# Китоби Мукаддас Ахди Нав

Институт перевода Библии, Бунёди «Калом»

## Китоби Мукаддас Ахди Нав


Китоби Муқаддас


Аҳди Нав


Тарҷумаи маънои ва оммафаҳм


Донишкадаи тарҷумаи Китоби Муқаддас


2021

## Сарсухан


Сарсухан

Хонандагони гиромӣ! Китобе, ки дар даст доред, яъне Аҳди Нави Китоби Муқаддас таърихи Исои Масеҳ ва имондорони аввалине мебошад, ки барои пайравӣ ба Исои Масеҳ ва таълимоти Ӯ якҷоя ҷамъ мешуданд. Ин воқеаҳо тақрибан ду ҳазор сол пеш дар Шарқи Наздик ва кишварҳои гирди баҳри Миёназамин (кишварҳои имрӯзаи Исроил, Фаластин, Урдун, Лубнон, Сурия, Туркия, Кипр, Юнон, Малта ва Италия) рӯй додаанд.


Пешгӯйиҳо дар бораи Исои Масеҳ

Исои Масеҳ тақрибан ду ҳазор сол пеш дар замини Исроил зиндагӣ кардааст. Ӯ аз насли ҳазрати Иброҳим, шоҳ Довуд ва дигар пайғамбарон буд. Таваллуд, ҳаёт ва хизмати Ӯ иҷрошавии чандин пешгӯйиҳои пайғамбарон буд. Китобҳои муқаддаси Таврот, Забур ва Китоби Пайғамбарон, ки чандин асрҳо пеш аз таваллуди Исои Масеҳ навишта шуда буданд, омадани Ӯро пешгӯйӣ кардаанд. Бояд гуфт, ки Масеҳ на насаби Исо, балки унвони Ӯ буд. «Масеҳ» аз калимаи ибрии מָשִׁיחַ Машиах гирифта шуда, маънояш «таъиншуда» ё «интихобшуда» аст. Ин унвон маънои онро дорад, ки Исо Интихобшудаи махсуси Худо буда, барои иҷро кардани хости Худо, қурбон шудан барои гуноҳҳои одамон ва ба назди Худо овардани онҳо омада буд.


Китобҳои Аҳди Нав

Аҳди Нави Китоби Муқаддас аз якчанд китобҳо иборат аст, ки муаллифони гуногун дорад, лекин ҳамзамон ҳамаашон бо якдигар ҳамфикр ҳастанд. Худо ба ҳар яке аз ин муаллифон илҳом бахшидааст, ки суханони Ӯро бинависанд. (2-юм Тимотиюс 3:16 «Тамоми навиштаҷот аз нафаси Худо баромадааст»).

Чор китоби аввал Матто, Марқус, Луқо ва Юҳанно дар бораи ҳаёт, таълимот ва азобҳои Исои Масеҳ аз нуқтаи назари шоҳидони аслӣ нақл мекунанд.

Китоби навбатӣ Корномаи Фиристодагон дар бораи он нақл мекунад, ки чӣ гуна одамон ба Масеҳ, яъне Таъйиншудаи Худо будани Исо имон оварданд, чӣ гуна онҳо якҷоя ҳамчун ҷамоати имондорон ҷамъ мешуданд ва чӣ гуна ҷамоати имондорон дар мамлакатҳои гуногун пайдо шуда, шуморааш меафзуд.

Баъд аз Корномаи Фиристодагон мактубҳо меоянд. Ин мактубҳоро баъзе аз фиристодагони Масеҳ ба ҷамоатҳои гуногуни имондорон ва шахсони алоҳида фиристодаанд. Аксарияти ин мактубҳоро Павлус навиштааст, лекин Петрус, Яъқуб, Юҳанно ва Яҳудо низ ба қатори мактубнависон дохил мешаванд. Мактубҳо дар бораи Худо, Исои Масеҳ, гуноҳи мо ва ба воситаи қурбонии Исо барқарор шудани муносибати одамон бо Худо таълимоти бисёр муҳимро дар бар мегиранд. Инчунин дар мактубҳо нишон дода шудааст, ки чӣ гуна шахс метавонад дар пеши Худо ҳаёти ахлоқӣ ва дуруст дошта бошад.

Китоби охирини Аҳди Нав китоби Ошкорсозӣ аст, ки дар бораи оянда мебошад. Ин китоб ба мо нақл мекунад, ки чӣ гуна Исои Масеҳ дар оянда бармегардад, чӣ тавр Худо одамони бадро ҷазои абадӣ медиҳад ва чӣ гуна онҳоеро, ки ба Исои Масеҳ имон оварданд, мукофоти абадӣ медиҳад ва чӣ гуна осмон ва замини нав меофарад.


Матнҳои қадими Аҳди Нав ва тарҷумаи мазкур ба забони тоҷикӣ

Матни аслии Аҳди Нав ба забони юнонӣ навишта шуда буд, ки забони байналмиллалии ҳамон давра ҳисоб мешуд. Китобҳои Аҳди Нав дар асри 1-ум навишта шуда буданд, яъне даҳ ё шаст сол баъд аз ҳаёти заминии Исои Масеҳ муаллифони аслӣ китобҳояшонро дар лӯлапечҳо дастнавис карда буданд. Бо гузашти вақт лӯлапечҳо нусхабардорӣ мешуданд. То имрӯз ҳазорҳо дастнависҳои онҳо дар осорхонаю китобхонаҳо ва донишгоҳҳои ҷаҳон нигаҳдорӣ мешаванд. Аз ин рӯ мо боварӣ дорем, ки ин дастнависҳо дар бораи Исои Масеҳ ва ҷамоати аввалини имондорон сабти дақиқ мебошанд. Тарҷумаи мазкур ба забони тоҷикӣ, ки дар дасти шумост, бо матнҳои қадими юнонӣ муқоиса ва тафтиш карда шудаанд. Ин тарҷумаро гурӯҳи нависандагон ва забоншиносони тоҷик, коршиносони байналмиллалии илоҳиётшиносӣ ва донандагони забони юнонӣ дар давоми тақрибан бист сол тарҷума кардаанд.

Дастаи тарҷумонони Аҳди Нави Китоби Муқаддас

## Оятҳои фоидабахш


Оятҳое, ки дар ҳаёти ҳаррӯза мадад мерасонанд


Дар хурсандӣ


Эфесусиён 5:19-20

дар вақти суҳбат бо якдигар сурудҳои Забурро хонед ва Худоро ҳамду сано гуфта, дар дилҳоятон таронаҳои парастиш барои Худованд хонед. Инчунин, ҳамеша Худоро, ки Падарамон аст, ба хотири Худованди мо Исои Масеҳ барои ҳама чиз шукргузорӣ кунед.


Ҳангоми бо хатар рӯ ба рӯ шудан


Румиён 8:35-39

Оё касе ё чизе ба монанди гуруснагиву бараҳнагӣ, ё ягон азобу уқубат, ё хатару пайгирӣ ва ё шамшер моро аз муҳаббати Масеҳ ҷудо карда метавонад? Чунон ки дар навиштаҷот омадааст:

«Ба хотири Ту мо тамоми рӯз бо хатари марг рӯ ба рӯ мешавем
ва моро чун гӯсфандони ба куштан бурдаистода меҳисобанд».

Вале мо бар ҳамаи ин чизҳо ба воситаи Ӯ, ки моро дӯст доштааст, комилан ғолиб меоем. Зеро ман боварии комил дорам, ки на марг, на зиндагӣ, на фариштагон, на қудратмандони осмонӣ, на замони ҳозираву оянда, на қувваҳо, на осмону замин ва на ягон мавҷудот моро аз муҳаббате, ки Худо дар Худовандамон Исои Масеҳ ба мо нишон додааст, ҷудо карда наметавонад.


Ҳангоми азобу душворӣ


Матто 11:28

Эй ҳамаи касоне, ки аз бори вазнин монда шудаед, ба назди Ман биёед ва Ман ба шумо оромӣ мебахшам.


Луқо 22:41-44

Худаш бошад, ба масофаи партофтани санге аз онҳо дур шуд ва ба зону истода дуо кард:

«Эй Падар! Илтимос мекунам, ин косаи азобро аз сари Ман дур кун. Аммо бигзор на хости Ман, балки хости Ту иҷро шавад!» Аз осмон фариштае зоҳир шуд ва ба Ӯ қувват бахшид. Исо аз дарду сӯзиши зиёд бо ҷидду ҷаҳди бештаре дуо мекард ва арақи баданаш аз Ӯ мисли қатраҳои хун ба замин мечакид.


Яъқуб 1:2-4

Бародарону хоҳаронам, вақте ки ҳар гуна душвориҳо ба саратон меоянд, онҳоро бо шодию хурсандӣ қабул кунед, зеро медонед, ки ҳангоми аз санҷиш гузаштани имонатон сабру тоқататон обутоб меёбад. Тоқати шумо бояд пурра обутоб ёбад, он вақт шумо шахси комил ва баркамол шуда, бароятон ҳеҷ чиз камӣ намекунад.


Румиён 12:12

Дар умед шодӣ кунед, дар азобҳо пуртоқат бошед ва дуогӯйиро давом диҳед.


2-юм Қуринтиён 12:9-10

Лекин Ӯ гуфт: «Файзу меҳрубонии Ман барои ту басанда аст, зеро қудрати Ман дар нотавонӣ комил мешавад». Аз ин рӯ, бештар аз нотавониам бо ҷону дил фахр мекунам, то ки қуввати Масеҳ дар вуҷудам бошад. Аз ин рӯ дар нотавониҳо, дар таҳқирҳо, дар мусибатҳо, дар дунболагирӣ ва мушкилиҳое, ки ба хотири Масеҳ дорам, шод ҳастам. Зеро, ҳангоме ки нотавон ҳастам, ҳамон вақт боқувватам!


Ҳангоми беморӣ


Марқус 1:40-41

Рӯзе ба назди Исо марде, ки бемории пӯст дошт, омад. Вай ба зону нишаста, зорӣ карда гуфт: «Агар хоҳӣ, метавонӣ маро пок созӣ». Дили Исо ба ҳоли мард сӯхт ва дасташро ба вай аз одамон берун кард расонда гуфт: «Албатта, мехоҳам! Пок шав!»


Яъқуб 5:14-15

Агар касе бемор бошад, бояд роҳбарони ҷамоати имондоронро даъват кунад, то ки барояш дуо кунанду бо номи Худованд бар бемор равған моланд. Он гоҳ дуои боимон беморро шифо мебахшад ва Худованд ӯро аз бистари беморӣ мехезонад. Агар ӯ гуноҳ карда бошад, гуноҳаш бахшида мешавад.


2-юм Қуринтиён 4:16-18

Барои ҳамин мо ҳаргиз рӯҳафтода намешавем. Ҳарчанд намуди зоҳирии мо, яъне баданҳоямон фарсуда шудан гирад ҳам, олами дарунии мо рӯз ба рӯз нав мешавад. Зеро ранҷу азоби ҳозираи мо ночиз ва зудгузар аст. Аммо он барои мо чунон шукӯҳу бузургие меорад, ки аз ранҷу азоб беҳад бузургтар аст ва абадӣ мемонад. Мо на ба чизҳое, ки мебинем, балки ба чизҳое, ки намебинем, чашм дӯхтаем. Зеро чизҳои заминӣ, ки дида мешаванд, муваққатӣ ҳастанд, вале чизҳои осмонӣ, ки дида намешаванд, абадианд.


Ҳангоми суст шудани имон


Ибриён 10:23

Биёед он умедамонро, ки эълон мекунем, бе дудилагӣ маҳкам нигоҳ дорем, чунки Худо ба ваъдаҳояш вафо мекунад.


Матто 8:23-27

Он гоҳ шогирдон Исоро пайравӣ карда, якҷоя бо Ӯ ба қаиқ савор шуданд. Ногаҳон дар баҳр тӯфони сахте бархост ва аз шиддати мавҷҳо қаиқ қариб ғарқ мешуд, лекин Исо дар хоб буд. Шогирдон Исоро бедор карда гуфтанд: «Хоҷа! Наҷот деҳ! Ҳалок мешавем!»

Исо гуфт: «Эй сустимонҳо, барои чӣ ин қадар метарсед?» Баъд Ӯ бархеста ба шамолу мавҷҳо фармон дод. Дарҳол дар ҳама ҷо оромии том ҳукмфармо шуд. Онҳо бошанд, ҳайрон монда мегуфтанд: «Ӯ чӣ гуна Шахсе аст, ки ҳатто шамолу баҳр ба Ӯ итоат мекунанд?»


Матто 14:25-31

Ҳанӯз чашми рӯз накафида, Исо рӯ-рӯйи об қадамзанон ба тарафи шогирдонаш равона шуд. Шогирдон Исоро диданд, ки дар рӯйи об қадам мезад. Онҳо «Ин арвоҳ! Арвоҳ!» гӯён аз тарсу ваҳм дод заданд. Аммо Ӯ зуд ба онҳо гуфт: «Далер бошед! Натарсед! Ин Манам».

Он гоҳ Петрус гуфт: «Хоҷа, агар дар ҳақиқат ин Ту бошӣ, ба ман амр намо, ки рӯ-рӯйи об қадамзанон назди Ту биёям». «Биё», – амр дод Ӯ. Инак, Петрус аз қаиқ баромада, дар рӯйи об қадамзанон ба Исо наздик шуд. Лекин сахт вазидани шамолро дида, тарсид ва қариб ғарқ шуда, фарёд зад: «Хоҷа, маро наҷот деҳ!» Исо зуд дасташро дароз карда, Петрусро дошта гирифт ва гуфт: «Ин қадар имонат суст аст? Чаро шубҳа кардӣ?»


Марқус 9:21-24

Исо аз падари ӯ пурсид: «Ӯ кай боз ба ин дард гирифтор аст?» Ҷавоб дод: «Аз бачагиаш. Рӯҳи нопок борҳо ӯро ба обу оташ андохта, мехост ӯро нобуд кунад. Илтимос, агар ягон кор карда тавонӣ, ба мо раҳм кун ва мадад намо».

Исо ба мард гуфт: «Чаро „Агар тавонӣ“ мегӯйӣ? Ба касе, ки имон дорад, ҳама чиз имконпазир аст». Падари бача дарҳол нидо кард: «Бале, имон дорам, вале ёрӣ деҳ, ки имонам қавитар гардад».


Луқо 22:31-32

Исо гуфт: «Шимъун, Шимъун! Бидон, ки шайтон талаб кард, ки ҳамаи шуморо мисли гандум аз ғалбер гузаронад. Вале Ман барои ту дуо кардам, то ки имонатро аз даст надиҳӣ ва вақти тавба карда баргаштанат, бародарони худро устувор гардонӣ».


Юҳанно 14:27

Ман оромиро бо шумо мемонам, оромии Худамро ба шумо медиҳам. Ман онро ба шумо на ба он тавре медиҳам, ки ҷаҳон медиҳад. Ғаму ғуссаро аз дилҳоятон дур кунеду ҳаросон нашавед!


2-юм Тимотиюс 2:11-13

Дуруст гуфта шудааст, ки

агар бо Ӯ мурда бошем,
бо Ӯ зиндагӣ низ хоҳем кард.
Агар мо ба азобҳо тоқат кунем,
бо Ӯ ҳукмронӣ низ хоҳем кард.
Агар мо аз Ӯ рӯй гардонем,
Ӯ низ аз мо рӯй хоҳад гардонд.
Агар мо ба Ӯ бевафоӣ кунем,
Ӯ вафодор мемонад,
зеро Худашро рад карда наметавонад.


Ибриён 11:1-2,[6]

Инак, имон доштан чӣ аст? Ин дилпур будан, ки умедамон ҳақиқатан, ҷомаи амал мепӯшад ва боварии қатъӣ доштан ба чизҳоест, ки мо ҳанӯз намебинем. Аз сабаби имонашон одамони гузашта ба таърифи Худо ноил гаштанд. Аммо бе имон дили Худоро ёфтан ғайриимкон аст. Зеро ҳар кӣ пеши Худо меояд, бояд бовар кунад, ки Ӯ вуҷуд дорад ва ба онҳое, ки Ӯро меҷӯянд, мукофот медиҳад.


Ибриён 12:2

Биёед ба Исо назар дӯзем, ки Ӯ пешво ва ба мақсад расонандаи имон аст. Ӯ ба хотири хурсандии дарпешистода ба шармандагӣ аҳамият надода марг дар салибро сабру тоқат намуд ва ҳоло аз тарафи рости тахти Худо нишастааст.


Ҳангоми хавотирӣ


Луқо 12:22-31

Исо ба шогирдонаш гуфт: «Бинобар ин ба шумо мегӯям, ки ғами зиндагиатонро нахӯред, ки чӣ мехӯред ва ғами бадани худро нахӯред, ки чӣ мепӯшед. Охир зиндагӣ фақат аз хӯрок ва бадан фақат аз пӯшок иборат нест. Ба зоғҳо нигоҳ кунед, онҳо на киштукор мекунанд, на ҳосил ҷамъ мекунанд, на анбор доранду на каҳдон, вале Худо онҳоро мехӯронад ва арзиши шумо нисбат ба парандаҳо чанд маротиба баландтар аст!

Кадоме аз шумо бо ғам хӯрдан умри худро ақаллан як соат дарозтар карда метавонад? Пас, агар шумо чунин як кори ночизро карда натавонед, чаро ғами чизҳои дигарро мехӯред?

Ба нашъунамои гулҳои савсан нигоҳ кунед: Онҳо на меҳнат мекунанду на ришта мересанд, лекин ба шумо мегӯям, ки ҳатто шоҳ Сулаймон бо тамоми ҳашамату дороиаш мисли яке аз онҳо либоси зебое напӯшидааст. Пас, агар Худо алафу гиёҳеро, ки имрӯз дар саҳро ҳасту пагоҳ ба танӯр партофта мешавад, чунин пӯшонад, шуморо низ, эй сустимонҳо, чанд маротиба беҳтар аз он пӯшонда метавонад! Ғам нахӯред ва аз пайи он нашавед, ки чӣ мехӯреду чӣ менӯшед, чунки халқҳои дигар аз пайи ҳамаи ин чизҳо мебошанд, вале Падари шумо медонад, ки шумо ба ин чизҳо эҳтиёҷ доред. Баръакс, Подшоҳии Ӯро биҷӯед ва Ӯ ин чизҳоро низ ба шумо медиҳад.


1-ум Петрус 5:6-7

Инак, ба қудрати бузурги Худо такя намуда, фурӯтан шавед ва Ӯ дар вақти муайян шуморо сарбаланд мекунад. Ҳамаи ғаму ташвишҳоятонро ба Худо супоред, чунки Ӯ ғамхори шумост.


Ҳангоме ки худро айбдор ҳис мекунед


1-ум Юҳанно 1:8-9

Лекин агар гӯем, ки мо гуноҳкор нестем, худро фиреб медиҳем ва нишон медиҳем, ки дар вуҷудамон ростӣ нест. Вале агар ба гуноҳҳои худ иқрор шавем, он гоҳ Худо, ки бовафо ва одил аст, гуноҳҳои моро мебахшад ва аз ҳар нодурустӣ моро пок месозад.


2-юм Қуринтиён 7:10

Ғаме, ки Худо медиҳад, шахсро ба тавба мебарад, ба тавбае, ки дар натиҷа наҷот мебахшаду дар он пушаймонӣ нест. Аммо ғами ин дунё шахсро ба марг мебарад.


Ҳангоме ки худро заиф ва беқувват ҳис мекунед


Румиён 8:26-27

Инчунин Рӯҳулқудс дар сустиҳоямон ба мо ёрӣ медиҳад, чунки мо намедонем, ки дар бораи чӣ дуо кунем. Худи Рӯҳулқудс бо оҳу нолаҳояш, ки бо сухан баён карданашон ғайриимкон аст, барои мо илтимос мекунад ва моро тарафгирӣ менамояд. Худо, ки дилҳои моро месанҷад, медонад, ки Рӯҳулқудс дар бораи чӣ илтимос мекунад, чунки илтимосҳои Рӯҳулқудс мувофиқи хости Худост.


2-юм Қуринтиён 4:7

Мо ки фақат ба монанди кӯзаҳои лойин ҳастем, ин дониши илоҳиро ҳамчун ганҷ дар худ нигоҳ медорем. Аз ин маълум мешавад, ки қуввати бузург на аз тарафи мо, балки аз тарафи Худо меояд.


2-юм Қуринтиён 12:9-10

Лекин Ӯ гуфт: «Файзу меҳрубонии Ман барои ту басанда аст, зеро қудрати Ман дар нотавонӣ комил мешавад». Аз ин рӯ, бештар аз нотавониам бо ҷону дил фахр мекунам, то ки қуввати Масеҳ дар вуҷудам бошад. Аз ин рӯ дар нотавониҳо, дар таҳқирҳо, дар мусибатҳо, дар дунболагирӣ ва мушкилиҳое, ки ба хотири Масеҳ дорам, шод ҳастам. Зеро, ҳангоме ки нотавон ҳастам, ҳамон вақт боқувватам!


Филиппиён 4:13

Ба воситаи Масеҳ, ки ба ман қувват мебахшад, дар ҳама гуна вазъият тоқат мекунам.


Ибриён 4:14-16

Пас биёед имони эълон мекардаамонро маҳкам нигоҳ дорем. Охир саркоҳине, ки мо дорем, он чунон бузург аст, ки аз қабатҳои осмон гузашта рост ба даргоҳи Худо дохил шудааст ва ин саркоҳин Писари Худо Исо аст. Саркоҳини мо аз ҷумлаи онҳое нест, ки сустии моро надонад, чунки Худаш аз ҳар ҷиҳат ба монанди мо ба васваса дучор шудааст, вале гуноҳ накардааст. Бинобар ин биёед, ба пеши тахти файзу меҳрубонии Худо боҷуръат оем, то Худо ба мо раҳм карда, дар вақти муҳтоҷӣ бароямон аз рӯйи файзу меҳрубониаш ёрӣ диҳад.


Ҳангоми ноумедӣ


Румиён 8:36-39

Чунон ки дар навиштаҷот омадааст:

«Ба хотири Ту мо тамоми рӯз бо хатари марг рӯ ба рӯ мешавем
ва моро чун гӯсфандони ба куштан бурдаистода меҳисобанд».

Вале мо бар ҳамаи ин чизҳо ба воситаи Ӯ, ки моро дӯст доштааст, комилан ғолиб меоем. Зеро ман боварии комил дорам, ки на марг, на зиндагӣ, на фариштагон, на қудратмандони осмонӣ, на замони ҳозираву оянда, на қувваҳо, на осмону замин ва на ягон мавҷудот моро аз муҳаббате, ки Худо дар Худовандамон Исои Масеҳ ба мо нишон додааст, ҷудо карда наметавонад.


Дар вақти ғаму андӯҳ


Ошкорсозӣ 21:4

Худо ҳар оби дидаро аз чашмони онҳо пок хоҳад кард. Маргу мусибат, дард ва доду фиғон дигар нахоҳад буд, чунки чизҳои пештара нест шуданд».


1-ум Тасолуникиён 4:13-14

Эй бародарону хоҳарон, намехоҳем, ки шумо дар бораи гузаштагон бехабар монда, ба монанди беимононе, ки умед надоранд, ғамгин бошед. Мо бовар мекунем, ки Исои Масеҳ мурда зинда шуд ва инчунин, бовар мекунем, ки Худо касонеро, ки ба Исои Масеҳ имон доштанду аз олам гузаштаанд, ба назди Ӯ ба осмон мебарад.


Ҳангоми ташнаи ҳақиқату адолат будан


Матто 5:6

Хушбахтанд касоне, ки гурусна ва ташнаи ростӣ ҳастанд, зеро онҳо сер хоҳанд шуд!


Ҳангоми қабул кардани ягон қарор


Румиён 12:1-2

Бинобар ин, эй бародарону хоҳарон, ба хотири меҳрубонии Худо аз шумо илтимос мекунам, ки баданҳои худро ба мисли қурбонии зинда, пок ва писандида ба Худо бахшед. Зеро парастиши ҳақиқии шумо чунин аст. Ба мисли одамони ин ҷаҳон зиндагӣ накунед, балки гузоред, ки Худо ба воситаи тағйир додани фикррониатон аз шумо одами нав созад. Он гоҳ шумо фаҳмида метавонед, ки хости нек ва писандидаву комили Худо чӣ будааст.


Ҳангоми ба тасаллӣ ва рӯҳбаландкунӣ ниёз доштан


Матто 5:4

Хушбахтанд касоне, ки ғаму андӯҳ доранд, зеро онҳо тасаллӣ меёбанд!


2-юм Қуринтиён 1:3-5

Ба Худо, ки Падари Худованди мо Исои Масеҳ ва Падари раҳмдил ва Худои ҳама гуна тасаллӣ аст, ҳамду сано бод! Ӯ моро дар ҳама гуна мусибатҳоямон тасаллӣ медиҳад, то ки мо низ бо ҳамон тасаллое, ки худамон аз Худо меёбем, дигаронро ҳам дар ҳама гуна мусибаташон дилбардорӣ намоем. Мо барои Масеҳ чӣ қадар бештар азоб кашем, ҳамон қадар зиёдтар Худо ба воситаи Масеҳ ба мо тасаллӣ медиҳад.


Ошкорсозӣ 21:3-4

Аз ҷониби тахт овози баландеро шунидам: «Бубин! Ин хаймаи Худо дар байни одамон аст. Ӯ бо онҳо зиндагӣ мекунад ва онҳо халқи Ӯ хоҳанд буд. Худи Худо бо онҳо ва Худои онҳо хоҳад буд. Худо ҳар оби дидаро аз чашмони онҳо пок хоҳад кард. Маргу мусибат, дард ва доду фиғон дигар нахоҳад буд, чунки чизҳои пештара нест шуданд».


Ҳангоме ки ба оянда умед бастан лозим аст


1-ум Петрус 1:3-9

Ҳамду сано ба Худо, ки Падари Худованди мо Исои Масеҳ аст! Ӯ Исои Масеҳро аз марг зинда карда, бо меҳрубонии бузурги Худ ба мо таваллуди нав ва умеди ҳаётбахш додааст. Ин чизҳоро Худо ба мо чун меросе додааст, ки ҳаргиз намепӯсад, куҳна ва ё вайрон намешавад. Ӯ ин меросро барои шумо дар осмон нигоҳ медорад. Худо бо қувваи Худ ва ба воситаи имонатон шуморо барои наҷот нигоҳ медорад, то вақте ки наҷоти Ӯ дар замони охир ба ҳама ошкор шавад.

Инро дониста шумо шоду хурсанд ҳастед, ҳатто агар аз санҷишҳои гуногуни зиндагӣ каме азоб кашед. Ин санҷишҳо ҳақиқӣ будани имонатонро исбот мекунанд. Имони шумо ба тиллое монанд аст, ки ҳангоми аз оташ гузаштан тозатар мешавад. Вале имонатон аз тиллое, ки нобуд мешавад, гаронбаҳотар аст. Агар имонатон устувор монад, шумо дар рӯзи ошкор шудани Исои Масеҳ сазовори таърифу эҳтиром мегардед. Гарчанде ки шумо Исоро надида будед, Ӯро дӯст медоред ва ҳоло ҳам Ӯро надида ба Ӯ имон доред. Аз ин шумо бениҳоят шоду хурсанд ҳастед, чунки ба мақсади имонатон, яъне ба наҷот ёфтани худ наздик шуда истодаед.


2-юм Қуринтиён 1:21-22

Худо Худаш мову шуморо дар ягонагӣ бо Масеҳ устувор намуда, барои Худ интихоб кардааст. Ӯ Рӯҳи Худ, яъне Рӯҳулқудсро ҳамчун муҳр дар диламон гузошта, нишон дод, ки мо аз они Ӯ ҳастем. Ҳамин Рӯҳ кафолати баракатҳоест, ки Худо бароямон медиҳад.


Филиппиён 1:6

Боварии комил дорам, Худое, ки ин кори некро дар дилҳои шумо оғоз намуд, то рӯзи баргаштани Исои Масеҳ онро анҷом медиҳад.


Ҳангоми мӯҳтоҷи хираду ҳикмат будан


Яъқуб 1:5

Аммо агар ба шумо хирад камӣ кунад, метавонед аз Худо онро талаб кунед ва Ӯ, ки ба ҳама бо дасти кушод ва бе таънаву миннат медиҳад, ба шумо низ хирад мебахшад.


Яъқуб 3:13-18

Агар касе аз байни шумо хирадманд ва бофаҳм бошад, бигзор инро бо зиндагии хуб ва амалҳое, ки бо хоксории хираду ҳикмат анҷом дода мешаванд, нишон диҳад. Аммо агар дар дилҳои шумо кинаву ҳасад ва худпарастӣ вуҷуд дошта бошад, худситоӣ накунед, ки таърифатон бар зидди ростӣ аст. Ин гуна ҳикмат аз ҷониби Худо нест, балки ҳикмати заминӣ, дунявӣ, яъне шайтонӣ мебошад. Зеро ҳар вақте ки дар байни шумо кинаву ҳасад ва худпарастӣ ҳаст, дар ҳамон ҷо бетартибӣ ва ҳар гуна фисқу фасод мебошад.

Аммо ҳикмате, ки аз ҷониби Худо меояд, пеш аз ҳама пок аст ва баъд сулҳпарвар, нармдил, равшанфикр, пур аз раҳму шафқат ва самараҳои нек, самимӣ ва бе рӯйбинӣ мебошад. Шахсони сулҳпарвар тухми сулҳро мекоранд ва ҳосилашро, ки росткорӣ аст, ба даст меоваранд.


Ҳангоми бо одатҳои бад мубориза бурдан


Ғалотиён 5:16, 22-23

Ман чӣ гуфтаниам? Бо роҳнамоии Рӯҳулқудс зиндагӣ кунед ва он вақт ҳавасҳои табиати гунаҳкори худро иҷро намекунед. Аммо самарае, ки Рӯҳулқудс дар зиндагии одамон меоварад, инҳоянд: меҳру муҳаббат, шодию хурсандӣ, сулҳу оромӣ, сабру тоқат, некӣ ва меҳрубонӣ, вафодорӣ, хоксорӣ ва нафси худро нигоҳ дошта. Ҳеҷ қонуне бар зидди ин хислатҳо мавҷуд нест.


Эфесусиён 4:22-24

медонед, ки бояд аз тарзи зиндагии пештара ва аз табиати куҳнаи худ, ки ба фиреби ҳавасҳои шаҳвонӣ гирифтор шуда, торафт нобуд мегашт, даст кашед. Шумо медонед, ки тарзи фикррониатон бояд пурра нав шавад ва он табиати наверо бояд дар бар кунед, ки ба Худо монанд офарида шудаасту хислатҳои ҳақиқии росткорӣ ва покиро дорад.


Ҳангоме ки васваса мешавед


1-ум Қуринтиён 10:13

Озмоишҳое, ки шумо ба онҳо рӯ ба рӯ мешавед, ба сари ҳар инсон меоянд. Аммо Худо вафодор аст ва намегузорад, ки шумо беш аз тавоноии худ санҷида шавед. Балки дар баробари озмоишҳо роҳи халосиро низ нишон медиҳад, то ки шумо онро паси сар карда тавонед.


Матто 4:1-11

Баъд аз ин воқеа, Рӯҳулқудс Исоро ба биёбон бурд, то ки шайтон Ӯро биозмояд.

Давоми чил шабонарӯз Исо рӯза дошт ва ниҳоят сахт гурусна монд. Он гоҳ шайтони васвасакор назди Ӯ омада гуфт: «Агар Ту Писари Худо бошӣ, ба ин сангҳо фармон деҳ, ки нон шаванд». Лекин Исо дар ҷавоб гуфт: «Не, зеро дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки инсон на фақат бо хӯрдани нон зинда аст, балки бо ҳар сухане, ки Худо мегӯяд».

Сипас шайтон Исоро ба шаҳри муқаддаси Уршалим бурда, дар ҷойи баландтарини маъбади Худо гузошт ва ба Ӯ гуфт: «Агар Ту Писари Худо бошӣ, Худро аз ин ҷо ба пойин парто. Зеро дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки

„Худо ба фариштагони Худ дар бораи Ту фармон хоҳад дод
ва онҳо Туро дар болои дастонашон хоҳанд бардошт,
то ки поят ба санге назанад“».

«Не! – ҷавоб дод Исо, – чунки дар навиштаҷот боз гуфта шудааст, ки „Худованд Худои худро насанҷед“».

Баъд аз ин, шайтон Исоро ба болои кӯҳи хеле баланд бурд ва ҳамаи мамлакатҳои ҷаҳонро бо тамоми шукӯҳу зебоияшон ба Ӯ нишон дода, гуфт: «Агар Худро ба замин партофта, ба ман саҷда намоӣ, ҳамаи инро ба Ту медиҳам».

Исо ба ӯ гуфт: «Дур шав, эй шайтон! Чунки дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки „ба Худованд Худои худ саҷда намоед ва танҳо ба Ӯ хизмат кунед“».

Он гоҳ шайтон аз Исо дур шуд ва фариштагон омада, ба Ӯ хизмат карданд.


Яъқуб 1:12-15

Хушбахт он касест, ки дар вақти санҷишҳо сабру тоқат дорад, зеро ҳангоме ки аз ин гуна имтиҳони зиндагӣ мегузарад, тоҷи ҳаётро ба даст меорад. Ин тоҷро Худо ба дӯстдорони Худ ваъда додааст. Аммо вақте ки ба васваса меафтед, нагӯед, ки «Худо маро месанҷад», чунки Худо ба васваса намеафтад ва дигаронро низ ба васваса намеандозад. Балки ҳар шахс он вақт ба васваса меафтад, ки ҳаваси бад мекунаду баъд саргарми он ҳавас шуда, ба доми васваса меафтад. Сипас, ҳамин ки дили вай бо ин ҳавас ҳомиладор мешавад, гуноҳро таваллуд мекунад. Гуноҳ бошад, ба воя расида, маргро таваллуд мекунад.


Яъқуб 4:7

Пас, ба Худо пурра итоат кунеду ба шайтон зид бароед ва шайтон аз пешатон мегурезад.


1-ум Юҳанно 2:15-17

Ба ин дунё ва ба ҳар он чи, ки дар он аст, дил набандед. Касе, ки ба ин дунё дил мебандад, муҳаббати Худо дар вай нест. Чунки ҳар чизе, ки дар ин дунё ҳаст, яъне ҳавасҳои нафсонӣ, чашмгуруснагӣ ва бо молу мулк калонгирӣ кардан, ҳамаи ин на аз ҷониби Падари Осмонӣ, балки аз ин дунё мебошад. Ин дунё бо ҳавасҳояш гузарон аст, аммо онҳое, ки хости Худоро иҷро мекунанд, то абад зинда мемонанд.


Дар лаҳзаҳое, ки дил ором нест


Юҳанно 14:27

Ман оромиро бо шумо мемонам, оромии Худамро ба шумо медиҳам. Ман онро ба шумо на ба он тавре медиҳам, ки ҷаҳон медиҳад. Ғаму ғуссаро аз дилҳоятон дур кунеду ҳаросон нашавед!


Матто 6:25-34

Бинобар ин, ба шумо мегӯям, ки ғами зиндагиатонро нахӯред, ки чӣ мехӯреду чӣ менӯшед ва ғами бадани худро нахӯред, ки чӣ мепӯшед. Магар зиндагӣ фақат аз хӯрок ва бадан аз пӯшок иборат аст? Ба парандаҳо нигоҳ кунед: онҳо на киштукор мекунанду на ҳосил ҷамъ мекунанд ва на дар анборҳо ҳосил захира мекунанд. Лекин Падари осмониатон онҳоро мехӯронад. Магар арзиши шумо аз парандаҳо баландтар нест? Кадоме аз шумо бо ғам хӯрдан умри худро ақаллан як соат дарозтар карда метавонад? Барои сарулибос ҳам чӣ ғам мехӯред? Ба нашъунамои савсанҳои саҳро нигоҳ кунед: онҳо на меҳнат мекунанду на ришта мересанд, лекин ба шумо мегӯям, ки ҳатто шоҳ Сулаймон бо тамоми ҳашамату сарваташ мисли яке аз онҳо либоси зебое напӯшидааст. Пас, агар Худо гиёҳ ё алаферо, ки имрӯз дар саҳро ҳасту пагоҳ ба танӯр партофта мешавад, чунин пӯшонад, наход шуморо, эй сустимонҳо аз он чанд маротиба беҳтар пӯшонда натавонад?!

Барои ҳамин ғам хӯрданро бас кунед ва нагӯед, ки „Мо чӣ мехӯрда бошем?“ „чӣ менӯшида бошем?“ ё „чӣ мепӯшида бошем?“ Чунки халқҳои дигар аз пайи ҳамаи ин чизҳо мебошанд. Падари осмониатон бошад, медонад, ки шумо ба ҳамаи он эҳтиёҷ доред. Шумо аввал Подшоҳии Худо ва ростии Ӯро ҷӯед ва Ӯ ҳамаи ин чизҳоро низ ба шумо медиҳад. Аз ин рӯ, ғами рӯзи ояндаро нахӯред, фардо ташвишҳои худро дорад. Барои ҳар рӯз ташвиши худи ҳамон рӯз басанда аст».


Филиппиён 4:6-7

Ғами ҳеҷ чизро нахӯред, балки барои ҳама чиз ҳангоми дуо бо илтимосу миннатдорӣ хоҳишҳои худро ба Худо бигӯед. Он гоҳ осоиштагии Худо, ки аз ҳар хирад болотар аст, дилу андешаҳои шуморо дар ягонагӣ бо Исои Масеҳ нигоҳ медорад.


Вақте ки ҳама чиз хуб аст


1-ум Тасолуникиён 5:16-18

Ҳама вақт шод бошед, ҳамеша дуо гӯед, дар ҳар ҳолат Худоро шукр гӯед, зеро хости Худо барои шумо, ки ба Исои Масеҳ тааллуқ доред, ҳамин аст.


Вақте ки дар бораи пул фикр мекунед


Матто 6:24

Ҳеҷ кас ба ду хоҷа хизмат карда наметавонад, чунки ё якеашро дӯст медораду дигарашро бад мебинад ё ба яке вафодор мемонаду дигарашро писанд намекунад. Шумо низ наметавонед ҳам бандаи Худо бошеду ҳам бандаи пул.


Матто 19:16-30

Боре як мард пеши Исо омада, аз Ӯ пурсид: «Устод, барои ба даст овардани ҳаёти абадӣ чӣ некие бояд кунам?» Ба вай гуфт: «Чаро дар бораи некуӣ аз Ман мепурсӣ? Танҳо Худо нек аст. Агар хоҳӣ, ки ҳаёти абадӣ насибат гардад, фармудаҳоро риоя намо». «Кадом фармудаҳоро?» – пурсид мард.

Исо қонунҳои асосиро номбар кард: «Қатл накун, зино накун, дуздӣ накун, шаҳодати бардурӯғ надеҳ, падару модаратро ҳурмату эҳтиром намо ва дигаронро мисли худат дӯст бидор». Ҷавонмард ҷавоб дод: «То ба имрӯз ҳамаи ин фармоишҳоро риоя кардаам. Ғайр аз ин, боз чӣ кор карданам лозим аст?» Исо ба вай гуфт: «Агар хоҳӣ, ки комил бошӣ, рафта, тамоми молу мулкатро фурӯхта, пулашро ба камбағалон тақсим кун. Он гоҳ сарват дар осмон пайдо мекунӣ. Баъд омада, Маро пайравӣ намо».

Ҷавонмард хеле сарватманд буд, бинобар ин, аз шунидани ин суханон андӯҳгин гашта, аз он ҷо рафт.

Он гоҳ Исо ба шогирдонаш гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ба Подшоҳии Худо даромадани шахси сарватманд бениҳоят душвор аст. Боз мегӯям, ки аз сӯрохии сӯзан гузаштани шутур осонтар аст аз он ки шахси сарватманд ба Подшоҳии Худо дарояд».

Шунидани ин суханон шогирдонро ба ҳайрат оварду онҳо пурсиданд: «Пас кӣ наҷот ёфта метавонад?» Исо ба шогирдонаш бодиққат нигоҳ карда гуфт: «Барои одамизод ин кор ғайриимкон аст, вале барои Худо ҳама чиз имконпазир аст».

Он гоҳ Петрус гуфт: «Мо аз баҳри ҳама чиз гузашта, Туро пайравӣ кардем. Бо мо чӣ мешавад?» Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, вақте ки дунё нав мешаваду Писари Одамизод бар тахти пуршукӯҳи Худ мешинад, дувоздаҳ нафари шумо низ ки Маро пайравӣ кардаед, бар тахтҳо нишаста, ба дувоздаҳ қабилаи Исроил ҳукмронӣ мекунед. Инчунин, ҳар касе ки барои Ман шуда, аз баҳри хонаҳо, бародарон ё хоҳарон, падар ё модар, фарзандон ё заминҳояш гузашта бошад, ҳамаи инро сад маротиба зиёдтар пайдо мекунад ва дар оянда ҳаёти абадӣ низ насибаш мегардад. Лекин бисёр аввалинҳо охирон мешаванд ва охиринҳо аввалин».


Луқо 12:15-21

Сипас, ба ҳама муроҷиат карда гуфт: «Аз ҳар гуна чашмгуруснагӣ ҳазар кунед, зеро ҳаёти одам аз бисёрии дороиаш иборат нест».

Баъд ба онҳо масалеро гуфт: «Замини як марди доро ҳосили фаровон дод. Вай ба худ фикр кард: „Чӣ кор бояд кунам, охир барои ҷамъ кардани ҳосили худ ҷое надорам?“ Баъд гуфт: „Ана чӣ кор мекунам – анборҳои худро вайрон карда, анборҳои калонтар месозам. Баъд тамоми ҳосилу сарватамро ба он ҷо бурда, ба худ мегӯям: Ту сарвати бисёре дорӣ, ки барои солҳои зиёде мерасад. Акнун роҳат кун, бихӯр, бинӯш ва кайфу сафо карда гард“. Вале Худо ба вай гуфт: „Эй беақл! Ҳамин шаб ҷонат аз ту гирифта мешавад. Пас, он чи захира кардаӣ, насиби кӣ мегардад?“

Ҳамин тавр бо ҳар касе мешавад, ки барои худ сарват ҷамъ мекунад, вале дар назари Худо доро нест».


Луқо 16:9-13

Пас, Ман ба шумо мегӯям: Пулу моли ин дунёро ба он сарф намоед, ки барои худ дӯстонро пайдо бикунед, то дар вақти тамом шудани дороиятон онҳо шуморо дар хонаҳои абадӣ қабул кунанд. Касе, ки дар кори майда вафодор бошад, дар кори калон ҳам вафодор мемонад. Ҳамчунин, касе, ки дар кори майда беинсоф бошад, дар кори муҳим ҳам беинсофӣ мекунад. Пас, агар ба шумо дороии ин дунёро бовар карда нашавад, кӣ ба шумо сарвати ҳақиқиро бовар мекунад? Ва агар ба шумо моли бегонаро бовар карда нашавад, кӣ моли худи шуморо, ба шумо медиҳад?

Ҳеҷ хизматгор ба ду хоҷа хизмат карда наметавонад, чунки ё якеашро дӯст медораду дигарашро бад мебинад, ё ба яке вафодор мемонаду дигарашро писанд намекунад. Шумо низ наметавонед ҳам бандаи Худо бошеду ҳам бандаи пул».


1-ум Тимотиюс 6:7-10, 17-19

Зеро мо ба ин дунё ҳеҷ чиз наовардаем ва ҳамроҳи худ ба он дунё чизе бурда наметавонем. Аз ин рӯ, агар ризқу рӯзӣ ва сарулибос дошта бошем, бояд қаноат кунем. Онҳое, ки сарватманд шудан мехоҳанд, ба васваса, дом ва бисёр ҳавасҳои аблаҳонаву зараровар гирифтор мешаванд, ки одамонро ба фалокат дучор намуда, несту нобуд мекунанд. Пулпарастӣ решаи ҳар намуди бадӣ мебошад. Баъзе одамон аз пайи он рафта аз имон дур шудаанд ва ба азобҳои бисёр дучор гардидаанд. Сарватмандони ин дунёро насиҳат бикун, ки ҳавобаланд нашаванд ва ба сарвати дурӯза умед набанданд, балки ба Худо умед банданд, ки ҳама чизро барои ҳаловати мо ба таври фаровон медиҳад. Ба онҳо фармон деҳ, ки пулашонро барои корҳои нек сарф кунанд. Онҳо бояд доимо корҳои нек кунанд ва саховатманду дасткушод бошанд. Ба ин восита онҳо бо корҳои некашон дар он дунё ганҷи рӯҳоние ҷамъ мекунанд, ки он мисли таҳкурсии бино мустаҳкам меистад. Бо ҳамин роҳ ҳаёти ҳақиқиро ба даст меоранд.


Вақте ки дар бораи коратон фикр мекунед


Эфесусиён 6:7-8

Хизмати шумо на ҳамчун ба инсон, балки ҳамчун ба Худованд бо майлу рағбат бошад. Фаромӯш накунед, ки ҳар кас, хоҳ ғулому хоҳ озод, барои ҳар кори некаш аз Худованд мукофот мегирад.


Эфесусиён 4:28

Дуздон, дигар дуздӣ накунед. Баръакс, бо дастони худ меҳнати фоиданок кунед, ки барои хайрияи муҳтоҷон чизе дошта бошед.


Эфесусиён 6:5-9

Ғуломон, ба хӯҷаинони хокии худ аз рӯйи иззату эҳтиром бо тарс ва самимона итоат кунед гӯё ба Масеҳ мекарда бошед. Мисли ғуломи хушомадгӯй, ки дар пеши соҳибаш нағз кор карда, дар набудани ӯ бо дили нохоҳам кор мекунад, хизмат накунед. Балки ҳамчун ғуломи Масеҳ хости Худоро бо ҷону дил иҷро намоед. Хизмати шумо на ҳамчун ба инсон, балки ҳамчун ба Худованд бо майлу рағбат бошад. Фаромӯш накунед, ки ҳар кас, хоҳ ғулому хоҳ озод, барои ҳар кори некаш аз Худованд мукофот мегирад.

Хӯҷаинон, шумо низ ҳамин муомиларо нисбати ғуломони худ кунед. Ба онҳо дӯғу пӯписа заданро бас намоед. Дар ёд дошта бошед, ки дар осмон як Хӯҷаин доред, ки Ӯ ҳам хӯҷаини шумову ҳам хӯҷаини ғуломонатон аст ва ба ҳама бо як чашм нигоҳ мекунад.

## Матто

### Матто

Матто


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]


### Пешгуфтор


ХУШХАБАРИ


МАТТО


Пешгуфтор

Воқеаҳои ин китоб дар асри якуми милодӣ дар вилоятҳои Яҳудия, Сомария ва Ҷалил (Исроил ва Фаластини ҳозира) рӯй додаанд. Яҳудиён насли пайғамбар Иброҳим буданд ва чанд аср пеш аз ин онҳо давлати мустақил доштанд. Вале дар асри якум сарзамини Яҳудия дар зери итоати шоҳаншоҳии Рум буд. Дар он вақт яҳудиён аз рӯйи пешгӯйиҳои қадим интизори Масеҳ, яъне Таъиншудаи Худо буданд. Ӯ бояд аз насли шоҳ Довуд меомад. Онҳо умед доштанд, ки Масеҳ онҳоро аз зери итоати румиён раҳо мекунад.

Муаллифи ин китоб Матто, яке аз дувоздаҳ шогирдони Исои Масеҳ мебошад, ки ҳаёт ва фаъолияти устоди худро ҳамчун шоҳиди зинда рӯйи варақ овардааст. Ӯ аз Рӯҳи Худо илҳом гирифта, ин китобро дар нимаи дуюми асри якум навиштааст, то нишон диҳад, ки Исои Масеҳ, дар ҳақиқат, ҳамон Таъиншудаи Худо аст. Муаллиф аз китобҳои пайғамбарони гузашта чанд иқтибос оварда, исбот кардааст, ки дар ҳаёти Исои Масеҳ пешгӯйиҳо ба амал омадаанд.

Исои Масеҳ дар таълимоташ ибораи «Подшоҳии Худо»-ро бисёр истифода бурдааст. «Подшоҳии Худо» ин муносибат байни Худо ва халқи Ӯ мебошад ва дар он Худо ба шоҳ монанд карда шудааст. Зеро Ӯ халқашро муҳофизат мекунад ва ҳамаи эҳтиёҷоташонро бартараф намуда, онҳоро роҳнамоӣ мекунад. Халқи Подшоҳии Худо онҳое ҳастанд, ки ба Ӯ такя мекунанду гуфтаҳояшро иҷро менамоянд. Дар ҳар ҷое, ки одамон Худоро ҳамчун Подшоҳи худ мешиносанд, Подшоҳии Худо дар он ҷо аст.

Таълимоти Исо дар ҳамаи давру замонҳо на фақат ба яҳудиён, балки ба тамоми халқҳои дигар дахл дорад. Ӯ дар бораи бисёр мавзӯъҳои ҳаётӣ, масалан, ҷангу ҷидол, пул, талоқ, садақа ва рӯза сухан гуфтааст. Инчунин, Масеҳ муъҷизаҳо бузург нишон медод ва беморонро шифо мебахшид. Бобҳои охири китоби Матто марг ва аз мурдагон зинда шудани Масеҳро тасвир мекунанд. Ӯ Худ гуфтааст, ки мақсади асосии омадани Ӯ ин буд: «Ман омадаам, ки ба дигарон хизмат кунам ва барои нархи наҷоти бисёр одамонро супоридан ҷонамро фидо кунам» (20:28).

### 1


Аҷдодони Исои Масеҳ

1[•]Аҷдодони Исои Масеҳ,[†] ки аз насли шоҳ Довуд ва аз насли Иброҳим мебошад, инҳоянд:

2-11(2-6а) Аз замони Иброҳим то замони шоҳ Довуд инҳо гузаштаанд: Иброҳим, писараш Исҳоқ, писари Исҳоқ Яъқуб, писарони Яъқуб Яҳудо ва бародаронаш, писарони Яҳудо Порасу Зараҳ (модари онҳо Томор буд), писари Порас Ҳесрун, писари Ҳесрун Ром, писари Ром Амминодоб, писари Амминодоб Наҳшун, писари Наҳшун Салмун, писари Салмун Буаз (модари ӯ Роҳоб буд), писари Буаз Убид (модари ӯ Рут буд), писари Убид Ишой ва писари Ишой шоҳ Довуд.

(6б-11) Аз шоҳ Довуд то замони ба шаҳри Бобил асир шуда рафтани халқи Исроил инҳо гузаштаанд: Довуд, писараш Сулаймон (модари Сулаймон пештар зани Уриё буд), писари Сулаймон Раҳабъом, писари Раҳабъом Абиё, писари Абиё Осо, писари Осо Юшофот, писари Юшофот Юром, писари Юром Узиё, писари Узиё Ютом, писари Ютом Оҳоз, писари Оҳоз Ҳизқиё, писари Ҳизқиё Менашше, писари Менашше Омун, писари Омун Юшиё ва писарони Юшиё Якунёву бародаронаш. Дар ин вақт исроилиёнро[†] асир гирифта, ба сарзамини Бобил бурданд.

12-16Аз замони ба сарзамини Бобил асир шуда рафтани исроилиён то таваллуди Исо инҳо гузаштаанд: Якунё, писараш Шаалтиил, писари Шаалтиил Зарубобил, писари Зарубобил Абиҳуд, писари Абиҳуд Элёқим, писари Элёқим Озур, писари Озур Содӯқ, писари Содӯқ Ёкин, писари Ёкин Элиҳуд, писари Элиҳуд Элъозор, писари Элъозор Маттон, писари Маттон Яъқуб ва писари Яъқуб Юсуф, ки шавҳари Марям буд. Аз Марям Исо таваллуд ёфт, ки Масеҳ, яъне Таъиншудаи Худо[†] мебошад[+].

17Инак, аз Иброҳим то шоҳ Довуд ҳамагӣ чордаҳ насл ва аз шоҳ Довуд то замони ба Бобил асир шуда рафтани исроилиён чордаҳ насл ва аз замони асирӣ то Масеҳ чордаҳ насл гузаштааст.


Таваллуди Исои Масеҳ

18[•]Таваллуди Исои Масеҳ чунин буд: Марям, модари Исо, номзади Юсуф буд, аммо пеш аз хонадоршавӣ дар батни Марям аз қудрати Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо кӯдак пайдо шуд[+]. 19Азбаски Юсуф некукор буд, нахост, ки Марямро дар пеши мардум шарманда кунад. Барои ҳамин ӯ ба хулоса омад, ки пинҳонӣ аз вай ҷудо шавад. 20Ҳангоме ки ӯ дар чунин фикр буд, фариштаи Худованд дар хобаш аён шуда, ба ӯ гуфт: «Эй Юсуф, насли шоҳ Довуд! Аз оиладор шудан бо Марям натарс, чунки ин кӯдак дар батни ӯ аз қудрати Рӯҳулқудс пайдо шудааст. 21Ӯ Писар таваллуд мекунад ва ту бояд ба Ӯ Исо ном гузорӣ, чунки Ӯ халқи Худро аз гуноҳҳояшон наҷот хоҳад дод».[*][+]

22Ҳамаи ин воқеаҳо барои ба амал омадани гуфтаҳои Худованд, ки аллакай ба воситаи пайғамбар пешгӯйӣ шуда буданд, рӯй доданд:[+]

23«Духтаре ҳомиладор мешавад
ва писаре таваллуд мекунад,
ки ба Ӯ Имонуил, яъне „Худо ҳамроҳи мо“ ном медиҳанд».

24Юсуф аз хоб бедор шуда, фармони фариштаи Худовандро ба ҷо овард. Ӯ Марямро ба занӣ гирифт, 25вале то вақти таваллуд шудани Писар бо Марям ҳамбистар нашуд. Вақте ки Писар таваллуд шуд, Юсуф Ӯро Исо номид.

### 2


Аз шарқ омадани ситорашиносон

1Исо дар замони ҳукмронии подшоҳ Ҳиродус, дар деҳаи Байтлаҳми сарзамини Яҳудия ба дунё омад. Баъд аз таваллуди Ӯ якчанд ситорашинос аз сарзамини шарқ ба шаҳри Уршалим омада,[+] 2пурсиданд: «Куҷост он кӯдаки навзоде, ки Шоҳи Яҳудиён[†] аст? Мо ситораи Ӯро дар шарқ дидем ва омадем, то ки ба Ӯ саҷда кунем».

3Вақте ки ин сухан ба гӯши шоҳ Ҳиродус расид, ӯ ва тамоми сокинони Уршалим ба ташвиш афтоданд. 4Ҳиродус ҳамаи коҳинони калон[†] ва устодони шариатро[†] наздаш хонда, аз онҳо пурсид: «Масеҳ[†] дар куҷо бояд таваллуд шавад?» 5Онҳо дар ҷавоб гуфтанд: «Дар Байтлаҳми сарзамини Яҳудия, чунки дар яке аз китобҳои пайғамбарон чунин навишта шудааст:

6„Эй Байтлаҳм, ки дар сарзамини Яҳудо ҳастӣ,
ту аз дигар шаҳрҳои бузурги Яҳудо ҳеҷ камӣ надорӣ,
зеро аз ту сарваре мебарояд
ва Ӯ халқи Ман – Исроилро чӯпонӣ мекунад“».

7Сипас Ҳиродус ситорашиносонро пинҳонӣ даъват намуда, ҳангоми суҳбат аз онҳо вақти аниқи пайдошавии он ситораро пурсида гирифт. 8Баъд онҳоро ба деҳаи Байтлаҳм равона карда гуфт: «Равед ва дар бораи он кӯдак дурустакак пурсуҷӯ кунед. Ҳамин ки Ӯро ёфтед, ба ман хабар диҳед, то ки ман ҳам рафта, ба Ӯ саҷда кунам».

9Баъд аз суҳбат бо шоҳ, ситорашиносон ба роҳ баромаданд. Ситорае, ки онро дар шарқ дида буданд, пешопеши онҳо рафта, дар болои он ҷое, ки кӯдак буд, истод. 10Онҳо аз дидани ситора беҳад хурсанд шуданд.

11Ситорашиносон ба хона даромада, кӯдакро ҳамроҳи модараш Марям диданд ва зону зада, саҷда карданд. Онҳо туҳфаҳои пурарзишро, ки аз тилло, хушбӯйӣ барои дуд кардан ва аз атри қиматбаҳои мурри моеъ иборат буд, аз сандуқҳои худ гирифта ба Ӯ ҳадя намуданд[+].

12Дар хобашон Худо онҳоро огоҳ кард, ки назди Ҳиродус барнагарданд, аз ин рӯ ситорашиносон бо дигар роҳ ба ватани худ баргаштанд.


Фирор ба Миср

13Баъд аз рафтани ситорашиносон фариштаи Худованд дар хоби Юсуф аён шуда, ба ӯ гуфт: «Бархезу кӯдак ва модарашро гирифта, ба Миср гурез. То вақте ки ба ту баро нагӯям, дар он ҷо исто. Чунки Ҳиродус бо нияти куштан кӯдакро ҷустуҷӯ мекунад».

14Юсуф аз хоб бедор шуда, зану кӯдакашро гирифта, шабонгоҳ ба Миср раҳсипор шуд. 15Онҳо дар он ҷо то вафоти Ҳиродус монданд. Худованд пештар ба воситаи пайғамбар гуфта буд, ки «Ман аз Миср Писарамро ҷеғ задам». Барои иҷро шудани ин гуфтаҳои Худованд ҳамаи ин ҳодиса рӯй дод[+].


Куштори кӯдакон

16Вақте ки подшоҳ Ҳиродус фаҳмид, ки ситорашиносон ӯро фиреб додаанд, бисёр хашмгин шуд. Ӯ фармон дод, ки дар Байтлаҳм ва атрофи он ҳамаи писаракони то дусоларо кушанд, чунки аз ситорашиносон вақти пайдошавии ситораро дониста буд.

17Ҳамин тавр пешгӯйии Ирмиё пайғамбар ба амал омад:[+]

18«Дар шаҳри Ромо овозе ба гӯш мерасад,
ки садои гиря ва фиғону нола аст.
Роҳел барои фарзандонаш гиря мекунад
ва тасаллӣ ёфта наметавонад,
чунки онҳо мурдаанд».


Бозгашт аз Миср

19Пас аз марги Ҳиродус, фариштаи Худованд дар Миср ба хоби Юсуф даромада 20гуфт: «Бархез, кӯдак ва модарашро гирифта, ба сарзамини Исроил баргард, зеро касоне, ки Ӯро куштанӣ буданд, мурданд».

