# Руҭ • Иона

Институт перевода Библии

## Руҭ • Иона


Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru


Институт перевода Библии


Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360


ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

## Иона

### Иона

Иона


Акыр иаҧсоу аҧхьаҩцәа

[1]

[2]

[3]

[4]


Аҧааимбар Иона ишәҟәы


аҧсышәала


аурыси англызи атекстқәа еиҵаргыланы


Абиблиа Еиҭагара Аинститут


Москва


2023


Аҧааимбар Иона ишәҟәы


аҧсышәала аурыси англызи атекстқәа еиҵаргыланы


Асахьаҭыхҩы: Ирина Павлишина


Атеологиатә редактор: Џьеимс Хамҧсон


Аиҭагаҩ: Арда Ашәба

ISBN 978-5-93943-326-6

© Институт перевода Библии, 2023

### Акыр иаҧсоу аҧхьаҩцәа

Акыр иаҧсоу аҧхьаҩцәа!

Шәара шәнапы иакуп Ажәытә Уасиаҭ ашәҟәқәа руак аҧааимбар Иона ишәҟәы. Ажәытә Уасиаҭи Аҿатә Уасиаҭи рыла ауп Абиблиа злашьақәгылоу. Акыр ашәышықәсақәа раахыс ари ашәҟәы аҧсабараҿы зегьы раҵкыс игәцаракны изыҧхьо шәҟәуп. Ажәытә Уасиаҭ иаҳәоит аҧсабара шшахаз, ауаҩы дышшахаз, ажәытә аамҭа аахыс ауриа жәлари егьырҭ ажәларқәеи знысыз рҭоурыхтә, рдоуҳатә мҩақәа. Шәнапы иаку ашәҟәы иагәылоуп еиҵаргыланы аҧсуеи, аурыси (аурыс текст еиҭага ҿыц), англызи (World English Bible) бызшәақәа рыла ишьақәгылоу атекстқәа. Урҭ атекстқәа еиҭагоуп аханатә излаҩҩыз ажәытәтәи ауриа бызшәа аҟынтә. Аҧааимбар Иона – уи Анцәа зҭахра, згәаҧхара зеиҳәоз, ауаа ақәнамгаҟаҵара иаҟәыҵны ламыс цқьала аҧсҭазаара аныҟәгаразы зажәа змеидоз, зыҟны зҽаазыртуаз аҧааимбарцәа дыруаӡәкуп. Иона дынхон Израилтәыла ҳара ҳашықәсҧхьаӡара ҟалаанӡа VIII ашәышықәсазы. Усҟантәи аамҭазы аигәылацәа Ассириатәи аҳреи Израили аиҕара рыбжьан. Анцәа иҭаххеит Иона Ассириатәи аҳәынҭқарра аҳҭнықалақь Ниневиа дцаны ажәлар дрылабжьарц, изҿу ацәгьаусқәа ирҟәаҵны, ихырҳагоу, аҭынч ҧсҭазаара мҩа ианыларц. Иџьбараз Ассириатәи аҳәынҭқарра анапхгара рыжәлар рахьи анҭыҵи имҩаҧыргоз ацәгьаусқәа: ақәыҕәҕәара, амчымхара, аргәаҟрақәа рацәаӡан, иҿаасҭан. Уи аҟынтә Иона Анцәа иҭахра анагӡара дахыццакуамызт, уимоу Иара иҟынтә абналарагьы иақәикит. Аха Иона илшарызу Анцәа ицәыбналара? Аҭак шҧаҟаиҵеи Анцәа? Ирҧеиҧшуи Ниневиа иаланхо ауааҧсыра? Арҭ азҵаарақәа рҭак ҳауеит ари ашәҟәы аҵыхәанӡа ҳанаҧхьалак.

