Тхьэр“ аӀозэ, егъашӀэми о пцӀэ агъэлъэпӀэщт. УиӀумэтэу Даут иунагъуи къэплъэгъузэ ылъапсэ пытэщт. 27Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэу, Израилым и-Тхь, „Уиунагъо итетыгъо згъэпытэщт“ пӀуи, уиӀумэт къызэрепӀуагъэм пае сыкъыолъэӀунэу гу тесшӀыхьагъэу, О уиӀумэт джащ фэдэ тхьэлъэӀур ыгу щызэригъэзэфагъ. 28Арышъ, Зиусхьанэу Тхьэр! Оры Тхьэр, о пӀорэр шъыпкъэ, Оры ащ фэдэ къэбарышӀур уиӀумэт къыфыхэзыщыгъэр! 29ЕгъашӀэм уапашъхьэ итынэу уиӀумэт иунагъо джы щегъэжьагъэу унэшӀу къыщыпфэнэу сыолъэӀу, сыда пӀомэ Оры, Зиусхьанэу Тхьэр, а къэбарыр къэзгъэӀугъэр, О уиӀэмыркӀэ уиӀумэт иунагъо егъашӀэм унэшӀу щыфэгъэщт».

### Яенэрэ шъхьэр


Даут итекӀоныгъэхэр

1Ащ ыуж Даут фылистмэ атекӀуи ахэр ыгъэӀэсагъэх, Мэтэдж-Амэ фылистмэ къаӀэкӀихыжьыгъ. 2Мэуаб лъэпкъми текӀуи, къаубытыгъэ мэуабхэр чӀыгум сатырэ-сатырэу тыригъэгъуалъхьэхи, сатырищ пэпчъ тӀум ателъхэр аригъэукӀыгъэх. Ящэнэрэ сатырэм телъыгъэхэр псэоу къагъэнэнхэу тыриубытагъ. Тын Ӏахьэхэр къыратынхэу мэуабхэр Даут пщылӀы аригъэшӀыгъэх. 3Псыхъоу Пэрат пэӀулъ чӀыпӀэм итетыгъо щигъэуцужь шӀоигъоу Цэубэ ипачъыхьэу Рэхъоб ыкъо ХъэдадӀэзэр Даут къезэонэу къызежьэм, ащи ар текӀуагъ[+]. 4Арти шыу минрэ шъиблрэ лъэсыдзэм щыщэу нэбгырэ мин тӀокӀырэ ащ къытырихи, зэоным фытегъэпсыхьэгъэ кухэм акӀэшӀэгъэгъэ шымэ зэкӀэми ялъынтфэхэр Даут зэпаригъэгъэчъыгъэх, ежь къызфигъэнэжьыгъэр куишъэм акӀишӀэщт шыхэр ары[+]. 5Шам щыщ арамхэр Цэубэ ипачъыхьэу ХъэдадӀэзэр къыдеӀэнхэу къежьагъэх, ау Даут арам нэбгырэ мин тӀокӀырэ тӀурэ ыукӀыгъ. 6ЕтӀанэ Даут дзэ куп Шам дэс арамхэм якъэрэгъулынхэу ыгъакӀуи, тын Ӏахьэхэр къыратынхэу арамхэр ипщылӀ хъугъэх. Тыдэ кӀуагъэми Зиусхьаным[†] Даут текӀоныгъэр къыдыригъэхщтыгъэ. 7Ащ ыуж Даут ХъэдадӀэзэр ипщылӀмэ аӀыгъыгъэ дышъэ мэӀухэр къаӀиххи Ерыусэлэм къыщагъэх[*][+]. 8ХъэдадӀэзэр икъалэхэу Бэтахърэ Бэротайрэ джэрзыбэ Даут къадищыгъ[*].

9Даут ХъэдадӀэзэр идзэ зэрэтекӀуагъэм икъэбар Хъэмат ипачъыхьэу ТоӀый зызэхехым, 10ТоӀый ХъэдадӀэзэр езаощтыгъэти, ащ зэрезэуагъэмрэ зэрэтекӀуагъэмрэ апае шӀуфэс къырихынэу, къызэрэфэразэри къыриӀонэу ыкъо Иорам ТоӀый Даут дэжь къыгъэкӀуагъ. Тыжьыным, дышъэм, гъуаплъэм ахэшӀыкӀыгъэ шыкъухэр Иорам ыӀыгъыгъэх. 11Пачъыхьэу Даут ахэри зытекӀогъэ лъэпкъ пстэумэ къатырихыгъэхэ тыжьынымрэ дышъэмрэ ягъусэхэу Зиусхьаным фигъэшъошагъэх[+] 12Даут зытекӀогъэ арамхэм, мэуабхэм, Ӏамонхэм, фылистхэм, Ӏамалэкъхэм, Цэубэ ипачъыхьэу Рэхъоб ыкъо ХъэдадӀэзэри ахэр къатырихыгъагъэх.

13КӀэй ЩыугъэкӀэ заджэхэрэм арам нэбгырэ мин пшӀыкӀуир зыщызэхекъутэм Даут ыцӀэ чыжьэу Ӏугъэ[+]. 14Ащ ыуж дзэ куп Едомым щыкъэрэгъулынэу ригъэуцуагъ; зэрэ-Едомэу щыкъэрэгъулынэу дзэ куп ригъэуцуагъэти, едом цӀыфхэр зэкӀэ Даут ипщылӀ хъугъагъэх. Тыдэ кӀуагъэми Зиусхьаным Даут текӀоныгъэр къыдыригъэхщтыгъэ[+].


Даут икъулыкъушӀэхэр

15[•]Джаущтэу Даут зэрэ-Израилэу ипачъыхьагъ, зэрэлъэпкъэу Даут ихьыкумышӀщтыгъ, шъыпкъэм тетэу ащ дэзекӀощтыгъ[+]. 16Цырыуй ыкъо Иоаб дзэм иӀэшъхьэтетыгъ, Ахъылыуд ыкъо Иощэфат иупчӀэжьэгъу шъхьаӀэщтыгъ, пачъыхьэм иунашъохэр цӀыфмэ алъигъэӀэсщтыгъэх[+]. 17Ахъытыу ыкъо Цэдокъ, Абыетар ыкъо Ахъымэлэх къурмэнышӀщтыгъэх,[†] Сэрай тхакӀощтыгъэ, хэгъэгум къихъухьэрэ хъугъэ-шӀагъэхэр ытхыжьынхэр ипшъэрылъыгъ;[+] 18ИодаӀ ыкъо Бэнай Даут иухъумэкӀо шъхьагъырытхэу къэрэт, пэлэт лъэпкъмэ ащыщхэм яӀэшъхьэтетыгъ, Даут ыкъохэр къурмэнышӀщтыгъэх[+].

### Ябгъонэрэ шъхьэр


Даутрэ Мэфибощэтрэ

1Ащ ыуж Даут къыӀуагъ: «Ионэтан ихьатыркӀэ Саул ибынхэм ащыщ горэм гукӀэгъу фэсымышӀыгъэу къэнагъа?»[+] 2ЦыбэкӀэ еджэхэу Саул иӀумэт горэ щыӀагъэти, ащ къеджэхи Даут дэжь къащагъ. Даут ащ еупчӀыгъ: «Ора Цыбэр?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Сэры, сыуиӀумэт»[+]. 3Арти пачъыхьэм ащ риӀуагъ: «Саул ибынхэм ащыщ горэ псэуа? Тхьэм ихьатыркӀэ гукӀэгъу фэсшӀыщтыгъэ». Цыбэ пачъыхьэм къыриӀожьыгъ: «ЫлъэкъуитӀукӀэ лъащэу Ионэтан икӀалэ псэу»[+]. 4Пачъыхьэр ащ еупчӀыгъ: «Тыда ар зыдэщыӀэр?» Цыбэ пачъыхьэм къыриӀожьыгъ: «Ӏамиел ыкъо къалэу Лэудэбар дэс Махыр иунэ ис»[+]. 5Арти пачъыхьэу Даут Ӏамиел ыкъо Лэудэбар дэс Махыр лъигъакӀохи къаригъэщагъ. 6Саул ыкъо Ионэтан икӀалэу Мэфибощэт Даут дэжь къакӀуи, ыпашъхьэ зыщыридзыхи, чӀыгум нэс шъхьащэ къыфишӀыгъ. Даут ащ риӀуагъ: «Мэфибощэт!» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Мары, сыуиӀумэт»[+]. 7Арти Даут ащ риӀуагъ: «Умыщын, уятэу Ионэтан ихьатыркӀэ гукӀэгъу къыпфэсшӀыщт, уятэжъэу Саул ичӀыгухэр къыостыжьынхэшъ, сиӀанэ упэсэу сигъомылэ пшхыщт». 8Адрэм шъхьащэ къыфишӀи къыриӀуагъ: «Сэщ фэдэ хьэ лӀагъэм уеплъынэу уиӀумэт сыда зыхэтыр?»

9Арти пачъыхьэр Саул иӀумэтэу Цыбэ къеджи, ащ риӀуагъ: «Саул иунагъо ыӀэ илъыгъэ мылъкур зэкӀэ уизиусхьан ыкъом ыкъожьым есэтыжьы, 10ащ ичӀыгухэр ори, уикӀалэхэми, уипщылӀхэми фэжъулэжьых, уизиусхьан ыкъом ыкъожьым ышхын иӀэным пае лэжьыгъэр къэшъухьыжь; узиусхьан ыкъом ыкъожьэу Мэфибощэт сэ сиӀанэ ренэу пэсыщт». Цыбэ кӀэлэ пшӀыкӀутфрэ пщылӀэу нэбгырэ тӀокӀырэ иӀагъ[+]. 11Цыбэ пачъыхьэм риӀуагъ: «Сизиусхьан иӀумэт къыриӀорэр зэкӀэ уиӀумэт ыгъэцэкӀэщт». Пачъыхьэм ыкъохэм афэдэу Мэфибощэт ащ иӀанэ пэсыгъ. 12МихэкӀэ еджэхэу Мэфибощэт шъэожъые иӀагъ. Цыбэ иунагъо исхэр зэкӀэ Мэфибощэт иунэӀутыгъэх. 13Джаущтэу Мэфибощэт Ерыусэлэм дэсыгъ, сыда пӀомэ пачъыхьэм иунэ ренэу щышхэщтыгъ. Ар ылъэкъуитӀукӀи лъэщагъэ.

### ЯпшӀэнэрэ шъхьэр


Ӏамонхэмрэ арамхэмрэ зэратекӀуагъэхэр

1Ащ ыуж охътэ тӀэкӀу тешӀагъэу Ӏамонмэ япачъыхьэ лӀи, ащ ыкъо Хъаныун пачъыхьагъум техьагъ[+]. 2Арти «Ятэ къысфишӀагъэм пае Нэхъащ ыкъо Хъаныун гукӀэгъу фэсшӀын» ыӀуи, Даут Хъаныун ятэ зэрэщымыӀэжьым пае фэтхьаусхэнхэу лӀыкӀохэр ыгъэкӀуагъэх. Ау Даут илӀыкӀохэр Ӏамон хэгъэгум къызэкӀохэм, 3Ӏамон лӀышъхьэхэм язиусхьанэу Хъаныун раӀуагъ: «Уятэ лъытэныгъэу къыфишӀырэм пае тхьаусхакӀохэр Даут уадэжь къыгъэкӀуагъэхэу къыпшӀошӀа? Къалэм иӀоф зытет шъыпкъэр зэрагъэшӀэнышъ, етӀанэ зэхакъутэным паеп шъуӀуа Даут илӀыкӀохэр уадэжь къызкӀигъэкӀуагъэхэр?» 4Арти Хъаныун Даут илӀыкӀохэр аригъэубытхи, нэбгырэ пэпчъ ыжакӀэ икӀэлъэныкъо тыраригъэупсыкӀи, абгымэ анэсэу ящыгъын ӀэпакӀэхэр къыпаригъэупкӀхи къытӀупщыжьыгъэх. 5А къэбарыр Даут къызылъагъэӀэсыжьым, анапэ лъэшэу къытырахыгъэти, ахэм апигъэгъокӀхи, пачъыхьэм араригъэӀуагъ: «ШъужакӀэхэр къэкӀыжьыфэхэ Ерихъэу шъукъыдэси, етӀанэ шъукъэкӀожь».

6Ащ ыуж Даут зэрэфэмылъэгъухэрэр Ӏамонхэм нафэ къызафэхъум, къызгуащэнхэшъ, зыдагъэзэонхэм пае, Бэтрэхъобрэ Цэубэрэ ащыщ арамхэм лъэсэу дзэкӀолӀ нэбгырэ мин тӀокӀ, МэӀах ипачъыхьэ ицӀыфхэу нэбгырэ мин, Тэу щыщэу нэбгырэ мин пшӀыкӀутӀу къахащынхэшъ къаугъоинхэу цӀыфхэр аӀофтагъэх[+]. 7А къэбарыр Даут зызэхехым израил дзэ хэшыпыкӀыгъэ пстэури игъусэу Иоаб заом ыгъэкӀуагъ. 8Ӏамонхэри къежьэхи ежьмэ якъалэ икъэлапчъэ дэжь къэуцугъэх, Цэубэрэ Рэхъобрэ къарыкӀыгъэ арамхэр, Тэурэ МэӀахрэ къарыкӀыгъэ лӀыхэр шъхьафэу шъофым къыщыуцугъэх.

9Пыидзэхэр ыпэкӀи ыужкӀи къызэрэпэуцугъэхэр Иоаб къызелъэгъум, Израилым идзэкӀолӀмэ анахь лӀыбланэхэр къахищхи арамхэм апигъэуцугъэх. 10Адрэ къэнагъэхэр Ӏамонмэ язэонхэм пае ыгъэуцунхэу ышэу Абищай афигъэзагъ. 11Иоаб ащ риӀуагъ: «Арамхэр сэщ нахь лъэшхэ зыхъукӀэ, укъыздеӀэщт; Ӏамонхэр ощ нахь лъэшхэ зыхъукӀэ, сыкъэкӀонышъ сыкъыбдеӀэщт. 12Зыгъэлъэш, тилъэпкърэ Тхьэм къытитыгъэ къалэхэмрэ апае зытэгъэгъэпыт. Зиусхьаным[†] зэрэшӀоигъоу зэкӀэ ышӀэн ылъэкӀыщт»[+]. 13Ащ ыуж Иоаб къыгъэзэжьи, игъусэ дзэкӀолӀхэм къахэхьажьи арамхэм заор задеублэм, адрэмэ кӀатхъужьыгъ. 14Арамхэм ашъхьэ зэрэӀуахыжьыгъэр Ӏамонхэм къызалъэгъум, Абищай кӀэрыхъушъутыжьхи къалэм агъэзэжьыгъ. Арти Иоаб Ӏамонхэр къыбгынэхи Ерыусэлэм кӀуагъэ.

15Израил цӀыфхэр къызэратекӀуагъэхэр къызагурэӀом, арамхэр къэзэрэугъоижьыгъэх. 16Арти ХъэдадӀэзэр Пэрат псыхъом зэпырыдзыгъэу щыпсэурэ арамхэм алъигъакӀохи, ХъэдадӀэзэр идзэпащэу Щэубах ягъусэу, ахэр цӀыфпсэупӀэу Хъэлам къекӀолӀагъэх[+]. 17Къэбарыр Даут зынагъэсым, зэкӀэ дзэкӀолӀхэр ащ къыугъойхи, Иордан къызэпырыкӀи, Хъэлам кӀуагъэ. Арамхэр Даут къыпэуцухи, къезэуагъэх. 18Арти израил цӀыфхэм защаухъумэзэ, арамхэр ечъэжьэжьыгъэх. Арамхэм якухэу зэоным фытегъэпсыхьагъэхэм афэдэу шъиблрэ шыу мин тӀокӀитӀурэ Даут зэхикъути, ядзэпащэу Щэубахи ыуӀагъэти, а чӀыпӀэм ар щылӀагъ. 19Израил цӀыфхэр къызэратекӀуагъэхэр ХъэдадӀэзэр зипэщэгъэ пачъыхьэмэ зэкӀэми къызагурэӀом, ахэр израил цӀыфхэм къяшӀухи, Ӏэрылъхьэ закъыфашӀыгъ. Ӏамонхэм ащ нахьыбэрэ адеӀэнхэкӀэ арамхэр щынэщтыгъэх.

### ЯпшӀыкӀузэнэрэ шъхьэр


Имышъузэу БатщэбаӀ Даут зэрэкӀыгъугъэр

1Гъатхэм икъихьагъум, пачъыхьэхэр заом зыщыкӀорэм, идзэкӀолӀ пащэхэмрэ зэкӀэ израилылӀхэмрэ Иоаб игъусэхэу Даут заом зегъакӀохэм Ӏамонхэм атекӀохи, Раббэ къалэ къадзыхьагъ; ау ежь Даут Ерыусэлэм къыдэнэгъагъ[+].

2Мафэ горэм, пчыхьэм фигъэзагъэу, Даут гъолъыпӀэм къытетэджыкӀыжьыгъэу, пачъыхьэ унэм ышъхьагъ тетэу тезэкӀухьэзэ, унашъхьэм къызеплъыхым, бзылъфыгъэу зызгъэпскӀрэр къылъэгъугъ; а бзылъфыгъэр нэр пӀэпихэу дэхэ дэдагъ. 3Арти бзылъфыгъэр зыщыщыр къызэрагъэшӀэнэу Даут ыӀофытагъэхэти, ЕлыӀам ыпхъоу, хъыт лъэпкъым щыщ Урый ишъуз БатщэбаӀ арэу къэбар къыфахьыжьыгъ[+]. 4Ар къыфащэнэу Даут иӀумэтхэр лъигъэкӀуагъэх; арти ар ащ дэжь къэкӀуагъ, ар ащ кӀыгъугъ. Бзылъфыгъэ хабзэу къыфэкӀогъагъэм ыуж зыгъэкъэбзэжьыгъо мафэхэри блэкӀыгъэхагъ. ЕтӀанэ ащ ядэжь къыгъэзэжьыгъ. 5Бзылъфыгъэр лъэрмыхьэ хъугъэти, Даут дэжь ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Лъэрмыхьэ сыхъугъ».

6Арти Даут Иоаб дэжь ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Хъыт лъэпкъым щыщ Урый къысфэгъакӀу». Иоаб Даут дэжь Урый ыгъэкӀуагъ. 7ЕтӀанэ Урый ащ ыдэжь къэкӀуагъэти, Иоаб изытети, дзэкӀолӀхэм язытети, заор зэрэкӀорэми Даут акӀэупчӀагъ. 8Даут Урый риӀуагъ: «Шъуадэжь кӀожьи зыгъэпсэф». Урый пачъыхьэм иунэ къикӀыжьыгъ, пачъыхьэм ишӀухьафтынхэр ащ кӀэлъахьыгъэх. 9Ау Урый изиусхьан иухъумакӀохэм ягъусэу пачъыхьэм иунэ ихьапӀэ дэжь чэщыр щырихыгъэ нахь ядэжь кӀожьыгъэп. 10Урый ядэжь мыкӀожьыгъэу аӀуи Даут къэбар къызыфахьым, Даут Урый еупчӀыгъ: «Гъогум укъытекӀыжьыгъэба, сыд пае шъуадэжь умыкӀожьыгъа?» 11Ащ ипэгъокӀэу Урый Даут къыриӀожьыгъ: «Тхьэм ипхъонтэ лъапӀи,[†] Израили Ехъуди ядзэкӀолӀхэр чэтэнгъэӀагъэхэм ачӀэсхэу, сиӀэшъхьэтетэу Иоаби, сизиусхьан идзэкӀолӀхэри шъофым итхэу тадэжь сыкӀожьынышъ, сышхэщт, сешъощт, сишъуз сыкӀыгъущт арба! О узэрэщыӀэр, упсэ зэрэщыӀэр сэӀо, ау ар сшӀэщтэп». 12Арти Даут Урый риӀуагъ: «Непи мыщ къанэ, неущ устӀупщыжьыщт». А мафэми къыкӀэлъыкӀогъэ мафэми Урый Ерыусэлэм къыдэнэгъагъ. 13ЕтӀанэ Даут ар къыригъэблэгъагъэти, Урый ащ дэжь щышхагъ ыкӀи щешъуагъ, оутэшъофэ Даут ар ригъэшъуагъ. Ау пчыхьэм Урый изиусхьан ипщылӀхэм ягъусэу игъолъыпӀэ екӀужьи чъыежьыгъэ нахь ядэжь кӀожьыгъэп.


Даут Урый зэраригъэукӀыгъэр

14Пчэдыжьым Даут тхылъыпӀэ тхьапэм тетхи, ар Урый рити Иоаб фыригъэхьыгъ[+]. 15А тхылъыпӀэм тыритхагъ: «КъыщауӀэу, хэкӀодэным пае, заом ианахь жъотыпӀэ горэм Урый Ӏужъугъэуцуи, шъо шъукъызэкӀэкӀожь». 16Арти къалэр аштэн зэхъум, Иоаб заор анахь зыщыхьылъэн ылъэкӀыщтыр ешӀэти, Урый ащ ыгъэкӀуагъ. 17Къалэм дзэкӀолӀхэр къыдэкӀхи Иоаб къезэуагъэх, Даут идзэкӀолӀмэ ащыщхэр ащ дэжьым хэкӀодагъэх; джащ фэдэу хъытэу Урыий къыщаукӀыгъ. 18ЕтӀанэ заор зэрэкӀуагъэм икъэбар зэрэщытэу лъагъэӀасынэу Иоаб Даут дэжь ыгъэкӀуагъэх. 19ЫӀофытагъэм фигъэпытэзэ мырэущтэу риӀуагъ: «Заор зэрэкӀуагъэм икъэбар фэпӀотэгъахэу, 20пачъыхьэр зэрэгубжыщтым гу лъыптэу, „Сыд пае шъуязэонэу къалэм ащ фэдизэу благъэу шъуекӀолӀэгъагъа? Идэпкъхэм къарадзыххэзэ къызэрэшъутырадзэщтхэм шъущыгъозагъэба? 21ЕрыубэӀал ыкъо Абимэлэх хэта зыукӀыгъэр? Бзылъфыгъэм мыжъо шъхьал къутафэр дэпкъым къыридзыхи ащ къызтырегъафэм ыужба ар етӀанэ Тэбэц зыщылӀэжьыгъэр? Сыда ащ фэдизэу благъэу дэпкъым шъузкӀекӀолӀэгъагъэр?“ къызыуиӀокӀэ, о еӀожь: „УиӀумэтэу хъытэу Урыий джащ фэдэу щыӀэжьэп“»[+].

22Арти Иоаб иӀофтабгэ кӀуи, зыфигъэкӀуагъэр зэкӀэ Даут фынигъэсыгъ, заор зэрэкӀуагъэм икъэбари зэрэщытэу фиӀотагъ[*]. 23АӀофтагъэм Даут риӀуагъ: «Ӏамон дзэкӀолӀхэр къыттекӀощтыгъэх, къытэзэонхэуи шъофым къихьэгъагъэхэти, етфыжьэхи къалэм идэхьэпӀэ къэлапчъэ нэс тфыжьыгъэх. 24Ащ дэжьым дэпкъым тетыгъэ псэгъаохэр уидзэкӀолӀхэм къызяохэм пачъыхьэм идзэкӀолӀмэ ащыщ горэхэр хэкӀодагъэх; джащ фэдэу уиӀумэт хъытэу Урыий хэкӀодагъ». 25Ащ ыуж Даут Ӏофтабгэм риӀуагъ: «Иоаб мыщ фэдэу еӀу: „Къэхъугъэм земыгъэгъэгумэкӀ, сыда пӀомэ модрэр мыдрэр ыӀоу чатэм зэхэдз ышӀырэп; къалэм пэшӀуекӀорэ заор гъэлъэши зэхэкъут“. Ар еӀуи, ыгу къыдэщай».

26ИлӀ зэрэщымыӀэжьыр Урый ишъуз зызэхехым хьадагъэ ышӀыгъ. 27Шъыгъон уахътэр ащ зеухым лъигъакӀохи Даут ыдэжь ар къаригъэщагъ, ишъуз хъуи, шъао къыфилъфыгъ. Ау Даут аущтэу зэришӀыгъэр Зиусхьаным[†] ыгу рихьыгъэп.

### ЯпшӀыкӀутӀонэрэ шъхьэр


ТхьэлӀыкӀоу Нэтан Даут зэригъэмысагъэр

1Ащ ыуж Зиусхьаным[†] тхьэлӀыкӀоу[†] Нэтан Даут дэжь ыӀофытагъэти, ар ащ дэжь кӀуи риӀуагъ: «Зы къалэ горэм нэбгыритӀу дэсыгъ: зыр баигъ, адрэр тхьамыкӀагъ[+]. 2Баим былымрэ мэлрэ боу иӀагъэх, 3ау тхьамыкӀэм къалъфыгъакӀэ шъынэ цӀыкӀоу къыщэфи ыхъугъэм нэмыкӀ зыпари иӀагъэп. ЗэрэфэлъэкӀэу ащ пылъыщтыгъ, исабыйхэм ахэсэу ар къэхъугъ; ихьалыгъу щыщ Ӏуфагъэти, ищалъэкӀэ псы ешъуагъэти, ыбгъашъо телъэу чъыещтыгъэти, ипшъэшъэжъыем фэдэщтыгъ. 4Зы мафэ горэм зекӀолӀ горэ баим дэжь къызыдэхьэм, имыхьамелэ ащ Ӏуигъэфэным пае имэлхэми ибылымхэми ахэмыӀабэу, тхьамыкӀэм ишъынэ ыубыти хьакӀэм ригъэшхынэу аригъэшӀыгъ». 5Ащ дэжьым Даут а баим лъэшэу фэгубжыгъэу Нэтан риӀуагъ: «Тхьэр зэрэщыӀэр сэӀо! Ар зышӀэгъэ цӀыфым хьадэгъур ифэшъуаш. 6ЫшӀагъэмрэ гукӀэгъу къызэрэхэмыфагъэмрэ апае шъынэр фэдиплӀыкӀэ нахьыбэу ыпщыныжьын фае»[+].

7Арти Нэтан Даут риӀуагъ: «А лӀыр оры. Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэм ыӀорэр мары: „Израилым урипачъыхьэнэу дагъэ Сэ къыпщысфагъ, уизиусхьанэу Саули Сэ укъыӀэкӀэсхыжьыгъ,[+] 8ащ иуни, ащ ишъузхэри Сэ къыостыгъэх, Израилми Ехъудми япачъыхьэу усшӀыгъ, ар пшӀомакӀэмэ, нахьыби къыпфыхэзгъэхъощтгъэ. 9Сыд пае Зиусхьаным иунашъохэр пхъэтэпэмыхь пшӀыхэу, Ащ къылъэгъоу бзэджагъэ пшӀагъа? Хъытэу Урый оры зэкӀодылӀагъэр, ащ игуащэ шъузэу пштагъэ, Ӏамонхэм ар къябгъэукӀыгъ. 10Сэ пхъэтэпэмыхь сызэрэпшӀыгъэм, хъытэу Урый игуащэ бгъэшъузынэу къызэрэпщагъэм апае уиунагъо щыщхэр къаукӀыхэзэ егъашӀэм къэшъухьыщт“. 11Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Уиунэгъо кӀоцӀ щыщ шъыпкъэм бэлахьэр къыпфезгъэхьыщт, плъэгъузэ уишъузхэр къыппэблэгъэ шъыпкъэм естынхэшъ, мэфэ нэфым ахэр ащ езгъэгъэшъузыщтых[+]. 12Ау гъэбылъыгъэкӀэ о пшӀагъэр зэрэ-Израилэу къылъэгъоу мэфэ нэфым Сэ сшӀэщт“». 13Ащ дэжьым Даут Нэтан риӀуагъ: «Зиусхьаным ыпашъхьэ псэкӀод щысшӀагъ». Арти Нэтан Даут къыриӀожьыгъ: «УипсэкӀодышӀагъэ Зиусхьаным къыпфигъэгъугъ; о улӀэщтэп;[+] 14ау пшӀагъэмкӀэ Зиусхьаныр бгъэцӀыкӀугъэшъ, сабыеу къыпфэхъугъэр лӀэжьыщт». 15ЕтӀанэ Нэтан ядэжь кӀожьыгъэ.


БатщэбаӀ Даут къыфилъфыгъэ шъаор зэрэлӀэжьыгъэр

Ащ ыуж Урый ишъуз Даут къыфилъфыгъэ сабыим Зиусхьаным ынае къыщыфи сымэджэ хьылъэ хъугъэ. 16Арти сабыим пае Даут Тхьэм елъэӀущтыгъэ, мышхэу, зыришӀыхьажьи, джэхашъом телъэу Даут чэщыр рихыгъ[+]. 17ЕтӀанэ ар къагъэтэджыжьынэу иӀумэт упчӀэжьэгъухэр ыдэжь ихьагъэх, ау ар ащ фэягъэп, адэшхагъэп. 18Яблэнэрэ мафэм сабыир лӀагъэ. Сабыир зэрэлӀагъэр Даут раӀонкӀэ иӀумэт упчӀэжьэгъухэр щынэщтыгъэх, сыда пӀомэ ахэм аӀощтыгъэ: «Сабыир джыри псэузэ тызелъэӀум етӀуагъэм къемыдэӀугъэмэ, ар зэрэлӀагъэр сыдэущтэу ащ джы етӀощта? Зы тхьамыкӀагъо горэ зэришӀэжьын ылъэкӀыщт». 19ИӀумэт упчӀэжьэгъухэр зэрэзэӀушъэшъэжьхэрэр зелъэгъум сабыир зэрэлӀагъэр къыгурыӀуагъэти, иӀумэтхэм Даут яупчӀыгъ: «Сабыир лӀагъа?» КъыраӀожьыгъ: «ЛӀагъэ».