21Инак, Юсуф бархеста, зану кӯдакашро гирифт ва ба сарзамини Исроил баргашт. 22Лекин ӯ шунид, ки дар сарзамини Яҳудия Аркилоус ба ҷойи падараш Ҳиродус подшоҳӣ мекунад ва тарсид, ки ба он ҷо биравад. Баъд дар хобаш аён шуд, ки он ҷо наравад, бинобар ин, онҳо ба вилояти Ҷалил рафтанд. 23Пайғамбарон аллакай дар бораи Масеҳ пешгӯйӣ карда, гуфта буданд, ки «Ӯро Носирӣ хоҳанд номид». Юсуф бо оилааш дар шаҳри Носира сокин шуд ва ҳамин тавр гуфтаҳои пайғамбарон ба амал омад[+].

### 3


Насиҳати Яҳё дар биёбон

1[•]Пас аз чанд сол марде бо номи Яҳёи Таъмиддиҳанда[†] ба биёбони Яҳудия рафта, мардумро насиҳат карда, мегуфт:[+] 2«Тавба кунед ва аз гуноҳ даст кашед, зеро Подшоҳии Худо[†] наздик аст»[+].

3Яҳё ҳамонест, ки Ишаъё пайғамбар дар борааш гуфта буд:

«Касе дар биёбон фарёд зада мегӯяд:
„Барои Худованд роҳро тайёр кунед ва онро рост намоед!“»

4Либоси Яҳё аз пашми шутур, камарбанди ӯ аз чарм ва хӯрокаш малаху асали саҳроӣ буд.

5Мардум аз шаҳри Уршалиму саросари сарзамини Яҳудия ва аз тамоми гирду атрофи дарёи Урдун назди Яҳё меомаданд. 6Онҳо ба гуноҳҳои худ иқрор мешуданд ва Яҳё онҳоро ҳамчун рамзи шуста шудани гуноҳҳо дар оби дарёи Урдун таъмид медод[+].

7Инчунин бисёр намояндагони равияҳои фарисӣ ва саддуқӣ барои таъмид гирифтан назди Яҳё омаданд. Яҳё онҳоро дида гуфт: «Эй морзодагон! Кӣ шуморо огоҳ кард, ки аз ҷазои дарпешистодаи Худо гурехта метавонед?![+] 8-9Ҳатто фикр накунед, ки ба сабаби аз насли Иброҳим буданатон ҷазо намебинед. Зеро ба шумо мегӯям, ки Худо аз ин сангҳо барои Иброҳим насл ба вуҷуд оварда метавонад. Пас тавба кунед ва самаре оваред, ки тавбаи шуморо нишон диҳад![+] 10Табар аллакай бар решаи дарахтон гузошта шудааст ва ҳар дарахте, ки самари хуб намеоварад, бурида ба оташ партофта мешавад[+]. 11Ман шуморо ҳамчун шаҳодати он ки тавба кардаед, бо об таъмид медиҳам, аммо Касе, ки баъд аз ман меояд, шуморо бо Рӯҳулқудс[†] ва бо оташ таъмид медиҳад. Ӯ аз ман басо тавонотар аст ва ман ҳатто сазовори он нестам, ки пойафзори Ӯро бардорам[+]. 12Дар дасти Ӯ барои бод додани гандум сешоха тайёр аст. Ӯ хирманашро тоза карда, гандуми Худро дар анбор ҷамъ мекунад, вале каҳро дар оташи хомӯшнашаванда месӯзонад»[+].


Таъмид гирифтани Исо

13[•]Дар ин вақт Исо аз вилояти Ҷалил назди дарёи Урдун омад, то ки аз Яҳё таъмид гирад. 14Лекин Яҳё Ӯро аз ин кор боздоштанӣ шуда, гуфт: «Ман бояд аз Ту таъмид бигирам, Ту бошӣ, назди ман омадӣ!» 15Исо ба вай ҷавоб дод: «Бигзор чунин бошад, зеро мо бояд ҳама корҳои дурустро ба амал биорем». Баъд Яҳё розӣ шуд.

16Ҳамин ки Исо таъмид гирифта аз об баромад, дарҳол осмон ба Ӯ кушода шуд. Яҳё Рӯҳи Худоро дид, ки мисли кабӯтар фаромада, дар болои Ӯ қарор гирифт ва[+] 17аз осмон овозе омад: «Ин Писари азизи Ман аст ва Ман аз Ӯ хеле хушнудам»[+].

### 4


Аз озмоиш гузаштани Исо

1[•]Баъд аз ин воқеа, Рӯҳулқудс[†] Исоро ба биёбон бурд, то ки шайтон Ӯро биозмояд.

2Давоми чил шабонарӯз Исо рӯза дошт ва ниҳоят сахт гурусна монд[+]. 3Он гоҳ шайтони васвасакор назди Ӯ омада гуфт: «Агар Ту Писари Худо[†] бошӣ, ба ин сангҳо фармон деҳ, ки нон шаванд»[+]. 4Лекин Исо дар ҷавоб гуфт: «Не, зеро дар навиштаҷот[†] гуфта шудааст, ки инсон на фақат бо хӯрдани нон зинда аст, балки бо ҳар сухане, ки Худо мегӯяд».

5Сипас шайтон Исоро ба шаҳри муқаддаси Уршалим бурда, дар ҷойи баландтарини маъбади Худо[†] гузошт 6ва ба Ӯ гуфт: «Агар Ту Писари Худо бошӣ, Худро аз ин ҷо ба пойин парто. Зеро дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки

„Худо ба фариштагони Худ дар бораи Ту фармон хоҳад дод
ва онҳо Туро дар болои дастонашон хоҳанд бардошт,
то ки поят ба санге назанад“».[+]

7«Не! – ҷавоб дод Исо, – чунки дар навиштаҷот боз гуфта шудааст, ки „Худованд Худои худро насанҷед“».

8Баъд аз ин, шайтон Исоро ба болои кӯҳи хеле баланд бурд ва ҳамаи мамлакатҳои ҷаҳонро бо тамоми шукӯҳу зебоияшон ба Ӯ нишон дода, 9гуфт: «Агар Худро ба замин партофта, ба ман саҷда намоӣ, ҳамаи инро ба Ту медиҳам».

10Исо ба ӯ гуфт: «Дур шав, эй шайтон! Чунки дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки „ба Худованд Худои худ саҷда намоед ва танҳо ба Ӯ хизмат кунед“»[+].

11Он гоҳ шайтон аз Исо дур шуд ва фариштагон омада, ба Ӯ хизмат карданд[+].


Исо хизмати Худро дар Ҷалил оғоз мекунад

12[•]Дертар Яҳёро дастгир карданд ва ин хабар ба гӯши Исо расид. Сипас, Ӯ ба шаҳри Носираи вилояти Ҷалил баргашт[+]. 13Баъд Исо барои истиқомат кардан аз шаҳри Носира ба шаҳри Кафарнаҳум рафт. Кафарнаҳум дар назди баҳри Ҷалил ва дар ноҳияҳои Забулуну Нафтолӣ ҷойгир шудааст[+]. 14Ҳамин тавр пешгӯйии Ишаъё пайғамбар ба амал омад, ки гуфта буд:[+]

15«Эй ноҳияи Забулун ва Нафтолӣ, ки дар он тарафи рӯд (дарё)-и Урдун, дар роҳи канори баҳр ҷойгир ҳастед!
Эй ноҳияи Забулун ва Нафтолӣ, ки вилояти Ҷалили ғайрияҳудиён[†] ҳастед!
16Мардуме, ки дар торикии гуноҳ зиндагӣ мекарданд, нури дурахшонро диданд
ва бар онҳое, ки ба маконашон сояи марг афтода буд, нур дурахшид».

17Аз ҳамин вақт Исо ба эълон кардани пайғоми Худ оғоз намуд: «Тавба кунед ва аз гуноҳҳоятон рӯй гардонед, чунки Подшоҳии Худо[†] наздик аст!»


Шогирдони аввалини Исо

18[•]Ҳангоме ки Исо дар соҳили баҳри Ҷалил роҳ мерафт, ду бародареро дид, ки моҳигир буданд. Онҳо ба баҳр тӯр меандохтанд. Номи яке Шимъун, ки ӯро ҳамчунин, Петрус меномиданд ва номи дигаре Андриёс буд[+]. 19Исо ба онҳо гуфт: «Маро пайравӣ кунед, то ба ҷойи моҳӣ ҷамъ кардани мардумро ба шумо омӯзам»[+]. 20Онҳо тӯрҳои худро дарҳол партофта, Ӯро пайравӣ карданд[+].

21Исо роҳи Худро давом медод, ки ду бародари дигар, Яъқуб ва Юҳанноро дид. Онҳо бо падарашон Забдой дар қаиқ нишаста, тӯрҳои худро дуруст мекарданд. Исо онҳоро низ даъват кард 22ва онҳо зуд қаиқ ва падарашонро гузошта, Ӯро пайравӣ карданд.


Исо халқро таълим медиҳаду шифо мебахшад

23[•]Исо дар саросари вилояти Ҷалил мегашт, дар ҷамоатхонаҳо мардумро таълим медод, дар бораи Подшоҳии Худо хабари хушро эълон мекард ва ҳар дарду бемории одамонро шифо мебахшид[+]. 24Аз ин сабаб, овозаи Ӯ дар тамоми сарзамини Сурия низ паҳн мешуд ва мардум ба наздаш ҳамаи дардмандонро, ки ҳар гуна беморӣ доштанд, меоварданд. Дар байни онҳо ҷинзадагон, гирифторони бемории саръ, яъне онҳое, ки аз ҳуш рафта, шах мешуданд ва шалҳо низ буданд ва Исо онҳоро шифо мебахшид[+]. 25Бинобар ин, мардуми бисёре аз Ҷалилу Даҳшаҳр, аз Уршалиму Яҳудия ва аз сарзамини он тарафи дарёи Урдун омада, аз пайи Исо мерафтанд[+].

### 5


Баракат ёфтани пайравони Исо

1Исо ин тӯдаи одамонро дида, ба болои кӯҳе баромад ва дар ҳамон ҷо нишаст. Ҳангоме ки шогирдонаш дар гирди Ӯ ҷамъ омаданд, 2Ӯ ба таълим додан оғоз кард:

3[•]«Хушбахтанд касоне, ки муҳтоҷи Худо буданашонро медонанд, чунки Подшоҳии Худо[†] аз они онҳост!

4Хушбахтанд касоне, ки ғаму андӯҳ доранд, зеро онҳо тасаллӣ меёбанд![+]

5Хушбахтанд касоне, ки хоксор ҳастанд, зеро онҳо дар рӯйи замин ҳукм меронанд!

6Хушбахтанд касоне, ки гурусна ва ташнаи ростӣ ҳастанд, зеро онҳо сер хоҳанд шуд![+]

7Хушбахтанд касоне, ки раҳму шафқат доранд, зеро Худо ба онҳо раҳму шафқат хоҳад кард![+]

8Хушбахтанд касоне, ки покдил ҳастанд, зеро онҳо Худоро хоҳанд дид![+]

9Хушбахтанд касоне, ки сулҳҷӯ ҳастанд, зеро Худо онҳоро фарзандони Худ хоҳад хонд![+]

10Хушбахтанд касоне, ки дар роҳи ростӣ азоб мекашанд, чунки Подшоҳии Худо аз они онҳост!

11Хушбахтед шумо, вақте ки мардум ба хотири Ман шуморо дашному азоб медиҳанд ва дар ҳаққатон туҳмат карда, ҳар гуна сухани бад мегӯянд[+]. 12Шоду хуррам бошед, зеро Худо дар осмон бароятон мукофоти калон дорад. Одамон пайғамбаронро низ, ки пеш аз шумо буданд, ҳамин тавр азоб медоданд[+].


Нур ва намак

13[•]Шумо барои одамони ҷаҳон ҳамчун намак ҳастед. Вале агар намак сифаташро гум кунад, магар онро боз шӯр карда мешавад? Не, аз вай дигар фоидае нест. Онро фақат мепартоянд ва он зери по мешавад.

14Шумо ҳамчун нур барои одамони ҷаҳон намоён ҳастед. Шаҳре, ки дар болои кӯҳ бино шудааст, ноаён буда наметавонад[+]. 15Инчунин, ҳеҷ кас чароғро даргиронда, онро бо зарфе намепӯшонад, баръакс онро ба чароғпоя мемонад, то ба ҳар касе, ки дар хона аст, равшанӣ диҳад[+]. 16Пас, бигзор нури шумо ҳам ба одамон рӯшноӣ диҳад, то ки онҳо корҳои неки шуморо дида, ба Падаратон, ки дар осмон аст, ҳамду сано гӯянд[+].


Дар бораи аҳамияти шариати Мусо

17Фикр накунед, ки Ман барои вайрон кардани шариати[†] Мусо ва таълимоти пайғамбарон омадаам. Ман на барои вайрон кардан, балки барои иҷро кардани онҳо омадаам[+]. 18Зеро ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳанӯз ки замину осмон ҳаст, то шариат пурра амалӣ нагардад, ягон ҳарф ё нуқтаи он нест намешавад[+].

19Инак, ҳар касе, ки хурдтарин фармони шариатро вайрон кунаду ба дигарон низ ҳаминро таълим диҳад, дар Подшоҳии Худо хурдтарин шумурда хоҳад шуд. Ва баръакс, ҳар касе, ки шариатро иҷро кунаду ба дигарон онро таълим диҳад, дар Подшоҳии Худо бузург шумурда хоҳад шуд[+]. 20Зеро ба шумо мегӯям, ки агар ҳатто аз устодони шариату фарисиён[†] дида бештар росткор набошед, ҳаргиз ба Подшоҳии Худо намедароед[+].


Дар бораи хашму ғазаб

21Шумо шунидаед, ки ба гузаштагон гуфта шуда буд, ки „қатл накунанд“, инчунин „ҳар касе, ки қатл мекунад, ба ҷавобгарӣ кашида мешавад“. 22Аммо Ман мегӯям, ки агар шумо ба касе қаҳру ғазаб кунед, ба ҷавобгарӣ кашида мешавед. Агар ба касе „бефаҳм“ гӯед, дар назди додгоҳи болотар ҷавоб медиҳед. Агар „аҳмақ“ гӯед, сазовори оташи дӯзах мегардед[+].

23Барои ҳамин, вақте ки шумо ба қурбонгоҳ қурбонӣ меореду дар он ҷо ба ёдатон меояд, ки касе аз шумо норозӣ аст, бояд 24қурбониатонро дар он ҷо гузошта, дарҳол назди ҳамон шахс равед ва бо ӯ оштӣ шавед. Баъд аз ин, омада қурбонӣ кунед.

25Агар касе аз шумо даъво кунад, пеш аз додгоҳ зуд бо вай оштӣ шавед. Чунки агар кор ба додгоҳ рафта расад, даъвогаратон метавонад шуморо ба дасти қозӣ супорад, қозӣ бошад ба дасти сарбоз ва шумо ба зиндон партофта мешавед[+]. 26Ба ростӣ мегӯям, то охирин тангаатонро надиҳед, аз ҳабс намебароед.


Дар бораи зино

27Шумо чунин гуфтаҳоро шунидаед „Зино накун“. 28Аммо Ман мегӯям, ҳар кас ки ба зане бо чашми шаҳватомез нигоҳ кунад, аллакай дар дили худ чунин гуноҳ мекунад. 29Пас, агар чашми ростатон шуморо ба гуноҳ кардан водор созад, онро канда партоед! Назар ба он ки тамоми баданатон ба дӯзах партофта шавад, беҳтар аст, ки аз ягон узви бадан маҳрум шавед. 30Инчунин, агар дасти ростатон шуморо ба гуноҳ кардан водор созад, онро канда партоед! Назар ба он ки тамоми баданатон ба дӯзах партофта шавад, беҳтар аст, ки аз ягон узви бадан маҳрум шавед[+].


Дар бораи талоқ

31[•]Ҳамчунин гуфта шудааст, ки „Ҳар марде, ки аз занаш ҷудо мешавад, бояд ба ӯ талоқнома навишта диҳад“. 32Лекин Ман ба шумо мегӯям, ки агар мард аз зани худ ба ягон сабаб, ғайр аз зино, ҷудо шаваду занаш ба дигар кас ба шавҳар барояд, ин мард барои зино кардани занаш айбдор мешавад. Марде, ки бо зани ҷудошуда хонадор шудааст, зинокор аст[+].


Дар бораи қавлу қасам

33Шумо боз шунидаед, ки ба гузаштагон гуфта шуда буд, ки „қасами бардурӯғ нахӯранд, аммо ба ҳар он чизе ки дар назди Худованд қасам хӯрдаанд, иҷро намоянд“. 34Лекин Ман ба шумо мегӯям, ки тамоман қасам нахӯред, на ба осмон, зеро он тахти Худост,[+] 35на ба замин, чунки он пойандози Ӯст, на ба шаҳри Уршалим, чунки он шаҳри Шоҳи бузург, яъне Худо аст. 36Ба сари худ ҳам қасам нахӯред, зеро як тори мӯятонро ҳатто сафед ё сиёҳ карда наметавонед. 37Бигзор „бале“ гуфтани шумо дар ҳақиқат „бале“ бошад ва „не“ гуфтани шумо „не“ бошад, вале он чи зиёдатӣ мегӯед, аз шайтон бармеояд[+].


Дар бораи қасос

38[•]Шумо шунидаед, ки чунин гуфта шудааст: „Чашм бар ивази чашм медиҳеду дандон бар ивази дандон“. 39Лекин Ман ба шумо мегӯям, ки ба каси бад муқобилат накунед. Баръакс, агар касе ба тарафи рости рӯятон занад, тарафи чапи рӯятонро ҳам ба ӯ гардонед[+]. 40Агар касе ба шумо даъво карда, куртаатонро гирифтанӣ бошад, ҷомаатонро ҳам ба ӯ диҳед. 41Агар касе шуморо маҷбур кунад, ки бо ӯ як километр роҳ равед, ду километр роҳ равед. 42Ҳар кӣ аз шумо чизе талаб кунад, онро ба ӯ диҳед ва аз шумо қарз гирифтанӣ шавад, не нагӯед.


Дар бораи дӯст доштани душманон

43Шумо чунин гуфтаҳоро шунидаед: „Дигаронро дӯст дор ва душманатро бад бин“. 44Лекин Ман ба шумо мегӯям, ки душманонатонро дӯст бидоред ва барои онҳое, ки шуморо азоб медиҳанд, дуои хайр гӯед,[+] 45то нишон диҳед, ки фарзандони Падари осмониатон ҳастед. Чунки Ӯ ба офтоб амр медиҳад, ки ҳам ба бадкорон ва ҳам ба некукорон равшанӣ кунад, инчунин, боронро ҳам ба некукорон ва ҳам ба бадкорон мефиристад[+]. 46Пас агар шумо фақат касонеро дӯст доред, ки шуморо дӯст медоранд, чӣ мукофоте хоҳед гирифт? Магар андозгирони беинсоф низ ҳамин тавр рафтор намекунанд? 47Агар фақат ба дӯстони худ салом диҳед, аз дигарон дида чӣ кори бузургтаре мекунед? Беимонон низ ҳамин тавр рафтор мекунанд. 48Бинобар ин, ҳамон тавре ки Падари осмониатон беайбу нуқсон аст, шумо низ беайбу нуқсон бошед»[+].

### 6


Дар бораи садақа

1Исо суханонашро давом дода гуфт: «Дар назди мардум намоишкорона корҳои нек накунед. Вагарна аз Падари осмониатон мукофот намегиред[+].

2Вақте ки садақа медиҳед, ба монанди одамони дурӯя ба ҳама овоза накунед. Онҳо дар ҷамоатхонаҳо ва дар сари кӯчаҳо садақа доданашонро эълон менамоянд, то ки мардум онҳоро таъриф кунанд. Ба ростӣ ба шумо мегӯям, онҳо аллакай мукофоти худро гирифтаанд[+]. 3Аммо, ҳангоме ки шумо садақа медиҳед, бигзор дасти ростатон аз кори дасти чапатон огоҳ нашавад, 4то ки садақаи шумо пинҳон монад. Он гоҳ Падари шумо, ки чизҳои пинҳониро мебинад, ба шумо мукофот медиҳад.


Дар бораи дуо

5[•]Вақте ки дуо мекунед, ба одамони дурӯя монанд нашавед! Онҳо дар ҷамоатхонаю сари кӯчаҳо истода дуо хонданро дӯст медоранд, то ки ҳама онҳоро бинанд. Ба ростӣ ба шумо мегӯям, онҳо аллакай мукофоти худро гирифтаанд[+]. 6Аммо ҳангоме ки шумо дуо мехонед, ба хонаатон даромада, дарро пӯшед ва ба Падаратон, ки нонамоён аст, дуо кунед. Он гоҳ Падаратон, ки ҳеҷ чиз аз назари Ӯ пинҳон нест, ба шумо мукофот медиҳад.

7Дар вақти дуохонӣ низ мисли ғайрияҳудиён[†] рафтор накунед. Онҳо дар дуо бисёр гапҳои беҳуда мегӯянд, чун фикр мекунанд, ки агар дурудароз дуо кунанд, дуояшон шунида мешавад. 8Ба монанди онҳо дуо нагӯед, зеро Падари шумо эҳтиёҷоти шуморо, пеш аз он ки талаб кунед, медонад. 9Пас шумо ин тавр дуо кунед:

Эй Падари мо, ки дар осмонӣ,
Номи Ту муқаддас бод.
10Бигзор Подшоҳии Ту биёяд.
Хости Ту, ки дар осмон иҷро мешавад, дар замин низ иҷро шавад[+].
11Ризқу рӯзии имрӯзаамонро ба мо бидеҳ
12ва корҳои бади моро бубахш,
чи тавре ки мо низ онҳоеро,
ки ба мо бадӣ мекунанд, мебахшем.
13Моро ба озмоиш дучор накун,
балки аз шайтон раҳоӣ деҳ[+].

14Агар шумо одамонеро, ки дар ҳаққатон бадӣ мекунанд, бубахшед, Падари осмониатон ҳам шуморо мебахшад[+]. 15Вале агар дигаронро набахшед, Падаратон ҳам шуморо намебахшад[+].


Дар бораи рӯзадорӣ

16Боз вақте ки рӯза мегиред, монанди одамони дурӯя рӯятонро ҷиддӣ вонамуд накунед. Зеро дурӯяҳо намуди зоҳириашонро ғамзада нишон медиҳанд, то дигарон бинанд, ки онҳо рӯзадор ҳастанд. Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки онҳо аллакай мукофоти худро гирифтаанд. 17Лекин, вақте ки шумо рӯза мегиред, дасту рӯятонро шуста, мӯйҳоятонро шона кунед, 18то ба ғайр аз Падаратон, ки нонамоён аст, дигар ҳеҷ кас рӯза гирифтани шуморо нафаҳмад. Он гоҳ Падаратон, ки ниҳонбин аст, ба шумо мукофот хоҳад дод.


Дар осмон ҷамъ кардани сарват

19[•]Дар замин барои худ сарват ҷамъ накунед, ки дар ин ҷо куяву занг мезанад ва дуздон даромада, онро медузданд[+]. 20Баръакс, дар осмон сарват ҷамъ кунед. Чунин сарватро куяву занг намезанад ва дуздон даромада, онро намедузданд[+]. 21Зеро ҳар ҷое ки бойигарӣ доред, фикру хаёли шумо низ дар он ҷо хоҳад буд.


Чароғи бадан

22Чашм чароғи бадан аст. Пас агар чашматон солим бошад, тамоми баданатонро равшанӣ пур мекунад, 23аммо агар чашматон солим набошад, тамоми баданатонро торикӣ пур мекунад. Дар ин сурат, агар равшанӣ дар даруни шумо дар асл торикӣ бошад, пас он чӣ хел торикии зулмот аст!


Худо ва пул

24Ҳеҷ кас ба ду хоҷа хизмат карда наметавонад, чунки ё якеашро дӯст медораду дигарашро бад мебинад ё ба яке вафодор мемонаду дигарашро писанд намекунад. Шумо низ наметавонед ҳам бандаи Худо бошеду ҳам бандаи пул[+].


Ғам нахӯрдан

25Бинобар ин, ба шумо мегӯям, ки ғами зиндагиатонро нахӯред, ки чӣ мехӯреду чӣ менӯшед ва ғами бадани худро нахӯред, ки чӣ мепӯшед. Магар зиндагӣ фақат аз хӯрок ва бадан аз пӯшок иборат аст[+]? 26Ба парандаҳо нигоҳ кунед: онҳо на киштукор мекунанду на ҳосил ҷамъ мекунанд ва на дар анборҳо ҳосил захира мекунанд. Лекин Падари осмониатон онҳоро мехӯронад. Магар арзиши шумо аз парандаҳо баландтар нест[+]? 27Кадоме аз шумо бо ғам хӯрдан умри худро ақаллан як соат дарозтар карда метавонад? 28Барои сарулибос ҳам чӣ ғам мехӯред? Ба нашъунамои савсанҳои саҳро нигоҳ кунед: онҳо на меҳнат мекунанду на ришта мересанд, 29лекин ба шумо мегӯям, ки ҳатто шоҳ Сулаймон бо тамоми ҳашамату сарваташ мисли яке аз онҳо либоси зебое напӯшидааст. 30Пас, агар Худо гиёҳ ё алаферо, ки имрӯз дар саҳро ҳасту пагоҳ ба танӯр партофта мешавад, чунин пӯшонад, наход шуморо, эй сустимонҳо аз он чанд маротиба беҳтар пӯшонда натавонад?![+]

31Барои ҳамин ғам хӯрданро бас кунед ва нагӯед, ки „Мо чӣ мехӯрда бошем?“ „чӣ менӯшида бошем?“ ё „чӣ мепӯшида бошем?“ 32Чунки халқҳои дигар аз пайи ҳамаи ин чизҳо мебошанд. Падари осмониатон бошад, медонад, ки шумо ба ҳамаи он эҳтиёҷ доред. 33Шумо аввал Подшоҳии Худо[†] ва ростии Ӯро ҷӯед ва Ӯ ҳамаи ин чизҳоро низ ба шумо медиҳад. 34Аз ин рӯ, ғами рӯзи ояндаро нахӯред, фардо ташвишҳои худро дорад. Барои ҳар рӯз ташвиши худи ҳамон рӯз басанда аст».

### 7


Айбдор кардани дигарон

1[•]Исо давом дода гуфт: «Дигаронро айбдор накунед, то ки худ айбдор ҳисоб нашавед[+]. 2Зеро чи хеле ки дигаронро айбдор кунед, ҳамон тавр шумо низ айбдор ҳисоб мешавед ва бо кадом санги тарозу, ки баркашед, бо ҳамон санг барои шумо бармекашанд[+]. 3Чаро шумо хасро дар чашми бародари худ мебинеду кундаро, ки дар чашми худатон ҳаст, намебинед? 4Чӣ хел ҷуръат карда ба бародаратон мегӯед, ки „Иҷозат деҳ хасро аз чашмат барорам“, ҳол он ки дар чашми худатон кунда доред? 5Эй дурӯяҳо! Аввал кундаро аз чашми худатон бароред, он гоҳ дурусттар дида метавонед, ки чӣ хел хасро аз чашми бародаратон бароред.

6Он чи муқаддас аст, ба сагон надиҳед ва марвориди худро пеши хукон напартоед, то ки марворидро поймол карда, шуморо надаранд[+].


Натиҷаи дуо кардан

7[•]Талаб кунед ва ба шумо дода мешавад, биҷӯед ва пайдо мекунед, дарро бикӯбед ва он ба рӯятон кушода мешавад. 8Чун ҳар кӣ талаб мекунад, ба даст меорад, ҳар кӣ меҷӯяд, пайдо мекунад ва ҳар кас ки дарро мекӯбад, он ба рӯяш кушода мешавад[+]. 9Оё дар байни шумо падаре ҳаст, ки агар писараш нон талаб кунад, ба вай санг диҳад? 10Ё агар моҳӣ талаб кунад, ба вай мор медиҳад? 11Агар шумо бо вуҷуди дилсиёҳиатон ба фарзандони худ додани чизҳои хубро донед, чӣ қадар Падари осмонии шумо тайёр аст чизҳои хубро ба онҳое диҳад, ки аз Ӯ металабанд[+].

12Ҳар рафтореро, ки аз дигарон нисбати худ дидан хоҳед, ҳамон тавр аввал худи шумо нисбати дигарон рафтор кунед. Зеро асоси шариати[†] Мусо ва гуфтаҳои пайғамбарон дар ҳамин аст[+].


Дарвозаи танг

13[•]Аз дарвозаи танг дароед, чунки дарвозаи васеъ ва роҳи осонгузар шуморо ба ҳалокат меоварад ва касоне, ки аз он мегузаранд, бисёр ҳастанд. 14Лекин ба ҳаёти абадӣ шуморо дарвозаи басо тангу роҳи мушкилгузар меоварад ва кам касон онро меёбанд.


Фарқ кардани пайғамбарони бардурӯғ

15[•]Аз пайғамбарони бардурӯғ эҳтиёт шавед, онҳо ба назди шумо дар намуди гӯсфандон меоянд, аммо дар ботин онҳо гургони даранда ҳастанд[+]. 16Шумо онҳоро аз рӯйи амалашон мешиносед. Оё аз буттаи хор ангур ё анҷир мечинанд[+]? 17-18Ҳар дарахти солим меваи хуб медиҳад ва меваи бад дода наметавонад, вале дарахти бад меваи бад медиҳад ва меваи хуб дода наметавонад[+]. 19Ҳамаи дарахтоне, ки меваи хуб намеоваранд, бурида ба оташ партофта мешаванд[+].

20Хуллас, пайғамбарони бардурӯғро низ шумо аз амалашон мешиносед.


Исо киро «намешиносам» мегӯяд

21На ҳама касоне, ки Маро доимо Хоҷаи худ меноманд, ба Подшоҳии Худо[†] медароянд. Фақат онҳое, ки хости Падари Маро, ки дар осмон аст, иҷро мекунанд, ба Подшоҳии Худо медароянд. 22Ҳангоме ки рӯзи қиёмат фаро мерасад, мардуми зиёд ба Ман мегӯянд: „Эй Хоҷа! Магар мо ба номи Ту пайғоми Худоро ба одамон эълон намекардем? Магар ба номи Ту ҷинҳоро ронда, муъҷизаҳои зиёд нишон намедодем?“[+] 23Он гоҳ Ман ба рӯяшон мегӯям: „Эй бадкорон! Ман шуморо ҳеҷ гоҳ намешинохтам. Дур шавед аз наздам!“[+]


Бинокори дурандешу бинокори беақл

24[•]Пас ҳар касе, ки ин гуфтаҳои Маро мешунаваду онҳоро иҷро мекунад, монанди марди дурандешест, ки хонаашро дар болои санг сохта буд. 25Баъд борон бориду обхезӣ шуд ва шамоли сахт хеста, бошиддат бар он хона вазид, лекин хона фурӯ нарафт, чунки дар болои санг сохта шуда буд. 26Вале ҳар касе, ки ин гуфтаҳои Маро мешунаваду онро иҷро намекунад, монанди марди беақлест, ки хонаашро дар болои рег сохта буд. 27Баъд борон бориду обхезӣ шуд ва шамоли сахт хеста, бошиддат бар он хона вазид ва хона фурӯ рафта, ба замин яксон шуд».

28Вақте ки Исо суханони Худро ба охир расонд, мардум аз таълимоти Ӯ дар ҳайрат монданд, 29зеро Ӯ на ба монанди устодони шариат, балки чун шахси соҳибқудрат онҳоро таълим медод[+].

### 8


Шифо ёфтани марде, ки гирифтори бемории пӯст буд

1[•]Вақте ки Исо аз болои кӯҳ пойин фаромад, одамон тӯда-тӯда шуда, аз пайи Ӯ рафтанд. 2Дар ин вақт марде, ки гирифтори бемории пӯст[†] буд, назди Исо омада, зону зада ба Ӯ гуфт: «Хоҷа, агар хоҳӣ, метавонӣ маро пок созӣ»[+]. 3Он гоҳ Исо дасташро ба ӯ расонда гуфт: «Албатта, мехоҳам, пок шав!» ва он мард дарҳол аз бемориаш пок гашт. 4Исо ба ӯ гуфт: «Дар ин бора ба ҳеҷ кас нагӯй, балки рост назди коҳин[†] рафта, худро нишон деҳ. Баъд, чӣ тавре ки Мусо фармудааст, қурбонӣ бикун, то ба мардум шаҳодате гардад»[+].


Шифо ёфтани хизматгор

5[•]Вақте ки Исо ба шаҳри Кафарнаҳум ворид шуд, ба наздаш як сардори лашкар омад ва ба зорию илтиҷо даромада 6гуфт: «Хоҷаам, хизматгори ман аз ҳаракат монда, дар хона рӯйи ҷогаҳ хобидааст. Аз дард сахт азоб мекашад». 7«Ман рафта ӯро сиҳат мекунам», – гуфт Исо. 8Аммо сардор ҷавоб дод: «Хоҷа! Ман сазовори он нестам, ки Ту аз дари ман дароӣ. Ту танҳо як амр бидеҳ ва хизматгорам шифо меёбад. 9Зеро ман як фармонбардор ҳастам ва дар зери итоати худ низ сарбозонро дорам. Вақте ки ба яке „бирав“ мегӯям, меравад, ба дигаре „биё“ мегӯям, меояд ва агар ба хизматгорам „фалон корро бикун“ гӯям, ӯ албатта он корро иҷро мекунад».

10Аз шунидани ин суханон Исо ҳайрон шуд ва ба мардуме, ки аз пасаш меомад, гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ҳатто дар байни исроилиён[†] касеро надидам, ки чунин имони қавӣ дошта бошад[+]. 11Ба шумо мегӯям, бисёр одамон аз ҳар гӯшаву канори дунё омада, дар Подшоҳии Худо[†] бо Иброҳиму Исҳоқу Яъқуб дар сари як дастархон мешинанд[+]. 12Аммо онҳое, ки бояд ба Подшоҳии Худо ворид мешуданд, ба торикии берун партофта мешаванд, ки дар он ҷо одамон аз дард дандон ба дандон зада гиря мекунанд»[+].

13Баъд ба он сардор гуфт: «Рав! Чи тавре ки имон доштӣ, ҳамон тавр мешавад». Ҳамон замон хизматгор шифо ёфт[+].


Шифо ёфтани бисёр одамон

14[•]Вақте ки Исо ба хонаи Петрус даромад, хушдомани Петрусро бо таби баланд дар рӯйи ҷойгаҳ хобида дид[+]. 15Исо ба дасти вай даст расонд ва таби зан паст шуд. Ӯ аз ҷояш хеста, ба меҳмоннавозии Исо машғул шуд[+].

16Он бегоҳ одамон бисёр ҷинзадагонро назди Исо оварданд ва Исо амр дода, рӯҳҳои нопокро аз онҳо берун ронд ва ҳамаи беморонро низ шифо бахшид. 17Ҳамин тавр, пешгӯйии Ишаъё пайғамбар ба амал омад, ки пештар гуфта буд: «Дарду бемориҳои моро Ӯ бардоштааст».


Шарту шароити пайрави Исо шудан

18[•]Боре Исо дар гирдаш ҷамъ шудани одамони зиёдро дида, ба шогирдонаш амр дода гуфт, ки ба дигар тарафи баҳр гузаранд[+]. 19Дар ҳамин вақт як устоди шариат[†] наздаш омада гуфт: «Устод, ман дар ҳама ҷо Туро пайравӣ мекунам». 20Исо ба ӯ ҷавоб дод: «Рӯбоҳон хона ва парандагони ҳаво лона доранд, аммо Ман, Писари Одамизод[†] ҷое надорам, ки сарамро монам». 21Дигаре аз шогирдонаш гуфт: «Хоҷаам! Иҷозат деҳ аввал рафта, падарамро ба хок супорам». 22Лекин Исо ба вай гуфт: «Аз паси Ман биё ва бимон, ки мурдагон мурдагони худро ба хок супоранд».


Ором кардани тӯфон

23[•]Он гоҳ шогирдон Исоро пайравӣ карда, якҷоя бо Ӯ ба қаиқ савор шуданд. 24Ногаҳон дар баҳр тӯфони сахте бархост ва аз шиддати мавҷҳо қаиқ қариб ғарқ мешуд, лекин Исо дар хоб буд. 25Шогирдон Исоро бедор карда гуфтанд: «Хоҷа! Наҷот деҳ! Ҳалок мешавем!»

26Исо гуфт: «Эй сустимонҳо, барои чӣ ин қадар метарсед?» Баъд Ӯ бархеста ба шамолу мавҷҳо фармон дод. Дарҳол дар ҳама ҷо оромии том ҳукмфармо шуд[+]. 27Онҳо бошанд, ҳайрон монда мегуфтанд: «Ӯ чӣ гуна Шахсе аст, ки ҳатто шамолу баҳр ба Ӯ итоат мекунанд?»


Шифо ёфтани ду ҷинзада

28[•]Ҳангоме ки Исо ба тарафи дигари баҳр, ба сарзамини ҷадариён расид, ду ҷинзадае аз қабристон берун баромада, бо Исо рӯ ба рӯ шуданд. Онҳо чунон бадхашм буданд, ки касе ҷуръати аз он роҳ гузаштанро надошт. 29Онҳо Исоро дида, дод заданд: «Эй Писари Худо,[†] Ту ба мо чӣ кор дорӣ? Ту омадӣ, ки моро пеш аз муҳлат азоб диҳӣ?»[+]

30Аз онҳо дуртар галаи калони хукон мечарид. 31Сипас, ҷинҳо Исоро тавалло карда гуфтанд: «Агар моро берун карданӣ бошӣ, ба он галаи хукон бифирист». 32Исо ба онҳо «Равед» гуфт ва ҷинҳо аз он одамон берун баромада, ба галаи хукон даромаданд. Сипас тамоми гала дав-давон худро аз теппа ба баҳр партофта, дар об ғарқ шуд.

33Хукбонон бошанд, аз он ҷо ба шаҳр гурехта, ин воқеа ва ҳам воқеаи бо ду ҷинзада рӯйдодаро ба ҳама нақл карданд. 34Сипас ҳамаи одамони шаҳр ба пеши Исо омада, зориву тавалло карданд, ки Ӯ аз сарзаминашон равад[+].

### 9


Шифо ёфтани марди шал

1[•]Исо ба қаиқ савор шуда, аз баҳр гузашт ва ба шаҳри Худ баргашт[+]. 2Ҳамон лаҳза чанд нафар ба наздаш шалеро бо ҷойгаҳаш бардошта оварданд. Исо имони онҳоро дида, ба шал гуфт: «Писарам, натарс! Гуноҳҳоят бахшида шуданд»[+].

3Дар айни ҳол якчанд устоди шариат[†] аз дил гузаронданд: «Ин одам суханони куфр мегӯяд»[+]. 4Исо фикри онҳоро фаҳмида гуфт: «Чаро дар дили худ фикри бад мекунед? 5Кадомаш осонтар аст: гуфтани он ки „гуноҳҳои ту бахшида шуданд“ ё гуфтани он ки „бархез ва роҳ гард“? 6Пас Ман ба шумо исбот мекунам, ки Писари Одамизод[†] дар рӯйи замин ҳаққи бахшидани гуноҳҳоро дорад». Сипас ба шал гуфт: «Бархез, ҷойгаҳатро бардошта ба хонаат рав!»

7Он мард аз ҷояш хеста ба хонааш равона шуд. 8Мардум аз дидани ин ҳодиса ба тарс афтода, Худоро, ки ба одамон чунин қудрат додааст, ситоиш карданд.


Даъват шудани Матто

9[•]Вақте ки Исо аз он ҷо ба роҳ даромад, Матто ном мардеро дид, ки дар ҷойи ҷамъоварии андоз менишаст. Исо ба вай гуфт: «Аз паси Ман биё». Матто бархесту аз паси Ӯ равона шуд.

10Вақте ки Исо ва шогирдонаш ба сари дастархон нишастанд, бисёр андозгирон ва дигар одамоне, ки гунаҳкор ҳисоб мешуданд, низ ба он хона даромада, ба онҳо ҳамроҳ шуданд. 11Баъзе аз фарисиён[†] инро дида, ба шогирдони Исо гуфтанд: «Чаро Устоди шумо бо андозгирону гунаҳкорон хӯрок мехӯрад?»[+]

12Исо ин суханонро шунида, ҷавоб дод: «Ба табиб на одамони солим, балки беморон муҳтоҷанд. 13Рафта фаҳмед, ки ин гуфтаҳо чӣ маъно доранд: „Ман мехоҳам, ки одамон раҳму шафқат нишон диҳанд, на қурбониҳо кунанд“. Хуллас, Ман ҳам барои он омадаам, ки на некукоронро, балки гунаҳкоронро даъват намоям»[+].


Савол дар бораи рӯзадорӣ

14[•]Сипас, баъзе аз шогирдони Яҳёи Таъмиддиҳанда[†] ба Исо наздик шуда гуфтанд: «Чаро мо ва фарисиён одатан рӯза медорему шогирдони Ту не?»[+] 15Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Оё дӯстони домод дар тӯйи арӯсӣ, ҳангоме ки домод бо онҳост, ғамгин мешаванд? Вале вақте мерасад, ки домод аз байнашон гирифта мешавад ва он гоҳ онҳо низ рӯза мегиранд[+]. 16Охир ҳеҷ кас аз матои нав ба либоси кӯҳна дарбеҳ ё поргӣ намекунад, чунки дарбеҳ ё поргӣ ҷудо шуда медарад ва ҷойи даридаи либос боз ҳам бадтар мешавад. 17Инчунин, шароби навтайёршударо ба халтаи чармини куҳна намерезанд, чунки аз туруш шудани шароб халта медарад ва шароб мерезаду халта низ аз кор мебарояд. Баръакс, шароби навтайёршударо ба халтаи нав мерезанд, он гоҳ на шароб барбод мераваду на халта».


Шифо ёфтани зан ва зиндашавии духтар

18[•]Ҳанӯз Исо суханонашро давом медод, ки сардоре омада, ба Ӯ таъзим карда гуфт: «Духтари ман ҳозир вафот кард, аммо агар омада ба вай даст гузорӣ, вай зинда мешавад». 19Исо аз ҷояш хеста, бо шогирдонаш ҳамроҳи ӯ рафт.

20-21Зане, ки дувоздаҳ сол боз бемории хунравӣ дошт, аз дилаш гузаронда буд, ки ақаллан ба ҷомаи Исо даст расонад, шифо меёбад. Бо ҳамин ният, ӯ аз қафо ба Исо наздик шуду ба домани ҷомааш даст расонд[+]. 22Исо ба қафо рӯй гардонда, занро дида, гуфт: «Эй духтарам, натарс! Туро имонат шифо дод». Худи ҳамон лаҳза зан шифо ёфт[+].

23Баъд Исо ба хонаи сардор омада, найнавозон ва мардуми гирёнро дида, 24гуфт: «Ҳамаатон аз ин ҷо равед! Духтар намурдааст, фақат хобидааст». Онҳо бошанд, ба гапи Исо хандиданд[+]. 25Аммо баъд аз он ки мардум берун баромаданд, Исо ба хонае, ки духтарак он ҷо буд, даромада, дасти ӯро гирифт ва духтарак бархест[+]. 26Ин хабар дар тамоми он сарзамин паҳн гашт.


Шифо ёфтани ду марди нобино

27Ҳангоме ки Исо аз он ҷой рафт, ду марди нобино аз дунболи Ӯ равон шуда фарёд заданд: «Эй насли Довуд, ба мо раҳм кун!»[+]

28Вақте ки Исо ба хона даромад, он ду нобино ҳам ба наздаш омаданд. Исо аз онҳо пурсид: «Боварӣ доред, ки Ман шуморо шифо дода метавонам?» «Бале, Хоҷа!» – ҷавоб доданд онҳо.

29Он гоҳ Исо ба чашмони онҳо даст расонда гуфт: «Аз рӯйи имонатон ҳамин тавр шавад»[+] 30ва чашмони онҳо бино гашт. Исо онҳоро огоҳ кард, ки дар бораи ин ҳодиса ба касе нагӯянд[+]. 31Аммо онҳо аз он ҷо баромада рафтанду дар тамоми он сарзамин дар бораи Ӯ нақл карданд[+].


Шифо ёфтани марди гунг

32Ҳанӯз он ду мард дур нарафта, якчанд кас ба пеши Исо мардеро оварданд, ки аз сабаби ҷин доштанаш гунг буд. 33Лекин, вақте ки Исо аз он мард ҷинро берун кард, мард ба гап даромад ва мардум бо ҳайрат хитоб мекарданд: «Ҳаргиз чунин ҳодисаеро дар Исроил надида будем!»

34Аммо фарисиён мегуфтанд, ки Исо ҷинҳоро бо қудрати худи сардори ҷинҳо берун мекунад[+].


Ба мардум раҳм кардани Исо

35Исо бошад, ба ҳамаи шаҳру деҳот рафта, дар ҷамоатхонаҳо халқро таълим медод, хабари хушро дар бораи Подшоҳии Худо[†] эълон мекард ва ҳар дарду бемории одамонро шифо мебахшид. 36Вақте ки Исо ба мардум нигоҳ мекард, ба ҳоли онҳо раҳмаш меомад, чунки онҳо монанди гӯсфандони бечӯпон, сарсону саргардон ва ночору нотавон буданд[+]. 37Он гоҳ Исо ба шогирдонаш гуфт: «Ҳосил бисёр аст, вале коргарон кам. 38Аз ин рӯ, аз Соҳиби ҳосил илтимос кунед, ки барои ғундоштани ҳосилаш коргаронро фиристад»[+].

### 10


Дувоздаҳ фиристодаи Исо

1[•]Исо ба наздаш дувоздаҳ шогирдашро даъват карда, ба онҳо қудрат дод, ки рӯҳҳои нопокро аз одамон берун кунанд ва ҳар дарду бемории одамонро шифо диҳанд. 2Номҳои он дувоздаҳ фиристода[†] чунинанд: аввалин Шимъун, ки ӯро ҳамчунин Петрус меноманд, бародари Шимъун Андриёс, баъд бародарон Яъқуб ва Юҳанно, ки писарони Забдой буданд, 3Филиппус ва Барталмо, Тумо ва Матто (оне ки андоз ҷамъ мекард), Яъқуби писари Ҳалфой, Таддо, 4Шимъуни Ватандӯст ва Яҳудои Исқарютӣ, ки баъдтар ба Исо хиёнат мекунад.


Вазифаи дувоздаҳ фиристода

5Исо ба ин дувоздаҳ нафар вазифа дода, онҳоро барои иҷро намудани он фиристод. Ӯ ин тавр гуфт: «Ба назди халқҳои ғайрияҳудӣ наравед ва ба шаҳрҳои сомариён[†] надароед, 6балки назди халқи Исроил, ки монанди гӯсфандони гумроҳшуда ҳастанд, рафта[+] 7эълон кунед, ки Подшоҳии Худо[†] наздик аст[+]. 8Беморонро шифо диҳед, мурдагонро зинда кунед, одамонеро, ки гирифтори бемории пӯст[†] ҳастанд, пок созед ва ҷинҳоро берун кунед. Ин қудрат ба шумо ройгон дода шудааст, пас шумо низ ин корро ройгон кунед[+]. 9Вақте ки ба сафар мебароед, дар камарбандатон тангаҳои тиллоӣ, нуқрагӣ ва мисин нагиред. 10Инчунин, борхалта, асо ва либоси иловагию пойафзор нагиред, чунки меҳнаткаш сазовори хӯроки худ аст[+].

11Ҳангоме ки ба ягон шаҳр ё деҳа медароед, одами шоистаро пурсон шавед ва то рӯзи аз он ҷо рафтанатон дар хонаи ӯ бимонед. 12Баробари ба он хона даромадан салом диҳед. 13Агар аҳли хонавода шуморо нағз қабул кунанд, барояшон сулҳ талаб кунед. Агар аҳли хонавода шуморо нағз қабул накунанд, бигзор сулҳи талаб кардаатон ба худатон баргардад. 14Вале агар ҳеҷ кас шуморо қабул накунад ё ба суханонатон гӯш надиҳад, он хонадон ё шаҳрро тарк карда, ҳамчун аломати огоҳӣ чангу хокашро аз поятон афшонед[+]. 15Ба ростӣ ба шумо мегӯям, дар рӯзи қиёмат аҳволи мардуми бадкирдори Садум ва Амуро аз ҳоли он шаҳр сабуктар хоҳад буд.


Азобу уқубатҳои дарпешистода

16[•]Инак, Ман шуморо ба назди одамон, ҳамчун гӯсфандон ба байни гургҳо мефиристам. Мисли мор ҳушёру мисли кабӯтар безарар бошед[+]. 17Аз одамон эҳтиёт шавед, чунки онҳо шуморо дастгир карда, ба додгоҳ мебаранд ва дар ҷамоатхонаҳо қамчинкорӣ мекунанд. 18Ба хотири Маро пайравӣ карданатон шуморо дар назди ҳокимону подшоҳон ба ҷавобгарӣ мекашанд. Он гоҳ имконият пайдо мекунед, ки дар пеши онҳо ва ғайрияҳудиён[†] дар бораи Ман шаҳодат диҳед[+]. 19Ҳангоме ки шуморо ба додгоҳ мебаранд, ғам нахӯред, ки ба онҳо чӣ бояд гӯед ё чӣ тавр бояд сухан ронед, чунки дар он вақт суханоне, ки бояд гӯед, ба дилатон андохта мешаванд. 20Он гоҳ на шумо, балки Рӯҳи Падари осмониатон ба воситаи шумо сухан меронад.

21Дар он айём, бародар бародари худро ва падар фарзанди худро ба қатл мерасонад. Фарзандон ба падару модари худ муқобил мебароянд ва онҳоро ба марг месупоранд[+]. 22Ба сабаби Маро пайравӣ карданатон ҳама шуморо бад мебинанд. Вале касе ки то ба охир истодагарӣ намояд, наҷот хоҳад ёфт[+]. 23Вақте ки шуморо азоб доданӣ шуда, дар шаҳре дунболагирӣ кунанд, ба шаҳри дигар гурезед. Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳанӯз шумо ба ҳамаи шаҳрҳои Исроил нарафта, Писари Одамизод[†] меояд[+].

24Шогирд аз устодаш ва хизматгор аз хоҷааш баландтар нест[+]. 25Барои шогирд басанда аст, ки монанди устодаш шавад ва барои хизматгор кофист, ки монанди хоҷааш шавад. Агар сардори хонадонро Баал-Забул,[†] сардори ҷинҳо номида бошанд, пас аъзоёни хонадонро чӣ қадар бадтар меноманд[+].


Дар бораи тарс

26Аз ин рӯ, аз одамон натарсед. Зеро ҳеҷ чизи пӯшидае нест, ки ошкор нашавад ва ҳеҷ чизи пинҳоне нест, ки маълум нагардад[+]. 27Он чизеро, ки Ман ба шумо махфӣ мегӯям, кушоду равшан гӯед. Он чизеро, ки ба шумо пичиррос зада мегӯям, аз болои боми хонаҳо бо овози баланд эълон намоед. 28Аз одамон, ки ҷисмро мекушанду ҷонро кушта наметавонанд, натарсед. Балки аз Ҳамоне тарсед, ки ҳам ҷон ва ҳам ҷисмро дар дӯзах нобуд карда метавонад.

29Арзиши ду гунҷишк як танга аст, аммо бе хости Падари шумо яктои он ба замин намеафтад. 30Ӯ ҳатто шумораи торҳои мӯятонро медонад. 31Бинобар ин натарсед, арзиши шумо аз бисёр гунҷишкҳо ҳам зиёдтар аст[+].

32Пас, ҳар кӣ дар пеши мардум мегӯяд, ки пайрави Ман аст, Ман низ дар назди Падари осмониам пайрави Ман буданашро тасдиқ мекунам[+]. 33Лекин ҳар кӣ дар пеши мардум Маро рад кунад, Ман низ ӯро дар назди Падари осмониам рад мекунам[+].


На сулҳ, балки зиддият

34[•]Фикр накунед, ки Ман барои ба замин сулҳ овардан омадаам. Ман на барои овардани сулҳ, балки барои шамшери зиддият овардан омадаам[+]. 35Ман омадаам, ки писарро аз падар, духтарро аз модар, арӯсро аз хушдоманаш ҷудо кунам. 36Худи аъзои хонадони одам душманони ӯ хоҳанд буд.

37Касе ки падар ё модари худро аз Ман бештар дӯст медорад, сазовори Ман нест. Инчунин, касе ки писар ё духтари худро аз Ман бештар дӯст медорад, сазовори Ман нест. 38Касе ки салиби[†] азобу маргашро бо худ набардораду аз паси Ман наояд, сазовори Ман нест[+]. 39Касе ки ҳаёташро нигоҳ доштан хоҳад, онро аз даст медиҳад, вале касе ки ба хотири Ман ҳаёташро фидо кунад, онро нигоҳ медорад[+].


Гирифтани мукофот

40Касе ки шуморо қабул мекунад, дар асл Маро қабул мекунад ва касе ки Маро қабул мекунад, дар асл Фиристандаи Маро қабул мекунад[+]. 41Касе ки пайғамбарро ба хотири пайғамбар буданаш қабул мекунад, мукофоти пайғамбаронаро хоҳад гирифт. Касе ки одами некукорро ба хотири некукор буданаш қабул мекунад, мукофоти некукоронро хоҳад гирифт. 42Ҳамчунин, касе ки ба яке аз пайравони хурдтарини Ман ба хотири шогирд буданаш ақаллан як пиёла оби хунук диҳад, ба ростӣ, ба шумо мегӯям, ки бемукофот нахоҳад монд»[+].

### 11


Омадани шогирдони Яҳё

1[•]Исо ба дувоздаҳ шогирдаш вазифа дода, аз он ҷо ба шаҳрҳои гирду атроф барои таълим додан ва эълон кардани хушхабар равона шуд.

2Вақте ки Яҳёи Таъмиддиҳанда[†] дар зиндон менишаст, хабари корҳои Масеҳ[†] ба гӯшаш расид. Он гоҳ ӯ чанд нафар шогирдашро назди Исо фиристод[+]. 3Онҳо омада аз Исо пурсиданд: «Оё Ту ҳамон шахсе ҳастӣ, ки омаданашро пешгӯйӣ карда буданд ё мо бояд мунтазири каси дигар бошем?»

4Исо ба онҳо дар ҷавоб гуфт: «Он чи мешунаведу мебинед, рафта ба Яҳё нақл кунед. 5Яъне бигӯед, ки чашмони кӯрон бино мешаваду шалҳо роҳ мегарданд, нафароне, ки гирифтори бемории пӯстанд,[†] пок мешаванду карҳо шунаво мешаванд, мурдагон зинда мешаванд ва ба бечорагон хушхабар эълон карда мешавад. 6Пас хушбахт аст касе, ки дар ҳаққи Ман шакку шубҳа намекунад»[+].

7Ҳангоме ки шогирдони Яҳё ба роҳ даромаданд, Исо ба мардум дар бораи Яҳё суханашро оғоз кард: «Назди Яҳё ба биёбон барои дидани чӣ рафта будед? Барои дидани найзоре, ки аз вазидани бод меҷунбад[+]? 8Бигӯед, чаро рафта будед? Магар барои дидани одаме, ки либоси қимат мепӯшад? Охир, онҳое ки либоси қимат мепӯшанд, дар қасрҳо зиндагӣ мекунанд. 9Барои чӣ рафта будед? Барои дидани пайғамбар? Дуруст, аммо ба шумо мегӯям, ки шумо каси бузургтар аз пайғамбарро дидаед[+]. 10Яҳё ҳамон шахсест, ки Худо дар борааш дар навиштаҷот[†] гуфтааст:

„Ман пешопеши Ту хабаррасони Худро мефиристам,
то барои омаданат роҳ тайёр кунад“.[+]

11Ба ростӣ ба шумо мегӯям, дар байни ҳамаи онҳое, ки аз модар ба дунё омадаанд, бузургтар аз Яҳёи Таъмиддиҳанда касе пайдо нашудааст. Аммо шахси хурдтарин дар Подшоҳии Худо[†] бузургтар аз Яҳё аст[+]. 12Аз замони Яҳёи Таъмиддиҳанда то имрӯз Подшоҳии Худо ба зӯроварӣ дучор шудааст ва одамони боқудрат онро зӯран ба даст меоранд[+]. 13Дар навиштаҷоти пайғамбарон ва шариати[†] Мусо то замони Яҳё пешгӯйиҳо омадаанд. 14Агар шумо ба гуфтаҳои онҳо бовар кардан хоҳед, Яҳё ҳамон Илёс пайғамбар аст, ки омаданашро пешгӯйӣ карда буданд[+]. 15Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад![+]

16Лекин ин наслро бо кӣ муқоиса намоям? Онҳо монанди кӯдаконе ҳастанд, ки дар кӯча бозӣ мекунанду як гурӯҳи онҳо ба гурӯҳи дигар мегӯяд: 17„Мо бароятон най навохтем, аммо шумо рақс накардед! Суруди мотам хондем, нагиристед“. 18Ҳамчунин, Яҳё омада, рӯза медошт ва май наменӯшид, аммо ҳама мегуфтанд, ки ӯ ҷин дорад[+]. 19Баъд Писари Одамизод[†] омад, ки ҳам мехӯраду ҳам менӯшад, лекин ҳама мегӯянд: „Ӯ марди пурхӯру бадмаст ва дӯсти андозгирону гунаҳкорон аст!“ Лекин дуруст будани ҳикмати Худо аз натиҷаҳояш маълум мегардад»[+].


Шаҳрҳое, ки тавба накарданд

20[•]Аҳолии шаҳрҳое, ки дар он Исо муъҷизоти зиёд нишон дода буд, тавба накарданд ва аз гуноҳҳояшон даст накашиданд. Бинобар ин, Исо онҳоро таъна зада, гуфт: 21«Эй аҳли Кӯразину аҳли Байтсайдо, вой бар ҳоли шумо! Зеро агар он мӯъҷизоте, ки Ман дар байни шумо нишон додам, дар шаҳрҳои пургуноҳи Сур ва Сидун рӯй медоданд, одамони он кайҳо тавба карда, бар тан либоси мотам пӯшида, мӯйканон нишон медоданд, ки онҳо аз гуноҳҳояшон даст кашидаанд[+]. 22Лекин Ман ба шумо мегӯям, ки дар рӯзи қиёмат аҳволи мардуми Сур ва Сидун аз ҳоли шумо сабуктар хоҳад буд![+] 23Инчунин, шумо, эй аҳли Кафарнаҳум! Гумон мекунед, ки сари шумо то ба осмон мерасад, аммо шумо ба дӯзах партофта мешавед. Зеро, агар он муъҷизоте, ки Ман дар байни шумо нишон додам, дар шаҳри Садӯм рӯй медод, ин шаҳр то ҳол аз рӯйи замин нест намешуд. 24Лекин Ман ба шумо мегӯям, ки дар рӯзи қиёмат аҳволи мардуми Садум аз ҳоли шумо сабуктар хоҳад буд!»