Иарбан текстзаалак – уи рҿиаратә усуп, аха ахыҵхырҭатә текст ажәытәтәи ауриа бызшәала иҩу аҵакы аанарҧшуа иҟазароуп даҽа бызшәак ахь ианеиҭоуго. Аҧсуа жәлар рбызшәеи, рҭоурыхи, ркультуреи абеиара алшара ҳнаҭоит Аҧшьаҩыра уадаҩрада аҧсшәахь аиҭагара. Аҧсуа бызшәаҿы иеиқәхаз, жәлар ржәар иалоу, рхы иадырхәо, рҭоурых, рынцәахаҵара ишьақәнарҕәҕәоит лассы-лассы ма уарла-шәарла ирҳәо «Иахәа суҳәоит», «Иахәа даахәаны суҳәоит», «Иахәа иныс», «Ҳаи, Иахәа, иҟалазеи?» ҳәа аныҳәареи, аџьшьареи, ақәреи аазырҧшуа, зҵакы макьана имыӡыц, Анцәа ихьыӡ Иахәа (Яхве), ажәытәтәи ауриа бызшәала иҩу Ажәытә Уасиаҭ атекст ишашьашәало. Ажәытәтәи ауриа бызшәаҟынтә Аҧшьаҩыра егьырҭ абызшәақәа рахь ианеиҭаргоз аӡәырҩы аханатә излаҩҩыз абызшәаҿы ишыҟаз «Иахәа» ацынхәрас «Иҳақәиҭу» ҳәа еиҭаргеит. Аха ҳара ҳбызшәаҿы еиқәханы иҳамоу ахьыӡ Иахәа аханатәтәи аҩыра иахьақәшәо азы ишыҟоу иаанҳажьуеит. Зны-зынла Иахәа ҳәа ахьӡ мацара арбоуп, даҽа зны Анцәа Иахәа ҳәа, уи ауаҩы ма аҧааимбар рыхьӡ акәу џьышьа аҧхьаҩ даҳмырҩашьарц, Уи – Анцәа ихьӡ ауп.

Абиблиа Еиҭагара Аинститут аџьшьара рнаҭоит аҧааимбар Иона ишәҟәы аиҭагаҩ, аредакторцәа, иара убас аҭыжьра иаззырхиаз зегьы. Атекст аиҭага аелектронтә формат шәыҧшаар шәылшоит Абиблиа Еиҭагара Аинститут асаит аҟны (ibt.org.ru).

Абиблиа Еиҭагара Аинститут

### 1


Иона Анцәа Иахәа иҟынтә дыбналоит

1Анцәа Иахәа иажәагьы ҳәан Амиҭҭаи иҧа Иона иахь:

2– Угыл, уагьца Ниневиа ақалақь ду ахь, уа уагьрықәыбжьа, избанзар иара ацәгьаусқәа Сара сҟынӡа иҩаӡеит.

3Иона дагьгылеит, Иахәа иҟынтә дыбналаны Ҭаршишҟа[*] дцарц, дагьнеит Иаффа[*], иагьиҧшааит аҕба Ҭаршишҟа идәықәлоз, ахә ахишәаан, дагьҭалеит, Иахәа иҟынтә иҽыҵәахны, Ҭаршишҟа дрыцны мшынла дцарц.

4Аха Иахәа амшын аҧша ҕәҕәа хиҵан, амшын аҿы афырҭын бааҧс ҵысит, аҕба ҧнаҽыртә. 5Амшынуаа шәеит, дасу инцәа диҳәо далагеит, аҕба иақәыз аидара амшын иаларыжьуа иалагеит, уи аҟынтә иара дырласырц.

Иона иакәзар, уи аҕба аҩныҵҟа дылбааит, диан, дагьыцәеит дкаххаа.

6Дагьааит иара иахь аҕба аиҳабы, иагьиеиҳәеит:

– Уцәоума? Угыл, у-Нцәа уиҳәа! Издыруада, Анцәа ҳаигәалашәар, ҳаргьы ҳҭахарым – ҳәа[+].

7Амшынуаа аӡәи-аӡәи еибырҳәеит:

– Шәааи, аҵәы ҭаҳаҧсап, ҳзықәшәаз арыцҳара зхароу аилкааразы.

Иҭарыҧсеит аҵәы, уи аҵәы Иона иқәшәеит.

8Усҟан дара иазҵааит:

– Иҳаҳә, уара уакәӡами ари арыцҳара зхароу? Унапы злакуи, уагьабантәаауеи уара? Утәыла абаҟоу, иарбан жәлару узҵазкуа? – ҳәа.

9Аҭак риҭеит:

– Сара сауриоуп, жәҩан иҟоу Анцәа Иахәа, амшыни адгьыли Зшаз дхасҵоит – ҳәа.

10Даара иагьшәеит урҭ, иагьиарҳәеит иара:

– Иныҟауҵазеи?! – ҳәа. (Дара ирдыруан, иара Иахәа дшицәыбналоз: уи рзеиҭеиҳәахьан аҟынтә.)

11Амшын еиҳа-еиҳа ицәқәырҧо ианалага, дара иазҵааит:

– Иузаҳаури, ҳара ҳзы амшын ҭынчхарц? – ҳәа.