20Арти Даут къэтэджи зитхьакӀыгъ, дагъэ зыщифи, ищыгъынхэри зэблихъухи, Зиусхьаным иунэ кӀуи, Тхьэм шъхьащэ фишӀыгъ. Ядэжь къыгъэзэжьи агъэшхэнэу зялъэӀум, гъомлапхъэ къыфахьи ыпашъхьэ къырагъэуцуагъ. 21Арти иӀумэтхэр ащ еупчӀыгъэх: «УизекӀуакӀэ зыфэгъэхьыгъэр къыдгурыгъаӀу: сабыир псэу зэхъум унэкӀыгъэ ыкӀи угъыгъ, сабыир зэлӀэм, укъэтэджыжьи мыхьамелэр зыӀубгъэфагъ?» 22Даут къариӀожьыгъ: «Сабыир опсэуфэ зыкӀэсынэкӀыгъэри сызкӀэгъыгъэри „Хэт ышӀэра, Зиусхьаным ынэшӀу къысщыфэнышъ, сабыир псэоу къэнэжьынкӀи мэхъуба?“ зыфэпӀоным сегупшысщтыгъэти ары[+]. 23Ау джы ар лӀагъэ, сыд пае сынэкӀыщта? Ар сэ къэзгъэхъужьын слъэкӀыщта? Сэ ащ сыкӀэлъыкӀожьыщт нахь, ащ сэ къысфигъэзэжьыщтэп».


Сэлмэн къызэрэхъугъэр

24ЕтӀанэ Даут ишъузэу БатщэбаӀ еушъыигъ, ащ ыдэжь ихьи кӀыгъугъэти, иуахътэ къызэсым, шъао къылъфыгъ, Сэлмэн цӀэу ащ фиусыгъ: Зиусхьаным ар шӀу къылъэгъугъэти, 25тхьэлӀыкӀоу Нэтан къыгъакӀуи, Иедидиа цӀэу къыфыригъэусыгъ. Ащ имэхьанэр: Зиусхьаным шӀу къылъэгъугъэр.


Даут Раббэ зэриштагъэр

26А уахътэм Иоаб Ӏамонмэ якъалэу Раббэ езэуагъ, пачъыхьэр зыдэс къалэр ыштагъ[+]. 27Арти Иоаб раригъэӀонэу Даут дэжь ыгъэкӀуагъэх: «Раббэ сытебани къалэм ыгъэфедэрэ псырыкӀуапӀэр сыубытыгъэ. 28Арышъ адрэ къэнэгъэ дзэкӀолӀхэр къызэгъэгъусэхи, удэхьанэу къалэм къекӀуи, ар штэ; армырмэ, сэ зысштэкӀэ, сэ сцӀэкӀэ ащ еджэнхэу хъущт». 29Арти Даут дзэр зэрэщытэу зэригъэгъуси Раббэ екӀугъ, ащ езауи ыштагъ. 30Ащ ыуж Даут Ӏамонмэ япачъыхьэ шъхьащысыгъэ танджыр къыщихи, – дышъэу ащ илъыгъэр килограмм щэкӀ фэдиз, мыжъо лъапӀи хэсыгъ, – а танджыр Даут зышъхьащигъэтӀысхьагъ. Джащ фэдэу мылъку бэдэди къалэм къыдищыгъ. 31ЦӀыфэу ащ дэсыгъэхэр къыдищхи, ащыщхэм Ӏоф ашӀэнэу пхъэххэр, гъучӀ къазгъырхэр, отычхэр аритыгъэх, адрэхэр чырбыщ агъэжъэнэу хьакухэм аӀуигъэуцуагъэх. Ӏамон къэлэ пстэуми джары ащ аришӀагъэр. А зэпстэумэ ауж Даутрэ зэкӀэ идзэхэмрэ Ерыусэлэм къагъэзэжьыгъ.

### ЯпшӀыкӀущэнэрэ шъхьэр


Аминон Тэмар ынапэ зэрэтырихыгъэр

1ТӀэкӀу горэ джыри тешӀагъ. Даут ыкъо Абищэлэм шыпхъу дэхэ дэдэ иӀагъ Тэмар ыцӀэу. Ар Даут ыкъо нэмыкӀэу Аминон шӀу ылъэгъугъ. 2Арти зэришӀыщтыр ымышӀэу, ыгъэнэшхъэеу ышыпхъоу Тэмар лъэш дэдэу зэрегупшысырэм нахь хэмылъэу, Аминон сымаджэ хъугъэ; сыда пӀомэ ар пшъэшъагъэти, емыкӀу зэрепхыщт шӀыкӀэр къымыгъотышъоу Аминон къин хэтыгъ. 3Аминон ныбджэгъу иӀагъ; ар Даут ышэу ЩымӀэ ыкъоу Ионэдаб зыцӀэр арыгъэ. А Ионэдабыр ахэхьэгъэ-ахэкӀыгъэу щытыгъэти,[+] 4ар Аминон къеупчӀыгъ: «Сыда, пачъыхьэм ыкъу, мафэ къэс нахь чэфынчъэ узкӀэхъурэр, къысаӀоба?» Аминон ащ риӀожьыгъ: «СятэкӀэ сшэу Абищэлэм ышыпхъоу Тэмар шӀу слъэгъугъэ». 5Арти Ионэдаб ащ риӀуагъ: «ПӀэм хэгъуалъхьи, сымаджэ ухъугъэ фэдэу зышӀ; етӀанэ узэрэсымаджэр зэхихэу, къыпкӀэупчӀэнэу уятэ уадэжь къызыкӀокӀэ еӀу: „Сшыпхъоу Тэмар садэжь къэрэкӀуи, слъэгъузэ сапашъхьэ шхын щысферэшӀи, къарыу сфэхъунэу серэгъэшх, ар слъэгъунэуи, ыӀэкӀэ сигъэшхэнэуи сыфай“». 6Ащ ыуж Аминон гъолъи сымаджэ хъугъэ фэдэу зишӀыгъ. Ащ къыкӀэупчӀэнэу пачъыхьэр къызэкӀом, Аминон пачъыхьэм риӀуагъ: «Сшыпхъоу Тэмар къысфэгъакӀоба, слъэгъузэ сапашъхьэ хьалыгъу ӀашӀу зытӀущ горэ щысферэгъажъи, къысӀуилъхьэмэ сышхэщт». 7Арти Даут Тэмар дэжь ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Пшэу Аминон иунэ кӀуи шхын фэшӀ». 8Ар ышэу Аминон иунэ зэкӀом, адрэр щылъыгъ. Хьаджыгъэр къышти тхьацур ыпшагъ, ащ къылъэгъузэ хьалыгъу ӀашӀухэр ридзэхи ыгъэжъагъэх. 9ЕтӀанэ ахэр табэм щызэпыригъазэхи, ыпашъхьэ ригъэуцуагъэх; ау адрэр шхэнэу фэягъэп. Ащ ыуж «Садэжь итхэр зэкӀэ ерэкӀых» Аминон къыӀуагъэти, цӀыфхэр зэкӀэ икӀыгъэх. 10Ащ дэжьым Аминон Тэмар риӀуагъ: «Унэ гъолъыжьыпӀэм гъомлапхъэр хьи, къысӀуплъхьэзэ сыбгъэшхэщт». Тэмар ыгъэжъэгъэ хьалыгъу ӀашӀухэр къыштэхи ышэу Аминон дэжь унэ гъолъыжьыпӀэм ыхьыгъ. 11ЕтӀанэ ыхьыгъэр ригъэшхынэу ащ ыпашъхьэ зырегъэуцом, адрэр къатхъуи ыубыти къыриӀуагъ: «КъакӀуи садэжь къэгъолъ, сшыпхъу». 12Ау мыдрэм риӀожьыгъ: «Хьау, сшы, ащ фэдэ щашӀэу Израилым щыхабзэпышъ, сынапэ темых; а хьайуаныгъэр умышӀэ[+]. 13Сэ нэпэнчъэу сыкъанэмэ, тыда сшъхьэ зыдэсхьыжьыщтыр? Ори Израилым ис бзэджашӀэмэ уанахь бзэджашӀэу уалъытэнба. СыолъэӀу пачъыхьэм дэгущыӀ, ащ сыкъыуитынба». 14Ау ащ къыӀорэм ар едэӀунэу фэягъэпти, кӀуачӀэкӀэ къытекӀуи ынапэ тырихыгъ. 15Ащ ыуж Аминон ар фэмылъэгъужь хъугъэ, шӀу зэрилъэгъущтыгъэм нахь лъэшыжьэу, зынахь лъэш къэмыхъужьынэу фэмылъэгъужь хъугъэ. Арти Аминон ащ риӀуагъ: «Тэджи ӀукӀ». 16Ау ащ къыриӀожьыгъ: «Хьау, сипфыныр апэрэ емыкӀоу къысэпхыгъэм нахь Ӏаежьых». Ау адрэр къедэӀунэу фэягъэп. 17ЕтӀанэ ежь къыдекӀокӀщтыгъэ ипщылӀ кӀалэм къеджи риӀуагъ: «Мыдэ мы бзылъфыгъэр ифыжьи ыкӀыбкӀэ пчъэр щыгъэпытэжь». 18Ӏашъхьэ зыпыт джэнэ кӀыхьэ Тэмар щыгъыгъ, сыда пӀомэ а лъэхъаным пачъыхьэм ыпхъу дэмыкӀуагъэхэм джащ фэдэ джанэхэр ары зыщалъэщтыгъэхэр. Ащ дэжьым пщылӀым пчъэр ащ ыкӀыбкӀэ щигъэпытэжьыгъ. 19Тэмар ышъхьац яжьэр хитакъуи, джэнэ кӀыхьэу щыгъыгъэри зэӀитхъи, ыӀэхэмкӀэ ышъхьэ шӀуиубытыкӀи гъогзэ ежьагъ. 20Ышэу Абищэлэм ащ къыриӀуагъ: «Пшэу Аминонба къыпкӀыгъугъэр? – Джы, ужэ зэтелъхь, сшыпхъу; ар – пшы; къыпщышӀыгъэм пае гухэкӀым земыгъэшх». ЕтӀанэ Тэмар цӀыфмэ ахэмыхьэу ышэу Абищэлэм дэжь исыгъ. 21Хъугъэр пачъыхьэу Даут зызэхехым лъэш дэдэу губжыгъэ[*], 22Ау Абищэлэм шӀукӀи бзаджэкӀи Аминон дэгущыӀагъэп, сыда пӀомэ ышыпхъоу Тэмарэ ынапэ зэрэтырихыгъэм пае гухьагужъ фыриӀагъ.


Абищэлэм Аминон зэригъэпщынэжьыгъэр

23Ащ ыуж илъэситӀу тешӀагъэу Ефраимым пэблэгъэ къалэу БэӀал-Хъацэур[†] Абищэлэм имэлхэр щащынхэ зэхъум, пачъыхьэм ыкъохэр зэкӀэ Абищэлэм къыригъэблэгъагъэх. 24Абищэлэм пачъыхьэм дэжь кӀуи риӀуагъ: «УиӀумэт имэлхэр ащыщтхэшъ, ори, уиӀумэтхэри, сэри тызэгъусэу тызэдэкӀонхэба». 25Ау пачъыхьэм Абищэлэм къыриӀожьыгъ: «Хьау, сикӀал, утымыгъэгумэкӀыным пае зэкӀэми ащ тыкъэкӀощтэп». Абищэлэм лъэш дэдэу ащ елъэӀугъ; ау адрэр къыфытегъэнагъэп, игухэлъ къыдэхъунэу фэлъаӀуи къытӀупщыжьыгъ. 26Арти Абищэлэм ащ риӀуагъ: «Ащыгъум сшэу Аминон къыддэрэкӀоба». Пачъыхьэм къыриӀожьыгъ: «Сыда ар о къызыкӀыбдэкӀон фаер?» 27Сыдми Абищэлэм ар къытыригъани Аминонрэ пачъыхьэм зэкӀэ ыкъохэмрэ къыдигъэкӀуагъэх[*].

28ЕтӀанэ Абищэлэм игъусэгъэ кӀалэмэ унашъо афишӀызэ ариӀуагъ: «Санэу зэшъуагъэм Аминон чэф къызэрэритыгъэм тетэу, „Аминон шъуеу“ къызэрэшъуасӀоу, шъуукӀы. Шъумыщын, сэры унашъор къышъуфэзышӀырэр, лӀыгъэрэ теубытагъэрэ къызхэжъугъаф». 29Арти зэрариӀуагъэм тетэу Абищэлэм игъусэгъэ кӀалэхэр Аминон дэзекӀуагъэх. Ащ дэжьым пачъыхьэм зэкӀэ адрэ ыкъохэм зыкъаӀатыжьи, шъхьадж ищыд тетӀысхьажьи ашъхьэ къыӀуахыжьыгъ. 30Ащыщ гори псэоу къэмынэу, пачъыхьэм ыкъохэр зэкӀэ Абищэлэм ыукӀыгъэхэу аӀуи Даут къэбар къызылъагъэӀасым, ахэр гъогум джыри тетыгъэх. 31Арти пачъыхьэр къэтэджи иджанэ зэӀитхъыгъ, чӀыгум зытыридзагъ, иӀумэтэу къегъэуцокӀыгъэхэм зэкӀэми яджанэхэр зэӀатхъыгъэх[+]. 32Ау Даут ышэу ЩымӀэ ыкъо Ионэдаб ащ риӀуагъ: «Пачъыхьэм зэкӀэ ыкъохэр аукӀыгъэхэу сизиусхьан къышӀорэмышӀ; Аминон закъу ныӀэп щымыӀэжьыр, сыда пӀомэ Аминон ышыпхъоу Тэмар ынапэ зытырихыгъэм къыщегъэжьагъэу Абищэлэм ар игухэлъыгъ[+]. 33Арышъ пачъыхьэм ыкъохэр зэкӀэ аукӀыгъэхэу къызшӀуигъэшӀызэ сизиусхьан гупшысэм зырерэмыгъэукӀ; щымыӀэжьыр Аминон закъу ныӀэп». 34Абищэлэм хэлъэдэжьыгъ. Къэрэгъулэу щытыгъэ кӀалэр зэплъэм къушъхьэм ебгъукӀорэ гъогум цӀыфыбэ къырыкӀоу къылъэгъугъ[*].

35Арти Ионэдаб пачъыхьэм риӀуагъ: «Пачъыхьэм ыкъохэр къэкӀожьхэшъ ары; уиӀумэт зыфиӀуагъэм Ӏофыр тет». 36Ар ащ къыӀогъэ къодыеу, пачъыхьэм ыкъохэр къыдэхьажьхи, гъы мэкъэ куо-хьаушхом зыкъырагъэӀэтыгъ. Ежь пачъыхьэри зэкӀэ иӀумэтхэри лъэш дэдэу гъыщтыгъэх. 37Арти Абищэлэм хэлъэдэжьи, Гъышыурым ипачъыхьэу Ӏаммихъуд ыкъо Тэлмай дэжь кӀуагъэ. Пачъыхьэу Даут ыкъо мафэм мафэр кӀэлъыкӀоу ыгъаещтыгъ[+]. 38Абищэлэм хэлъэдэжьи Гъышыурым зэкӀом, ащ илъэсищэ къисыгъ. 39Аминон зэлӀэм ыуж пачъыхьэу Даут нахь къэушъэбыжьыгъэу ыгу Абищэлэм фыхэкӀыжьыщтыгъэп.

### ЯпшӀыкӀуплӀэнэрэ шъхьэр


Абищэлэм Ерыусэлэм къызэригъэзэжьыгъэр

1ЕтӀанэ Даут Абищэлэм зэрэфэзэщырэм Цырыуй ыкъо Иоаб гу лъитагъ. 2Арти Иоаб къалэу ТэкъоаӀ ыгъакӀохи, ащ щыщ бзылъфыгъэ Ӏуш горэ къаригъащи риӀуагъ: «Ушъыгъо фэдэу зышӀи, шъыгъошъэ джани зыщылъи, дагъэ зыщымыфэу, щымыӀэжьыр бэшӀагъэу зыгъэерэ бзылъфыгъэм фэдэу зышӀи, 3пачъыхьэм дэжь кӀуи, къыосӀощтыр еӀу». Джащ тетэу пачъыхьэм риӀон фаер Иоаб бзылъфыгъэм гуригъэӀуагъ.

4ЕтӀанэ ТэкъоаӀ щыщ бзылъфыгъэр пачъыхьэм дэжь кӀуи, ыпашъхьэ зыщыридзыхи, чӀыгум нэс шъхьащэ фишӀи риӀуагъ: «КъыздэӀэпыӀ, пачъыхьэр!»[+] 5Арти пачъыхьэр ащ къеупчӀыгъ: «Сыда узгъэгумэкӀрэр?» Адрэм къыриӀуагъ: «Сэ сышъузаб, сишъхьагъусэ щыӀэжьэп. 6УиӀумэт къуитӀу иӀагъ; шъофым щыӀэхэзэ ахэр зэфэгубжхи, зэпызыщыжьынхэ щымыӀэу зыр адрэм еуи ыукӀыгъ. 7Джы лӀакъор зэрэщытэу уиӀумэт къышӀонагъэу къыраӀо: „Зыш зыукӀыжьыгъэр къытэт, уикӀэн къызфэбгъэнэн уимыӀэжьэу укъэнэщтми, ыш ыпсэ зэригъэгъугъэм пае ежь тыукӀыжьыщт“. Джащ тетэу аужырэ гугъапӀэу сиӀэм сыхагъэкӀыщт, сишъхьагъусагъэм цӀи лъфыгъи дунаим щыримыӀэжьэу къэнэщт».

8Пачъыхьэм бзылъфыгъэм риӀуагъ: «Шъуадэжь гъэзэжь, сэ ощ пае унашъо афэсшӀыщт». 9Ащ ипэгъокӀэу ТэкъоаӀ щыщ бзылъфыгъэм пачъыхьэм риӀуагъ: «Лажьэр сэррэ сятэ иунагъорэ къыттерэфэ нахь, сизиусхьанэу пачъыхьэр, пачъыхьэмрэ итетыгъорэ лажьэр атерэмыф»[+]. 10Арти пачъыхьэм къыӀуагъ: «Къыппэуцужьын къыкъокӀмэ, садэжь къащэ, ащ нахьыбэрэ ар къыбнэсыщтэп». 11ЕтӀанэ ащ къыриӀуагъ: «ЛъышӀэжьхэр нахьыбэ мыхъунхэм, скъо амыгъэкӀодыным пае, Уи-Зиусхьанэу[†] Тхьэр угу къэбгъэкӀынэу сыолъэӀу, пачъыхьэр». Арти пачъыхьэм къыӀуагъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо! Пкъо ышъхьац налъи къыхэзэу чӀыгум темыфэнкӀэ»[+].

12Бзылъфыгъэм къыӀуагъ: «Сизиусхьанэу пачъыхьэм джыри гущыӀэ есӀонэу уиӀумэт Ӏизын къет». Ащ къыӀуагъ: «КъаӀо». 13Бзылъфыгъэм къыӀуагъ: «Ащыгъум сыд пае скъо къырашӀэнэу зыфаӀорэр Тхьэм илъэпкъ епшӀэнэу о теуубытагъа? Пачъыхьэм а къыӀуагъэмкӀэ ежь-ежьырэу зигъэмысэжьыгъ, сыда пӀомэ ежь рифыгъэм къыригъэгъэзэжьырэп. 14Тэ зэпстэуми лӀэныгъэр тапэкӀэ къэт, къэмыугъоижьышъущт псы икӀутыгъэм тыфэд. Ау Тхьэм цӀыфым ыпсэ ыгъэкӀодырэп, зыхафыгъэм къызэрэригъэзэжьыным иамалхэр Ащ къыхехых[+]. 15А гущыӀэхэр есӀонхэм пае сизиусхьанэу пачъыхьэм дэжь сыкъэкӀуагъ. Сыда пӀомэ сиӀахьылхэм сагъэщынэ; уиӀумэт егупшысыгъ: „Пачъыхьэм сыдэгущыӀэн, иӀумэт риӀорэм къыдыригъэштэнэп шъуӀуа? 16Пачъыхьэр къысэдэӀун, сикӀалэрэ сэррэ Тхьэм ицӀыфмэ тахэзгъэзынэу зыӀорэмэ тащиухъумэн“. 17Арти уиӀумэт зэриӀожьыгъ: „Сизиусхьанэу пачъыхьэм къыӀорэм сигъэрэхьатын, сыда пӀомэ сизиусхьанэу пачъыхьэр Тхьэм имэлэӀич фэд, дэий дэгъуи къядэӀун ылъэкӀыщт. Зиусхьанэу Уи-Тхьэ о уигъус“»[+].

18Пачъыхьэм бзылъфыгъэм къыриӀуагъ: «СшӀомыушъэфэу сызэрэоупчӀыщтыр къысаӀу». Арти бзылъфыгъэм къыриӀожьыгъ: «КъаӀо, сизиусхьанэу пачъыхьэр». 19Пачъыхьэм къыӀуагъ: «Иоаба мы Ӏофыр зыгу къэкӀыгъэр?» Бзылъфыгъэм къыриӀожьыгъ: «Упсэ Тхьэм бэ регъэгъашӀ, сизиусхьанэу пачъыхьэм къыӀуагъэр тэрэз, зытетым тетэу джэуап къыосымытыжьмэ мыхъунэу чӀыпӀэ сибдзагъ. Тэрэз, уиӀумэтэу Иоаб ары унашъо къысфэзышӀыгъэр, а къэсӀуагъэхэри зэкӀэ къэсэзгъэӀуагъэр джары. 20Хъугъэм нэмыкӀэу уригъэплъ шӀоигъоти, уиӀумэтэу Иоаб джаущтэу сигъэшӀыгъэ, ау сизиусхьанэу пачъыхьэр Тхьэм имэлэӀич фэдэу Ӏушышъ, дунаим къыщыхъурэр зэкӀэ ешӀэ»[+].

21ЕтӀанэ пачъыхьэм Иоаб риӀуагъ: «Дэгъу, тесыубытагъэшъ, кӀуи кӀалэу Абищэлэм къегъэгъэзэжь». 22Иоаб пачъыхьэм ыпашъхьэ зыщыридзыхи, чӀыгум нэс шъхьащэ фишӀи риӀуагъ: «Тхьэм ынэшӀу къыпщэф! Сизиусхьанэу пачъыхьэр, уиӀумэт нэшӀукӀэ узэреплърэр джы ешӀэ, сыда пӀомэ иӀумэт зэрэраригъэӀуагъэм фэдэу пачъыхьэм ышӀыгъ». 23Джащ тетэу Иоаб ежьи Гъышыурым кӀуагъэ. Ащ Абищэлэм Ерыусэлэм къыщэжьыгъ[+]. 24Пачъыхьэм ыӀуагъ: «Иунэ ар орэкӀожь, ау санэӀу къерэмыхь». Арти Абищэлэм иунэ кӀожьыгъэ, ау пачъыхьэм инэплъэгъу зыкъыригъафэщтыгъэп.


Даут Абищэлэм зэрэфигъэгъугъэр

25Абищэлэм фэдэу лӀы лъэгъупхъэ, ащ фэдизэу зыщытхъухи зэрэ-Израилэу исыгъэп. Ылъэдэкъапэмэ къащегъэжьагъэу ышъхьашыгу нэсыжьэу мыхъун гори къыхэмыгъэщынэу зэкӀужьэу щытыгъ. 26Шъхьацышхо телъыгъэти, ащ ионтэгъугъэ ышъхьэ къырищэхщтыгъэ, илъэсым зэ ышъхьэ ыупхъощтыгъэ. Шъхьацэу къехырэм пачъыхьэм ищэчалъэхэмкӀэ килограммитӀурэ пшӀэнищрэ къыщэчщтыгъэ. 27Абищэлэм шъэуищрэ Тэмар ыцӀэу зы пшъашъэрэ къыфэхъугъэх; ыпхъу бзылъфыгъэ дэхагъ[*][+].

28Абищэлэм илъэситӀо Ерыусэлэм дэсыгъ, ау пачъыхьэм инэплъэгъу зыкъыригъафэщтыгъэп. 29Арти Иоаб пачъыхьэм дэжь ыгъэкӀоным пае, ар къащэнэу Абищэлэм лъигъэкӀуагъэх. Ау адрэр къыфэкӀуагъэп. Джыри зэ ащ лъигъэкӀуагъэх, ау адрэр етӀани къыфэкӀуагъэп. 30Арти ипщылӀхэм ариӀуагъ: «Шъолъэгъуба Иоаб ичӀыгу Ӏахьэу сичӀыгу Ӏахьэ къыголъыр, хьэр ащ телъ, шъукӀуи машӀо кӀажъудзи тежъугъэстыкӀ». Абищэлэм ипщылӀхэм а хьасэм машӀо кӀадзи тырагъэстыкӀыгъ[*]. 31Арти Иоаб Абищэлэм дэжь къакӀуи къеупчӀыгъ: «Сыд пае уипщылӀхэм сихьасэ машӀо кӀадзи тырагъэстыкӀыгъа?» 32Абищэлэм Иоаб къыриӀуагъ: «Садэжь укъэкӀонэу уадэжь къэзгъэкӀогъагъэх. Пачъыхьэм дэжь узгъэкӀонышъ еозгъэӀонэу сыфэягъ: „Сыд пае Гъышыурым сыкъикӀыжьыгъа? Ащ сыдэсыгъэмэ нахьышӀугъ. Джы пачъыхьэм инэплъэгъу сырерэгъахь. Лажьэ сиӀэмэ, серэукӀ“»[+]. 33Иоаб пачъыхьэм дэжь кӀуи, а зэкӀэри зыреӀожьым, пачъыхьэр Абищэлэм къеджагъ. Ар пачъыхьэм дэжь къакӀуи ыпашъхьэ зыщыридзыхыгъ, арти пачъыхьэр Абищэлэм къебэугъ.

### ЯпшӀыкӀутфэнэрэ шъхьэр


Абищэлэм тетыгъор зэриубытыгъэр

1ЕтӀанэ Абищэлэм зэоным фытегъэпсыхьэгъэ кухэр, шыхэр, ишъхьагъырытынхэм пае цӀыф Ӏэжь-лъэжьэу нэбгырэ шъэныкъо зэригъэгъотыгъэх[+]. 2Абищэлэм пчэдыжьрэ жьэу къэтэджти, къэлэпчъэ дэхьагъум дэжь уцущтыгъэ. Зыгорэм гумэкӀыгъо иӀэу, зэхыригъэфынэу пачъыхьэм дэжь кӀо зыхъукӀэ, Абищэлэм ар къызэрищалӀэти еупчӀыщтыгъ: «Тара къалэу узщыщыр?» «Мыщ фэдэ израил лӀакъом уиӀумэт щыщ» ыӀоу адрэм джэуап къызыритыжькӀэ,[+] 3Абищэлэм ащ риӀощтыгъ: «УиӀоф шӀу ыкӀи зафэ, ау пачъыхьэм ыдэжь къыщыодэӀун щыӀэп». 4ЕтӀани Абищэлэм ыӀощтыгъ: «А ей-гущ, мы хэгъэгум сырихьыкумышӀыщтгъэмэ! Янэкъокъури нэкъокъогъу зиӀэри зэкӀэ садэжь къэкӀощтыгъэ, шъыпкъэм тетэу зыгъэгумэкӀхэрэр афызэхэсфыщтыгъэх»[+]. 5Арти шъхьащэ къыфашӀынэу цӀыф горэхэр къызекӀуалӀэхэкӀэ, ыӀэ афищэйти, ӀаплӀ арищэкӀти, ябэущтыгъэ. 6Пачъыхьэм хьыкум ригъэшӀынэу къэкӀорэ израил цӀыф пэпчъ, Абищэлэм ар ишӀыкӀэу, израил цӀыфмэ агу зыраригъэхьщтыгъэ.