Ваъдаи оромӣ

25[•]Сипас, Исо гуфт: «Эй Падар, эй Худованди замину осмон, ба Ту шукр мегӯям, ки ин чизҳоро аз оқилон ва хирадмандон пинҳон кардию ба одамони одӣ ошкор сохтӣ. 26Бале, эй Падар, хоҳиши неки Ту чунин буд.

27Падарам ҳама чизро ба Ман додааст. Ба ғайр аз Падар, дигар ҳеҷ кас Писарро намешиносад. Инчунин, ҳеҷ кас Падарро намешиносад, ғайр аз Писар ва онҳое, ки Писар мехоҳад Падарро барояшон зоҳир созад[+].

28Эй ҳамаи касоне, ки аз бори вазнин монда шудаед, ба назди Ман биёед ва Ман ба шумо оромӣ мебахшам[+]. 29Чуноне ки барзагов юғро бар гардан гирифта, бор мекашонад, шумо низ юғи Маро бар гардани худ монед. Ман нармдилу хоксор ҳастам ва ҷонҳои шумо оромӣ хоҳад ёфт. 30Зеро юғи Ман осон ва бори Ман сабук аст»[+].

### 12


Савол дар бораи рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат

1[•]Рӯзе Исо аз байни киштзорҳои гандум мегузашт. Ин рӯзи шанбе буд ва шогирдонаш гурусна монда, хӯшаҳои гандумро канда, донаҳояшро мехӯрданд. 2Баъзе фарисиён[†] инро дида назди Исо омада гуфтанд: «Инро бин, шогирдони Ту кореро карда истодаанд, ки дар рӯзи шанбе кардани он раво нест». 3Исо дар ҷавоб гуфт: «Магар шумо дар навиштаҷот[†] нахондаед, ки шоҳ Довуд, вақте ки бо ҳамроҳонаш гурусна монд, чӣ кор карда буд? 4Ӯ ба хонаи Худо[†] даромада, нони ба Худо тақдимшударо гирифта хӯрд. Ҳол он ки аз рӯйи шариат[†] ӯ ва ҳамроҳонаш ба ин ҳақ надоштанд, чунки хӯрдани он нон фақат ба коҳинон[†] мумкин буд. 5Ё наход дар шариати Мусо нахонда бошед, ки коҳинон ҳангоми дар маъбади Худо[†] иҷро кардани вазифаҳои худ, қоидаҳои рӯзи шанберо вайрон мекунанд, вале айбдор ҳисоб намешаванд? 6Аммо ҳаминро дониста бошед, ки Шахси бузургтар аз маъбади Худо дар ин ҷост[+]. 7Дар навиштаҷот Худо гуфтааст: „Ман мехоҳам, ки одамон раҳму шафқат нишон диҳанд, на қурбониҳо кунанд“. Агар шумо маънои ин гуфтаҳоро мефаҳмидед, одамони беайбро айбдор намекардед. 8Охир Писари Одамизод[†] Хоҷаи рӯзи шанбе аст».


Шифо додан дар рӯзи шанбе

9[•]Сипас, Исо аз он ҷо рафта, ба ҷамоатхона даромад. 10Дар он ҷо марде буд, ки дасташ хушк шуда буд. Баъзе аз ҳозирон, ки Исоро айбдор кардан мехостанд, аз Ӯ пурсиданд: «Оё аз рӯйи шариат дар рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат[†] одамро шифо додан мумкин аст?»[+]

11Исо дар ҷавоб ба онҳо гуфт: «Агар шумо як гӯсфанде дошта бошеду он дар рӯзи шанбе ба чуқурӣ афтад, магар рафта, онро аз чоҳ намебароред? 12Қадри инсон бошад аз гӯсфанд хеле баландтар аст. Пас дар рӯзи шанбе некӣ кардан равост»[+]. 13Баъд ба марди дасташ хушкшуда гуфт: «Дастатро дароз кун». Вай дасташро дароз кард ва он мисли дасти дигараш сиҳат шуд. 14Он гоҳ фарисиён аз ҷамоатхона берун баромада, нақшаи куштани Исоро кашиданд. 15Аммо Исо инро фаҳмида, аз он маҳалла баромада рафт.


Хизматгори интихобшудаи Худо

Одамони зиёд низ аз пайи Исо рафтанд ва Ӯ ҳамаи беморонро шифо дода, 16ба онҳо фармон дод, ки дар бораи Ӯ овоза паҳн накунанд[+]. 17Ба ин восита пешгӯйии Ишаъё пайғамбар ба амал омад, ки гуфта буд:

18«Ин хизматгори Ман аст, ки Ӯро интихоб кардаам.
Ӯ маҳбуби Ман ва боиси шодмониам аст.
Ман Рӯҳамро бар Ӯ мефиристам
ва Ӯ ба ҳамаи халқҳо адолатамро эълон мекунад.
19Ӯ бо ҳеҷ кас баҳс намекунад ё дод намезанад ё касе дар кӯчаҳо садои Ӯро нахоҳад шунид.
20То даме ки ростиро пойдор накунад,
касеро, ки мисли найи хамшуда аст, нобуд намекунад
ва касеро, ки ба монанди пилтаи нимсӯхтаи чароғ аст, хомӯш намесозад.
21Ҳамаи халқҳои рӯйи замин дар Ӯ умеди наҷотро мебинанд».


Исо ва сардори ҷинҳо

22[•]Сипас, ба назди Исо марди ҷинзадаеро оварданд, ки аз сабаби ҷин доштанаш кӯр ва гунг буд. Исо вайро шифо дод ва ӯ ҳам бинову ҳам гӯё шуд. 23Тамоми мардум аз ин ҳодиса ба ҳайрат афтода, мегуфтанд: «Магар ин Шахс насли Довуд нест, ки мо интизораш ҳастем?»[+] 24Лекин фарисиён инро шунида, чунин мегуфтанд: «Ӯ ҷинҳоро бо қудрати Баал-Забул,[†] ки сардори ҷинҳо аст, берун мекунад»[+].

25Исо, ки аз фикрҳои фарисиён бохабар буд, ба онҳо гуфт: «Ҳар давлате, ки дар дохили худ аз ҳам ҷудо шуда, ҷанг мекунад, ба зудӣ барҳам мехӯрад ва ҳар шаҳр ё хонаводае, ки дар дохили худ аз ҳам ҷудо шуда ҷанг мекунад, устувор намемонад. 26Агар шайтон худашро берун кунад, магар ин аломати он нест, ки ӯ дар дохили худ ба ду қисм ҷудо шудааст. Пас, наход ҳукмронии ӯ давом меёфта бошад? 27Агар Ман ҷинҳоро бо қудрати Баал-Забул берун кунам, пайравони шумо бо чӣ берун мекунанд? Онҳо бо кадом қудрат берун мекунанд? Онҳо исбот мекунанд, ки шумо нодуруст фикр мекунед[+].

28Аммо, агар Ман ба воситаи Рӯҳи Худо ҷинҳоро берун кунам, аз ин бармеояд, ки Подшоҳии Худо[†] аллакай ба шумо омадааст. 29Инчунин, чӣ гуна кас метавонад ба хонаи шахси пурзӯр даромада, молу мулкашро дуздад, ба ғайр аз он ки аввал дасту пойи он мардро бандад ва он вақт хонаи ӯро ғорат кунад.

30Ҳар кӣ бо Ман нест, муқобили Ман аст ва ҳар кӣ бо Ман одамонро назди Худо намеорад, онҳоро аз Худо дур мекунад[+]. 31Аз ин рӯ, ба шумо мегӯям, ҳар гуноҳ ва сухани куфри инсон бахшида мешавад, вале касеро, ки бар зидди Рӯҳулқудс[†] сухани куфр мегӯяд, Худо ҳаргиз намебахшад[+]. 32Ҳар кас ки бар зидди Писари Одамизод сухан мегӯяд, бахшида мешавад, вале касе ки бар зидди Рӯҳулқудс сухане мегӯяд, Худо ӯро дар ду дунё намебахшад.


Дарахт ва меваи он

33Дарахти солим меваи хуб медиҳад, дарахти бад бошад, меваи бад медиҳад. Пас, чӣ хел будани дарахт аз мевааш маълум мегардад[+]. 34Эй морзодагон! Дар сурате ки худатон бад ҳастед, чӣ гуна суханони нек гуфта метавонед? Он чизе ки дар дилатон ҳаст, лабрез шуда, аз забонатон мебарояд[+]. 35Шахси нек аз хазинаи некаш чизҳои нек ва шахси бад аз хазинаи бадаш чизҳои бад берун меорад.

36Ҳаминро дониста бошед, ки дар рӯзи қиёмат шумо барои ҳар сухани ноҳақе, ки гуфтаед, ҷавоб хоҳед дод[+]. 37Чунки аз рӯйи суханони худатон шумо ё сафед карда мешавед ё гунаҳкор ҳисоб мешавед»[+].


Талаб кардани аломат

38[•]Он гоҳ баъзе аз фарисиён ва устодони шариат ба Исо гуфтанд: «Устод, мехостем, ки аз ҷониби Худо ба мо ягон аломате нишон диҳӣ»[+]. 39Лекин Исо ҷавоб дод: «Эй насли баду бевафо, шумо аломате талаб мекунед, вале ғайр аз аломати Юнус пайғамбар ба шумо аломати дигаре дода намешавад[+]. 40Чи тавре ки Юнус се шабу се рӯзро дар шиками моҳӣ гузаронда буд, ҳамон тавр Писари Одамизод се шабу се рӯзро дар зери хок мегузаронад.

41Дар рӯзи қиёмат бошад, сокинони Нинве бархеста, ин наслро айбдор мекунанд, зеро онҳо бо шунидани пайғоми Юнус тавба карданду аз гуноҳҳояшон даст кашиданд. Ҳол он ки аз Юнус дида Шахси бузургтар дар ин ҷост![+] 42Дар рӯзи қиёмат маликаи сарзамини Сабо бархеста ин наслро айбдор мекунад, зеро ӯ аз як гӯшаи дунё барои шунидани ҳикмати шоҳ Сулаймон омада буд. Ҳол он ки аз Сулаймон дида Шахси бузургтар дар ин ҷост!


Баргаштани рӯҳи нопок

43[•]Вақте ки рӯҳи нопок, яъне ҷин аз шахсе берун меравад, вай бо нияти пайдо кардани манзили зист ҷойҳои беобро давр мезанаду онро намеёбад. 44Ниҳоят рӯҳи нопок мегӯяд: „Ба хонаи пештараам бармегардам“ ва баргашта мебинад, ки ин хона холӣ ва батартибу рӯбучин шудааст. 45Пас рӯҳи нопок рафта, ҳафт рӯҳи аз худаш ҳам бадтарро ҳамроҳаш гирифта меорад ва ҳамаи онҳо ба он хона даромада зиндагӣ мекунанд. Дар натиҷа, аҳволи он шахс аз ҳолати аввалааш бадтар хоҳад буд. Бо насли бади ин замона чунин ҳодиса рӯй хоҳад дод»[+].


Модар ва бародарони Исо

46[•]Ҳангоме ки Исо ҳанӯз ба мардум сухан гуфтанро давом медод, модару бародаронаш омаданд. Онҳо берун аз хона истода, хоҳиш карданд, ки бо Исо гап зананд[+]. 47Касе аз байни одамон ба Исо гуфт: «Устод, модар ва бародаронат дар берун истодаанд ва мехоҳанд, ки бо Ту гап зананд».

48Исо дар ҷавоб гуфт: «Модари Ман кист ва бародарони Ман кистанд?» 49Баъд бо дасташ сӯйи шогирдонаш ишора карда, суханашро давом дод: «Инҳо модар ва бародарони Ман ҳастанд! 50Ҳар касе, ки хости Падари осмониамро иҷро мекунад, бародар, хоҳар ва модари Ман аст»[+].

### 13


Масал дар бораи деҳқон

1[•]Худи ҳамон рӯз Исо аз хона баромада, ба соҳили баҳр рафта нишаст. 2Азбаски дар гирдаш одамони зиёд ҷамъ шуданд, Исо ба қаиқе нишаст ва одамон бошанд, дар соҳил меистоданд. 3Исо бисёр чизҳоро ба онҳо бо масалҳо нақл мекард. Ӯ гуфт: «Рӯзе як деҳқон барои кишт кардан ба киштзор меравад. 4Ҳангоми дона коштанаш як миқдори он ба пайраҳа меафтад ва парандаҳо омада, онҳоро аз замин чида мехӯранд. 5Миқдори дигари он ба замини санглоху камхок меафтад. Аз сабаби чуқур набудани хоки замин он зуд месабзад. 6Вале бо баромадани офтоб майсаи навхез пажмурда шуда, аз сабаби решаи мустаҳкам надоштанаш хушк мешавад. 7Миқдори дигараш ба замини хордор меафтад ва хорҳо қад кашида майсаи навсабзидаро пахш мекунанд. 8Лекин баъзе донаҳо ба замини хуби ҳосилхез афтода, баъзе сад, баъзе шаст ва баъзе сӣ баробар зиёдтар ҳосил медиҳанд.

9Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад!»[+]


Сабаби нақл кардани масалҳо

10[•]Баъдтар шогирдони Исо ба наздаш омада пурсиданд: «Чаро Ту мардумро бо масалҳо таълим медиҳӣ?» 11Исо дар ҷавоб гуфт: «Фаҳмиши сирру асрори Подшоҳии Худо[†] ба шумо ато шудааст, аммо аз онҳо ин чизҳо пинҳон аст[+]. 12Чунки ба ҳар касе, ки чизе дорад, боз дода мешавад ва ӯ зиёдтар хоҳад дошт, аммо аз касе, ки надорад, ҳатто он андаке, ки дорад, гирифта мешавад[+]. 13Барои ҳамин Ман ба онҳо бо масалҳо сухан мегӯям: онҳо нигоҳ мекунанду намебинанд, гӯш медиҳанду аммо намешунаванд ва намефаҳманд. 14Ишаъё пайғамбар пешгӯйӣ карда гуфта буд:

„Ин одамон гӯш кунанд ҳам, намефаҳманд;
бо чашмонашон бинанд ҳам, дарк намекунанд,
15чунки зеҳни онҳо кунд
ва гӯшҳояшон вазнин шудааст,
ва онҳо чашмонашонро пӯшидаанд.
Вагарна чашмонашон дида,
гӯшҳояшон шунида ва ақлашон дарк карда метавонисту
ба Ман рӯй меоварданд
ва Ман онҳоро шифо медодам“.

Ин пешгӯйӣ ҳақиқатан дар ҳаёти онҳо амалӣ мегардад[+].

16Аммо шумо хушбахт ҳастед, ки чашмонатон мебинанд ва гӯшҳоятон мешунаванд[+]. 17Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки бисёр пайғамбарон ва некукорон дар орзуи дидан ва шунидани он чизҳое буданд, ки шумо мебинед ва мешунавед. Вале онҳо на диданду на шуниданд[+].


Маънидод кардани масал дар бораи деҳқон

18[•]Акнун маънои масали деҳқонро гӯш кунед. 19Баъзе касон каломро дар бораи Подшоҳии Худо мешунаванду онро намефаҳманд. Шайтон омада, каломи дар дили онҳо кошташударо кашида мегирад. Ин ба монанди ба пайраҳа афтодани донаҳо аст. 20Ба замини санглох афтодани донаҳо монанди он аст, ки баъзе касон каломро мешунаванду дарҳол бо шодӣ онро қабул мекунанд. 21Вале азбаски реша надоранд, муддати кӯтоҳе устувор меистанд. Баъд ба хотири он ки ба каломи Худо бовар мекунанд, ба душворӣ ва азоб дучор шуда, зуд имони худро аз даст медиҳанд[+]. 22Ба замини хорзор афтодани донаҳо монанди он аст, ки баъзе касон каломро мешунаванд, аммо ғаму ташвиши зиндагӣ ва орзуи сарват каломро пахш менамояд ва дар натиҷа он ҳеҷ ҳосиле намеорад[+]. 23Вале ба замини ҳосилхез афтодани донаҳо монанди он аст, ки баъзе касон каломро мешунаванду онро мефаҳманд. Онҳо баъзан сад, баъзан шаст ва баъзан сӣ баробар бештар самар меоранд»[+].


Масал дар бораи алафи бегона

24Пас аз он Исо масали дигареро нақл кард: «Подшоҳии Худоро чунин тасвир кардан мумкин аст: шахсе ба заминаш донаҳои хубро мекорад. 25Лекин вақте ки ҳама хоб мераванд, душман омада, дар байни гандум тухми алафи бегонаро пошида, меравад. 26Сипас баробари сабзидану сарак баровардани гандум, алафи бегона низ намоён мегардад. 27Хизматгорон назди соҳиби киштзор омада мегӯянд: „Хоҷа, шумо дар киштзоратон донаҳои хушсифати гандумро кошта будеду ин алафи бегона аз куҷо пайдо шуд?“ 28Ӯ ба онҳо ҷавоб дода мегӯяд: „Ин кори душман аст“. Хизматгорон боз мепурсанд: „Мехоҳед, ки мо рафта онҳоро канда партоем?“ 29„Не, – мегӯяд соҳиби киштзор, – чунки алафи бегонаро канданӣ шуда боз баъзе гандумро ҳам канда напартоед. 30Бигзор то вақти дарав ҳам гандум ва ҳам алафи бегона истад. Он вақт ба даравгарон фармон медиҳам, ки аввал алафи бегонаро канда, даста карда сӯзонанд, баъд гандумро даравида, дар анборам ҷамъ кунанд“»[+].


Масалҳо дар бораи тухми хардал ва хамиртуруш

31[•]Исо ба онҳо боз масали дигареро нақл кард: «Подшоҳии Худоро чунин тасвир кардан мумкин аст: шахсе тухми хардалро гирифта, дар замини худ мекорад. 32Ин тухм аз ҳамаи тухмҳои рӯйи дунё майдатарин мебошад, вале вақте ки он месабзад, аз ҳамаи растаниҳо калонтар шуда, ба дарахт мубаддал мегардад ва парандаҳо омада, дар шохаҳои он лона месозанд»[+].

33Масали дигаре, ки Вай ба онҳо нақл кард, ин буд: «Подшоҳии Худо ба мисли хамиртурушест, ки зане онро гирифта, бо як халта орд омехта, хамир кард ва тамоми хамир расид»[+].

34Исо ҳама чизро ба мардум бо масалҳо баён мекард ва бе масал ба онҳо ҳеҷ чиз намегуфт, 35то ба амал ояд суханони пайғамбаре, ки гуфта буд:

«Ман ба онҳо бо масалҳо сухан меронам
ва чизҳои аз офариниш пинҳонро нақл мекунам».


Маънидод кардани масал дар бораи алафи бегона

36Вақте ки Исо аз пеши мардум ба хона рафт, шогирдонаш ба наздаш омада хоҳиш карданд, ки Ӯ масали дар бораи алафи бегона нақлкардаашро ба онҳо маънидод кунад.

37Вай дар ҷавоб гуфт: «Шахсе, ки донаҳои хушсифатро мекорад, Писари Одамизод[†] аст, 38киштзор ин ҷаҳон аст, донаҳои гандум шахсоне ҳастанд, ки ба Подшоҳии Худо тааллуқ доранд. Алафи бегона бошад, одамони шайтон ҳастанд[+] 39ва душмане, ки тухми алафи бегонаро мекорад, шайтон мебошад. Мавсими дарав охирзамон аст, даравгарон бошанд, фариштаҳоянд[+]. 40Чи тавре ки алафи бегонаро ҷамъ карда, дар оташ месӯзонанд, айнан ҳамин тавр, дар охирзамон рӯй медиҳад. 41Яъне Писари Одамизод фариштаҳои Худро мефиристад, то ки ҳамаи бадкорон ва ҳамаи васвасакоронро аз дохили Подшоҳии Вай ҷудо карда гирифта,[+] 42ба оташи сӯзон партоянд. Дар он ҷо бошад, одамон аз дард дандон ба дандон зада гиря мекунанд[+].

43Аммо некукорон дар Подшоҳии Падарашон мисли офтоб медурахшанд. Пас ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад![+]


Давоми масалҳо дар бораи Подшоҳии Худо

44Подшоҳии Худоро чунин тасвир кардан мумкин аст: рӯзе шахсе дар киштзор ганҷинаи пинҳоншударо ёфта, онро боз пинҳон мекунад. Ӯ аз шодӣ тамоми дороияшро фурӯхта, ҳамон киштзорро мехарад.

45Инчунин Подшоҳии Худо ба савдогаре монанд аст, ки марворидҳои зебо меҷуст 46ва ҳангоме ки як марвориди гаронбаҳо меёбад, рафта тамоми молу мулкашро фурӯхта онро мехарад.

47Инчунин, Подшоҳии Худо ба мисли тӯре аст, ки моҳигирон онро ба баҳр партофтанд ва ба он ҳар гуна моҳӣ даромад[+]. 48Вақте ки он пур шуд, моҳигирон онро ба соҳил кашиданд ва нишаста, хубашро ба сабадҳо андохтанду бадашро партофтанд[+].

49Дар охирзамон низ ҳамин тавр рӯй медиҳад: фариштаҳо баромада, одамони бадкирдорро аз байни некукорон ҷудо мекунанд[+]. 50Одамони бадкирдорро ба оташи сӯзон мепартоянд, ки дар он ҷо одамон аз дард дандон ба дандон зада гиря мекунанд»[+].


Чизҳои нав ва куҳна

51Исо аз шогирдонаш пурсид: «Шумо ин гуфтаҳоямро фаҳмидед?» «Фаҳмидем», – ҷавоб доданд онҳо.

52Ӯ давом дода, гуфт: «Пас, ҳар устоди шариат,[†] ки дар Подшоҳии Худо таълим ёфтааст, монанди соҳиби хона аст, ки аз ганҷинаи худ чизҳои нав ва куҳнаро берун мебарорад».


Ҳамдиёрони Исо аз Исо рӯй мегардонанд

53[•]Исо нақл кардани масалҳоро тамом карда, аз он ҷо баромад 54ва ба шаҳри Худ баргашт. Ӯ дар ҷамоатхонаи он ҷо таълим медод ва онҳое, ки таълимоташро мешуниданд, ангушти ҳайрат газида, ба якдигар мегуфтанд: «Аз куҷо Ӯ ин қадар ҳикмату қобилияти муъҷизакорӣ дорад[+]? 55Магар Ӯ ҳамон Исои писари дуредгар нест, ки модараш Марям ва бародаронаш Яъқубу Юсуфу Шимъуну Яҳудо ҳастанд[+]? 56Магар ҳамаи хоҳаронаш дар шаҳри мо зиндагӣ намекунанд? Ӯ аз куҷо ин қадар ҳикмату қудрат дорад?» 57Онҳо дар ҳаққи Исо шакку шубҳа карданд.

Ӯ бошад, ба онҳо гуфт: «Пайғамбар дар диёри Худ ва дар байни хонадони худ қадр надорад, вале дар ҳама ҷойи дигар ӯро бо эҳтиром қабул мекунанд»[+]. 58Аз сабаби он ки онҳо ба Исо боварӣ надоштанд, Ӯ дар он ҷо муъҷизаи зиёд нишон надод.

### 14


Марги Яҳёи Таъмиддиҳанда

1[•]Дар он айём овоза дар бораи Исо то ба гӯши Ҳиродусе, ки ҳокими вилояти Ҷалил буд, расид. 2Ҳиродус ба мансабдоронаш гуфт, ки ин мард ҳамон Яҳёи Таъмиддиҳанда[†] аст, ки зинда шудааст ва барои ҳамин, Ӯ чунин қудрати муъҷизакорӣ дорад[+].

3-4Пеш аз марги Яҳёи Таъмиддиҳанда, Ҳиродус зани бародараш Филиппус, Ҳиродияро ба занӣ гирифта буд. Лекин Яҳё ба ӯ гуфта буд: «Аз рӯйи шариат[†] ба шумо гирифтани зани бародаратон раво нест». Барои ҳамин Ҳиродус фармон дод, ки Яҳёро дастгир намуда, дасту пояшро баста, ҳабс кунанд[+]. 5Ҳиродус мехост Яҳёро ба қатл расонад, аммо аз халқ метарсид, зеро халқ Яҳёро пайғамбар меҳисобид[+].

6Аммо вақте ки Ҳиродус рӯзи таваллуди худро ҷашн мегирифт, духтари Ҳиродия дар пеши меҳмонон рақс карда, Ҳиродусро мафтун кард. 7Ҳиродус қасам хӯрда ба духтар ваъда дод: «Ҳар чи аз ман талаб кунӣ, бароят медиҳам!» 8Духтар аз рӯйи маслиҳати модараш гуфт: «Бароям сари Яҳёи Таъмиддиҳандаро дар рӯйи табақ оварда диҳед».

9Ҳоким ғамгин гашт, вале ба хотири қасами дар пеши меҳмонон хӯрдааш, амр дод, ки хоҳиши духтар иҷро карда шавад. 10Ҷаллоди фиристодааш[†] дар зиндон сари Яҳёро аз танаш ҷудо кард 11ва дар рӯйи табақе ба духтар оварда дод. Духтар бошад, онро ба модараш бурд. 12Баъд аз ин, шогирдони Яҳё омада, ҷасади ӯро бурда гӯрониданд ва ҳодисаи рӯйдодаро рафта, ба Исо нақл карданд[+].


Сер кардани панҷ ҳазор нафар

13[•]Ин ҳодисаро шунида, Исо ба қаиқ савор шуда, Худаш танҳо ба ҷойи беодаме рафт. Мардум аз ин огоҳ шуданду аз шаҳрҳои худ баромада, пиёда аз пайи Ӯ рафтанд. 14Вақте ки Исо ба соҳил фаромад, мардуми зиёдеро дида, ба ҳоли онҳо раҳмаш омад ва беморонеро, ки дар байнашон буд, шифо дод.

15Рӯз ба охир мерасид ва шогирдони Исо ба наздаш омада гуфтанд: «Устод! Ин як ҷойи беодам аст, рӯз торик шуд. Мардумро ҷавоб бидеҳ, то ки ба деҳаҳои гирду атроф рафта, барои худ хӯрокворӣ харанд». 16«Ба ҳеҷ ҷо рафтанашон лозим нест, – ҷавоб дод Исо. – Шумо ба онҳо хӯрок диҳед!» 17Онҳо гуфтанд: «Охир мо дар ин ҷо фақат панҷ нону ду моҳӣ дорем». 18«Онҳоро ба Ман оварда диҳед», – гуфт Исо ва 19ба мардум фармон дод, ки рӯйи сабзазор нишинанд. Баъд Ӯ он панҷ нону ду моҳиро ба дасташ гирифта, ба осмон нигаристу шукр гуфт ва нонҳоро пора карда, ба шогирдонаш дод. Шогирдонаш нонпораҳоро ба мардум тақсим карданд. 20Ҳама то сер шудан хӯрданд ва сипас шогирдон дувоздаҳ сабадро аз нонпораҳои боқимонда пур карданд. 21Шумораи онҳое, ки нону моҳӣ хӯрда буданд, ғайр аз занону кӯдакон, тақрибан панҷ ҳазор нафар буд[+].


Дар рӯйи об қадам задани Исо

22[•]Сипас, Исо ба шогирдонаш фармуд, ки ба қаиқ савор шуда, пешопеши Ӯ ба дигар тарафи баҳр раванд. Ӯ Худаш дар он ҷо монд, то ки мардумро ҷавоб диҳад. 23Пас аз он барои дар танҳоӣ дуо кардан ба кӯҳе баромад. Баъд аз нишасти офтоб ҳам Ӯ яккаву танҳо дар он ҷо буд[+]. 24Қаиқ бошад, аз соҳил хеле дур рафта буд ва аз сабаби боди сахте, ки мухолифи он мевазид, мавҷҳои баҳр қаиқро алвонҷ медоданд.

25Ҳанӯз чашми рӯз накафида, Исо рӯ-рӯйи об қадамзанон ба тарафи шогирдонаш равона шуд. 26Шогирдон Исоро диданд, ки дар рӯйи об қадам мезад. Онҳо «Ин арвоҳ! Арвоҳ!» гӯён аз тарсу ваҳм дод заданд[+]. 27Аммо Ӯ зуд ба онҳо гуфт: «Далер бошед! Натарсед! Ин Манам».

28Он гоҳ Петрус гуфт: «Хоҷа, агар дар ҳақиқат ин Ту бошӣ, ба ман амр намо, ки рӯ-рӯйи об қадамзанон назди Ту биёям». 29«Биё», – амр дод Ӯ. Инак, Петрус аз қаиқ баромада, дар рӯйи об қадамзанон ба Исо наздик шуд. 30Лекин сахт вазидани шамолро дида, тарсид ва қариб ғарқ шуда, фарёд зад: «Хоҷа, маро наҷот деҳ!» 31Исо зуд дасташро дароз карда, Петрусро дошта гирифт ва гуфт: «Ин қадар имонат суст аст? Чаро шубҳа кардӣ?»[+]

32Вақте ки онҳо ба қаиқ савор шуданд, шамол аз вазидан бозмонд. 33Он гоҳ онҳое, ки дар қаиқ нишаста буданд, ба Исо саҷда карда гуфтанд: «Ту дар ҳақиқат Писари Худо[†] ҳастӣ!»[+]


Шифо ёфтани беморон дар Ҷинесор

34Онҳо аз баҳр гузашта, ба сарзамини Ҷинесор омада расиданд[+]. 35Мардуми он ҷо Исоро шинохтанд ва ба гирду атрофи он сарзамин одамонро фиристоданд, то ки беморонро назди Ӯ гирифта биёранд. 36Онҳо аз Исо илтимос мекарданд, ки ақаллан ба лаби доманаш даст расонанд ва ҳар касе ки даст мерасонд, шифо меёфт.

### 15


Урфу одатҳои аҷдодон

1[•]Сипас, чанд нафар фарисиёну[†] устодони шариат[†] аз Уршалим ба назди Исо омада пурсиданд: 2«Чаро шогирдони Ту урфу одатҳои аҷдодони моро вайрон мекунанд? Онҳо дастонашонро нашуста, хӯрок мехӯранд!»[+]

3Ӯ ҷавоб дод: «Чаро худатон барои иҷро кардани урфу одатҳоятон фармудаҳои Худоро вайрон мекунед[+]? 4Худо ба мо фармудааст: „Падару модаратро ҳурмату эҳтиром намо“ ва „агар касе волидонашро лаънат кунад, ҳатман кушта шавад“. 5Шумо бошед, таълим медиҳед, ки агар касе ба падару модараш ёрӣ надода, он чизро ба Худо бахшад, 6он гоҳ ҳоҷат нест, ки падарашро эҳтиром кунад. Ҳамин тавр шумо ба хотири урфу одатҳоятон фармудаҳои Худоро барҳам медиҳед. 7Эй одамони дурӯя! Ишаъё пайғамбар дар бораи шумо дуруст пешгӯйӣ кардааст:[+]

8„Худо мегӯяд, ки ин одамон фақат бо забон Маро ҳурмат мекунанд,
вале дилашон аз Ман дур аст.
9Онҳо Маро беҳуда парастиш мекунанд,
чунки қоидаҳои инсониро ҳамчун қонуни Худо таълим медиҳанд!“»[+]


Чизҳое, ки одамро ҳаром мекунанд

10Баъд Исо мардумро ба наздаш даъват карда гуфт: «Ҳамин чизро донед, ки 11он чи ба даҳон медарояд, одамро ҳаром намекунад, балки он чи аз даҳон мебарояд, ӯро ҳаром мекунад»[+].

12Он гоҳ шогирдонаш ба Ӯ наздик шуда гуфтанд: «Фарисиён аз суханони Ту ранҷиданд».

13Исо дар ҷавоб гуфт: «Ҳар растание, ки Падари осмонии Ман нашинондааст, бо решааш канда партофта мешавад[+]. 14Ба фарисиён аҳамият надиҳед. Онҳо худашон кӯр ҳастанду боз кӯрони дигарро роҳнамоӣ мекунанд. Агар кӯр ба кӯри дигар роҳ нишон диҳад, ҳар дуяшон ба чоҳ меафтанд»[+].

15Дар ин вақт Петрус аз Исо пурсид: «Он чи ба даҳан медарояд, одамро ҳаром намекунад гуфтӣ, ин масал чӣ маъно дорад?» 16Исо ба онҳо гуфт: «Наход то ҳол нафаҳмида бошед? 17Магар намедонед, ки он чи шумо мехӯред, аз даҳон медарояду баъд аз шикам гузашта, берун мебарояд? 18Лекин он чи аз даҳан мебарояд, одамро ҳаром мекунад, чунки он аз дили одам бармеояд[+]. 19Зеро аз дил хаёлоти бад, қатл, зино, гуноҳи ҷинсӣ, дуздӣ, шаҳодати бардурӯғ ва туҳмат пайдо мешавад[+]. 20Ин гуна чизҳо одамро ҳаром мекунанд. Аммо дастро нашуста, хӯрок хӯрдан одамро ҳаром намекунад».


Имони як зани ғайрияҳудӣ

21[•]Исо аз он ҷо баромада, ба наздикиҳои шаҳрҳои Суру Сидун рафт. 22Як зани канъонӣ, ки дар он маҳал зиндагӣ мекард, додзанон омада, гуфт: «Эй Хоҷа, насли шоҳ Довуд! Ба ман раҳм бикун! Духтарам ҷинзада асту бисёр азоб мекашад»[+].

23Аммо Исо ҳеҷ ҷавобе надод. Шогирдонаш ба Ӯ наздик шуда, хоҳиш карда гуфтанд: «Ин зан додзанону нолакунон аз дунболи мо омада истодааст. Ӯро ҷавоб бидеҳ!» 24Исо гуфт: «Ман фақат ба назди гӯсфандони гумроҳшудаи халқи Исроил фиристода[†] шудаам!»[+]

25Лекин он зан назди Исо омада, зону зада гуфт: «Эй Хоҷа, ба ман ёрӣ деҳ!» 26Вай ҷавоб гардонд: «Нони фарзандонро гирифта, ба назди сагон партофтан нодуруст аст»[+].

27«Рост мегӯйӣ, Хоҷаам, – гуфт дар ҷавоб зан, – лекин сагон ҳам нонрезаҳои аз дастархони соҳибонашон афтодаро мехӯранд». 28Исо дар ҷавоби вай гуфт: «Имонат боқувват аст, эй зан! Он чи мехостӣ, бароят иҷро мешавад». Худи ҳамон лаҳза духтари зан шифо ёфт.


Шифо ёфтани бисёр беморон

29[•]Исо он ҷойро тарк карда, қад-қади баҳри Ҷалил рафта ба кӯҳе баромада, дар он ҷо нишаст. 30Ба назди Ӯ тӯда-тӯда одамон омада, бо худ одамони лангу маъюб, кӯру гунг ва боз ҳар гуна беморони гуногунро оварда, пеши пойҳояш мегузоштанд ва Исо онҳоро шифо медод. 31Дар пеши назари мардум гунгҳо гап мезаданду шалҳо роҳ мерафтанд, кӯрон бино ва маъюбон сиҳат мегаштанд. Инро дида, ҳама ҳайрон монданд ва Худои Исроилро ситоиш карданд.


Сер кардани чор ҳазор кас

32Исо шогирдонашро ба наздаш даъват карда гуфт: «Ба ин одамон раҳмам меояд, онҳо се рӯз боз бо Ман ҳастанд ва дигар хӯрдание надоранд. Ман намехоҳам, ки онҳоро аз пеши Худ гурусна ҷавоб диҳам, мабодо дар роҳ беҳол нашаванд»[+]. 33Шогирдонаш ба Ӯ гуфтанд: «Аз куҷо дар биёбон он қадар нон ёбем, ки чунин мардуми зиёдро сер кунем?» 34Исо аз онҳо пурсид: «Шумо чанд нон доред?» «Ҳафтто, – ҷавоб доданд онҳо – ва якчанд моҳии майда ҳам дорем».

35Ӯ ба мардум фармуд, ки рӯйи замин бишинанд. 36Баъд Ӯ ҳафт нону моҳиро гирифта, Худоро шукр гуфта, онҳоро пора кард ва ба шогирдонаш дод. Шогирдонаш нонпораҳоро ба мардум тақсим карданд. 37Мардум то сер шудан хӯрданд ва сипас, шогирдон ҳафт сабадро аз нонпораҳои боқимонда пур карданд. 38Шумораи онҳое, ки нону моҳӣ хӯрда буданд, ғайр аз занону кӯдакон чор ҳазор нафар буд[+].

39Сипас, Исо мардумро ҷавоб дода, ба қаиқ савор шуда, ба сарзамини Маҷдал рафт.

### 16


Талаб кардани аломати осмонӣ

1[•]Баъд аз чанд вақт ба назди Исо баъзе аз фарисиён[†] ва саддуқиён[†] омаданд. Онҳо Ӯро озмуданӣ шуда, талаб намуданд, ки барояшон аз ҷониби Худо аломате диҳад[+]. 2Аммо Исо дар ҷавоб гуфт: «Агар шомгоҳон осмон кушода бошад, шумо мегӯед, ки пагоҳ ҳавои нағз мешавад. 3Агар субҳидам осмон тираву гирифта бошад, мегӯед, ки имрӯз шамолу борон мешавад. Шумо аломатҳои осмонро дида, боду ҳаворо фаҳмида метавонеду аломатҳои замонаро дида, онҳоро муайян карда наметавонед. 4Фақат насли баду бевафо аломат талаб мекунад! Худо ба ин насл ба ғайр аз аломате, ки ба Юнус пайғамбар рӯй дод, аломати дигаре намедиҳад».

Инро гуфта, Ӯ аз наздашон рафт[+].


Хамиртуруши фарисиёну саддуқиён

5[•]Вақте ки шогирдон ба тарафи дигари баҳр расиданд, диданд, ки бо худ нон гирифтанро фаромӯш кардаанд.

6Исо ба онҳо гуфт: «Ҳушёр бошед! Худро аз хамиртуруши фарисиёну саддуқиён эҳтиёт кунед»[+]. 7Он гоҳ шогирдонаш ба якдигар мегуфтанд: «Ӯ аз сабаби бо худ нон нагирифтанамон инро гуфт».

8Лекин Исо инро фаҳмида гуфт: «Имонатон суст аст! Чаро шумо нон нагирифтанатонро фикр мекунед[+]? 9Наход то ҳол ҳеҷ чиз нафаҳмида бошед? Магар он панҷ нонро дар ёд надоред, ки чӣ хел панҷ ҳазор нафар хӯрданду боз боқимондаашро дар якчанд сабад ҷамъ кардед[+]? 10Ё он ҳафт нонро, ки чор ҳазор нафар хӯрданду боз боқимондаашро дар якчанд сабад ҷамъ кардед, дар ёд надоред[+]? 11Чӣ тавр шумо намефаҳмед, ки Ман нонро дар назар надорам? Балки гуфтанӣ ҳастам, ки худро аз хамиртуруши фарисиён ва саддуқиён эҳтиёт кунед!»

12Он гоҳ шогирдон фаҳмиданд, ки Ӯ на аз хамиртуруши нон, балки аз таълимоти фарисиёну саддуқиён эҳтиёт шуданро дар назар дошт.


Эътирофи Петрус

13[•]Исо бо шогирдонаш ба вилояте рафт, ки дар атрофи шаҳри Қайсарияи Филиппус ҷойгир шуда буд. Дар он ҷо Ӯ ба онҳо савол дод: «Одамон Писари Одамизодро[†] кӣ мегӯянд?» 14Онҳо ҷавоб дода гуфтанд: «Баъзеҳо мегӯянд, ки Ту Яҳёи Таъмиддиҳанда[†] ҳастӣ, қисми дигари одамон мегӯянд, ки Илёс ё Ирмиё ва ё яке аз пайғамбарони гузаштаи дигар омадааст»[+]. 15Исо аз онҳо пурсид: «Шумо чӣ? Шумо Маро кӣ мешуморед?» 16Шимъуни Петрус ба Ӯ ҷавоб дод: «Ту Масеҳ,[†] яъне Таъиншудаи Худо[†] ва Писари Худои[†] зинда ҳастӣ».

17Он гоҳ Исо ба Петрус гуфт: «Ту хушбахт ҳастӣ, Шимъун, писари Юнус! Чунки инро ба ту на одамон, балки Падари Ман ки дар осмон аст, кушодааст[+]. 18Бинобар ин, ба ту мегӯям, ки ту Петрус, яъне санг ҳастӣ ва дар болои ин санг Ман ҷамоати Худро бино менамоям, ки онро ҳатто қувваҳои марг мағлуб карда наметавонанд[+]. 19Ман ба ту калидҳои Подшоҳии Худоро[†] медиҳам ва ҳар чиро ки ту дар замин манъ кунӣ, Худо онро аз осмон манъ мекунад ва ба ҳар чи ки иҷозат диҳӣ, Худо ба он аз осмон иҷозат медиҳад».

20Он гоҳ Исо ба шогирдонаш таъкид кард, ки Масеҳ будани Ӯро ба касе нагӯянд[+].


Исо марги Худро пешгӯйӣ мекунад

21[•]Аз ҳамон вақт сар карда Ӯ ба шогирдонаш ошкоро мегуфт, ки бояд ба Уршалим равад ва дар он ҷо аз дасти пирони қавм, коҳинони калон[†] ва устодони шариат[†] бисёр азоб кашад. Оқибат Ӯ кушта мешавад, вале баъд аз се рӯз зинда мешавад[+].

22Петрус бошад, Исоро як сӯ бурда, сарзаниш карда, гуфт: «Эй Хоҷа, Худо нишон надиҳад! Он чи гуфтӣ, ба сарат наояд!» 23Лекин Вай ба Петрус рӯй оварда, гуфт: «Дур шав аз Ман, эй шайтон! Ту пеши роҳи Маро мегирӣ, чунки ту на мисли Худо, балки мисли инсон фикр мекунӣ!»[+]

24Он гоҳ Исо ба шогирдонаш гуфт: «Агар касе пайрави Ман шудан хоҳад, бояд аз хоҳишҳои худ рӯй гардонда, салиби[†] азобу маргашро бардошта, Маро пайравӣ кунад[+]. 25Зеро касе, ки ҳаёташро нигоҳ доштан мехоҳад, онро аз даст медиҳад, вале ҳар касе, ки ба хотири Ман ҳаёташро фидо мекунад, онро нигоҳ медорад[+]. 26Ба одам чӣ фоидае дорад, ки тамоми дунёро ба даст овараду ҷонашро аз даст диҳад? Магар одамизод бар ивази ҷони худ товоне дода метавонад? 27Писари Одамизод бо шӯҳрату ҷалоли Падараш ҳамроҳи фариштаҳои Худ омада, ба ҳама мувофиқи амалашон подош медиҳад[+]. 28Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки дар ин ҷо касоне ҳастанд, ки ҳанӯз аз дунё нагузашта, Писари Одамизодро мебинанд, ки барои подшоҳӣ кардан меояд»[+].

### 17


Дигаргун шудани намуди зоҳирии Исо

1[•]Пас аз шаш рӯз Исо танҳо Петрус ва бародарон Яъқуб ва Юҳанноро ҳамроҳаш гирифта, ба кӯҳи баланде баромад[+]. 2Баъд дар пеши назари шогирдон намуди зоҳирии Ӯ дигаргун шуд. Чеҳрааш монанди офтоб дурахшид, либосаш ҳам мисли равшании нур сап-сафед шуд[+]. 3Ногаҳон Мусо ва Илёс пайғамбар дар пеши назари шогирдон пайдо шуданд ва бо Исо суҳбат карданд. 4Петрус ба Исо гуфт: «Хоҷа, чӣ қадар хуб аст, ки мо ин ҷо ҳастем. Агар хоҳӣ ман дар ин ҷо се хайма месозам, яке барои Ту, дигаре барои Мусо ва сеюм барои Илёс».

5Ҳанӯз вай суханашро тамом накарда, абри дурахшоне пайдо шуда, онҳоро фаро гирифт ва аз он овозе баромад: «Ин Писари азизи Ман аст ва Ман аз Ӯ хушнудам. Ӯро гӯш кунед»[+]. 6Аз шунидани ин овоз шогирдонро ваҳм фаро гирифт ва онҳо худро ба рӯйи замин партофтанд. 7Аммо Исо ба наздашон омада, ба онҳо даст расонда гуфт: «Бархезед ва аз ҳеҷ чиз натарсед». 8Онҳо ба боло нигоҳ карданд ва ғайр аз Исо касеро надиданд.

9Вақте ки онҳо аз кӯҳ поён мефаромаданд, Исо ба шогирдон фармуд, то даме ки Писари Одамизод[†] аз мурдагон зинда нашавад, чизи дидаашонро ба касе нақл накунанд[+]. 10Он гоҳ шогирдонаш аз Ӯ пурсиданд: «Чаро устодони шариат[†] мегӯянд, ки пеш аз Масеҳ[†] бояд Илёс биёяд?»

11«Дуруст, – ҷавоб дод Ӯ, – аввал бояд Илёс биёяд ва ҳама чизро барқарор намояд. 12Лекин ба шумо мегӯям, ки Илёс аллакай омадааст ва одамон вайро нашинохтанду ҳар коре, ки хостанд, ба вай карданд. Бо Писари Одамизод низ ҳамон тавр рафтор хоҳанд кард».

13Он вақт шогирдонаш фаҳмиданд, ки Исо Илёс гуфта, Яҳёи Таъмиддиҳандаро[†] дар назар дошт[+].


Шифо ёфтани бачаи ҷинзада

14[•]Ҳангоме ки онҳо назди мардум баргаштанд, марде пеши Исо омада, ба зону истода, 15гуфт: «Хоҷа, ба писарам раҳм бикун! Вай тез-тез аз ҳуш рафта, шах мешавад ва бениҳоят азоб мекашад. Аз ин рӯ, ӯ худро зуд-зуд ба оташ ё ба об мепартояд. 16Вайро ба назди шогирдонат овардам, лекин онҳо ӯро шифо дода натавонистанд».

17Исо ҷавоб дод: «Эй насли беимону каҷрафтор! То кай бо шумо бошам? То кай шуморо тоқат кунам? Вайро ба наздам биёред!» 18Бачаро гирифта, ба наздаш оварданд ва Ӯ ба ҷин фармон дод, ки аз бача берун барояд. Ҷин берун баромад ва бача худи ҳамон лаҳза сиҳат шуд[+].

19Сипас шогирдон дар танҳоӣ аз Исо пурсиданд: «Чаро мо ҷинро берун карда натавонистем?»

20-21Ӯ дар ҷавоб гуфт: «Аз сабаби сустимониатон. Агар шумо ҳатто ба андозаи донаи хардал имон медоштеду ба ин кӯҳ „Аз ин ҷо ба он ҷо гузар“ мегуфтед, он ба шумо итоат мекард. Барои имондор ҳеҷ кор ғайриимкон нест»[+].


Исо марги Худро дубора пешгӯйӣ мекунад

22[•]Ҳангоме ки шогирдон дар Ҷалил ҷамъ омаданд, Исо ба онҳо гуфт: «Писари Одамизод ба дасти одамон супорида мешавад 23ва онҳо Ӯро мекушанд, лекин дар рӯзи сеюм Ӯ зинда мегардад». Аз шунидани ин суханон шогирдонаш бисёр ғамгин шуданд[+].


Супоридани андози маъбади Худо

24Вақте ки Исо бо шогирдонаш ба Кафарнаҳум омад, касоне ки барои маъбади Худо[†] андоз ҷамъ мекарданд, назди Петрус омада пурсиданд: «Магар Устоди ту андоз намесупорад?»[+] 25«Албатта месупорад», – ҷавоб дод Петрус.

Баъд Петрус ба хона даромад ва ҳанӯз ӯ даҳон накушода, Исо ба вай гуфт: «Шимъун, ба фикри ту подшоҳон андозу хироҷро аз кӣ меситонанд? Аз одамони худӣ ё бегонагон?» 26«Аз бегонагон», – ҷавоб дод Петрус.

Исо гуфт: «Пас фарзандони подшоҳ аз ин вазифа озоданд. 27Лекин барои наранҷонидани ин одамон ба сӯйи баҳр рафта, бо шасти моҳигирӣ сайд кун. Аз даҳони моҳии аввалине, ки сайд мекунӣ, тангаеро меёбӣ ва ин тангаро гирифта, аз номи Ман ва худат андоз супор»[+].

### 18


Кӣ аз ҳама бузургтар аст?

1[•]Дар ин вақт ба пеши Исо шогирдонаш омада пурсиданд: «Дар Подшоҳии Худо[†] кӣ бузургтар аст?»

2Исо ба наздаш як кӯдакро хонда, ӯро дар пеши шогирдон гузошта, 3ҷавоб дод: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, агар сӯйи Худо барнагардед ва монанди кӯдакон нашавед, ҳаргиз ба Подшоҳии Худо намедароед[+]. 4Пас ҳар кӣ ба мисли ин кӯдак хоксор бошад, дар Подшоҳии Худо бузургтар аст 5ва ҳар касе, ки чунин кӯдакро ба хотири номи Ман қабул мекунад, дар асл Маро қабул мекунад[+].

6Лекин вой бар ҳоли касе, ки яке аз ин пайравони хурди ба Ман имоновардаро гумроҳ кунад. Барои вай беҳтар мешуд, ки ба гарданаш санги осиёбро баста, ба баҳри чуқур партоянд.

7Вой бар ҳоли одамони ин олам аз дасти васвасаҳо! Васвасаҳо ҳамеша пайдо мешаванд, вале вой бар ҳоли васвасакорон![+]

8Агар даст ё поят туро ба гуноҳ кардан водор созад, онро бурида парто. Назар ба он ки бо ду дасту пой ба оташи абадии дӯзах партофта шавӣ, беҳтар аст, ки бе як даст ё пой соҳиби ҳаёт шавӣ[+]. 9Инчунин, агар чашмат туро ба гуноҳ кардан водор созад, онро канда парто, зеро назар ба он ки бо ду чашм ба оташи дӯзах партофта шавӣ, беҳтар аст, ки бо як чашм соҳиби ҳаёт шавӣ[+].


Масал дар бораи гӯсфанди гумшуда

10-11[•]Эҳтиёт шавед, ҳатто ба хурдтарин пайрави Ман беҳурматӣ накунед, зеро ба шумо мегӯям, ки фариштаҳои онҳо ҳамеша дар назди Падари осмониам ҳузур доранд.

12Чӣ фикр мекунед? Агар касе сад гӯсфанд дошта бошад ва яке аз онҳо гум шавад, оё вай наваду нуҳтояшро дар кӯҳсор гузошта, ба ҷустуҷӯи гӯсфанди гумшудааш намеравад? 13Баъд аз ёфтанаш, ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки барои ин гӯсфанд назар ба он наваду нуҳ гӯсфанде, ки гум нашудаанд, бештар хурсандӣ мекунад. 14Падари осмонии шумо низ ҳаргиз намехоҳад, ки яке аз пайравони хурдтарини Ман нобуд шавад[+].


Фармон дар бораи бахшидани гуноҳ

15[•]Агар бародар ё хоҳар ба ту бадӣ кунад, байни худат ва ӯ дар танҳоӣ гуноҳашро фаҳмон. Агар ӯ ба сухани ту гӯш диҳад, дон, ки вайро аз нав ҳамчун бародар ё хоҳар пайдо кардаӣ[+]. 16Вале агар гӯш надиҳад, як ё ду каси дигарро ҳамроҳи худ гир, то аз забони ду ё се шоҳид суханонат тасдиқ шавад[+]. 17Агар ба онҳо гӯш надиҳад, ба ҷамоат гӯй ва агар ба ҷамоати имондорон[†] низ гӯш надиҳад, бигзор ӯ барои ту ҳамчун андозгири беинсоф ё одами беимон бошад[+].

18Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар чиро, ки шумо дар замин манъ кунед, Худо онро аз осмон манъ мекунад ва ба ҳар чи ки иҷозат диҳед, Худо ба он аз осмон иҷозат медиҳад. 19Боз ба шумо мегӯям, ки агар дар замин ду каси шумо бо розигии якдигар барои ягон чиз дуо кунед, Падари осмониам ҳатман бароятон ҳамон чизро медиҳад[+]. 20Зеро дар ҷое ки ду ё се кас ба хотири номи Ман ҷамъ мешаванд, Ман дар байни онҳо ҳузур дорам».


Масал дар бораи хизматгори бераҳм

21Он гоҳ Петрус назди Исо омада, гуфт: «Хоҷа, чанд бор бародари худро, ки ба ман бадӣ карда бошад, бахшам? Оё то ҳафт бор?»[+]

22Ӯ ҷавоб дод: «Не, ҳафтоду ҳафт бор бубахш. 23Зеро Подшоҳии Худоро чунин тасвир кардан мумкин аст: Рӯзе як шоҳ хост, ки қарзҳои хизматгоронашро ҳисоб кунад. 24Вақте ки ҳисобу китобро сар кард, ба наздаш хизматгореро оварданд, ки аз шоҳ даҳ ҳазор халтача тилло қарздор буд. 25Азбаски хизматгор аз уҳдаи баргардондани қарз намебаромад, шоҳ амр дод, ки ба ҷойи қарзаш ӯ бо зану фарзандонаш ва тамоми молу мулкаш фурӯхта шавад. 26Он хизматгор худро пеши пойҳои шоҳ партофта, зорию тавалло кард: „Илтимос, ба ман муҳлат диҳед ва ман тамоми қарзамро бармегардонам“. 27Шоҳ ба ҳоли хизматгор раҳм карду қарзашро ба вай бахшида, ӯро ҷавоб дод.

28Лекин чун хизматгор берун рафт, рафиқашро дид, ки аз ӯ сад тангаи нуқра қарздор буд. Ӯ вайро сахт дошта, гулӯяшро, фишурда гуфт: „Қарзатро баргардон“. 29Рафиқаш худро ба рӯйи замин партофта, зориву тавалло кард: „Илтимос, муҳлат деҳ ва ман қарзамро бармегардонам“. 30Аммо хизматгор розӣ нашуда, рафиқашро ба зиндон андохт, то ки вай қарзашро супорад. 31Чун дигар хизматгорон ин воқеаро диданд, бисёр ғамгин шуданд ва назди шоҳ омада, ҳар он чи рӯй дода буд, ба вай нақл карданд. 32Шоҳ он хизматгорро ба наздаш хонда, гуфт: „Эй хизматгори бад! Ту маро зориву тавалло кардӣ ва ман ба ту тамоми қарзатро бахшидам ва 33ба ту раҳм кардам. Пас ту ҳам бояд ба рафиқат раҳм мекардӣ“. 34Шоҳ дар ғазаб шуда, амр дод, ки ин хизматгорро то пурра супоридани қарзаш ба ҳабс партоянд, то азоб кашад.

35Хуллас, агар бародаратонро аз самими дил набахшед, Падари осмониам бо шумо монанди он шоҳ рафтор мекунад»[+].

### 19


Дар бораи талоқ

1[•]Исо суханонашро ба охир расонда, аз вилояти Ҷалил сӯйи сарзамини Яҳудия, ки дар тарафи дигари Урдун ҷойгир буд, раҳсипор шуд. 2Мардуми бисёре аз паси Ӯ рафтанд ва Ӯ онҳоро шифо дод.

3Фарисиён[†] Исоро санҷиданӣ шуда пурсиданд: «Оё аз рӯйи шариат[†] мумкин аст, ки мард бо ҳар сабаб аз занаш ҷудо шавад?» 4Исо дар ҷавоб ба онҳо гуфт: «Магар дар навиштаҷот[†] нахондаед, ки Офарандаи одамизод аз ибтидо „онҳоро мард ва зан офарид“? 5Боз дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки „Аз ҳамин сабаб мард падару модари худро гузошта, ба зани худ мепайвандад ва онҳо як тан мешаванд“.[+] 6Акнун онҳо на ду тан, балки як тан мебошанд. Пас, бигзор касе зану шавҳарро аз ҳамдигар ҷудо накунад, зеро Худо он ду нафарро бо ҳам пайвастааст»[+].

7Фарисиён боз пурсиданд: «Пас чаро Мусо фармудааст, ки барои ҷудо шудан мард ба занаш талоқномае дода, аз ӯ ҷудо шавад?» 8Ӯ дар ҷавоб гуфт: «Ба сабаби кундфаҳмию саркашиатон Мусо иҷозати ҷудо шуданро додааст, аммо аз аввал ин тавр набуд. 9Ман ба шумо мегӯям, ки агар марде бо ҳар сабабе, ғайр аз зино аз занаш ҷудо шуда, зани дигар гирад, зинокор аст»[+].

10Шогирдони Исо гуфтанд: «Устод, агар вазифаи шавҳар нисбат ба зан ин хел бошад, он гоҳ ба мард беҳтар аст, ки тамоман зан нагирад». 11«На ҳама ин гуфтаҳоро қабул карда метавонанд, – ҷавоб дод Ӯ, – фақат касоне, ки Худо ба онҳо чунин қобилият додааст, онро қабул мекунанд[+]. 12Зеро баъзеҳо мисли ахташуда таваллуд мешаванду зан намегиранд, баъзеҳоро одамон ахта мекунанд ва баъзеҳо бо нияти ба Худо хизмат кардан зан намегиранд. Бигзор касе, ки ин гуфтаҳоро қабул карда метавонад, қабул кунад».


Исо ва кӯдакон

13[•]Ҳамон вақт ба назди Исо кӯдаконро оварданд, то ки Ӯ ба сари онҳо даст гузошта, барояшон дуо кунад. Шогирдон инро дида, падару модаронро сарзаниш намуданд. 14Аммо Исо гуфт: «Монед, ки кӯдакон назди Ман оянд, пеши роҳи онҳоро нагиред, зеро Подшоҳии Худо[†] насиби онҳоест, ки мисли кӯдак ҳастанд»[+]. 15Баъд ба сари кӯдакон даст гузошта, барояшон дуо карда, аз он ҷо рафт.