12Усҟан иара ус реиҳәеит:

– Снаганы амшын салашәыжь, шәара шәзы амшынгьы аҽарҭынчуеит. Избанзар издыруеит, сара сзоуп афырҭын ду зҵысыз.

13Аха аҕбауаа ишрылшоз ажәҩақәа рыҵшьра иалагеит адгьыл иазааигәахарц, аха ирылшомызт, избан акәзар амшын еиҳагьы аҽарҕәҕәон, ирнаҭомызт.

14Усҟан дара Иахәа иахь рхы рханы, иныҳәо иалагеит:

– Ҳуҳәоит Уара, Анцәа Иахәа, абри ауаҩ иҧсҭазааразы ҳҭамхартә иҟаҵа, изхарам иаҳхараумҵан. Избанзар Уара, Иахәа иҟауҵеит Уара иугәаҧхоз.

15Дагьышьҭырхит Иона, амшын дагьаларыжьт, усҟан амшынгьы ааҭынчхеит.

16Амшынуаа Иахәа даара ицәшәеит, аҿаҭахьақәа рықәырҵеит, Анцәа Иахәа аӡатә изнаргеит.

### 2


Иона иныҳәара

1Иагьиҭаххеит Иахәа Иона аҧсыӡ ду дылбаанадарц; Иона уи аҧсыӡ ду амгәаҿы дыҟан хаха-хымш. 2Дагьиҳәеит Иона и-Нцәа Иахәа аҧсыӡ ду амгәа аҟынтә.

3Иагьиҳәеит:

– Сгәаҟра аҟынтә Иахәа сиҳәеит,

сиашьапкит, Иаргьы аҭак сиҭеит.

Ҿысҭит:

– Уаргьы сҿыҭыбжьы уаҳаит,

ҧсы зхам аҧсабара агәаҟынтә.

4Уара луанытә амшын агәы салаужьт,

аӡырҩашгьы сыкәшеит.

Уара уцәқәырҧақәа зегьы,

Уара уцәқәырҧа хышхыҵәақәа зегьы схыҵәеит.

5Сара сгәы иҭысҳәааит:

«Ула саҧыругеит,

аха сара дырҩагьых избараны сыҟоуп Уара Уныха ҧшьа».

6Аӡқәа сыкәшеит сыҧсы аҟынӡа,

ҵа змам аӡы сымҵанарсит,

амшын ҵиаагьы схы иакәшеит.

7Аҵахь сылбаанагеит, ашьха ашьапаҟынӡа снаӡеит,

адгьыл агәашәқәа алыкә ылаҵаны ианаркит наунагӡа,

аха Уара, Иахәа сы-Нцәа, атымитыша аҟынтә иҭугеит сыҧсы!

8Уаҳа алымшо ианалага сыҧсы,

сара Иахәа дысгәалашәеит,

сныҳәарагьы Уара Уныха ҧшьа,

Уара уҟынӡа инаӡеит.

9Хырҳагареи хәарҭареи злам анцәақәа хазҵо ауаа, Анцәа ибзиабара иалхәдахеит.

10Сара иузназгоит

Уара урҽхәара ажәала аӡатә;

узықәсыргәыҕыз насыгӡоит:

Ахҿыхра – Иахәа иҿы!

11Иахәа аҧсыӡ ду ахь иагьиҳәеит, иаргьы Иона даҿнахын, аҟәара дықәнажьт.

### 3


Иона Ниневиаҟа дцоит

1Даҽазныкгьы Иахәа иажәа Иона иахь иҳәан:

2– Угыл, уагьца Ниневиа ақалақь ду ахь, Сара ишуасҳәаз еиҧш, уа урықәыбжьа[+].

3Дагьгылеит Иона, дагьцеит Ниневиа Иахәа иажәала. Ниневиа қалақь дуӡӡаны иҟан Анцәа иҿы, хымшныҟәа аҵанакуан.

4Иона уи ақалақь дагьалалеит дныҟәо, мышкы дахьынӡазныҟәоз дрылабжьон ауаа, иҳәон: «Ҩынҩажәа мшы рнаҩс Ниневиа ҟәыбаса ицоит!» – ҳәа.

5Ниневиаа дагьхарҵеит Анцәа, иагьрыларҳәеит ичгаларц, аду инаиркны ахәыҷы иҟынӡа зегьы иагьыршәырҵеит ашәы.

6Ари ажәа Ниневиа аҳ иҟынӡа инаӡеит, иара иаҳҭыҧ аҟынтә дагьгылеит, иагьишәихит ишәыз аҳ маҭәа, ашәы ишәҵаны аццышә дылатәеит.