7ЕтӀанэ, илъэсиплӀ зытешӀэм, Абищэлэм пачъыхьэм риӀуагъ: «Зиусхьаным[†] ыпашъхьэ тхьэлъанэу щысшӀыгъэр згъэцэкӀэжьынэу Хъэурэн сыкӀо сшӀоигъу, 8сыда пӀомэ Гъышыурым сыдэсэу, Арам сыщыӀэ зэхъум, Ерыусэлэм къысигъэгъэзэжьмэ, Хъэурэн кӀонышъ Зиусхьаным шъхьащэ фишӀынэу уиӀумэт тхьэлъанэ ышӀыгъагъ»[+]. 9Ащ пачъыхьэм риӀуагъ: «Зыгъэрэхьати кӀо». Арти ар Хъэурэн кӀуагъэ. 10Ау етӀанэ Абищэлэм, – «Гъоупщынэм ымакъэ зызэхэшъухыкӀэ, „Абищэлэм пачъыхьагъум Хъэурэн щытехьагъ“ яшъуӀу», – ыӀуи, дэӀокӀо-плъакӀохэр Израилым илӀэкъо пстэумэ шъэфэу ахитӀупщыхьагъэх. 11Ерыусэлэм щыщэу нэбгырэ шъитӀу Абищэлэм зыдырищэжьэгъагъ. Ахэр ригъэблэгъагъэхэти, Ӏофым изытет щымыгъуазэхэу, цыхьэ фашӀи дежьагъэх. 12ЕтӀанэ Абищэлэм къурмэныр[†] ышӀ зэхъум, Даут иупчӀэжьэгъоу Гъылэу щыщ Ахъытэуфэл кӀэлъигъакӀохи къаригъэщагъ. Ӏофыгъо шъэфэу зэдырахьыжьагъэм тыраубытэпагъ. ЦӀыфхэр Абищэлэм дэжь къыщызэхахьэщтыгъэх[+].


Даут Ерыусэлэм къызэрибгынагъэр

13Ащ ыуж мэкъэгъэӀур Даут дэжь къакӀуи къыриӀуагъ: «Израил цӀыфхэм агухэр Абищэлэм фагъэзагъэх»[+]. 14Арти Даут иӀумэтхэу Ерыусэлэм къыдыдэнагъэхэм ариӀуагъ: «Тежъугъажь! Армырмэ Абищэлэм тыкъелыжьыщтэп. ЗыжъугъэпсынкӀ, ар шӀэхэу къыттеощт, тыӀэкӀэмыфэзэ, тхьамыкӀагъо къытфимыхьызэ, къалэм дэсхэр зэхимыукӀэхэзэ тшъхьэ щыдгъэзыен фае»[+]. 15ИӀумэтхэм пачъыхьэм къыраӀуагъ: «Хъунба адэ, зиусхьанэу пачъыхьэм шӀоигъо пстэумкӀи тыриӀэрылъхь». 16ЕтӀанэ пачъыхьэри иунагъуи зэрэщытэу къежьагъэх. Унэм лъыплъэнхэм пае ишъуз годзипшӀ пачъыхьэм къыгъэнагъ[+]. 17Арти пачъыхьэри цӀыфэу ащ игъусагъэхэри къежьэхи, къэлэ гъунэм щыт аужырэ унэм дэжь къызэсхэм, ащ къыщыуцугъэх. 18ИӀумэтхэр зэкӀэ ыбгъухэмкӀэ ащ къегъэуцокӀыгъагъэх, иухъумэкӀо шъхьагъырытхэри Гъат къыщегъэжьагъэу игъусэгъэ гъытытхэри – зэкӀэ нэбгырэ шъих хъоу, пачъыхьэм ыпэ итэу кӀощтыгъэх[+].

19Арти пачъыхьэм гъытытэу Иттай риӀуагъ: «Сыд пае укъыддакӀора? Гъэзэжьи пачъыхьакӀэм къыкӀэрын. О хымэ хэгъэгум ущыщ, уиунэ укъырафыгъэу мыщ укъэкӀуагъ. 20Тыгъуас нэмыӀэу укъызытхэхьагъэр джы утигъусэу укъыддэмыкӀомэ мыхъунэу сыдэущтэу уезгъэзына? Сэ къысэхъулӀэщтыр сшӀэрэп. Ори уилъэпкъэгъоу уигъусэхэми зэдэжъугъэзэжьых, Зиусхьаным игукӀэгъурэ ишъыпкъагъэрэ къыпферэгъэнафэх!» 21Ау Иттай пачъыхьэм къыриӀожьыгъ: «Тхьэр зэрэщыӀэр сэӀо, сизиусхьанэу пачъыхьэр орэпсэу, сизиусхьанэу пачъыхьэр псэущтми е хьадэгъум пэӀуфэщтми, уиӀумэт тыди щыуигъусэщт»[+]. 22Даут Иттай риӀожьыгъ: «Хъун ащыгъум шъунекӀу». Арти зибынхэр зигъусэгъэ унагъохэр зэкӀэ гъытытэу Иттай къыдежьагъэх. 23ЦӀыфхэр къыблэкӀхэ зэхъум хэгъэгум зэрэщытэу нэпсыр рикӀыхщтыгъэ. Пачъыхьэр псы игъукӀыгъэу Къидрэун ылъэгу зэпырыкӀыгъ. ЦӀыфхэр зэкӀэ гъогум тетхэу шъофнэкӀым ылъэныкъокӀэ ежьагъэх[+].

24КъурмэнышӀхэу[†] Абыетаррэ Цэдокърэ къэкӀуагъэх. Цэдокъ игъусэгъэ лэуйхэм Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ[†] къахьыгъ. Абыетар а чӀыпӀэм къурмэн щишӀыгъ[+]. 25Арти пачъыхьэм Цэдокъ риӀуагъ: «Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ къалэм хьыжь. Зиусхьаныр нэшӀукӀэ къысэплъымэ, къысигъэгъэзэжьынышъ пхъонтэ лъапӀэри, ар зыдэщыӀэн фэе чӀыпӀэри къысигъэлъэгъущтых. 26Ау „Сыпфэразэп“ Ащ зиӀокӀэ, мары сэ сыщыт, сэркӀэ зыфэе шъыпкъэр къысерэшӀ»[+]. 27Ащ ыуж пачъыхьэм Цэдокъ риӀуагъ: «КъыбгурысэгъаӀо: ори, Абыетари, къыжъудежьэгъэ шъуикӀэлитӀуи зэрэшъукӀыгъухэу, АхъымэӀаци, уикӀали, Абыетар ыкъо Ионэтани зыжъугъэрэхьати къалэм жъугъэзэжь[+]. 28ШъошӀа, къэбар шъо къыслъэшъомыгъэӀэсыфэ, шъофнэкӀым ит псы игъукӀыгъэм изэпырыкӀыпӀэ дэжь сыщышъожэщт». 29Арти Цэдокърэ Абыетаррэ Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ Ерыусэлэм къахьыжьи ащ къыдэнагъэх.

30Даут Зэйтын Ӏуашъхьэм ылъэныкъокӀэ ежьагъ, ышъхьэ ухъумагъэу, лъапцӀэу, гъызэ ар къушъхьэм дэкӀуаещтыгъэ, игъусэхэми зэкӀэми ашъхьэхэр ухъумагъэхэу гъызэ дэкӀуаещтыгъэх[+]. 31«Абищэлэм гохьагъэхэм Ахъытэуфэл ахэт» аӀуи Даут къэбар къылъагъэӀасыгъ. Арти Даут ыӀуагъ: «А си Зиусхьан, сыолъэӀу Ахъытэуфэл ариӀощтыр делагъэ фэдэу къащыбгъэхъунэу!»[+]

32Даут Ӏуашъхьэм ышыгу дэкӀуаий, цӀыфхэр Тхьэм зыщелъэӀухэрэ чӀыпӀэм зынэсым, арыкъ лъэпкъым щыщэу Хъущай иджанэ зэготхъыгъэу, ышъхьац ятӀэр къыхэтэкъоу Даут къыпэгъокӀыгъ[+]. 33Даут ащ риӀуагъ: «УкъыздакӀомэ, хьылъэ укъысщыхъущт;[+] 34ау къалэм бгъэзэжьэу „УсиӀумэт, пачъыхьэр, джы нэс уятэ сыриӀумэтыгъ, джы о сыуиӀумэт“ пӀоу, Абищэлэм зепӀокӀэ, Ахъытэуфэл джэнджэшэгъу зэрафэхъущтыр зэщыбгъэкъощт[+]. 35Цэдокъи, Абыетари, къурмэнышӀхэми урягъусэщт, пачъыхьэм иунэ къикӀэу зэхэпхырэ къэбар пстэури ахэм анэгъэсыжь. 36АкъуитӀу ахэм ягъусэх: Цэдокъ ыкъо АхъымэӀацрэ Абыетар ыкъо Ионэтанрэ; къэбарэу зэхэпхырэр зэкӀэ ахэм къяӀожьзэ, сэ къыслъыгъэӀэс»[+]. 37Арти Даут ицыхьэшӀэгъоу Хъущай къалэм къэкӀуагъ; Абищэлэм а уахътэм Ерыусэлэм къыдахьэщтыгъэ.

### ЯпшӀыкӀухэнэрэ шъхьэр


Цыбэ Даут ишӀуагъэ къызэрэригъэкӀыгъэр

1Даут Ӏошъхьэ шыгум тӀэкӀу къызехым Мэфибощэт иӀумэтэу Цыбэ ыпэ къифагъ. Хьылъэхэр ателъхэу щыдитӀу ащ игъусагъ. Хьалыгъу шъитӀу, сэнэшъхьэгъэгъугъэ блэришъ, гъэмэфэ къушъхьэ-мышъхьэ къыпычыгъэкӀишъ, санэр зэрыз нэтыр ахэм ателъыгъ[+]. 2Арти пачъыхьэр Цыбэ еупчӀыгъ: «Хэт пая мыхэр?» Цыбэ къыриӀожьыгъ: «Щыдхэр рызекӀонхэу пачъыхьэм иунагъо пае, хьалыгъумрэ гъэмэфэ пхъэшъхьэ-мышъхьэхэмрэ дзэкӀолӀмэ апае, санэр шъофнэкӀым кӀочӀаджэ ихъухьагъэмэ апае»[+]. 3Пачъыхьэр ащ еупчӀыгъ: «Уизиусхьанщтыгъэу Саул ыкъорылъф тыдэ щыӀа?» Цыбэ пачъыхьэм къыриӀожьыгъ: «Ерыусэлэм къыдэнагъ, „Сятэ ипачъыхьагъу израил цӀыфхэм джы къысатыжьын“ ыӀуагъ»[+]. 4Пачъыхьэм Цыбэ риӀуагъ: «Мары Мэфибощэт иӀэр зэкӀэ джы пӀэ къесэлъхьажьы». Арти Цыбэ къыриӀожьыгъ: «НэшӀукӀэ къысэплъ, сизиусхьанэу пачъыхьэр, шъхьащэ пфэсэшӀы!»


ЩымӀый Даут къызэребгыгъэр

5ЕтӀанэ пачъыхьэу Даут Бахъурим къалэм зынэсым, Саул иунагъо щыщ Гъэрэ ыкъоу ЩымӀый зыцӀэр къаӀукӀагъ. Ар бгэзэ къакӀощтыгъэ. 6Пачъыхьэм зэкӀэ ицӀыфхэр, иухъумэкӀо дзэкӀолӀхэр бгъу пстэумкӀи къегъэуцокӀыгъагъэх нахь мышӀэми, Даутрэ ащ иӀумэтхэмрэ мыжъокӀэ ар къяощтыгъэ. 7ЩымӀый къебги, къекууагъ: «КӀожь, кӀожь, укӀакӀоу, цӀыф мыхъат. 8Зипачъыхьагъу уубытыгъэ Саул ибын ылъэу бгъэчъагъэр Зиусхьаным[†] къыптыригъэфэжьыгъ, ащ пае пачъыхьагъур Зиусхьаным Абищэлэм, пкъо, ритыжьыгъ. Джы мары о тхьамыкӀагъом ипчъэӀупэ унэсыгъ, сыда пӀомэ уукӀакӀу».

9Цырыуй ыкъо Абищай пачъыхьэм риӀуагъ: «Сыда мы хьэ лӀагъэр сизиусхьанэу пачъыхьэм къызфебгырэр? СыкӀонышъ ышъхьэ пызгъэлъэтыщт»[+]. 10Ау пачъыхьэм ыӀуагъ: «Сыда ащ шъуиӀофэу хэлъыр, Цырыуй ыкъохэр? Даут къебгынэу Зиусхьаным ащ къытырилъхьагъэмэ, ащ фэдэу зызэришӀыгъэм пае хэта еупчӀын зылъэкӀыщтыр?»[+] 11ЕтӀанэ Даут Абищайрэ зэкӀэ иӀумэтхэмрэ ариӀуагъ: «Сэ къыспыкӀыгъэм сиукӀыжьынэу фаемэ, быняминым къыхэкӀыгъэр нахь лъэшыжьэу фэенба; ыуж шъуикӀ ащ, орэбгэ, сыда пӀомэ Зиусхьаным ар ащ къытырилъхьагъ. 12Къинэу сызыхэтыр Зиусхьаным къелъэгъумэ, мыр джы къызэрэсэбгырэм пае Зиусхьаным ынэшӀу етӀанэ къысщыфэжьынкӀи мэхъуба». 13Даутрэ зэкӀэ игъусэхэмрэ ягъогу тетэу кӀощтыгъэх, ЩымӀый ахэм къаготэу Ӏошъхьэ цакӀэм рекӀокӀызэ, ябгыщтыгъ, мыжъохэр атыридзэщтыгъэх, сапэр атыритакъощтыгъ. 14ЕтӀанэ пачъыхьэмрэ зэкӀэ игъусэхэмрэ Иордан зынэсхэм, пшъыгъэхэти загъэпсэфыгъ.


Ахъытэуфэл джэнджэшэгъу зэрафэхъугъэр

15А уахътэм Абищэлэмрэ ащ игъусэгъэ израил цӀыфхэмрэ Ерыусэлэм къэкӀуагъэх, Ахъытэуфэли ахэм ягъусагъ. 16Даут ицыхьэшӀэгъу арыкъэу Хъущай Абищэлэм дэжь къакӀуи къыриӀуагъ: «Пачъыхьэр орэпсэу, пачъыхьэр орэпсэу!»[+] 17Арти Абищэлэм Хъущай къыриӀуагъ: «Ара уиныбджэгъу узэрэфэшъыпкъэр? Сыд пае уиныбджэгъу уримыгъуса?» 18Хъущай Абищэлэм риӀожьыгъ: «Хьау, сэ сызигъусэри сызигъусэщтри Зиусхьаным къахихыгъэр, мы цӀыфхэми зэрэ-Израилэуи къыхахыгъэр ары. 19НэмыкӀэу хэта сызфэлэжьэщтыр? Пачъыхьэм ыкъоба? Уятэ сызэрэфэлэжьагъэм фэдэу ори сыпфэлэжьэщт».

20ЕтӀанэ Абищэлэм Ахъытэуфэл риӀуагъ: «ТшӀэщтымкӀэ джэнджэшэгъу къытфэхъу». 21Арти Ахъытэуфэл Абищэлэм къыриӀожьыгъ: «Унэм лъыплъэнхэу уятэ къыгъэнэгъэ шъуз гуадзэмэ адэжь ихьи, уятэ ыгу къызэрэпщыкӀыгъэм икъэбар зэрэ-Израилэу щызэхахынышъ, къыбгоуцуагъэхэм агукӀэ ащ нахь тыраригъэубытэщт»[+]. 22ЕтӀанэ Абищэлэм пае унашъхьэм чэтэныр щагъаӀи, зэрэ-Израилэу щыгъуазэу ятэ ишъуз гуадзэмэ адэжь Абищэлэм ихьагъ[+]. 23Ахъытэуфэл ыӀорэр а лъэхъаным Тхьэм ыӀуагъэм палъытэщтыгъэти, ащ иджэнджэшэгъу пстэуми Даути Абищэлэми уасэ фашӀыщтыгъ.

### ЯпшӀыкӀублэнэрэ шъхьэр


Хъущай Абищэлэм зэригъэгъуащэрэр

1ЕтӀанэ Ахъытэуфэл Абищэлэм риӀуагъ: «Нэбгырэ мин пшӀыкӀутӀу зэзгъэгъусэнышъ нычэпэ Даут ыуж сихьанэу сэӀо. 2ЫӀэ къымыӀэтыжьышъунэу пшъыгъэу сызытебанэкӀэ, зыщыгугъыни щымыӀэу, ышӀэжьыщтыри ымышӀэу згъэщтэнышъ, игъусэхэр зэкӀэ хэлъэдэжьыщтых. Пачъыхьэ закъор сыукӀынышъ, 3цӀыф пстэуми къыпфязгъэгъэзэщт[*]. Зы лӀы закъо ыпсэ зыбгъэгъукӀэ, адрэ цӀыфхэр зэкӀэ рэхьатыжьыщтых». 4КъыӀуагъэр Абищэлэми Израилым инахьыжъ упчӀэжьэгъухэми агу рихьыгъ.

5ЕтӀанэ Абищэлэм ыӀуагъ: «Арыкъэу Хъущай шъукъедж, ащи къыӀощтым тедэӀун»[+]. 6Хъущай Абищэлэм дэжь къызэкӀом Абищэлэм ащ риӀуагъ: «Ахъытэуфэл тызэригъэгъуазэрэр мары; ащ зэриӀорэм фэдэу тызекӀощта? Хьау оӀомэ, тшӀэщтыр къаӀо». 7Арти Хъущай Абищэлэм риӀуагъ: «Мызыгъогум Ахъытэуфэл къыӀуагъэр дэгъоп». 8ЕтӀанэ Хъущай къыпидзэжьыгъ: «Уяти ащ игъусэхэри зэрэдзэкӀолӀ лӀыбланэхэм ущыгъуазэба, зищырхэр къызтырахыгъэ мышъэбзэу шъофым щагъэгубжыгъэм ахэр фэдэх. Уятэ зэолӀ пхъаш, дзэкӀолӀхэр игъусэхэу чэщым ар къэуцущтэп[+]. 9Джыдэдэм мэшэ куу горэм е нэмыкӀ чӀыпӀэ горэм ащ зыщегъэбылъы. Арышъ, апэу ащ тебэнагъэмэ ащыщхэр къызиукӀхэкӀэ, ар зэхэзыхыщтмэ аӀощтыр ошӀа: „Абищэлэм гоуцуагъэхэм къатекӀуагъэх“. 10Джащ дэжьым аслъаныгу зиӀэ дзэкӀолӀхэми агу къашӀуефэхыщт. Уяти ащ игъусэ дзэкӀолӀхэри зэрэлӀыбланэхэр зэрэ-Израилэу щашӀэба. 11Джащ пае джэнджэшэгъу сыпфэхъу: Дан къалэм къыщегъэжьагъэу БэрщэбаӀ къалэм нэсыжьэу, хы Ӏушъом Ӏулъ пшахъор зэрэбэм фэдэу, зэрэ-Израилэу къэугъоий, уряпащэу шъузэхэтэу шъузэонэу шъукӀу[+]. 12Джащыгъум тылъежьэнышъ, тыдэрэ чӀыпӀэ щыӀэнкӀи фит, осэпсым зытемыхэрэ чӀыпӀэ къызэримыгъанэрэм фэдэу, тызатебанэкӀэ, ежьри, игъусэхэри, зы нэбгыри къэдгъэнэжьыщтэп. 13Къалэ горэм зыщигъэбылъмэ, зэрэ-Израилэу гъучӀ хьажтӀаркъохэр зыпышӀэгъэ кӀапсэхэр ащ къырихьылӀэнышъ, мыжъо зэтелъ закъуи къэтымыгъанэу къалэр чӀыгум щиз тшӀыщт». 14Арти Абищэлэми ащ игъусэгъэ израил лӀы зэпстэуми аӀуагъ: «Арыкъэу Хъущай ыӀорэр Ахъытэуфэл ыӀорэм нахьышӀу». Джащ тетэу Ахъытэуфэл Абищэлэм джэнджэшэгъу зэрэфэхъугъэр нахьышӀугъэми, Зиусхьаным[†] теубытагъэ ышӀи, мэхьанэнчъэу ар къыгъэнагъ[+].


Хъущай Даут макъэ зэрэригъэӀугъэр

15Ащ ыуж Хъущай къурмэнышӀхэу[†] Цэдокърэ Абыетаррэ заӀуигъакӀи Ахъытэуфэл Абищэлэмрэ Израилым инахьыжъ упчӀэжьэгъухэмрэ ариӀуагъэри ежь Хъущай ахэм ариӀуагъэри къафиӀотэжьыгъ. 16«Арышъ, ыӀуагъ ащ, джы Даут дэжь псынкӀэу нэжъугъэсхи макъэ ежъугъэӀу: „Ори уигъусэхэми шъукӀодынэу шъуфэмыемэ, нычэпэ шъофнэкӀым ит псыигъукӀыгъэм изэпырыкӀыпӀэ дэжь укъыщымыуцоу, псынкӀаӀоу ащ зэпырыкӀ“». 17Ионэтанрэ АхъымэӀацрэ псынэкӀэчъэу Рэгъэлл дэжь щытхэу къэкӀощтым ежэщтыгъэх, сыда пӀомэ ахэм къалэм зыкъыщагъэлъагъо хъунэу щытыгъэп. ПщылӀ бзылъфыгъэр къакӀоти къэбарым ахэр щигъэгъуазэщтыгъэх, етӀанэ ахэр Даут дэжь кӀожьхэти къэбарыр лъагъэӀасыжьщтыгъ[+]. 18Ау ахэр кӀалэ горэм къызелъэгъухэм, Абищэлэм дэжь кӀуи риӀуагъэти, тӀуми а чӀыпӀэр псынкӀэу къабгынагъ. Бахъурим, зищагу псынэр дэтыгъэ цӀыф горэм дэжь къакӀохи, псынэм ехыгъэх. 19Арти ащ ишъуз пӀэтехъор псынашъхьэм тырипхъуи, зыпари къэмылъэгъонэу лэжьыгъэ зэтегъэпхъыгъэр ащ тыритэкъожьыгъ[+]. 20ЕтӀанэ Абищэлэм иӀумэтхэр бзылъфыгъэм иунэ къакӀохи, «АхъымэӀацрэ Ионэтанрэ тыдэ щыӀэха?» аӀуи къызеупчӀхэм, «Ахэр псыхъом зэпырыкӀыгъэх» ыӀуи бзылъфыгъэм джэуап аритыжьыгъ. Арти ахэм алъыхъугъэх, ау къамыгъотхэу Ерыусэлэм къагъэзэжьыгъ.

21Ахэр зыӀокӀыжьхэм лӀыхэр псынэм къикӀыжьхи, пачъыхьэу Даут дэжь кӀохи, Ахъытэуфэл ариӀуагъэр къыфаӀотэжьи раӀуагъ: «ПсынкӀэу псым шъузэпырыкӀ». 22Арти Даутрэ игъусэхэмрэ ежьэхи Иордан зэпырыкӀыгъэх; нэфшъагъор къэсыфэ Иордан зэкӀэри зэпырыкӀыгъагъ.

23Джэнджэшэгъу зэрафэхъугъэм къызэремыдэӀугъэхэр Ахъытэуфэл къызыгурэӀом, щыдым уанэр къытырилъхьи, ащ къытетӀысхьи ядэжь, икъалэ къыгъэзэжьыгъ. Ибынхэм осыетхэр къафишӀыжьи зитхьалэжьыгъ. Арти ятэ икъэунэ ар далъхьажьыгъ[+].

24Даут къалэу Мэхъанэим кӀуагъэ. Абищэлэмрэ игъусэгъэ израил дзэкӀолӀхэмрэ къакӀохэзэ, псыхъоу Иордан къызэпырыкӀыгъэх[+]. 25Абищэлэм Иоаб ычӀыпӀэ Ӏамасэ дзэм ипэщэнэу тыригъэхьагъ. Израил лъэпкъым[*] щыщ Итрэ ары Ӏамасэ зыкъуагъэр. Нэхъащ ыпхъоу, Иоаб янэу, Цырыуй ышыпхъу Абигал ащ ишъузыгъэр[+]. 26Абищэлэм игъусэу зэрэ-Израилэу ГъылыӀад хэкум къыщыуцугъэх.

27Даут Мэхъанэим къызэсым, Ӏамон къалэу Раббэ щыщ Нэхъащ ыкъо Щэубый, Лэудэбар щыщ Ӏамиел ыкъо Махыр, гъылыӀад къалэу Рэугъэлим щыщ Бэрзылай къыпэгъокӀыгъэх[+]. 28Ахэм техъон-кӀэлъынхэр, лэджэнхэр, ятӀэм хэшӀыкӀыгъэ хьакъу-шыкъухэр, коцы, хьэ, хьаджыгъэ, лэжьыгъэцэ гъэгъугъэхэр, джэнчы, джэнчыжъый, 29шъоу, щхыу, мэлхэр, чэмыщэм хэхыгъэ къуае Даутрэ игъусэхэмрэ арагъэшхынхэу къафахьыгъэх. Ахэм аӀощтыгъ: «ДзэкӀолӀхэр мэлакӀэ малӀэх, пшъыгъэх, шъофнэкӀым псыфалӀэ щылӀагъэх»[+].

### ЯпшӀыкӀуенэрэ шъхьэр


Абищэлэм зэрэтекӀуагъэхэмрэ зэраукӀыгъэмрэ

1ЕтӀанэ Даут игъусэгъэ дзэкӀолӀхэр къэзэрэугъоигъэхэти, нэбгырэ мин-минэу, шъэрышъэу зэхидзхи, куп пэпчъ шъхьафэу пащэ фишӀыгъ. 2Даут идзэ щэу зэхидзи, дзэкӀолӀмэ азыщанэ Иоаб пащэ фишӀыгъ, адрэм Иоаб ышэу, Цырыуй ыкъо Абищай пащэ фишӀыгъ, гъытытэу Иттай ящэнэрэм пащэ фишӀыгъ. ЕтӀанэ пачъыхьэм лӀыхэм ариӀуагъ: «Сэри сыкъыжъудэкӀощт»[+]. 3Ау лӀыхэм къыраӀожьыгъ: «УкъэмыкӀу, тэ тыкъечъэжьэжьми, ащ фэдизэу къытпылъыщтхэп, тазыныкъо хэкӀуадэми, ащи ащ фэдизэу къыпылъыщтхэп. О уизакъоу тэщ фэдэ минипшӀым уапеӀащт. Арышъ къалэм удэсэу укъыддэӀэпыӀэмэ тэркӀэ нахьышӀущт». 4Пачъыхьэм ариӀожьыгъ: «Шъо нахь къежъугъэкӀурэр ары сэри сшӀэщтыр». Пачъыхьэр къэлапчъэм дэжь уцугъэ, дзэкӀолӀхэр шъэрышъэу, мин-минэу ащ къыблэкӀыгъэх. 5Арти пачъыхьэм Иоаби, Абищаий, Иттаий унашъо къафишӀыгъ: «КӀалэу Абищэлэм сэщ пае шъуфэсакъ». Абищэлэм пае пачъыхьэм идзэпащэмэ унашъоу къафишӀыгъэр зэкӀэ дзэкӀолӀхэм зэхахыгъ.

6Даут идзэ Абищэлэм гоуцогъэ израилыдзэм шъофым щыпэгъокӀи Ефраим мэзым щызэзэуагъэх. 7Арти Даут идзэкӀолӀхэр израилыдзэм текӀуагъэх. А мафэм бэ заом цӀыфэу хэкӀодагъэр – нэбгырэ мин тӀокӀ аукӀыгъ. 8Зэрэхэгъэгоу заор щыкӀуагъ, чатэкӀэ хагъэфагъэм нахьыбэжь а мафэм мэзым цӀыфэу хэкӀодагъэр[+].

9Абищэлэм Даут идзэкӀолӀхэм къапэӀууагъ. Щыдым тесэу кӀозэ, чъыгэешхом икъутэмэ гъумхэм ачӀэкӀзэ, ышъхьэкӀэ ахэм апыни, ылъакъохэр чӀыгум нэмысэу кӀэшӀагъэу къэнагъ. Щыдэу зытесыгъэр хэлъэдэжьыгъ. 10Ар дзэкӀолӀ горэм къылъэгъугъэти, Иоаб дэжь кӀуи риӀуагъ: «Абищэлэм чъыгаем пынагъэу слъэгъугъэ». 11Арти Иоаб къэбарыр къыфэзыхьыгъэ дзэкӀолӀым къыриӀуагъ: «Адэ плъэгъугъэмэ, сыд пае уеоу ар хэмыгъэфагъа? Тыжьын ахъщипшӀырэ бгырыпхрэ къыостынгъэхэба». 12Ау адрэм Иоаб къыриӀожьыгъ: «Тыжьынэу ахъщэ мин къысэптыщтгъэкӀи пачъыхьэм ыкъо сӀэ тесщэеныгъэп. КӀалэу Абищэлэм ежь пае шъуфэсакъынэу ори, Абищаий, Иттаий пачъыхьэм къызэрэшъуиӀуагъэр зэхэтхыгъэба. 13Мыхъун горэ сшӀэгъагъэмэ, сэр-сэрэу бэлахьэм зыхэздзэжьыщтгъэ. Ор шъыпкъэм етӀанэ укъыскъоуцожьыщтыгъэп. Ар пачъыхьэм шӀоуушъэфын плъэкӀынэу щытэп ныӀа». 14«Бащэрэ сыппылъын слъэкӀыщтэп», – Иоаб ащ риӀожьи, пчыпыджын кӀэкӀищ къышти Абищэлэм псэоу зыпынэгъэ чъыгаем екӀуалӀи, Абищэлэм ыгу ахэмкӀэ хэпыджагъ. 15Иоаб иашъоджэнэзехьэ кӀэлипшӀым Абищэлэм къаухъурэий, чӀыгум къытырадзи, аукӀыгъ.