Марди сарватманд

16[•]Боре як мард пеши Исо омада, аз Ӯ пурсид: «Устод, барои ба даст овардани ҳаёти абадӣ чӣ некие бояд кунам?»[+] 17Ба вай гуфт: «Чаро дар бораи некуӣ аз Ман мепурсӣ? Танҳо Худо нек аст. Агар хоҳӣ, ки ҳаёти абадӣ насибат гардад, фармудаҳоро риоя намо»[+]. 18«Кадом фармудаҳоро?» – пурсид мард.

Исо қонунҳои асосиро номбар кард: «Қатл накун, зино накун, дуздӣ накун, шаҳодати бардурӯғ надеҳ, 19падару модаратро ҳурмату эҳтиром намо ва дигаронро мисли худат дӯст бидор». 20Ҷавонмард ҷавоб дод: «То ба имрӯз ҳамаи ин фармоишҳоро риоя кардаам. Ғайр аз ин, боз чӣ кор карданам лозим аст?»[+] 21Исо ба вай гуфт: «Агар хоҳӣ, ки комил бошӣ, рафта, тамоми молу мулкатро фурӯхта, пулашро ба камбағалон тақсим кун. Он гоҳ сарват дар осмон пайдо мекунӣ. Баъд омада, Маро пайравӣ намо»[+].

22Ҷавонмард хеле сарватманд буд, бинобар ин, аз шунидани ин суханон андӯҳгин гашта, аз он ҷо рафт.

23Он гоҳ Исо ба шогирдонаш гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ба Подшоҳии Худо даромадани шахси сарватманд бениҳоят душвор аст. 24Боз мегӯям, ки аз сӯрохии сӯзан гузаштани шутур осонтар аст аз он ки шахси сарватманд ба Подшоҳии Худо дарояд».

25Шунидани ин суханон шогирдонро ба ҳайрат оварду онҳо пурсиданд: «Пас кӣ наҷот ёфта метавонад?» 26Исо ба шогирдонаш бодиққат нигоҳ карда гуфт: «Барои одамизод ин кор ғайриимкон аст, вале барои Худо ҳама чиз имконпазир аст»[+].

27Он гоҳ Петрус гуфт: «Мо аз баҳри ҳама чиз гузашта, Туро пайравӣ кардем. Бо мо чӣ мешавад?»[+] 28Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, вақте ки дунё нав мешаваду Писари Одамизод[†] бар тахти пуршукӯҳи Худ мешинад, дувоздаҳ нафари шумо низ ки Маро пайравӣ кардаед, бар тахтҳо нишаста, ба дувоздаҳ қабилаи Исроил ҳукмронӣ мекунед[+]. 29Инчунин, ҳар касе ки барои Ман шуда, аз баҳри хонаҳо, бародарон ё хоҳарон, падар ё модар, фарзандон ё заминҳояш гузашта бошад, ҳамаи инро сад маротиба зиёдтар пайдо мекунад ва дар оянда ҳаёти абадӣ низ насибаш мегардад[+]. 30Лекин бисёр аввалинҳо охирон мешаванд ва охиринҳо аввалин»[+].

### 20


Масал дар бораи мардикорони токзор

1Исо суханашро давом дода гуфт: «Подшоҳии Худоро[†] чунин тасвир кардан мумкин аст: як заминдор барои ба токзораш киро кардани мардикорон саҳарии барвақт берун рафт. 2Ӯ якчанд мардикорро ёфта, онҳоро якдинорӣ ба рӯзи кориашон киро карду ба токзораш фиристод. 3Соати қариби нуҳ вай дар бозор мардикорони дигарро дида, 4ба онҳо гуфт: „Шумо ҳам ба токзори ман рафта кор кунед, баъд ман музди коратонро медиҳам“. 5Онҳо рафтанд. Заминдор соатҳои қариб дувоздаҳ ва се низ рафта мардикоронро киро кард. 6Қариби соати панҷ буд, ки вай боз якчанд мардикорро дида пурсид: „Чаро шумо тамоми рӯзатонро бекор гузаронда истодаед?“ 7Онҳо дар ҷавоб гуфтанд: „Касе моро киро накард“. Сипас соҳиби токзор гуфт: „Шумо ҳам ба токзори ман рафта кор кунед“.

8Чун шом расид, соҳиби токзор ба назоратбараш гуфт: „Рафта мардикоронро даъват карда, музди корашонро деҳ. Аз онҳое, ки охирин киро кардам, сар кунед“. 9Мардикороне, ки соати панҷ киро шуда буданд, ҳар кадоме якдинорӣ музд гирифтанд. 10Вақте ки аввалин кирошудагон омаданд, фикр карданд, ки бештар музд мегиранд, аммо ҳар кадоме аз онҳо низ якдинорӣ гирифтанд. 11Онҳо пулашонро гирифта, аз соҳиби токзор шикоят карданд: 12„Онҳое, ки охирин киро шуда буданд, фақат як соат кор карданд. Мо бошем, дар офтоби сӯзон рӯзи дароз кор кардему шумо ба онҳо баробари мо музд додед!“ 13Лекин соҳиби токзор ба яке аз онҳо ҷавоб дода гуфт: „Эй рафиқ! Ман ҳаққатро нахӯрдаам. Магар худат розӣ нашудӣ, ки барои як рӯзи кориат як динор[†] диҳам? 14Пулатро гиру рав. Ба ин марде, ки охирин киро кардам, хостам баробари ту музд диҳам. 15Магар ман ҳақ надорам, ки бо пулам ҳар чи хоҳам кунам? Ё ба саховатмандии ман ҳасад мебарӣ?“»

16Дар хотима Исо гуфт: «Пас охиронҳо аввалин мешаванд ва аввалинҳо охирин»[+].


Пешгӯйии сеюмини Исо дар бораи марги Худ

17[•]Исо ба сӯйи Уршалим роҳравон шогирдонашро ба як тарафе бурда, танҳо ба онҳо гуфт: 18«Мо ба Уршалим рафта истодаем. Дар он ҷо Писари Одамизод[†] ба дасти коҳинони калон[†] ва устодони шариат[†] супорида мешавад. Онҳо Ӯро ба марг маҳкум карда, 19ба дасти ғайрияҳудиён[†] месупоранд. Ғайрияҳудиён Ӯро масхараву қамчинкорӣ карда, оқибат ба салиб[†] мехкӯб менамоянд. Лекин Вай дар рӯзи сеюм зинда мешавад»[+].


Хоҳиши як модар

20[•]Дар ин миён зани Забдой бо ду писараш назди Исо омада, ба Ӯ таъзим карда, чизе хоҳиш карданӣ шуд[+].

21Исо пурсид: «Ту чӣ мехоҳӣ?» Зан ҷавоб дод: «Мехоҳам, ҳангоми подшоҳӣ карданат амр кунӣ, ки ин ду писари ман аз тарафи росту чапи Ту бишинанд»[+].

22Исо ба писарони зан гуфт: «Шумо намефаҳмед, ки чиро талаб карда истодаед. Магар аз он косаи азобе, ки Ман менӯшам, шумо нӯшида метавонед?»

«Метавонем», – ҷавоб доданд онҳо[+].

23Ӯ гуфт: «Бале, шумо дар ҳақиқат аз косаи Ман хоҳед нӯшид. Аммо ба интихоб кардани он касоне, ки аз дасти росту чапи Ман мешинанд, ҳақ надорам. Ин ҷойҳо насиби онҳое мешаванд, ки Падарам барояшон тайёр кардааст».

24Даҳ шогирди дигар инро шунида, аз ин ду бародар сахт ба ғазаб омаданд. 25Он гоҳ Исо ҳамаи онҳоро ба наздаш даъват карда гуфт: «Шумо медонед, ки подшоҳон ва ҳокимон ба мардуми худ зӯроварӣ мекунанд ва ҳукмашонро бар онҳо мегузаронанд. 26Лекин дар байни шумо набояд ин тавр бошад. Баръакс, ҳар касе ки дар байни шумо бузург будан мехоҳад, бояд хизматгори дигарон бошад[+] 27ва ҳар касе, ки мехоҳад дар пеш истад, бояд ғуломи дигарон бошад. 28Ҳамчунин, Ман, Писари Одамизод наомадаам, ки ба Ман хизмат кунанд. Ман омадаам, ки ба дигарон хизмат кунам ва барои нархи наҷоти бисёр одамонро супоридан ҷонамро фидо кунам»[+].


Шифо ёфтани ду марди нобино

29[•]Ҳангоме ки Исо бо шогирдонаш аз шаҳри Ариҳо ба роҳ баромад, мардуми зиёде аз пайи Ӯ рафтанд. 30Ду нобиное дар канори роҳ менишастанд. Онҳо гузаштани Исоро шунида, зуд фарёд заданд: «Эй Хоҷа, эй насли Довуд! Ба мо раҳм кун!»[+]

31Мардум бошанд, онҳоро сарзаниш карда мегуфтанд, ки хомӯш шаванд. Аммо онҳо боз баландтар дод зада, мегуфтанд: «Эй насли Довуд! Эй Хоҷа, ба мо раҳм кун!»

32Исо аз роҳаш бозистода онҳоро ба наздаш хонд ва пурсид: «Шумо чӣ мехоҳед? Бароятон чӣ кор кунам?» 33Онҳо ҷавоб дода гуфтанд: «Эй Хоҷа, мехоҳем, ки чашмонамонро бино кунӣ».

34Дили Исо ба ҳоли онҳо сӯхту ба чашмонашон даст гузошт. Худи ҳамон лаҳза чашмони он ду мард бино шуданд ва онҳо аз паси Исо рафтанд[+].

### 21


Ба Уршалим бо тантана ворид шудани Исо

1[•]Исо ва шогирдонаш ба шаҳри Уршалим наздик шуда, ба деҳаи Байтфоҷии назди кӯҳи Зайтун расиданд. Сипас, Исо ду шогирдашро пешопеши Худ фиристода,[†][+] 2ба онҳо чунин гуфт: «Ба деҳае, ки дар рӯ ба рӯйи шумост, равед. Ҳамин ки ба он ҷо мерасед, модахари басташудаеро бо бачааш меёбед. Онҳоро кушода, назди Ман биёред. 3Агар касе ягон чиз пурсад, гӯед, ки онҳо ба Худованд даркор шуданд ва ӯ даррав барои бурдан иҷозат медиҳад».

4Ин ҳодиса барои ба амал омадани суханони пайғамбар рӯй дод, ки чунин гуфта буд:[+]

5«Ба сокинони шаҳри Уршалим бигӯед:
„Бинед, Шоҳи шумо ба наздатон омада истодааст.
Шоҳи хоксор, ки харсавор аст,
болои бачаи модахаре омада истодааст“».

6Инак, ду шогирдаш рафта, гуфтаи Исоро иҷро карданд. 7Онҳо модахарро бо бачааш оварда, ҷомаҳои худро ба болои онҳо партофтанд ва Исо савор шуд. 8Мардуми зиёде, ки бо Исо буданд, ҷомаҳои худро пеши роҳи Ӯ пойандоз мекарданд, баъзеашон бошанд, навдаҳои дарахтонро бурида, аз рӯйи ҳурмат сари роҳаш мегузоштанд. 9Мардум аз пешу қафои Исо роҳравон бо овози баланд дод мезаданд:

«Шаъну шараф ба насли Довуд!
Баракат ёбад касе, ки ба номи Худованд меояд!
Шаъну шараф ба Худо дар осмон!»[+]

10Вақте ки Ӯ ба Уршалим ворид гашт, тамоми шаҳр ба ҳаяҷон омад. Одамон «Ин кист?», гуфта мепурсиданд. 11Мардуме, ки аз пайи Исо меомаданд, ҷавоб медоданд, ки ин Исо пайғамбар, аз шаҳри Носираи вилояти Ҷалил аст[+].


Пок кардани маъбади Худо

12[•]Сипас, Исо ба ҳавлии маъбади Худо[†] даромада, ҳамаи онҳоеро, ки бо харидуфурӯш машғул буданд, аз он ҷо берун ронд. Мизҳои пуливазкунандагон ва курсиҳои кабӯтарфурӯшонро чаппа карда,[+] 13гуфт: «Худо дар навиштаҷот[†] гуфтааст, ки „Хонаи Ман хонаи дуо номида мешавад“. Аммо шумо онро ба дуздхона табдил додаед».

14Дар маъбади Худо кӯрон ва шалҳо назди Исо омаданд ва Ӯ онҳоро шифо дод.

15Коҳинони калон[†] ва устодони шариат[†] бо дидани муъҷизаҳои аҷоиби Исо ва аз шунидани садои кӯдакон, ки дар маъбади Худо дод зада «Шаъну шараф ба насли Довуд!» мегуфтанд, ба ғазаб омаданд[+]. 16Онҳо ба Вай гуфтанд: «Магар Ту намешунавӣ, ки кӯдакон чӣ гуфта истодаанд?»

«Албатта мешунавам, – ҷавоб дод Исо ва илова кард, – Магар шумо дар навиштаҷот ин гуфтаҳоро нахондаед:

„Аз забони кӯдакону тифлони ширхӯр ситоишро ба вуҷуд овардаӣ“?»[+]

17Бо ин суханон, Исо онҳоро тарк карда, аз шаҳр берун шуд ва ба деҳаи Байтанё рафта, шабро дар он ҷо гузаронд[+].


Хушк шудани дарахти анҷир

18[•]Субҳидам Исо ҳангоми бозгашт ба шаҳр дар роҳ гурусна монд[+]. 19Ӯ дар сари роҳаш дарахти анҷиреро дида, назди он омад. Аммо ба ғайр аз баргҳо дар он ягон мевае наёфта, ба дарахт гуфт: «Акнун, ту ҳаргиз мева нахоҳӣ дод». Ҳамон замон дарахт аз бехаш хушк шуд[+].

20Шогирдон ин ҳодисаро дида, бо тааҷҷуб пурсиданд: «Чӣ гуна дарахти анҷир дар як лаҳза хушк шуд?» 21Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, агар имон дошта бошеду шубҳа накунед, он гоҳ он кореро, ки Ман бо дарахти анҷир кардам, шумо ҳам карда метавонед. На фақат ин корро, балки агар шумо ҳатто ба ин кӯҳ бархеста худро ба баҳр парто, гӯед, суханатон иҷро мешавад[+]. 22Агар шумо бовар кунед, он гоҳ ҳар чи дар дуо талаб кунед, ба даст меоваред»[+].


Савол дар бораи ҳуқуқи Исо

23[•]Вақте ки Исо ба маъбади Худо баргашта, ба таълимдиҳӣ машғул шуд, коҳинони калон ва пирони қавм ба наздаш омада пурсиданд: «Ту бо кадом ҳуқуқ чунин корҳоро мекунӣ? Кӣ ба Ту ин ҳуқуқро додааст?»[+] 24Исо ба онҳо гуфт: «Ман ҳам ба шумо як саволе дорам. Агар ба он ҷавоб диҳед, он гоҳ мегӯям, ки бо кадом ҳуқуқ чунин корҳоро мекунам. 25Бигӯед, ба Яҳё кӣ ҳуқуқ дода буд, ки одамонро таъмид[†] диҳад: Худо ё инсон?»

Онҳо байни якдигар баҳс карда гуфтанд: «Агар „Худо дода буд“ гӯем, Ӯ мепурсад, ки чаро ба Яҳё бовар накардем[+]. 26Аммо агар „инсон“ гӯем, халқ зидди мо мебарояд, чунки ба пайғамбар будани Яҳё имон дорад»[+]. 27Оқибат, онҳо ба Исо «намедонем» гуфта ҷавоб доданд.

Ӯ низ ба онҳо гуфт: «Пас, Ман ҳам ба шумо намегӯям, ки бо кадом ҳуқуқ ин корҳоро мекунам.


Масал дар бораи ду писар

28Дар бораи ин ҳикоя чӣ фикр доред? Марде ду писар дошт. Рӯзе вай пеши писари калонӣ омада мегӯяд: „Писарам, имрӯз ба токзор рафта, кор кун“. 29Писараш бошад, „намеравам“ мегӯяд. Лекин баъдтар аз фикраш гашта, ба токзор меравад. 30Падар рафта, аз писари дуюмаш хоҳиш мекунад. Писари дуюмаш „хуб шудааст“ гуфта, ҷавоб медиҳад, лекин намеравад». 31Исо аз коҳинони калон ва пирони қавм пурсид: «Инак, кадоме аз писарон хости падарашро иҷро кард?»

«Писари калониаш», – ҷавоб доданд онҳо.

Исо ба онҳо гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки андозгирон ва фоҳишагон пеш аз шумо ба Подшоҳии Худо[†] медароянд. 32Зеро Яҳёи Таъмиддиҳанда ба назди шумо барои роҳи ростро нишон додан омад, аммо шумо ба ӯ бовар накардед, андозгирон ва фоҳишагон бошанд, бовар карданд. Ҳатто баъд аз дидани ҳамаи ин шумо аз фикратон нагаштед ва бовар накардед[+].


Масал дар бораи иҷоракорон

33[•]Ба масали дигаре гӯш андозед. Марде токзоре бунёд карда, дар гирдаш девор сохт. Сипас ҳавзчае барои фишурдани ангур тайёр кард ва дидбонгоҳ сохт. Баъд токзорашро ба чанд нафар иҷора дода, ба кишвари дигар сафар кард[+].

34Бо фаро расидани мавсими ҳосилғундорӣ соҳиби токзор барои гирифтани ҳаққи ҳосил хизматгоронашро назди токпарварон фиристод. 35Аммо онҳо хизматгорони ӯро дастгир карда, якеро зада, дигареро кушта, сеюмиро сангсор карданд[+]. 36Соҳиби токзор аз дафъаи аввал дида, бештар хизматгоронашро фиристод. Аммо токпарварон бо онҳо низ чунин рафтор карданд. 37Оқибат соҳиби токзор „писарамро ҳатман иззату эҳтиром мекунанд“ гуфта, писарашро назди онҳо фиристод[+]. 38Лекин токпарварон писарро дида, ба якдигар гуфтанд: „Вай меросхӯр аст! Биёед, ӯро кушта, соҳиби мерос мешавем!“[+] 39Бо ин қарор, онҳо писарро дошта, вайро аз токзор берун бароварда, куштанд»[+].

40Баъд Исо савол дод: «Вақте ки худи соҳиби токзор баргардад, бо ин токпарварон чӣ гуна рафтор мекунад?» 41Онҳо дар ҷавоб гуфтанд: «Ҳатман он бадкоронро бераҳмона хоҳад кушт. Токзорро бошад, ба токпарварони дигар месупорад, ки ҳаққи ҳосилро саривақт диҳанд»[+].

42Исо ба онҳо гуфт: «Магар шумо дар навиштаҷот чунин гуфтаҳоро боре ҳам нахондаед:

„Он сангеро, ки бинокорон нодаркор ҳисоб карда, як сӯ партофтанд,
санги асосии таҳкурсии бино гардид.
Ин кори Худованд аст
ва ба назарамон аҷиб менамояд“.[+]

43Бинобар ин, ба шумо мегӯям, ки Подшоҳии Худо аз шумо гирифта мешавад ва ба халқе дода мешавад, ки онҳо ба Худо итоат карда, самаре мебиёранд, ки сазовори Подшоҳии Худо аст. 44Ҳар касе, ки ба болои он санг меғалтад, майда-майда мешавад ва агар ин санг ба болои касе афтад, вайро маҷақ мекунад».

45Коҳинони калон ва фарисиён[†] масалҳои Исоро шунида, фаҳмиданд, ки Вай дар бораи онҳо сухан меронад. 46Аз ин рӯ, онҳо кӯшиш карданд, ки Ӯро дастгир намоянд, аммо аз мардуми ҷамъомада тарсиданд, чунки онҳо Исоро пайғамбар меҳисобиданд[+].

### 22


Масал дар бораи тӯй

1[•]Исо боз ба коҳинони калон[†] ва пирони қавм рӯ оварда, гуфт:[+] 2«Подшоҳии Худоро[†] бо чунин масал тасвир кардан мумкин аст: Подшоҳе барои хонадор кардани писараш тӯй барпо кард ва[+] 3хизматгоронашро барои даъват кардани меҳмонон фиристод. Аммо даъватшудагон омадан нахостанд. 4Шоҳ дигар хизматгоронашро фиристода,[†] гуфт: „Рафта ба даъватшудагон гӯед, ки ба тӯй биёянд, зеро барзагову гӯсолаҳои беҳтарин аллакай кушта шуда, ҳама чиз барои зиёфат тайёр аст“. 5Лекин даъватшудагон ба суханони хизматгорон эътибор надода, ҳар яке бо кори худашон машғул шуданд. Як қисмашон ба саҳро, қисми дигар ба дӯконҳои худ рафтанд. 6Чанде аз онҳо хизматгоронро дошта, латукӯб карда куштанд[+].

7Шоҳ ба ғазаб омада, сарбозонро фиристод, то ки қотилонро нобуд карда, шаҳрашонро сӯзонанд[+]. 8Ба хизматгоронаш бошад, гуфт: „Зиёфат тайёр аст, аммо даъватшудагон сазовори он набуданд[+]. 9Ба кӯчаҳои серодам рафта, чӣ қадар бисёртар одам ёфта тавонед, ҳамаро ба тӯй таклиф кунед“. 10Хизматгорон ба кӯчаҳо рафта, ҳар касеро, ки ёфтанд, баду некро фарқ накарда, ба тӯйхона ҷамъ оварданд ва тӯйхона аз меҳмонон пур шуд.

11Вақте ки шоҳ барои дидани меҳмонон ба тӯйхона даромад, чашмаш ба марде афтод, ки либосаш идона набуд. 12„Эй дӯст, – муроҷиат кард шоҳ ба ӯ, – чӣ тавр ту ба ин ҷо бе либоси идона даромада омадӣ?“ Вале он мард хомӯш монд.

13Он гоҳ шоҳ ба хизматгорон фармон дода, гуфт: „Дасту пойи ин мардро баста ба торикии берун партоед, ки дар он ҷо одамон аз дард дандон ба дандон зада гиря мекунанд“[+].

14Зеро бисёр касон даъват шудаанд, лекин интихобшудагон кам ҳастанд».


Савол дар бораи супоридани андоз

15[•]Он гоҳ фарисиён[†] ҷамъ шуда, маслиҳат карданд, ки чӣ тавр Исоро бо сухан ба дом афтонанд[+]. 16Баъд онҳо чанд нафар шогирдонашонро ҳамроҳи тарафдорони Ҳиродус ба назди Ӯ бо чунин суханон фиристоданд: «Устод, мо медонем, ки Ту ростқавл ҳастӣ ва ба фикри одамон эътибор надода, бе хушомадгӯйӣ роҳҳои Худоро аз рӯйи ҳақиқат таълим медиҳӣ[+]. 17Бигӯ, ба фикри Ту оё мо ба шоҳаншоҳи Рум[†] андоз супорем ё не?»[+]

18Исо, ки аз нияти бади онҳо бохабар буд, ҷавоб дод: «Эй дурӯяҳо! Чаро Маро ба дом афтонданӣ ҳастед?![+] 19Тангаи андозро ба Ман нишон диҳед». Онҳо ба Ӯ диноре[†] оварданд. 20Исо пурсид: «Дар ин танга акс ва номи киро мебинед?» 21«Шоҳаншоҳро», – ҷавоб доданд онҳо.

Он гоҳ Ӯ ба онҳо гуфт: «Пас он чи аз они шоҳаншоҳ аст, бояд ба шоҳаншоҳ баргардонда шавад ва он чи аз они Худост, ба Худо»[+].

22Чун инро шуниданд, ҳайрон шуданд ва Ӯро гузошта рафтанд.


Савол дар бораи зиндашавӣ

23[•]Худи ҳамон рӯз баъзеҳо аз равияи саддуқиён,[†] ки зиндашавии мурдагонро инкор мекарданд, ба назди Исо омада, ба Вай чунин савол доданд:[+] 24«Устод, Мусо ба мо гуфтааст, ки агар касе зан гираду фарзанд надида, вафот кунад, бародараш бояд зани ӯро ба никоҳи худ дарорад ва фарзандони ба дунё омадаро ҳамчун насли бародари марҳумаш бидонад. 25Бо мо ҳафт бародар буданд ва калониаш зан гирифт, аммо фарзанд надида аз олам чашм пӯшид. Он гоҳ бародари дуюм бевазанро ба никоҳаш даровард. 26Баъд бо бародари дуюм, сеюм ва то ҳафтум бо ҳамаашон айнан ҳамон ҳодиса рӯй дод. 27Оқибат зан ҳам вафот кард. 28Рӯзе, ки мурдаҳо зинда мешаванд, вай зани кадоме аз ҳафт бародарон мешавад? Охир ҳамаи онҳо ӯро ба занӣ гирифта буданд!»

29Исо дар ҷавоб ба онҳо гуфт: «Шумо хато мекунед, чунки на маънои навиштаҷотро[†] медонеду на қудрати Худоро. 30Зеро дар рӯзе, ки мурдаҳо зинда мешаванд, онҳо на зан мегиранду на шавҳар мекунанд, балки мисли фариштаҳои осмон мегарданд. 31Дар бораи зиндашавии мурдагон бошад, магар гуфтаҳои Худоро боре ҳам нахондаед, ки гуфтааст: 32„Ман Худои Иброҳиму Исҳоқу Яъқуб ҳастам“. Ӯ на Худои мурдагон, балки Худои зиндагон аст».

33Мардум ин суханонро шунида, аз таълимоти Ӯ дар тааҷҷуб монданд.


Муҳимтарин қонуни Худо

34[•]Вақте фарисиён шуниданд, ки Исо даҳони саддуқиёнро бо ҷавоби Худ бастааст, як гурӯҳ шуда омаданд. 35Аз байни онҳо як устоди шариат[†] барои озмудани Исо чунин савол дод: 36«Устод, кадом қонуни шариат дар ҷойи аввал меистад?»

37-38Исо ҷавоб дода, гуфт: «Қонуни аввалин ва муҳимтарин ин аст, ки „Худованд Худои худро бо тамоми дилу ҷон ва бо тамоми ақлу ҳушат дӯст дор“. 39Дуюмаш ҳам монанди он аст: „Дигаронро мисли худ дӯст дор“.[+] 40Ин ду қонун асоси тамоми шариати Мусо ва гуфтаҳои пайғамбарон аст»[+].


Масеҳ Писари кист?

41[•]Ҳанӯз, ки фарисиён ҷамъ буданд, Исо аз онҳо пурсид: 42«Шумо дар бораи Масеҳ,[†] яъне Таъиншудаи Худо[†] чӣ ақида доред? Ба фикратон Ӯ аз насли кист?» Ба Ӯ гуфтанд: «Аз насли шоҳ Довуд»[+]. 43Ӯ боз пурсид: «Пас, чаро худи Довуд бо таъсири Рӯҳулқудс[†] Ӯро Худованд хондааст? Охир Довуд гуфта буд:

44„Худованд ба Худованди ман гуфт:
«То даме ки душманонатро зери пойҳоят нагузорам,
аз дасти ростам бишин»“.[+]

45Агар Довуд Масеҳро „Худованд“ номида бошад, пас чӣ тавр Масеҳ писари Довуд аст?»

46Касе ба саволи Исо ҷавобе дода натавонист ва аз он лаҳза дигар ҳеҷ кас ҷуръат накард, ки ба Ӯ савол диҳад[+].

### 23


Огоҳӣ аз худнамоии роҳбарони динӣ

1[•]Сипас, Исо ба мардум ва шогирдонаш гуфт: 2«Устодони шариат[†] ва фарисиён[†] барои шарҳ додани шариати Мусо ҳақ доранд. 3Он чи онҳо шарҳ медиҳанд, гӯш кунед ва иҷро намоед. Лекин ба рафторашон тақлид накунед, чунки худи онҳо гуфтаҳояшонро иҷро намекунанд[+]. 4Онҳо борҳои гаронро ба дӯши одамон мегузоранд, аммо худашон барои бардоштани он ҳатто аз ҷояшон намеҷунбанд. 5Кору борашон фақат дар назди мардум худнамоӣ кардан аст. Ба қуттичаҳои оятдорашон нигаред, чӣ хел васеанд! Ё ба пӯпакҳои домани либосашон нигоҳ кунед, чӣ хел дарозанд! 6Онҳо дар базмҳо болонишиниро дӯст медоранд ва дар ҷамоатхонаҳо дар ҷойҳои беҳтарин мешинанд[+]. 7Ба онҳо маъқул аст, ки халқ дар бозорҳо бо иззату эҳтиром ба онҳо „устод“ гуфта салом диҳанд. 8Аммо шумо набояд „устод“ хонда шавед, зеро фақат як Устод доред ва ҳамаатон барои якдигар бародару хоҳар ҳисоб мешавед[+]. 9Ҳеҷ касро дар замин падари худ нахонед, чунки шумо як Падари осмонӣ доред. 10Шуморо набояд „раҳнамо“ гӯянд, чунки Масеҳ[†] Раҳнамои яккаву ягонаи шумо аст. 11Каси бузургтарин дар байнатон бояд хизматгори шумо бошад[+]. 12Ҳар касе, ки худро калон мегирад, паст мешавад ва баръакс ҳар касе, ки худро хоксор мегирад, сарбаланд мешавад[+].


Дурӯягии роҳбарони динӣ

13-14Вой бар ҳоли шумо, устодони шариату фарисиёни дурӯя! Чунки шумо дари Подшоҳии Худоро[†] ба рӯйи одамон баста, на худатон аз он медароеду на ба дигарон роҳ медиҳед, ки даромадан мехоҳанд[+].

15Вой бар ҳоли шумо, устодони шариату фарисиёни дурӯя! Чунки шумо бо баҳру хушкӣ роҳҳои дурударозро тай менамоед, то ақаллан касеро пайдо кунед, ки ба дини шумо гузарад. Лекин вақте ки чунин одамро пайдо мекунед, вайро аз худатон ду маротиба зиёдтар сазовори дӯзах мегардонед.

16Вой бар ҳоли шумо, роҳнамоёни кӯр! Шумо таълим медиҳед, ки агар касе ба маъбади Худо[†] қасам хӯрад, қасамаш эътибор надорад, аммо агар ба тиллое, ки дар маъбади Худо ҳаст, қасам хӯрад, онро ҳатман бояд иҷро кунад[+]. 17Эй кӯрони беақл! Охир қадри чӣ баландтар аст: тилло ё ин ки маъбади Худо, ки тиллои дар он бударо муқаддас мегардонад? 18Шумо боз таълим медиҳед, ки агар касе ба қурбонгоҳ қасам хӯрад, қасамаш эътибор надорад, аммо агар ба қурбонии болои қурбонгоҳ қасам хӯрад, онро ҳатман бояд иҷро кунад. 19Эй кӯрон! Охир чӣ қадри бештаре дорад: қурбонӣ ё қурбонгоҳе, ки қурбониро муқаддас мегардонад?

20Инак, касе ки ба қурбонгоҳ қасам хӯрад, вай ҳам ба қурбонгоҳ ва ҳам ба ҳар қурбоние, ки болои он аст, қасам мехӯрад; 21ва касе ба маъбади Худо қасам хӯрад, вай ҳам ба маъбади Худо ва ҳам ба Худо, ки дар он ҷо макон дорад, қасам мехӯрад. 22Инчунин, касе, ки ба осмон қасам хӯрад, вай ба тахти Худо ва ҳам ба касе, ки бар он тахт нишастааст, қасам мехӯрад.

23Вой бар ҳоли шумо, устодони шариату фарисиёни дурӯя! Чунки шумо аз ҳосили зираву шибиту пудина даҳякро месупоред, аммо ба таълимоти муҳимтарини шариат дар бораи ростӣ, раҳм ва вафодорӣ итоат намекунед. Шумо мебоист ин қонунҳоро риоя карда, қонунҳои дигарро тарк намекардед. 24Эй роҳнамоёни кӯр! Шумо нӯшокиатонро аз дока мегузаронед, ки мабодо магас дар дарунаш набошад, аммо шутурро фурӯ мебаред.

25Вой бар ҳоли шумо, устодони шариату фарисиёни дурӯя! Чунки шумо беруни пиёлаву косаро мешӯеду дарунашон бошад, аз он чизҳое, ки шумо бо зулму чашмгуруснагӣ ба даст овардаед, пур аст. 26Эй фарисиёни кӯр! Аввал даруни пиёлаву косаро тоза кунед, он гоҳ беруни он ҳам тоза мешавад!

27Вой бар ҳоли шумо, устодони шариат ва фарисиёни дурӯя! Чунки шумо мисли мақбараҳои сафедкардашуда ҳастед, ки аз берун намуди хуб доранд, аммо дарунашон пур аз устухонҳои мурдаҳо ва ҳар гуна ифлосиҳост[+]. 28Айнан ҳамин тавр намуди зоҳирии шумо низ дар назари одамон ба некукорон монанд аст, аммо дарунатон пур аз дурӯягиву гуноҳ мебошад.

29Вой бар ҳоли шумо, устодони шариату фарисиёни дурӯя! Чунки шумо барои пайғамбарон ва некукорон мақбараҳои зебо сохта, онҳоро оро медиҳед. 30Боз мегӯед, ки агар дар замонҳои аҷдодонатон зиндагӣ мекардед, ҳаргиз ҳамроҳи онҳо ба хунрезии пайғамбарон даст намезадед[+]. 31Бо ин суханон бар зидди худ шаҳодат медиҳед, ки шумо дар ҳақиқат фарзандони ҳамон қотилони пайғамбарон ҳастед. 32Акнун кореро, ки аҷдодонатон сар карданд, ба охир расонед! 33Эй морон ва морзодагон! Наход гумон кунед, ки аз ҳукми дӯзах халосӣ ёфта метавонед[+]? 34Инак, ба шумо мегӯям, ки ба наздатон пайғамбарону ҳакимону устодони шариатро мефиристам ва шумо баъзеи онҳоро мекушеду баъзеашонро ба салиб[†] мехкӯб мекунед, баъзеашонро дар ҷамоатхонаҳои худ қамчинкорӣ карда, шаҳр ба шаҳр дунболагирӣ мекунед[+]. 35Ман онҳоро барои он мефиристам, ки хуни ҳамаи некукорон, аз Ҳобили беайб то Закариёи писари Баракё, ки байни муқаддастарин ҷойи маъбади Худо ва қурбонгоҳ кушта шуда буд, ба гардани шумо бошад[+]. 36Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ин насл барои ҳамаи ин кушторҳо ҷазо мегирад!


Дилсӯзии Исо дар ҳаққи Уршалим

37[•]Эй Уршалим, Уршалим! Пайғамбаронро мекушиву онҳоеро, ки Худо ба наздат мефиристад, сангсор мекунӣ! Ман борҳо орзу доштам, мисли мурғе, ки чӯҷаҳояшро зери болҳояш ҷамъ мекунад, сокинонатро дар гирди Худ ҷамъ оварам, вале ту роҳ надодӣ![+] 38Акнун хонаи ту холӣ ва бесоҳиб мемонад. 39Ба шумо мегӯям, ки минбаъд то „Баракат ёбад касе, ки ба номи Худованд меояд!“ нагӯед, Маро нахоҳед дид»[+].

### 24


Азобу уқубатҳои дарпешистода

1[•]Ҳангоме ки Исо аз маъбади Худо[†] баромад, шогирдонаш наздаш омаданд, то ки биноҳои маъбади Худоро ба Ӯ нишон диҳанд. 2Ӯ ба онҳо гуфт: «Шумо ин биноҳоро мебинед? Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки санг бар болои санг намонда, ҳамааш ба замин яксон мешавад»[+].

3Ҳангоме ки Исо ба кӯҳи Зайтун баромада нишаст, шогирдонаш дар танҳоӣ ба пеши Ӯ омада пурсиданд: «Ба мо гӯй, ки ин ҳодиса кай рӯй медиҳад ва омадани Туву наздикшавии охирзамонро аз кадом аломат мефаҳмем?»

4Исо дар ҷавоб ба онҳо гуфт: «Эҳтиёт шавед, ки мабодо касе шуморо гумроҳ кунад[+]. 5Зеро бисёр касон бо номи Ман омада, мегӯянд, ки „ман Масеҳ[†] ҳастам“ ва мардуми бисёрро гумроҳ мекунанд. 6Шумо садоҳо ва овозаҳои ҷангҳоро мешунавед, лекин ба воҳима наафтед. Чунин ҳодисаҳо бояд рӯй диҳанд, вале ин маънои фаро расидани охирзамонро надорад. 7Як халқ бо халқи дигар ва як давлат бо давлати дигар меҷангад. Дар ҳар ҷо гуруснагӣ меояд ва заминҷунбиҳо мешавад[+]. 8Ҳамаи ин ҳодисаҳо монанди дардҳои аввалини зоидан мебошанд.

9Баъд шуморо дастгир карда, азоб медиҳанд ва ҳатто ба марг месупоранд. Ба сабаби Маро пайравӣ карданатон ҳамаи халқҳо ба шумо бо чашми нафрат нигоҳ мекунанд[+]. 10Он гоҳ бисёр касон имонашонро аз даст медиҳанду ба якдигар хиёнат мекунанд ва якдигарро бад мебинанд[+]. 11Дар он айём пайғамбарони бардурӯғи зиёд пайдо мешаванд ва бисёр касонро гумроҳ мекунанд[+]. 12Бадӣ то андозае меафзояд, ки дар дили бисёр одамон муҳаббат намемонад. 13Вале касе, ки то ба охир истодагарӣ намояд, наҷот хоҳад ёфт[+]. 14Хушхабар дар бораи Подшоҳии Худо[†] дар саросари дунё эълон карда мешавад, то ки ҳар халқ имконияти шунидани онро пайдо кунад. Танҳо баъд аз ин охирзамон фаро мерасад[+].


Харобазори нафратангез

15[•]Шумо дар ҷойи муқаддас ҳамон харобазори нафратангезеро мебинед, ки Дониёл пайғамбар дар борааш пешгӯйӣ карда буд (ба ин диққат диҳед). 16Он вақт, агар касе дар Яҳудия бошад, ба кӯҳистон гурезад. 17Агар касе дар болои бом бошад, барои гирифтани чизе аз хона пойин нафарояд[+]. 18Агар касе дар саҳро бошад, ҳатто барои гирифтани ҷома ҳам барнагардад. 19Вой бар ҳоли ҳомиладорон ва модароне, ки кӯдаки ширхӯр хоҳанд дошт![+] 20Дуо кунед, ки гурехтани шумо дар вақти зимистон ё рӯзи шанбе рӯй надиҳад. 21Зеро азобу даҳшати он айём ба дараҷае мерасад, ки аз рӯзи офариниши дунё то ба имрӯз монанди он ҳеҷ рӯй надодааст ва дигар рӯй нахоҳад дод[+]. 22Аммо Худо он рӯзҳои азобро кӯтоҳ кардааст, чунки агар кӯтоҳ намекард, дар рӯйи замин касе зинда намемонд. Ба хотири интихобкардагонаш Худо он рӯзҳоро ҳатман кӯтоҳ хоҳад кард[+].

23Ҳамон вақт агар касе ба шумо гӯяд, ки „Бинед, Масеҳ дар ин ҷост!“ ё „Ӯ дар он ҷост!“ бовар накунед[+]. 24Зеро одамоне пайдо мешаванд, ки худро бардурӯғ Масеҳ ва пайғамбар меноманд. Онҳо муъҷизаю аломат нишон медиҳанд, то агар имкон бошад, ҳатто интихобшудагони Худоро гумроҳ кунанд[+]. 25Ман пешакӣ шуморо огоҳ карда мондам[+].

26Агар одамон ба шумо гӯянд, ки „Бинед, Масеҳ дар биёбон аст!“, ба он ҷо наравед. Ё агар гӯянд, ки „Бинед, Вай дар даруни хона аст!“, бовар накунед. 27Чунки омадани Писари Одамизод[†] мисли дурахши раъду барқе мешавад, ки тамоми осмонро аз Шарқ то ба Ғарб фаро мегирад[+].

28Ҳар ҷое ки ҷасад аст, парандаҳои лошахӯр дар он ҷо ҷамъ мешаванд[+].


Аломати омадани Писари Одамизод

29[•]Баъд аз азобу даҳшати он рӯзҳо офтоб зуд тира мегардад ва моҳ дигар равшанӣ намедиҳад, ситораҳо аз осмон фурӯ мерезанд ва ҳама чиз дар осмон ба ҷунбиш меояд[+]. 30Он вақт аломати омадани Писари Одамизод дар осмон намоён мегардад ва дар болои абр бо қудрат ва шуҳрату ҷалол омадани Ӯро ҳамаи одамони рӯйи замин дида гиряву нола мекунанд.[+] 31Писари Одамизод фариштаҳояшро мефиристад, то ки интихобшудагони Худро аз чор тарафи дунё ва аз тамоми гӯшаву канори замину осмон бо садои баланди карнай гирд оваранд[+].


Масал дар бораи дарахти анҷир

32[•]Аз дарахти анҷир ибрат гиред. Ҳамин ки шохаҳояш муғча карда, барг бароварданро сар кунанд, шумо аниқ медонед, ки ба қарибӣ тобистон меояд. 33Айнан ҳамин тавр, ҳангоме ки ба амал омадани ин ҳодисаҳоро мебинед, донед, ки вақт наздик аст, дар паси дар аст. 34Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ҳанӯз одамони ин насл аз олам нагузашта, ҳамаи ин ҳодисаҳо ба амал меоянд[+]. 35Замину осмон нест мешаванд, аммо гуфтаҳои Ман то абад мемонанд[+].


Рӯзу соати омадани Писари Одамизод

36[•]Лекин кай фаро расидани он рӯзу соатро ғайр аз Падар касе намедонад: на фариштаҳои осмон на Писар. 37Омадани Писари Одамизод мисли рӯзҳое мешавад, ки дар замони Нӯҳ пайғамбар буд. 38Дар он рӯзҳо ҳам пеш аз саршавии обхезӣ одамон мехӯрданду менӯшиданд, зан мегирифтанду ба шавҳар мебаромаданд. То он рӯзе, ки Нӯҳ ба киштӣ даромад, ҳамин тавр давом медод. 39Одамон то омадани тӯфону ҳамаи онҳоро несту нобуд карданаш чизеро намефаҳмиданд. Ҳангоми омадани Писари Одамизод низ чунин хоҳад буд. 40Он вақт ду кас дар саҳро кор мекунанд ва якеаш гирифта мешаваду дигараш мемонад. 41Ду зан дар осиёб гандум орд мекунанд ва якеаш гирифта мешаваду дигараш мемонад. 42Пас, ҳушёр бошед, чунки рӯзи омадани Хоҷаатонро намедонед[+]. 43Бидонед, ки агар соҳибхона вақти омадани дуздро донад, тамоми шаб бедор меистад ва намегузорад, ки дузд ба хонааш дарояд[+]. 44Аз ин рӯ, шумо низ бояд барои омадани Писари Одамизод ҳамеша тайёр бошед, чунки Вай соате меояд, ки мунтазираш нестед[+].


Хизматгорони бовафо ва бевафо

45[•]Хизматгори бовафо ва дурандеш кист? Касест, ки хӯҷаинаш ӯро дар хоҷагии худ назоратгар таъин мекунад ва ба хизматгорон саривақт хӯрок доданро ба уҳдааш мегузорад. 46Хушо хизматгоре, ки хӯҷаинаш омада, вайро машғули ҳамин кор меёбад[+]. 47Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки хӯҷаинаш вайро бар тамоми молу мулкаш назоратгар таъин менамояд. 48Аммо агар вай хизматгори бад бошад, фикр мекунад, ки хӯҷаинаш дер меояд ва[+] 49хизматгорони дигарро латукӯб карда, ҳамроҳи майпарастон машғули хӯрдану нӯшидан мешавад. 50Хӯҷаини он хизматгор дар рӯзе ки вай мунтазир нест ва дар соате, ки гумон надорад, омада, 51ин хизматгорро ду пора мекунад ва ӯро ба ҷое, ки дурӯяҳо аз дард дандон ба дандон зада гиря мекунанд, мепартояд»[+].

### 25


Масал дар бораи даҳ духтар

1Исо суханашро давом дода, гуфт: «Подшоҳии Худоро[†] чунин тасвир кардан мумкин аст: даҳ духтар чароғ ба даст гирифта, ба пешвози домод баромаданд[+]. 2-4Панҷ нафари онҳо нодон буданд, чунки дар вақти гирифтани чароғҳояшон равғани иловагӣ нагирифтанд. Аммо панҷ нафари дигарашон доно буданду дар зарфҳо барои чароғҳояшон боз равғани иловагӣ гирифтанд.

5Онҳо домодро мунтазир шуданд, вале ӯ хеле дер монд ва духтарон хоболуд шуда, хоб рафтанд[+].

6Нисфи шаб садои баланд шунида шуд: „Домод омада истодааст! Ӯро пешвоз гиред!“ 7Духтарон бедор шуда, зуд чароғҳояшонро тайёр карданд. 8Он гоҳ нодонон ба доноён гуфтанд: „Каме аз равғанатон диҳед, чароғҳоямон хомӯш шуда истодаанд“. 9„Не, – ҷавоб доданд доноён, – ин равған ба ҳамаамон намерасад. Беҳтараш рафта, аз дӯкон харида биёед“. 10Нодонон барои харидани равған сӯйи дӯкон рафтанд. Баробари рафтани онҳо домод ҳам расида омад. Панҷ духтаре, ки ба пешвозаш тайёр буданд, ҳамроҳи домод ба тӯйхона рафтанд ва дари тӯйхона баста шуд[+].

11Дертар он панҷтои боқимонда ҳам расида омаданд ва гуфтанд: „Хоҷа, эй хоҷа! Дарро бароямон кушоед!“[+] 12Аммо ӯ дар ҷавоб ба онҳо гуфт: „Ба ростӣ мегӯям, ки шуморо намешиносам“[+].

13Хуллас, ҳушёру бедор бошед, чунки вақту соати омадани Писари Одамизодро[†] намедонед[+].


Масал дар бораи се хизматгор

14[•]Подшоҳии Худо монанди он аст, ки марде ба сафар баромаданӣ шуда, хизматгоронашро даъват карда, тамоми молу мулкашро ба онҳо супурд. 15Ӯ ба ҳар хизматгор мувофиқи қобилияташон тангаҳои тилло: ба якеаш панҷ ҳазор, ба дуюмаш ду ҳазор ва ба сеюмаш ҳазор танга дод. Баъд роҳи сафарро пеш гирифт.

16Хизматгоре, ки панҷ ҳазор танга гирифта буд, зуд онро истифода бурда, аз он панҷ ҳазори дигар фоида гирифт. 17Хизматгоре, ки ду ҳазор танга гирифта буд, низ ҳамин тавр амал карда, боз ду ҳазори дигар фоида гирифт. 18Аммо хизматгоре, ки ҳазор танга гирифта буд, рафта чоҳе канда, тангаҳои хоҷаашро дар ҳамон ҷо пинҳон кард.

19Баъд аз гузаштани вақти зиёд хоҷаи он хизматгорон баргашта, бо онҳо ҳисобу китоб кард[+]. 20Хизматгоре, ки панҷ ҳазор танга гирифта буд, омада, ба хоҷааш тангаҳоро бо панҷ ҳазор фоидааш супорида гуфт: „Хоҷаам, шумо ба ман панҷ ҳазор тангаи тилло дода будед. Ман аз он боз панҷ ҳазор фоида ба даст овардам“. 21„Офарин, хизматгори неку вафодорам, – гуфт хоҷааш. – Ту дар иҷрои вазифаи хурд вафодор будӣ, пас ба ту вазифаи калонро бовар мекунам. Биё, ба хурсандии ман шарик шав!“[+] 22Хизматгоре, ки ду ҳазор танга гирифта буд, омада, гуфт: „Хоҷаам, шумо ба ман ду ҳазор тангаи тилло дода будед. Ман аз он боз ду ҳазор танга фоида ба даст овардам“. 23„Офарин, хизматгори неку вафодорам, – гуфт хоҷааш. – Ту дар иҷрои вазифаи хурд вафодор будӣ, пас ба ту вазифаи калонро бовар мекунам. Биё, ба хурсандии ман шарик шав!“ 24Он хизматгоре, ки ҳазор танга гирифта буд, низ ба пеш баромада гуфт: „Хоҷаам, ман медонистам, ки шумо одами сахтгир ҳастед. Аз он ҷое ки накоштаед, ҳосил ҷамъ мекунеду аз он ҷое ки дона напошидаед, ғалла мегиред. 25Ман аз тарс рафта тангаҳоятонро дар замин пинҳон кардам. Ин аст пули шумо“. 26„Эй хизматгори баду танбал! – ҷавоб дод хоҷааш. – Ту медонистӣ, ки ман аз он ҷое, ки накоштаам, ҳосил ҷамъ мекунаму аз он ҷое, ки дона напошидаам, ғалла мегирам?! 27Пас, ту бояд пули маро ба муомилот мебаровардӣ, то ҳангоми баргаштанам пулро бо фоидааш мегирифтам“.

28Сипас фармон дод: „Пулро аз вай гирифта, ба хизматгоре диҳед, ки даҳ ҳазор танга дорад. 29Зеро ба ҳар касе, ки чизе дорад, боз дода мешавад ва ӯ зиёдтар хоҳад дошт. Лекин аз касе, ки ҳеҷ чиз надорад, ҳатто он чизи андаке, ки дорад, гирифта мешавад[+]. 30Ин хизматгори нобакорро бошад ба торикии берун партоед, ки дар он ҷо одамон аз дард дандон ба дандон зада гиря мекунанд“[+].


Доварии охирзамон

31Вақте ки Писари Одамизод бо шукӯҳу ҷалолаш ҳамроҳи ҳамаи фариштаҳо меояд, бар тахти шоҳонаи Худ мешинад[+] 32ва ҳамаи миллатҳои рӯйи замин дар пеши Ӯ ҷамъ меоянд. Он гоҳ Вай мисли чӯпоне, ки гӯсфандонро аз бузҳо ҷудо мекарда бошад, одамонро ба ду тараф тақсим мекунад[+]. 33Вай одамони некукорро аз тарафи дасти рост ва бадкоронро аз тарафи дасти чап мегузорад. 34Баъд Исои Масеҳ,[†] ки Шоҳ аст, ба одамони дар тарафи росташ буда хоҳад гуфт: „Эй баракатёфтагони Падари Ман! Биёед ва дар Подшоҳии Худо, ки аз офариниш бароятон тайёр гардидааст, ҳаловат баред[+]. 35Чунки гурусна будам, ба Ман хӯрок додед, ташна будам, ба Ман об додед, ғариб будам, Маро қабул кардед,[+] 36бараҳна будам, Маро пӯшондед, бемор будам, Маро хабар гирифтед ва дар зиндон будам, ба дидани Ман омадед“[+]. 37Некукорон бошанд, дар ҷавоб мегӯянд: „Хоҷа! Кай Туро гурусна дидему хӯрок додем? Ё ташна дидему об додем? 38Кай Туро ғариб дидему қабул кардем? Ё бараҳна дидему пӯшондем? 39Кай Туро бемор ё дар зиндон дидему ба дидани Ту омадем?“ 40Шоҳ хоҳад гуфт: „Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар дафъае, ки шумо ҳамаи инро ба яке аз бародарону хоҳарони хурдтарини Ман мекардед, шумо инро ба Ман мекардед!“[+]

41Сипас, ба одамони дар тарафи чапаш буда мегӯяд: „Аз пеши назарам дафъ шавед, лаънатиҳо! Ба оташи абадие, ки барои шайтон ва фариштаҳои вай тайёр шуда буд, дароед![+] 42Чунки вақте ки гурусна будам, хӯрок надодед, ташна будам, об надодед, 43бегона будам, дар хонаатон меҳмон накардед, бараҳна будам, ба Ман либос напӯшондед, бемор ва дар зиндон будам, Маро хабар нагирифтед“. 44Он гоҳ онҳо ҳам мепурсанд: „Хоҷа, мо кай Туро гуруснаву ташна, бегонаву бараҳна ё бемору дар зиндон дидем, ки хизмат накарда бошем?“ 45Шоҳ ба онҳо ҷавоб хоҳад дод: „Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар дафъае, ки шумо ҳамаи инро ба яке аз одамони хурдтарини Ман намекардед, гӯё барои Ман накардаед“[+]. 46Ниҳоят, бадкорон ба ҷое меафтанд, ки то абад ҷазо мебинанд, аммо некукорон соҳиби ҳаёти абадӣ мешаванд».

### 26


Нақшаи куштани Исо

1[•]Исо таълимоташро ба охир расонда, ба шогирдонаш гуфт: 2«Чунон ки медонед, баъд аз ду рӯз иди Наҷот[†] сар мешавад. Он вақт Писари Одамизод[†] ба дасти душманонаш таслим карда мешаваду Ӯро ба салиб[†] мехкӯб мекунанд».

3Дар қасри саркоҳин,[†] ки Қаёфо ном дошт, коҳинони калон[†] ва пирони қавм ҷамъ омаданд. 4Онҳо маслиҳат карданд, ки Исоро бо ҳила дастгир карда, ба қатл расонанд. 5Аммо қарор карданд, ки ин корашонро дар рӯзҳои ид накунанд, мабодо мардум ба шӯр оянд.


Ба сари Исо рехтани равғани атрафшони қиматбаҳо

6[•]Исо он вақт дар деҳаи Байтанё, дар хонаи Шимъун ном марде, ки пештар гирифтори бемории пӯст[†] буд, меҳмон шуд[+]. 7Ҳангоми таомхӯрӣ ба назди Ӯ зане омад, ки дар даст як шишача равғани атрафшони қиматбаҳо дошт. Вай он атрро ба сари Исо рехт. 8Шогирдон аз ин кори зан ба ғазаб омада, гуфтанд: «Ин чӣ исрофкорист?! 9Охир ин равғанро ба нархи қимат фурӯхта, пулашро ба камбағалон тақсим кардан мумкин буд!»

10Аммо Исо, ки аз суханони онҳо бохабар буд, гуфт: «Чаро ин занро танқид мекунед? Ӯ бароям кори нек кард. 11Камбағалон ҳамеша бо шумо ҳастанд, лекин Ман ҳамеша бо шумо нестам[+]. 12Ин зан атрро ба танам рехта, Маро барои гӯронидан тайёр кард[+]. 13Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки дар тамоми ҷаҳон ҳар ҷо, ки хушхабар эълон гардад, кори ин зан низ барои ёдоварии вай гуфта мешавад»[+].


Нияти хиёнаткоронаи Яҳудо

14[•]Яке аз дувоздаҳ шогирди Исо, ки Яҳудои Исқарютӣ ном дошт, назди коҳинони калон рафта[+] 15пурсид: «Агар Исоро ба шумо таслим кунам, ба ман чӣ медиҳед?» Онҳо ба Яҳудо сӣ тангаи нуқра пешниҳод карданд. 16Аз ҳамон лаҳза сар карда, Яҳудо барои таслим кардани Исо фурсати муносиб меҷуст.


Охирин хӯроки Исо бо шогирдон

17[•]Рӯзи аввали иди Фатир[†] шогирдони Исо ба наздаш омада пурсиданд: «Дар куҷо мехоҳӣ, ки бароят дастархони иди Наҷотро тайёр намоем?» 18Ӯ ба онҳо гуфт, ки ба шаҳр, назди фалон кас рафта гӯянд: «Устод мегӯяд, ки вақту соати Ӯ наздик омадааст ва Ӯ бо мо, шогирдонаш дар хонаи шумо иди Наҷотро қайд мекунад».

19Шогирдон ҳамаи гуфтаҳои Исоро иҷро карда, хӯроки иди Наҷотро тайёр намуданд.

20Бегоҳӣ Исо бо дувоздаҳ шогирдаш сари дастархон нишасту 21ҳангоми таомхӯрӣ гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки яке аз шумо ба Ман хиёнат мекунад»[+].

22Шогирдонаш хеле ғамгин шуда, паси ҳамдигар аз Ӯ мепурсиданд: «Хоҷа, оё ин шахс ман ҳастам?»

23Ӯ дар ҷавоб гуфт: «Касе ки ҳамроҳи Ман аз як табақ мехӯрад, ба Ман хиёнат мекунад. 24Писари Одамизод аз рӯйи он чизе ки дар навиштаҷот[†] дар борааш навишта шудааст, мемирад. Аммо вой бар ҳоли он касе, ки ба Писари Одамизод хиёнат мекунад. Беҳтар мебуд, ки ҳаргиз ба дунё намеомад!»[+]

25Яҳудои хиёнаткор ба сухан даромада, гуфт: «Устод, оё ин шахс ман ҳастам?»

Исо дар ҷавоб гуфт: «Худат ҳамин тавр гуфтӣ».


Таоми шоми Худованд

26[•]Ҳангоме ки онҳо хӯрок мехӯрданд, Исо нонро гирифта, ба Худо шукр гуфт. Баъд онро пора карда, ба шогирдонаш тақсим намуду гуфт: «Нонро бигиреду бихӯред, ки ин бадани Ман аст»[+].

27Пас косаро гирифта, шукргузорӣ карда, онро ба шогирдонаш дода, гуфт: «Ҳамаи шумо аз коса бинӯшед. 28Зеро ин хуни Ман аст ва бо он Худо бо халқаш аҳду паймон мебандад. Хуни Ман барои бахшида шудани гуноҳҳои одамони зиёд рехта мешавад. 29Ба шумо мегӯям, Ман боз ҳамроҳи шумо дар Подшоҳии Падарам шираи ангури нав хоҳам нӯшид. Лекин то он рӯз ҳаргиз наменӯшам».

30Баъд онҳо Худоро ҳамду сано гуфтанд ва ба кӯҳи Зайтун равона шуданд[+].


Пешгӯйӣ дар бораи инкори Петрус

31[•]Пас Исо ба шогирдон гуфт: «Имшаб ҳамаи шумо Маро тарк мекунед, чунки дар навиштаҷот омадааст: „Чӯпонро мезанам ва гӯсфандон пароканда мешаванд“.[+] 32Аммо, вақте ки зинда мешавам, пеш аз он ки шумо ба вилояти Ҷалил биравед, Ман ба он ҷо меравам»[+]. 33Петрус ба Вай гуфт: «Дигарон Туро тарк кунанд ҳам, ман ҳаргиз ин корро намекунам».

34Исо ба вай гуфт: «Ба ростӣ ба ту мегӯям, худи имшаб, ҳанӯз хурӯс ҷеғ назада, ту се бор Маро инкор мекунӣ». 35Аммо Петрус гуфт: «Не, ҳатто агар бо Ту мурданам лозим ояд ҳам, ҳаргиз Туро инкор намекунам».

Шогирдони дигар низ айнан ҳамин чизро гуфтанд[+].