7Иагьиҭаххеит иаҳҭынрауаагьы иаргьы рыхьӡала Ниневиа ирылаҳәазарц:

«Ауаагьы, аҧстәқәагьы-ашьамаҟагьы, аҧсасагьы акгьы рымфааит. Аҧстәқәа аҳәырҭақәа рахь икарымцааит, аӡгьы дыдмыржәааит.

8Уаагьы ҧстәгьы ашәы рықәыршәызааит. Иҕызыҕызуа зегьы Анцәа иҳәалааит, дарбанзаалак дызныз имҩа цәгьа дацәхьаҵааит, инапы иарҿиоз аргәаҟрақәагьы мап рцәикааит.

9Издыруада, Анцәа ҳрыцҳаишьар, игәыҧжәара аҟынтә игәы хьаҧссар, ҳаргьы ҳҭахарым» – ҳәа[+].

10Ибеит Анцәа урҭ русқәа, дара рыцәгьа мҩақәа ишырныҵыз, Анцәа ииҳәахьаз, ирзыҧшыз агәаҟра аҟынтә иагьрыцҳаишьеит, инаимыгӡеит.

### 4


Иона игәыҧжәара. Анцәа Ирыцҳашьара

1Аха Иона уи дамеигәырҕьеит, игәгьы ҧнажәеит.

2Иахәа диҳәо далагеит:

– Уа, Анцәа Иахәа! Абри акәӡамзи исҳәоз стәылаҿы саныҟаз? Убриазы акәын сара Ҭаршишҟа сзыбналоз, избанзар издыруан, Уара, алҧхеи агәшаҭареи, акыр зычҳауеи, ҵыхәаҧҵәара змам абзиабара злоу шуакәу, агәаҟра аҟынтә иагьшрыцҳаушьо. 3Иахәа, шьҭа сара сыҧсы схых, избанзар сыҧсы ҭазар аҵкыс, еиҕьуп сыҧсыр.

4Иагьиҳәеит Иахәа:

– Абас агәыҧжәара иаҧсоума?

5Далҵит Иона ақалақь, уи мрагыларахьтәи аган аҿы дагьтәеит, уа қьалак ҟаиҵан, уи ашәшьыра дныҵатәеит, ақалақь иахьуа ибарц. 6Иагьыҟаиҵеит Анцәа Иахәа ҵиаак иазҳартә, Иона инаихыкны аҽышьҭыхны, шәшьырара изнаурц, игәыҧжәарагьы ихнахырц. Ионагьы даара деигәырҕьеит уи аҵиаа.

7Аха адырҩаҽны ашара адәы ианықәлоз, аҵиаа хәаҷак иҵнафаартә иҟаиҵеит Анцәа, иаргьы ҩеит. 8Анцәа иагьиҭаххеит, амра агыламҭазы, мрагыларахьтә аҧшаҩаҕь асырц. Амрагьы Иона ихы иасуа иалагеит, иара уаҳа илымшо даныҟала, дыҧсыр иҭаххеит, иагьиҳәеит:

– Сыҧсы ҭазар аҵкыс, еиҕьуп сыҧсыр, – ҳәа.

9Иагьиҳәеит Анцәа Иона иахь:

– Иаҧсоума аҵиаазы убасҵәҟьа агәыҧжәара, – ҳәа.

Иара иҳәеит:

– Ааи, даара сгәы ҧнажәеит, уимоу аҧсраҟынӡа снанагеит.

10Усҟан Иахәа иҳәеит:

– Уара аџьабаа здумбалаз, игәцароумкуаз, уахыкала изызҳаз, уахыкалагьы иҩаз аҵиаа рыцҳаушьеит. 11Сара ирыцҳасымшьароума ақалақь ду Ниневиа, шәи ҩажәа нызқьҩык инареиҳаны арҕьа напи арма напи ззеиҩымдыраауа ауаа зланхо, аҧстәқәагьы ахьмаҷым?

* 1:3 Ҭаршиш – иҟалап Испаниа иаҵанакуазҭгьы (ажәытәтәи ауриацәа ргәаанагарала, уи адгьыл аҵыхәаны иҟоуп ҳәа ирыҧхьаӡон). Даҽакала иаҳҳәозар, Иона Ниневиа нырцәҟа акәын дыбналаны дахьцоз.

* 1:3 Иаффа – Иерусалим аладахьҟа Адгьылбжьахаҿы иҟаз баҕәазан.

+ 1:6 Иона 3:9

+ 3:2 Иона 1:1-2

+ 3:9 Иона 1:6