16Ащ ыуж Иоаб гъоупщынэм къыригъапщэхи, Абищэлэм игъусэгъэ израил цӀыфмэ алъежьэгъэ дзэкӀолӀхэм къаригъэгъэзэжьыгъ, сыда пӀомэ Иоаб цӀыфхэр нахьыбэрэ ыгъэзэонхэу фэежьыгъэп. 17Абищэлэм ихьадэ мэзым мэшэ куу горэм щырадзэжьи, мыжъо Ӏошъхьэшхо ышъхьагъ щызэтыратэкъожьыгъ. Абищэлэм игъусэгъэ израил цӀыфхэр зэкӀэ шъхьадж иунэ екӀужьыгъ[+]. 18Абищэлэм джыри псэузэ Ерыусэлэм пэблэгъэ Пачъыхьэ кӀэим мыжъосын щызфигъэуцужьыгъагъ. Ар ыгъэуцу зэхъум цӀыфхэм агу къыгъэкӀыжьынэу къо зэримыӀэр ыӀогъагъ. А мыжъосыным ежь ыцӀэкӀэ еджэгъагъ. Непэ къызнэсыгъэми а мыжъосыным «Абищэлэм имыжъосын» аӀозэ, еджэх[+].


Абищэлэм зэрэщымыӀэжьыр Даут зэрэзэхихыгъэр

19Цэдокъ ыкъо АхъымэӀац ыӀуагъ: «Пачъыхьэм дэжь сынэрэси, Зиусхьаным[†] ар пыйхэм зэращиухъумагъэм икъэбар лъэсэрэгъэӀэса». 20Ау Иоаб ащ къыриӀуагъ: «КъэбарышӀу непэ о ащ фэпхьышъущтэп; непэп ащ къэбарыр зыфэпхьыщтыр, нэмыкӀ мафэр ары, сыда пӀомэ пачъыхьэм ыкъо лӀагъэ». 21ЕтӀанэ Иоаб Даут иӀумэтэу Африкэ чӀыналъэм ис куш лъэпкъым щыщым къеджи риӀуагъ: «КӀуи плъэгъугъэр пачъыхьэм еӀотэжь». Арти кушым Иоаб шъхьащэ къыфишӀи ечъэжьагъ. 22Ау Цэдокъ ыкъо АхъымэӀац джыри Иоаб риӀуагъ: «Сыдэу щытми, кушым ыуж ситэу сэри сыгъачъэба». Иоаб ащ риӀуагъ: «Сыд пае учъэщта, сикӀал? ГушӀуапкӀэ къыуатыщтэпи». 23«Ау щытми сычъэщт». Арти ащ къыриӀожьыгъ: «Чъэ». АхъымэӀац чъэкӀэ кӀэир зэпичи, кушым ыпэ ишъыгъ.

24А уахътэм Даут къэлэпчъэ зэкӀоцӀытитӀум азыфагу дэсэу щысыгъ. Къэрэгъулыр дэпкъым хэт къэлапчъэм ышъхьэ дэкӀуаий къызэплъэм, зыгорэ изакъоу къызэрычъэрэр къылъэгъугъ. 25Арти къэрэгъулыр къэкууи, пачъыхьэм макъэ къыригъэӀугъ. Пачъыхьэм къыӀуагъ: «Изакъомэ, къэбарышӀу къехьы». Адрэр нахь къэблагъэщтыгъ. 26Ар дэдэм къэрэгъулым нэмыкӀэу къачъэрэр къылъэгъугъэти, къэлэпчъэӀутым къекууагъ: «Муары джыри зыгорэ изакъоу къэчъэ». Пачъыхьэм ыӀуагъ: «Ащи къэбарышӀу къехьы». 27Къэрэгъулым къыӀуагъ: «Апэрэм, къызэрэсшӀэжьырэмкӀэ, Цэдокъ ыкъо АхъымэӀац икӀуакӀэ ыӀыгъ». Арти пачъыхьэм къыӀуагъ: «Ар цӀыфышӀу, къыхьырэри къэбарышӀу»[+].

28АхъымэӀац къэси пачъыхьэм къекууагъ: «Сэлам!» ЧӀыгум нэс пачъыхьэм шъхьащэ фишӀи риӀуагъ: «Сизиусхьанэу пачъыхьэм зыкъыпэзыӀэтыгъэхэм уатезгъэкӀогъэ уи-Зиусхьанэу Тхьэм щытхъур ыдэжь!» 29Пачъыхьэр къэупчӀагъ: «КӀалэу Абищэлэм иӀофхэр шӀуа?» АхъымэӀац риӀожьыгъ: «Пачъыхьэм иӀумэтэу Иоаб уиӀумэт уадэжь къыгъэкӀон зэхъум гузэжъогъу-гумэкӀыгъо горэ щыӀагъ, ау ащ къыщыхъугъапэм сыщыгъуазэп». 30Пачъыхьэм къыӀуагъ: «ӀукӀоти моу уцу». Адрэр ӀукӀоти уцугъэ.

31Мары кушыр къэсыгъ. Ащ пачъыхьэм риӀуагъ: «Сизиусхьанэу пачъыхьэм пае къэбарышӀу! Зиусхьаным О зыкъыппэзыӀэтыгъэхэм зэкӀэми уатыригъэкӀуагъ». 32Арти пачъыхьэр кушым еупчӀыгъ: «КӀалэу Абищэлэм иӀофхэр дэгъуха?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «А кӀалэм къехъулӀагъэр сизиусхьанэу пачъыхьэм ипыйхэмрэ о къыппэшӀуекӀоу Ӏоф бзаджэхэм ягупшысэхэрэмрэ къащэрэшӀ!»[+] 33Пачъыхьэм ыгу къызэхахьи, къэлапчъэм ышъхьагъ тет унэм ихьагъ. Ащ кӀо зэхъум гъызэ пчъэщтыгъэ: «СикӀалэу Абищэлэм! СикӀал, сикӀалэу Абищэлэм! О пчӀыпӀэ сылӀагъэмэ, зыпэ къэсштэн щыӀэныгъэпи, а сикӀалэу Абищэлэм, сикӀал, сикӀал!»[*]

### ЯпшӀыкӀубгъонэрэ шъхьэр


Иоаб Даут зэрегыигъэр

1Иоаб раӀуагъ: «Пачъыхьэм Абищэлэм егъае, ащ пае нэшхъэй». 2Джаущтэу дзэкӀолӀхэм а мафэм къыдахыгъэ текӀоныгъэр хьадагъэ хъужьыгъэ. Ыкъо пае пачъыхьэр зэрэнэшхъэим икъэбар а мафэм дзэкӀолӀхэм зэхахыгъ. 3Арти зэуапӀэм зышъхьэ къыӀузыхыжьыгъэхэм укӀытэхэзэ зызэрагъэбылъырэм фэдэу, дзэкӀолӀхэр гъэбылъыгъэкӀэ къалэм къыдэхьажьщтыгъэх. 4Пачъыхьэм ыӀэхэр ынэӀу Ӏулъхэу, ымакъэ Ӏоу пыхьэщтыгъэ: «СикӀалэу Абищэлэм! Абищэлэм, сикӀал, сикӀал!» 5Арти Иоаб пачъыхьэм дэжь къакӀуи къыриӀуагъ: «О уищыӀэныгъи, пкъохэмрэ упхъухэмрэ ящыӀэныгъи, уишъузхэмрэ уишъуз гуадзэхэмрэ ящыӀэныгъи къэзгъэнэжьыгъэ уиӀумэтхэр зэкӀэ непэ къыпфэукӀытагъэх. 6Узфэмылъэгъухэрэр ары о шӀу плъэгъухэрэр, шӀу узылъэгъухэрэр пфэлъэгъухэрэп, сыда пӀомэ дзэпащэхэри уиӀумэтхэри къызэримыдзэхэрэр непэ къэбгъэнэфагъ. Тэ зэкӀэми тылӀэу Абищэлэм псэоу къэнэжьыгъагъэмэ, о нахь зэрэуигопэщтгъэр непэ сэ къызгурыӀуагъ. 7Арышъ, къэтэджи уидзэкӀолӀхэм агу къыдэщай, армырмэ, Тхьэр зэрэщыӀэр сэӀо, укъызахэмыхьэкӀэ, зы нэбгыри нычэпэ къыпфэнэжьыщтэп. О къэбгъэшӀагъэм узхэфэгъэ тхьамыкӀагъохэм ар анахь дэижьыщт». 8Арти пачъыхьэр къэтэджи къэлапчъэм дэжь тӀысыгъэ. Пачъыхьэр къэлапчъэм дэжь зэрэщысым икъэбар дзэкӀолӀхэм ахатӀупщыхьагъэти, ахэр зэкӀэ пачъыхьэм дэжь къыщызэрэугъоигъэх.


Даут Ерыусэлэм къызэригъэзэжьыгъэр

Ащ дэжьым Абищэлэм Израилым итемыр лъэныкъо щыщ дзэкӀолӀхэу гоуцогъагъэхэр шъхьадж ипакӀэ хэлъэдэжьыгъагъэх[+]. 9Израилым итемыр лъэныкъо щыпсэурэ лӀэкъо пстэури зэнэкъокъухэзэ тегущыӀэщтыгъэх: «Пачъыхьэм типыйхэм тащиухъумагъэми, фылистхэми такъыӀэкӀихыжьыгъ, ежь Абищэлэм пае тихэгъэгу къыбгыни хэлъэдэжьыгъагъ[+]. 10-11Ау пачъыхьэу хэддзыгъэ Абищэлэм заом хэкӀодагъэба, пачъыхьэм икъегъэгъэзэжьын сыд пае джы зедгъэукӀыхьыра?» Израилым итемыр щыпсэурэ лӀэкъо пстэури зытегущыӀэрэм икъэбар пачъыхьэм къылъыӀэсыгъ. Арти пачъыхьэу Даут къурмэнышӀхэу[†] Цэдокърэ Абыетаррэ адэжь ыгъэкӀуагъэх: «Ехъудэм инахьыжъ упчӀэжьэгъухэм яшъуӀу: „Пачъыхьэр тегъэхьажьыгъэным пае шъо зыпари сыда зыкӀэшъумыӀорэр[+]? 12Шъо шъусикъош, зыл тыщыщ шъыпкъэх, пачъыхьэр тегъэхьажьыгъэнэу фаехэм сыд пае ауж зыкъижъугъанэра?“ 13Ӏамасэ сфешъуӀу: „Усикъупшъхьэба о, усипкъба? Джы къыщегъэжьагъэу Иоаб ычӀыпӀэ удзэпэщэнэу узысымыгъэуцукӀэ, Тхьэм сифэшъуашэр серэгъэгъот, нахьыбэжьи къысерэшӀ!“»[+] 14Джаущтэу зы нэбгырэм фэдэу ехъудхэм агухэр ащ къыщэфыгъэхэти, ахэм пачъыхьэм дэжь къагъакӀохи къырарагъэӀуагъ: «Ори уиӀумэтхэми зэкӀэми къэжъугъэзэжь». 15Арти пачъыхьэм къыгъэзэжьи псыхъоу Иордан къэкӀуагъ. Ехъудхэр пачъыхьэм пэгъокӀынхэшъ, Иордан къызэпыращыным пае Гъылгъалым къэкӀуагъэх[+].


Даут ЩымӀый гукӀэгъу зэрэфишӀыгъэр

16Бахъурим щыщ быняминэу Гъэрэ ыкъо ЩымӀый гузажъозэ ехъудхэм ягъусэу пачъыхьэу Даут пэгъокӀынэу кӀуагъэ[+]. 17Бынямин нэбгырэ миныр ащ кӀыгъугъ. Саул иунагъо иӀумэтэу Цыбэ ыкъо пшӀыкӀутфрэ ипщылӀ нэбгырэ тӀокӀырэ пачъыхьэр Иордан нэмысызэ гузэжъогъукӀэ ащ чъагъэх[+]. 18Ахэр зыфэягъэхэр пачъыхьэм иунагъо псыикӀыпӀэм къызэпырыкӀ зыхъукӀэ дэӀэпыӀэнхэу, етӀани ежь зэрэфаем фэдэу яшӀуагъэ ащ рагъэкӀынэу ары. ЕтӀанэ пачъыхьэм иунагъо псыхъоу Иордан къызэрэзэпырыкӀыгъэм тетэу, Гъэрэ ыкъо ЩымӀый пачъыхьэм ыпашъхьэ зыщыридзыхи, 19пачъыхьэм риӀуагъ: «Сизиусхьанэу пачъыхьэм Ерыусэлэм къызебгынэ мафэм уипщылӀ зэрэхэукъогъагъэр угу къэмыгъэкӀыжьэу, сизиусхьан, бзэджэшӀагъэкӀэ ар къысфэмылъэгъоу, хъугъэр, пачъыхьэр, угу темыгъэлъ[+]. 20Сыда пӀомэ зэрэхэукъуагъэр уипщылӀ зыдешӀэжьы, сизиусхьанэу пачъыхьэм сыпэгъокӀыным пае джы мары Израилым итемыр щыпсэурэ лӀакъохэм ащыщэу апэ дэдэу сэ сыкъэсыгъ». 21Арти Цырыуй ыкъо Абищай ащ ипэгъокӀэу къыӀуагъ: «Тхьэм хихыгъэ пачъыхьэм зэребгыгъэм пае ЩымӀый укӀыгъэн фаеба?»[+] 22Ау Даут къыӀуагъ: «Сыда ащ зызкӀышӀожъугъанэрэр, Цырыуй ыкъохэр? Сыжъугъэмысэрэм фэдэу непэ зэшъогъэпсы. Непэ зыгорэ Израилым щытыукӀын фая? Зэрэ-Израилэу сызэрипачъыхьэр сэркӀэ джыри нафэба?»[+] 23«О упсэущт», – ЩымӀый риӀуи, пачъыхьэм тхьэлъанэ ышӀыгъ[+].


Даутрэ Мэфибощэтрэ зэрэзэӀукӀагъэхэр

24Саул ипхъорэлъфэу Мэфибощэт пачъыхьэм къыпэгъокӀыгъ. Пачъыхьэр зыдэкӀыгъэ мафэм къыщегъэжьагъэу текӀоныгъэр къыдихи къызщигъэзэжьыгъэ мафэм нэс уахътэу тешӀагъэм къыкӀоцӀ ар ылъакъохэм апылъыгъэп, ыжакӀи пыупхъухьагъэп, иджанэхэри ыгыкӀыгъэхэп[+]. 25Ар зыдэс Ерыусэлэм къыдэкӀи пачъыхьэм къызыпэгъокӀым пачъыхьэр ащ еупчӀыгъ: «Сыд пае, Мэфибощэт укъыздемыжьэгъагъа?» 26Арти адрэм къыриӀожьыгъ: «Сизиусхьанэу пачъыхьэр! СиӀумэт сигъэпцӀагъ, сыда пӀомэ сэ, уиӀумэт, сызэрэлъащэм къыхэкӀэу сӀогъагъэ: „Щыдым уанэ теслъхьанышъ, сытетӀысхьанышъ пачъыхьэм сыдежьэн“. 27Ау зиусхьанэу[†] пачъыхьэм ыпашъхьэ уиӀумэт ащ щиубыгъ. Ау сизиусхьанэу пачъыхьэр Тхьэм имэлэӀич пэлъытыгъэшъ, узфэе шъыпкъэр шӀэ[+]. 28АукӀ ашӀоигъоу сизиусхьанэу пачъыхьэм ыуж зэритыгъэхэм пае сятэ иунагъо зэрэщытэу бгъэкӀодыныр ифэшъуаш, ау уиӀумэт уиӀанэ пэсхэм ахэбгъэтӀысхьагъэба, пачъыхьэр джыри згъэгумэкӀыным ифитныгъэ сэ сиӀа?»[+] 29Арти пачъыхьэм къыриӀожьыгъ: «Икъунба къэпӀуагъэр? Сэ зытесыубытагъэр оррэ Цыбэрэ чӀыгур зэфэжъугощынэу ары». 30Ащ ыуж Мэфибощэт пачъыхьэм къыриӀожьыгъ: «Сизиусхьанэу пачъыхьэм текӀоныгъэр къыдихыгъэу къызигъэзэжьыгъэ уж фаемэ зэкӀэри ащ ерэшт».


Даут ынэшӀу Бэрзылай зэрэщыфагъэр

31ГъылыӀадэу Бэрзылай пачъыхьэр Иордан зэпырыкӀ зыхъукӀэ ишъхьагъырытхэм ахэтыным пае Рэугъэлим къикӀи къэкӀуагъ. 32Бэрзылай лъэшэу хэкӀотэгъагъ, илъэс тӀокӀиплӀ ыныбжьыгъ. Баеу щытти пачъыхьэр Мэхъанэим щэӀэфэ гъомлапхъэхэр къыӀэкӀигъэхьагъэх[+]. 33Пачъыхьэм Бэрзылай риӀуагъ: «Усигъусэу некӀо, Ерыусэлэм удэсыфэ сынаӀэ къыптезгъэтыщт». 34Ау Бэрзылай пачъыхьэм къыриӀожьыгъ: «Пачъыхьэм сыригъусэу Ерыусэлэм сыкӀоным пае згъэшӀэнэу ба сэ къысфэнэжьыгъэр? 35Сэ илъэс тӀокӀиплӀ сыхъугъах; къинымрэ тхъагъомрэ зэхэсымыгъэкӀокӀэшъун шъуӀуа? УиӀумэт ышхыщтымрэ ришъущтымрэ яӀэшӀугъэ зэхифышъун шъуӀуа? Хъулъфыгъэхэмрэ бзылъфыгъэхэмрэ яорэд макъэхэр зэхихыным иӀоф тета? Сыд пае сизиусхьанэу пачъыхьэм хьылъэ зыфэсшӀына[+]? 36УиӀумэт пачъыхьэм игъусэу Иордан ыкӀыбкӀэ тӀэкӀу горэм дэкӀотэн; сыд пае пачъыхьэм ащ фэдизым нэсэу сигъэлъэпӀэн фая? 37Сикъалэ сызэрэдэсэу сихьадэгъу сыӀукӀэнэу, сятэрэ сянэрэ якъэмэ адэжь сыщагъэтӀылъыжьынэу уиӀумэт Ӏизын къет. Ау мары уиӀумэтэу Къымхъам сизиусхьанэу пачъыхьэм игъусэу орэкӀо, о зэрэпшӀоигъоу ащ къыдэзекӀу»[+]. 38Арти пачъыхьэм къыӀуагъ: «Къымхъам къыздэрэкӀу, о узфаер ащ къыфэсшӀэщт, сыд уфаеми ори къыпфэсшӀэщт». 39ЕтӀанэ цӀыфхэр зэкӀэ пачъыхьэри ягъусэу Иордан къызэпырыкӀыгъэх. Пачъыхьэр къебэуи, Тхьэм ынэшӀу къыщыфэнэу къызыфэлъаӀом ыуж Бэрзылай ядэжь къэкӀожьыгъ.


Ехъудхэмрэ Израил цӀыфхэмрэ зэрэзэнэкъокъугъэхэр

40ЕтӀанэ пачъыхьэр Гъылгъал кӀуагъэ, Къымхъами ащ игъусагъ. Ехъудэм щыщ дзэкӀолӀхэм зэкӀэми, Израилым щыщ дзэкӀолӀмэ азыныкъо пачъыхьэр къагъэкӀотэжьыгъ. 41Ащ ыуж зэкӀэ Израилым щыщ дзэкӀолӀхэр пачъыхьэм дэжь къакӀохи раӀуагъ: «Сыд пае Ехъудэм щыщ ткъош дзэкӀолӀхэм утшӀуатыгъуи пачъыхьэмрэ Даут иунагъорэ лӀэу игъусагъэхэри зэрэзэхэтхэу Иордан къызэпыращыжьхи ядэжь къагъэкӀотэжьыгъэха?» 42Арти ехъудхэм Израилым щыщ дзэкӀолӀхэм къараӀожьыгъ: «Ар зытехъухьэрэр пачъыхьэр тилӀакъо щыщышъ, нахь къытпэблагъэшъ ары. Ащ пае шъугубжынэу щыта? Пачъыхьэм ие горэ тшхыгъа е шӀухьафтынхэр ащ къытитыгъэха?» 43Ау Израилым щыщ дзэкӀолӀхэм ехъудхэм араӀуагъ: «ЛӀэкъуипшӀ тэхъумэ, пачъыхьэу Даут щыщэу тэ къыттефэрэр шъощ нахьи ӀахьипшӀыкӀэ нахьыбэн фае. Ащыгъум сыд пае тынапэ тешъухыра? Типачъыхьэ къызэрегъэгъэзэжьыгъэн фаер тэрба апэу къэзыӀуагъэр?» Ау ехъудхэр Израилым щыщ дзэкӀолӀхэм анахь ябгэу къэгущыӀагъэх.

### ЯтӀокӀэнэрэ шъхьэр


ЩэбаӀ зыкъызэриӀэтыгъэр

1Бынямин мыхъатэ горэ Быхърый ыкъоу, ЩэбаӀкӀэ еджэхэу, Тхьэм шӀомылӀыкӀэу а чӀыпӀэм щыӀагъэти, гъоупщынэм къепщи къыӀуагъ:

«Даут тызэрэхэт щыӀэп,
Ищай ыкъуи къызэрэтфыщыт щыӀэпышъ,
Израилым щыщхэр, зэкӀэми тиунэмэ тяжъугъэкӀужь!»[+]

2Арти Израилым итемыр лъэныкъо щыщхэр зэкӀэ Даут гокӀхи, Быхърый ыкъо ЩэбаӀ гоуцуагъэх. Ехъудхэр япачъыхьэ гоуцохи, ащ игъусэхэу Иордан къикӀыжьхи Ерыусэлэм кӀожьыгъэх.

3Ащ ыуж Даут Ерыусэлэм дэт иунэ къыгъэзэжьыгъ. ЕтӀанэ унэм лъыплъэнхэу къыгъэнэгъэгъэ ишъуз годзипшӀ унэ шъхьаф ригъэтӀысхьэхи къэрэгъулыр аригъэуцолӀагъ. Яфэныкъуагъэхэр аригъэгъотхэу ахэр ащ исыгъэх, ау ежь алъихьэщтыгъэп. ОлӀэжьыфэхэ ахэр шъузабэм фэдэу ащ исыгъэх[+].

4ЕтӀанэ Даут Ӏамасэ риӀуагъ: «МэфищкӀэ ехъудхэр къысфызэӀугъакӀэхи, ори къакӀо»[+]. 5Ехъудхэм къяджэнэу Ӏамасэ ежьагъ, ау пӀалъэу фигъэнэфагъэм къемыхъулӀэжьэу къэгужъуагъ. 6Арти Даут Абищай риӀуагъ: «Абищэлэм изэрарэу къыгъэкӀуагъэм нахьыбэ Быхърый ыкъо ЩэбаӀ джы къыхьыщтышъ, ащ къэлэ-пытапӀэхэр ымыубытхэзэ, тӀэкӀэмыкӀыжьзэ сидзэкӀолӀхэр зигъэгъусэхи ыуж ихь».

7Иоаб идзэкӀолӀхэри, Даут иухъумэкӀо шъхьагъырытхэри, лӀыбланэхэри зэкӀэ зэгъусэхэу Абищай ыуж итхэу Ерыусэлэм къыдэкӀхи Быхърый ыкъо ЩэбаӀ лъежьагъэх[+]. 8ГъыбӀоным дэжь мыжъосынышхо горэм зынэсхэм апэкӀэ къикӀэу Ӏамасэ къаӀукӀагъ. Иоаб дзэкӀолӀ шъуашэкӀэ фэпэгъагъэ, къэмалъэм псынкӀэу къиупхъотышъоу ыкӀи иплъхьажьышъурэ къэмэ кӀэкӀыр ыкопкъ телъыгъ. КъакӀо пэтзэ къэмэ кӀэкӀыр къэмалъэм къицохъугъ. 9Мыщ дэжьым Иоаб Ӏамасэ риӀуагъ: «Упсэуба, сикъош?» Ӏамасэ ебэуным пае Иоаб ащ ыжакӀэ Ӏэ джабгъумкӀэ ыубытыгъ.

10Иоаб ӀэкӀэлъыгъэ къэмэ кӀэкӀым Ӏамасэ зыщиухъумагъэпти, адрэр ащкӀэ ыныбэ къыхэпыджи, ыкӀоцӀ илъыгъэхэр зэкӀэ къыригъэугъэх, ащ нахьыбэри хэпыджэжьыгъэп, сыда пӀомэ адрэм ыпсэ хэкӀыгъэхагъ.

ЕтӀанэ Иоабрэ ащ ышэу Абищайрэ Быхърый ыкъо ЩэбаӀ лъежьагъэх[+]. 11Иоаб игъусэмэ ащыщ горэ Ӏамасэ ихьадэ шъхьащытэу ыӀощтыгъэ: «Иоаб фэшъыпкъэу Даут готыр Иоаб ыуж ерэхь!» 12Ӏамасэ лъым хэлъэу, гъогум телъэу, блэкӀхэрэр зэкӀэ зэрэшъхьащыуцохэрэр а лӀым къызелъэгъум, ащ Ӏамасэ гъогум къытырилъэшъужьи, шъофым рилъэшъуагъ, щыгъын горэхэр тыридзагъэх. 13ЕтӀанэ ар гъогум зытырелъэшъужьым дзэкӀолӀхэр зэкӀэ Иоаб ыуж итхэу Быхърый ыкъо ЩэбаӀ лъежьагъэх.

14ЩэбаӀ Израилым итемыр лъэныкъо щыщ лӀэкъо пстэуми заӀуигъакӀэзэ, къалэу Абэл-Бэт-МэӀахэ кӀуагъэ. ЕтӀанэ быхърый лӀакъом щыщхэр зэкӀэ къэзэрэугъойхи ащ кӀэлъыкӀохэзэ къалэм дэхьагъэх[+]. 15ЕтӀанэ Иоаб идзэкӀолӀхэр Абэл-Бэт-МэӀахэ къекӀухи къадзыхьагъ, къалэм ыкӀыбырэ дэпкъ дэкӀоенхэм пае мыжъо-етӀэ зэхэлъ Ӏошъхьэшхо зэтыратакъуи, дэпкъым икъутэн ахэр фежьагъэх. 16Арти зы бзылъфыгъэ Ӏуш горэ къалэм идэпкъ ышъхьагъ тетэу къэджагъ: «ШъукъэдаӀу, шъукъэдаӀу, Иоаб моу къэкӀотэнэу ешъуӀоба, ащ сыкъыдэгущыӀэнэу сыфай». 17Иоаб къызекӀуалӀэм бзылъфыгъэм къыӀуагъ: «Ора Иоабыр?» «Сэры», – риӀожьыгъ. Адрэм къыриӀуагъ: «УиӀумэт къыуиӀощтым къедэӀу». Мыдрэм риӀожьыгъ: «СыкъэдаӀо».

18Ащ къыӀуагъ: «Пасэм аӀощтыгъэ: „Зыгорэм кӀэупчӀэнэу фаер Абэл орэкӀуи къыщыкӀэрэупчӀ“. Джары Ӏофыр зэрэзэхафыщтыгъэр[*]. 19Мыр Израилым фэшъыпкъэ мамыр къалэмэ ащыщ; ау Израилым ыгъэлъэпӀэрэ ным палъытэгъэ а къалэр о зэхэпкъути, бгъэкӀоди пшӀоигъу. Сыд пае Зиусхьаным[†] ыӀэ илъ къалэр бгъэкӀодына?» 20Арти Иоаб риӀожьыгъ: «Ашъыу зыгори зэхэскъутэнэуи згъэкӀодынэуи сыфаеп! 21Арэп Ӏофыр зэрэщытыр. Ау Ефраим Ӏуашъхьэм щыпсэурэ Быхърый ыкъоу, ЩэбаӀкӀэ заджэхэрэр пачъыхьэу Даут пэуцужьыгъ. Изакъоу джар къысӀэкӀэжъугъахьи, къалэм сыкӀэрыкӀыжьыщт». Бзылъфыгъэм Иоаб къыриӀуагъ: «Ащыгъум ащ ышъхьэ дэпкъым къырадзыхыгъэу плъэгъун». 22ЕтӀанэ бзылъфыгъэр цӀыфхэм ахахьи игухэлъ зафеӀуатэм, Быхърый ыкъо ЩэбаӀ ышъхьэ шӀуаупкӀи Иоаб къыфырадзыхыгъ. Арти ар гъоупщынэм къепщи, къалэр къэзыдзыхьэгъагъэхэр зэкӀэ къыӀукӀыжьхи, ядэжь къагъэзэжьыгъ. Иоаб Ерыусэлэм пачъыхьэм дэжь кӀожьыгъэ.