Дуои Исо дар боғи Ҷатсимонӣ

36[•]Исо ва шогирдонаш ба ҷое рафтанд, ки Ҷатсимонӣ ном дошт ва Ӯ ба онҳо гуфт: «Шумо дар ҳамин ҷо бошед, Ман дар он тарафтар дуо мекунам». 37Вай ҳамроҳаш Петрус ва ду писари Забдойро бурд. Ғаму андӯҳаш сахт шиддат меёфт ва[+] 38Ӯ ба онҳо гуфт: «Аз шиддати ғаму ғусса ҷонам ба лаб расидааст. Ин ҷо бимонеду ҳамроҳи Ман бедор бошед»[+].

39Инро гуфта, Исо каме дуртар рафт ва Худро ба рӯйи замин партофта, дуо кард: «Эй Падар! Агар илоҷе бошад, бигзор ин косаи азоб аз сари Ман дур шавад! Аммо бигзор на хости Ман, балки хости Ту иҷро шавад»[+].

40Баъд Ӯ ба назди он се шогирдаш баргашта дид, ки онҳо хобидаанд. Ӯ аз Петрус пурсид: «Ақаллан як соат ҳамроҳи Ман бедор истода натавонистед? 41Бедор бошеду дуо кунед, то ки ба васваса наафтед. Чунки рӯҳ тайёр, аммо ҷисм нотавон аст»[+].

42Бори дигар Вай каме дуртар рафта, дуо кард: «Падарҷонам, агар ғайр аз косаи азобро нӯшидан бароям дигар илоҷе набошад, пас, бигзор иродаи Ту иҷро шавад»[+]. 43Баъд баргашта, онҳоро боз дар хоб дид, чунки онҳо ҳатто чашмонашонро кушода наметавонистанд.

44Бори сеюм Вай онҳоро монда рафту айнан, мисли пештара, дуо кард. 45Сипас, назди шогирдонаш баргашта ба онҳо гуфт: «Шумо ҳанӯз хоб рафта истироҳат мекунед? Вақту соати он ҳам расид, ки Писари Одамизод ба дасти гунаҳкорон таслим карда шавад[+]. 46Бархезед, биравем. Нигоҳ кунед, он касе, ки ба Ман хиёнат мекунад, наздик омад».


Дастгир шудани Исо

47[•]Ҳанӯз Ӯ суханашро тамом накарда, Яҳудо, яке аз дувоздаҳ шогирдонаш ҳамроҳи як тӯдаи калони одамоне, ки калтаку шамшер дар даст доштанд, аз ҷониби коҳинони калон ва пирони қавм расида омад[+]. 48Хиёнаткор ба онҳо пешакӣ чунин шарт карда буд: «Касеро, ки бӯсидам, ҳамон Шахсест, ки бояд дастгир кунед».

49Яҳудо рост пеши Исо омада, – Салом, Устод – гӯён Ӯро бӯсид. 50Исо ба вай гуфт: «Эй дӯст, нақшаатро амалӣ намо!»

Он гоҳ он одамон Исоро дастгир карда, маҳкам доштанд. 51Ногаҳон яке аз ҳамроҳони Исо шамшерашро аз ғилоф кашида ба ғуломи саркоҳин ҳамла оварду гӯшашро бурида партофт[+]. 52Исо ба вай гуфт: «Шамшератро ба ҷояш гузор, чунки ҳар касе, ки шамшер ба даст мегирад, бо шамшер кушта мешавад[+]. 53Ё ба фикрат Ман аз Падарам мадад талаб карда наметавонам? Агар талаб кунам, Вай дарҳол зиёдтар аз дувоздаҳ лашкари фариштагонро мефиристад. 54Лекин гуфтаҳои навиштаҷот он гоҳ чӣ хел иҷро мешаванд? Охир гуфта шудааст, ки ҳамааш ҳамин тавр бояд рӯй диҳад».

55Баъд Исо ба он тӯдаи одамон гуфт: «Магар шумо Маро роҳзан фикр мекунед, ки барои дастгир карданам бо калтаку шамшерҳо омадед? Ман ҳар рӯз дар маъбади Худо[†] нишаста таълим медодам, аммо шумо Маро дастгир намекардед[+]. 56Вале ҳамаи ин ҳодисаҳо барои он рӯй доданд, ки пешгӯйиҳои пайғамбарон, ки дар навиштаҷот омадаанд, иҷро шаванд».

Он вақт ҳамаи шогирдонаш Ӯро танҳо монда гурехтанд[+].


Дар назди шӯрои пирон

57[•]Сипас, онҳое, ки Исоро дастгир карданд, Ӯро ба назди саркоҳин Қаёфо бурданд. Дар он ҷо устодони шариату[†] пирони қавм аллакай ҷамъ омада буданд. 58Петрус бошад, то назди ҳавлии саркоҳин аз пайи Исо дар масофаи каме дуртар меомад. Вай ба даруни ҳавлӣ даромада, бо мақсади дидани анҷоми кор дар байни посбонон нишаст.

59Коҳинони калон ва ҳамаи аъзоёни дигари шӯрои пирон бо нияти ба қатл расондани Исо кӯшиш карданд, ки бар зидди Ӯ ягон далели дурӯғеро пайдо кунанд. 60Лекин ҳеҷ далеле ёфта наметавонистанд, гарчи бисёр касон ба пеш баромада, зидди Ӯ туҳмат мекарданд. Оқибат ду кас ба пеш қадам монда 61гуфтанд: «Ин одам гуфта буд, ки маъбади Худоро вайрон карда, онро дар байни се рӯз аз нав барпо карда метавонад»[+].

62Бо шунидани ин суханон саркоҳин аз ҷояш бархеста, ба Исо гуфт: «Ба ин далеле, ки Туро айбдор мекунанд, ягон гапи гуфтанӣ дорӣ?»[+] 63Вале Исо хомӯш буд. Саркоҳин боз ба Ӯ гуфт: «Ба номи Худои зинда бигӯ, ки Ту Масеҳ[†] ва Писари Худо[†] ҳастӣ?» 64Исо дар ҷавоб ба вай гуфт: «Худат ҳамин тавр гуфтӣ. Аммо ҳаминро ба ҳамаи шумо мегӯям, ки минбаъд шумо Писари Одамизодро хоҳед дид, ки аз дасти рости Худои Пурқудрат нишаста, бар абрҳои осмон меояд!»[+]

65Он гоҳ саркоҳин либоси танашро дарронда гуфт: «Ӯ суханони куфр гуфт. Дигар ба мо ҳеҷ шоҳиде лозим ҳам нест! Шумо худатон ҳоло сухани куфри Ӯро шунидед[+]. 66Чӣ ҳукм мебароред?» «Ҷазояш марг», – ҷавоб доданд дигарон.

67Баъзеҳо ба рӯйи Исо туф карда Ӯро мезаданд. Баъзеҳо торсакӣ зада, 68мегуфтанд: «Эй Масеҳ, Ту пайғамбарӣ-ку! Ку, бигӯй, ки Туро кӣ зад?!»


Исоро инкор кардани Петрус

69[•]Петрус дар рӯйи ҳавлӣ менишаст, ки канизаке ба наздаш омада гуфт: «Ту низ ҳамроҳи Исои ҷалилӣ будӣ». 70Аммо Петрус дар ҳузури ҳама суханони ӯро инкор карда, гуфт: «Намефаҳмам, чӣ мегӯйӣ». 71Сипас, вай аз он ҷо назди дарвозаи ҳавлӣ равона шуд.

Хизматгорзани дигаре низ ӯро дида, ба одамони дар он ҷо истода гуфт: «Вай ҳамроҳи Исои Носирӣ буд». 72Петрус боз инкор карда гуфт: «Қасам мехӯрам, ки ин одамро намешиносам».

73Баъд аз муддате чанд мардоне, ки дар ҳамон ҷо буданд, назди Петрус омада, гуфтанд: «Аниқ ту ҳам бо онҳо будӣ, чунки аз лаҳҷаат маълум аст». 74Вале Петрус қасам хӯрда, гуфт: «Худо занад, ки ин одамро намешиносам».

Ҳамон лаҳза хурӯс ҷеғ зад 75ва сухани Исо ба хотири Петрус омад. Ӯ гуфта буд, ки ҳанӯз хурӯс ҷеғ назада, вай се бор шинохтани Исоро инкор мекунад.

Петрус аз ҳавлӣ берун баромада, зор-зор гиря кард[+].

### 27


Дар назди Пилотус

1[•]Саҳарии барвақт ҳамаи коҳинони калон[†] ва пирони қавм маслиҳат карданд, ки Исоро ба қатл мерасонанд. 2Бо фармони онҳо Исоро даст баста, аз ҳавлии Қаёфо бароварданд ва ба дасти Пилотус, ки ҳокими румӣ буд, супориданд[+].


Худкушии Яҳудо

3[•]Вақте Яҳудои хиёнаткор дид, ки Исо ба марг маҳкум шуд, аз кори кардааш пушаймон шуд. Ӯ он сӣ тангаи нуқраро ба коҳинони калон ва пирон баргардонда, 4ба онҳо гуфт: «Ман ба одами бегуноҳ хиёнат карда, гуноҳ кардам».

Лекин онҳо ҷавоб доданд: «Ин ба мо чӣ дахл дорад? Ин кори худат».

5Яҳудо он сӣ тангаи нуқраро ба рӯйи фарши маъбади Худо[†] партофту аз он ҷо рафта, худро овехт.

6Коҳинони калон он тангаҳоро гирифта, гуфтанд, ки аз рӯйи қонун ин пулро ба хазинаи маъбади Худо андохтан мумкин нест, чунки бар ивази ин пул хуни одам рехта шудааст[+]. 7Баъд бо розигии ҳама онҳо замини кӯзагарро хариданд, то ки он қабристони мусофирон бошад. 8Барои ҳамин, он замин то имрӯз «Замини Хунин» номида мешавад.

9-10Ҳамчунин, пешгӯйии Ирмиё пайғамбар ба амал омад, ки гуфта буд: «Аз рӯйи фармоне, ки Худованд ба ман гуфт, онҳо сӣ тангаи нуқраро, яъне ҳамон маблағеро, ки халқи Исроил Ӯро баҳо доданд, барои харидани замини кӯзагар сарф карданд».[+]


Исоро пурсуҷӯ кардани Пилотус

11[•]Акнун, ки Исо дар назди ҳокими румӣ меистод, ҳоким аз Ӯ пурсид: «Магар Ту Шоҳи Яҳудиён[†] ҳастӣ?»

Исо ҷавоб дод: «Ту ҳамин тавр мегӯйӣ»[+]. 12Лекин ҳангоме ки коҳинони калон ва пирон Ӯро айбдор мекарданд, Ӯ ҳеҷ ҷавобе намедод.

13Пас Пилотус ба Ӯ гуфт: «Магар намешунавӣ, ки Туро то чӣ андоза айбдор мекунанд?»[+]

14Аммо Вай ба ҳеҷ яки ин айбдоркуниҳо ҳам ҷавобе надод. Ин боиси тааҷҷуби зиёди Пилотус гардид.


Ба марг маҳкум шудани Исо

15[•]Ҳокими румӣ одате дошт, ки ҳар иди Наҷот[†] маҳбусеро, ки халқ талаб мекард, озод намояд. 16Он вақт як маҳбуси номдоре буд, ки Бараббо ном дошт. 17Инак, ҳангоме ки мардум ҷамъ омаданд, Пилотус аз онҳо пурсид: «Киро мехоҳед, ки бароятон озод кунам: Барабборо ё Исоеро, ки Масеҳ[†] меноманд?» 18Зеро Пилотус хуб медонист, ки Исоро аз рӯйи ҳасад ба дасти ӯ супорида буданд[+].

19Ҳангоме ки ҳоким дар курсии ҳукмбарорӣ менишаст, ҳамсараш ба ӯ чунин хабар фиристод: «Бар зидди ин Одами бегуноҳ ҳеҷ кор накунед, чунки имшаб дар хобам ба хотири Вай бисёр азоб кашидам».

20Дар ин вақт коҳинони калон ва пирони қавм мардумро розӣ кунонданд, ки аз Пилотус озод кардани Бараббо ва ба қатл расондани Исоро талаб намоянд[+]. 21Ҳоким бори дигар аз мардум пурсид: «Аз ҳар дуяшон киро мехоҳед, ки бароятон озод кунам?»

Онҳо ҷавоб доданд: «Барабборо!»

22Пилотус боз аз онҳо пурсид: «Пас, бо Исое, ки Ӯро Масеҳ меноманд, чӣ кор кунам?»

Ҳамаи онҳо ҷавоб доданд: «Ӯро мехкӯб кунед!»

23Лекин Пилотус савол дода гуфт: «Чаро? Охир Ӯ чӣ бадие кардааст?»

Мардум бошанд, боз баландтар фарёд заданд: «Бигзор Ӯ ба салиб[†] мехкӯб карда шавад!»[+]

24Пилотус дид, ки дигар ҳеҷ чорае надорад, дар акси ҳол шӯриш сар шуданаш мумкин буд. Ӯ дар пеши назари тамоми мардум об гирифта, дастонашро шуста гуфт: «Ман хуни Ӯро ба гардан намегирам! Ин кори худатон!» 25Тамоми мардум ҷавоб доданд: «Хуни Ӯ ба гардани мову фарзандонамон аст!»[+]

26Бинобар ин, Пилотус барояшон Барабборо озод кард ва Исоро ба дасти сарбозон супорид, то ки Ӯро қамчинкорӣ намуда, ба салиб мехкӯб кунанд[+].


Исоро масхара кардани сарбозон

27[•]Сарбозони ҳоким Исоро ба саҳни дарбор бурданд ва аскарони зиёд он ҷо гирд омаданд. 28Онҳо Ӯро бараҳна карда ба танаш ҷомаи суп-сурхро пӯшонданд. 29Баъд аз навдаҳои хор тоҷе бофта, ба сараш гузоштанду ба дасти росташ чӯб доданд. Онҳо масхаракунон «Зинда бод Шоҳи яҳудиён!» гуфта, дар пеши Ӯ ба сари зону меистоданд. 30Сарбозон ба Исо туф карда, бо чӯб ба сараш задан гирифтанд[+]. 31Вақте ки онҳо масхара кардани Ӯро бас карданд, ҷомаро аз танаш кашида, либоси Худашро пӯшонданд. Сипас Ӯро барои ба салиб мехкӯб кардан бурданд.


Ба салиб мехкӯб шудани Исо

32[•]Дар роҳ онҳо бо Шимъун ном марде аз шаҳри Қайравон дучор омаданд ва ӯро маҷбур карданд, ки чӯби салиби Исоро бардошта барад. 33Вақте ки онҳо ба ҷое бо номи Ҷолҷото, ки маънояш «Ҷойи косахонаи сар» аст, расиданд, 34сарбозон ба Исо майи бо моддаи талх омехташударо доданд. Ӯ аз он чашида, дигар нӯшидан нахост.

35Онҳо Ӯро ба салиб мехкӯб карда, барои тақсим кардани либоси Исо қуръа[†] партофтанд. 36Сипас, нишаста Вайро назорат карда истоданд. 37Дар болои сари Исо айбномае навишта шуда буд: «Ин Исо Шоҳи яҳудиён аст». 38Ҳамроҳи Ӯ ду роҳзанро низ ба салибҳои дигар аз тарафҳои чапу росташ мехкӯб карданд.

39Роҳгузарон Ӯро дашном дода, сар ҷунбонда 40мегуфтанд: «Ту ки маъбади Худоро вайрон карда, дар се рӯз аз нав месохтӣ, Худатро наҷот деҳ! Агар Ту Писари Худо[†] бошӣ, аз салиб фуруд ой!»[+]

41Коҳинони калон, устодони шариат[†] ва пирон низ Исоро масхаракунон мегуфтанд: 42«Дигаронро наҷот медоду Худро наҷот дода наметавонад. Агар Ӯ Шоҳи Исроил бошад, аз салиб пойин, фарояд, баъд мо ба Вай имон меорем[+]. 43Ӯ ба Худо умед мебаст, агар дар ҳақиқат писанди Худо бошад, бигзор Худо Ӯро наҷот диҳад, зеро мегуфт, ки „Ман Писари Худо ҳастам“».

44Ҳатто роҳзаноне, ки ҳамроҳаш ба салибҳо мехкӯб шуда буданд, монанди дигарон Ӯро дашном медоданд.


Марги Исо

45[•]Нисфирӯзӣ буд, ки тамоми рӯйи заминро торикӣ фаро гирифт ва се соат давом ёфт. 46Қариби соати сеюм Исо бо овози баланд дод зада, гуфт: «Элӣ, Элӣ! Лама сабақтанӣ!», яъне «Эй Худои Ман! Эй Худои Ман! Чаро Маро тарк кардӣ?!»[+]

47Баъзе аз ҳозирон инро шунида гуфтанд, ки Ӯ Илёс пайғамбарро садо мекунад. 48Он гоҳ яке аз онҳо давида рафту латтаеро гирифта, ба сирко[†] тар намуд ва бо нӯги чӯб дароз карда, онро ба Исо нӯшонданӣ шуд. 49Лекин дигарон гуфтанд: «Истед, бинем, ки оё Илёс омада Ӯро наҷот медиҳад?»

50Исо бори дигар бо овози баланд дод зада, ҷон дод. 51Дар он лаҳза пардае, ки ҷойи муқаддастарини маъбади Худоро ҷудо мекард, аз боло то пойинаш дарида, ду пора шуд. Замин ба ҷунбиш омаду сангҳо пора шуданд. 52Қабрҳо кушода шуданду ҷасадҳои бисёр муқаддасон зинда гаштанд[+]. 53Баъд аз он ки Исо зинда шуд, онҳо аз қабрҳои худ берун баромада, ба Уршалим, шаҳри муқаддас даромаданд ва бисёр касон онҳоро диданд.

54Вақте ки як сардори лашкар ва ҳамроҳонаш, ки Исоро назорат мекарданд, заминҷунбию дигар ҳодисаҳоро диданд, сахт тарсида, гуфтанд, ки Исо дар ҳақиқат Писари Худо будааст.

55Бисёр заноне, ки дар Ҷалил ба Исо ҳамроҳ шуда, ба Ӯ хизмат мекарданд, низ дар ҳамон ҷо буданд. Онҳо дар масофае истода, ба ҳамаи ин нигоҳ мекарданд. 56Дар байни онҳо Марями Маҷдалия, Марями модари Яъқубу Юсуф ва боз ҳамсари Забдой буданд[+].


Дафни Исо

57[•]Бо фаро расидани шом аз шаҳри Ромо як марди сарватманде бо номи Юсуф омад. Ӯ ҳам шогирди Исо буд. 58Юсуф пеши Пилотус рафта, ҷасади Исоро талаб кард. Пилотус фармон дод, ки ҷасадро ба ӯ диҳанд. 59Юсуф Вайро гирифта, ба суфи сафед печонд 60ва ба қабри нав, ки барои худ дар ғоре сохта буд, гузошт. Баъд санги калонеро ба даромади қабр ғелонда, аз он ҷо рафт. 61Дар рӯ ба рӯйи он қабр Марями Маҷдалия ва Марями дигар нишаста буданд.


Посбонӣ кардани қабр

62Рӯзи дигар, ки рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат[†] буд, коҳинони калон ва фарисиён[†] ҷамъ шуданд ва пеши Пилотус рафта, 63ба ӯ гуфтанд: «Тақсир, ба хотири мо омад, ки он фиребгар ҳанӯз ҳангоми зинда буданаш гуфта буд, ки дар рӯзи сеюм баъди маргаш зинда мешавад[+]. 64Бинобар ин, фармон диҳед, ки қабри Ӯро то рӯзи сеюм посбонӣ кунанд, мабодо шогирдонаш омада ҷасадашро дуздида, сипас, ба халқ овоза паҳн кунанд, ки Ӯ зинда шудааст. Он гоҳ ин дурӯғ аз дурӯғи аввалин дида, бадтар мешавад». 65Пилотус ба онҳо гуфт: «Посбононро гиреду ба қадри имкон қабрро нигаҳбонӣ кунед».

66Онҳо рафта, санги дари қабрро муҳр заданд ва барои нигаҳбонии он посбононро гузоштанд[+].

### 28


Зинда шудани Исо

1[•]Баъд аз рӯзи шанбе, рӯзи якшанбе офтоб ҳанӯз набаромада, Марями Маҷдалия ва Марями дигар барои хабар гирифтани қабр ба роҳ баромаданд[+]. 2Ногаҳон заминҷунбии сахт ба вуҷуд омад, чунки фариштаи Худованд аз осмон пойин фаромада, санги дари қабрро як тараф ғелонда, бар болояш нишаст[+]. 3Намуди вай мисли барқ ва либосаш монанди барф сап-сафед буд[+]. 4Посбонон аз тарси ӯ ларзида, мурда барин ба замин ғалтиданд[+].

5Фаришта бошад, ба занон гуфт: «Натарсед, ман медонам, ки шумо Исои ба салиб[†] мехкӯбшударо ҷустуҷӯ карда истодаед. 6Лекин Ӯ дар ин ҷо нест. Ӯ чӣ хеле ки гуфта буд, ҳамон тавр зинда шуд. Биёед ва ҷоеро, ки Ӯ гузошта шуда буд, бинед. 7Ҳоло зуд рафта, ба шогирдонаш бигӯед, ки Исо зинда шуда, акнун пешопеши онҳо ба Ҷалил меравад. Онҳо Ӯро дар он ҷо хоҳанд дид. Хабаре, ки ман ба шумо гуфтанӣ будам, ҳамин буд»[+].

8Сипас он занон бо тарс, вале шодикунон саросема аз назди қабр сӯйи шогирдон давида рафтанд, то ки ба онҳо нақл кунанд.

9Банохост Исо бо онҳо вохӯрда салом дод. Онҳо наздик омада, ба пойҳояш часпиданд ва ба Ӯ саҷда карданд[+]. 10Исо ба онҳо гуфт, ки натарсанд, балки рафта, ба бародаронаш гӯянд, ки онҳо ба Ҷалил раванд ва Ӯро дар он ҷо хоҳанд дид[+].


Хабари посбонон

11Чун занон ба роҳ баромада буданд, баъзе аз посбонон ба шаҳр рафта, тамоми воқеаи рӯйдодаро ба коҳинони калон[†] нақл карданд. 12Коҳинони калон барои маслиҳат кардан бо пирони қавм вохӯрданд ва баъд аз маслиҳат ба посбонон пули калон дода, 13гуфтанд: «Рафта ба мардум гӯед, ки шабона шогирдони Исо омада, аз хоб буданатон истифода бурда, ҷасади Ӯро дуздида рафтанд. 14Агар ин хабар ба гӯши ҳоким расад, мо ба ӯ гапамонро гузаронида, шуморо аз хатар раҳо мекунем».

15Посбонон пулро гирифта, чунон ки сардорони коҳинон[†] онҳоро ёд доданд, ҳамон тавр карданд. Аз ин рӯ, яҳудиён[†] ин ҳикояро то ба имрӯз ба ёд меоранд.


Зоҳиршавии Исо

16[•]Сипас он ёздаҳ шогирд ба Ҷалил рафта, ба кӯҳе, ки Исо ба онҳо гуфта буд, баромаданд. 17Онҳо баробари Ӯро дидан ба Ӯ саҷда намуданд, аммо баъзеашон шубҳа карданд[+]. 18Исо ба шогирдонаш наздик шуда, гуфт: «Тамоми қудрат дар замину осмон ба ихтиёри Ман дода шудааст[+]. 19Пас, равед ва ҳамаи халқҳои рӯйи заминро шогирди Ман созед. Онҳоро ба номи Падар, Писар ва Рӯҳулқудс[†] таъмид[†] диҳед[+] 20ва иҷро кардани ҳама чизеро, ки ба шумо фармудаам, ёд диҳед. Инак, Ман ҳамеша то охирзамон бо шумо ҳастам»[+].

## Марқус

### Марқус

Марқус


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]


### Пешгуфтор


ХУШХАБАРИ


МАРҚУС


Пешгуфтор

Чуноне ки аз сарчашмаҳои қадимтарини таърихӣ маълум аст, Юҳанно, ки лақабаш Марқус буд, муаллифи ин китоб мебошад. Муаллиф ин Хушхабарро аз рӯйи нақли Петруси фиристода навиштааст, ки ӯ шоҳиди воқеаҳои ҳаёт ва маргу зиндашавии Исои Масеҳ буд.

Ин китоб аз ҷиҳати ҳаҷм дар байни чор Хушхабари Аҳди Нав кӯтоҳтарин мебошад. Аз рӯйи замони навишта шуданаш бошад, аввалин Хушхабар аст, ки дар бораи хизматгузорӣ ва таълимоти Исои Масеҳ нақл мекунад.

Дар ин китоб калимаҳои зиёди арамӣ ва расму оинҳои яҳудиён шарҳ дода шудаанд. Ин гувоҳӣ медиҳад, ки Хушхабари Марқус барои ғайрияҳудиён навишта шудааст. Марқус аллакай аз аввали китоб сар карда, диққати хонандаро ба муъҷизаҳои бузурги Исо ҷалб месозад. Исо баъд аз интихоб кардани чор нафар шогирдаш дарҳол ба нишон додани муъҷиза сар карда, мардеро аз рӯҳи нопок халос мекунад, хушдомани Шимъун ва як тӯда одамони беморро шифо мебахшад. Девҳо қудрати Исоро дида, бо тарсу ларз ба Ӯ итоат мекарданд. Вале роҳбарони динӣ ба Исо зид баромада, мардумро ба шӯр меоварданд ва Ӯро куштан мехостанд.

Марқус аз шаҳодатҳои ҳаққонии шоҳидони зиндагии Исо истифода бурда, таъкид мекунад, ки Исои Масеҳ на фақат пайғамбар, балки бештар аз он, Писари Худо мебошад.

Муаллиф воқеаҳоро ба таври ҳаяҷонбахш тасвир намуда, ба ҳама мефаҳмонад, ки Исо аз рӯҳҳои нопок, аз беморӣ ва аз марг дида қудратмандтар аст. Аммо мувофиқи китоби Марқус муъҷизаи бузургтарини Исо азоб кашида, ҷон додани Ӯ буд. Ин муъҷизаро аввалин шуда, мирисади румӣ фаҳмид. Вай дар салиб ҷони Худро фидо кардани Исоро дида гуфт: «Дар ҳақиқат ин Мард Писари Худо буд» (15:39).

Марқус муносибати Исоро нисбат ба ғайрияҳудиён тасвир карда, бо суханони «Хонаи ибодат барои ҳамаи халқҳо» аҳамияти паҳн кардани хушхабарро дар байни халқҳои ғайрияҳудӣ ифода намудааст.

Инчунин, Марқус, ки худаш пайрави Исо буд, ба хонандагон хотиррасон мекунад, ки ҳаёти масеҳиёна осон нест, зеро пайрави Исо бояд ба дигарон хизмат кунад ва аз азобу уқубатҳо натарсад. Аввалин пайравони Исо, ки қабрро холӣ диданд, се зан буданд. Фаришта ба онҳо гуфт: «Ҳайрон нашавед! Шумо Исои Носирии ба салиб мехкӯбшударо меҷӯед. Вай зинда шуд ва дар ин ҷо нест!» (16:6).

### 1


Насиҳати Яҳёи Таъмиддиҳанда

1[•]Хушхабар дар бораи Исои Масеҳ,[†] ки Писари Худост,[†] чунин сар мешавад: 2Дар китоби Ишаъё пайғамбар суханони Худо омадаанд:

«Ман пешопеши Ту хабаррасони Худро мефиристам,
то барои омаданат роҳ тайёр кунад.[+]
3Касе дар биёбон фарёд зада мегӯяд:
„Барои Худованд роҳро тайёр кунед ва онро рост намоед!“»

4Ин шахс Яҳё буд, ки ӯро Таъмиддиҳанда[†] меномиданд. Ӯ ба биёбон омада, мардумро насиҳат мекард. Ӯ ба онҳо мегуфт, ки барои бахшида шудани гуноҳҳояшон бояд тавба карда, аз гуноҳ даст кашанд ва дар об таъмид бигиранд, ки рамзи шуста шудани гуноҳҳо мебошад[+].

5Мардуми тамоми сарзамини Яҳудия ва аҳолии шаҳри Уршалим назди Яҳё меомаданд. Онҳо ба гуноҳҳои худ иқрор мешуданд ва Яҳё онҳоро дар дарёи Урдун таъмид медод[+].

6Либоси Яҳё аз пашми шутур, камарбанди ӯ аз чарм ва хӯрокаш малаху асали саҳроӣ буд. 7Ӯ ба мардум эълон карда мегуфт: «Баъд аз ман Тавонотаре меояд, ки ман ҳатто сазовори хам шуда кушодани банди пойафзори Ӯ нестам. 8Ман шуморо бо об таъмид медиҳам, вале Ӯ шуморо бо Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо таъмид хоҳад дод».


Таъмиди Исо

9[•]Рӯзе Исо аз шаҳри Носира, ки дар вилояти Ҷалил буд, ба назди Яҳё омад ва Яҳё Ӯро дар дарёи Урдун таъмид дод[+]. 10Вақти аз об баромадан Исо дид, ки осмон кушода шуд ва Рӯҳулқудс ба сурати кабӯтаре пойин фаромада, дар болои Вай қарор гирифт[+]. 11Сипас аз осмон овозе садо дод: «Ту Писари азизи Ман ҳастӣ ва Ман аз Ту хеле хушнудам»[+].

12Рӯҳулқудс дарҳол Исоро ба биёбон бурд. 13Ӯ дар он ҷо чил рӯз монд ва шайтон Ӯро меозмуд. Исо дар байни ҳайвоноти ваҳшӣ буд ва фариштагон ба Ӯ хизмат мекарданд[+].


Оғози хизмати Исо

14[•]Пас аз дастгир шудани Яҳё, Исо ба вилояти Ҷалил омад ва хушхабари Худоро ба мардум эълон мекард. 15Ӯ мегуфт: «Вақт фаро расид ва Подшоҳии Худо[†] наздик аст. Тавба карда, аз гуноҳҳоятон рӯй гардонед ва ба хушхабар имон оваред»[+].

16Рӯзе ҳангоме ки Исо аз назди баҳри Ҷалил мегузашт, ду бародареро дид, ки моҳигир буданд. Онҳо ба баҳр тӯр меандохтанд. Номи яке Шимъун ва номи дигаре Андриёс буд[+]. 17Исо ба онҳо гуфт: «Маро пайравӣ кунед, то ба ҷойи моҳӣ, ҷамъ кардани мардумро ба шумо омӯзам»[+]. 18Онҳо тӯрҳои худро дарҳол партофта, Ӯро пайравӣ карданд[+].

19Каме дуртар рафта, Исо писарони Забдойро дид, ки Яъқуб ва Юҳанно ном доштанд. Онҳо дар қаиқи худ тӯрҳои моҳигириро таъмир мекарданд. 20Исо дарҳол онҳоро даъват намуд ва онҳо падарашон Забдойро бо мардикорон дар қаиқ монда, Ӯро пайравӣ карданд.


Шифо ёфтани марди ҷинзада

21[•]Сипас, онҳо ба шаҳри Кафарнаҳум омада, дар рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат[†] ба ҷамоатхона рафтанд. Дар он ҷо Исо ба таълим додани мардум оғоз намуд[+]. 22Мардум аз таълимоти Ӯ дар ҳайрат монданд, зеро Ӯ на ба монанди устодони шариат,[†] балки чун шахси соҳибқудрат онҳоро таълим медод[+].

23Айнан, ҳамон вақт, дар ҷамоатхона марде, ки гирифтори рӯҳи нопок, яъне ҷин буд, фарёд зада, гуфт: 24«Моро ба ҳоламон гузор! Ту ба мо чӣ кор дорӣ, эй Исои Носирӣ? Магар барои нобуд кардани мо омадаӣ?! Туро медонам! Ту Шахси поки Худо ҳастӣ!»[+]

25Вале Исо рӯҳи нопокро сарзаниш карда, фармуд: «Хомӯш шав ва аз вай берун баро». 26Рӯҳи нопок мардро ба замин афтонда, бо овози баланд фарёд заду аз вай берун шуд[+]. 27Ҳама ба ҳайрат афтоданд ва ба якдигар мегуфтанд: «Ин чӣ таълимоти нав ва боқудратест? Ӯ ҳатто ба рӯҳҳои нопок амр медиҳад ва онҳо ба Вай итоат мекунанд!»[+] 28Овозаи Исо зуд дар тамоми вилояти Ҷалил паҳн шуд.


Шифо ёфтани бисёр одамон

29Ҳамин ки Исо аз ҷамоатхона баромад, бо ҳамроҳии Яъқуб ва Юҳанно ба хонаи Шимъуну Андриёс рафт. 30Вақте ки ба он ҷо расиданд, ба Исо зуд гуфтанд, ки хушдомани Шимъун бо таби баланд дар бистар хобидааст[+]. 31Вай назди зан омад ва аз дасташ гирифта, ӯро бархезонд. Таби зан паст шуд ва ӯ ба меҳмоннавозии онҳо машғул шуд[+].

32Он бегоҳ, ҳангоми нишасти офтоб одамон ҳамаи беморону ҷинзадагонро ба назди Исо оварданд. 33Тамоми аҳолии шаҳр ҳам назди дари хонаи онҳо ҷамъ омаданд. 34Ӯ одамони зиёдро аз бемориҳои гуногун шифо дод ва бисёр ҷинҳоро аз одамон берун кард, аммо ба ҷинҳо иҷозати гап заданро намедод, чунки онҳо кӣ будани Ӯро медонистанд[+].


Дуои Исо дар ҷойи беодам

35[•]Саҳарии барвақт, вақте ҳанӯз торик буд, Исо берун баромада, ба ҷойи беодам рафта, дуо кард[+]. 36Шимъун ва ҳамроҳонаш бошанд, ба ҷустуҷӯи Исо баромаданд. 37Ӯро ёфта, ба Вай гуфтанд: «Ҳама Туро мекобанд». 38Вале Исо гуфт: «Биёед, ба шаҳру деҳоти гирду атроф низ биравем, то ки ба мардуми он ҷо ҳам хушхабарро эълон намоям, чунки Ман барои иҷрои ҳамин кор омадаам».

39Баъд Ӯ ба тамоми гӯшаву канори вилояти Ҷалил сафар карда, дар ҷамоатхонаҳо хушхабарро эълон мекард ва ҷинҳоро аз одамон берун меронд.


Покшавии марде, ки бемории пӯст дошт

40[•]Рӯзе ба назди Исо марде, ки бемории пӯст[†] дошт, омад. Вай ба зону нишаста, зорӣ карда гуфт: «Агар хоҳӣ, метавонӣ маро пок созӣ»[+]. 41Дили Исо ба ҳоли мард сӯхт ва дасташро ба вай аз одамон берун кард расонда гуфт: «Албатта, мехоҳам! Пок шав!» 42Дарҳол бемории мард нест шуда, баданаш пок гашт[+].

43Исо ӯро зуд ҷавоб дода, таъкидкунон[+] 44гуфт: «Дар ин бора ба ҳеҷ кас нагӯй, балки рост назди коҳин[†] рафта, худро нишон деҳ. Баъд барои пок шудани худ, чӣ тавре ки Мусо фармудааст, қурбонӣ бикун, то ба мардум шаҳодате гардад»[+]. 45Вале он мард берун баромада, ошкоро ин хабари хушро паҳн мекард. Барои ҳамин, Исо дигар озодона ба шаҳр даромада натавонист, балки дар саҳро монд. Бо вуҷуди ин, мардум аз ҳама ҷо ба назди Ӯ меомаданд[+].

### 2


Шифо ёфтани марди шал

1[•]Пас аз чанд рӯз Исо ба шаҳри Кафарнаҳум баргашт ва овозаи дар хона буданаш зуд паҳн шуд[+]. 2Хона чунон пур аз одам шуд, ки ҳатто дар назди дар ҷойи истодан набуд. Исо ба онҳо каломи Худоро таълим медод. 3Ҳамин вақт чор нафар шалеро бардошта, назди Исо оварданд. 4Вале аз бисёрии мардум ба Ӯ наздик шуда натавониста, боми хонаро аз болои сари Исо кушоданд ва шалро якҷоя бо ҷойгаҳаш пойин фароварданд[+]. 5Исо имони онҳоро дида, ба шал гуфт: «Писарам, гуноҳҳоят бахшида шуданд!»[+]

6Баъзе аз устодони шариате,[†] ки дар он ҷо нишаста буданд, аз дили худ чунин фикрҳо мегузаронданд: 7«Чаро Ӯ чунин суханони куфр мегӯяд! Ғайр аз Худо кӣ гуноҳҳоро бахшида метавонад?»[+]

8Исо ҳамон лаҳза дар дилаш фикри онҳоро фаҳмида гуфт: «Чаро дар дили худ чунин фикрҳо доред? 9Кадомаш осонтар аст: ба шал гуфтани он ки „гуноҳҳои ту бахшида шуданд“ ё гуфтани он ки „бархез, ҷойгаҳатро бардошта, роҳ гард?“ 10Пас, Ман ба шумо исбот мекунам, ки Писари Одамизод[†] дар рӯйи замин ҳаққи бахшидани гуноҳҳоро дорад». Ӯ ба шал гуфт: 11«Ба ту мегӯям, бархез, ҷойгаҳатро бардошта ба хонаат рав».

12Он мард аз ҷояш хеста, зуд ҷойгаҳашро ҷамъ карду дар пеши назари мардуме, ки дар ҳайрат монда буданд, роҳ гашт. Ҳама Худоро ситоиш карда, ба якдигар мегуфтанд: «То ҳол монанди ин чизе надида будем!»


Даъват шудани Левӣ

13[•]Исо боз ба соҳили баҳр рафт. Мардум дар гирди Ӯ ҷамъ омаданд ва Ӯ онҳоро таълим медод. 14Баъд Исо роҳашро давом дода, Левии писари Ҳалфойро дид, ки дар ҷойи ҷамъоварии андоз менишаст. Исо ба вай гуфт: «Аз паси Ман биё». Левӣ бархест ва аз паси Ӯ равона шуд.

15Вақте ки Исо бо шогирдонаш дар хонаи Левӣ таом мехӯрд, бисёр андозгирон ва онҳое, ки гунаҳкор ҳисоб мешуданд, низ дар сари он дастархон буданд, чунки бисёриҳо аз пайи Исо мерафтанд.

16Баъзе устодони шариат, ки аз равияи фарисиён[†] буданд, Исоро бо гунаҳкорону андозгирон дар сари як дастархон дида, ба шогирдони Ӯ гуфтанд: «Чаро Ӯ бо андозгирону гунаҳкорон хӯрок мехӯрад?»[+]

17Исо инро шунида, ба онҳо гуфт: «Ба табиб на одамони солим, балки беморон муҳтоҷанд. Ман ҳам барои он омадаам, ки на накукорон, балки гунаҳкоронро даъват намоям»[+].


Савол дар бораи рӯза

18[•]Дар он айём ҳам шогирдони Яҳё ва ҳам фарисиён рӯза гирифта буданд. Баъзе касон назди Исо омада, пурсиданд: «Чаро шогирдони Яҳё ва шогирдони фарисиён рӯза медоранду шогирдони Ту не?»[+]

19Исо ба онҳо гуфт: «Оё дӯстони домод дар тӯйи арӯсӣ, ҳангоме ки домод бо онҳост, рӯза мегиранд? То домод бо онҳост, онҳо рӯза гирифта наметавонанд[+]. 20Вале вақте мерасад, ки домод аз байнашон гирифта мешавад ва он рӯз онҳо низ рӯза мегиранд[+].

21Ҳеҷ кас аз матои нав ба либоси куҳна дарбеҳ ё поргӣ намекунад, чунки дарбеҳ ё поргии нав аз либоси куҳна ҷудо шуда медарад ва ҷойи даридаи либос боз ҳам бадтар мешавад. 22Инчунин, ҳеҷ кас шароби навтайёршударо ба халтаи чармини куҳна намерезад, чунки аз турш шудани шароб халта дарида, ҳам шароб мерезад ва ҳам худи халта аз кор мебарояд. Бинобар ин, шароби навтайёршударо ба халтаи нав мерезанд».


Савол дар бораи рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат

23Як рӯзи шанбе Исо ва шогирдонаш аз байни киштзорҳои гандум мегузаштанд ва шогирдон роҳравон хӯшаҳои гандумро меканданд. 24Баъзе аз фарисиён ба Исо гуфтанд: «Чаро онҳо кореро мекунанд, ки кардани он дар рӯзи шанбе раво нест?»

25Исо дар ҷавоб гуфт: «Магар дар навиштаҷот[†] нахондаед, ки шоҳ Довуд бо ҳамроҳонаш гурусна монда, аз эҳтиёҷмандӣ чӣ кор карда буд? 26Вақте ки Абётор саркоҳин[†] буд, Довуд ба хонаи Худо[†] даромада, нони ба Худо тақдимшударо гирифта хӯрд ва ба ҳамроҳонаш низ дод. Ҳол он ки аз рӯйи шариат фақат ба коҳинон[†] хӯрдани он нон мумкин аст».

27Боз давом дод: «Рӯзи шанбе барои инсон офарида шудааст, на инсон барои рӯзи шанбе. 28Бинобар ин, Писари Одамизод ҳатто Хоҷаи рӯзи шанбе аст».

### 3


Шифо додан дар рӯзи шанбе

1[•]Бори дигар Исо ба ҷамоатхона даромад. Дар он ҷо марде буд, ки дасташ хушк шуда буд[+]. 2Баъзе одамон Исоро мушоҳида мекарданд, ки оё он мардро дар рӯзи шанбе шифо медиҳад ё не, то Ӯро айбдор карда тавонанд[+]. 3Исо ба он марди дасташ хушкшуда гуфт: «Ин ҷо биё».

4Сипас ба онҳо гуфт: «Ба фикри шумо дар рӯзи шанбе некӣ кардан равост ё бадӣ кардан? Ҷони касеро наҷот додан ё нобуд кардан?» Аммо онҳо хомӯш буданд[+]. 5Исо бо ғазаб ба онҳо нигоҳ карду аз кундфаҳмӣ ва саркашиашон ғамгин гашт ва ба он мард гуфт: «Дастатро дароз кун!» Вай дасташро дароз карду дасташ сиҳат шуд[+]. 6Фарисиён[†] аз ҷамоатхона баромада, зуд бо тарафдорони Ҳиродус муҳокима карда, нақшаи куштани Исоро кашиданд.


Мардум аз пайи Исо мераванд

7Ҳангоме ки Исо бо шогирдонаш ба тарафи баҳр равона шуд, мардуми бисёре аз вилояти Ҷалилу сарзамини Яҳудия,[+] 8аз шаҳри Уршалим, инчунин, аз сарзамини Адуму атрофи дарёи Урдун ва аз Суру Сидун аз паси Ӯ мерафтанд. Мардуми зиёд дар бораи корҳои Исо шунида, дар гирди Ӯ ҷамъ меомаданд. 9Аз сабаби бисёрии мардум Исо ба шогирдонаш фармуд, ки барояш қаиқе тайёр кунанд, то ки одамон ба Ӯ фишор наоранд. 10Азбаски Исо беморони зиёдеро шифо бахшида буд, ҳамаи беморон аз ҳар тараф Ӯро фишор медоданд, то дасташон ба Ӯ расаду шифо ёбанд[+]. 11Рӯҳҳои нопок баробари дидани Ӯ худро дар наздаш ба замин мепартофтанд ва фарёдзанон мегуфтанд: «Ту Писари Худо[†] ҳастӣ!»[+] 12Вале Исо бо таъкиди қатъӣ ба онҳо амр мекард, ки дар бораи Ӯ овоза паҳн накунанд[+].


Интихоби дувоздаҳ фиристода

13[•]Сипас, Исо ба кӯҳ баромада, онҳоеро ки мехост, ба наздаш даъват кард ва онҳо ба назди Ӯ омаданд. 14Ӯ аз байни онҳо дувоздаҳ нафарро фиристода[†] номид ва онҳоро барои доимо бо Ӯ будан ва эълон кардани хушхабари Худо таъин намуд. 15Ҳамчунин, Ӯ ба онҳо қудрати берун кардани ҷинҳоро дод.

16Он дувоздаҳ нафар инҳоянд: Шимъун, ки Исо ӯро Петрус меномид,[+] 17Яъқуб ва Юҳанно, ки писарони Забдой буданд ва Исо онҳоро «писарони раъд» меномид,[+] 18Андриёс, Филиппус ва Барталмо, Матто ва Тумо, Яъқуби писари Ҳалфой ва Таддо, Шимъуни Ватандӯст[+] 19ва Яҳудои Исқарютӣ, ки баъдтар ба Исо хиёнат мекунад[+].


Исо ва сардори ҷинҳо

20[•]Баъд Исо ба хона рафт. Мардуми зиёде боз ҷамъ омада буданд, ки Ӯ ва шогирдонаш ҳатто фурсати хӯрок хӯрдан наёфтанд[+]. 21Бо шунидани ин хабар хешу табори Исо ба наздаш омада, хостанд Ӯро бо худ баранд, зеро мегуфтанд, ки Ӯ аз ақл бегона шудааст[+]. 22Гурӯҳе аз устодони шариат,[†] ки аз Уршалим омада буданд, чунин мегуфтанд: «Ӯ дар Худ Баал-Забул,[†] сардори ҷинҳоро дорад ва бо қудрати вай ҷинҳоро берун мекунад»[+].

23Исо онҳоро ба наздаш даъват карда, бо масал гуфт: «Чӣ тавр шайтон худашро берун карда метавонад? 24Давлате, ки дар дохили худ аз ҳам ҷудо шуда, ҷанг мекунад, устувор намемонад. 25Ҳамчунин, хонаводае, ки байни аъзоёнаш ҷудоӣ афтодааст, устувор намемонад. 26Агар шайтон бар зидди худаш биҷангад ва дар худ ҷудоӣ дошта бошад, устувор намемонад, балки нобуд мешавад.

27Ҳеҷ кас наметавонад ба хонаи шахси пурзӯр даромада, молу мулкашро дуздад, ба ғайр аз он ки аввал дасту пойи он мардро бандад ва он вақт хонаи ӯро ғорат кунад.

28Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар гуноҳе, ки инсон мекунад ва ҳар сухани куфре, ки мегӯяд, бахшида мешавад. 29Вале касе, ки бар зидди Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо сухани куфр мегӯяд, ҳаргиз бахшида намешавад ва бори ин гуноҳаш то абад бар гарданаш мемонад»[+]. 30Ин суханонро Исо ба хотири он гуфт, ки баъзеҳо дар борааш мегуфтанд: «Ӯ гирифтори рӯҳи нопок аст».


Модар ва бародарони Исо

31[•]Он гоҳ модар ва бародарони Исо омада, дар берун истода, шахсеро фиристоданд, ки Ӯро даъват кунад[+]. 32Исо дар байни мардум нишаста буд ва онҳо ба Ӯ гуфтанд: «Модар ва бародарону хоҳаронат дар берун истодаанд ва Туро мепурсанд». 33Ӯ дар ҷавоб гуфт: «Модар ва бародарони Ман кистанд? – 34ва ба атрофиёнаш нигоҳе карду давом дод, – Инҳо модар ва бародарони Ман ҳастанд! 35Ҳар касе, ки хости Худоро иҷро мекунад, бародар, хоҳар ва модари Ман аст»[+].

### 4


Масал дар бораи деҳқон

1[•]Бори дигар Исо дар соҳили баҳр ба мардум таълим медод. Азбаски тӯда-тӯда одамон дар гирдаш ҷамъ шуданд, Ӯ ба қаиқе нишаст ва одамон бошанд, дар соҳил меистоданд. 2Ӯ бисёр чизҳоро ба онҳо бо масалҳо таълим дод. Ӯ гуфт:

3«Гӯш кунед! Рӯзе як деҳқон барои кишт кардан ба киштзор меравад. 4Ҳангоми дона коштанаш як миқдори он ба пайраҳа меафтад ва парандаҳо омада, онҳоро аз замин чида мехӯранд. 5Миқдори дигари он ба замини санглоху камхок меафтад. Аз сабаби чуқур набудани хоки замин он зуд месабзад. 6Вале бо баромадани офтоб майсаи навхез пажмурда шуда, аз сабаби решаи мустаҳкам надоштанаш хушк мешавад. 7Миқдори дигараш ба замини хордор меафтад ва хорҳо қад кашида, майсаи навсабзидаро пахш мекунанду намегузоранд, ки он ҳосил диҳад. 8Лекин баъзе донаҳо ба замини хуби ҳосилхез афтода месабзанд ва қад кашида сӣ, шаст ва сад баробар зиёдтар ҳосил медиҳанд».

9Боз гуфт: «Пас, ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад!»[+]

10[•]Вақте ки Ӯ танҳо буд, пайравонаш ҳамроҳи дувоздаҳ фиристода[†] аз Ӯ маънои масалро пурсиданд. 11Исо ҷавоб дод: «Фаҳмиши сирри Подшоҳии Худо[†] ба шумо ато шудааст. Вале барои онҳое, ки бо мо нестанд, ҳама чиз бо масалҳо таълим дода мешавад,[+] 12то ки онҳо

„бо чашмони худ бинанду дарк накунанд,
бо гӯшҳои худ гӯш кунанду нафаҳманд
ва ба Худо рӯ наоваранд,
то Худо гуноҳҳояшонро бубахшад“».[+]


Маънидод кардани масал дар бораи деҳқон

13Баъд Исо аз онҳо пурсид: «Магар маънои ин масалро нафаҳмидед? Пас ҳамаи масалҳои дигарро чӣ тавр мефаҳмед?

14Деҳқон каломи Худоро мекорад[+]. 15Донаҳое, ки ба пайраҳа меафтанд, онҳое мебошанд, ки каломро мешунаванд, вале шайтон зуд омада, каломи дар дили онҳо кошташударо медуздад. 16Донаҳои ба замини санглох афтода касоне мебошанд, ки каломро шунида, дарҳол бо шодӣ онро қабул мекунанд, 17вале азбаски реша надоранд, муддати кӯтоҳе устувор меистанд. Баъд ба хотири он ки ба каломи Худо бовар мекунанд, ба душворӣ ва азоб дучор шуда, зуд имони худро аз даст медиҳанд[+]. 18Донаҳое, ки ба замини хорзор меафтанд, монанди он аст, ки баъзе касон каломро мешунаванд, 19аммо ғаму ташвиши зиндагӣ, орзуи бойигарӣ ва майлу рағбат ба чизҳои дигар фикру хаёлашонро ба худ банд карда, каломро пахш менамоянд ва дар натиҷа онҳо ҳеҷ ҳосиле намеоранд[+]. 20Вале донаҳои ба замини ҳосилхез афтода, касоне мебошанд, ки каломро шунида, қабул мекунанду сӣ, шаст ва сад баробар бештар самар меоранд»[+].


Масал дар бораи чароғ

21[•]Баъд Ӯ аз онҳо пурсид: «Магар чароғро барои он меоранд, ки зери зарф ё кате гузоранд? Оё онро ба чароғпоя намегузоранд[+]? 22Ҳамин тавр, ҳеҷ чизи пинҳоне нест, ки ошкор нашавад ва чизи пӯшидае нест, ки равшан нагардад[+]. 23Пас, ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад![+]

24Суханонеро, ки мешунавед, бодиққат мулоҳиза намоед. Бо кадом санги тарозу, ки баркашед, бо ҳамон санг ва ҳатто зиёдтар аз он барои шумо бармекашанд[+]. 25Зеро ба ҳар касе, кӣ чизе дорад, боз дода мешавад. Лекин аз касе, ки ҳеҷ чиз надорад, ҳатто он чизи андаке, ки дорад, гирифта мешавад».


Масал дар бораи сабзиши дона

26Исо суханони Худро давом дода гуфт: «Подшоҳии Худо монанди он аст, ки шахсе ба замин донаҳо мепошад 27ва шабҳо хоб мераваду рӯзҳо бедор мешавад, донаҳо бошанд, сабзида нашъунамо меёбанд. Вале он шахс намедонад, ки донаҳо чӣ гуна сабзида, нашъунамо меёбанд. 28Чунки худи замин донаҳоро месабзонад. Аввал дона сабзида, қад мекашад, баъд хӯша пайдо шуда, аз дона пур мешавад. 29Ҳамин ки хӯшаҳо пухта мерасанд, вай бо дос меояд, чунки мавсими ҳосил расидааст»[+].


Масал дар бораи тухми хардал

30[•]Инчунин, Исо гуфт: «Подшоҳии Худоро ба чӣ муқоиса кунем? Бо кадом масал онро шарҳ диҳем? 31Вай монанди тухми хардалест, ки ҳангоми дар замин коштан аз ҳамаи тухмҳои рӯйи дунё майдатарин мебошад,[+] 32вале баъд аз кошта шудан, калон мешаваду аз ҳама растаниҳо калонтар мегардад ва шохаҳояш то андозае баланд мешаванд, ки парандаҳо дар сояаш лона месозанд».

33Ҳамин тавр, ба қадре ки мардум фаҳмида метавонист, Ӯ каломи Худоро бо чунин масалҳои зиёд баён мекард. 34Исо бе масал ба онҳо сухан намегуфт, вале маънои масалҳоро ба шогирдонаш дар танҳоӣ мефаҳмонд.


Ором кардани тӯфон

35[•]Бегоҳии ҳамон рӯз Ӯ ба шогирдонаш гуфт: «Биёед, ба дигар тарафи баҳр мегузарем»[+]. 36Сипас, онҳо мардумро ҷавоб доданд ва ба қаиқе, ки Исо дар он нишаста буд, савор шуда, равона шуданд. Чанд қаиқи дигар низ ҳамроҳи Ӯ буд.

37Ногаҳон тӯфони сахте сар шуд. Мавҷҳо бо зарб ба қаиқ бармехӯрданд ва оқибат қаиқ аз об пур шуд[+]. 38Аммо Исо дар қафои қаиқ сарашро ба болишт гузошта мехобид. Шогирдон Ӯро бедор карда гуфтанд: «Устод! Магар парво надорӣ, ки мо ҳалок мешавем?!»

39Ӯ аз хоб хест ва ба шамол фармон дода, ба баҳр гуфт: «Хомӯш шав! Ором бош!» Ҳамон лаҳза бод аз вазидан бозмонд ва дар ҳама ҷо оромии том ҳукмфармо шуд.

40Исо ба шогирдон гуфт: «Чаро ин қадар тарсидед? Оё ҳоло ҳам боварӣ надоред?» 41Вале онҳо, ки ба тарсу ҳарос афтода буданд, ба якдигар мегуфтанд: «Ин Кист, ки ҳатто шамолу баҳр ба Ӯ итоат мекунанд?»

### 5


Шифо ёфтани марди ҷинзада

1[•]Ҳамин тавр, Исо ва шогирдонаш ба тарафи дигари баҳр, ба сарзамини ҷадариён расиданд. 2Ҳангоми ба соҳил фаромадани Исо, як шахсе, ки гирифтори рӯҳи нопок, яъне ҷин буд, якбора аз қабристон берун баромада, бо Исо рӯ ба рӯ шуд. 3Ин мард дар қабристон зиндагӣ мекард ва ҳеҷ кас ӯро ҳатто бо занҷир ҳам баста, нигоҳ дошта наметавонист. 4Борҳо дасту пояшро бо занҷиру бандҳо баста буданд, вале ӯ занҷиру бандҳоро пора-пора мекард. Касе барои идора кардани вай қувват надошт. 5Ӯ шабу рӯз доимо дар қабристон ва теппаҳо дод зада мегашту худро бо сангҳо зада, маҷрӯҳ мекард.

6Вақте ки ӯ Исоро аз дур дид, давон-давон ба наздаш омада, саҷда кард. 7-8Исо ба вай фармон дод: «Эй рӯҳи нопок, аз ин мард берун шав». Вай бошад, бо овози баланд фарёд зада гуфт: «Эй Исо, Писари Худои[†] Таоло, ба ман чӣ кор дорӣ? Аз барои Худо маро азоб надеҳ!»[+]

9Исо аз ӯ пурсид: «Номат чист?» Ӯ ҷавоб дод: «Номам Лашкар аст, чунки мо бисёрем». 10Вай аз Исо бисёр илтимос кард, ки онҳоро аз он сарзамин берун накунад.

11Ҳамон ҷо дар болои теппа галаи калони хукҳо мечарид. 12Рӯҳҳои нопок Исоро зорию тавалло карда, гуфтанд: «Моро ба хукҳо фирист ва иҷозат деҳ, ки ба онҳо дароем». 13Исо ба онҳо иҷозат дод. Он гоҳ рӯҳҳои нопок аз он мард берун баромада, ба даруни хукҳо даромаданд. Галаи хукон, ки тақрибан ду ҳазор сар буд, дав-давон худро аз теппа ба баҳр партофта, дар об ғарқ шуд.

14Хукбонҳо бошанд, гурехтанд ва ин воқеаро дар шаҳру деҳот нақл карданд. Мардум берун баромаданд, то бубинанд, ки чӣ ҳодиса рӯй додааст. 15Пас онҳо дар гирди Исо ҷамъ шуда, диданд, ки ҳамон ҷинзадае, ки гирифтори лашкари ҷинҳо буд, акнун дар тан либос дошту бо ақли солим нишастааст. Ҳамаро тарс фаро гирифт. 16Шоҳидони ин воқеа ҳодисаи бо ҷинзадаву хукҳо рӯйдодаро ба одамон нақл мекарданд. 17Он гоҳ мардум аз Исо зориву тавалло карданд, ки аз сарзаминашон равад[+].

18Ҳангоме ки Исо ба қаиқ савор мешуд, марде, ки пештар гирифтори ҷинҳо буд, аз Вай илтимос кард, ки ӯро ҳам бо Худ барад. 19Аммо Исо хоҳиши ӯро рад карда гуфт: «Ба хонаат баргард ва ба хешу таборат нақл кун, ки Худованд барои ту чӣ кору чӣ ғамхории бузурге кардааст». 20Ӯ рафта дар ноҳияи Даҳшаҳр эълон карда мегуфт, ки Исо барояш чӣ кори бузурге кардааст ва ҳама аз шунидани ин дар ҳайрат мемонданд[+].


Шифо ёфтани зан ва зиндашавии духтар

21[•]Исо ба қаиқ савор шуда, ба тарафи дигари баҳр рафт. Вақте ки ба соҳил расид, мардуми зиёде назди Ӯ ҷамъ омаданд. 22Дар ҳамин вақт марде бо номи Ёир, ки яке аз сардорони ҷамоатхона буд, омада Исоро дидан замон худро пеши пойҳои Ӯ партофт[+]. 23Ӯ зорикунон гуфт: «Духтарам дар дами марг аст. Аз Ту хоҳиш мекунам, ки омада, дастонатро бар ӯ бигузорӣ, то шифо ёбаду зинда монад». 24Исо бо ӯ ба роҳ даромад ва аз паси онҳо мардуми бисёре ҳам равона шуданд, ки аз ҳар тараф Исоро фишор медоданд.

25Дар он ҷо як зане буд, ки дувоздаҳ сол боз бемории хунравӣ дошт. 26Ҳарчанд вай аз муолиҷаи табибони зиёд дард кашида, тамоми дороияшро сарф карда буд, саломатиаш хуб намешуд. Баръакс аҳволаш торафт бадтар мешуд.

27-28Вақте ки ӯ дар бораи Исо шунид, аз дилаш гузаронд: «Агар ақаллан ба либосаш даст расонам, шифо меёбам». Барои ҳамин, он зан аз байни тӯдаи одамон гузашта, аз ақиб ба Исо наздик шуду ба ҷомааш даст расонд[+]. 29Ҳамон лаҳза хунравиаш бозмонд ва ӯ ҳис кард, ки шифо ёфтааст.

30Исо низ дарҳол ҳис кард, ки аз Ӯ қуввае берун рафт ва ба мардуми гирду атрофаш нигоҳ карда, пурсид: «Кӣ ба ҷомаам даст расонд?»[+]

31Шогирдонаш ба Ӯ гуфтанд: «Мебинӣ, ки ба Ту аз ҳар тараф фишор меоранд ва боз мепурсӣ, ки ба Ту кӣ даст расонд?»

32Вале Исо ба атрофиён нигоҳ мекард, то касеро, ки ба ҷомааш даст расонда буд, пайдо кунад. 33Он зан, ки огоҳ буд, чӣ гуна шифо ёфтааст, ҷуръат карда, тарсону ларзон ба Исо наздик омад ва пеши пойи Ӯ афтода, ҳақиқати ҳолро нақл кард. 34Исо ба ӯ гуфт: «Эй духтарам, туро имонат шифо дод! Рав ва дар амон бошу саломат гард!»[+]

35Ҳанӯз ки Ӯ гап мезад, чанд нафар аз хонаи Ёир хабар оварда гуфтанд: «Духтарат мурд, дигар Устодро заҳмат надеҳ».

36Вале Исо инро шунида, ба сардори ҷамоатхона гуфт: «Натарс! Фақат имон дошта бош». 37Инро гуфт ва ба ғайр аз Петрус, Яъқуб ва бародари ӯ Юҳанно ба дигарон иҷозат надод, ки ҳамроҳаш бираванд[+].

38Вақте ба хонаи Ёир расиданд, диданд, ки одамони зиёде бо шӯру ғавғо гиряву нола мекарданд. 39Исо ба хона даромада, ба онҳо гуфт: «Чаро шӯру ғавғо бардошта, гиря мекунед? Духтар намурдааст, фақат хобидааст»[+].

40Мардум ба гапи ӯ хандиданд. Вале Исо ҳамаро берун карда, бо падару модари духтар ва ҳамроҳонаш ба хонае, ки духтар хобида буд, даромад. 41Исо дасти ӯро гирифта гуфт: «Талито қумӣ!», ки маънояш «Эй духтарак, бархез!» аст[+]. 42Он духтар, ки дувоздаҳсола буд, зуд бархест ва ба роҳ гаштан даромад. Онҳо аз дидани ин дар ҳайрат монданд. 43Исо онҳоро сахт таъкид кард, ки ин воқеаро ба касе нагӯянд ва гуфт, ки ба духтар хӯрок диҳанд[+].

### 6


Аз Исо рӯй гардондани ҳамдиёронаш

1[•]Исо бо шогирдонаш аз он ҷо баромада, ба шаҳри Худ баргашт[+]. 2Рӯзи шанбе Ӯ дар ҷамоатхона ба таълим додани мардум шурӯъ кард. Бисёр касоне, ки Ӯро мешуниданд, ангушти ҳайрат газида, чунин мегуфтанд: «Ин фикрҳо дар сари вай аз куҷо пайдо мешаванд? Ин чӣ ҳикматест, ки ба Ӯ дода шудааст? Чӣ гуна Ӯ чунин муъҷизаҳои бузург мекунад[+]? 3Магар Ӯ ҳамон дуредгар нест, ки модараш Марям, бародаронаш Яъқуб, Юсӣ, Яҳудо ва Шимъун ҳастанд ва хоҳаронаш ҳам дар байни мо зиндагӣ мекунанд?» Онҳо дар ҳаққи Исо шакку шубҳа карданд[+].

4Исо ба онҳо гуфт: «Пайғамбар дар шаҳри худ, байни хешон ва хонадони худ қадр надорад, вале дар ҳама ҷойи дигар ӯро бо эҳтиром қабул мекунанд»[+].

5Ӯ дар он шаҳр танҳо ба чанд бемор даст расонда, онҳоро шифо дод ва ба ғайр аз ин, ҳеҷ муъҷизае нишон дода натавонист. 6Ӯ аз беимонии онҳо дар ҳайрат афтод.


Фиристодани дувоздаҳ шогирд

Исо ба деҳоти атроф рафта, мардумро таълим медод. 7[•]Вай дувоздаҳ шогирдашро ба пешаш даъват кард ва ба онҳо қудрати ба рӯҳҳои нопок амр карданро дода, ҷуфт-ҷуфт ба ҳар тараф фиристод[+]. 8-9Ӯ ба онҳо фармуд: «Ба ғайр аз асо ҳамроҳи худ чизе нагиред: на хӯрок, на борхалта, на ҳамёни пул ва на либоси иловагӣ. Танҳо пойафзори одӣ бипӯшед. 10Ба ҳар хонае, ки медароед, то рӯзи аз он ҷо рафтанатон дар ҳамон хона бимонед ва онро иваз накунед. 11Агар дар он ҷо шуморо қабул накунанд ва ба суханони шумо гӯш надиҳанд, он ҷойро тарк кунед ва чангу хокашро аз поятон афшонед, то шаҳодати айбдор будани онҳо гардад»[+].

12Пас онҳо рафта, эълон мекарданд, ки ҳама бояд тавба карда, ба Худованд рӯй оваранд[+]. 13Онҳо ҷинҳои зиёдеро берун карда, бисёр беморонро бо молидани равған шифо бахшиданд[+].


Марги Яҳёи Таъмиддиҳанда

14[•]Шоҳ Ҳиродус аз ин корҳо бохабар шуд, чунки номи Исо дар ҳама ҷо шуҳрат меёфт. Баъзеҳо дар бораи Исо мегуфтанд, ки ин Яҳёи Таъмиддиҳанда[†] аз мурдагон зинда шудааст ва барои ҳамин Ӯ чунин қудрати муъҷизакорӣ дорад[+]. 15Баъзеи дигарон мегуфтанд, ки ин Илёс пайғамбар аст. Қисми дигари одамон мегуфтанд, ки Ӯ яке аз пайғамбарони давраҳои қадим аст[+].

16Аммо вақте Ҳиродус инро шунид, гуфт: «Ин Яҳё аст, ки ман сарашро аз танаш ҷудо карда будам ва ҳоло ӯ зинда шудааст».

17-18Зеро чунин ҳодиса рӯй дода буд: Пеш аз марги Яҳёи Таъмиддиҳанда, Ҳиродус зани бародараш Филиппус, Ҳиродияро ба занӣ гирифта буд. Лекин Яҳё ба ӯ гуфта буд: «Аз рӯйи шариат[†] ба шумо гирифтани зани бародаратон раво нест». Барои ҳамин Ҳиродус фармон дод, ки Яҳёро дастгир намуда, дасту пояшро баста, ҳабс кунанд[+].

19Дар дили Ҳиродия зидди Яҳё кина пайдо шуд ва ӯ мехост Яҳёро ба қатл расонад, лекин ин корро карда наметавонист, 20чунки Ҳиродус аз Яҳё метарсид. Вай медонист, ки Яҳё марди худотарс ва муқаддас аст, барои ҳамин ҳам ӯро эҳтиёт мекард. Гарчанде суханони Яҳё ӯро нороҳат мекарданд, ба ҳар ҳол онро гӯш кардан барояш маъқул буд.

21Рӯзе барои Ҳиродия фурсати муносибе фаро расид: Ҳиродус дар рӯзи таваллуди худ зиёфате ороста, ҳамаи мансабдорон, сарлашкарон ва мардуми обрӯманди вилояти Ҷалилро даъват намуд. 22Вақте ки духтари Ҳиродия ба базм омада рақсид, ӯ Ҳиродус ва меҳмононашро мафтун кард. Аз ин рӯ, Ҳиродус ба вай гуфт: «Ҳар чи аз ман талаб кунӣ, бароят медиҳам. 23Ман қасам мехӯрам, ки ҳар чи пурсӣ медиҳам, ҳатто нисфи мамлакатамро».

24Духтар рафта аз модараш маслиҳат пурсид, ки чӣ талаб кунад. Ҳиродия ҷавоб дод: «Сари Яҳёи Таъмиддиҳандаро талаб кун».

25Духтар зуд назди шоҳ омада, гуфт: «Мехоҳам, ки худи ҳозир сари Яҳёи Таъмиддиҳандаро дар рӯйи табақ оварда диҳед».

26Шоҳ хеле ғамгин гашт, вале ба хотири қасами дар пеши меҳмонон хӯрдааш, хоҳиши духтарро рад кардан нахост. 27Бинобар ин, шоҳ даррав ба ҷаллод фармуд, ки сари Яҳёро барояш гирифта биёрад. Ҷаллод ба ҳабсхона рафта, сари Яҳёро аз танаш ҷудо карду 28рӯйи табақ гузошта, ба духтар оварда дод. Духтар бошад, онро ба модараш дод.

29Ҳангоме ки шогирдони Яҳё аз ин хабар ёфтанд, омада, ҷасади ӯро гирифтанду бурда гӯронданд[+].


Сер кардани панҷ ҳазор кас

30[•]Фиристодагон[†] ба назди Исо баргашта тамоми корҳоеро, ки карданд ва чизҳоеро, ки ба мардум таълим доданд, нақл карданд[+].

31Рафтуомади мардум чунон зиёд буд, ки Исо ва шогирдонаш ҳатто фурсати хӯрок хӯрдан надоштанд. Аз ин рӯ Исо ба онҳо гуфт: «Акнун ба ягон ҷойи беодам рафта, каме истироҳат кунем»[+]. 32Пас ба қаиқ савор шуда, худашон танҳо ба ҷойи беодаме рафтанд.

33Бисёр одамон рафтани онҳоро диданд ва онҳоро шинохта, аз ҳар шаҳр пиёда аз пасашон шитофтанду пеш аз онҳо ба он маҳал омада расиданд. 34Вақте ки Исо ба соҳил фаромад, мардуми зиёдеро дида, ба ҳолашон раҳмаш омад, зеро ки онҳо монанди гӯсфандони бечӯпон буданд ва ба онҳо бисёр чизҳоро таълим дод[+].

35Бегоҳӣ шогирдон назди Исо омада гуфтанд: «Ин як ҷойи беодам аст, вақт ҳам дер шуд. 36Мардумро ҷавоб деҳ, ки ба деҳоти гирду атроф рафта, барои худ хӯрдание бихаранд». 37Вале Исо гуфт: «Шумо ба онҳо хӯрок диҳед». Шогирдон пурсиданд: «Ба фикри Ту мо бояд рафта ба дусад динор[†] нон харида, ба онҳо диҳем?» 38Исо гуфт: «Рафта бинед, ки шумо чӣ қадар нон доред». Онҳо фаҳмида омада ба Ӯ гуфтанд: «Ҳамагӣ панҷ нону ду моҳӣ ҳаст».

39Он гоҳ Исо фармуд, ки шогирдонаш мардумро гурӯҳ-гурӯҳ рӯйи сабзазор шинонанд. 40Одамон бо гурӯҳҳо панҷоҳ ва саднафарӣ нишастанд. 41Исо он панҷ нон ва ду моҳиро ба дасташ гирифта, ба осмон нигаристу шукр гуфт ва нонҳоро пора карда, ба шогирдонаш дод, то ба мардум тақсим кунанд. Ҳамчунин, ду моҳиро байни мардум тақсим кард. 42Ҳама то сер шудан хӯрданд ва 43сипас, шогирдон дувоздаҳ сабадро аз нонпора ва моҳиҳои боқимонда пур карданд. 44Шумораи мардоне, ки нон хӯрданд, панҷ ҳазор буд.


Дар рӯйи об қадам задани Исо

45[•]Баъд аз он Исо зуд ба шогирдонаш фармуд, ки ба қаиқ савор шуда, пешопеши Ӯ ба сӯйи шаҳри Байтсайдо раванд. Ӯ Худаш дар он ҷо монд, то ки мардумро ҷавоб диҳад[+]. 46Пас аз ҷавоб додани мардум Исо барои дуо кардан ба кӯҳ баромад[+].

47Бегоҳирӯзӣ қаиқ ба миёни баҳр расид, Исо бошад, дар соҳил танҳо монда буд. 48Исо дид, ки шогирдонаш бо азоб зидди боди сахте, ки мухолифи онҳо мевазид, шино мекунанд. Барои ҳамин ҳанӯз чашми рӯз накафида, Исо рӯ-рӯйи об қадамзанон ба тарафи шогирдонаш равона шуд. Вай аз назди онҳо гузашта рафтанӣ буд, 49вале шогирдон дар рӯйи об қадам задани Ӯро дида, фикр карданд, ки ин арвоҳ аст. Онҳо фарёд заданд,[+] 50чунки ҳамаашон Ӯро дида тарсиданд, вале Исо зуд ба онҳо гуфт: «Далер бошед! Натарсед! Ин Манам». 51Баъд ба қаиқ савор шуд ва шамол аз вазидан бозмонд. Шогирдон бениҳоят ҳайрон монданд, 52чунки аз сабаби кундфаҳмӣ ва саркашиашон ҳанӯз муъҷизаи нонро нафаҳмида буданд[+].


Шифо ёфтани беморон

53Онҳо аз баҳр гузашта, ба сарзамини Ҷинесор омада расиданд[+]. 54Ҳамин ки онҳо аз қаиқ фаромаданд, одамон Исоро шинохтанд. 55Онҳо зуд ба тамоми гирду атрофи он сарзамин рафта, беморонро бо ҷойгаҳашон бардошта, ба ҳар ҷое, ки мешуниданд Исо буд, меоварданд[+]. 56Ба ҳар ҷое, ки Исо мерафт, чи дар деҳоту чи дар шаҳрҳо, одамон беморонро сари роҳи Ӯ гузошта, илтимос мекарданд, ки ақаллан ба лаби доманаш даст расонанд ва ҳар касе ки даст мерасонд, шифо меёфт[+].

### 7


Урфу одатҳои аҷдодон

1[•]Рӯзе чанд нафар аз фарисиён[†] ва устодони шариат[†] аз Уршалим ба назди Исо омаданд. Онҳо гирди Ӯ ҷамъ омада, 2диданд, ки баъзе шогирдонаш бо дасти нопок, яъне ношуста хӯрок мехӯранд.

3Ҳол он ки яҳудиён,[†] махсусан, фарисиён, то даме ки дастҳояшонро мувофиқи урфу одатҳои аҷдодонашон нашӯянд, ҳаргиз хӯрок намехӯрданд[+]. 4Инчунин, ҳеҷ чизро аз бозор то нашӯянд, намехӯрданд. Боз бисёр урфу одатҳои дигарро риоя мекарданд, монанди шустани пиёла, дегу табақҳои биринҷӣ ва катҳо[+].

5Фарисиён ва устодони шариат аз Исо пурсиданд: «Барои чӣ шогирдони Ту урфу одатҳои аҷдодони моро риоя накарда, бо дастҳои ҳаром хӯрок мехӯранд?»[+]

6Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Ишаъё пайғамбар дар бораи шумо, дурӯяҳо дуруст пешгӯйӣ кардааст:

„Худо мегӯяд, ки ин одамон фақат бо забон Маро ҳурмат мекунанд,
вале дилашон аз Ман дур аст[+].
7Онҳо Маро беҳуда парастиш мекунанд,
чунки қоидаҳои инсониро ҳамчун қонуни Худо таълим медиҳанд!“[+]

8Шумо фармудаҳои Худоро як тараф гузошта, ба урфу одатҳои инсонӣ пайравӣ мекунед. 9Шумо барои нигоҳ доштани урфу одатҳои худ, моҳирона фармудаҳои Худоро беэътибор мемонед.

10Масалан, Худо ба воситаи Мусо фармудааст: „Падару модаратро ҳурмату эҳтиром намо“ ва „агар касе волидонашро лаънат кунад, ҳатман кушта шавад“. 11Шумо бошед, чунин таълим медиҳед: „Агар касе ба падару модараш бо чизе ёрӣ расонда тавонад, вале ёрӣ надода, он чизро ба Худо бахшад, 12иҷозат дорад, ки дигар ба падару модараш ягон кумаке накунад“. 13Ҳамин тавр, шумо фармудаҳои Худоро бо урфу одатҳои худ барҳам дода, насл ба насл инро ёд медиҳед ва бисёр корҳои мисли инро мекунед».

14Исо мардумро боз наздаш даъват намуда, гуфт: «Ҳамин чизро донед, ки 15-16ҳар чи аз берун ба даруни одам медарояд, ӯро ҳаром карда наметавонад, аммо он чизе, ки аз даруни одам берун мебарояд, ӯро ҳаром мекунад»[+].

17Вақте ки Исо аз назди мардум рафта, ба хона даромад, шогирдонаш аз Ӯ маънои ин масалро пурсиданд. 18Вай ба онҳо гуфт: «Наход шумо ҳам инро нафаҳмида бошед? Магар намедонед, ки он чи ба даруни одам аз берун медарояд, ӯро ҳаром карда наметавонад? 19Чунки хӯрок ба дили шумо намедарояд, балки аз шиками шумо гузашта, берун мебарояд». Бо ин суханон Исо эълон кард, ки ҳар гуна хӯрок ҳалол аст[+].

20Баъд илова кард: «Он чизе, ки аз даруни худи инсон мебарояд, ӯро ҳаром мекунад[+]. 21-22Чунки маҳз аз дарун, аз дили инсон хаёлоти бад, гуноҳи ҷинсӣ, дуздӣ, қатл, зино, бахилӣ, фиребу найранг, бадкориву бадахлоқӣ, ҳасаду туҳмат, мағрурӣ ва бефаросатӣ пайдо мешавад[+]. 23Ҳамаи ин бадиҳо аз даруни инсон берун баромада, ӯро ҳаром мекунанд».


Имони як зани ғайрияҳудӣ

24[•]Аз он ҷо Исо ба наздикиҳои шаҳри Сур рафт. Ӯ ба хонае даромад ва нахост, ки касе омаданашро фаҳмад, вале натавонист пинҳон бимонад.

25Зане, ки духтари хурдсолаш гирифтори рӯҳи нопок буд, аз омадани Исо зуд бохабар шуда, ба назди Ӯ омад ва ба пеши пойҳояш афтод. 26Вай зани юнонӣ, зодаи Финиқияи Сурия буд. Ӯ илтимос кард, ки Исо ҷинро аз духтараш берун кунад[+].

27Исо ба ӯ гуфт: «Бигзор аввал фарзандон сер шаванд, чунки нони фарзандонро гирифта, ба назди сагон партофтан нодуруст аст»[+].

28Вале зан ҷавоб дод: «Дуруст аст, Хоҷаам, вале сагон ҳам нонрезаҳои аз дастархони кӯдакон афтодаро мехӯранд».

29Он гоҳ Исо ба зан гуфт: «Барои чунин ҷавобат метавонӣ ба хонаат баргардӣ, чунки ҷин аз духтарат берун шудааст».

30Зан ба хонааш омада, дид, ки духтараш ором хобидааст ва ҷин аз вай берун шудааст.


Шифо ёфтани марди кар

31Сипас, Исо аз шаҳри Сур баромада, бо роҳи Сидун ба тарафи баҳри Ҷалил ба ноҳияи Даҳшаҳр равона шуд[+]. 32Дар он ҷо ба наздаш мардеро оварданд, ки кар буду забонаш мегирифт. Онҳо илтимос карданд, ки Исо бар ӯ даст гузошта, шифояш диҳад.

33Исо ӯро аз байни мардум ба як тараф бурда, ангуштонашро ба гӯши вай гузошт ва туф карда, ангуштонашро ба забони мард расонд[+]. 34Баъд ба осмон нигариста оҳе кашиду гуфт: «Ифатаҳ!», ки маънояш «Кушода шав!» мебошад. 35Он мард ҳамон лаҳза шифо ёфта, гӯшҳояш кушода шуданду забонаш озод гашт ва ӯ бурро гап зад.

36Исо ба онҳо гуфт, ки ба касе чизе нагӯянд. Вале ҳар қадар бештар онҳоро таъкид мекард, ҳамон қадар зиёдтар онҳо овозаҳо паҳн мекарданд[+]. 37Мардум ба ҳайрат афтода, ба якдигар мегуфтанд: «Ҳар коре, ки мекунад, хуб аст. Ӯ ҳатто карҳоро шунаво мекунаду забони гунгҳоро мекушояд».

### 8


Сер кардани тақрибан чор ҳазор кас

1[•]Дар яке аз ҳамин рӯзҳо боз тӯда-тӯда одамон ба назди Исо ҷамъ омаданд ва ҳеҷ хӯрдание надоштанд. Исо шогирдонашро ба наздаш даъват карда гуфт: 2«Ба ин одамон раҳмам меояд, онҳо се рӯз боз бо Ман ҳастанд ва дигар хӯрдание надоранд[+]. 3Агар онҳоро аз пеши худ гурусна ҷавоб диҳам, дар роҳ беҳол мешаванд. Баъзеи онҳо аз роҳи дур омадаанд».

4Шогирдонаш гуфтанд: «Магар касе метавонад дар ин биёбон ин қадар одамро аз нон сер кунад?»

5Исо пурсид: «Шумо чанд нон доред?» Гуфтанд: «Ҳафтто».

6Ӯ ба мардум фармуд, ки ба рӯйи замин шинанд. Баъд он ҳафт нонро гирифта, Худоро шукр гуфт ва онро пора карда, ба шогирдонаш дод, ки тақсим кунанд ва онҳо нонро ба мардум тақсим карданд. 7Онҳо, инчунин, чанд моҳии майда ҳам доштанд. Исо Худоро барои онҳо шукр гуфта, фармуд, ки он моҳиҳоро низ дар байни мардум тақсим кунанд. 8Мардум то сер шудан хӯрданд ва сипас шогирдон ҳафт сабадро аз нонпораҳои боқимонда пур карданд.

9Дар он ҷо қариб чор ҳазор нафар буданд. Баъд Исо онҳоро ҷавоб доду 10якбора бо шогирдонаш ба қаиқ савор шуда, ба ноҳияи Далмонуто равона шуд.


Талаб кардани аломат

11[•]Сипас, чанд нафаре аз фарисиён[†] назди Исо омада, бо Ӯ баҳсу мунозираро сар карданд ва Ӯро озмуданӣ шуда, талаб намуданд, ки барояшон аз ҷониби Худо аломате диҳад[+].

12Исо аз дилаш оҳи вазнине кашида гуфт: «Барои чӣ ин насл аломат талаб мекунад? Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ба ин насл ягон аломат дода намешавад».

13Пас онҳоро монда, ба қаиқ савор шуду ба тарафи дигари баҳр рафт.


Хамиртуруши фарисиён ва Ҳиродус

14[•]Шогирдони Исо фаромӯш карданд, ки ба қаиқ бо худ нон бигиранд ва ҳоло фақат як нон доштанд. 15Исо онҳоро таъкид карда, гуфт: «Ҳушёр бошед! Худро аз хамиртуруши фарисиён ва шоҳ Ҳиродус эҳтиёт кунед»[+].

16Шогирдон ба якдигар мегуфтанд: «Ӯ инро аз он сабаб гуфт, ки нон надорем». 17Вале Исо инро фаҳмида гуфт: «Чаро шумо нон надоштанатонро фикр мекунед? Магар то ҳол дарк намекунед ва намефаҳмед? Ё кундфаҳму гарданшах шудаед[+]? 18Шумо, ки чашм доред, чаро намебинед? Гӯш дореду чаро намешунавед? Оё фаромӯш кардед? 19Ҳангоми панҷ ҳазор мардро бо панҷ нон сер карданам чанд сабадро аз нонпораҳо пур кардед?» Ҷавоб доданд: «Дувоздаҳ сабад»[+].

20Гуфт: «Вақте ки бо ҳафт нон чор ҳазор нафарро сер кардам, чанд сабадро аз нонпораҳо пур кардед?» Гуфтанд: «Ҳафт сабад»[+]. 21Ба онҳо гуфт: «Оё то ҳол намефаҳмед?»


Шифо ёфтани кӯр

22Вақте ки онҳо ба шаҳри Байтсайдо расиданд, чанд нафар марди кӯреро ба назди Исо оварда, хоҳиш карданд, ки ба вай даст расонда шифо диҳад[+]. 23Исо дасти он мардро гирифта аз деҳа берун бурд. Баъд оби даҳонашро ба чашмони мард молида, дастонашро бар ӯ гузошту пурсид: «Ягон чиз мебинӣ?»[+]

24Мард боло нигариста, гуфт: «Мардумро мисли дарахтоне мебинам, ки роҳ мераванд». 25Исо бори дигар дастонашро ба чашмони он мард гузошт. Ин дафъа мард бодиққат нигоҳ кард ва чашмонаш шифо ёфтанду ӯ ҳама чизро хуб дид. 26Исо ӯро ба хонааш фиристода,[†] таъкид кард, ки ба деҳа барнагардад.


Эътирофи Петрус

27[•]Исо бо шогирдонаш ба деҳаҳои атрофи шаҳри Қайсарияи Филиппус сафарашро давом дод. Дар роҳ аз онҳо пурсид: «Одамон Маро кӣ мегӯянд?»

28Онҳо ҷавоб доданд: «Баъзеҳо мегӯянд, ки Ту Яҳёи Таъмиддиҳанда[†] ҳастӣ, қисми дигари одамон мегӯянд, ки Илёс пайғамбарӣ, дигарон мегӯянд, ки Ту яке аз пайғамбарони гузаштаи дигар ҳастӣ»[+].

29Он гоҳ Исо пурсид: «Шумо чӣ? Шумо Маро кӣ мешуморед?» Петрус ҷавоб дод: «Ту Масеҳ,[†] Таъиншудаи Худо[†] ҳастӣ»[+]. 30Исо онҳоро таъкид кард, ки дар ин бора ба касе чизе нагӯянд[+].


Пешгӯйии Исо дар бораи марги Худ

31[•]Баъд Исо ба таълим додани шогирдонаш сар карда, гуфт, ки Писари Одамизод[†] бояд бисёр азоб кашад. Пирони қавм, коҳинони калон[†] ва устодони шариат[†] аз Вай рӯй мегардонанд. Ӯро мекушанд, вале Ӯ баъд аз се рӯз зинда мегардад[+].

32Исо ин суханонро кушоду равшан гуфт ва Петрус Ӯро як сӯ бурда, сарзаниш кард[+]. 33Лекин Исо рӯяшро гардонда ба шогирдонаш нигоҳ карду Петрусро сарзаниш намуда, гуфт: «Дур шав аз Ман, эй шайтон! Ту на мисли Худо, балки мисли инсон фикр мекунӣ»[+].

34Баъд Исо шогирдон ва мардумро ба наздаш ҷамъ карда гуфт: «Агар касе пайрави Ман шудан хоҳад, бояд аз хоҳишҳои худ рӯй гардонда, салиби[†] азобу маргашро бардошта, Маро пайравӣ кунад[+]. 35Касе, ки ҳаёташро нигоҳ доштан мехоҳад, онро аз даст медиҳад, вале касе, ки ба хотири Ман ва ин хушхабар ҳаёташро фидо мекунад, онро нигоҳ медорад[+]. 36Ба одам чӣ фоидае дорад, ки тамоми дунёро ба даст овараду ҷонашро аз даст диҳад[+]? 37Одамизод бар ивази ҷони худ ҳеҷ товоне дода наметавонад. 38Касе, ки дар ин замони пур аз гуноҳу бевафоӣ аз Ман ва суханонам шарм кунад, Писари Одамизод низ, ҳангоме ки бо шуҳрату ҷалоли Падараш ҳамроҳи фариштаҳои муқаддас меояд, аз ӯ шарм хоҳад кард»[+].

### 9

1Исо боз ба онҳо гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, дар ин ҷо касоне ҳастанд, ки ҳанӯз аз дунё нагузашта, мебинанд, ки Подшоҳии Худо[†] бо тамоми қудрат меояд»[+].


Дигаргун шудани намуди зоҳирии Исо

2[•]Пас аз шаш рӯз Исо танҳо Петрус, Яъқуб ва Юҳанноро ҳамроҳаш гирифта, ба болои кӯҳи баланде баромад. Баъд дар пеши назари шогирдон намуди зоҳирии Ӯ дигаргун шуд[+]. 3Либоси Ӯ сап-сафеди дурахшон гашт, то ба дараҷае, ки дар рӯйи замин ҳеҷ кас аз он сафедтар карда наметавонад. 4Он гоҳ Илёс ва Мусо дар пеши назари шогирдон пайдо шуданд, ки бо Исо суҳбат мекарданд.

5Баъд Петрус ба Исо гуфт: «Устод, чӣ қадар хуб аст, ки мо ин ҷо ҳастем. Биё се хайма месозем: яке барои Ту, дигаре барои Мусо ва сеюм барои Илёс». 6Петрус намедонист, ки чӣ гӯяд, чунки ҳамаи онҳо сахт тарсида буданд. 7Баъд абре пайдо шуда, онҳоро фаро гирифт ва аз он овозе баромад: «Ин Писари азизи Ман аст. Ӯро гӯш кунед»[+]. 8Ногаҳон онҳо ба атроф назар андохта, ғайр аз Исо касеро надиданд.

9Вақте ки онҳо аз кӯҳ поин мефаромаданд, Исо онҳоро таъкид кард, ки то зинда шудани Писари Одамизод[†] аз он чи дидаанд, ба касе чизе нагӯянд[+]. 10Барои ҳамин онҳо ба касе дар ин бобат даҳон намекушоданд, агарчи дар байни худ маънои ибораи «зинда шудан»-ро муҳокима мекарданд.

11Шогирдон аз Исо пурсиданд: «Чаро устодони шариат[†] мегӯянд, ки пеш аз Масеҳ[†] бояд Илёс биёяд?»

12Исо ҷавоб дод: «Дуруст, аввал бояд Илёс биёяд ва ҳама чизро барқарор намояд. Вале Писари Одамизод, чунон ки дар навиштаҷот[†] омадааст, азоб кашида, хору зор мегардад. 13Лекин ба шумо мегӯям, ки Илёс омадааст ва одамон ҳар коре, ки хостанд, ба вай карданд, чунон ки дар борааш навишта шудааст»[+].


Шифо ёфтани бачаи ҷинзада

14[•]Вақте ки онҳо ба назди шогирдони дигар омаданд, диданд, ки мардуми зиёде дар гирди онҳо ҷамъ шудаанд ва чанд нафар аз устодони шариат бо онҳо баҳсу мунозира доранд. 15Ҳамин ки мардум Исоро диданд, хеле ҳайрон шуда, давон-давон ба истиқболаш рафтанд.

16Исо пурсид: «Дар бораи чӣ бо онҳо баҳс мекунед?» 17Марде аз байни мардум ҷавоб дод: «Устод, писарамро назди Ту овардам. Ӯ гап зада наметавонад, чунки гирифтори рӯҳи нопок аст[+]. 18Ҳар гоҳ ки рӯҳи нопок писарамро ҳамла мекунад, ӯро бар замин мезанад. Даҳони писарам кафк мекунад, дандонҳояш ба якдигар мечаспанд ва баданаш мисли чӯб карахт мешавад. Аз шогирдони Ту хоҳиш кардам, ки рӯҳи нопокро аз ӯ берун кунанд, вале онҳо натавонистанд».

19Исо гуфт: «Эй насли беимон! То кай бо шумо бошам ва то кай шуморо тоқат кунам? Писарро пеши Ман биёред».

20Пас ӯро оварданд ва ҳамин ки рӯҳ Исоро дид, писарро сахт ларзонд. Бача ба рӯйи замин ғалтида, ғел мезад ва аз даҳонаш кафк мебаромад[+]. 21Исо аз падари ӯ пурсид: «Ӯ кай боз ба ин дард гирифтор аст?» Ҷавоб дод: «Аз бачагиаш. 22Рӯҳи нопок борҳо ӯро ба обу оташ андохта, мехост ӯро нобуд кунад. Илтимос, агар ягон кор карда тавонӣ, ба мо раҳм кун ва мадад намо»[+].

23Исо ба мард гуфт: «Чаро „Агар тавонӣ“ мегӯйӣ? Ба касе, ки имон дорад, ҳама чиз имконпазир аст»[+]. 24Падари бача дарҳол нидо кард: «Бале, имон дорам, вале ёрӣ деҳ, ки имонам қавитар гардад».

25Вақте Исо дид, ки мардуми зиёд давон омада ҷамъ мешаванд, бо сарзаниш ба рӯҳи нопок фармон дод: «Эй рӯҳи кариву гунгӣ! Ба ту мегӯям, аз ин бача берун баро ва дигар ба ӯ надаро!» 26Рӯҳи нопок наърае зада, бори дигар бачаро сахт ларзонда, аз ӯ берун шуд. Ранги бача монанди мурда шуд, барои ҳамин бисёриҳо «Вай мурдааст» гуфтанд[+]. 27Вале Исо дасти ӯро гирифта, аз ҷояш хезонд ва бача ба пояш истод[+].

28Баъдтар, вақте ки Исо ба хона даромад, шогирдон дар танҳоӣ аз Ӯ пурсиданд: «Чаро мо рӯҳи нопокро берун карда натавонистем?»

29Исо гуфт: «Ин зот танҳо бо дуо берун карда мешавад».


Пешгӯйии дуюми Исо дар бораи марги Худ

30[•]Исо ҳамроҳи шогирдонаш он ҷоро монда, аз Ҷалил гузашта рафт. Вай намехост, ки касе аз ин бохабар шавад, 31чунки Ӯ шогирдонро таълим дода, мегуфт: «Писари Одамизод ба дасти одамон супорида мешавад ва онҳо Ӯро мекушанд, вале баъд аз се рӯз Ӯ зинда мегардад»[+].

32Вале онҳо маънои суханони Ӯро нафаҳмиданду аз пурсидан тарсиданд[+].


Кӣ аз ҳама бузургтар аст?

33[•]Онҳо ба шаҳри Кафарнаҳум расида, ба хонае даромаданд ва Исо аз шогирдон пурсид: «Дар роҳ бо якдигар дар бораи чӣ баҳс мекардед?»[+] 34Онҳо хомӯш буданд, зеро дар роҳ баҳс мекарданд, ки кадоме аз онҳо бузургтар аст. 35Пас Исо нишасту дувоздаҳ шогирдро ҷамъ карда, гуфт: «Ҳар кӣ мехоҳад аввалин бошад, бояд охирин ва дар хизмати ҳама бошад»[+].

36Баъд кӯдакеро гирифта, дар байни онҳо гузошт. Сипас, ӯро ба бағал гирифта, гуфт:[+] 37«Ҳар касе ки чунин кӯдакро ба хотири Ман қабул мекунад, дар асл Маро қабул мекунад ва ҳар касе, ки Маро қабул мекунад, на Маро, балки Фиристандаи Маро қабул мекунад»[+].


Касе, ки бар зидди мо нест, тарафдори мост

38Сипас Юҳанно ба Исо гуфт: «Устод, мардеро дидем, ки ба номи Ту ҷинҳоро берун мекард, вале азбаски моро пайравӣ намекард, кӯшиш кардем, ки ӯро аз ин кор боздорем»[+].

39Аммо Исо гуфт: «Ӯро аз ин кор бознадоред! Ҳар касе, ки аз номи Ман муъҷиза мекунад, наметавонад баъд аз фурсате дар бораи Ман сухани баде бигӯяд. 40Зеро касе ки бар зидди мо нест, тарафдори мост[+]. 41Ба ростӣ ба шумо мегӯям, агар касе ба шумо фақат ба хотири он, ки шогирди Масеҳ ҳастед, ақаллан як пиёла об диҳад, бе мукофот нахоҳад монд[+].


Он чизе, ки моро ба гуноҳ кардан водор месозад

42Лекин вой бар ҳоли касе, ки яке аз ин пайравони хурди ба Ман имоновардаро гумроҳ кунад. Барои вай беҳтар мешуд, ки ба гарданаш санги осиёбро овехта, ба баҳр партоянд[+].

43-44Агар дастат туро ба гуноҳ кардан водор созад, онро бурида парто, зеро назар ба он ки ду даст дошта бошию ба оташи хомӯшнашавандаи дӯзах афтӣ, беҳтар аст, ки бе як даст соҳиби ҳаёт шавӣ[+].

45-46Агар поят туро ба гуноҳ кардан водор созад, онро бурида парто, зеро назар ба он ки ду пой дошта бошию ба дӯзах партофта шавӣ, беҳтар ки бе як пой соҳиби ҳаёт шавӣ.

47Агар чашмат туро ба гуноҳ кардан водор созад, онро канда парто, зеро бароят беҳтар аст, ки бо як чашм ба Подшоҳии Худо дароӣ, аз он ки бо ду чашм ба дӯзах партофта шавӣ, 48„ки дар он ҷо кирмҳо ҳаргиз намемиранд ва оташ ҳеҷ гоҳ хомӯш намегардад“.

49Ҳар кас бо оташ намакин мешавад. 50Намак чизи хуб аст, вале агар сифаташро гум кунад, бо чӣ онро намакин карда метавонед? Пас шумо низ дар худ намак дошта бошед ва бо якдигар дар сулҳу салоҳ зиндагӣ кунед»[+].

### 10


Дар бораи талоқ

1[•]Исо он ҷоро монда, ба сӯйи сарзамини Яҳудия ва тарафи дигари дарёи Урдун рафт. Боз мардуми зиёде дар он ҷо ҷамъ омаданд ва Ӯ низ аз рӯйи одат ба таълими онҳо шурӯъ кард.

2Он гоҳ чанд нафар фарисиён[†] омада, Ӯро озмуданӣ шуда, савол доданд: «Оё аз рӯйи шариат[†] мумкин аст, ки мард аз занаш ҷудо шавад?»

3Исо ҳам аз онҳо пурсид: «Мусо дар ин бора чӣ фармудааст?» 4Ҷавоб доданд: «Мусо иҷозат додааст, ки мард талоқнома навишта, аз занаш ҷудо шавад». 5Исо бошад, ба онҳо гуфт: «Ба сабаби кундфаҳмию саркашиатон Мусо бароятон чунин иҷозатро навишта буд. 6Вале аз ибтидои офариниши ин дунё Худо „онҳоро мард ва зан офаридааст“.

7-8„Аз ҳамин сабаб мард падару модари худро гузошта, ба зани худ мепайвандад ва онҳо як тан мешаванд“. Акнун онҳо на ду тан, балки як тан мебошанд[+]. 9Пас бигзор касе зану шавҳарро аз ҳамдигар ҷудо накунад, зеро Худо он ду нафарро бо ҳам пайвастааст»[+].

10Вақте ки онҳо ба хона баргаштанд, шогирдонаш дар ин бора аз Исо пурсиданд. 11Исо ба онҳо гуфт: «Ҳар марде, ки аз занаш ҷудо шуда, зани дигар мегирад, зино мекунад. 12Ҳамчунин, агар зан аз шавҳараш ҷудо шуда, ба марди дигар ба шавҳар барояд, зинокор аст»[+].


Исо ва кӯдакон

13[•]Рӯзе одамон фарзандонашонро назди Исо оварданд, то ки Ӯ ба онҳо даст гузошта, барояшон дуо кунад. Вале шогирдон онҳоро сарзаниш карданд.

14Исо рафтори шогирдонашро диду ба ғазаб омада, гуфт: «Монед, ки кӯдакон назди Ман оянд, пеши роҳи онҳоро нагиред, зеро Подшоҳии Худо[†] насиби онҳоест, ки мисли кӯдак ҳастанд. 15Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар кӣ Подшоҳии Худоро монанди кӯдак қабул накунад, ба он намедарояд»[+].

16Баъд кӯдаконро ба оғӯш гирифт ва болои сарашон даст гузошта, барояшон дуо кард[+].


Марди сарватманд

17[•]Вақте ки Исо ба роҳ баромад, марде ба наздаш давида омада, дар пешаш ба зону афтод ва пурсид: «Эй Устоди нек! Барои ба даст овардани ҳаёти абадӣ чӣ кор бояд кунам?»[+]

18Исо гуфт: «Чаро Маро нек мегӯйӣ? Ғайр аз Худо ҳеҷ кас нек нест. 19Ту фармоишҳои Худоро медонӣ: „қатл накун, зино накун, дуздӣ накун, шаҳодати бардурӯғ надеҳ, касеро фиреб надеҳ ва падару модаратро ҳурмату эҳтиром намо“»[+].

20Мард ҷавоб дод: «Эй Устод! Ман аз айёми ҷавониам ҳамаи ин фармоишҳоро риоя мекунам»[+].

21Исо ба ӯ бо нигоҳи гарму пурмеҳр гуфт: «Ба ту фақат як чиз намерасад: бирав, ҳар он чизеро, ки дорӣ, фурӯхта, пулашро ба камбағалон тақсим кун. Он гоҳ дар осмон бойигарӣ пайдо мекунӣ. Баъд омада, Маро пайравӣ намо»[+].

22Вале он ҷавон аз шунидани чунин суханон рӯҳафтода шуд ва андӯҳгин гашта, аз он ҷо рафт, чунки хеле сарватманд буд.

23Исо ба гирду атроф нигоҳ карда, ба шогирдонаш гуфт: «Ба Подшоҳии Худо даромадани одамони бой бениҳоят душвор аст»[+]. 24Шогирдон аз суханони Исо ба ҳайрат афтоданд. Пас Исо такрор карда гуфт: «Эй фарзандонам! Ба Подшоҳии Худо даромадан бениҳоят душвор аст. 25Аз сӯрохии сӯзан гузаштани шутур осонтар аст аз он, ки шахси сарватманд ба Подшоҳии Худо дарояд».

26Шогирдон беш аз пеш дар ҳайрат монда, ба якдигар мегуфтанд: «Пас кӣ наҷот ёфта метавонад?» 27Исо ба шогирдонаш бодиққат нигоҳ карда, гуфт: «Барои одамизод ин кор ғайриимкон аст, вале на барои Худо, барои Худо ҳама чиз имконпазир аст»[+].

28Он вақт Петрус ба Исо гуфт: «Мо аз баҳри ҳама чиз гузашта, Туро пайравӣ кардем»[+]. 29Исо ҷавоб дод: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар кӣ ба хотири Ман ва ин хушхабар аз баҳри хона, бародарон ё хоҳарон, падар ё модар, фарзандон ё заминҳояш гузашта бошад,[+] 30ҳоло дар вақти ҳозира сад маротиба зиёдтар хонаҳо, бародарону хоҳарон, модарону фарзандон, заминҳо ва дар баробари ҳамаи ин азобҳо низ пайдо мекунад ва дар оянда ҳаёти абадӣ низ насибаш мегардад[+].

31Лекин бисёр аввалинҳо охирин мешаванд ва охиринҳо аввалин»[+].


Пешгӯйии сеюмини Исо дар бораи марги Худ

32[•]Онҳо дар роҳи Уршалим буданд ва Исо пешопеши онҳо мерафт. Шогирдони дарҳайратмонда ва одамон бо тарс аз паси Ӯ қадам мезаданд. Исо дувоздаҳ шогирдашро ба як тарафе бурда, бори дигар гуфт, ки Ӯро чӣ интизор аст. 33Ӯ гуфт: «Мо ба Уршалим рафта истодаем. Дар он ҷо Писари Одамизод[†] ба дасти коҳинони калон[†] ва устодони шариат супорида мешавад. Онҳо Ӯро ба марг маҳкум карда, ба дасти ғайрияҳудиён[†] месупоранд. 34Ғайрияҳудиён Ӯро масхара карда, ба Вай туф мекунанд ва қамчинкорӣ карда, ба қатл мерасонанд, вале Ӯ пас аз се рӯз зинда мешавад»[+].


Хоҳиши Яъқуб ва Юҳанно

35[•]Яъқубу Юҳаннои писарони Забдой пеши Исо омада, гуфтанд: «Устод, мо мехоҳем, ки хоҳишамонро бароямон иҷро кунӣ»[+].

36Исо пурсид: «Чӣ хоҳиш доред? Бароятон чӣ кор кунам?» 37Гуфтанд: «Вақте ки Ту бо шуҳрату ҷалол подшоҳӣ мекунӣ, иҷозат деҳ, якеамон аз тарафи рост ва дигаре аз тарафи чапи Ту бишинем»[+].

38Исо ҷавоб дод: «Шумо намефаҳмед, ки чиро талаб карда истодаед. Магар аз он косаи азобе, ки Ман менӯшам, нӯшида метавонед ва магар бо он азоби марговаре, ки Ман таъмид[†] мегирам, шумо ҳам таъмид гирифта метавонед?»[+]

39Ҷавоб доданд: «Метавонем». Аммо Исо ба онҳо гуфт: «Хӯш, аз косаи Ман хоҳед нӯшид ва бо азобе, ки Ман таъмид мегирам, шумо ҳам таъмид хоҳед гирифт[+]. 40Аммо ба интихоб кардани касоне, ки аз дасти чапу рости Ман мешинанд, Ман ҳақ надорам. Ба ин ҷойҳо касоне мешинанд, ки Худо онҳоро пешакӣ таъин кардааст».

41Даҳ шогирди дигар инро шунида, аз Яъқубу Юҳанно ба ғазаб омаданд. 42Пас, Исо ҳамаи онҳоро ба наздаш даъват карда, гуфт: «Шумо медонед, ки подшоҳон ва ҳокимон ба мардуми худ зӯроварӣ мекунанд ва ҳукмашонро ба онҳо мегузаронанд. 43Лекин дар байни шумо набояд ин тавр бошад. Баръакс, ҳар касе, ки дар байни шумо бузург будан мехоҳад, бояд хизматгори дигарон бошад[+] 44ва ҳар касе, ки мехоҳад дар пеш истад, бояд ғуломи ҳама бошад.

45Ҳатто Ман, Писари Одамизод наомадаам, ки ба Ман хизмат кунанд. Ман омадаам, ки ба дигарон хизмат кунам ва барои нархи наҷоти бисёр одамонро супоридан ҷонамро фидо кунам»[+].


Шифо ёфтани нобино

46[•]Баъд онҳо ба шаҳри Ариҳо омада расиданд. Вақте ки Исо бо шогирдонаш ва мардуми зиёде аз ин шаҳр берун мерафтанд, дар канори роҳ Бартимай ном нобиное, ки писари Тимай буд, нишаста, садақа мепурсид.

47Чун Бартимай шунид, ки Исои Носирӣ аз он роҳ мегузарад, фарёд зада, гуфт: «Эй Исои насли Довуд, ба ман раҳм кун!»[+] 48Бисёриҳо ӯро сарзаниш карда, гуфтанд, ки хомӯш шавад. Аммо ӯ боз баландтар дод зада мегуфт: «Эй насли Довуд, ба ман раҳм кун!»

49Исо аз роҳаш бозистода, гуфт: «Ба вай бигӯед, ки ин ҷо биёяд». Мардум нобиноро ҷеғ зада, гуфтанд: «Аз ҷоят хез, натарс, зеро Ӯ туро ба наздаш ҷеғ мезанад».

50Бартимай ҷомаашро кашида, аз ҷояш парида хест ва назди Исо омад. 51Исо аз вай пурсид: «Ту чӣ мехоҳӣ? Бароят чӣ кор кунам?» Нобино гуфт: «Устод, мехоҳам чашмонам бино шавад». 52Исо ба ӯ гуфт: «Бирав, имонат туро шифо дод». Худи ҳамон лаҳза чашмони вай бино шуд ва ӯ аз паси Исо рафт[+].

### 11


Ба Уршалим бо тантана ворид шудани Исо

1[•]Исо ва шогирдонаш ба шаҳри Уршалим наздик шуда, ба деҳаҳои Байтфоҷӣ ва Байтанёи назди кӯҳи Зайтун расиданд. Сипас, Ӯ ду шогирдашро пешопеши Худ фиристода,[†][+] 2ба онҳо гуфт: «Ба деҳае, ки дар рӯ ба рӯйи шумост, равед. Ҳамин ки ба он ҷо мерасед, хари бастаеро мебинед, ки то ҳол касе ба он савор нашудааст. Бандашро кушода, онро ба ин ҷо биёред. 3Агар касе бипурсад, ки чаро ин корро мекунед, бигӯед, ки вай ба Худованд даркор шуд ва Ӯ ба зудӣ онро ба ҷояш бармегардонад».

4Он ду шогирд рафта, хареро, ки дар канори кӯча, дар назди дарвозае баста шуда буд, ёфтанд. Вақте банди онро мекушоданд, 5баъзе аз одамони он ҷо истода пурсиданд: «Чӣ кор карда истодаед? Чаро банди харро мекушоед?» 6Шогирдон суханони Исоро такрор карданд ва одамон ба онҳо иҷозат доданд.

7Пас онҳо харро ба назди Исо оварда, ҷомаҳояшонро ба болои хар партофтанд ва Исо ба он савор шуд. 8Бисёр одамон ҷомаҳои худро пеши роҳи Ӯ пойандоз мекарданд, дигарон бошанд, навдаҳои сербарги аз саҳро буридаашонро пеши роҳи Ӯ мегузоштанд.

9Мардуме, ки аз пешу қафои Ӯ мерафтанд, фарёд мезаданд:

«Шаъну шараф ба Худо!
Баракат ёбад касе, ки ба номи Худованд меояд!
10Муборак бошад Подшоҳии аҷдоди мо Довуд, ки он наздик омада истодааст!
Шаъну шараф ба Худо дар осмон!»[+]

11Ҳамин тавр, Исо ба Уршалим омада, ба маъбади Худо[†] рафт ва ҳама чизро аз назар гузаронд. Азбаски бевақт шуда буд, бо дувоздаҳ шогирди Худ ба деҳаи Байтанё равона шуд.


Лаънат кардани дарахти анҷир

12[•]Рӯзи дигар, вақте ки онҳо аз Байтанё мерафтанд, Исо гурусна монд[+]. 13Каме дуртар дарахти сербарги анҷирро дида, ба сӯяш рафт. Ӯ мехост анҷире пайдо кунад, вале ба он наздик омада, дид, ки ғайр аз баргҳо дар он ягон мевае набуд, чунки ҳанӯз вақти анҷир набуд[+]. 14Ӯ ба дарахт гуфт: «Аз ин пас касе ҳаргиз аз ту дигар мева нахӯрад». Шогирдонаш инро шуниданд.


Пок кардани маъбади Худо

15[•]Ҳангоме ки ба Уршалим даромаданд, Исо ба ҳавлии маъбади Худо ворид шуда, онҳоеро, ки бо харидуфурӯш машғул буданд, аз он ҷо берун ронда, мизҳои пуливазкунандагон ва курсиҳои кабӯтарфурӯшонро чаппа кард[+]. 16Вай нагузошт, ки касе чизеро барои савдо аз саҳни маъбади Худо гузаронад.

17Сипас, мардумро таълим дода, гуфт: «Оё дар навиштаҷот[†] наомадааст, ки „хонаи Ман хонаи дуо барои тамоми халқҳо номида мешавад“? Шумо бошед, онро ба хонаи дуздон табдил додаед».

18Чун коҳинони калон[†] ва устодони шариат[†] ин суханонро шуниданд, нақшаи куштани Исоро кашиданд. Онҳо аз Исо тарсиданд, зеро тамоми мардум аз таълимоти Ӯ дар ҳайрат монда буданд[+].

19Ҳамон бегоҳ Исо бо шогирдонаш аз шаҳр берун рафт[+].


Дарахти хушкидаи анҷир

20[•]Саҳарии рӯзи дигар онҳо дар роҳ диданд, ки ҳамон дарахти анҷир аз решааш хушк шудааст. 21Петрус ҳодисаи рӯзи гузаштаро ба ёд оварда гуфт: «Устод, нигоҳ кун! Дарахти анҷир, ки онро лаънат кардӣ, хушк шудааст!»

22Исо дар ҷавоб гуфт: «Ба Худо имон дошта бошед. 23Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки агар касе ба ин кӯҳ фармон дода гӯяд: „Бархеста худро ба баҳр парто“ ва дар дилаш шубҳае надошта бошад, балки бовар кунад, ки он чи мегӯяд, ҳамон тавр мешавад, он гоҳ ҳамон чиз барояш иҷро мешавад[+]. 24Барои ҳамин ҳам ба шумо мегӯям, ҳар чи дар дуо талаб мекунед, бовар кунед, ки аллакай онро гирифтаед ва он аз они шумо мешавад[+]. 25-26Вале ҳангоми дуо кардан, агар аз касе ранҷида бошед, ӯро бубахшед, то ки Падари осмонии шумо низ гуноҳҳоятонро бахшида тавонад»[+].


Савол дар бораи ҳуқуқи Исо

27[•]Онҳо боз ба Уршалим омаданд. Вақте ки Исо дар саҳни маъбади Худо рафтуо мекард, коҳинони калон, устодони шариат ва пирони қавм наздаш омада, 28пурсиданд: «Ту бо кадом ҳуқуқ ин корҳоро мекунӣ? Ин ҳуқуқро ба Ту кӣ додааст?»[+]

29Исо дар ҷавоб гуфт: «Ман ба шумо як саволе дорам. Агар ҷавоб диҳед, Ман ҳам ба шумо мегӯям, ки бо кадом ҳуқуқ ин корҳоро мекунам. 30Ба Ман бигӯед, ба Яҳё кӣ ҳуқуқ дода буд, ки одамонро таъмид[†] диҳад: Худо ё инсон?»[+]

31Онҳо ба якдигар гуфтанд: «Агар гӯем, ки „Худо дода буд“, Ӯ мегӯяд: „Пас чаро ба ӯ бовар накардед?“[+] 32Агар гӯем: „Инсон“…», (онҳо аз мардум метарсиданд, зеро ҳамаи мардум ба пайғамбар будани Яҳё имон доштанд)[+].

33Оқибат онҳо ба Исо «намедонем» гуфта, ҷавоб доданд. Исо низ ба онҳо гуфт: «Пас Ман ҳам ба шумо намегӯям, ки бо кадом ҳуқуқ ин корҳоро мекунам».

### 12


Масал дар бораи иҷоракорон

1[•]Баъд Исо ба мардум бо масалҳо гап заданро сар кард: «Марде токзоре бунёд карда, дар гирдаш девор сохт. Сипас ҳавзчае барои фишурдани ангур тайёр кард ва як дидбонгоҳ сохт. Баъд токзорашро ба чанд нафар иҷора дода, ба кишвари дигар сафар кард[+].

2Дар мавсими ҳосилғундорӣ соҳиби токзор хизматгорашро назди токпарварон фиристод, то ки ҳаққи худро аз он токзор бигирад. 3Вале онҳо он хизматгорро гирифта заданду бо дасти холӣ баргардонданд. 4Соҳиби токзор хизматгори дигарро фиристод, вале онҳо ба сари вай зада, ҳақорат карданд. 5Баъд боз хизматгори дигарро фиристод, лекин ӯро куштанд. Бисёр хизматгорони дигареро ҳам, ки мефиристод, ё мезаданд ё мекуштанд[+].

6Ҳамин тавр, дар хонаи соҳиби токзор ба ғайр аз писари азизаш каси дигаре намонд. Оқибат „писарамро ҳатман иззату эҳтиром мекунанд“ гуфта, писарашро фиристод[+]. 7Вале токпарварон ба якдигар гуфтанд: „Вай меросхӯр аст! Биёед, ӯро мекушем ва соҳиби мерос мешавем!“[+] 8Сипас, ӯро дошта, куштанд ва ҷасадашро берун аз токзор партофтанд[+].

9Акнун соҳиби токзор чӣ гуна рафтор мекунад? Баргашта он токпарваронро мекушад ва токзорро ба дигарон медиҳад[+].

10Оё шумо дар навиштаҷот[†] нахондаед:

„Он сангеро, ки бинокорон нодаркор ҳисоб карда, як сӯ партофтанд,
санги асосии таҳкурсии бино гардид.
11Ин кори Худованд аст
ва ба назарамон аҷиб менамояд“».[+]

12Азбаски роҳбарони дин фаҳмиданд, ки ин масал бар зидди онҳо буд, кӯшиш карданд, ки Ӯро дастгир кунанд, вале аз мардум метарсиданд, бинобар ин Ӯро ба ҳоли Худ гузошта рафтанд[+].


Савол дар бораи супоридани андоз

13[•]Дертар чанд нафар аз фарисиён[†] ва тарафдорони Ҳиродус ба назди Исо фиристода[†] шуданд, то ки Ӯро бо сухан ба дом афтонанд[+]. 14Онҳо омада, гуфтанд: «Устод, мо медонем, ки Ту ростқавл ҳастӣ ва ба фикри одамон эътибор надода, бе хушомадгӯйӣ роҳҳои Худоро аз рӯйи ҳақиқат таълим медиҳӣ. Бигӯ, ки оё ба шоҳаншоҳи Рум[†] андоз супорем ё не?»[+] 15Исо, ки аз дурӯягии онҳо бохабар буд, чунин гуфт: «Чаро мехоҳед Маро ба дом афтонед? Ба Ман як тангаи динорро[†] биёред, ки бинам»[+].

16Вақте динорро ба Ӯ доданд, пурсид: «Дар ин танга акс ва номи киро мебинед?» Онҳо ҷавоб доданд: «Шоҳаншоҳро».

17Он гоҳ Исо ба онҳо гуфт: «Он чи аз они шоҳаншоҳ аст, ба шоҳаншоҳ бидиҳед ва он чи аз они Худост, ба Худо». Онҳо аз ҷавоби Исо дар ҳайрат монданд[+].


Савол дар бораи зиндашавӣ

18[•]Сипас, баъзеҳо аз равияи саддуқиён,[†] ки зиндашавии мурдагонро рад мекарданд, ба назди Исо омада пурсиданд:[+] 19«Устод, Мусо дар шариат[†] ба мо навиштааст, ки „агар бародари касе фарзанд наёфта бимирад, бигзор вай зани ӯро ба никоҳи худ дарорад ва фарзандони ба дунё омадаро ҳамчун насли бародари марҳумаш бидонад“. 20Инак, ҳафт бародар буданд. Бародари калонӣ зан гирифт, аммо фарзанд надида, аз олам чашм пӯшид. 21Баъд бародари дуюм ҳамсари ӯро ба занӣ гирифта, ӯ ҳам фарзанде ба дунё наоварда вафот кард. Бо бародари сеюм ҳам ҳамин тавр рӯй дод. 22Бо ҳамин сурат ҳамаи ҳафт бародарон бефарзанд вафот карданд. Баъд аз ҳама он зан ҳам аз олам чашм пӯшид. 23Пас рӯзе, ки мурдаҳо зинда мешаванд, вай зани кадоме аз онҳо мешавад? Охир ҳамаи ҳафт бародарон ӯро ба занӣ гирифта буданд!»