Даут икъулыкъушӀэ Ӏэшъхьэтетхэр

23[•]Иоаб зэкӀэ израилыдзэмэ япэщагъ, ИодаӀ ыкъо Бэнай Даут иухъумэкӀо шъхьагъырытхэу къэрэт, пэлэт лъэпкъмэ ащыщхэм яӀэшъхьэтетыгъ[+]. 24Адорам егъэзыгъэкӀэ Ӏоф зэрагъашӀэщтыгъэ цӀыфхэм ятхьамэтагъ; Ахъылыуд ыкъо Иощэфат иупчӀэжьэгъу шъхьаӀэщтыгъ, пачъыхьэм иунашъохэр цӀыфмэ алъигъэӀэсщтыгъэх;[+] 25Шэуа тхэкӀуагъэ; Цэдокърэ Абыетаррэ къурмэнышӀщтыгъэх,[†][+] 26яирэу Ӏири Даут икъурмэнышӀгорэщтыгъ.

### ЯтӀокӀэнэрэ зырэ шъхьэр


ГъыбӀонхэм Саул иунагъо агу къызэрэтырагъэпщэхагъэр

1Даут ипачъыхьагъум зэпыу имыӀэу илъэсищэ зэкӀэлъыкӀоу гъэблагъэ. Даут Зиусхьаным[†] еупчӀыгъэти, Зиусхьаным къыриӀуагъ: «Саулрэ ащ иунэгъо лъыгъэчъакӀорэ лажьэу яӀэм, гъыбӀонхэр зэраукӀыгъэхэм пае ар». 2ГъыбӀонхэр джуртмэ ащыщыгъэхэп, ау амэрхэм зязаохэм ахэм ащыщэу псэоу къэнэжьыгъэмэ къахэкӀыгъагъэх. Джуртхэм ахэр щыхьагъу амышӀынхэу тхьэлъанэ адашӀыгъагъэми, израил цӀыфхэмрэ ехъуд цӀыфхэмрэ афэгумэкӀ фэдэу зыригъэшӀзэ, Саул ахэр ыгъэкӀодхэ шӀоигъуагъ. Арти пачъыхьэр гъыбӀонхэм къяджи адэгущыӀагъ[+]. 3Даут гъыбӀонхэм яупчӀыгъ: «Сыдэущтэу шъугу къыдэсщэежьын слъэкӀыщта? Зиусхьаным хихыгъэ лъэпкъ шъуишӀуным пае сыда сшӀэщтыр?» 4ГъыбӀонхэм ащ къыраӀожьыгъ: «Саулрэ ащ иунагъорэ яӀоф тыжьынрэ дышъэкӀэрэ зэхэпфынэу щытэп, Израилым зыгорэ щядгъэукӀынэуи тыфитэп». Арти ащ ариӀуагъ: «Сыда адэ шъузыфаер? КъышъуфэсшӀэщт». 5Ахэм пачъыхьэм къыраӀуагъ: «Израилым ыкъуапэ горэми тыщымыпсэуным пае Саул тиукӀыщтыгъ, джащ фэдэу зэкӀэми тигъэкӀодынэуи фэягъ. 6Арышъ, ибынхэм ащыщэу нэбгырибл къытэти, Зиусхьаным инэрылъэгъоу Тхьэм хихыгъэ пачъыхьэу Саул икъалэу ГивыӀэ щытыукӀынхэшъ, зэрэпылъагъэхэу къэдгъэнэщтых». Пачъыхьэм ариӀуагъ: «Къышъостыщтых»[+]. 7Саул ыкъо Ионэтан зэзэгъыныгъэ зэрэдишӀыгъагъэм пае, ащ икӀалэу Мэфибощэт пачъыхьэм аримытэу псэоу къыгъэнэжьыгъ[+]. 8Арти Айэ ыпхъоу, Армоныйрэ Мэфибощэтрэ Саул къыфэзылъфыгъэхэ Рицпэ ыкъуитӀу, Саул ыпхъоу Мэраб Мыхъолат щыщ Бэрзылай къуитфэу къыфилъфыгъэхэр пачъыхьэм къахихыгъэх[+]. 9Ахэр гъыбӀонхэм къаритхи, Зиусхьаным ыпашъхьэ Ӏуашъхьэм щыпалъагъэх. Блыри зэдэкӀодыгъэх. Хыныгъом иапэрэ мафэхэм, хьэм иӀухыжьын фежьагъэхэу ахэр аукӀыгъагъэх[+]. 10Арти Айэ ыпхъоу Рицпэ дзыопхъэ шэкӀ пхъашэм фэдэ ежь тетӀысхьаным пае къышти, мыжъо горэм ар тыриубгъуи, хыныгъор зыщырагъэжьагъэм къыщыублагъэу ощх къещхынэу къеублэфэ мафэрэ бзыухэр къанимыгъэсхэу, чэщрэ шъофым ит хьакӀэ-къуакӀэхэр къаримыгъэкӀуалӀэхэу ахэм яхьадэмэ апэсыгъ. 11Саул ишъуз гуадзэу, Айэ ыпхъоу Рицпэ ышӀагъэм икъэбар Даут къылъагъэӀасыгъэти, 12Даут кӀуи Саулрэ Ионэтанрэ яхьадэкъупшъхьэхэр гъылыӀад къалэу Яощ дэсхэм къаӀихыжьыгъэх. Фылистхэм Саул ГъылбэуаӀ щаукӀыгъэу, ыкъо Ионэтанрэ ежьыррэ яхьадэхэр Бэтщан чӀыпӀэм зыщыпалъэжьхэм Яощ дэсхэм ахэр шъэфэу къыпахыжьыгъагъэх[+]. 13Саули ащ ыкъо Ионэтани яхьадэкъупшъхьэхэр ащ къычӀихыжьыгъэх; адрэ палъэгъагъэхэм яхьадэкъупшъхьэхэри къаугъоижьыгъэх. 14ЕтӀанэ Саулрэ ащ ыкъо Ионэтанрэ яхьадэкъупшъхьэхэр Саул ятэу Къыщ икъэу бынямин чӀыгум къыхиубытэрэ чӀыпӀэу ЦэлаӀ дэтым чӀалъхьажьыгъэх. Пачъыхьэм афишӀыгъэ унашъохэр зэкӀэ агъэцэкӀагъэх. Ащ ыуж цӀыфмэ ятхьэлъэӀухэр Тхьэм къызэхиххи гукӀэгъу къафишӀыгъ[+].


Даут идзэкӀолӀхэм ягъэхъагъэхэр

15ЕтӀанэ фылистмэ икӀэрыкӀэу зао къырагъэжьагъэти, Даутрэ идзэкӀолӀхэмрэ ежьэхи фылистмэ язэуагъэх. Даут пшъыгъагъэ. 16Иныжъмэ къахэкӀыгъэу, зигъоплъэ пчыпыджын килограммищ фэдиз хъущтыгъэу, кӀэу къамэ зыгопхэгъэгъэ Ищбый-Бэнэу Даут ыукӀынэу фэягъ[+]. 17Ау Цырыуй ыкъо Абищай фылистым текӀуи ыукӀыгъ. Арти Даут идзэкӀолӀхэм тхьэлъанэ ашӀыгъ: «Израилыр къызэпэзгъэнэфырэ остыгъэр мыкӀосэным пае утигъусэу ащ нахьыбэрэ заом укӀожьыщтэп»[+]. 18Ащ ыужи фылистмэ джыри Гоб зыщязаохэм, Хъущым щыщ Сыбхъай иныжъхэм ащыщ горэ ыукӀыгъагъ[+]. 19НэмыкӀ зауи Гоб щыкӀогъагъэти, Бэтлэхъэм щыщ ЯӀэрэ-Орэгъым ыкъо Елхъэнан гъытытмэ ащыщ Голиатэу зипчыпыджыныкӀ лӀы къызэрыкӀом ыӀапшъэкӀэ умыубытышъунэу гъумыгъэр ыукӀыгъагъ[+]. 20Гъатым джыри зы зао щыкӀуагъэти, ыӀэхэми ылъакъохэми Ӏэхъомбэ ыкӀи лъэхъомбэ хырых, зэкӀэмкӀи тӀокӀырэ плӀырэ хъоу пытхэу иныжъхэм ащыщэу зы лӀы лъэгэшхо горэ ахэтыгъ. 21Израил дзэкӀолӀхэр ащ къыушъхьакӀущтыгъэх, ау Даут ыш Щаммэ ыкъо Ионэтан ар ыукӀыгъ[+]. 22А нэбгыриплӀыри Гъатым дэс иныжъхэм ащыщыгъэх, плӀыри Даутрэ ащ идзэкӀолӀхэмрэ аукӀыгъэх[+].

### ЯтӀокӀэнэрэ тӀурэ шъхьэр


Даут ищытхъуфэшӀ орэд

1[•]Зиусхьаным[†] Даут ипыйхэми Саули къызаӀакӀехыжьым ыуж орэдым хэлъ гущыӀэхэр фигъазэхи ащ къыӀуагъ:

2«Зиусхьаныр – симыжъо Ӏошъхьэ пыт,
сипытапӀ, сикъэгъэнэжьакӀу.

3Си Тхьэ – сикъушъхьэ зэндэ лъаг,
Ар сэ сигугъэпӀэшху, симэӀу;
сыкъэзгъэнэжьырэ кӀуачӀ,
симыжъо дэпкъ занд ыкӀи сигъэбылъыпӀ;
СиухъумакӀу, егъэзыпӀэхэм О сыкъарэощыжьы![+]

4Щытхъушхор зытефэрэ Зиусхьаным селъэӀунышъ,
сипыйхэми сащиухъумэн[+].

5Хьадэгъум иорхэм сыкъауцухьагъэу,
кӀодыгъом ипсы чъэр сыздихьы пэтыгъ;[+]

6хьадрыхэ кӀапсэхэмкӀэ сызэкӀоцӀыпхагъэу
хьадэгъум имашэ сифагъ[+].

7ГукӀаем идэкъацэ сызыдэфэм,
си Зиусхьанэу си Тхьэ зыфэзгъази селъэӀугъэти,
Сызэрэкууагъэр иунэ лъапӀэ къыщызэхихыгъ,
спсэ игурым макъэ ытхьакӀумэ ридзагъ[+].

8ЕтӀанэ чӀыгур къэтӀыгурыгугъ, зызэридзэжьыгъ,
ошъогу лъачӀэхэри къэкӀэзэзхи, къэтӀыгурыгугъэх,
къызэрафэгубжыгъэр къыгъэнэфагъ[+].

9Ыпэгъуанэхэм Ӏугъор къарыутысыкӀыгъ,
тезылыкӀырэ машӀор ыжэ къыдэустхъукӀыгъ,
мэшӀо тэпхэр къыхэтэкъугъэх[+].

10Уашъор къызэӀуигъэкӀоти, Ар ащ къехыгъ,
мэзэхэ шӀункӀыр Ащ ылъэгу чӀэтыгъ;[+]

11Къэрыубмэ къатетӀысхьи ебыбэжьагъ,
жьыбгъэ фыртынэм ытамэхэм атетэу зыригъэлъэсэжьагъ;[+]

12ошъуапщэхэм къыздахьырэ псыр зэхигъэзыхьи,
ямэзэхэ шӀункӀ гъэӀагъэ къызэригъэуцокӀыгъ;[+]

13итеплъэу зэпэхъопскӀыжьырэм
мэшӀо стафэхэр къызэкӀигъанэщтыгъ.

14Ошъогум мэкъэшхо Зиусхьаным къыщигъэӀугъ,
ТиӀэшъхьэтетышхо ымакъэ къызэхаригъэхыгъ;[+]

15щабзэхэр къытӀупщхи атыригъэфагъэх,
ипыйхэм пчыкӀэмкӀэ кӀаригъэтхъужьыгъ[+].

16Зиусхьаным ымэкъэ щынагъорэ ижьыкъэщэ гъогъо лъэшрэ
хыхэр алъачӀэмэ анэсэу зэгуагъэугъэх,
дунаим ылъапсэхэр къызэӀуахыгъэх[+].

17Ащ ыӀэ лъэгапӀэм[†] къыхищэикӀи сиубытыгъ,
хыдзэ-псыдзабэхэм сакъыхищыжьыгъ;[+]
18сипый лъэши сызфэмылъэгъухэу сэщ нахь лъэшщтыгъэхэми сакъыӀэкӀихыжьыгъ[+].

19СитхьамыкӀэгъу мафэм ахэм зыкъыспаӀэтыгъ,
ау Зиусхьаныр сэркӀэ тегъэкӀапӀэщтыгъ.
20Хъоо-пщаупӀэр къыситыжьыгъ,
сакъыӀэкӀихыжьыгъ, сыда пӀомэ Ар сэ къысфэшӀу[+].

21Шъыпкъэм сызэрэтетым пае Зиусхьаным шӀу къысфишӀагъ,
мыхъун зэрэскъомылъым ипэгъокӀэу сигъэлъэпӀагъ[+].
22Сыда пӀомэ Зиусхьаным сэ сыбгъодэкӀыгъэп,
си Тхьэ къемыкӀунэу мыхъун сэ сшӀагъэп.

23Ащ иунашъохэр зэкӀэ згъэцэкӀагъэх,
шапхъэу ыгъэуцугъэхэри сыукъуагъэхэп,
24Ащ ыпашъхьэ лые щысшӀагъэп,
пхэндж зекӀуакӀэм зыщысыухъумагъ[+].
25Арти шъыпкъэм сызэрэтетыр, ыпашъхьэ сызэрэщыкъабзэр
Зиусхьаным къызэхишӀыкӀыгъ.

26Къыпфэшъыпкъэхэм уафэшъыпкъэжь,
пхэнджыгъэ зыхэмылъым шӀур пэогъохы,
27къабзэм уфэкъабз,
тхьагъэпцӀыми зэрифэшъуашэу укъыпэгъокӀыжьы.

28Шъырытныгъэ зыхэлъхэр къэогъэнэжьых,
пагэхэр уинэплъэгъукӀэ пхъэтэпэмыхь ошӀыжьых[+].

29Оры, оры, Зиусхьан, сиостыгъэ нэфыр;
сызхэт шӀункӀыр Зиусхьаным къысфегъэнэфы[+].

30О, О усигъусэу дзэ купым сытекӀо;
Тхьэр сигъусэу пытэпӀэ дэпкъым сыдэкӀуае.

31Ар Тхьэ – Ащ игъогу щыкӀэгъэнчъэ шъыпкъ,
Ащ игущыӀэ зафэм изэфэжь,
щыгугъырэ пстэуми мэӀу афэхъу[+].

32Зиусхьаным нэмыкӀ зыпари Тхьэ щыӀэп,
ти-Тхьэ нэмыкӀэу хэт къушъхьэ зэндэ лъагэу щыӀэр[+]?

33Ар – Тхьэу сыкъэзгъэнэжьырэ кӀуачӀ,
гъогу зафэр къысфызэӀуехы.
34Шъыхьэ анэм ылъакъомэ япсынкӀагъэрэ ясакъыгъэрэ слъакъомэ къаритыгъэхэшъ,
къушъхьэ лъэгапӀэхэм санегъэсы;[+]

35зэуакӀэм сыфигъэсагъэшъ,
джэрз щабзэр къэсэуфэшъу[+].

36Сыкъызэрынэжьыщт мэӀур О къысэптыгъэшъ,
уиӀэпыӀэгъу сакъыхеӀэтыкӀы.

37Лъагъоу сызтетым зыкъысфырегъэушъомбгъу,
слъакъохэри кӀэсысыхьэхэрэп.

38Сипыйхэм ауж силъади, зэхэзгъэтэкъуагъэх,
ахэр зэхэсымыукӀэфэхэ къэзгъэзэжьыгъэп;
39ахэм сатекӀуагъ, ахэр зэхэсыукӀагъэх,
зыкъамыӀэтыжьышъухэнэу зэхэсщытӀагъэх.

40КӀуачӀэу сызэрэуузэндыгъэм заом сащытыригъэкӀуагъ,
зыкъыспэзыӀэтыгъэхэр гъэры сэбгъэшӀыгъэх;[+]
41сипыйхэм ашъхьэ О щябгъэгъэзыягъ,
сызфэмылъэгъурэр зэкӀэ зэхэзгъэфагъ[+].

42ӀэпыӀэгъу щыгугъхэу ахэр къэлъэӀуагъэх,
ау къэзгъэнэжьыщтхэр щыӀагъэп,
Зиусхьаным зыфагъэзагъ,
ау джэуапэгъу къафэхъугъэп[+].
43ЧӀыгу сапэм фэдэу ахэр сэ истэкъухьагъэх,
гъогум телъ псынжъым фэдэу зэхэсщытӀэхи сыутагъэх.

44ЗыкъыспэзыӀэтыгъэ сицӀыфхэм сатебгъэкӀуагъ,
нэмыкӀ лъэпкъхэми Ӏэшъхьэтет О сафэпшӀыгъ,
зыщыщ сымышӀэщтыгъэ лъэпкъхэр джы сэ къысфэпщылӀых.

45Хэмэ цӀыфхэр къысэубзэхэу хъугъэ,
сикъэбарэу зэхахыгъэм сызыфаер арегъашӀэ[+].
46Къызэрэсщыщынэхэрэм нахь хэмылъэу
хэмэ цӀыфхэм ашъо пэзы,
ягъэбылъыпӀэхэр кӀэзэзхэзэ къабгынэх.

47Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо,
сикъушъхьэ зэндэ лъагэ щытхъур ыдэжь!
Тхьэу, сикъэгъэнэжьын икъушъхьэ зэндэ лъагэ,
ыцӀэ нахь лъагэу зерэӀэт!

48Сэщ пае Тхьэм сипыйхэм яфэшъуашэр аригъэгъотыгъ,
лъэпкъхэми сатыригъэкӀуагъ,[+]
49сипыйхэм зэкӀэми сатебгъэкӀуагъ!
Сэ зыкъыспэзыӀэтхэрэм апшъэ О сыбгъэуцугъ,
цӀыф жъалымхэм О сащыуухъумагъ[+].

50Джащ пае, Зиусхьаныр, О уищытхъу хэмэ лъэпкъхэм сахэтэу сӀотэщт,
О щытхъу орэдхэр пфэсӀощт[+].

51Тхьэм ипачъыхьэ текӀоныгъэшхохэр регъэшӀых,
Ащ тхьэихэхэу[†] Даутрэ ибынхэмрэ егъашӀэми гукӀэгъу къафыриӀэщт!»[+]

### ЯтӀокӀэнэрэ щырэ шъхьэр


Даут иаужырэ гущыӀэхэр

1Ищай ыкъо Даутэу, лъагэу Тхьэм ахиӀэтыкӀыгъэ лӀым, Якъубэ и-Тхьэ пачъыхьэнэу къахихыгъэу, Израилым иорэдыӀо жэбзашӀоу Даут иаужырэ гущыӀэхэр зыфэдэр мары:

2«Зиусхьаным[†] и-Псэ скӀоцӀыкӀэ къыщэгущыӀэ,
Ащ игущыӀ сыбзэгу телъыр[+].
3Израилым и-Тхьэ къысиӀуагъ,
Израилым и-Къушъхьэ зэндэ лъагэ къысиӀуагъ:
„ЦӀыфхэр зыӀэ илъым зэфагъэм тетэу,
Тхьэм ищынагъо итэу ипачъыхьагъу зэрехьэмэ,[+]
4тыгъэр пчэдыжь нэфшъагъом
ошъогу къаргъом къызэрэщыкъокӀырэм,
уцыр ощх ужым зэпэлыдыжьэу зэрэкъашхъорэм ар фэд“.

5Ащ фэдэба Тхьэм ынэшӀоу сибын къыщыфэрэр.
ЕгъэшӀэрэу зэзэгъыныгъэ Ащ сэ къыздишӀыгъ,
лъэныкъо пстэумкӀи пытэу, мыукъожьыхэнэу.
Насыпыгъэу сиӀэ пстэури къэзыухъумэрэ кӀуачӀэр,
сигухэлъ пстэури Арба къызхэкӀрэр[+]?

6Ау цӀыф мыхъатэхэр зызщадзыерэ,
ӀэкӀэ зынэмысышъухэрэ пэнапцӀэм фэдэщтых;
7ау ащ нэсыным пае гъучӀыкӀэ
е пчыпыджын пхъэкӀымкӀэ зиуӀэшын фае;
джащ дэжьым машӀом ар регъэстыпэ».


Даут идзэкӀолӀ анахь лӀыхъужъхэр

8Даут илӀыхъужъмэ ацӀэхэр мары: пачъыхьэм илӀыхъужъ хэшыпыкӀыгъэ тхьаматэмэ ащыщ тахъкъэмон лъэпкъым къыхэкӀыгъэу Иощэб-Бащэбэт; ипчыпыджын нэбгырэ шъиим къапиӀэтыгъ, язаозэ зэпстэури хигъэфагъ.

9Ащ къыкӀэлъыкӀорэр Даут игъусэгъэ дзэкӀолӀищым ащыщэу ахъохъ лъэпкъым къыхэкӀыгъэ Додэ ыкъожьэу ЕлыӀазар. Къэзэонхэу къэуцугъэ фылистхэр аушъхьакӀухэ зэхъум, израил дзэкӀолӀхэр къызызэкӀафэхэм, 10ыӀэмычӀэ чӀэлъ чатэр ыпкъ щыщ охъуфэ фылистмэ ар язэуагъ. Зиусхьаным а мафэм текӀоныгъэшхор къафихьыгъ. АукӀыгъэмэ апылъхэр къапахыжьынхэм пае цӀыфхэр пыим ыуж зыкӀихьэгъэгъэхэ закъор.

11Ащ ыуж итыгъ Хъэрар щыщэу Агъэ ыкъо Щаммэ. Джэнчжъыер зыщашӀэгъэ хьасэр зыдэщыӀэ Лэхъый чӀыпӀэм фылистхэр къызыщызэрэугъойхэм израил дзэкӀолӀэу къэнагъэхэр къечъэжьэжьыгъэх. 12Ау Щаммэ губгъо гузэгум иуцуи къафызэкӀэкӀуагъэп, фылистхэми атекӀуагъ. Ащ дэжьым Зиусхьаным текӀоныгъэшхо къафихьыгъ.

13Хыныгъо лъэхъаным фылист жъугъэхэр РэфаӀим кӀэим къызыдэхьэхэм пачъыхьэм илӀыхъужъ хэшыпыкӀыгъэмэ анахь бэлахьищыр къакӀохи Даут дэжь Ӏэдулам гъочӀэгъым чӀэхьагъэх[+]. 14А уахътэм Даут пытапӀэм дэсыгъ, фылист дзэ купхэр Бэтлэхъэм дэтыгъэх. 15Даут гупшысэ ӀэшӀухэм ахэтэу къыӀуагъ: «Бэтлэхъэм икъэлапчъэ дэжь щыт псынэм ипс щыщ хэт къысӀуигъэфэн?» 16Арти лӀыхъужъищыр фылистмэ яуцупӀэ кӀоцӀырыкӀхи, Бэтлэхъэм икъэлапчъэ дэжь щыт псынэм псы къырахи Даут къыфахьыгъ. Ау ар ащ ешъон ымыдэу, Зиусхьаным ищытхъу пае рикӀути[+] 17къыӀуагъ: «А Зиусхьан, ар сшӀэным сыщыухъум! Зыпсэ рыджэгужьхэзэ псыхьэ кӀогъагъэхэм къахьыгъэм сешъомэ, ахэм алъ сешъуагъэм фэдэба?» Ащ ешъон ыдагъэп. А лӀыхъужъищым ашӀагъэр джары.

18Цырыуй ыкъоу, Иоаб ыш Абищай пачъыхьэм илӀыхъужъ хэшыпыкӀыгъэ тхьаматэмэ ащыщыгъ: ипчыпыджын мокӀэ-мыкӀэ ахиӀузэ нэбгырэ шъищ ыукӀыгъ, ищытхъуи нэбгырищ хъурэ а купым ыӀуатэщтыгъэ[+]. 19А лӀыхъужъ хэшыпыкӀыгъэмэ ар анахь цӀэрыӀуагъ, ахэм Ӏэшъхьэтет афэхъугъагъ, ау нэбгырищ хъурэ адрэ купым ар анахь лъэшыгъэп.

20ИодаӀ ыкъо лӀыбланэу Бэнай зиӀофшӀэгъэшхохэмкӀэ лъэшэу, Къэбцыел къалэм щыщ мэуабэу Ариел[*] ыкъуитӀу атекӀуагъ; ар дэдэр осыр къызщесщтыгъэ мафэм кӀэим дахьи аслъаныр ащ диукӀыхьагъ[+]. 21Ар дэдэм мысыр лӀы лъэгъупхъэ горэ ыукӀыгъ. А мысырым пчыпыджын ыӀыгъыгъэми, ежь бэщыр ыӀэдакъэу ащ пэгъокӀи, мысырым пчыпыджыныр къыӀэкӀитхъи, иӀашэкӀэ ыукӀыжьыгъ[+]. 22ИодаӀ ыкъо Бэнай джары ышӀагъэр, адрэ лӀыхъужъищым афэдэу ари цӀэрыӀуагъ. 23А нэбгырэ щэкӀым афэдэу ар цӀэрыӀо хъугъэ, ау адрэ нэбгырищым анахь лъэшыгъэп. Арти къэзыухъумэрэ цӀыфхэм Даут Ӏэшъхьэтет ар афишӀыгъ.

24А нэбгырэ щэкӀым нэмыкӀхэри ахэтыгъэх: Иоаб ышэу Ӏасаел; Бэтлэхъэм щыщ Додэ ыкъо Елхъэнан;[+] 25Хъэрэуд щыщхэу Щаммэрэ Елыкъэрэ, 26Бэтпэлэт къалэм щыщэу Хъэлэц, ТэкъоаӀ щыщэу Ӏикъэщ ыкъо Ӏирэ, 27Ӏанатот щыщэу АбиӀэзэр, Хъущым щыщ Мэбунай, 28ахъохъмэ ащыщэу Цалмон, нэтофмэ ащыщэу Махрай, 29нэтофмэ ащыщхэу БэӀан ыкъо Хъэлэдрэ Бынямин хэкум ит ГъыбӀэ щыщ Рибай ыкъо Иттайрэ, 30пирӀатонмэ ащыщэу Бэнай, гъэӀащмэ ащыщэу Хъыддай, 31Ӏарбэтмэ ащыщэу Аби-Ӏалбон, Бахъурим щыщ Ӏазмэот, 32щэӀалбонэу Елэхъбэ, Ящэн ыкъохэр, Ионэтан, 33хъэрарэу Щаммэ ыкъу, хъэрарэу Щэрар ыкъо АхъыӀам, 34МэӀахэ щыщ Ахъэсбай ыкъо Елыфэлэт, гъылэунэу Ахъытэуфэл ыкъо ЕлыӀам,[+] 35Къармэл щыщэу Хъэцрай, арыбэу ПэӀэрай, 36Цэубэ щыщ Нэтан ыкъо Игъал, гъадэу Баный, 37Ӏамонэу Цэлэкъ, БэӀэрот щыщэу Цырыуй ыкъо Иоаб иашъоджэнэзехьэу Нэхъэрай, 38итырэу Ӏирэ, итырэу Гъарэб, 39хъытэу Урый. ЗэкӀэри нэбгырэ щэкӀырэ блырэ фэдиз хъущтыгъэ[+].

### ЯтӀокӀэнэрэ плӀырэ шъхьэр


Лъэпкъыр зэратхыгъэр

1Зиусхьаныр[†] Израилым джыри лъэшэу къыфэгубжыгъ. Даут ыгу къончагъэ къырилъхьи Израилми Ехъудми арыс цӀыфыр зыфэдизыр къылъытэнэу къыриӀуагъ. 2Арти пачъыхьэм идзэ иӀэшъхьэтетэу Иоабрэ идзэпащэхэмрэ ариӀуагъ: «Даным къыщежъугъажьи БэрщэбаӀ нэсэу зэрэизраил лъэпкъэу къызэпэшъукӀухь, дзэм хэтын зылъэкӀыщт хъулъфыгъэ пчъагъэр зыфэдизыр сшӀэным пае ахэр къэшъулъыт»[+]. 3Ау Иоаб пачъыхьэм риӀуагъ: «Уи-Зиусхьанэу Тхьэм цӀыфэу щыӀэмэ афэдиз ахерэгъахъу, ащ фэдишъэ джыри ахерэгъахъу, сизиусхьани ынитӀукӀэ ар ерэлъэгъу; ау сизиусхьанэу пачъыхьэм сыд фэдэ гухэлъа а Ӏофым фыриӀэр?»[+] 4Ау пачъыхьэм Иоабрэ идзэпащэхэмрэ ариӀуагъэр ыкӀыӀу къэхъугъ. Арти Иоабрэ пачъыхьэм идзэпащэхэмрэ зэгъусэхэу пачъыхьэм дэжь икӀыхи израил лъэпкъыр къалъытэнэу ежьагъэх. 5Ахэр Иордан зэпырыкӀхи, къэлъытэныр ӀарэӀэр къалэрэ кӀэим дэт къалэмрэ къащырагъажьи, ащ ыуж Гъад хэкум, етӀанэ ЯӀызэр къалэм кӀуагъэх[+]. 6ГъылыӀад лъэныкъоми кӀуагъэх, хъытмэ яхэку ит къалэу Къадэщи нэсыгъэх; етӀанэ Даным кӀуагъэх, Даным дэкӀхи Цыдон лъэныкъомкӀэ агъэзагъ; 7къыблэмкӀэ лъыкӀуатэхэзэ, зэтегъэпытыхьэгъэ къалэу Цэури дэхьагъэх, хъэухэмрэ къэнэӀанхэмрэ якъэлэ пстэуми анэсыгъэх, Ехъудэм икъыблэкӀэ щыӀэ БэрщэбаӀи нэсыгъэх[+]. 8Зэрэхэгъэгоу къызэпакӀухьи мэзибгъурэ мэфэ тӀокӀырэ зытешӀэм ыуж Ерыусэлэм къагъэзэжьыгъ. 9ЦӀыфхэр зыфэдиз хъурэм икъэбар Иоаб пачъыхьэм зыфеӀуатэм, дзэм хэтын зылъэкӀыщт хъулъфыгъэ пчъагъэу Израилым, темыр лъэныкъомкӀэ, исыр нэбгырэ мин шъиеу, Ехъудэм, къыблэ лъэныкъомкӀэ, – мин шъитф хъоу къычӀэкӀыгъ[+].


Тхьэм Даут зэригъэпщынагъэр

10ЦӀыф пчъагъэр зыфэдизыр къызелъытэм Даут ыгу къэлъэпэрэпагъ. Арти Даут Зиусхьаным зыфигъэзагъ: «Ащ фэдэу сызекӀуи псэкӀодышхо згъэхъагъэ. Зиусхьаныр, уиӀумэт ипсэкӀодшӀыгъэ къыфэбгъэгъунэу джы сыолъэӀу, сыда пӀомэ акъылынчъагъэ къызхэзгъэфагъ»[+]. 11КъыкӀэлъыкӀорэ мафэм пчэдыжьым Даут къызэтэджыжьым тхьэлӀыкӀоу,[†] Даут иусэрэжъэу Гъад Зиусхьаным къыриӀуагъ:[+] 12«Даут дэжь кӀуи еӀу: „Зиусхьаным ыӀорэр мары: ‘Пщыныжьищ къыптеслъхьащтышъ, ахади о ппэкӀэкӀынэу ахэм зы къахэх’“». 13Арти Гъад Даут дэжь къакӀуи, къэбарыр къыфихьи, къыриӀуагъ: «Тара ащыщэу узыфаер, къахэх: илъэсиблэ уихэгъэгу щыгъэблэныр ара, хьауми уауж ит уипыйхэм ори уицӀыфхэми зашӀожъугъэбылъзэ мэзищэ къэшъучъыхьаныр ара, хьауми хьадэгъур къызпыкӀырэ зэпахырэ бэгуузыр мэфищэ уихэгъэгу къыщекӀокӀыныр ара? Джы егупшыси СыкъэзгъэкӀуагъэм есӀожьыщтым теубыт». 14Арти Даут Гъад риӀожьыгъ: «Къинышхо сыхэт; ау щытми, Зиусхьаным ыӀэ терэф, сыда пӀомэ Ащ игукӀэгъу гъунэнчъ; цӀыфмэ саӀэкӀэрэмыфэ закъуи ары ныӀэп сызыфаер[*]»[+].

15Арти Зиусхьаным пчэдыжьым къыщегъэжьагъэу пӀалъэу къыгъэнэфагъэм нэс бэгуузыр израил цӀыфмэ къафыригъэхыгъ; Даным къыщегъэжьагъэу БэрщэбаӀ нэсыжьэу цӀыфэу нэбгырэ мин тӀокӀищрэ пшӀырэ лӀагъэ[+]. 16Ерыусэлэм дэс цӀыфхэр лъэкъабзэ ригъэфэнэу мэлэӀичыр зыфежьэм, Зиусхьаныр тхьамыкӀагъоу къафыригъэхыгъэм фыкӀэгъожьи, цӀыфхэр езгъэтэкъохщтыгъэ мэлэӀичым риӀуагъ: «Икъущт, джы уцужь». Зиусхьаным имэлэӀич ащ дэжьым еус лъэпкъым щыщ Араунэ ихьамэщ дэжь щытыгъ[+]. 17ЦӀыфхэр езгъэтэкъоххэрэ мэлэӀичыр къызелъэгъум Даут Зиусхьаным риӀуагъ: «Ары сэ сизакъоу псэкӀод сшӀагъэ, хэбзэнчъэу сызекӀуагъ; ау мыдрэ мэлхэм сыда ашӀагъэр? Сэррэ сиунагъорэ тифэшъуашэр О тэгъэгъот».


Даут къурмэн зэришӀыгъэр

18А мафэм Гъад Даут дэжь къакӀуи къыриӀуагъ: «КӀуи еусэу Араунэ ихьамэщ Зиусхьаным пае къурмэншӀыпӀэ[†] щыгъэуцу». 19Зиусхьаным къыфишӀыгъэ унашъом тетэу, Гъад къыриӀогъэ чӀыпӀэм Даут кӀуагъэ. 20Араунэ къызэплъэм пачъыхьэмрэ ащ иӀумэтхэмрэ къызэрекӀуалӀэхэрэр къылъэгъугъэти, Араунэ къапэгъокӀи чӀыгум нэс пачъыхьэм шъхьащэ къыфишӀыгъ. 21Араунэ къыӀуагъ: «Сыда сизиусхьанэу пачъыхьэр иӀумэт дэжь къызкӀэкӀуагъэр?» Даут ащ риӀуагъ: «Зиусхьаным къурмэншӀыпӀэ щыфэзгъэуцуным, цӀыфхэр бэгуузым римыгъэтэкъохыжьынхэм апае уихьамэщ пщысщэфынэу ары». 22Арти Араунэ Даут къыриӀожьыгъ: «Сизиусхьанэу пачъыхьэм зыфаер ерэшти къурмэн[†] ерэшӀ. Мары къурмэнгъэстым пае цухэри, гъэстыныпхъэ пшӀынхэу лэжьыгъэутыныжь пхъэхэри, цухэр зэрэкӀашӀэхэри[+]. 23А пачъыхь, а зэкӀэ сэ къыосэты». ЕтӀани Араунэ пачъыхьэм къыриӀуагъ: «Уи-Зиусхьанэу Тхьэм ынэшӀу къыпщэрэф!»

24Ау пачъыхьэм Араунэ риӀуагъ: «Хьау, атефэрэ уасэр къыостыщт, къысатыгъэр Си Зиусхьанэу Тхьэм къурмэн фэсшӀыщтэп». Джаущтэу Даут хьамэщри цухэри тыжьын ахъщэ шъэныкъокӀэ къыщищэфыгъэх. 25Ащ дэжьым Даут Зиусхьаным пае къурмэншӀыпӀэр щигъэуцуи къурмэнгъэстрэ мамыр къурмэнрэ щишӀыгъэх. Арти Зиусхьаным хэгъэгум гукӀэгъу къыфишӀыгъ, бэгуузыр израил цӀыфхэм къяузыжьыгъэп.

## ГущыӀалъ

### ГущыӀалъ

ГущыӀалъ


А

Б

З

Къ

Къу

Л

Лъ

М

Т

У

Хь

Ч

Шъ


ГущыӀалъ

### Астарт

Астарт

(1СА 7:3; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – КъокӀыпӀэ Благъэм щыпсэущтыгъэ ижъырэ лъэпкъхэр тхьэу зэлъэӀущтыгъэхэм ащыщ. Астарт гъэбэжъугощагъ.

### БэӀал

БэӀал

(1СА 7:4; 2СА 5:20; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – КъокӀыпӀэ Благъэм щыпсэущтыгъэ ижъырэ лъэпкъхэр тхьэу зэлъэӀущтыгъэхэм ащыщ. БэӀал ощхымрэ хыоешхомрэ ятхьэу алъытэщтыгъ. БэӀал къэнэӀанхэм ятхьэ шъхьаӀэщтыгъ.

### Зиусхьан

Зиусхьан

(1СА 1:3; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Тхьэм изэрэщыт къызэрыпӀон плъэкӀыщт амалхэм ащыщ. Адыгэ гущыӀэу «Зиусхьаным» мэхьанэу иӀэм зэфэмыдэ джурт гущыӀитӀумэ къарыкӀрэр къеты. Апэрэр – «Адонай», Тхьэр зэрэлъэрыхьэр, Ар зэрэфэшӀыгъэр мэхьанэу иӀ. ЯтӀонэрэ гущыӀэмкӀэ Тхьэм ыцӀэ къыраӀо, ащ къикӀырэр «егъашӀэм щыӀэ зэпытыр». Джуртхэм мы гущыӀэр зэрялъэпӀэдэдэм къыхэкӀэу амакъэ Ӏоу къаӀорэп. Джурт Ӏэпэрытххэм Тхьэм ыцӀэ защыхэтхэгъэ чӀыпӀэм къызысхэкӀэ, ащ пае гущыӀэу «Адонай» къаӀо. АдыгабзэкӀэ ащ къикӀырэр «Зиусхьан».

### Зыуукъэбзын


Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых


ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Зыуукъэбзын (1СА 7:1; 16:5) – цӀыфым дэигъэ хэмылъэу, псэкӀодышӀгъэ имыӀэу Тхьэм ыпашъхьэ итыныр ифэшъуашэу хъуным пае дин Ӏофтхьэбзэ гъэнэфагъэу зэшӀуахрэр.

### Къэрыубхэр

Къэрыубхэр

(1СА 4:4; 2СА 6:2; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – ошъогу псэушъхьэ тэмабгъох. Ахэм ятеплъэ зиӀэу дышъэм хэшӀыкӀыгъэхэр тӀу хъухэу Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ шъхьащытыгъэх. Къэрыубмэ атамэхэр Тхьэр зыдэщыӀэ чӀыпӀэу ары зэралъытэрэр.

### Къурмэн

Къурмэн

(1СА 1:3; 2СА 6:13; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – диным епхыгъэ Ӏофтхьабз. ЦӀыфым Тхьэм дыриӀэ зэфыщытыкӀэхэр зэщымыкъонхэм, зыпкъ итынхэм, ипсэкӀодшӀыгъэхэр къыфигъэгъунхэм апае зы нэбгырэм е зэрэджурт лъэпкъэу былымхэр, фышъхьэ лэжьыгъацэхэр, хьаджыгъэр, зэйтын дагъэр къурмэн Ащ фашӀыщтыгъэх. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан джуртхэм Тхьэм Мосэ къыфыригъэхыгъэ Хабзэм тетэу, Тхьэм къурмэнхэр фашӀыщтыгъэх. Библием къыхиубытэу Мосэ иящэнэрэ тхылъ къурмэнхэр тфэу зэтефыгъэхэу ягугъу къыщешӀы.

1. Къурмэнгъэст (машӀокӀэ агъэстырэ къурмэн) – (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 1:1-17; 1СА 6:14; 2СА 24:25; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – зэрэлъэпкъэуи нэбгырэ зырызхэми апае а зы мафэм къыкӀоцӀ тӀо, тыгъэкъокӀыгъомрэ тыгъэкъохьажьыгъомрэ атефэу, ашӀыщтыгъэ къурмэныр ары. Къурмэныр зэрэщытэу къурмэншӀыпӀэм щагъэстыщтыгъэ. Мы къурмэным адрэ къурмэн пстэумэ анахьэу мэхьанэ иӀагъ.

2. Гъомылэ тын (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 2:1-16; 1СА 2:29) – хьалыгъур къызхахырэ лэжьыгъацэхэр е лэжьыгъашъхьэхэр, джащ фэдэу зэйтын дагъэмрэ мэ ӀашӀу зыпихырэ мыстхъумрэ зигъусэхэ хьаджыгъэр, хьаджыгъэм хэшӀыкӀыгъэхэр, лъы зыкӀэмыт къурмэнкӀэ алъытэхэрэр, ары. Лъэпкъым зэрэщытэу е нэбгырэ зырызхэм япсэкӀодшӀыгъэ апае къурмэнгъэстхэр зыщашӀыхэрэм тефэу гъомылэ тынри Тхьэм фашӀыщтыгъэ.

3. ЗэгурыӀоныгъэ (мамыр) къурмэн (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 7:11-38; 1СА 10:8; 2СА 6:17) – цӀыфым ежь фаеу ышӀырэ къурмэныр. Къурмэн ашӀыгъэм ишэхэмрэ ыкӀоцӀ къырахыгъэхэмрэ къурмэнгъэстым игъусэхэу Тхьэм фагъэшъуашэхэти, зэрэщытэу къурмэншӀыпӀэм щагъэстщтыгъэх. Лэу къэнагъэр къурмэн зышӀыгъэхэм Тхьэм иунэ ыкӀоцӀ щашхыжьыщтыгъэ. Къурмэнылым ишхын Тхьэмрэ цӀыфхэмрэ язэфыщытыкӀэхэр гъэпытэгъэнхэм тегъэпсыхьэгъагъ.

4. ПсэкӀод къурмэн (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 4:1-5, 13 ) – зыгорэм ипсэкӀодшӀыгъэ къыфигъэгъуным е зиукъэбзыжьыным пае Тхьэм къурмэнэу фишӀыщтыгъэмрэ, джащ фэдэу дин мэфэкӀ мафэхэм лъэпкъым пае зэрэщытэу къурмэнэу ашӀыщтыгъэмрэ ары.

5. ПсэкӀодышӀкӀэгъожь къурмэн (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 5:14-19; 1СА 6:3, 4,[17]) – цӀыф пэпчъ псэкӀодшӀыгъэ гъэнэфагъэу ышӀыгъэм зэрэфыкӀэгъожьырэм елъытыгъэу, имэхьанэкӀэ псэкӀод къурмэным пэблагъэу ышӀщтыгъэ къурмэныр ары.

### КъурмэншӀыпӀ

КъурмэншӀыпӀ

(1СА 7:17; 2СА 24:25; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Ӏанэу е чӀыпӀэ хэӀатыкӀыгъэу Тхьэм пае былымхэмрэ е нэмыкӀ тынхэмрэ къурмэн зыщашӀыхэрэр ары. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан къурмэншӀыпӀэм пае мыжъошхохэр къыхэӀатыкӀыгъэхэу зэтыралъхьэщтыгъэх.

### КъурмэнышӀ

КъурмэнышӀ

(1СА 1:3; 2СА 15:35; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – цӀыфхэм ацӀэкӀэ диным епхыгъэ Ӏофтхьабзэхэр зыгъэцакӀэщтыгъэр ары. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан цӀыф зырызхэм ацӀэкӀэ къурмэн ышӀыныр ащ ипшъэрылъ шъхьаӀэщтыгъ.

### Лэуйхэр

Лэуйхэр

(1СА 6:15; 2СА 15:24) – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан къурмэнышӀхэр къызхахыщтыгъэхэр Лэуй ибынхэм къатекӀыгъэ лӀакъор ары. Лэуй джурт лӀэкъо пшӀыкӀутӀур къызтекӀыгъэ Якъубэ ыкъо пшӀыкӀутӀумэ ащыщыгъ. Лэуй къыпыкӀыгъэх зэшхэу Мосэрэ Хьарунэрэ. КъурмэнышӀхэр къызхахыщтыгъэхэр Лэуй къыпыкӀыгъэ Хьарунэ илӀакъо щыщхэр ары ныӀэп. Лэуй къытекӀыгъэ хъулъфыгъэхэм зэкӀэми «лэуйхэр» араӀуагъ. Лэуйхэм чэтэн гъэӀагъэм, ыужкӀэ Тхьэм и-Унэу Ерыусэлэм дэтым Ӏоф ащашӀэщтыгъэ. Джащ фэдэуи Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ ахэм зэрахьэщтыгъэ. (Егъапш: Мосэ ияплӀэнэрэ тхылъ 3:6-8 ).

### ЛъэгапӀ


Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых


ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

ЛъэгапӀ (1СА 9:12-14; 2СА 22:17; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – чӀыпӀэ хэӀатыкӀыгъэ горэхэу къурмэнхэр зыщашӀыщтыгъэхэр.

### Мыжъогъозэсын


Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых


ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Мыжъогъозэсын (1СА 21:10) – мыжъо сын лъапӀэ гор. Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ мыр къызэраӀощтыгъэр: афод.

### Мыжъогъуаз


Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых


ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Мыжъогъуаз (1СА 23:6-9; 30:7) – Тхьэм ыӀорэр къышӀэным пае къурмэнышӀым мыжъогъуазэу пхъэдзым рилъхьэщтыгъэр ары. Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ мыр къызэраӀощтыгъэр: афод.

### Тхьэихэх


Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых


ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Тхьэихэх (1СА 2:10) – Тхьэм къахихыгъэр (еплъ: Шъхьэм дагъэр щыфэгъэныр).

### ТхьэлӀыкӀо

ТхьэлӀыкӀо

(1СА 3:20; 2СА 12:1; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан иублэгъум Тхьэм тхьэлӀыкӀохэмкӀэ къэбархэр цӀыфхэм къалъигъэӀэсыщтыгъэх. Тхьэм ы-Псэ ЛъапӀэ хэлъ кӀуачӀэм ахэр къыгъэгущыӀэщтыгъэх. Израил лъэпкъыр Тхьэм фэщэгъэныр, Тхьэихэхым икъэкӀон цӀыфхэр фэгъэхьазырыгъэнхэр япшъэрылъэу тхьэлӀыкӀохэр Тхьэм къахихыщтыгъэх. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан щыӀэгъэ тхьэлӀыкӀомэ загъорэ къэхъущтхэр къаӀощтыгъэх. Ау ахэм япшъэрылъ шъхьаӀэщтыгъэр псэкӀодэу ашӀыгъэхэм пае цӀыфхэр кӀагъэгъожьынхэмрэ Тхьэ Закъом фэгъэлэжьэгъэнхэмрэ ары. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм тхьэлӀыкӀохэм ацӀэ къызэрэщыриӀорэр: «Тхьэм икъулыкъушӀэхэр», «Тхьэм ицӀыфхэр».

### Тхьэм ипхъонтэ лъапӀ

Тхьэм ипхъонтэ лъапӀ

(1СА 3:3; 2СА 6:2; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан Тхьэм Мосэ унашъоу къыфишӀыгъэм тетэу пхъонтэ лъапӀэр пхъэм хишӀыкӀыгъагъ. Пкъыгъо лъапӀэхэмрэ Тхьэм иунэшъуипшӀ зытетхэгъэ мыжъобгъухэмрэ ащ дэлъыгъэх. (Еплъ: Мосэ иятӀонэрэ тхылъ 25:10-22; 37:1-9; Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр 8:9).

### Тхьэм иун, е Зиусхьаным иун


Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых


ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Тхьэм иун, е Зиусхьаным иун (1СА 1:7; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Тхьэм щыфэлэжьэгъэным тегъэпсыхьэгъэ унэр. Умылъэгъунэу Тхьэм ыкӀуачӀэ ащ чӀэт. Тхьэм шъхьащэ щыфашӀыным пае цӀыфхэр къекӀуалӀэх. КъурмэнышӀхэм Тхьэм шӀошъхъуныгъэ фызиӀэхэм ацӀэкӀэ къурмэнхэр ащ щашӀыщтыгъэх.

### Уримыр, туммимыр


Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых


ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Уримыр, туммимыр (1СА 14:41; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – къурмэнышӀым Тхьэм ыӀорэр ышӀэным пае мыжъо лъапӀэхэу уримымрэ туммимымрэ пхъэдзым рилъхьэщтыгъэх.

### ХьыкумышӀхэр


Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых


ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

ХьыкумышӀхэр (1СА 4:18; 2СА 7:11) – израил лъэпкъым пачъыхьэхэр зыщыримыӀэщтыгъэхэ лъэхъаным цӀыфхэм пащэ афэхъунэу Тхьэм къахихыщтыгъэхэр ары.

### ЧэтэнгъэӀэгъэ лъапӀ


Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых


ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

ЧэтэнгъэӀэгъэ лъапӀ (1СА 2:22; 2СА 6:17; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – джурт лъэпкъыр итарихъ иублэгъум кощын зэпымыужьхэм ахэт зэхъум, Тхьэр иӀэшъхьэтетэу къыздырихьакӀынэу ыгъэпсыгъэгъэ тхьэлъэӀупӀэ чэтэнгъэӀагъэр ары.

ЧэтэнгъэӀагъэм ишӀыкӀэ зыфэдэщтым ехьылӀагъэу Тхьэм Мосэ къыриӀуагъэр Мосэ иятӀонэрэ тхылъ ит (еплъ 25–27-рэ шъхьэхэр). Ар былымышъохэмрэ шэкӀхэмрэ къызэупхъухыгъэщтыгъэхэ пхъэ гъэӀагъэщтыгъ. ЧӀыпӀэ лъапӀэкӀэ заджэщтыгъэхэ кӀыб унэмрэ лъапӀэм ианахь лъэпӀэжькӀэ заджэщтыгъэхэ кӀоцӀ унэмрэ хъоу ар тӀоу зэпыутыгъагъ. КӀоцӀ унэм пхъонтэ лъапӀэр итыгъ. ЧэтэнгъэӀагъэр псынкӀэу зэпкъырыпхышъунэу щытыгъ. Джурт лъэпкъыр псэупӀэкӀэ нэмыкӀ чӀыпӀэ кощын фаеу хъу къэси чэтэнгъэӀагъэр зэпкъырахти, къыздыращэкӀыщтыгъэ. ЧӀыпӀакӀэм зэрэнэсхэу ар агъэуцущтыгъэ.

### ЧэтэнӀабгъу

ЧэтэнӀабгъу

(1СА 2:18; 2СА 6:14; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – къурмэнышӀым къурмэншӀыгъом ыбг пипхэщтыгъэ чэтэн такъырыр ары. Ижъырэ джуртыбзэм мыр къызэрэщаӀощтыгъэр: афод.

### Шъхьэм дагъэр щыфэгъэныр


Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых


ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Шъхьэм дагъэр щыфэгъэныр (1СА 9:16; 2СА 2:4; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – пасэм къыщегъэжьагъэу джуртхэм агъэлъапӀэу, агъэлъэрыхьэ ашӀоигъо цӀыфым мэ ӀашӀу къызпихырэ зэйтын дагъэр ышъхьэ щафэныр яхэбзагъ. А хабзэм тетэу Тхьэм пачъыхьэнэу е къурмэнышӀынэу цӀыфхэм къахихырэмэ ашъхьэхэм а дагъэр ащафэщтыгъ. Зышъхьэ дагъэ щафэгъэ цӀыфым пае джуртыбзэм гущыӀэу Мэшыяхъ, урымыбзэм Христос ащагъэфедэ. Библием мы къэӀуакӀэм мэхьанэу щыриӀэр: Тхьэм къахихыгъэр.

Астарт

(1СА 7:3; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – КъокӀыпӀэ Благъэм щыпсэущтыгъэ ижъырэ лъэпкъхэр тхьэу зэлъэӀущтыгъэхэм ащыщ. Астарт гъэбэжъугощагъ.

БэӀал

(1СА 7:4; 2СА 5:20; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – КъокӀыпӀэ Благъэм щыпсэущтыгъэ ижъырэ лъэпкъхэр тхьэу зэлъэӀущтыгъэхэм ащыщ. БэӀал ощхымрэ хыоешхомрэ ятхьэу алъытэщтыгъ. БэӀал къэнэӀанхэм ятхьэ шъхьаӀэщтыгъ.

Зиусхьан

(1СА 1:3; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Тхьэм изэрэщыт къызэрыпӀон плъэкӀыщт амалхэм ащыщ. Адыгэ гущыӀэу «Зиусхьаным» мэхьанэу иӀэм зэфэмыдэ джурт гущыӀитӀумэ къарыкӀрэр къеты. Апэрэр – «Адонай», Тхьэр зэрэлъэрыхьэр, Ар зэрэфэшӀыгъэр мэхьанэу иӀ. ЯтӀонэрэ гущыӀэмкӀэ Тхьэм ыцӀэ къыраӀо, ащ къикӀырэр «егъашӀэм щыӀэ зэпытыр». Джуртхэм мы гущыӀэр зэрялъэпӀэдэдэм къыхэкӀэу амакъэ Ӏоу къаӀорэп. Джурт Ӏэпэрытххэм Тхьэм ыцӀэ защыхэтхэгъэ чӀыпӀэм къызысхэкӀэ, ащ пае гущыӀэу «Адонай» къаӀо. АдыгабзэкӀэ ащ къикӀырэр «Зиусхьан».

Къурмэн

(1СА 1:3; 2СА 6:13; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – диным епхыгъэ Ӏофтхьабз. ЦӀыфым Тхьэм дыриӀэ зэфыщытыкӀэхэр зэщымыкъонхэм, зыпкъ итынхэм, ипсэкӀодшӀыгъэхэр къыфигъэгъунхэм апае зы нэбгырэм е зэрэджурт лъэпкъэу былымхэр, фышъхьэ лэжьыгъацэхэр, хьаджыгъэр, зэйтын дагъэр къурмэн Ащ фашӀыщтыгъэх. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан джуртхэм Тхьэм Мосэ къыфыригъэхыгъэ Хабзэм тетэу, Тхьэм къурмэнхэр фашӀыщтыгъэх. Библием къыхиубытэу Мосэ иящэнэрэ тхылъ къурмэнхэр тфэу зэтефыгъэхэу ягугъу къыщешӀы.

1. Къурмэнгъэст (машӀокӀэ агъэстырэ къурмэн) – (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 1:1-17; 1СА 6:14; 2СА 24:25; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – зэрэлъэпкъэуи нэбгырэ зырызхэми апае а зы мафэм къыкӀоцӀ тӀо, тыгъэкъокӀыгъомрэ тыгъэкъохьажьыгъомрэ атефэу, ашӀыщтыгъэ къурмэныр ары. Къурмэныр зэрэщытэу къурмэншӀыпӀэм щагъэстыщтыгъэ. Мы къурмэным адрэ къурмэн пстэумэ анахьэу мэхьанэ иӀагъ.

2. Гъомылэ тын (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 2:1-16; 1СА 2:29) – хьалыгъур къызхахырэ лэжьыгъацэхэр е лэжьыгъашъхьэхэр, джащ фэдэу зэйтын дагъэмрэ мэ ӀашӀу зыпихырэ мыстхъумрэ зигъусэхэ хьаджыгъэр, хьаджыгъэм хэшӀыкӀыгъэхэр, лъы зыкӀэмыт къурмэнкӀэ алъытэхэрэр, ары. Лъэпкъым зэрэщытэу е нэбгырэ зырызхэм япсэкӀодшӀыгъэ апае къурмэнгъэстхэр зыщашӀыхэрэм тефэу гъомылэ тынри Тхьэм фашӀыщтыгъэ.

3. ЗэгурыӀоныгъэ (мамыр) къурмэн (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 7:11-38; 1СА 10:8; 2СА 6:17) – цӀыфым ежь фаеу ышӀырэ къурмэныр. Къурмэн ашӀыгъэм ишэхэмрэ ыкӀоцӀ къырахыгъэхэмрэ къурмэнгъэстым игъусэхэу Тхьэм фагъэшъуашэхэти, зэрэщытэу къурмэншӀыпӀэм щагъэстщтыгъэх. Лэу къэнагъэр къурмэн зышӀыгъэхэм Тхьэм иунэ ыкӀоцӀ щашхыжьыщтыгъэ. Къурмэнылым ишхын Тхьэмрэ цӀыфхэмрэ язэфыщытыкӀэхэр гъэпытэгъэнхэм тегъэпсыхьэгъагъ.

4. ПсэкӀод къурмэн (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 4:1-5, 13 ) – зыгорэм ипсэкӀодшӀыгъэ къыфигъэгъуным е зиукъэбзыжьыным пае Тхьэм къурмэнэу фишӀыщтыгъэмрэ, джащ фэдэу дин мэфэкӀ мафэхэм лъэпкъым пае зэрэщытэу къурмэнэу ашӀыщтыгъэмрэ ары.

5. ПсэкӀодышӀкӀэгъожь къурмэн (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 5:14-19; 1СА 6:3, 4,[17]) – цӀыф пэпчъ псэкӀодшӀыгъэ гъэнэфагъэу ышӀыгъэм зэрэфыкӀэгъожьырэм елъытыгъэу, имэхьанэкӀэ псэкӀод къурмэным пэблагъэу ышӀщтыгъэ къурмэныр ары.

КъурмэншӀыпӀ

(1СА 7:17; 2СА 24:25; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Ӏанэу е чӀыпӀэ хэӀатыкӀыгъэу Тхьэм пае былымхэмрэ е нэмыкӀ тынхэмрэ къурмэн зыщашӀыхэрэр ары. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан къурмэншӀыпӀэм пае мыжъошхохэр къыхэӀатыкӀыгъэхэу зэтыралъхьэщтыгъэх.

КъурмэнышӀ

(1СА 1:3; 2СА 15:35; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – цӀыфхэм ацӀэкӀэ диным епхыгъэ Ӏофтхьабзэхэр зыгъэцакӀэщтыгъэр ары. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан цӀыф зырызхэм ацӀэкӀэ къурмэн ышӀыныр ащ ипшъэрылъ шъхьаӀэщтыгъ.

ЛъэгапӀ (1СА 9:12-14; 2СА 22:17; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – чӀыпӀэ хэӀатыкӀыгъэ горэхэу къурмэнхэр зыщашӀыщтыгъэхэр.

Мыжъогъозэсын (1СА 21:10) – мыжъо сын лъапӀэ гор. Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ мыр къызэраӀощтыгъэр: афод.