24Исо ҷавоб дод: «Хатои шумо дар он аст, ки на маънои навиштаҷотро медонеду на қудрати Худоро. 25Вақте ки мурдаҳо зинда мешаванд, онҳо на зан мегиранду на шавҳар мекунанд, балки мисли фариштаҳои осмон мегарданд. 26Вале дар бораи зинда шудани мурдаҳо магар аз китоби Мусо дар ҳикояи бутта нахондаед, ки чӣ тавр Худо ба Мусо гуфтааст: „Ман Худои Иброҳиму Исҳоқу Яъқуб ҳастам“. 27Ӯ на Худои мурдагон, балки Худои зиндагон аст. Шумо хатои калон мекунед».


Муҳимтарин қонуни Худо

28[•]Яке аз устодони шариат ба назди онҳо омада баҳсу мунозираашонро шунид. Вақте ӯ дид, ки Исо ба онҳо чӣ ҷавоби хубе дод, пурсид: «Аз тамоми фармоишҳои Худо кадомаш аз ҳама муҳимтар аст?»

29Исо ҷавоб дод: «Аввалин фармоиши муҳим ин аст: „Эй қавми Исроил, гӯш кунед! Худованд Худои мо Худованди яккаву ягона аст. 30Худованд Худои худро бо тамоми дилу ҷон ва бо тамоми ақлу ҳуш ва бо тамоми қуввати худ дӯст дор“. 31Дуюмаш чунин мебошад: „Дигаронро мисли худ дӯст дор“. Ҳеҷ фармоише аз ҳардуи ин бузургтар нест»[+].

32Устоди шариат гуфт: «Устод, ҳақ ба ҷониби Туст. Ту бисёр хуб гуфтӣ, ки фақат як Худо вуҷуд дорад ва ғайр аз Ӯ, Худои дигаре нест. 33Инчунин, Худоро бо тамоми дил ва бо тамоми ақлу ҳуш ва бо тамоми қувват дӯст доштан ва дигаронро ҳам мисли худ дӯст доштан муҳимтар аз ҳадяҳои сӯхтанӣ ва ҳама намуди қурбонӣ мебошад».

34Исо дид, ки устоди шариат оқилона сухан меронад, бинобар ин, ба ӯ гуфт: «Шумо ба Подшоҳии Худо[†] наздик ҳастед». Пас аз он дигар ҳеҷ кас ҷуръат накард, ки ба Исо саволе диҳад[+].


Масеҳ Писари кист?

35[•]Вақте Исо дар маъбади Худо[†] ба мардум таълим медод, аз онҳо пурсид: «Барои чӣ устодони шариат мегӯянд, ки Масеҳ,[†] яъне Таъиншудаи Худо[†] писари шоҳ Довуд аст[+]? 36Дар ҳоле ки худи Довуд бо таъсири Рӯҳулқудс[†] чунин гуфта буд:

„Худованд ба Худованди ман гуфт:
«То даме ки душманонатро зери пойҳоят нагузорам,
аз дасти ростам бишин»“[+].

37Худи Довуд Масеҳро „Худованд“ номид, пас чӣ тавр Вай писари шоҳ Довуд шуда метавонад?»

Мардуми зиёде суханони Ӯро бо хушнудӣ гӯш мекарданд[+].

38[•]Сипас, Исо онҳоро таълим дода, гуфт: «Аз устодони шариат эҳтиёт бошед. Ба онҳо маъқул аст, ки либосҳои қимат пӯшида гарданд ва мардум дар бозорҳо ба онҳо салом диҳанд. 39Онҳо дӯст медоранд, ки дар ҷойҳои беҳтарини ҷамоатхонаҳо бишинанд ва дар базмҳо болонишин бошанд[+]. 40Онҳо намоишкорона дурудароз дуо мехонанд, вале дар асл молу мулки бевазанонро хӯрда, ғорат мекунанд! Онҳо барои ин корҳояшон ҷазои сахттар мебинанд».


Ду тангаи бевазан

41[•]Баъд Исо рӯ ба рӯйи сандуқи хайрия нишаста, ба сандуқ пул андохтани мардумро тамошо мекард. Баъзеҳо, ки сарватманд буданд, пули зиёде хайр мекарданд[+].

42Ҳамин вақт як бевазани камбағал низ омада, ду тангаи хурди мисинро, ки арзиши кам дошт, ба сандуқ андохт. 43Исо шогирдонашро ба наздаш даъват карда, гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ин бевазани бечора аз ҳама зиёдтар хайрот кард. 44Чунки онҳо аз зиёдатии бойигариашон садақа карданд, вай бошад, ҳамаи он чизеро, ки дошт, яъне тамоми ризқу рӯзиашро дод»[+].

### 13


Азобу уқубатҳои дарпешистода

1[•]Вақте Исо аз маъбади Худо[†] мебаромад, яке аз шогирдонаш гуфт: «Устод, бубин, ин биноҳои маъбади Худо чӣ қадар боҳашамат ҳастанд! Чӣ сангҳои бузурге доранд!»

2Исо ҷавоб дод: «Шумо ин биноҳои бузургро мебинед? Санг бар болои санг намонда, ҳамааш ба замин яксон мешавад»[+].

3Ҳангоме ки Исо дар кӯҳи Зайтун рӯ ба рӯйи маъбади Худо менишаст, Петрус, Яъқуб, Юҳанно ва Андриёс дар танҳоӣ аз Ӯ пурсиданд: 4«Ба мо бигӯ, ки ин ҳодиса кай рӯй медиҳад ва иҷро шудани ҳамаи инро аз кадом аломат мефаҳмем?»

5Исо ҷавоб дод: «Эҳтиёт шавед, ки мабодо касе шуморо гумроҳ кунад[+]. 6Зеро бисёр касон ба номи Ман омада мегӯянд, „Ман ҳамонам“ ва мардуми бисёрро гумроҳ мекунанд. 7Вақте ки садоҳо ва овозаҳои ҷангҳоро мешунавед, ба воҳима наафтед. Чунин ҳодисаҳо бояд рӯй диҳанд, вале ин маънои фаро расидани охирзамонро надорад. 8Як халқ бо халқи дигар ва як давлат бо давлати дигар меҷангад. Дар ҳар ҷо заминҷунбиҳо мешавад ва гуруснагӣ меояд. Ҳамаи ин ҳодисаҳо монанди дардҳои аввалини зоидан мебошанд[+].

9Худатонро эҳтиёт кунед, зеро шуморо ба назди қозӣ бурда, дар ҷамоатхонаҳо қамчинкорӣ мекунанд ва ба хотири Маро пайравӣ карданатон шумо дар назди ҳокимону подшоҳон истода шаҳодат хоҳед дод[+]. 10Пеш аз ҳама, хушхабар бояд ба тамоми халқҳо эълон карда шавад[+].

11Вақте шуморо дастгир карда, ба ҷавобгарӣ мекашанд, ғам нахӯред, ки чӣ бояд бигӯед. Ҳар чи ки он вақт ба дилатон андохта мешавад, ҳамонро бигӯед, чунки он вақт на шумо, балки Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо ба воситаи шумо сухан меронад[+].

12Бародар бародари худро ва падар фарзанди худро ба қатл мерасонад. Фарзандон ба падару модари худ муқобил мебароянд ва онҳоро ба дасти марг месупоранд[+]. 13Ба сабаби Маро пайравӣ карданатон ҳама шуморо бад мебинанд. Вале касе, ки то ба охир истодагарӣ намояд, наҷот хоҳад ёфт[+].


Харобазори нафратангез

14[•]Аммо вақте ки харобазори нафратангезро дар ҷое мебинед, ки набояд бошад (ба ин диққат диҳед), он вақт агар касе дар Яҳудия бошад, ба кӯҳистон гурезад. 15Агар касе дар болои бом бошад, барои гирифтани чизе пойин нафарояд ва ба хона надарояд[+]. 16Агар касе дар саҳро бошад, барои гирифтани ҷома ҳам барнагардад. 17Вой бар ҳоли ҳомиладорон ва модароне, ки кӯдаки ширхӯр хоҳанд дошт![+]

18Пас дуо кунед, ки ин ҳодиса дар вақти зимистон рӯй надиҳад. 19Зеро дар он айём чунон азобу даҳшате рӯй медиҳад, ки аз рӯзи офариниши дунё то ба имрӯз монанди он ҳеҷ рӯй надодааст ва дигар рӯй нахоҳад дод[+]. 20Аммо Худованд он рӯзҳои азобро кӯтоҳ кардааст, чунки агар кӯтоҳ намекард, дар рӯйи замин касе зинда намемонд. Вале ба хотири интихобкардагонаш Худованд он рӯзҳоро ҳатман кӯтоҳ хоҳад кард[+].

21Ҳамон вақт агар касе ба шумо гӯяд, ки „Бинед, Масеҳ[†] дар ин ҷост“ ва ё „Нигоҳ кунед, Ӯ дар он ҷост“, бовар накунед[+]. 22Зеро одамоне пайдо мешаванд, ки худро бардурӯғ Масеҳ ва пайғамбар меноманд. Онҳо муъҷизаю аломат нишон медиҳанд, то агар имкон бошад, интихобшудагони Худоро ҳам гумроҳ кунанд[+]. 23Инак, бохабар бошед. Ман ҳамаашро ба шумо пешакӣ гуфтам[+].


Омадани Писари Одамизод

24[•]Дар ҳамон рӯзҳо, баъд аз он мусибатҳо,

офтоб тира мегардад ва моҳ дигар равшанӣ намедиҳад,
25ситораҳо аз осмон фурӯ мерезанд
ва ҳама чиз дар осмон ба ҷунбиш меояд[+].

26Он вақт мардум Писари Одамизодро[†] мебинанд, ки болои абрҳо бо қудрату ҷалоли бузург меояд.[+] 27Ӯ фариштаҳоро мефиристад, то интихобшудагони Худро аз чор тарафи дунё ва аз тамоми гӯшаву канори замину осмон гирд оваранд[+].


Масал дар бораи дарахти анҷир

28[•]Аз дарахти анҷир ибрат гиред. Ҳамин ки шохаҳояш муғча карда, барг бароварданро сар кунанд, шумо аниқ медонед, ки ба қарибӣ тобистон меояд. 29Айнан ҳамин тавр, ҳангоме ки ба амал омадани ин ҳодисаҳоро мебинед, донед, ки вақт наздик аст, дар паси дар аст. 30Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ҳанӯз одамони ин насл аз олам нагузашта, ҳамаи ин ҳодисаҳо ба амал меоянд[+]. 31Замину осмон нест мешаванд, аммо гуфтаҳои Ман то абад мемонанд[+].


Рӯзу соати омадани Писари Одамизод

32[•]Лекин кай фаро расидани он рӯз ё он соатро ғайр аз Падар касе намедонад: на фариштаҳои осмон на Писар.

33Пас ҳушёру бохабар бошед, зеро намедонед, ки он вақт кай фаро мерасад[+]. 34Ин монанди он аст, ки марде ба сафар рафта, хонаи худро ба хизматгорон месупорад ва ба ҳар як хизматгори худ вазифаи махсусе медиҳад. Ба дарвозабон бошад, мефармояд, ки посбонӣ кунад[+].

35Пас ҳушёр бошед, чун намедонед, ки соҳиби хона кай бармегардад, бегоҳӣ ё нимаи шаб, вақти ҷеғзании хурӯс ё бомдодон[+]. 36Мабодо ӯ ногаҳон баргашта, шуморо дар хоб ёбад[+]. 37Он чи ба шумо мегӯям, ба ҳама дахл дорад: ҳушёр бошед!»

### 14


Нақшаи куштани Исо

1[•]То иди Наҷот[†] ва иди Фатир[†] ду рӯз монда буд. Коҳинони калон[†] ва устодони шариат[†] роҳеро ҷустуҷӯ мекарданд, ки Исоро пинҳонӣ дастгир карда, ба қатл расонанд[+]. 2Онҳо мегуфтанд: «Ин корро дар рӯзҳои ид накунем, ки мабодо мардум ба шӯр оянд».


Ба сари Исо рехтани равғани атрафшони қиматбаҳо

3[•]Исо дар Байтанё, дар хонаи Шимъун ном марде, ки пештар бемории пӯст[†] дошт, меҳмон шуд. Дар вақти таомхӯрӣ зане омад ва як шишача равғани атрафшони қиматбаҳоро оварда, шикасту ба сари Исо рехт[+].

4Баъзеҳо аз ин кори зан ба ғазаб омада, ба якдигар гуфтанд: «Чаро ӯ ин равғани қиматро исроф кард? 5Ин равғанро ба маблағи зиёда аз сесад динор[†] фурӯхта, пулашро ба камбағалон тақсим кардан мумкин буд». Ва занро сахт сарзаниш мекарданд.

6Вале Исо гуфт: «Вайро ором гузоред. Чаро ӯро танқид мекунед? Вай бароям кори нек кард. 7Камбағалон ҳамеша бо шумо ҳастанд ва ҳар вақте ки хоҳед, шумо метавонед ба онҳо ёрӣ диҳед, вале Ман ҳамеша бо шумо нестам[+].

8Ин зан ҳар чи тавонист, кард. Ӯ равғанро ба баданам рехт, то онро барои гӯронидан тайёр намояд[+]. 9Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки дар тамоми ҷаҳон ҳар ҷо, ки хушхабар эълон гардад, кори ин зан низ барои ёдоварии вай гуфта мешавад»[+].


Нияти хиёнаткоронаи Яҳудо

10[•]Он гоҳ Яҳудои Исқарютӣ, ки яке аз дувоздаҳ шогирдони Исо буд, ба назди коҳинони калон рафт, то Исоро ба онҳо таслим кунад[+]. 11Онҳо аз шунидани ин шод гашта, ба ӯ пул ваъда карданд. Пас Яҳудо барои таслим кардани Исо фурсати муносиб меҷуст.


Охирин хӯроки Исо бо шогирдон

12[•]Рӯзи аввали иди Фатир, ки мардум барраи иди Наҷотро қурбонӣ мекарданд, шогирдон аз Исо пурсиданд: «Дар куҷо мехоҳӣ, ки мо рафта бароят дастархони иди Наҷотро тайёр намоем?»[+]

13Исо ду нафар шогирдашро фиристода,[†] гуфт: «Ба шаҳр равед. Дар он ҷо шуморо марде пешвоз мегирад, ки кӯзаи об мебарад. Аз паси ӯ биравед. 14Ба ҳамон хонае, ки он мард медарояд, шумо ҳам дароед ва ба соҳиби хона бигӯед: „Устод мепурсад, ки куҷост меҳмонхонаи Ӯ, ки дар он ҳамроҳи шогирдонаш хӯроки иди Наҷотро хӯрда тавонад?“ 15Вай ба шумо болохонаи калонеро нишон медиҳад, ки аллакай ғундошта, ба тартиб оварда шудааст ва шумо дар ҳамон ҷо бароямон дастархон тайёр кунед».

16Пас шогирдон ба шаҳр рафтанду ҳамаро ҳамон тавре ки Исо гуфта буд, дарёфтанд ва онҳо хӯроки иди Наҷотро тайёр намуданд.

17Бегоҳӣ Исо бо дувоздаҳ шогирдаш омад. 18Вақте ки дар гирди дастархон нишаста хӯрок мехӯрданд, Исо гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, яке аз шумо, ки ҳоло бо Ман хӯрок хӯрда истодааст, ба Ман хиёнат мекунад»[+].

19Онҳо ғамгин шуда, паси ҳамдигар аз Ӯ мепурсиданд: «Оё ин шахс ман ҳастам?» 20Исо ҷавоб дод: «Ин корро яке аз дувоздаҳ нафари шумо мекунад, ки луқмаи нонашро ҳамроҳи Ман дар як табақ тар карда истодааст.

21Писари Одамизод[†] аз рӯйи он чизе ки дар навиштаҷот[†] дар борааш навишта шудааст, мемирад. Аммо вой бар ҳоли он касе, ки ба Писари Одамизод хиёнат мекунад. Беҳтар мебуд, ки ҳаргиз ба дунё намеомад!»[+]


Таоми шоми Худованд

22[•]Ҳангоме ки онҳо хӯрок мехӯрданд, Исо нонро гирифта, ба Худо шукр гуфт. Баъд онро пора карда, ба онҳо тақсим намуда, гуфт: «Нонро бигиред, ки ин бадани Ман аст»[+].

23Пас косаро гирифта, шукргузорӣ карду онро ба шогирдонаш дод ва ҳамаи онҳо аз он нӯшиданд. 24Исо ба онҳо гуфт: «Ин хуни Ман аст ва бо он Худо бо халқаш аҳду паймон мебандад. Хуни Ман ба хотири одамони зиёде рехта мешавад. 25Ба ростӣ ба шумо мегӯям, Ман боз ҳамроҳи шумо дар Подшоҳии Худо[†] шираи ангури нав хоҳам нӯшид. Лекин то он рӯз ҳаргиз наменӯшам».

26Баъд онҳо Худоро ҳамду сано гуфтанд ва ба кӯҳи Зайтун равона шуданд[+].


Пешгӯйӣ дар бораи инкори Петрус

27[•]Пас Исо ба шогирдон гуфт: «Ҳамаи шумо Маро тарк мекунед, чунки дар навиштаҷот омадааст: „Чӯпонро мезанам ва гӯсфандон пароканда мешаванд“.[+] 28Аммо вақте ки зинда мешавам, пеш аз он ки шумо ба вилояти Ҷалил биравед, Ман ба он ҷо меравам»[+].

29Петрус гуфт: «Дигарон Туро тарк кунанд ҳам, ман ин корро намекунам».

30Исо ба вай гуфт: «Ба ростӣ ба ту мегӯям, худи имшаб, ҳанӯз хурӯс ду бор ҷеғ назада, ту се бор Маро инкор мекунӣ».

31Аммо Петрус бо қатъият гуфт: «Агар бо Ту мурданам лозим ояд ҳам, ҳаргиз Туро инкор намекунам». Дигарон низ чунин гуфтанд.


Дуои Исо дар боғи Ҷатсимонӣ

32[•]Онҳо ба ҷое рафтанд, ки Ҷатсимонӣ ном дошт ва Ӯ ба шогирдонаш гуфт: «Шумо дар ин ҷо бошед, Ман рафта дуо мекунам». 33Ӯ ҳамроҳаш Петрус, Яъқуб ва Юҳанноро бурд. Ғаму андӯҳаш сахт шиддат меёфт ва[+] 34Ӯ ба онҳо гуфт: «Аз шиддати ғаму ғусса ҷонам ба лаб расидааст. Ин ҷо бимонеду бедор бошед»[+].

35Инро гуфта, Исо каме дуртар рафт ва Худро ба рӯйи замин партофта, дуо кард, ки агар шавад, он вақти азоб ба сараш наояд[+]. 36Сипас гуфт: «Эй Або, эй Падарҷонам! Бароят ҳама чиз имконпазир аст. Ин косаи азобро аз сари Ман дур кун. Аммо на хости Ман, балки хости Ту иҷро шавад»[+].

37Баъд баргашта, дид, ки шогирдонаш хобидаанд. Ӯ аз Петрус пурсид: «Шимъун, ту хобидаӣ? Магар як соат бедор истода натавонистӣ? 38Бедор бошеду дуо кунед, то ки ба васваса наафтед. Чунки рӯҳ тайёр, аммо ҷисм нотавон аст»[+].

39Пас, боз рафта, бо ҳамон суханони пештарааш дуо кард. 40Баъд баргашта, онҳоро боз дар хоб дид, чунки онҳо ҳатто чашмонашонро кушода наметавонистанд ва намедонистанд, ки ба Исо чӣ ҷавоб диҳанд.

41Вай бори сеюм баргашта, ба онҳо гуфт: «Шумо ҳанӯз хоб рафта истироҳат мекунед? Бас, акнун вақту соати он ҳам расид, ки Писари Одамизод ба дасти гунаҳкорон таслим карда шавад[+]. 42Бархезед, меравем. Нигоҳ кунед, он касе ки ба Ман хиёнат мекунад, наздик омад».


Дастгир кардани Исо

43[•]Якбора, ҳанӯз Ӯ суханашро тамом накарда, Яҳудо, яке аз дувоздаҳ шогирдонаш ҳамроҳи як тӯда одамоне, ки калтаку шамшер дар даст доштанд, аз ҷониби коҳинони калон, устодони шариат ва пирони қавм расида омад[+]. 44Хиёнаткор ба онҳо пешакӣ чунин шарт карда буд: «Касеро, ки бӯсидам, ҳамон шахсест, ки бояд дастгир кунеду таҳти назорат гирифта баред».

45Яҳудо рост пеши Исо омад ва «Устод!» гуфта, Ӯро бӯсид. 46Пас онҳо Исоро дастгир карда, маҳкам доштанд. 47Ҳамон замон як нафар аз ҳозирон шамшерашро аз ғилоф кашида, ба ғуломи саркоҳин[†] ҳамла оварду гӯшашро бурида партофт[+].

48Он гоҳ Исо ба онҳо гуфт: «Магар шумо Маро роҳзан фикр мекунед, ки барои дастгир карданам бо калтаку шамшерҳо омадаед? 49Ман ҳар рӯз бо шумо дар маъбади Худо[†] будам ва таълим медодам, аммо шумо Маро дастгир намекардед. Вале бигзор гуфтаҳои навиштаҷот ба амал оянд»[+]. 50Ҳамон вақт ҳамаи шогирдонаш Ӯро танҳо монда гурехтанд[+].

51Як ҷавоне аз паси Исо рафт, ки дар танаш ҳеҷ чиз надошт ва фақат бо матои катонӣ худро печонда буд. Сарбозон ӯро дастгир карданд, 52аммо ӯ халос хӯрда, тани бараҳна гурехт, чунки матои катонӣ дар дасти онҳо монд.


Дар назди шӯрои пирон

53[•]Исоро ба хонаи саркоҳин бурданд. Ҳамаи коҳинони калон, пирони қавм ва устодони шариат дар он ҷо ҷамъ шуданд. 54Петрус аз пайи Исо дар масофаи каме дуртар меомад ва ба ҳавлии саркоҳин даромада, бо посбонон нишаст, то ки дар назди оташ гарм шавад.

55Коҳинони калон ва ҳамаи аъзоёни дигари шӯрои пирон бо нияти ба қатл расондани Исо кӯшиш карданд, ки бар зидди Ӯ ягон далеле пайдо кунанд, лекин ҳеҷ далеле ёфта наметавонистанд. 56Бисёриҳо бар зидди Исо шаҳодати дурӯғ доданд, аммо гуфтаҳояшон ба ҳам мувофиқ намеомад. 57Баъзеҳо аз ҷо бархеста, ба Исо чунин туҳматҳо карданд: 58«Мо шунидем, ки Ӯ мегуфт: „Ман ин маъбади Худоро, ки бо дасти инсон сохта шудааст, вайрон мекунам ва баъд аз се рӯз дигареро месозам, ки бо дасти инсон сохта нашудааст“»[+]. 59Вале ин шаҳодатҳои онҳо низ ба якдигар мувофиқ набуд.

60Он вақт саркоҳин дар ҳузури ҳама бархеста, аз Исо пурсид: «Ба ин далеле, ки Туро айбдор мекунанд, ягон гапи гуфтанӣ дорӣ?»[+] 61Аммо Исо хомӯш истода, ҳеҷ ҷавобе надод. Саркоҳин боз пурсид: «Магар Ту Масеҳ[†] ва Писари Худое[†] ҳастӣ, ки ба Ӯ ҳамду сано мехонем?»

62Исо гуфт: «Ҳастам ва рӯзе Писари Одамизодро хоҳед дид, ки аз дасти рости Худои Пурқудрат нишаста бо абрҳои осмон меояд»[+].

63Он гоҳ саркоҳин либоси танашро дарронда гуфт: «Дигар ба мо ҳеҷ шоҳиде лозим ҳам нест![+] 64Шумо худатон сухани куфри Ӯро шунидед. Ба чӣ қарор меоед?» Пас ҳамаи онҳо Ӯро айбдор карда, ба марг маҳкум намуданд[+].

65Баъд баъзеҳо ба Исо туф мекарданд. Онҳо чашмони Ӯро баста, ба рӯяш торсакӣ зада, мегуфтанд: «Агар пайғамбар бошӣ, бигӯй, ки Туро кӣ зад?» ва сарбозон ҳам Ӯро бурда заданд[+].


Исоро инкор кардани Петрус

66-67[•]Петрус ҳоло ҳам дар ҳавлӣ назди оташ нишаста, худро гарм мекард. Ҳамин вақт яке аз канизакони саркоҳин ӯро дид ва ба ӯ бодиққат нигоҳ карда гуфт: «Ту низ ҳамроҳи Исои Носирӣ будӣ!»

68Петрус инро инкор карда гуфт: «Намедонам ва намефаҳмам, ки чӣ мегӯйӣ». Ӯ ба назди дарвоза рафт ва ҳамон замон хурӯс ҷеғ зад.

69Канизак Петрусро бори дигар дид ва ба одамони дар он ҷо истода гуфт: «Ин мард ҳам яке аз шарикони Исо аст!» 70Петрус инро боз инкор кард. Каме дертар одамони дар он ҷо истода ба Петрус гуфтанд: «Аниқ ту шарики онҳоӣ, чунки ҷалилӣ ҳастӣ!»

71Петрус бошад, қасам хӯрда, гуфт: «Худо занад, ки ин Одамеро, ки дар борааш мегӯед, намешиносам».

72Ҳамон лаҳза хурӯс бори дуюм ҷеғ зад ва сухани Исо ба хотири Петрус омад. Ӯ гуфта буд, ки ҳанӯз хурӯс ду бор ҷеғ назада, вай се бор шинохтани Исоро инкор мекунад. Он гоҳ Петрус худро дошта натавониста ба гиря даромад[+].

### 15


Дар назди Пилотус

1[•]Саҳарии барвақт коҳинони калон,[†] пирони қавм бо устодони шариат[†] ва тамоми аъзоёни шӯрои пирон дар маҷлис ба як қарор омаданд. Онҳо дасти Исоро баста, аз ҳавлии Қаёфо бароварданд ва ба дасти ҳоким Пилотус супориданд[+].

2Пилотус аз Исо пурсид: «Магар Ту Шоҳи Яҳудиён[†] ҳастӣ?» Исо ҷавоб дод: «Ту ҳамин тавр мегӯйӣ»[+].

3Коҳинони калон Исоро аз бисёр ҷиҳат айбдор мекарданд. 4Пилотус аз Ӯ пурсид: «Чаро ҷавоб намедиҳӣ? Бубин, Туро чӣ қадар айбдор мекунанд»[+]. 5Вале Исо боз ҳам чизе нагуфт ва Пилотус дар ҳайрат монд.

6[•]Аз рӯйи одат ҳоким Пилотус ҳар иди Наҷот[†] як нафар маҳбусеро, ки мардум талаб мекард, озод менамуд. 7Дар он вақт Бараббо ном марде, ки бо шариконаш дар шаҳр шӯриш бардошта, одам кушта буд, дар зиндон менишаст. 8Мардум пеши Пилотус рафтанду аз ӯ хоҳиш карданд, ки мисли ҳарсола як нафар маҳбусро озод кунад. 9Пилотус пурсид: «Мехоҳед, ки бароятон Шоҳи Яҳудиёнро озод кунам?» 10Зеро мефаҳмид, ки коҳинони калон Исоро аз рӯйи ҳасад ба дасти ӯ супорида буданд[+].

11Вале коҳинони калон мардумро ба ошӯб оварданд, то ба ивази Исо озод кардани Барабборо талаб кунанд[+]. 12Пилотус боз аз онҳо пурсид: «Пас бо он касе, ки шумо Ӯро Шоҳи Яҳудиён меномед, чӣ кор кунам?»

13Онҳо фарёд заданд: «Ба салиб[†] мехкӯб кунед!»

14Пилотус гуфт: «Чаро? Охир Ӯ чӣ бадие кардааст?» Лекин онҳо боз баландтар фарёд заданд: «Ӯро мехкӯб кунед!»[+]

15Пилотус, ки мехост мардумро розӣ нигоҳ дорад, барояшон Барабборо озод кард ва Исоро ба дасти сарбозон супорид, то ки Ӯро қамчинкорӣ намуда, ба салиб мехкӯб кунанд[+].


Исоро масхара кардани сарбозон

16[•]Сарбозон Исоро ба саҳни дарбори ҳоким бурда, аскарони зиёдро ҷамъ карданд. 17Баъд ба Исо ҷомаи бунафшранг пӯшонданд ва аз навдаҳои хор тоҷе бофта, ба сараш гузоштанд. 18Ба Ӯ таъзим карда, фарёд мезаданд: «Зинда бод Шоҳи Яҳудиён!» 19Онҳо бо чӯб ба сараш мезаданд, ба Ӯ туф мекарданд ва дар наздаш ба зону истода, ба Ӯ саҷда менамуданд[+]. 20Вақте ки онҳо масхара кардани Ӯро бас карданд, ҷомаи бунафшрангро аз танаш кашида, либоси Худашро пӯшонданд ва барои ба салиб мехкӯб кардан Ӯро аз он ҷо берун бурданд.


Ба салиб мехкӯб шудани Исо

21[•]Дар роҳ онҳо бо як роҳгузаре аз шаҳри Қайравон вохӯрданд, ки аз саҳро бармегашт. Он мард Шимъун ном дошт ва падари Искандару Руфус буд. Сарбозон ӯро маҷбур карданд, ки чӯби салиби Исоро бардошта барад[+]. 22Баъд Исоро ба ҷое оварданд, ки Ҷолҷото, яъне «Ҷойи косахонаи сар» ном дошт. 23Сарбозон ба Ӯ майи бо доруи мурр омехтаро доданд, вале Ӯ онро нанӯшид. 24Он гоҳ Исоро ба салиб мехкӯб карданду барои тақсим кардани либоси Ӯ қуръа[†] партофтанд, то ҳар кас ҳар қисми либоси Ӯро бигирад. 25Соати нуҳи саҳар буд, ки Ӯро ба салиб мехкӯб карданд. 26Дар лавҳаи айбнома бар зидди Исо навиштанд: «Шоҳи Яҳудиён».

27-28Ҳамроҳи Исо боз ду роҳзанро аз тарафи чапу росташ ба салибҳои дигар мехкӯб карданд.

29Роҳгузарон Исоро дашном дода, сар ҷунбонда мегуфтанд: «Ту ки маъбади Худоро[†] вайрон карда, дар се рӯз аз нав месохтӣ,[+] 30Худатро наҷот дода, аз салиб фуруд ой!»

31Коҳинони калон ва устодони шариат низ Исоро масхаракунон ба якдигар мегуфтанд: «Дигаронро наҷот медоду Худашро наҷот дода наметавонад[+]. 32Бигзор Масеҳи[†] Худо, ки Шоҳи Исроил аст, акнун аз салиб пойин фарояд, то мо инро дида, имон оварем!» Ҳатто онҳое, ки ҳамроҳаш мехкӯб шуда буданд, Ӯро дашном медоданд[+].


Марги Исо

33[•]Нисфирӯзӣ тамоми рӯйи заминро торикӣ фаро гирифт ва то соати се давом ёфт. 34Дар соати се Исо бо овози баланд дод зада, гуфт: «Элоҳӣ! Элоҳӣ! Лама сабақтанӣ?», яъне «Худоё, Худои Ман! Чаро Маро тарк кардӣ?!» 35Баъзе аз ҳозирон инро шунида гуфтанд, ки Ӯ Илёс пайғамбарро садо мекунад. 36Сипас як нафар давида, латтаеро ба сирко[†] тар намуд ва бо нӯги чӯб дароз карда, онро ба Исо нӯшонданӣ шуд ва гуфт: «Истед, бинем, ки оё Илёс омада Ӯро аз салиб гирифта пойин мефарорад?» 37Баъд Исо нолаи баланде карда, ҷон дод.

38Худи ҳамин вақт пардае, ки ҷойи муқаддастарини маъбади Худоро ҷудо мекард, аз боло то пойинаш дарида, ду пора шуд. 39Вақте як сардори лашкар, ки дар рӯ ба рӯйи салиб истода буд, дид ки Исо чӣ тавр фарёд зада, ҷон дод, гуфт: «Дар ҳақиқат ин Мард Писари Худо[†] буд!»

40Чанд зан ҳам он ҷо буданд, ки аз дур ин ҳодисаҳоро медиданд. Дар байни онҳо Марями Маҷдалия, Салумит ва Марям, ки модари Яъқуби хурдсол ва Юсӣ буд, низ ҳузур доштанд[+]. 41Онҳо дар Ҷалил ба Исо ҳамроҳ шуда, ба Ӯ хизмат мекарданд. Бисёр занони дигар низ, ки ҳамроҳи Ӯ ба Уршалим омаданд, дар он ҷо буданд.


Дафни Исо

42[•]Шом шуд ва мардум барои рӯзи шанбе тайёрӣ медиданд. 43Юсуф ном шахс аз шаҳри Ромо, ки аъзои обрӯманди шӯрои пирон буд ва фаро расидани Подшоҳии Худоро[†] интизорӣ мекашид, боҷуръат пеши Пилотус рафт ва ҷасади Исоро талаб кард. 44Пилотус ҳайрон шуд, ки Исо ба ин зудӣ мурдааст, бинобар ин, сардори лашкарро даъват карда, аз ӯ пурсид, ки оё Исо аллакай мурдааст.

45Вақте он сардори лашкар тасдиқ кард, Пилотус ҷасади Исоро ба Юсуф супорид. 46Юсуф матои суф харид ва ҷасадро аз салиб пойин фароварда, кафанпеч карду ба даруни қабре, ки дар ғоре сохта шуда буд, гузошт. Баъд санги калонеро ба даромади қабр ғелонда, онро маҳкам кард. 47Марями Маҷдалия ва Марями модари Юсӣ диданд, ки ҷасад ба куҷо гузошта шуд.

### 16


Зиндашавии Исо

1[•]Бегоҳи рӯзи шанбе, вақте ки рӯзи истироҳат[†] ба анҷом расид, Марями Маҷдалия, Марями модари Яъқуб ва Салумит рафта, атрҳои хушбӯй хариданд, то ки ба бадани Исо бимоланд[+]. 2Ва саҳарии барвақти рӯзи якшанбе, баъд аз баромадани офтоб ба сӯи қабр равона шуданд.

3Дар роҳ ба якдигар мегуфтанд: «Кӣ сангро аз даромади қабр барои мо меғелонад?»[+] 4Вақте ки назди қабр расиданд, диданд, ки он санги бениҳоят калони қабр як сӯ ғелонда шудааст.

5Пас ба даруни қабр даромада диданд, ки як ҷавоне бо либоси сафед дар тарафи рост нишастааст. Занон ба ҳайрат афтоданд.

6Вале ҷавон ба онҳо гуфт: «Ҳайрон нашавед! Шумо Исои Носирии ба салиб[†] мехкӯбшударо меҷӯед. Вай зинда шуд ва дар ин ҷо нест! Ба ҷое, ки ҷасадашро гузошта буданд, нигоҳ кунед! 7Ҳоло рафта, ба шогирдонаш ва ба Петрус бигӯед, ки Исо пешопеши онҳо ба Ҷалил меравад. Онҳо Ӯро дар он ҷо хоҳанд дид, чунон ки Ӯ ба онҳо гуфта буд»[+].

8Занҳо тарсону ларзон берун баромада, аз назди қабр гурехтанд ва ба касе чизе нагуфтанд, чунки дар ҳарос буданд.


Аён шудани Исо ба шогирдонаш

9[•]Исо субҳи рӯзи якшанбе зинда шуд ва аввал ба Марями Маҷдалия, ки аз вуҷуди ӯ ҳафт ҷинро берун карда буд, Худро аён кард[+]. 10Марям назди шогирдони гирёну мотамзада рафта, ин хабарро гуфт. 11Вале онҳо суханони ӯро шунида, бовар накарданд, ки Исо зинда асту Марям Ӯро дидааст[+].

12Баъд Исо Худро дар сурати дигар ба ду шогирдаш, ки ба деҳа мерафтанд, зоҳир кард. 13Онҳо баргашта, инро ба дигарон нақл намуданд, аммо ҳеҷ кас ба суханони онҳо бовар накард.

14Дар охир Исо ба он ёздаҳ шогирдаш дар вақти хӯрок хӯрданашон зоҳир шуд ва Ӯ онҳоро ба сабаби беимониву кундфаҳмӣ сарзаниш кард, зеро ба суханони касоне, ки Ӯро баъд аз марг зинда дида буданд, бовар накарданд.

15Баъд ба онҳо гуфт: «Ба тамоми дунё рафта, хушхабарро ба ҳама эълон кунед![+] 16Ҳар кӣ имон оварад ва таъмид[†] гирад, наҷот меёбад, вале ҳар кӣ имон наорад, ҳукм карда мешавад[+]. 17Касоне, ки имон меоваранд, чунин аломатҳоро хоҳанд дошт: онҳо бо номи Ман ҷинҳоро меронанд ва бо забонҳои нав сухан мегӯянд,[+] 18онҳо морҳоро бо даст мегиранд ва агар заҳр хӯранд, зараре намебинанд, даст бар беморон мегузоранд ва онҳо шифо меёбанд»[+].

19Вақте ки суҳбати Худованд Исо бо онҳо тамом шуд, Вай ба сӯи осмон бурда шуд ва аз дасти рости Худо нишаст[+]. 20Шогирдон рафта, хушхабарро дар ҳама ҷо эълон мекарданд. Худованд ҳам мададгори онҳо буд ва бо муъҷизаҳое, ки онҳо нишон медоданд, гуфтаҳояшонро тасдиқ мекард. Омин[+].

## Луқо

### Луқо

Луқо


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]


### Пешгуфтор


ХУШХАБАРИ


ЛУҚО


Пешгуфтор

Муаллифи ин китоб маълумотеро, ки дар ин хушхабар ҷамъ овардааст, аз даҳони нафароне шунида буд, ки онҳо шоҳидони зиндаи ҳаёт ва фаъолияти Исои Масеҳ буданд. Номи муаллиф Луқо буд ва шумо метавонед маълумоти бештарро дар бораи ӯ аз пешгуфтори китоби Корномаи Фиристодагон пайдо кунед. Агарчи ӯ китоби Хушхабарро барои Теофилус ном шахсе навиштааст, он барои хонандаи имрӯза низ аҳамияти бузург дорад, чунки дар он хонанда бо таълимоту мақсади асосии ҳаёти Исои Масеҳ шинос мешавад.

Яҳудиён дар шаҳри Уршалим соҳиби маъбади Худо буданд, ки коҳинон дар он хизмат мекарданд. Коҳинон аз як қабилаи махсуси яҳудиён таъйин мешуданд ва онҳо дар пеши Худо намояндаи халқ буданд. Ҳамаи яҳудиён интизори Масеҳ, яъне Таъйиншудаи махсуси Худо буданд, ки Ӯ онҳоро аз дасти румиён наҷот медиҳад, лекин мақсади Исои Масеҳ дигар наҷот буд. Луқо Исоро на фақат ҳамчун Наҷотбахши Исроил, балки Наҷотбахши тамоми дунё тасвир намудааст.

Ҳамчунин, дар ин китоб ба муҳтоҷиҳо ва мушкилиҳои одамон эътибори калон дода шудааст. Аз рӯйи сухани муаллиф Рӯҳулқудс (яъне Рӯҳи Худо) Исоро пур карда, Ӯро барои нақли хушхабар ба бечорагон ҳидоят кардааст (4:18). Дар китоб ба мавзӯи дуо низ аҳамияти махсус дода шуда, дар вақтҳои мушкил ба дуо машғул шудани Исо зикр карда мешавад. Ҳамчунин, муаллиф мавқеи занон, кумак ба камбағалон, ба роҳи рост ҳидоят кардани гунаҳкорон ва мавзӯи Рӯҳулқудсро васеъ тасвир мекунад.

Исои Масеҳ на танҳо шахсияти таърихии нотакрор буд, ки барои намунаи ибрат шудан ба замин омада буд, балки Ӯ мақсади аз ин ҳам бузургтар дошт, ки инро хонандагон аз хондани китоб дарк мекунанд.

### 1


Сарсухан

1-3Муҳтарам Теофилус!

Бисёр касон аз рӯйи нақлҳое, ки шоҳидону хизматчиёни аввалини хушхабар ба мо расондаанд, бо тартиб навиштани воқеаҳоеро сар карданд, ки дар байни мо рӯй дода буданд. Аз ин рӯ, ман ҳам ин воқеаҳоро аз аввал бодиққат омӯхта, лозим донистам, ки онҳоро бо тартиб ба шумо бинависам,[+] 4то дуруст будани таълимотеро, ки дар он тарбият ёфтаед, бидонед.


Пешгӯйӣ дар бораи Яҳёи Таъмиддиҳанда

5Дар замони ҳукмронии Ҳиродус – подшоҳи сарзамини Яҳудия, коҳине[†] зиндагӣ мекард, ки аз авлоди Абиёи коҳин буд. Вай Закариё ном дошт ва занаш Элишабаъ аз авлоди Ҳоруни коҳин буд[+]. 6Ин зану шавҳар дар назари Худо росткор буданд ва тамоми фармону қонунҳои Худовандро пурра иҷро мекарданд[+]. 7Онҳо ягон фарзанд надоштанд, чунки Элишабаъ зани нозой буд, ғайр аз ин ҳар дуяшон аллакай пир шуда буданд.

8Вақте ки навбати хизмат ба гурӯҳи Закариё расид, ӯ ҳамчун коҳин дар пеши Худо машғули иҷрои вазифааш шуд. 9Мувофиқи расми коҳинон барои муайян кардани касе, ки ба маъбади Худованд[†] даромада, хушбӯйиҳоро месӯзонад, қуръа[†] партофтанд. Қуръа ба номи Закариё афтид. 10Вақте ки Закариё машғули сӯзондани хушбӯйӣ буд, тамоми мардум дар берун истода дуо мекарданд.

11Он вақт ба Закариё фариштаи Худованд зоҳир шуда дар тарафи рости қурбонгоҳ, ки дар он хушбӯйиҳо месӯзониданд, истод. 12Ҳамин ки Закариё ӯро дид, ҳаросон шуд ва вуҷудашро воҳима зер кард. 13Аммо фаришта ба ӯ гуфт: «Эй Закариё, натарс. Дуоят ба даргоҳи Худо қабул шуд. Ҳамсарат Элишабаъ писаре таваллуд мекунад ва ту ӯро Яҳё ном хоҳӣ гузошт[+]. 14Шодиву хурсандӣ насибат мегардад ва таваллуди ин кӯдак боиси хушнудии бисёриҳо мешавад, 15зеро ӯ дар назари Худованд бузург хоҳад шуд. Ӯ бояд ҳеҷ вақт шаробу май нанӯшад. Вақте ки кӯдак ҳанӯз дар батни модараш аст, қудрати Рӯҳулқудс,[†] яъне қудрати Рӯҳи Худо бо ӯ хоҳад буд[+]. 16Ӯ аз байни халқи Исроил бисёр касонро ба сӯи Худованд Худои онҳо бармегардонад. 17Вай ҳам мисли Илёс пайғамбар дар рӯҳ ва қудрат пешопеши Худованд қадам мезанад, то ки дилҳои падаронро ба фарзандонашон наздик карда, саркашонро ба ҳикмати некӯкорон орад ва бо ин роҳ барои Худованд халқро тайёр кунад»[+].

18Закариё аз фаришта пурсид: «Аз куҷо мефаҳмам, ки ин иҷро мешавад? Охир ману занам пир шудаем». 19Фаришта ба ӯ ҷавоб дод: «Ман Ҷаброил ҳастам ва дар ҳузури Худо меистам. Ӯ маро фиристод, то ки бо ту гап зада, ин хабари хушро ба ту бирасонам. 20Вале чун ба суханонам, ки дар вақти муайяншуда иҷро хоҳанд шуд, бовар накардӣ, ҳоло гунг мешавӣ ва то он рӯзе, ки ҳамаи гуфтаҳоям ба амал наоянд, сухане гуфта наметавонӣ».

21Мардуме, ки интизори Закариё буданд, ҳайрон шуданд, ки чаро ӯ аз маъбади Худо набаромада истодааст. 22Ҳангоме ки Закариё берун омад, ӯ гап зада наметавонист ва онҳо фаҳмиданд, ки дар маъбади Худо ба вай чизе аён шудааст. Ӯ гунг шуда буд, аз ин сабаб, бо одамон бо имову ишора гап мезад. 23Ҳамин ки вақти хизмати Закариё ба охир расид, вай ба хонааш баргашт.

24Баъд аз ин зани вай Элишабаъ ҳомиладор шуд ва панҷ моҳ аз хона набаромад. Элишабаъ гуфт: 25«Ин кори Худованд аст, Ӯ ба ман назар кард ва шармандагии маро аз миёни мардум бардошт».


Хабар дар бораи таваллуди Исо

26Дар моҳи шашуми ҳомиладории Элишабаъ Худо фаришта Ҷаброилро ба шаҳри Носираи вилояти Ҷалил фиристод[+]. 27Ӯ ба назди Марям ном духтаре омад. Марям номзади Юсуф, як марде аз авлоди шоҳ Довуд буд. 28Фаришта пеши Марям омада, гуфт: «Салом, эй писандидаи Худо! Худованд бо туст». 29Марям аз ин суханони фаришта сахт дар ҳайрат афтода, худ ба худ фикр мекард, ки маънои ин салом чӣ бошад. 30Фаришта бошад, ба ӯ гуфт: «Натарс, Марям, зеро ту ба Худо писанд омадӣ. 31Ту ҳомиладор шуда, писаре таваллуд мекунӣ ва номашро Исо мегузорӣ[+]. 32Ӯ бузург мегардад ва Писари Худои[†] Таоло хонда мешавад. Худованд Худо тахти аҷдодаш Довудро ба Ӯ медиҳад[+]. 33Ӯ то абад бар халқи Яъқуб ҳукмронӣ мекунаду подшоҳиаш ҳеҷ гоҳ ба охир намерасад»[+].

34Марям ба фаришта гуфт: «Ман чӣ тавр ҳомиладор мешавам, ки ҳанӯз духтар ҳастам?» 35Фаришта ба ӯ ҷавоб дод: «Рӯҳулқудс вуҷудатро фаро мегирад ва қудрати Худои Таоло дар ту амал мекунад. Аз ин сабаб он кӯдаке, ки ту таваллуд мекунӣ, муқаддас ва Писари Худо номида хоҳад шуд[+]. 36Охир хеши ту Элишабаъ ҳам, ки ҳарчанд ӯро нозой мешумориданд, дар пиронсолӣ писардор мегардад ва аллакай моҳи шашуми ҳомиладориаш аст. 37Барои Худо ҳеҷ чизи ғайриимкон нест!»[+] 38Марям гуфт: «Ман бандаи Худованд ҳастам ва бигзор ҳар чизе, ки гуфтед, иҷро шавад». Сипас фаришта аз пеши ӯ рафт.


Вохӯрии Марям бо Элишабаъ

39Баъд аз ин Марям бошитоб ба шаҳре, ки дар кӯҳистони Яҳудия воқеъ буд, равона шуд. 40Вақте ки ба он ҷо расид, ба хонаи Закариё даромада, бо Элишабаъ салом кард. 41Чун Элишабаъ саломи Марямро шунид, тифл дар батнаш ба ҷунбиш омад ва Элишабаъ аз Рӯҳулқудс пур шуда, 42бо овози баланд хитоб намуд: «Ту аз байни ҳамаи занони дунё бештар баракат ёфтаӣ ва он кӯдаке, ки дар батн дорӣ, баракат ёфтааст! 43Ман кистам, ки модари Хоҷаам ба диданам омадааст? 44Нигоҳ кун! Ҳамин ки саломи ту ба гӯшам расид, аз шодӣ кӯдак дар батнам ба ҷунбиш омад. 45Хушбахт ҳастӣ ту, ки ба иҷро шудани гуфтаҳои Худованд бовар кардӣ».


Таронаи Марям

46Марям гуфт:

«Ҷони ман Худовандро ситоиш мекунад
47ва рӯҳам аз Худои Наҷотдиҳандаам шод аст,
48чунки Худо ба ман барин канизи ночизаш назар кардааст.
Баъд аз ин ҳамаи наслҳо маро хушбахт хоҳанд хонд,[+]
49зеро Худои Пурқудрат, ки номаш муқаддас аст,
бароям корҳои бузурге кардааст.
50Ӯ насл ба насл раҳму шафқати Худро ба касоне нишон медиҳад, ки худотарс ҳастанд.
51Ӯ корҳои бузург нишон дод
ва онҳоеро, ки дилашон мағрур буд, ба ҳар сӯ парешон сохт.
52Ҳокимонро аз тахтҳояшон ба зер афканд,
вале одамони хоксорро сарбаланд кард;
53гуруснагонро аз нозу неъматҳояш сер намуда,
сарватмандонро бо дасти холӣ ронд;
54-55ба хотири раҳму шафқаташ,
ҳамон тавре ки аҷдодони мо, яъне ба Иброҳим ва авлоди ӯ то абад ваъда дода буд,
ба бандаи Худ Исроил ёрӣ расонд»[+].

56Марям қариб се моҳ дар назди Элишабаъ монд ва баъд ба хонаи худ баргашт.


Таваллуди Яҳё

57Вақти таваллуд кардани Элишабаъ фаро расид ва ӯ писаре ба дунё овард. 58Ҳамсояҳо ва хешовандонаш фаҳмиданд, ки Худованд дар ҳаққи вай раҳми бузурге кардааст ва ба шодии ӯ шарик шуданд.

59Вақте ки кӯдак ҳаштрӯза шуд, ҳамаи онҳо ҷамъ шуданд, то дар рӯзи хатнаи[†] кӯдак иштирок кунанд ва хостанд ӯро монанди падараш Закариё ном гузоранд. 60Вале модараш гуфт: «Не, номи ӯ Яҳё мешавад». 61Онҳо ба ӯ гуфтанд: «Охир, дар байни хешонат ҳеҷ кас ин хел ном надорад». 62Баъд бо имову ишора аз Закариё пурсиданд, ки ӯ кӯдакро чӣ ном мондан мехоҳад? 63Вай тахтачаеро талаб карда, ба рӯйи он навишт «Номи ӯ Яҳё аст» ва ҳама ҳайрон шуданд. 64Ҳамин вақт забони Закарё кушода шуду ӯ ба гап даромада Худоро ҳамду сано хонд.

65Ҳамаи ҳамсояҳо ба тарс афтоданд ва ин воқеаҳоро дар сар то сари кӯҳистони Яҳудия нақл мекарданд. 66Онҳое, ки нақлашонро мешуниданд, дар дили худ чунин мегуфтанд: «Ин кӯдак кӣ мешуда бошад?!» Зеро маълум буд, ки қуввати Худованд бар ин кӯдак буд.


Пешгӯйии Закариё

67Падари кӯдак Закариё аз Рӯҳулқудс пур шуду пешгӯйӣ карда, чунин гуфт:

68«Ҳамду сано ба Худованд Худои Исроил!
Зеро Ӯ ба ёрии халқи Худ омада, онро озод кард.
69Ӯ барои мо аз авлоди бандааш Довуд
Наҷотдиҳандаи пурқудратро пайдо кард,[+]
70Чун аз қадим бо забони пайғамбарони муқаддаси Худ гуфта буд,
71Ки моро аз душманонамон
Ва аз дасти ҳамаи онҳое, ки моро бад мебинанд, наҷот медиҳад.
72-73Ҳамин тавр, Ӯ аз рӯйи ваъдае, ки ба аҷдодонамон дода буд,
Ба мо раҳму шафқат нишон дод.
Инчунин Ӯ он аҳду паймони муқаддаси Худро аз хотир набаровард,
Ки бо аҷдоди мо Иброҳим баста, қасам дод,[+]
74-75Ки моро аз дасти душманонамон раҳоӣ медиҳад,
То ки тамоми умрамон бе тарсу ҳарос, дар покиву некукорӣ
Ба Ӯ хизмат карда тавонем.
76Пас, ту, эй фарзанд, пайғамбари Худои Таоло номида мешавӣ,
Чунки барои тайёр кардани роҳи Худованд пешопеши Ӯ қадам мезанӣ[+]
77Ва ба халқи Ӯ мефаҳмонӣ,
Ки ба воситаи бахшида шудани гуноҳҳояшон
Онҳо наҷот меёбанд[+].
78Зеро аз раҳму шафқати Худои мо
Офтоби субҳгоҳӣ аз осмон бар мо нурафшонӣ мекунад,
79То бар касоне, ки дар торикию сояи марг мешинанд, равшанӣ кунад
Ва қадамҳои моро ба роҳи сулҳу осоиштагӣ ҳидоят намояд»[+].

80Кӯдак бошад, калон шуда, рӯҳаш қавӣ мегашт ва то рӯзи ба халқи Исроил зоҳир гардиданаш дар биёбон зиндагӣ мекард[+].

### 2


Таваллуди Исо

1[•]Дар он замон шоҳаншоҳ Августус фармон баровард, ки дар саросари шоҳаншоҳӣ саршумории аҳолӣ гузаронида шавад[+]. 2Вақте ки ин саршуморӣ гузаронида мешуд, Кириниюс ҳокими Сурия буд. 3Ҳар кас барои ба қайд гирифтани номаш бояд ба шаҳри худ мерафт. 4Азбаски Юсуф аз насли шоҳ Довуд буд, ӯ низ аз шаҳри Носираи вилояти Ҷалил ба шаҳри Байтлаҳми сарзамини Яҳудия рафт, зеро ин шаҳр зодгоҳи шоҳ Довуд буд[+]. 5Ӯ номзадаш Марямро, ки ҳамон вақт ҳомиладор буд, бо худ бурд, то ки номи ӯ ҳам ба қайд гирифта шавад.

6Ҳангоме ки онҳо дар Байтлаҳм буданд, вақти таваллуди кӯдак фаро расид. 7Марям писари калониашро таваллуд кард ва лӯлапеч намуда, дар охур хобонд, чунки дар меҳмонхона барои онҳо ҷое ёфт нашуд.


Чӯпонҳо ва фариштаҳо

8Дар даштҳои атрофи он шаҳр чӯпононе буданд, ки шабона рамаи худро посбонӣ мекарданд. 9Фариштаи Худованд бар онҳо зоҳир гардид ва нури Худованд дар атрофашон дурахшид. Чӯпонҳо сахт тарсиданд[+]. 10Аммо фаришта ба онҳо гуфт: «Натарсед, ман ба шумо хушхабареро овардаам, ки тамоми мардум аз он хеле шод мегарданд. 11Имрӯз барои шумо дар шаҳри шоҳ Довуд Наҷотдиҳандае ба дунё омад, ки Ӯ Масеҳ[†] ва Худованд аст[+]. 12Ба шумо ҳамин аломат мешавад, ки тифли лӯлапечшударо дар охуре хобондашуда меёбед». 13Ногаҳон бо он фаришта дар осмон ҳазорҳо фариштагони дигар пайдо шуданд, ки Худоро ҳамду сано хонда, мегуфтанд:[+]

14«Бигзор номи Худо дар осмонҳо шуҳрату ҷалол ёбад
ва дар рӯйи замин дар байни онҳое, ки писандидаи Ӯ ҳастанд,
сулҳу осоиштагӣ бошад!»[+]

15Баъд фариштагон аз назди онҳо дур шуда, дар осмон нопадид гаштанд ва чӯпонон ба якдигар мегуфтанд: «Биёед, ба Байтлаҳм биравем ва он ҳодисаи рӯйдодаро, ки Худованд ба воситаи фаришта ба мо расонд, бубинем». 16Онҳо бошитоб рафта, Маряму Юсуф ва он кӯдакро, ки дар охур хобида буд, ёфтанд. 17Чун он кӯдакро диданд, он чизеро, ки дар борааш шунида буданд, ба ҳама нақл карданд. 18Ҳамаи шунавандагон аз нақли чӯпонҳо ҳайрон шуданд. 19Вале Марям чизи шунидаашро дар дил нигоҳ дошта, дар борааш андеша мекард[+].

20Чӯпонҳо баргашта, барои чизҳои шунидаву дидаашон Худоро ситоиш намуда, ба Ӯ ҳамду сано мехонданд, зеро ҳамаи он чизе, ки ба онҳо гуфта шуда буд, иҷро шуд.


Исо дар маъбади Худо

21Баъд аз ҳашт рӯз вақти хатнаи[†] кӯдак фаро расид ва Ӯро Исо номиданд. Ин номро фаришта ҳанӯз пеш аз пайдо шудани Ӯ дар батни модараш дода буд.

22Ҳамин ки вақти покшавии онҳо, ки мувофиқи шариати[†] Мусо буд, фаро расид, Юсуфу Марям кӯдакро ба Уршалим оварданд, то ки ба Худованд пешкаш намоянд. 23Зеро дар шариати Худованд навишта шудааст: «Ҳар писари аввалин бояд ба Худо бахшида шавад». 24Онҳо инчунин, барои он омаданд, ки аз рӯйи шариат як ҷуфт мусича ва ё ду чӯҷаи кабӯтарро қурбонӣ кунанд.

25Дар шаҳри Уршалим Шимъун ном марде зиндагӣ мекард, ки худотарсу некукор буд ва замони наҷот ёфтани халқи Исроилро интизор буд. Рӯҳулқудс[†] бо Шимъун буд 26ва ба Шимъун гуфта буд: «То Масеҳи Худованд, яъне Таъйиншудаи Ӯро набинӣ, намемирӣ». 27Бо роҳнамоии Рӯҳулқудс Шимъун ба маъбади Худо[†] рафт. Худи ҳамон рӯз падару модари Исо ҳам кӯдакро барои иҷро намудани маросими шариат ба он ҷо оварданд.

28Шимъун кӯдакро ба оғӯш гирифт ва Худоро ҳамду сано хонда гуфт:

29«Эй Худованд, Ту ваъдаатро иҷро кардӣ.
Ман бандаат ҳастам
ва акнун аз ин дунё хотирҷамъ меравам,
30зеро чашмонам наҷоти Туро диданд[+].
31Ту онро дар ҳузури ҳамаи халқҳо муҳайё кардӣ.
32Ӯ нурест, ки Туро ба ғайрияҳудиён[†] ошкор мекунад
ва ба халқи Исроилат шуҳрату ҷалол меорад».