Мыжъогъуаз (1СА 23:6-9; 30:7) – Тхьэм ыӀорэр къышӀэным пае къурмэнышӀым мыжъогъуазэу пхъэдзым рилъхьэщтыгъэр ары. Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ мыр къызэраӀощтыгъэр: афод.

Тхьэихэх (1СА 2:10) – Тхьэм къахихыгъэр (еплъ: Шъхьэм дагъэр щыфэгъэныр).

ТхьэлӀыкӀо

(1СА 3:20; 2СА 12:1; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан иублэгъум Тхьэм тхьэлӀыкӀохэмкӀэ къэбархэр цӀыфхэм къалъигъэӀэсыщтыгъэх. Тхьэм ы-Псэ ЛъапӀэ хэлъ кӀуачӀэм ахэр къыгъэгущыӀэщтыгъэх. Израил лъэпкъыр Тхьэм фэщэгъэныр, Тхьэихэхым икъэкӀон цӀыфхэр фэгъэхьазырыгъэнхэр япшъэрылъэу тхьэлӀыкӀохэр Тхьэм къахихыщтыгъэх. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан щыӀэгъэ тхьэлӀыкӀомэ загъорэ къэхъущтхэр къаӀощтыгъэх. Ау ахэм япшъэрылъ шъхьаӀэщтыгъэр псэкӀодэу ашӀыгъэхэм пае цӀыфхэр кӀагъэгъожьынхэмрэ Тхьэ Закъом фэгъэлэжьэгъэнхэмрэ ары. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм тхьэлӀыкӀохэм ацӀэ къызэрэщыриӀорэр: «Тхьэм икъулыкъушӀэхэр», «Тхьэм ицӀыфхэр».

Тхьэм ипхъонтэ лъапӀ

(1СА 3:3; 2СА 6:2; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан Тхьэм Мосэ унашъоу къыфишӀыгъэм тетэу пхъонтэ лъапӀэр пхъэм хишӀыкӀыгъагъ. Пкъыгъо лъапӀэхэмрэ Тхьэм иунэшъуипшӀ зытетхэгъэ мыжъобгъухэмрэ ащ дэлъыгъэх. (Еплъ: Мосэ иятӀонэрэ тхылъ 25:10-22; 37:1-9; Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр 8:9).

Тхьэм иун, е Зиусхьаным иун (1СА 1:7; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Тхьэм щыфэлэжьэгъэным тегъэпсыхьэгъэ унэр. Умылъэгъунэу Тхьэм ыкӀуачӀэ ащ чӀэт. Тхьэм шъхьащэ щыфашӀыным пае цӀыфхэр къекӀуалӀэх. КъурмэнышӀхэм Тхьэм шӀошъхъуныгъэ фызиӀэхэм ацӀэкӀэ къурмэнхэр ащ щашӀыщтыгъэх.

Уримыр, туммимыр (1СА 14:41; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – къурмэнышӀым Тхьэм ыӀорэр ышӀэным пае мыжъо лъапӀэхэу уримымрэ туммимымрэ пхъэдзым рилъхьэщтыгъэх.

ХьыкумышӀхэр (1СА 4:18; 2СА 7:11) – израил лъэпкъым пачъыхьэхэр зыщыримыӀэщтыгъэхэ лъэхъаным цӀыфхэм пащэ афэхъунэу Тхьэм къахихыщтыгъэхэр ары.

ЧэтэнгъэӀэгъэ лъапӀ (1СА 2:22; 2СА 6:17; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – джурт лъэпкъыр итарихъ иублэгъум кощын зэпымыужьхэм ахэт зэхъум, Тхьэр иӀэшъхьэтетэу къыздырихьакӀынэу ыгъэпсыгъэгъэ тхьэлъэӀупӀэ чэтэнгъэӀагъэр ары.

ЧэтэнгъэӀагъэм ишӀыкӀэ зыфэдэщтым ехьылӀагъэу Тхьэм Мосэ къыриӀуагъэр Мосэ иятӀонэрэ тхылъ ит (еплъ 25–27-рэ шъхьэхэр). Ар былымышъохэмрэ шэкӀхэмрэ къызэупхъухыгъэщтыгъэхэ пхъэ гъэӀагъэщтыгъ. ЧӀыпӀэ лъапӀэкӀэ заджэщтыгъэхэ кӀыб унэмрэ лъапӀэм ианахь лъэпӀэжькӀэ заджэщтыгъэхэ кӀоцӀ унэмрэ хъоу ар тӀоу зэпыутыгъагъ. КӀоцӀ унэм пхъонтэ лъапӀэр итыгъ. ЧэтэнгъэӀагъэр псынкӀэу зэпкъырыпхышъунэу щытыгъ. Джурт лъэпкъыр псэупӀэкӀэ нэмыкӀ чӀыпӀэ кощын фаеу хъу къэси чэтэнгъэӀагъэр зэпкъырахти, къыздыращэкӀыщтыгъэ. ЧӀыпӀакӀэм зэрэнэсхэу ар агъэуцущтыгъэ.

ЧэтэнӀабгъу

(1СА 2:18; 2СА 6:14; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – къурмэнышӀым къурмэншӀыгъом ыбг пипхэщтыгъэ чэтэн такъырыр ары. Ижъырэ джуртыбзэм мыр къызэрэщаӀощтыгъэр: афод.

+ 1:3 МысырикӀыжь 23:15, Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:5-7

+ 1:4 Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:17-18

* 1:5 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [ащ сабыйхэр иӀагъэпти]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 1:8 Рут 4:15

* 1:9-11 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [сани шъуати ар яшъощтэп]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 1:9 Апэрэ Самуел 12:7, Апэрэ Самуел 15:20

+ 1:11 УблапӀэ 28:20

+ 1:18 Рут 2:13

* 1:25 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Ар къащи Зиусхьаным ыпашъхьэ рагъэуцуагъ; мэфэ гъэнэфагъэхэм Зиусхьаным фишӀыщтыгъэ къурмэныр ащ ятэ къурмэн ышӀыгъ. ЕтӀанэ кӀалэр къащагъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 2:1 Лука 1:46-55, Орэд ЛъапӀэхэр 33:3

+ 2:2 МысырикӀыжь 15:11, Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:31

+ 2:4 Орэд ЛъапӀэхэр 36:15, Орэд ЛъапӀэхэр 75:4

+ 2:5 Орэд ЛъапӀэхэр 67:7, Орэд ЛъапӀэхэр 112:9,

+ 2:6 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:39

+ 2:7 Орэд ЛъапӀэхэр 74:8

+ 2:8 Орэд ЛъапӀэхэр 106:41, Орэд ЛъапӀэхэр 112:7, Орэд ЛъапӀэхэр 112:7-8, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 8:29, Орэд ЛъапӀэхэр 23:2, Орэд ЛъапӀэхэр 101:26, Орэд ЛъапӀэхэр 103:5

+ 2:9 Орэд ЛъапӀэхэр 90:11, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 2:8, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 4:19,

* 2:10 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Зиусхьаныр шыихъ. Губзыгъэр зэрэгубзыгъэм пае къызщэрэмытхъужь, къарыушӀури зэрэкъарыушӀум пае къызщэрэмытхъужь, байри зэрэбаим пае къызщэрэмытхъужь. Ау къызщытхъужьынэу зышӀоигъор Зиусхьаныр къызэрэгурыӀорэмрэ зэришӀэрэмрэ пае къызщэрэтхъужь]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 2:10 Тхьэихэх – мы къэӀуакӀэм пае джуртыбзэм гущыӀэу Мэшыяхъ, урымыбзэм Христос ащагъэфедэ. ГущыӀитӀуми къарыкӀрэр: дагъэр зыщафагъэр. Мэхьанэ шъыпкъэу иӀэр: Тхьэм къахихыгъэр.

+ 2:10 Апэрэ Самуел 7:10, Орэд ЛъапӀэхэр 17:14, Орэд ЛъапӀэхэр 95:13

+ 2:12 Хэбзэ тхыжьыгъэр 13:13

+ 2:21 Гъуазэхэр 13:24

+ 2:22 МысырикӀыжь 38:8

* 2:24 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [ащ фэдэу шъумышӀэ, сыда пӀомэ шъощ пае къэбар дэгъоп зэхэсххэрэр]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 2:25 Ехъошуа 11:20

+ 2:26 Лука 2:52

+ 2:27 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 13:1, МысырикӀыжь 4:14, МысырикӀыжь 4:27

+ 2:28 МысырикӀыжь 28:1,

+ 2:30 МысырикӀыжь 27:21, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 4:8,

+ 2:31 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:27

* 2:32 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым мы гущыӀэхэм къарыкӀрэр къыбгурыӀонэу зэхэугуфыкӀыгъэу итэп. Урыс синодальнэ Библием зэрэхэтыр: [СипсэупӀэ итхьамыкӀагъо о къэплъэгъужьыщт].

* 2:33 Ижъырэ Ӏэпэрытххэм къэӀокӀэ зэфэшъхьафхэр мыщ дэжьым ащыряӀэх. Урыс синодальнэ Библием зэрэхэтыр: [Уибын щыщ пстэури сикъурмэншӀыпӀэ Ӏусщыщтхэп, унапӀэхэр къэонтэгъунхэм, упсэ ухэӀэжьыным пае].

+ 2:34 Апэрэ Самуел 4:11

+ 2:35 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:35

+ 3:1 Орэд ЛъапӀэхэр 73:9, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 29:18,

* 3:3 Пхъонтэ лъапӀ – Тхьэм Мосэ унашъоу къыфишӀыгъэм тетэу пхъонтэ лъапӀэр пхъэм хишӀыкӀыгъагъ. Пкъыгъо лъапӀэхэмрэ Тхьэм иунэшъуипшӀ зытетхэгъэ мыжъобгъуитӀумрэ ащ дэлъыгъэх. Еплъ: «Мосэ иятӀонэрэ тхылъ» 25:10-22; 37:1-9; Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр 8:9.

+ 3:11 Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 21:12,

+ 3:17 Рут 1:17

+ 3:18 ЯтӀонэрэ Самуел 10:12, ЯтӀонэрэ Самуел 15:26

+ 3:19 Апэрэ Самуел 9:6

+ 3:20 Гъуазэхэр 20:1

* 3:21 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Арти Самуел Зиусхьаным зэритхьэлӀыкӀор зы къуапэм къыщегъэжьагъэу адрэ къуапэм нэсыжьэу зэрэ-Израилэу ашӀошъ щыхъугъ. Алый жъы дэдэ хъужьыгъагъ, ащ ыкъохэм Зиусхьаным ыпашъхьэ псэкӀодышхо джыри щызэрахьэщтыгъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 4:3 Ехъошуа 18:1

* 4:4 Къэрыубхэр – ошъогу псэушъхьэ тэмабгъох. Ахэм ятеплъэ зиӀэу дышъэм хэшӀыкӀыгъэхэр тӀу хъухэу Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ шъхьащытыгъэх. Къэрыубмэ атамэхэр Тхьэр зыдэщыӀэ чӀыпӀэу ары зэралъытэрэр. Еплъ: «Мосэ иятӀонэрэ тхылъ» 25:18-20; 37:7-9.

+ 4:4 МысырикӀыжь 25:22

+ 4:9 Гъуазэхэр 13:1

+ 4:11 Апэрэ Самуел 2:34

+ 4:12 Ехъошуа 7:6,

+ 4:15 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 14:4

+ 4:20 УблапӀэ 35:17

* 4:21 Ихабодым къикӀырэр щытхъум къыбгынагъэр.

+ 4:22 Орэд ЛъапӀэхэр 77:61

+ 5:1 Ехъошуа 13:3

+ 5:2 Гъуазэхэр 16:23

* 5:6 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [хэгъэгу кӀоцӀыр цыгъохэм зэлъакӀугъ, къалэр гукӀодыгъом зэлъиштагъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 6:1 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [а чӀыпӀэр цыгъохэм зэлъакӀугъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 6:6 МысырикӀыжь 8:15, МысырикӀыжь 8:32, МысырикӀыжь 12:31

+ 6:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 21:3

* 6:15 Лэуйхэр – джуртхэм якъурмэнышӀ лъэпкъэу Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ зезыхьэщтыгъэхэр ары; егъапш: Мосэ ияплӀэнэрэ тхылъ 3:6-8.

+ 6:17 Ехъошуа 13:3

* 6:19 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [БэтщэмэщылӀхэм ащыщэу Ехъоный ыкъохэу Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ теплъагъэхэм зыгъэгушӀонхэ къяхъулӀагъэп]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 6:19 МысырикӀыжь 19:21,

+ 6:21 Ехъошуа 18:14

+ 7:1 ЯтӀонэрэ Самуел 6:3,

* 7:3 Астарт – Астартрэ БэӀалрэ КъокӀыпӀэ Благъэм щыпсэущтыгъэ ижъырэ лъэпкъхэр тхьэу зэлъэӀущтыгъэхэм ащыщых. Астарт гъэбэжъугощагъ, БэӀал ощхымрэ хыоешхомрэ ятхьэу алъытэщтыгъ.

+ 7:3 Хэбзэ тхыжьыгъэр 30:1-10, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 8:48,

* 7:4 БэӀал – егъапш Астарт.

+ 7:4 Гъуазэхэр 2:13

+ 7:5 Гъуазэхэр 20:1

+ 7:6 ЯтӀонэрэ Самуел 14:14, ЯтӀонэрэ Самуел 23:16, Гъуазэхэр 10:10

* 7:8 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Арти Самуел ыӀуагъ: «Си-Зиусхьанэу Тхьэр къэсыбгынэнэуи, шъощ пае Тхьэм семылъэӀунэуи Тхьэм ерэмышӀ!»] Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 7:9 Орэд ЛъапӀэхэр 98:6

+ 7:10 Апэрэ Самуел 2:10, Ехъошуа 10:10, Орэд ЛъапӀэхэр 17:15

* 7:12 АбэнхъаӀэзэрым къикӀырэр – ӀэпыӀэгъум имыжъу.

+ 7:12 УблапӀэ 28:18, УблапӀэ 35:14, Ехъошуа 4:1-10

+ 8:3 МысырикӀыжь 23:8, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:19

+ 8:5 Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:14, Гъуазэхэр 8:5

+ 8:11 Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:16-20, Апэрэ Самуел 14:52

+ 8:14 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 21:1-16

+ 8:18 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 1:28,

+ 9:1 Апэрэ Самуел 14:51,

+ 9:4 Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 4:42

+ 9:6 Апэрэ Самуел 3:19

+ 9:12 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 3:2

+ 9:16 МысырикӀыжь 2:24-25, МысырикӀыжь 3:9

+ 9:21 Гъуазэхэр 20:46, Гъуазэхэр 21:6, Гъуазэхэр 6:15

* 9:25 Мы стихыр Септуагинтым – урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыгъэ Ӏэпэрытхым зэрэхэтым фэдэу зэдзэкӀыгъэ хъугъэ. Ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым зэрэхэтыр мары: [Саулрэ Самуелрэ унашъхьэм щызэдэгущыӀагъэх].

* 10:1 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Зиусхьаным иизраил лъэпкъ пачъыхьагъур дызепхьащт, цӀыфхэр къэзыуцухьэрэ пыйхэм ащыуухъумэщтых. ИкӀэн урипачъыхьэнэу укъызэрахихыгъэм ишыхьатри мары]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 10:1 Апэрэ Самуел 9:16, Апэрэ Самуел 16:13, ЯтӀонэрэ Самуел 2:4, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:34, Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 9:3

+ 10:2 УблапӀэ 35:19

+ 10:12 Апэрэ Самуел 19:24

+ 10:18 Гъуазэхэр 6:9

+ 10:19 Ехъошуа 7:14

+ 10:24 ЯтӀонэрэ Самуел 16:16, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:25, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:31, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:39, Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 11:12,

+ 10:25 Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:14-20

+ 10:27 Хэбзэ тхыжьыгъэр 13:13

+ 11:1 Гъуазэхэр 21:8, Апэрэ Самуел 31:11-13

+ 11:4 Гъуазэхэр 2:4, Гъуазэхэр 21:2

+ 11:6 Апэрэ Самуел 10:10

+ 11:7 Гъуазэхэр 19:29, Гъуазэхэр 20:1

+ 11:8 Гъуазэхэр 1:5, Гъуазэхэр 20:17, Апэрэ Самуел 15:4, ЯтӀонэрэ Самуел 24:9

+ 11:11 Гъуазэхэр 7:16

+ 11:14 Апэрэ Самуел 10:8

+ 12:1 Апэрэ Самуел 8:5, Апэрэ Самуел 10:24

+ 12:3 Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:19,

+ 12:8 УблапӀэ 46:6-7, МысырикӀыжь 2:23, МысырикӀыжь 12:36, МысырикӀыжь 12:51

+ 12:9 Гъуазэхэр 3:12, Гъуазэхэр 4:2, Гъуазэхэр 10:7, Гъуазэхэр 13:1

+ 12:10 Гъуазэхэр 10:10

+ 12:11 Гъуазэхэр 6:32, Гъуазэхэр 11:1, Апэрэ Самуел 7:10

+ 12:12 Апэрэ Самуел 11:1, Апэрэ Самуел 8:19

+ 12:15 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:15

+ 12:21 Хэбзэ тхыжьыгъэр 11:16, 1 Кор. 8:4

+ 12:22 Орэд ЛъапӀэхэр 93:14, Рим. 11:2

+ 12:23 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 8:36,

+ 12:24 Хэбзэ тхыжьыгъэр 10:12, Ехъошуа 24:14

+ 12:25 Ехъошуа 24:20

* 13:1 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым Саул ыныбжь зыфэдизыгъэр гъэнэфагъэу къырахыжьышъугъэп. Саул илъэс пчъагъэу зэрэпачъыхьагъэм ехьылӀагъэу къэбар зэфэшъхьафхэр щыӀэх: егъапш Апостолхэм Ӏофэу ашӀагъэхэр 13:21. УрымыбзэкӀэ зэрадзэкӀыгъэ Ӏэпэрытхым техыгъэ урыс синодальнэ Библием апэрэ стихыр зэритыр мары: Саул пачъыхьэу зытехьагъэм илъэс тешӀагъэу, адрэ илъэсми ар Израилым ипачъыхьагъэу Саул джуртмэ нэбгырэ минищ къахихыгъ.

* 13:3 Гъоупщынэр – джуртхэм къэбар ашӀэным пае запщэхэзэ агъэфедэщтыгъэ тӀыбжъэ гъэщыгъэр. Зао къызежьэкӀэ, мэфэкӀ зыхъукӀэ е нэмыкӀ хъугъэ-шӀагъэ горэхэм яхьылӀагъэу тӀыбжъэмкӀэ макъэ арагъэӀущтыгъэ.

+ 13:3 Гъуазэхэр 3:27, Гъуазэхэр 6:34

+ 13:5 Ехъошуа 11:4, Гъуазэхэр 7:12

+ 13:6 Гъуазэхэр 6:2,

+ 13:8 Апэрэ Самуел 10:8

+ 13:13 ЯтӀонэрэ Самуел 24:10,

+ 13:14 Орэд ЛъапӀэхэр 88:20-21, Апостол. 13:22

* 13:15 Мы чӀыпӀэр урымыбзэкӀэ зэрадзэкӀыгъэ Ӏэпэрытхым зэритым техыгъэу урыс синодальнэ Библием щызэдзэкӀыгъ: «Хэмылъэдэжьыгъэ цӀыфхэр Саул гъусэ фэхъухи, къязэонэу къакӀощтыгъэ пыидзэм пэгъокӀынхэу Гъылгъал къыдэкӀхи, Бынямин хэкум ит къалэу ГъыбӀэ ылъэныкъокӀэ ежьагъэх».

+ 14:3 МысырикӀыжь 28:6, Апэрэ Самуел 2:18, Апэрэ Самуел 22:1, Апэрэ Самуел 1:3

+ 14:6 Гъуазэхэр 7:4, Гъуазэхэр 7:7

+ 14:11 Апэрэ Самуел 13:6

+ 14:20 Гъуазэхэр 7:22,

* 14:23 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Саул идзэ нэбгырэ минипшӀ фэдиз хэтыгъ. Къушъхьэлъэ чӀыпӀэу Ефраим ит къалэ пэпчъ заор щыкӀуагъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 14:31 Ехъошуа 10:12

+ 14:33 УблапӀэ 9:4, Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:23-24

+ 14:37 Апэрэ Самуел 28:6

* 14:41 Тхьэм ыӀорэр ышӀэным пае къурмэнышӀым мыжъо лъапӀэхэу уримымрэ туммимымрэ пхъэдзым рилъхьэщтыгъэх. Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым ахэм яхьылӀагъэу зыпари итэп. Ижъырэ урымыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым ахэм ягугъу къызэрэщишӀырэм фэдэу зэтыдзэкӀыжьыгъ. Урыс синодальнэ Библием уримымрэ туммимымрэ яхьылӀагъэу зыпари итэп. Ау скобкэм зэрэдэтыр мары: [Сыд пае уиӀумэт непэ джэуап къемытыжьыгъа? Сэра лажьэр зиер хьаумэ скъоу Ионэтана? Зиусхьанэу Израилым и-Тхь! Зытет шъыпкъэр къэгъэнаф. Уиизраил лъэпкъ илажьэмэ, ащ зегъэукъэбз].

+ 14:42 Юныс 1:7

+ 14:45 ЯтӀонэрэ Самуел 14:11, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:52, Лука 21:18, Апостол. 27:34

+ 14:47 ЯтӀонэрэ Самуел 8:3, ЯтӀонэрэ Самуел 10:6

+ 14:48 Апэрэ Самуел 15:3, Апэрэ Самуел 15:7

+ 14:49 Апэрэ Самуел 31:2, Апэрэ Самуел 18:17-28, Апэрэ Самуел 19:11-17, ЯтӀонэрэ Самуел 3:13-16, ЯтӀонэрэ Самуел 6:16-23

+ 14:50 ЯтӀонэрэ Самуел 2:8

+ 14:51 Апэрэ Самуел 9:1,

+ 14:52 Апэрэ Самуел 8:11

+ 15:1 Апэрэ Самуел 9:16, Апэрэ Самуел 10:1

+ 15:2 МысырикӀыжь 17:8-16, Хэбзэ тхыжьыгъэр 25:17-19

* 15:3 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [яеу зыпари къэмышт, яӀэр зэкӀэ кӀодыкӀае игъаф, бгыбзэ атеӀу]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 15:4 Апэрэ Самуел 11:8

+ 15:6 Гъуазэхэр 1:16

+ 15:7 УблапӀэ 2:11, УблапӀэ 25:18

+ 15:8 Ехъошуа 8:23, МысырикӀыжь 17:14,

+ 15:10 УблапӀэ 6:6

+ 15:12 Ехъошуа 15:55

+ 15:22 ДжакӀо 4:17, Орэд ЛъапӀэхэр 39:7-8, Орэд ЛъапӀэхэр 49:8-14, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 21:3, Евр. 10:6

+ 15:23 Апэрэ Самуел 13:14

+ 15:27 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 11:30-31

+ 15:28 Апэрэ Самуел 13:14, Апэрэ Самуел 28:17

+ 15:29 Тит 1:2

+ 15:35 Апэрэ Самуел 19:24

+ 16:1 Апэрэ Самуел 9:16, Апэрэ Самуел 10:1

+ 16:6 Апэрэ Самуел 17:13,

+ 16:7 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 8:39, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 21:2,

+ 16:9 ЯтӀонэрэ Самуел 13:3, ЯтӀонэрэ Самуел 21:21,

+ 16:13 Апэрэ Самуел 10:1,

+ 16:14 Гъуазэхэр 9:23

+ 16:17 Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 3:15

+ 17:1 Ехъошуа 15:35

+ 17:4 Ехъошуа 11:22

+ 17:7 ЯтӀонэрэ Самуел 21:19,

+ 17:8 Апэрэ Самуел 8:17

+ 17:13 Апэрэ Самуел 16:6-10,

+ 17:18 УблапӀэ 37:14

+ 17:25 Ехъошуа 15:16, Апэрэ Самуел 18:17-19

* 17:36 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [СэрэкӀуи ар хэсэрэгъафа Израилым ынапэу тырахыгъэр къытехьажьыным пае? Армырмэ хэт щыща а сунэт амышӀыгъэр?] Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 17:44 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:26

+ 17:45 Орэд ЛъапӀэхэр 19:8

+ 17:46 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 18:36

+ 17:47 Орэд ЛъапӀэхэр 43:7,

+ 17:50 ЯтӀонэрэ Самуел 23:21

+ 17:52 Ехъошуа 15:36

+ 17:54 ЯтӀонэрэ Самуел 5:6

+ 17:55 Апэрэ Самуел 14:51, ЯтӀонэрэ Самуел 2:8

+ 18:1 Апэрэ Самуел 20:17, ЯтӀонэрэ Самуел 1:26

+ 18:6 МысырикӀыжь 15:20

+ 18:7 Апэрэ Самуел 21:12, Апэрэ Самуел 29:5

+ 18:10 Апэрэ Самуел 16:14

+ 18:14 ЯтӀонэрэ Самуел 7:9

+ 18:17 Апэрэ Самуел 14:49, Апэрэ Самуел 17:25, Апэрэ Самуел 25:28

+ 18:18 Гъуазэхэр 6:15, Апэрэ Самуел 9:21, ЯтӀонэрэ Самуел 7:18

+ 18:19 ЯтӀонэрэ Самуел 21:8

+ 18:25 УблапӀэ 34:12, ЯтӀонэрэ Самуел 3:14

+ 19:5 Апэрэ Самуел 17:48-49

+ 19:9 Апэрэ Самуел 16:14, Апэрэ Самуел 18:10

+ 19:11 Орэд ЛъапӀэхэр 58:1, Апэрэ Самуел 14:49, Апэрэ Самуел 18:20-28, ЯтӀонэрэ Самуел 6:16-23

+ 19:12 Ехъошуа 2:15, Апостол. 9:25

+ 19:18 Апэрэ Самуел 7:17

+ 19:24 Апэрэ Самуел 10:11-12

+ 20:1 Апэрэ Самуел 7:17

+ 20:8 ЯтӀонэрэ Самуел 14:32

+ 20:15 ЯтӀонэрэ Самуел 9:1, ЯтӀонэрэ Самуел 21:7

+ 20:17 Апэрэ Самуел 18:1, ЯтӀонэрэ Самуел 1:26

+ 20:25 Апэрэ Самуел 14:50-51

* 21:1 Мы стихыр Септуагинтым – ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытхым техыгъэу урысыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэм ия 20-рэ шъхьэ ия 43-рэ стихэу щыт.

+ 21:7 Маттэ 12:3, Марк 2:25, Лука 6:3

+ 21:8 Апэрэ Самуел 22:9, Орэд ЛъапӀэхэр 51:2

+ 21:10 МысырикӀыжь 28:6, Апэрэ Самуел 2:18, Апэрэ Самуел 17:51

+ 21:11 Апэрэ Самуел 27:2, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:39

+ 21:12 Апэрэ Самуел 18:7, Апэрэ Самуел 29:5

+ 21:14 Орэд ЛъапӀэхэр 33:1

+ 22:1 ЯтӀонэрэ Самуел 23:13, Орэд ЛъапӀэхэр 56:1, Орэд ЛъапӀэхэр 141:1

+ 22:2 Гъуазэхэр 11:3

+ 22:5 ЯтӀонэрэ Самуел 24:11,

+ 22:8 Апэрэ Самуел 18:3

+ 22:9 Апэрэ Самуел 21:8, Орэд ЛъапӀэхэр 51:2

+ 22:10 Апэрэ Самуел 21:7, Апэрэ Самуел 21:10

+ 22:18 МысырикӀыжь 28:6, Апэрэ Самуел 2:18

+ 22:20 Апэрэ Самуел 23:6

+ 22:23 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:26

+ 23:1 Ехъошуа 15:44

+ 23:6 Апэрэ Самуел 22:20, МысырикӀыжь 28:6, Апэрэ Самуел 2:18

+ 23:9 Апэрэ Самуел 30:7

+ 23:13 Апэрэ Самуел 22:2, Апэрэ Самуел 25:13, Апэрэ Самуел 27:2

+ 23:14 Ехъошуа 15:24, Орэд ЛъапӀэхэр 62:1

+ 23:17 Апэрэ Самуел 24:21

+ 23:18 Апэрэ Самуел 18:3, Апэрэ Самуел 20:8

+ 23:19 Апэрэ Самуел 26:1, Орэд ЛъапӀэхэр 53:1-2

+ 23:24 Ехъошуа 15:55

• 24:1 Апэрэ Самуел 26

* 24:1 Мы стихыр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым ия 23-рэ шъхьэ ия 29-рэ стихэу щыт. АдыгабзэмкӀэ зэдзэкӀыгъэр урыс синодальнэ Библием техыгъэу ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытхым зэритым фэд.

+ 24:1 Ехъошуа 15:62

+ 24:6 ЯтӀонэрэ Самуел 24:10

+ 24:7 Апэрэ Самуел 26:9, ЯтӀонэрэ Самуел 1:14

+ 24:8 Орэд ЛъапӀэхэр 7:5

+ 24:12 Орэд ЛъапӀэхэр 58:4

+ 24:13 УблапӀэ 16:5

+ 24:20 Рут 2:12

+ 24:21 Апэрэ Самуел 23:17

+ 25:1 Апэрэ Самуел 7:17, УблапӀэ 21:21,

+ 25:3 Ехъошуа 14:14,

+ 25:11 Гъуазэхэр 8:6,

+ 25:17 Хэбзэ тхыжьыгъэр 13:13

+ 25:22 Апэрэ Самуел 3:17

+ 25:23 Рут 2:10

+ 25:24 ЯтӀонэрэ Самуел 14:9

+ 25:26 ЯтӀонэрэ Самуел 18:32, Дан 4:16

+ 25:28 Апэрэ Самуел 18:17

+ 25:43 Апэрэ Самуел 27:3, Апэрэ Самуел 30:5, ЯтӀонэрэ Самуел 2:2, ЯтӀонэрэ Самуел 3:2,

+ 25:44 ЯтӀонэрэ Самуел 3:14-15

• 26:1 Апэрэ Самуел 24:1-22

+ 26:1 Апэрэ Самуел 23:19, Орэд ЛъапӀэхэр 53:1-2

+ 26:2 Ехъошуа 15:24, Орэд ЛъапӀэхэр 62:1

+ 26:5 Апэрэ Самуел 14:50, Апэрэ Самуел 17:55

+ 26:6 ЯтӀонэрэ Самуел 2:18

+ 26:9 Апэрэ Самуел 24:7, Орэд ЛъапӀэхэр 7:5

+ 26:10 Апэрэ Самуел 31:6

+ 26:12 УблапӀэ 2:21, УблапӀэ 15:12

+ 26:21 Апэрэ Самуел 15:24

+ 26:23 ЯтӀонэрэ Самуел 22:21, Орэд ЛъапӀэхэр 17:21

+ 27:2 Апэрэ Самуел 23:13, Апэрэ Самуел 21:11, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:39

+ 27:3 Апэрэ Самуел 25:43

+ 27:6 Ехъошуа 15:31

+ 27:8 Ехъошуа 13:2, Апэрэ Самуел 15:7

+ 27:10 Ехъошуа 15:31-32, Гъуазэхэр 1:16, Апэрэ Самуел 30:29

+ 28:3 Апэрэ Самуел 25:1, МысырикӀыжь 22:18, Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:10-12

+ 28:4 Ехъошуа 19:17, Апэрэ Самуел 31:1

+ 28:6 Апэрэ Самуел 14:37, ЯтӀонэрэ Самуел 22:42, Орэд ЛъапӀэхэр 17:42

+ 28:7 Ехъошуа 17:11

+ 28:14 Апэрэ Самуел 2:19, Апэрэ Самуел 15:27

+ 28:15 Апэрэ Самуел 18:12

+ 28:17 Апэрэ Самуел 15:28

+ 28:18 Апэрэ Самуел 15:29

+ 28:19 Апэрэ Самуел 31:2, Апэрэ Самуел 31:4

+ 29:5 Апэрэ Самуел 18:7, Апэрэ Самуел 21:12

+ 29:9 ЯтӀонэрэ Самуел 14:17, ЯтӀонэрэ Самуел 14:20, ЯтӀонэрэ Самуел 19:27, Гал. 4:14

* 29:10 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [чӀыпӀэу шъуфэзгъэнэфагъэм шъукӀожь, угу Ӏэягъэ къысфимыгъэлъ, сыда пӀомэ сэркӀэ о ухъупхъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 30:1 Апэрэ Самуел 27:6-7

+ 30:5 Апэрэ Самуел 25:43

+ 30:7 Апэрэ Самуел 22:20, Апэрэ Самуел 23:6, МысырикӀыжь 28:6, Апэрэ Самуел 2:18, Апэрэ Самуел 23:9

+ 30:9 Апэрэ Самуел 23:13

+ 30:14 ЯтӀонэрэ Самуел 8:18, ЯтӀонэрэ Самуел 15:18, ЯтӀонэрэ Самуел 20:7, ЯтӀонэрэ Самуел 20:23, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:38, Ехъошуа 14:14, Апэрэ Самуел 27:10,

+ 30:15 Хэбзэ тхыжьыгъэр 23:15-16

* 30:16 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Даут тхьэлъанэ ащ фишӀыгъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 30:24 Ехъошуа 22:8

+ 30:29 Гъуазэхэр 1:16, Апэрэ Самуел 27:10

+ 31:1 Апэрэ Самуел 28:4

+ 31:2 Апэрэ Самуел 14:49,

+ 31:4 Гъуазэхэр 9:54, ЯтӀонэрэ Самуел 1:10

+ 31:9 ЯтӀонэрэ Самуел 1:20

+ 31:10 Гъуазэхэр 2:13, Ехъошуа 17:11

+ 31:11 Апэрэ Самуел 11:1-11, ЯтӀонэрэ Самуел 21:10

+ 31:12 ЯтӀонэрэ Самуел 21:12,

+ 1:1 Апэрэ Самуел 31:4, Апэрэ Самуел 30:17-20

+ 1:6 Апэрэ Самуел 31:1-4,

+ 1:9 Гъуазэхэр 9:54

+ 1:11 ЯтӀонэрэ Самуел 13:31

+ 1:14 Апэрэ Самуел 24:7

* 1:18 Ижъырэ тхыгъэмэ ащыщэу Яшар итхылъ джы щыӀэжьэп. Яшарым имэхьанэр цӀыф заф.

* 1:18 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым зэрэхэтыр: щабзэ, ау мэхьанитӀу иӀэу къыбгурыӀон ылъэкӀыщт: апэрэр орэдым ыцӀ, ятӀонэрэр ехъуд лъэпкъыр щэбзэуакӀэм фэбгъэсэныр.

+ 1:20 Ехъошуа 13:3, Апэрэ Самуел 31:9

+ 1:21 Апэрэ Самуел 31:1

+ 1:26 Апэрэ Самуел 18:1, Апэрэ Самуел 20:17

+ 2:1 Ехъошуа 14:13-15

+ 2:2 Апэрэ Самуел 25:43

+ 2:3 Апэрэ Самуел 27:2-3

+ 2:4 Апэрэ Самуел 16:13, Апэрэ Самуел 31:11-13

+ 2:8 Апэрэ Самуел 14:50-51, Ехъошуа 13:26

+ 2:11 ЯтӀонэрэ Самуел 5:5, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:11,

+ 2:18 Апэрэ Самуел 26:6, ЯтӀонэрэ Самуел 3:30, ЯтӀонэрэ Самуел 3:39, ЯтӀонэрэ Самуел 16:9-10, ЯтӀонэрэ Самуел 19:22, ЯтӀонэрэ Самуел 23:18,

+ 3:2 Апэрэ Самуел 25:43

* 3:3 Ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытхым зэрэхэтым фэдэу, Даут иятӀонэрэ кӀалэ ыцӀэ урыс синодальнэ Библием зэрэхэтыр Далуиа.

+ 3:3 ЯтӀонэрэ Самуел 13:37

+ 3:4 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:5

+ 3:7 ЯтӀонэрэ Самуел 21:8, ЯтӀонэрэ Самуел 21:10

+ 3:9 Апэрэ Самуел 15:28, Апэрэ Самуел 16:13, Апэрэ Самуел 28:17

+ 3:10 Гъуазэхэр 20:1

+ 3:13 Апэрэ Самуел 14:49

+ 3:14 Апэрэ Самуел 18:25

+ 3:15 Апэрэ Самуел 25:44

+ 3:27 ЯтӀонэрэ Самуел 20:10, ЯтӀонэрэ Самуел 2:23

+ 3:30 Апэрэ Самуел 26:6, ЯтӀонэрэ Самуел 2:18, ЯтӀонэрэ Самуел 2:23

+ 3:39 ЯтӀонэрэ Самуел 2:18, ЯтӀонэрэ Самуел 16:9-10, ЯтӀонэрэ Самуел 19:22

+ 4:2 Ехъошуа 18:25

+ 4:4 ЯтӀонэрэ Самуел 9:3, ЯтӀонэрэ Самуел 9:6

* 4:6 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Унагъом икъэлэпчъэӀутэу коцыр зэхэзышыпыкӀыщтыгъэр къечъыехи хэчъыягъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 4:9 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:29

+ 4:10 ЯтӀонэрэ Самуел 1:1-16

+ 5:2 Апэрэ Самуел 18:13, Орэд ЛъапӀэхэр 77:71

+ 5:4 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:11,

+ 5:5 ЯтӀонэрэ Самуел 2:11

+ 5:6 Ехъошуа 15:63, Гъуазэхэр 1:8, Гъуазэхэр 1:21

+ 5:9 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 9:15, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 9:24, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 11:27,

+ 5:10 Эстер 9:4

+ 5:11 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 5:1

+ 5:18 ЯтӀонэрэ Самуел 23:13

* 5:20 БэӀал-Фэрацимым къикӀырэр – Тхьэу сыпырт изгъэфагъэхэр.

* 5:23 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [фылистмэ апэшӀуекӀоу апэуцужьмэ, ахэр ыӀэ къыригъэхьащтхэмэ ыӀуи Даут Зиусхьаным еупчӀыгъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 5:24 Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 7:6

* 6:2 Къэрыубхэр – ошъогу псэушъхьэ тэмабгъох. Ахэм ятеплъэ зиӀэу дышъэм хэшӀыкӀыгъэхэр тӀу хъухэу Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ шъхьащытыгъэх. Къэрыубмэ атамэхэр Тхьэр зыдэщыӀэ чӀыпӀэу ары зэралъытэрэр. Еплъ: «Мосэ иятӀонэрэ тхылъ» 25:18-20; 37:7-9.

+ 6:2 Ехъошуа 15:9, Ехъошуа 15:60, МысырикӀыжь 25:22

+ 6:3 Апэрэ Самуел 7:1

+ 6:14 Орэд ЛъапӀэхэр 150:4

+ 6:16 Апэрэ Самуел 14:49, Апэрэ Самуел 18:20-28, Апэрэ Самуел 19:11-17

+ 6:18 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 8:14

+ 6:21 Апэрэ Самуел 15:28

+ 7:2 ЯтӀонэрэ Самуел 12:1, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:8, Орэд ЛъапӀэхэр 50:2

+ 7:8 Апэрэ Самуел 16:11-13, Орэд ЛъапӀэхэр 77:70

+ 7:9 Апэрэ Самуел 18:14

+ 7:10 Гъуазэхэр 2:14-16, Апэрэ Самуел 12:11

+ 7:12 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:10

+ 7:13 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 8:19

+ 7:14 Орэд ЛъапӀэхэр 88:27-28, 2 Кор. 6:18, Евр. 1:5, Орэд ЛъапӀэхэр 88:31-33

+ 7:16 Орэд ЛъапӀэхэр 88:5, Орэд ЛъапӀэхэр 88:30, Орэд ЛъапӀэхэр 88:36-37, Орэд ЛъапӀэхэр 131:12, Иуан 7:42

+ 7:22 МысырикӀыжь 15:11

+ 7:23 Хэбзэ тхыжьыгъэр 4:7, Хэбзэ тхыжьыгъэр 26:19, Хэбзэ тхыжьыгъэр 33:29

+ 8:3 Апэрэ Самуел 14:47, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 11:24

+ 8:4 Ехъошуа 11:6

* 8:7 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Сэлмэн ыкъо РыхъэбыӀам илъэхъаным мысыр пачъыхьэу Щыщакъ Ерыусэлэм къызытебанэм ахэр зэкӀэ ыӀэ къыригъэхьагъэх]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 8:7 Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 11:10,

* 8:8 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Сэлмэн джэрзыхыри, джэрз пкъэухэри, зытхьакӀыпӀэхэри, зэкӀэ хьакъу-шыкъухэри ащ харигъэшӀыкӀыгъэх]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 8:11 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 7:51

+ 8:13 Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 14:7

+ 8:14 УблапӀэ 25:23, УблапӀэ 27:40,

• 8:15 ЯтӀонэрэ Самуел 20:23-26,

+ 8:15 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 10:9

+ 8:16 ЯтӀонэрэ Самуел 2:13, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 4:3

+ 8:17 ЯтӀонэрэ Самуел 15:24, ЯтӀонэрэ Самуел 20:25,

+ 8:18 ЯтӀонэрэ Самуел 23:20, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:35, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 4:4

+ 9:1 Апэрэ Самуел 18:3, Апэрэ Самуел 20:15

+ 9:2 ЯтӀонэрэ Самуел 16:1-4, ЯтӀонэрэ Самуел 19:17

+ 9:3 ЯтӀонэрэ Самуел 4:4

+ 9:4 ЯтӀонэрэ Самуел 17:27

+ 9:6 ЯтӀонэрэ Самуел 16:4, ЯтӀонэрэ Самуел 19:24,

+ 9:10 ЯтӀонэрэ Самуел 19:17

+ 10:1 Апэрэ Самуел 11:1

+ 10:6 Гъуазэхэр 18:28, ЯтӀонэрэ Самуел 8:3, Гъуазэхэр 11:3

+ 10:12 Апэрэ Самуел 3:18

+ 10:16 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 11:23

+ 11:1 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 20:22, Хэбзэ тхыжьыгъэр 3:11

+ 11:3 ЯтӀонэрэ Самуел 23:34, ЯтӀонэрэ Самуел 23:39,

+ 11:14 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 21:8

+ 11:21 Гъуазэхэр 9:53

* 11:22 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Арти Даут Иоаб фэгубжи къаӀофтагъэм риӀуагъ: «Сыд пае шъузэонэу къалэм благъэу шъуекӀолӀэгъагъа? Хьауми дэпкъхэм къяоххэзэ шъукъызэрэхагъэфэщтыр шъушӀагъэба? Хэта ЕрыубэӀал ыкъо Абимэлэх зыукӀыгъэр? Бзылъфыгъэп шъуӀуа шъхьал къутафэр дэпкъым къезыдзыхи ащ къытезгъэфагъэр, етӀанэ ар Тэбэц щылӀэжьыгъэба? Сыд пае благъэу дэпкъым шъуекӀолӀэгъагъа?»] Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 12:1 ЯтӀонэрэ Самуел 7:2, Орэд ЛъапӀэхэр 50:2

+ 12:6 МысырикӀыжь 22:1

+ 12:7 Апэрэ Самуел 16:13

+ 12:11 ЯтӀонэрэ Самуел 16:21-22

+ 12:13 Ехъошуа 7:20, ЯтӀонэрэ Самуел 24:10, Орэд ЛъапӀэхэр 31:5, Орэд ЛъапӀэхэр 50:6

+ 12:16 ЯтӀонэрэ Самуел 13:31

+ 12:22 Юныс 3:9

+ 12:26 Хэбзэ тхыжьыгъэр 3:11

+ 13:3 Апэрэ Самуел 16:9, ЯтӀонэрэ Самуел 13:3

+ 13:12 УблапӀэ 34:7,

* 13:21 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [ау ыкъо Аминон ыгу хигъэкӀыгъэп, сыда пӀомэ ар зэриапэрэ шъаом пае шӀу ылъэгъущтыгъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 13:27 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Пачъыхьэм зэришӀыным фэдэу Абищэлэм ешхэ-ешъошхо ышӀыгъ]. Я 12-рэ ехьыхыгъэм къыӀорэм рыгъуаз. Аужырэ гущыӀэухыгъэр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 13:31 ЯтӀонэрэ Самуел 1:11, ЯтӀонэрэ Самуел 12:16

+ 13:32 ЯтӀонэрэ Самуел 13:3

* 13:34 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Къэрэгъулыр къакӀуи, пачъыхьэм къэбар къыфихьи, къыриӀуагъ: «Хъорэунаим гъогур къушъхьэ тхыцӀэм къызщехырэм цӀыфхэр теслъэгъуагъэх»]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 13:37 ЯтӀонэрэ Самуел 3:3,

+ 14:4 Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 6:26

+ 14:9 Апэрэ Самуел 25:24

+ 14:11 Хэбзэ тхыжьыгъэр 19:12, Апэрэ Самуел 14:45, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:52, Лука 21:18, Апостол. 27:34

+ 14:14 Апэрэ Самуел 7:6, ЯтӀонэрэ Самуел 23:16

+ 14:17 Апэрэ Самуел 29:9, ЯтӀонэрэ Самуел 19:27

+ 14:20 Апэрэ Самуел 29:9, ЯтӀонэрэ Самуел 19:27

+ 14:23 ЯтӀонэрэ Самуел 13:38

* 14:27 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Сэлмэн ыкъо РыхъэбыӀам шъуз ар фэхъугъ, Абие ащ къыфилъфыгъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 14:27 ЯтӀонэрэ Самуел 13:1

* 14:30 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Иоаб ипщылӀхэр ащ дэжь къакӀохи, ящыгъынхэр зэхацунтхъэхи къыраӀуагъ: «Абищэлэм ипщылӀхэм уихьасэ тырагъэстыкӀыгъ»]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 14:32 Апэрэ Самуел 20:8

+ 15:1 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:5

+ 15:2 Рут 4:1, ЯтӀонэрэ Самуел 18:4, ЯтӀонэрэ Самуел 19:8

+ 15:4 Гъуазэхэр 9:29

+ 15:8 УблапӀэ 28:20

+ 15:12 Ехъошуа 15:51, Орэд ЛъапӀэхэр 3:2

+ 15:13 ЯтӀонэрэ Самуел 12:11

+ 15:14 Орэд ЛъапӀэхэр 3:1

+ 15:16 ЯтӀонэрэ Самуел 16:21-22, ЯтӀонэрэ Самуел 20:3

+ 15:18 Апэрэ Самуел 30:14, ЯтӀонэрэ Самуел 8:18

+ 15:21 Рут 1:17

+ 15:23 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 15:13, Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 23:4

+ 15:24 ЯтӀонэрэ Самуел 8:17, Апэрэ Самуел 22:20, ЯтӀонэрэ Самуел 8:17, ЯтӀонэрэ Самуел 20:25

+ 15:26 Апэрэ Самуел 3:18

+ 15:27 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:42

+ 15:30 Марк 1:11, Апостол. 1:12, Эстер 6:7

+ 15:31 ЯтӀонэрэ Самуел 16:23, ЯтӀонэрэ Самуел 17:14

+ 15:32 Ехъошуа 16:2

+ 15:33 ЯтӀонэрэ Самуел 19:35

+ 15:34 ЯтӀонэрэ Самуел 17:5-14

+ 15:36 ЯтӀонэрэ Самуел 17:17

+ 16:1 ЯтӀонэрэ Самуел 9:2-13

+ 16:2 ЯтӀонэрэ Самуел 17:29

+ 16:3 ЯтӀонэрэ Самуел 9, ЯтӀонэрэ Самуел 19:27

+ 16:9 ЯтӀонэрэ Самуел 2:18

+ 16:10 ЯтӀонэрэ Самуел 3:39, ЯтӀонэрэ Самуел 19:22

+ 16:16 ЯтӀонэрэ Самуел 15:34, Апэрэ Самуел 10:24

+ 16:21 ЯтӀонэрэ Самуел 15:16, ЯтӀонэрэ Самуел 20:3

+ 16:22 ЯтӀонэрэ Самуел 12:11-12

* 17:3 Мы чӀыпӀэм щыт гущыӀэхэр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым къыбгурыӀонэу, зэхэугуфыкӀыгъэу зэримытхэм къыхэкӀэу къарыкӀрэр Библием изэдзэкӀыгъэ зэфэшъхьафхэм ащызэтефэрэп.

+ 17:5 ЯтӀонэрэ Самуел 15:32

+ 17:8 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 17:12,

+ 17:11 Гъуазэхэр 20:1

+ 17:14 ЯтӀонэрэ Самуел 15:31, ЯтӀонэрэ Самуел 15:34

+ 17:17 ЯтӀонэрэ Самуел 15:36, Ехъошуа 15:7, Ехъошуа 18:16

+ 17:19 Ехъошуа 2:1-6

+ 17:23 ЯтӀонэрэ Самуел 15:12, Маттэ 27:5

+ 17:24 Ехъошуа 13:26

* 17:25 Мы лъэпкъыцӀэр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхымрэ ижъырэ урымыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытххэмрэ нахьыбэрэ зэрахэтым фэдэу къэнагъ. Урыс синодальнэ Библием зэритыр: изрыӀэл лъэпкъым щыщ.

+ 17:25 ЯтӀонэрэ Самуел 19:13, ЯтӀонэрэ Самуел 20:9-10,

+ 17:27 ЯтӀонэрэ Самуел 12:26, ЯтӀонэрэ Самуел 12:29, ЯтӀонэрэ Самуел 9:4, ЯтӀонэрэ Самуел 19:31-32, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:7,

+ 17:29 ЯтӀонэрэ Самуел 16:2

+ 18:2 ЯтӀонэрэ Самуел 15:19-22

+ 18:8 Ехъошуа 10:11

+ 18:17 Ехъошуа 7:26, Ехъошуа 8:29

+ 18:18 УблапӀэ 14:17, ЯтӀонэрэ Самуел 14:27

+ 18:27 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 1:42

+ 18:32 Апэрэ Самуел 25:26, Дан 4:16

* 18:33 Мы стихыр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхмэ яя 19-рэ шъхьэ и 1-рэ стихэу щыт.

+ 19:8 Рут 4:1, ЯтӀонэрэ Самуел 15:2, ЯтӀонэрэ Самуел 18:4

+ 19:9 ЯтӀонэрэ Самуел 5:20

+ 19:11 ЯтӀонэрэ Самуел 15:29

+ 19:13 ЯтӀонэрэ Самуел 17:25, ЯтӀонэрэ Самуел 8:16, Рут 1:17

+ 19:15 Ехъошуа 4:19

+ 19:16 ЯтӀонэрэ Самуел 16:5

+ 19:17 ЯтӀонэрэ Самуел 9:2-13, ЯтӀонэрэ Самуел 16:1-4

+ 19:19 ЯтӀонэрэ Самуел 16:5-13

+ 19:21 МысырикӀыжь 22:28, ЯтӀонэрэ Самуел 16:9

+ 19:22 ЯтӀонэрэ Самуел 3:39, ЯтӀонэрэ Самуел 16:10

+ 19:23 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:8, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:36-46

+ 19:24 ЯтӀонэрэ Самуел 9

+ 19:27 ЯтӀонэрэ Самуел 16:3, Апэрэ Самуел 29:9, ЯтӀонэрэ Самуел 14:17, ЯтӀонэрэ Самуел 14:20

+ 19:28 ЯтӀонэрэ Самуел 9:7

+ 19:32 ЯтӀонэрэ Самуел 17:27-29

+ 19:35 ЯтӀонэрэ Самуел 15:33

+ 19:37 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 2:7

+ 20:1 Хэбзэ тхыжьыгъэр 13:13, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 12:16,

+ 20:3 ЯтӀонэрэ Самуел 15:16, ЯтӀонэрэ Самуел 16:21-22

+ 20:4 ЯтӀонэрэ Самуел 17:25, ЯтӀонэрэ Самуел 19:13

+ 20:7 Апэрэ Самуел 30:14, ЯтӀонэрэ Самуел 8:18

+ 20:10 ЯтӀонэрэ Самуел 3:27

+ 20:14 Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 15:29

* 20:18 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [шъыпкъэм тетынхэу Ӏуагъэ зышӀыгъэмэ афэдэхэр Израилым къинэгъэнха? Абэл щыкӀэрэупчӀэх: къэнагъэха?] Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

• 20:23 ЯтӀонэрэ Самуел 8:15-18,

+ 20:23 Апэрэ Самуел 30:14

+ 20:24 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 4:6, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 5:28, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 12:18

+ 20:25 ЯтӀонэрэ Самуел 15:24, ЯтӀонэрэ Самуел 19:11

+ 21:2 Ехъошуа 9:15

+ 21:6 Апэрэ Самуел 10:26

+ 21:7 Апэрэ Самуел 20:15

+ 21:8 ЯтӀонэрэ Самуел 3:7, Апэрэ Самуел 18:19

+ 21:9 Рут 1:22

+ 21:12 Апэрэ Самуел 31

+ 21:14 Ехъошуа 18:28

+ 21:16 Хэбзэ тхыжьыгъэр 2:11, Хэбзэ тхыжьыгъэр 2:20-21

+ 21:17 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 11:36, Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 15:4, Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 8:19, Орэд ЛъапӀэхэр 131:17

+ 21:18 Хэбзэ тхыжьыгъэр 2:11

+ 21:19 Апэрэ Самуел 17:7

+ 21:21 Апэрэ Самуел 16:9, ЯтӀонэрэ Самуел 13:3,

+ 21:22 Ехъошуа 11:22

• 22:1 Орэд ЛъапӀэхэр 17

+ 22:3 Орэд ЛъапӀэхэр 30:3-4, Орэд ЛъапӀэхэр 70:3, Орэд ЛъапӀэхэр 90:2, Орэд ЛъапӀэхэр 143:2, УблапӀэ 15:1

+ 22:4 Орэд ЛъапӀэхэр 47:2, Орэд ЛъапӀэхэр 95:4, Орэд ЛъапӀэхэр 144:3

+ 22:5 Орэд ЛъапӀэхэр 41:7, Орэд ЛъапӀэхэр 92:4, Юныс 2:4

+ 22:6 Орэд ЛъапӀэхэр 114:3-4

+ 22:7 Орэд ЛъапӀэхэр 119:1, Юныс 2:8

+ 22:8 Гъуазэхэр 5:5, Орэд ЛъапӀэхэр 76:18, Орэд ЛъапӀэхэр 96:4

+ 22:9 Орэд ЛъапӀэхэр 20:9,

+ 22:10 Орэд ЛъапӀэхэр 143:5,

+ 22:11 Орэд ЛъапӀэхэр 103:3

+ 22:12 МысырикӀыжь 20:21, Орэд ЛъапӀэхэр 96:2

+ 22:14 Апэрэ Самуел 2:10, Орэд ЛъапӀэхэр 67:34

+ 22:15 Апэрэ Самуел 7:10

+ 22:16 МысырикӀыжь 15:8, Орэд ЛъапӀэхэр 105:9

+ 22:17 Орэд ЛъапӀэхэр 143:7

+ 22:18 Орэд ЛъапӀэхэр 141:6

+ 22:20 Орэд ЛъапӀэхэр 30:8, Орэд ЛъапӀэхэр 117:5

+ 22:21 Апэрэ Самуел 26:23,

+ 22:24 УблапӀэ 6:9,

+ 22:28 Орэд ЛъапӀэхэр 100:5

+ 22:29 Орэд ЛъапӀэхэр 118:105

+ 22:31 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:4, Маттэ 5:48, Орэд ЛъапӀэхэр 11:7, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 30:5, УблапӀэ 15:1

+ 22:32 Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 5:15, Дан 2:47

+ 22:34 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:13,

+ 22:35 Орэд ЛъапӀэхэр 143:1

+ 22:40 Орэд ЛъапӀэхэр 43:6

+ 22:41 МысырикӀыжь 23:27

+ 22:42 Апэрэ Самуел 28:6, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 15:29

+ 22:45 Хэбзэ тхыжьыгъэр 33:29

+ 22:48 Орэд ЛъапӀэхэр 46:3

+ 22:49 Орэд ЛъапӀэхэр 139:1

+ 22:50 Рим. 15:9

+ 22:51 Орэд ЛъапӀэхэр 143:10, ЯтӀонэрэ Самуел 7:16

+ 23:2 Апостол. 2:30, 2 Пет. 1:21

+ 23:3 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:4, ЯтӀонэрэ Самуел 22:3, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 16:12

+ 23:5 ЯтӀонэрэ Самуел 7:15-16, Орэд ЛъапӀэхэр 88:30

+ 23:13 Апэрэ Самуел 22:1, ЯтӀонэрэ Самуел 5:18

+ 23:16 Апэрэ Самуел 7:6

+ 23:18 ЯтӀонэрэ Самуел 2:18

* 23:20 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым мы гущыӀэм имэхьанэ зэхэугуфыкӀыгъэу итэп.

+ 23:20 Ехъошуа 15:21, ЯтӀонэрэ Самуел 8:18

+ 23:21 Апэрэ Самуел 17:50

+ 23:24 ЯтӀонэрэ Самуел 2:18-23

+ 23:34 ЯтӀонэрэ Самуел 15:12, ЯтӀонэрэ Самуел 11:3

+ 23:39 ЯтӀонэрэ Самуел 11:3-17

+ 24:2 Гъуазэхэр 20:1

+ 24:3 Хэбзэ тхыжьыгъэр 1:11

+ 24:5 Хэбзэ тхыжьыгъэр 2:36,

+ 24:7 Ехъошуа 11:3

+ 24:9 Гъуазэхэр 20:17, Апэрэ Самуел 11:8

+ 24:10 Апэрэ Самуел 24:6, ЯтӀонэрэ Самуел 12:13, Апэрэ Самуел 13:13

+ 24:11 Апэрэ Самуел 22:5

* 24:14 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Арти Даут коцым иӀухыжьыгъом тефэу хьадэгъур къызпыкӀырэ зэпахырэ бэгуузым хэдагъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 24:14 Орэд ЛъапӀэхэр 118:156

+ 24:15 МысырикӀыжь 30:12, Гъуазэхэр 20:1

+ 24:16 Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр 19:35, Апостол. 12:23, Юныс 3:10

+ 24:22 Пачъыхьэхэр: Апэрэ тхылъыр 19:21