33Падару модари Исо аз чунин суханон дар бораи кӯдак ҳайрон шуданд. 34Шимъун ба онҳо дуои нек дода, ба Марями модари Исо гуфт: «Ин кӯдак боиси ё афтодан ё бархостани бисёре аз исроилиён[†] таъйин мешавад. Ӯ аломате аз Худо мешавад, ки бар зидди Ӯ сухан хоҳанд гуфт, 35то ки фикрҳои дили бисёриҳо ошкор шавад. Ғам ҳамчун шамшер дили туро низ пора мекунад»[+].

36Дар маъбади Худо Ҳано ном пайғамбарзане буд, ки падараш Фануил ном дошт. Ӯ аз қабилаи Ошер буд. Ҳано хеле пир шуда буд. Вай баъд аз ба шавҳар баромадан, ҳамагӣ ҳафт сол бо ҳамсараш зиндагӣ карда буд. 37Ин зани ҳаштоду чорсола, ки бева монда буд, ҳеҷ вақт аз маъбади Худо намерафт ва шабу рӯз бо дуову рӯза хизмату ибодат мекард[+]. 38Вай низ худи ҳамон лаҳза пеш омаду Худоро шукргӯён ба ҳамаи онҳое, ки интизори озод шудани Уршалим буданд, дар бораи ин кӯдак гап зад.


Бозгашт ба Носира

39Баъд аз он ки Юсуф ва Марям ҳамаи корҳоро аз рӯйи шариати Худованд иҷро карданд, ба шаҳри худ – Носираи Ҷалил баргаштанд[+].

40Кӯдак калон шуда, қавӣ мегашт ва боҳикмат мешуд. Ӯ писандидаи Худо буд.


Исои наврас дар маъбади Худо

41Ҳар сол падару модари Исо барои ҷашн гирифтани иди Наҷот[†] ба Уршалим мерафтанд. 42Вақте ки Исо дувоздаҳсола шуд, онҳо аз рӯйи урфу одат ба он ҷо рафтанд. 43Баъд аз он ки рӯзҳои ид ба охир расид, онҳо ба шаҳри худ равона шуданд, вале Исои наврас дар Уршалим монд. Падару модараш аз ин бехабар буданд. 44Онҳо гумон доштанд, ки Ӯ ҳамроҳи дигарон равона аст ва тамоми рӯз сафарашонро давом доданд. Дертар Ӯро дар миёни дӯстону хешони худ ҷустуҷӯ карданд 45ва чун наёфтанд, ба Уршалим барои ҷустуҷӯяш баргаштанд. 46Баъд аз се рӯз Ӯро дар маъбади Худо ёфтанд, ки дар байни муаллимон нишаста, суханонашонро гӯш мекард ва ба онҳо савол медод. 47Ҳамаи шунавандагон аз доноиву ҷавобҳояш дар ҳайрат монданд. 48Падару модараш Ӯро дида, ҳайрон шуданд ва Марям аз Ӯ пурсид: «Писарам, чаро бо мо чунин рафтор кардӣ? Ману падарат сахт хавотир шуда, Туро ҷустуҷӯ кардем». 49Исо гуфт: «Чаро Маро ҷустуҷӯ кардед? Магар шумо намедонистед, ки Ман бояд дар хонаи Падарам бошам?» 50Вале онҳо маънои суханони Ӯро нафаҳмиданд[+].

51Ӯ бо падару модараш ба Носира баргашт ва ба онҳо итоат мекард. Марям бошад, ҳамаи инро дар дил нигоҳ медошт[+].

52Исо дар баробари ба воя расиданаш дар ҳикмат ҳам бузург мешуд ва торафт бештар писандидаи Худову мардум мегашт.

### 3


Паёми Яҳё

1-2[•]Дар замони саркоҳин[†] будани Ҳонон ва Қаёфо аз ҷониби Худо ба Яҳёи писари Закариё дар биёбон пайғоме расид. Ин воқеа дар соли понздаҳуми ҳукмронии шоҳаншоҳ Тибариюс рӯй дод. Дар он айём Понтиюс Пилотус ҳокими Яҳудия ва Ҳиродус ҳокими Ҷалил буданд. Бародари Ҳиродус Филиппус бошад, дар сарзамини Итурияву Тарохунитис ҳукмронӣ мекард ва Лисониюс ҳокими Абилин буд[+][+].

3Яҳё тамоми ноҳияҳои атрофи дарёи Урдунро тай намуда, мардумро насиҳат мекард. Ӯ ба онҳо мегуфт, ки барои бахшида шудани гуноҳҳояшон бояд тавба карда, аз гуноҳ даст кашанд ва дар об таъмид[†] бигиранд, ки рамзи шуста шудани гуноҳҳо мебошад. 4Чуноне ки дар китоби Ишаъё пайғамбар дар бораи вай навишта шудааст:

«Касе дар биёбон фарёд зада, мегӯяд:
„Барои Худованд роҳро тайёр кунед ва онро рост намоед!
5Бигзор ҳар водӣ баланд шавад,
ҳар кӯҳу теппа ба ҳамворӣ мубаддал гардад.
Бигзор роҳҳои каҷ рост шаванд
ва роҳҳои пасту баланд ҳамвор,
6он гоҳ ҳар як ҷони зинда наҷоти Худоро мебинад!“»

7Мардуми зиёде назди Яҳё меомаданд, то аз дасти ӯ таъмид бигиранд ва ӯ ба онҳо мегуфт: «Эй морзодагон! Кӣ шуморо огоҳ кард, ки аз ҷазои дарпешистода гурехта метавонед?![+] 8Тавба кунед ва самаре оваред, ки тавбаи шуморо нишон диҳад! Асло фикр накунед, ки ба сабаби аз насли Иброҳим буданатон ҷазо намебинед. Зеро ба шумо мегӯям, ки Худо аз ин сангҳо барои Иброҳим насл ба вуҷуд оварда метавонад[+]. 9Табар аллакай бар решаи дарахтон гузошта шудааст ва ҳар дарахте, ки самари хуб намеоварад, бурида, ба оташ партофта мешавад»[+].

10Мардум аз ӯ мепурсиданд: «Пас, мо чӣ кор кунем?»[+] 11Яҳё ҷавоб дод: «Касе, ки ду курта дорад, яктояшро ба касе диҳад, ки курта надорад ва ҳар кӣ хӯрок дорад, низ чунин кунад»[+]. 12Андозгирон ҳам, ки барои таъмид гирифтан омада буданд, аз ӯ пурсиданд: «Устод, мо чӣ кор кунем?» 13Ба онҳо гуфт: «Бештар аз он андозе, ки бароятон муқаррар карда шудааст, аз мардум наситонед». 14Сарбозон низ аз ӯ пурсиданд: «Пас, мо чӣ кор кунем?» Яҳё гуфт: «Касеро бо зӯриву туҳмати ноҳақ ғорат накунед ва ба маоши худ қаноат намоед»[+].

15Мардум интизори омадани Масеҳ,[†] яъне Таъиншудаи Худо[†] буданд ва баъд аз шунидани гуфтаҳои Яҳё ба худ гуфтанд, ки шояд Яҳё Масеҳ аст[+]. 16Яҳё бошад, ба онҳо гуфт: «Ман шуморо бо об таъмид медиҳам, вале аз ман Тавонотаре меояд, ки шуморо бо Рӯҳулқудс[†] ва оташ таъмид медиҳад. Ман ҳатто сазовори кушодани банди пойафзори Ӯ нестам. 17Дар дасти Ӯ барои бод додани гандум сешоха тайёр аст, то ки хирмани Худро тоза карда, гандумро дар анбораш ҷамъ кунад, вале каҳро дар оташи хомӯшнашаванда сӯзонад»[+].

18Ҳамин тавр Яҳё бо насиҳатҳои зиёде хушхабарро ба мардум мерасонд.

19Яҳё ҳоким Ҳиродусро ҳам барои он ки ҳамсари бародари худаш Ҳиродияро ба занӣ гирифта буд ва барои ҳамаи корҳои бадаш сарзаниш мекард. 20Ҳиродус бошад бар замми ҳамаи кирдори бадаш, боз Яҳёро ба зиндон андохт[+].


Таъмиди Исо

21[•]Инак, вақте ки ҳамаи мардум таъмид мегирифтанд, Исо низ таъмид гирифт. Ҳангоме ки Ӯ дуо карда истода буд, осмон кушода шуд ва[+] 22Рӯҳулқудс дар шакли кабӯтаре болои Ӯ фаромад. Он гоҳ садое аз осмон баромад: «Ту Писари азизи Ман ҳастӣ ва Ман аз Ту хеле хушнудам!»[+]


Аҷдодони Исо

23[•]Вақте ки Исо хизмати Худро сар кард, тақрибан сисола буд ва ҳама гумон мекарданд, ки Ӯ писари Юсуф аст. Юсуф бошад, писари Элӣ, 24Элӣ писари Маттот, Маттот писари Левӣ, Левӣ писари Малкӣ, Малкӣ писари Яннай, Яннай писари Юсуф, 25Юсуф писари Матитё, Матитё писари Омус, Омус писари Наҳум, Наҳум писари Ҳеслӣ, Ҳеслӣ писари Наҷҷай, 26Наҷҷай писари Маҳат, Маҳат писари Матитё, Матитё писари Шимъӣ, Шимъӣ писари Юсуф, Юсуф писари Яҳудо, 27Яҳудо писари Юҳонон, Юҳонон писари Решо, Решо писари Зарубобил, Зарубобил писари Шаалтиил, Шаалтиил писари Нерӣ, 28Нерӣ писари Малкӣ, Малкӣ писари Аддӣ, Аддӣ писари Қусом, Қусом писари Элмадом, Элмадом писари Эр, 29Эр писари Юсӣ, Юсӣ писари Элиазар, Элиазар писари Юрим, Юрим писари Маттот, Маттот писари Левӣ, 30Левӣ писари Шимъун, Шимъун писари Яҳудо, Яҳудо писари Юсуф, Юсуф писари Юном, Юном писари Элёқим, 31Элёқим писари Малё, Малё писари Мино, Мино писари Матато, Матато писари Нотон, Нотон писари Довуд, 32Довуд писари Ишой, Ишой писари Убид, Убид писари Буаз, Буаз писари Салмун, Салмун писари Наҳшун, 33Наҳшун писари Амминодоб, Амминодоб писари Адамин, Адамин писари Ҳорнӣ, Ҳорнӣ писари Ҳесрун, Ҳесрун писари Порас, Порас писари Яҳудо, 34Яҳудо писари Яъқуб, Яъқуб писари Исҳоқ, Исҳоқ писари Иброҳим, Иброҳим писари Тораҳ, Тораҳ писари Ноҳур, 35Ноҳур писари Саруҷ, Саруҷ писари Рау, Рау писари Фолаҷ, Фолаҷ писари Эбар, Эбар писари Шолаҳ, 36Шолаҳ писари Қенон, Қенон писари Арпакшад, Арпакшад писари Сом, Сом писари Нӯҳ, Нӯҳ писари Ломак, 37Ломак писари Матушолаҳ, Матушолаҳ писари Ҳанӯх, Ҳанӯх писари Ёрад, Ёрад писари Маҳалалъил, Маҳалалъил писари Қенон, 38Қенон писари Анӯш, Анӯш писари Шет, Шет писари Одам ва Одам писари Худо[†] буданд.

### 4


Аз озмоиш гузаштани Исо

1[•]Исои пур аз Рӯҳулқудс[†] аз соҳили дарёи Урдун баргашт ва Рӯҳулқудс Ӯро ба биёбон бурд. 2Он ҷо шайтон дар давоми чил рӯз Ӯро меозмоид. Исо тамоми он вақт ҳеҷ чиз нахӯрд ва дар охир сахт гурусна монд[+].

3Сипас, шайтон ба Ӯ гуфт: «Агар Ту Писари Худо[†] бошӣ, ба ин санг фармон деҳ, ки нон шавад». 4Исо ҷавоб дод: «Не, зеро дар навиштаҷот[†] гуфта шудааст, ки „инсон на фақат бо хӯрдани нон зинда аст“». 5Баъд шайтон Ӯро ба баландӣ бурда, аз он ҷо дар як лаҳза ҳамаи мамлакатҳои ҷаҳонро ба Ӯ нишон дода, 6-7гуфт: «Агар Ту ба ман саҷда намоӣ, ман тамоми ихтиёри ҳукмронӣ кардан ва ҳамаи шукӯҳу зебоии онҳоро ба Ту медиҳам, зеро онҳо ба ман дода шудаанд ва ман онҳоро ба касе, ки хоҳам, медиҳам»[+]. 8Исо ба вай ҷавоб дод: «Дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки „ба Худованд Худои худ саҷда намоед ва танҳо ба Ӯ хизмат кунед“».

9Баъд шайтон Ӯро ба Уршалим бурда, ба ҷойи баландтарини маъбади Худо[†] гузошт ва ба Ӯ гуфт: «Агар Ту Писари Худо бошӣ, Худро аз ин ҷо ба пойин парто. 10Зеро дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки

„Худо ба фариштагони Худ дар бораи Ту фармон хоҳад дод, ки Туро муҳофизат кунанд
11ва онҳо Туро дар болои дастонашон хоҳанд бардошт,
то ки поят ба санге назанад“».

12«Не! – ҷавоб дод Исо, – чунки дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки „Худованд Худои худро насанҷед“». 13Баъд аз ин, шайтон васвасаҳои худро бас кард ва то пайдо шудани фурсати мувофиқ аз Исо дур шуд.


Аз Исо рӯй гардондани ҳамдиёронаш

14[•]Исо бо қуввати Рӯҳулқудс ба Ҷалил баргашт ва ин хабар дар сар то сари он вилоят паҳн шуд. 15Ӯ дар ҷамоатхонаҳо мардумро таълим медод ва ҳама Ӯро таъриф мекарданд[+].

16Ҳамин тавр, Ӯ ба шаҳри Носира омад, ки дар он ҷо ба воя расида буд. Вай дар рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат[†] аз рӯйи одат ба ҷамоатхона даромада, барои хондани навиштаҷот аз ҷояш бархест[+]. 17Ба Ӯ китоби Ишаъё пайғамбарро доданд ва Исо онро кушода, ҷоеро ёфт, ки чунин навишта шуда буд:

18«Рӯҳи Худованд дар Ман аст,
зеро Ӯ Маро таъйин намудааст, ки ба бенавоён хушхабарро бирасонам.
Ӯ Маро фиристодааст,[†] то озодии асирон, бино шудани кӯрон, раҳоии ситамдидагон
ва 19соли файзбахши Худовандро эълон намоям».

20Баъд Вай китобро пӯшида, ба ходим дод ва ба ҷояш нишаст. Дар ҷамоатхона ҳама бодиққат ба Ӯ нигоҳ мекарданд 21ва Ӯ ба сухан оғоз намуд: «Он навиштаҳоеро, ки ҳоло шунидед, имрӯз амалӣ гаштанд».

22Ҳама Исоро таъриф мекарданд ва аз суханони файзбахши Ӯ дар тааҷҷуб монда, мегуфтанд: «Магар Ӯ писари Юсуф нест?»

23Ӯ ба онҳо гуфт: «Медонам, ки ба Ман чунин масалро хоҳед гуфт: „Эй табиб! Худатро шифо деҳ“. Ва боз ба Ман мегӯед: „Дар диёри Худ низ муъҷизаҳоеро бикун, ки шунидаем дар шаҳри Кафарнаҳум кардаӣ“»[+]. 24Баъд суханашро давом дод: «Ба ростӣ мегӯям, ки ягон пайғамбар дар диёри худ қадр надорад[+]. 25Ҳақиқатан ҳам, дар замони Илёс пайғамбар, вақте ки сеюним сол борон наборид ва дар рӯйи замин гуруснагии сахте ба вуҷуд омад, дар Исроил бевазанони бисёре буданд,[+] 26вале Илёс назди ҳеҷ яке аз онҳо фиристода нашуд. Ӯ танҳо ба назди як бевазане фиристода шуд, ки дар Сарфат ном шаҳри Сидун зиндагӣ мекард. 27Дар замони пайғамбар Элишоъ ҳам дар сарзамини Исроил бисёр касон бемории пӯст[†] доштанд. Вале ба ғайр аз Наамон, ки аз Сурия буд, ҳеҷ кадоме аз онҳо шифо наёфт».

28Онҳое, ки дар ҷамоатхона буданд, аз шунидани чунин суханҳо ба ғазаб омаданд. 29Баъд аз ҷояшон бархеста, Исоро аз шаҳр берун карданд. Он шаҳр болои теппа сохта шуда буд ва онҳо Ӯро ба лаби ҷарӣ оварда хостанд аз он ҷо партоянд. 30Аммо Ӯ аз миёни онҳо гузашта, бо роҳи Худ равона шуд[+].


Шифо ёфтани марди ҷинзада

31[•]Исо ба шаҳри Кафарнаҳум, ки дар Ҷалил аст, омада, дар рӯзи шанбе мардумро таълим медод[+]. 32Одамон аз таълимоти Ӯ дар ҳайрат монданд, чунки суханонаш боқудрат буданд[+]. 33Дар ҷамоатхона марде ҳузур дошт, ки дар вуҷудаш рӯҳи нопок, яъне ҷин ҷо шуда буд. Ӯ бо овози баланд фарёд зада гуфт: 34«Моро ба ҳоламон гузор! Ту ба мо чӣ кор дорӣ, эй Исои Носирӣ? Магар барои нобуд кардани мо омадаӣ?! Туро медонам! Ту Шахси поки Худо ҳастӣ!»[+] 35Вале Исо ҷинро сарзаниш карда, фармуд: «Хомӯш шав ва аз вай берун баро!» Ҷин мардро дар пеши назари ҳама ба замин партофт ва ба он мард ҳеҷ зараре нарасонда, аз вай берун баромад[+]. 36Ҳама ба ҳайрат афтода, ба якдигар мегуфтанд: «Ин чӣ гап аст?! Ӯ бо қудрату қувват ба рӯҳҳои нопок амр медиҳад ва онҳо берун мебароянд!»

37Овозаи Исо дар тамоми он вилоят паҳн мешуд.


Шифо ёфтани бисёр одамон

38[•]Исо аз ҷамоатхона баромада, ба хонаи Шимъун ном марде рафт. Хушдомани Шимъун таби баланд дошт ва аз Исо хоҳиш карданд, ки ба ин зан ёрӣ диҳад[+]. 39Исо болои сари ӯ хам шуда, ба таб фармон дод ва он паст шуд. Зан дарҳол аз ҷояш хеста, ба меҳмондории онҳо машғул шуд.

40Вақти ғуруби офтоб ҳамаи онҳоеро, ки ба бемориҳои гуногун гирифтор буданд, ба назди Исо оварданд. Ӯ дасти Худро болои ҳар яке аз онҳо мегузошту шифо медод. 41Ҳамчунон, ҷинҳо «Ту Писари Худо ҳастӣ!» гуфта, фарёдзанон аз бисёр касон берун мебаромаданд. Аммо Ӯ онҳоро сарзаниш карда, ба онҳо иҷозати гап заданро намедод, чунки онҳо медонистанд, ки Ӯ Масеҳи[†] Худо аст[+].


Исо дар ҷамоатхонаҳо таълим медиҳад

42[•]Вақте ки субҳ дамид, Исо берун баромада, ба ҷойи беодам рафт. Вале мардум Ӯро ҷустуҷӯ карда, ба наздаш омаданд ва илтимос карданд, ки аз наздашон наравад[+]. 43Ӯ бошад, ба онҳо гуфт: «Ман бояд хушхабари Подшоҳии Худоро[†] ба шаҳрҳои дигар ҳам бирасонам, чунки бо ҳамин мақсад фиристода шудаам».

44Ва Ӯ дар ҷамоатхонаҳои тамоми сарзамини Яҳудия хушхабарро эълон мекард.

### 5


Интихоби шогирдони аввалин

1[•]Як рӯз Исо дар канори баҳри Ҷинесор[*] меистод ва мардуми бисёре, ки мехостанд каломи Худоро бишнаванд, аз ҳар тараф ба Ӯ фишор меоварданд[+]. 2Исо ду қаиқеро дид, ки дар соҳили баҳр гузошта шуда буданд ва моҳигирон аз онҳо берун омада, тӯрҳоро мешустанд. 3Ӯ ба яке аз қаиқҳо, ки соҳибаш Шимъун буд, савор шуда, аз ӯ хоҳиш кард, ки қаиқро аз соҳил каме дуртар ронад. Баъд нишаста, аз қаиқ мардумро таълим медод. 4Дар охири суханаш Ӯ ба Шимъун ва ҳамроҳонаш гуфт: «Қаиқро ба мобайни баҳр бурда, тӯрҳоятонро барои сайди моҳӣ ба об андозед»[+]. 5Шимъун ҷавоб дод: «Устод! Мо тамоми шаб заҳмат кашидем ва чизе сайд накардем, вале тӯрро ба об меандозем, чунки Ту мефармоӣ». 6Вақте ин корро карданд, он қадар моҳӣ сайд шуд, ки тӯрҳояшон ба кандан даромаданд. 7Пас, ба шарикони худ, ки дар қаиқи дигар буданд, ишорае карданд, то ба ёриашон биёянд. Онҳо омада, ҳар ду қаиқро то дараҷае аз моҳӣ пур карданд, ки қариб ғарқ мешуданд.

8Шимъуни Петрус ин ҳолатро дида, пеши пойҳои Исо афтода, гуфт: «Эй Хоҷаам! Аз пеши ман биравед, чунки ман одами гунаҳкор ҳастам». 9Ӯ инро барои он гуфт, ки худаш ва ҳамроҳонаш аз сайди бешумори моҳиёне, ки ба даст оварда буданд, ба ҳайрат афтоданд. 10Яъқубу Юҳанно низ, ки писарони Забдой ва шарикони Шимъун буданд, ҳайрон шуданд. Вале Исо ба Шимъун гуфт: «Натарс, аз ин пас мардумро монанди моҳӣ ҷамъ мекунӣ»[+].

11Сипас моҳигирон қаиқҳоро ба соҳил бароварданд ва ҳамаи корҳояшонро партофта, Исоро пайравӣ карданд.


Шифо ёфтани марде, ки бемории пӯст дошт

12[•]Исо дар шаҳре буд, ки дар он ҷо марде аз сар то по гирифтори бемории пӯст[†] буд. Он бемор Исоро дида, рӯй ба замин ниҳоду илтимос кард: «Хоҷа, агар хоҳӣ, метавонӣ маро пок созӣ»[+]. 13Он гоҳ Исо дасташро ба ӯ расонда гуфт: «Албатта, мехоҳам, пок шав!» ва ҳамон дам пӯсташ сиҳат шуд.

14Баъд, Исо ба ӯ амр дода, гуфт: «Дар бораи ин воқеа ба касе нагӯй, балки рост назди коҳин[†] рафта, худро нишон деҳ. Баъд барои пок шудани худ, чӣ тавре ки Мусо фармудааст, қурбонӣ бикун, то ба мардум шаҳодате гардад»[+].

15Аммо ба ин нигоҳ накарда, овозаи Исо торафт паҳн мешуд. Шумораи зиёди мардум барои шифо ёфтан аз бемориҳои худ ва шунидани сухани Ӯ дар атрофаш ҷамъ меомаданд.

16Исо бошад, барои дуо кардан ба ҷойи беодам мерафт[+].


Шифо ёфтани марди шал

17[•]Рӯзе Исо машғули таълим буд. Чанд нафар аз равияи фарисиён[†] ва устодони шариат,[†] ки аз Яҳудияву Уршалим ва тамоми деҳоти Ҷалил омада буданд, дар он ҷо менишастанд. Қудрати Худованд барои шифо додан бо Исо буд[+]. 18Ҳамин вақт чанд нафар як марди шалро бо ҷойгаҳаш бардошта оварданд. Онҳо кӯшиш карданд, ки ӯро ба даруни хона дароварда, дар пеши Исо гузоранд, 19вале аз сабаби бисёр будани мардум дароварда натавонистанд. Пас ба болои хона баромада, баъзе сафолҳои бомро гирифта, шалро бо ҷойгаҳаш ба даруни хона, ба миёни мардум, пеши Исо фароварданд. 20Исо имони онҳоро дида, ба шал гуфт: «Дӯстам! Гуноҳҳоят бахшида шуданд»[+].

21Вале устодони шариату фарисиён аз дил гузаронданд: «Ин кист, ки суханони куфр мегӯяд? Ғайр аз Худо кӣ гуноҳҳоро бахшида метавонад?»[+] 22Исо бошад, фикри онҳоро фаҳмида, ҷавоб дод: «Чаро дар дили худ чунин фикрҳо доред? 23Кадомаш осонтар аст: гуфтани он ки „гуноҳҳои ту бахшида шуданд“ ё гуфтани он ки „бархез ва роҳ гард“? 24Пас Ман ба шумо исбот мекунам, ки Писари Одамизод[†] дар рӯйи замин ҳаққи бахшидани гуноҳҳоро дорад». Ӯ ба шал гуфт: «Ба ту мегӯям, бархез, ҷойгаҳатро бардошта ба хонаат рав!» 25Он мард дар пеши ҳама дарҳол аз ҷояш хест ва ҷойгаҳашро, ки дар рӯйи он хобида буд, бардошта, Худоро ситоишкунон ба хонааш равона шуд.

26Ҳама ба ҳайрат афтода, Худоро ситоиш карданд ва пур аз тарсу ҳарос шуда, мегуфтанд: «Имрӯз чизҳои ҳайратангез дидем».


Даъват шудани Левӣ

27[•]Баъд аз ин Исо берун рафт ва Левӣ ном андозгиреро дид, ки дар ҷойи ҷамъоварии андоз менишаст. Исо ба вай гуфт: «Аз паси ман биё» ва 28Левӣ бархест ва ҳама чизашро монда, аз паси Ӯ равона шуд.

29Левӣ дар хонаи худ барои Исо зиёфати калон орост. Шумораи зиёди андозгирон ва дигар меҳмонон дар сари дастархон менишастанд[+]. 30Фарисиён ва устодони шариат ба шогирдони Исо шикоят карда, гуфтанд: «Чаро шумо бо андозгирону гунаҳкорон мехӯреду менӯшед?»[+] 31Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Ба табиб на одамони солим, балки беморон муҳтоҷанд. 32Ман ҳам барои он омадаам, ки на некукорон, балки гунаҳкоронро ба тавба даъват намоям»[+].


Савол дар бораи рӯза

33[•]Онҳо ба Исо гуфтанд: «Чаро шогирдони Яҳёи Таъмиддиҳанда[†] зуд-зуд рӯза мегиранду дуо мехонанд, шогирдони фарисиён низ чунин мекунанд, вале шогирдони Ту мехӯранд ва менӯшанд?»[+] 34Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Оё метавонед дӯстони домодро дар тӯйи арӯсӣ, модоме ки домод бо онҳост, маҷбур созед, ки рӯза гиранд[+]? 35Вале вақте мерасад, ки домод аз байнашон гирифта мешавад ва он гоҳ онҳо низ рӯза мегиранд»[+].

36Баъд ба онҳо ин масалро гуфт: «Ҳеҷ кас аз либоси нав пораеро канда, ба либоси куҳна дарбеҳ ё поргӣ намекунад, чунки ҳам либоси нав ҳайф мешавад ва ҳам дарбеҳ ё поргии нав ба либоси куҳна мувофиқ намеояд. 37Ҳамчунин, ҳеҷ кас шароби навтайёршударо ба халтаи чармини куҳна намерезад, чунки аз турш шудани шароб халта медарад ва шароб мерезаду халта низ аз кор мебарояд. 38Баръакс, шароби навтайёршударо бояд ба халтаи нав резанд. 39Ҳеҷ кас баъд аз нӯшидани шароби куҳна шароби навро талаб намекунад, зеро мегӯяд, ки шароби куҳна хуб аст».

### 6


Савол дар бораи рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат

1[•]Дар яке аз рӯзҳои шанбе Исо аз байни киштзорҳои гандум мегузашт. Шогирдонаш хӯшаҳои гандумро канда, бо кафи дасташон молида мехӯрданд. 2Баъзе аз фарисиён[†] гуфтанд: «Чаро шумо кореро мекунед, ки кардани он дар рӯзи шанбе раво нест?» 3Исо ҷавоб дод: «Магар шумо дар навиштаҷот[†] нахондаед, ки шоҳ Довуд, вақте ки бо ҳамроҳонаш гурусна монд, чӣ кор карда буд? 4Ӯ ба хонаи Худо[†] даромада, нони ба Худо тақдимшударо гирифта хӯрд ва ба ҳамроҳонаш низ дод. Ҳол он ки аз рӯйи шариат[†] фақат ба коҳинон[†] хӯрдани он нон мумкин аст». 5Баъд ба онҳо гуфт: «Писари Одамизод[†] Хоҷаи рӯзи шанбе аст».


Шифо додан дар рӯзи шанбе

6Боз дар яке аз рӯзҳои истироҳат Исо ба ҷамоатхона даромада, машғули таълим шуд. Дар он ҷо як марде буд, ки дасти росташ хушк шуда буд[+]. 7Устодони шариат ва фарисиён Исоро мушоҳида мекарданд, ки оё дар рӯзи шанбе одамро шифо медиҳад ё не, то тавонанд Ӯро дар ягон кор айбдор кунанд[+]. 8Аммо Исо фикри онҳоро медонист ва ба он марди дасташ хушкшуда гуфт: «Бархез ва дар миёнҷо исто». Он мард бархесту истод. 9Исо ба онҳо гуфт: «Ба шумо саволе медиҳам: дар рӯзи шанбе некӣ кардан равост ё бадӣ кардан? Ҷони касеро наҷот додан ё нобуд кардан?»[+] 10Баъд ба ҳамаи онҳо нигоҳ карда, ба он мард гуфт: «Дастатро дароз кун». Вай дасташро дароз карду дасташ сиҳат шуд. 11Аммо устодони шариат ва фарисиён дар ғазаб шуда, бо ҳамдигар маслиҳат мекарданд, ки бар зидди Исо чӣ кор кунанд.


Интихоби дувоздаҳ фиристода

12[•]Дар яке аз он рӯзҳо Исо барои дуо ба кӯҳ баромад ва тамоми шаб ба Худо дуо кард. 13Вақте ки рӯз шуд, шогирдонашро ба наздаш ҷеғ зада, аз миёнашон дувоздаҳ нафарро интихоб кард ва онҳоро фиристода[†] номид, ки инҳоянд: 14Шимъун, ки Исо ӯро Петрус номид ва бародари Шимъун Андриёс, Яъқуб ва Юҳанно, Филиппус ва Барталмо,[+] 15Матто ва Тумо, Яъқуби писари Ҳалфой ва Шимъун, ки ба ӯ лақаби Ватандӯстро гузошта буданд,[+] 16Яҳудои писари Яъқуб ва Яҳудои Исқарютӣ, ки оқибат хиёнаткор мешавад[+].


Мардум аз пайи Исо мераванд

17[•]Исо бо шогирдонаш аз кӯҳ пойин фуромада, дар ҳамворие истод. Шумораи зиёди пайравонаш ва мардуми бисёре аз тамоми гирду атрофи сарзамини Яҳудия, аз Уршалим, аз ноҳияҳои Сур ва Сидуни назди баҳр ҷамъ омаданд, 18то ки Исоро бишнаванд ва аз бемориҳояшон шифо ёбанд. Касоне, ки аз ҷинҳо азоб мекашиданд, низ шифо ёфтанд. 19Бинобар ин, ҳама кӯшиш мекарданд, ки дасти худро ба Исо расонанд, чун қуввае, ки аз Ӯ берун меомад, ҳамаро шифо медод[+].


Одамони хушбахт ва бадбахт

20Исо ба шогирдонаш чашм дӯхта, гуфт:

«Хушбахтед шумо, ки ҳоло бечораед, чунки Подшоҳии Худо[†] аз они шумост.
21Хушбахтед шумо, ки ҳоло гуруснаед, чунки сер хоҳед шуд.
Хушбахтед шумо, ки ҳоло гиря мекунед, зеро хандон хоҳед шуд[+].
22Хушбахтед шумо, вақте ки мардум ба хотири Писари Одамизод ба шумо нафрат доранд, шуморо аз байнашон меронанду дашном дода, туҳмат мекунанд[+]. 23Дар он рӯз шодӣ кунед ва аз хурсандӣ рақс кунеду донед, ки Худо дар осмон бароятон мукофоти калон дорад. Аҷдоди гузаштаи ин мардум бо пайғамбарон ҳамин тавр рафтор мекарданд[+].
24Лекин, вой бар ҳоли шумо, эй сарватмандон, зеро танҳо дар ин дунё хурсандӣ мекунед[+].
25Вой бар ҳоли шумо, ки ҳоло сер ҳастед, чунки гурусна хоҳед монд.
Вой бар ҳоли шумо, ки ҳоло механдед, зеро гирёну нолон хоҳед шуд.
26Вой бар ҳоли шумо, вақте ки ҳама шуморо таърифу тавсиф мекунанд, чунки аҷдодони ин одамон низ бо пайғамбарони бардурӯғ ҳамин тавр рафтор мекарданд.


Дӯст доштани душманон

27[•]Ман ба шумо, ки суханамро мешунавед, мегӯям: душманонатонро дӯст доред ва ба онҳое, ки аз шумо нафрат доранд, некӣ кунед, 28барои онҳое, ки шуморо лаънат мекунанд, баракат талабед ва барои онҳое, ки ба шумо бадӣ мекунанд, дуои хайр гӯед[+].

29Агар касе ба як тарафи рӯятон занад, тарафи дигари рӯятонро ба ӯ гардонед ва агар касе ҷомаатонро кашида гирад, монед, ки куртаатонро ҳам бигирад[+].

30Ҳар кӣ аз шумо чизе талаб кунад, онро ба ӯ диҳед ва ҳар кӣ чизи шуморо бигирад, баргардондани онро талаб накунед.

31Пас, ҳар рафтореро, ки аз дигарон нисбати худ дидан хоҳед, ҳамон тавр, аввал худи шумо нисбати дигарон рафтор кунед[+].

32Агар шумо фақат касонеро дӯст доред, ки шуморо дӯст медоранд, чӣ ҷойи таъриф? Зеро гунаҳкорон ҳам дӯстдорони худро дӯст медоранд.

33Агар фақат ба касоне, ки ба шумо некӣ мекунанд, некӣ кунед, шумо чӣ ифтихоре доред? Зеро гунаҳкорон низ ҳамин тавр рафтор мекунанд.

34Агар ба касе қарз диҳеду умеди пас гирифтани онро дошта бошед, чӣ фоида дорад? Зеро гунаҳкорон низ ба гунаҳкорон қарз дода, интизори пас гирифтани он ҳастанд. 35Вале шумо душманонатонро дӯст доред, некӣ кунед ва қарз диҳеду интизори гирифтани он нашавед. Он гоҳ мукофоти бузурге насибатон гашта, фарзандони Худои Таоло хоҳед буд. Зеро Худо ба одамони бад ва кӯрнамак ҳам меҳрубонӣ мекунад. 36Пас, ҳамон тавре ки Падари шумо раҳмдил аст, шумо низ раҳмдил бошед[+].


Айбдор кардани дигарон

37[•]Дигаронро айбдор накунед ва шумо низ айбдор карда намешавед. Ҳукм накунед ва ба ҳукм дучор намешавед. Ҳамаро бубахшед ва шумо низ бахшида мешавед[+]. 38Бидиҳед ва ба шумо низ дода мешавад: то ба андозаи зиёди ҷунбонидаю фишурдашуда ва лабрезшуда ба шумо дода мешавад, зеро бо кадом санги тарозу, ки баркашед, бо ҳамон санг барои шумо бармекашанд»[+].

39Ҳамчунин, Ӯ масалеро ба онҳо гуфт: «Оё як кӯр ба кӯри дигар роҳ нишон дода метавонад? Магар ҳар дуяшон ба чоҳ намеафтанд[+]? 40Шогирд аз устодаш баландтар нест. Аммо вақте ки пурра таълим мегирад, монанди устодаш мешавад[+].

41Чаро шумо хасро дар чашми бародари худ мебинеду кундаро, ки дар чашми худатон ҳаст, намебинед? 42Чӣ хел ҷуръат карда ба бародаратон мегӯед: „Эй бародар, иҷозат деҳ хасро аз чашмат барорам“, вақте ки кундаро дар чашми худ намебинед? Эй дурӯяҳо! Аввал кундаро аз чашми худатон бароред, он гоҳ дурусттар дида метавонед, ки чӣ хел хасро аз чашми бародаратон бароред.


Дарахт ва меваи он

43[•]Ҳаргиз дарахти хуб меваи бад ва ё дарахти бад меваи хуб намедиҳад. 44Чӣ хел будани дарахт аз мевааш маълум мегардад. Аз буттаи хор анҷир намечинанд ва ё ҳосили ангур намегиранд. 45Шахси нек аз хазинаи неки дилаш некиро ва шахси бад аз хазинаи бади дилаш бадиро мебарорад, зеро он чизе ки дар дилатон ҳаст, лабрез шуда, аз забонатон берун меояд[+].


Бинокори дурандешу бинокори беақл

46[•]Чаро Маро „Хоҷа! Хоҷа!“ меномеду гуфтаҳоямро иҷро намекунед[+]? 47Ҳоло ба шумо ба кӣ монанд будани касеро мефаҳмонам, ки пеши Ман омада, гуфтаҳои Маро мешунаваду онҳоро иҷро мекунад. 48Ӯ ба одаме монанд аст, ки барои сохтани хонааш заминро чуқур канда, пойдеворашро болои санге мегузорад. Ҳангоме ки обхезӣ мешаваду оби дарё хонаро зер мекунад, ба он ҳеҷ осебе намерасад, чунки пойдевораш мустаҳкам сохта шудааст. 49Аммо касе, ки гуфтаҳои Маро мешунавад, вале иҷро намекунад, ба одаме монанд аст, ки хонаашро бе пойдевор дар рӯйи хок сохтааст. Пас, вақте оби дарё хонаро зер мекунад, он ба зудӣ фурӯ рафта, несту нобуд мешавад».

### 7


Шифо ёфтани хизматгор

1[•]Баъд аз он ки Исо тамоми суханҳояшро ба мардум гуфта шуд, вориди шаҳри Кафарнаҳум гашт. 2Дар он ҷо як сардори лашкар хизматгоре дошт, ки барояш азиз буд. Ин хизматгор бемор шуда, дар бистари марг мехобид. 3Сардори лашкар овозаи Исоро шунида, пирони яҳудиро пеши Ӯ фиристод, то илтимос кунанд, ки омада хизматгорашро шифо диҳад. 4Онҳо назди Исо омаданд ва бисёр илтимос карда гуфтанд: «Ин сардори лашкар сазовори он аст, ки барояш чунин корро бикунӣ,[+] 5чунки вай халқи моро дӯст медорад ва барои мо ҷамоатхонае сохтааст».

6Исо ҳамроҳи онҳо рафт. Ҳангоме ки ба хона наздик мешуд, он сардор дӯстонашро фиристод, ки аз номи вай ба Исо чунин гӯянд: «Хоҷа! Аз ин зиёд заҳмат накаш, зеро ман сазовори он нестам, ки Ту аз дари ман дароӣ. 7Ба ҳамин сабаб, худро муносиб надонистам, ки назди Ту биёям. Танҳо як амр деҳ ва хизматгорам шифо меёбад. 8Зеро ман як фармонбардор ҳастам ва дар зери итоати худ низ сарбозонро дорам. Вақте ки ба яке „рав“ мегӯям, меравад, ба дигаре „биё“ мегӯям, меояд ва агар ба хизматгорам „фалон корро бикун“ гӯям, ӯ албатта он корро иҷро мекунад».

9Исо инро шунида, ҳайрон шуд ва ба мардуми бешуморе, ки аз паси Ӯ меомаданд, рӯ оварда гуфт: «Ба шумо мегӯям, ки ҳатто дар байни исроилиён[†] касеро надидам, ки чунин имони қавӣ дошта бошад».

10Фиристодагони[†] сардори лашкар ба хона баргашта, диданд, ки хизматгор сиҳат шудааст.


Зинда шудани писари бевазан

11Дере нагузашта Исо ҳамроҳи шогирдон ва шумораи зиёди мардум ба шаҳри Ноин рафт. 12Ӯ ба дарвозаи шаҳр наздик шуда, дид, ки мурдаеро мебароранд. Он мурда писари ягонаи бевазане буд ва сокинони зиёди шаҳр ҳамроҳи он зан равона буданд. 13Худованд Исо он занро дида, дилаш ба ҳоли вай сӯхт ва ба ӯ гуфт: «Гиря накун»[+]. 14Баъд наздик омада, дасти Худро рӯйи тобут гузошт ва тобутбардорон истоданд. Сипас, Ӯ гуфт: «Эй ҷавон! Ба ту мегӯям, бархез»[+]. 15Мурда аз ҷояш бархеста нишасту ба сухан даромад ва Исо ӯро ба модараш супорид.

16Ҳамаро тарсу ҳарос фаро гирифт ва мардум Худоро ҳамду санохонон мегуфтанд: «Худо ба халқи Худ назар андохт ва дар байни мо пайғамбари бузурге пайдо шуд»[+]. 17Одамон дар тамоми Яҳудия ва гирду атрофи он дар бораи Исо нақл мекарданд.


Омадани шогирдони Яҳё

18[•]Шогирдони Яҳё низ ба устодашон ҳамаи воқеаҳоро нақл карданд. Яҳё ду нафар аз шогирдонашро 19ба назди Исо фиристод, то бипурсанд: «Оё Ту ҳамон Шахсе ҳастӣ, ки омаданашро пешгӯйӣ карда буданд ё мо бояд мунтазири каси дигар бошем?»[+] 20Онҳо ба назди Исо омада, гуфтанд: «Яҳёи Таъмиддиҳанда[†] моро пеши Ту фиристод, то бипурсем, ки оё Ту ҳамон шахсе ҳастӣ, ки омаданашро пешгӯйӣ карда буданд ё мо бояд мунтазири каси дигар бошем?»

21Ин ҳамон вақте буд, ки Исо мардуми зиёдеро аз бемориҳову дарду азоб шифо дода, ҷинҳоро аз одамон берун карда, чашмони бисёр кӯронро бино мекард.

22Ӯ ба онҳо ҷавоб дод: «Ҳар чиро, ки дидаеду шунидаед, рафта, ба Яҳё нақл кунед. Яъне бигӯед, ки чашмони кӯрон бино мешаванду шалҳо роҳ мегарданд, касоне, ки бемории пӯст[†] доранд, пок мешаванду карҳо шунаво мешаванд, мурдагон зинда мешаванд ва ба бечорагон хушхабар эълон карда мешавад. 23Пас хушбахт аст касе, ки дар ҳаққи Ман шакку шубҳа намекунад»[+].


Шаҳодати Исо дар бораи Яҳё

24Баъд аз рафтани шогирдони Яҳё Исо ба мардум дар бораи Яҳё суханашро оғоз кард: «Назди Яҳё ба биёбон барои дидани чӣ рафта будед? Барои дидани найзоре, ки аз вазидани бод меҷунбад[+]? 25Гӯед, ки чаро рафта будед? Магар барои дидани одаме, ки либоси қимат мепӯшад? Охир онҳое, ки либоси зебо мепӯшанд ва ҳаёти пур аз айшу ишрат доранд, дар қасрҳо зиндагӣ мекунанд. 26Барои чӣ рафта будед? Барои дидани пайғамбар? Дуруст, аммо ба шумо мегӯям, ки шумо каси бузургтар аз пайғамбарро дидаед[+]. 27Яҳё ҳамон шахсест, ки Худо дар борааш дар навиштаҷот[†] гуфтааст:

„Ман пешопеши Ту хабаррасони Худро мефиристам,
то барои омаданат роҳ тайёр кунад“.[+]

28Ба шумо мегӯям, дар байни ҳамаи онҳое, ки аз модар ба дунё омадаанд, бузургтар аз Яҳё касе нест. Аммо шахси хурдтарин дар Подшоҳии Худо[†] бузургтар аз Яҳё аст»[+].

29Тамоми мардум ва андозгирон низ суханони Ӯро шунида, дуруст будани роҳи Худоро тасдиқ менамуданд ва аз ин сабаб, аз дасти Яҳё таъмид гирифта буданд[+]. 30Вале азбаски фарисиён[†] ва устодони шариат[†] таъмиди Яҳёро нагирифта буданд, аз нияте, ки Худо нисбаташон дошт, рӯй гардонданд.

31Исо суханашро давом дода, гуфт: «Одамони ин наслро бо кӣ муқоиса намоям? Онҳо ба кӣ монандӣ доранд? 32Онҳо монанди кӯдаконе ҳастанд, ки дар кӯча бозӣ мекунанду як гурӯҳи онҳо ба гурӯҳи дигар мегӯяд:

„Мо бароятон най навохтем, аммо шумо рақс накардед!
Суруди мотам хондем, вале гиря накардед“.

33Ҳоло Яҳёи Таъмиддиҳанда омадааст, ки нон намехӯраду шароб наменӯшад ва шумо мегӯед, ки ӯ ҷин дорад[+]. 34Писари Одамизод[†] омадааст, ки ҳам мехӯраду ҳам менӯшад, лекин шумо мегӯед: „Ӯ марди пурхӯру бадмаст, дӯсти андозгирону гунаҳкорон аст“[+]. 35Вале дуруст будани ҳикмати Худо аз корҳои тамоми фарзандонаш маълум мегардад».


Исо зани гунаҳкорро мебахшад

36[•]Яке аз фарисиён Исоро ба меҳмонӣ даъват кард ва Ӯ ба хонаи он фарисӣ рафта, дар сари дастархон кашпаҳлу зада нишаст.

37Дар он шаҳр як зани пургуноҳе буд. Чун ӯ фаҳмид, ки Исо дар хонаи он фарисӣ хӯрок мехӯрад, як шишача равғани атрафшонро гирифта, ба он ҷо омад. 38Вай аз пушт, назди пойҳои Исо истода, мегирист ва ашкҳояш ба пойҳои Исо мечакиданд. Зан бо мӯйҳояш пойҳои Ӯро мехушконид, бо эҳтиром онҳоро мебӯсид ва ба онҳо равғани хушбӯйро мемолид. 39Инро дида, фарисие, ки Исоро даъват карда буд, аз дилаш чунин фикрро гузаронд: «Агар ин мард дар ҳақиқат пайғамбар мебуд, медонист, ки ин зан чӣ гуна аст. Чун зане, ки ҳоло ба Ӯ даст мерасонад, гунаҳкор аст»![+] 40Вале Исо ба ӯ гуфт: «Шимъун! Мехоҳам ба ту чизе бигӯям». Гуфт: «Марҳамат, Устод».

41Пас, Исо суханашро давом дода, гуфт: «Ду кас аз як одам пул қарз гирифтанд. Яке аз ӯ панҷсад ва дигаре панҷоҳ тангаи нуқра қарздор буд[+]. 42Азбаски қарзашонро канда наметавонистанд, он шахс қарзи ҳардуро бахшид. Ҳоло бигӯ, ки кадоме аз онҳо ӯро бештар дӯст медорад?»[+] 43Шимъун дар ҷавоб гуфт: «Ба фикрам он касе, ки ба ӯ қарзи зиёдтаре бахшида шудааст». Исо гуфт: «Дуруст фаҳмидӣ». 44Баъд ба он зан рӯ оварда, ба Шимъун гуфт: «Ин занро мебинӣ? Ман ба хонаат омадам, вале барои пойҳоям об наовардӣ, ин зан бошад, пойҳои Маро бо ашкҳояш тар ва бо мӯйҳояш хушк кард. 45Ту ба Ман бӯсаи салом надодӣ, ин зан бошад, аз вақти омаданам то ҳол бӯсидани пойҳоямро бас намекунад. 46Ту ба сарам ҳатто равғани одиро намолидӣ, вай бошад, равғани атрафшонро ба пойҳоям молид. 47Бинобар ин, ба ту мегӯям, азбаски гуноҳҳои зиёди вай бахшида шудаанд, ӯ чунин муҳаббати зиёд дорад ва агар ба касе гуноҳи камтар бахшида шавад, муҳаббаташ низ камтар аст». 48Баъд ба он зан гуфт: «Гуноҳҳоят бахшида шуданд»[+]. 49Онҳое, ки бо Ӯ дар сари як дастархон нишаста буданд, худ ба худ мегуфтанд: «Вай кист, ки ҳатто гуноҳҳоро мебахшад?» 50Вале Исо ба зан гуфт: «Туро имонат наҷот додааст. Рав ва дар амон бош!»[+]

### 8


Занҳо Исоро пайравӣ мекунанд

1Баъд аз ин, Исо дар шаҳру деҳот гашта, ба мардум хабари хуши Подшоҳии Худоро[†] мерасонд. Дар ин кор Ӯро дувоздаҳ шогирд[+] 2ва якчанд зан, ки ҷинҳо аз онҳо берун баромада буданду аз бемориҳо шифо ёфта буданд, ҳамроҳӣ мекарданд. Яке аз он занҳо Марям буданд, ки Маҷдалия номида мешуд ва аз ӯ ҳафт ҷин берун рафта буд[+]. 3Дигар зан Юҳанна ном дошт, ки шавҳараш Кузо дар дарбори ҳоким Ҳиродус нозири хоҷагӣ буд. Ҳамчунин, Сусанна ва бисёр дигарон, ки бо пулу молашон онҳоро дастгирӣ мекарданд[+].


Масал дар бораи деҳқон

4[•]Вақте ки мардуми бисёре аз шаҳрҳои гирду атроф ҷамъ шуда, ба назди Исо омаданд, Ӯ масалеро гуфт: 5«Рӯзе як деҳқон барои кишт кардани донаҳои худ ба киштзор меравад. Ҳангоми дона коштанаш, як миқдори он ба пайраҳа афтода поймол мешавад ва парандаҳо омада, онҳоро аз замин чида мехӯранд. 6Миқдори дигари донаҳо ба замини санглох афтода месабзад, вале аз беобӣ хушк мешавад. 7Миқдори дигараш ба замини хордор афтода месабзад, вале хорҳо қад кашида, онҳоро пахш мекунанд. 8Аммо қисми донаҳое, ки ба замини хуби ҳосилхез меафтад, сабзида, сад баробар зиёдтар ҳосил медиҳад». Инро гуфту хитоб кард: «Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад!»[+]


Маънидод кардани масал дар бораи деҳқон

9[•]Шогирдон аз Исо маънои ин масалро пурсиданд 10ва Ӯ гуфт: «Фаҳмиши сирру асрори Подшоҳии Худо ба шумо ато шудааст, аммо ба дигарон бо масалҳо мегӯям, то ки

„онҳо нигоҳ кунанду набинанд,
гӯш кунанду нафаҳманд“[+].

11Маънои масал ин аст: дона – каломи Худост[+]. 12Донаҳое, ки ба пайраҳа афтодаанд, онҳое мебошанд, ки каломро мешунаванд, вале шайтон омада, онро аз дилашон медуздад, то ки имон наоваранд ва наҷот наёбанд. 13Донаҳое, ки ба замини санглох афтодаанд, онҳое мебошанд, ки каломро шунида, бо шодӣ онро қабул мекунанд, вале азбаски реша надоранд, муддати кӯтоҳе имондор буда, дар вақти озмоиш имони худро аз даст медиҳанд[+]. 14Донаҳое, ки ба миёни хорҳо афтодаанд, онҳое мебошанд, ки каломро мешунаванд, вале ғаму ташвиш ва сарвату лаззати зиндагӣ онҳоро пахш мекунад ва онҳо ҳеҷ самаре ба бор намеоваранд[+]. 15Аммо донаҳои ба замини ҳосилхез афтода касоне мебошанд, ки каломро мешунаванд ва онро дар дили нек ва пок нигоҳ дошта, бо сабру тоқат самар меоранд[+].


Масал дар бораи чароғ

16Ҳеҷ кас чароғро даргиронда, онро бо зарфе намепӯшонад ва ё ба зери кат намегузорад. Баръакс, онро ба чароғпоя мемонад, то ҳар кӣ дарояд, равшаниашро бубинад[+]. 17Зеро ҳеҷ чизи пинҳоне нест, ки ошкор нашавад ва чизи пӯшидае нест, ки маълум ва равшан нагардад[+]. 18Пас, аҳамият диҳед, ки ба суханони Ман чӣ тавр гӯш медиҳед, зеро ба ҳар кӣ чизе дорад, боз дода мешавад, лекин аз касе, ки надорад, ҳатто он андаке, ки фикр мекунад дорад, гирифта мешавад».


Модар ва бародарони Исо

19[•]Ҳамин вақт модару бародарони Исо наздаш омаданд, аммо аз сабаби тӯдаи одамон ба Ӯ наздик шуда натавонистанд[+]. 20Ба Исо хабар доданд: «Модар ва бародаронат дар берун истодаанд ва Туро дидан мехоҳанд». 21Ӯ ҷавоб дод: «Модар ва бародарони Ман онҳое ҳастанд, ки каломи Худоро мешунаванд ва онро иҷро мекунанд»[+].


Ором кардани тӯфон

22[•]Рӯзе Исо бо шогирдонаш ба қаиқ савор шуда, ба онҳо гуфт: «Биёед, ба дигар тарафи баҳр мегузарем». Онҳо равон шуданду[+] 23дар роҳ Исоро хоб бурд. Баногоҳ, дар баҳр тӯфони чунон сахте бархест, ки қаиқ аз об пур шуд ва онҳо дар хатар монданд. 24Шогирдон Исоро бедор карда, гуфтанд: «Устод! Устод! Ҳалок мешавем!» Ӯ аз хоб хеста, ба шамолу мавҷҳои пурталотум фармон дод ва тӯфон хомӯш шуда, ҳама ҷоро оромӣ фаро гирифт. 25Сипас, Вай ба шогирдонаш гуфт: «Имонатон куҷост?!» Шогирдон тарсиданд ва ҳайрон монда, ба якдигар мегуфтанд: «Ин Кист, ки ҳатто ба шамолу баҳр фармон медиҳад ва онҳо ба Ӯ итоат мекунанд?»


Шифо ёфтани марди ҷинзада

26[•]Баъд аз ин онҳо ба сарзамини ҷадариён, ки дар рӯ ба рӯйи вилояти Ҷалил воқеъ аст, омада расиданд. 27Вақте ки Исо ба соҳил фаромад, бо марде аз аҳли он шаҳр рӯ ба рӯ шуд, ки гирифтори ҷинҳо буд. Ӯ дер боз либос намепӯшид ва на дар хона, балки дар қабристон зиндагӣ мекард. 28Ҳамин ки ӯ Исоро дид, доду фиғонкунон пеши пойҳои Ӯ афтид ва бо овози баланд гуфт: «Эй Исо, Писари Худои[†] Таоло, Ту ба ман чӣ кор дорӣ? Илтимос мекунам, маро азоб надеҳ»[+]. 29Ӯ инро гуфт, чунки Исо ба рӯҳи нопок фармон дода буд, ки аз он мард берун барояд. Дар гузашта ҷин чандин бор он мардро азоб медод ва ҳарчанд ҷинзадаро бо занҷиру бандҳо баста нигоҳ медоштанд, мард онҳоро пора-пора мекард ва ҷин ӯро ба биёбон мебурд. 30Исо аз ӯ пурсид: «Номат чист?» Ӯ гуфт: «Лашкар», чунки ҷинҳои бисёре ба даруни он мард даромада буданд. 31Ҷинҳо аз Исо илтимос мекарданд, ки онҳоро ба ғори бепоён нафиристад. 32Ҳамон ҷо, дар болои теппа галаи калони хукҳо мечарид. Ҷинҳо Исоро зорию тавалло карданд, ки ба даруни хукҳо дароянд ва Ӯ ба онҳо иҷозат дод. 33Ҷинҳо аз он мард берун баромада, ба даруни хукҳо даромаданд ва гала дав-давон худро аз теппа ба баҳр партофта, ғарқ шуд.

34Хукбонон инро дида гурехтанд ва ин воқеаро дар шаҳру деҳот нақл карданд.

35Мардум барои дидани ин воқеа баромаданд ва ба назди Исо омада, ҳамон мардеро диданд, ки ҷинҳо аз ӯ берун рафта буданд. Вай дар тан либос дошту бо ақли солим дар пеши пойи Исо менишаст. Ҳамаро тарс фаро гирифт[+]. 36Шоҳидони ин воқеа ба одамон чӣ гуна шифо ёфтани ҷинзадаро нақл карданд. 37Баъд аз ин тамоми мардуми сарзамини ҷадариён аз Исо хоҳиш карданд, ки аз пеши онҳо биравад, зеро онҳоро тарсу ваҳм фаро гирифта буд ва Ӯ барои баргаштан боз ба қаиқ савор шуд[+]. 38Марде, ки ҷинҳо аз ӯ берун шуда буданд, илтимос кард, ки Исо ӯро бо Худ барад. Вале Исо ӯро ҷавоб дода гуфт: 39«Ба хонаат баргард ва он чиро ки Худо барои ту кардааст, нақл кун».

Ӯ рафта дар тамоми шаҳр дар бораи он кори бузурге, ки Исо барояш карда буд, эълон кард.


Шифо ёфтани зан ва зиндашавии духтар

40[•]Вақти баргаштани Исо мардуми зиёде, ки Ӯро интизор буданд, ба пешвозаш баромаданд. 41Ҳамон вақт Ёир ном марде, ки сардори ҷамоатхона буд, назди Исо омада, худро ба пеши пойҳояш партофт ва аз Ӯ илтимос кард, ки ба хонаи вай биёяд,[+] 42зеро духтари ягонааш, ки тақрибан дувоздаҳсола буд, дар бистари марг мехобид. Исо ҳамроҳи Ёир мерафт ва мардуми бисёре аз ҳар тараф ба Ӯ фишор меоварданд.

43Дар он ҷо зане буд, ки дувоздаҳ сол боз касалии хунравӣ дошт. Вай тамоми дороиашро ба табибон сарф кард, вале ҳеҷ кас ӯро шифо дода натавонист. 44Он зан аз қафо ба Исо наздик шуду ба домани ҷомаи Ӯ даст расонд ва ҳамон замон хунравиаш бозмонд[+]. 45Исо пурсид: «Ба Ман кӣ даст расонд?» Вақте ки ҳама инкор карданд, Петрус ба Ӯ гуфт: «Устод! Одамони бисёр дар гирдат ҷамъ шудаанд ва аз ҳар тараф фишор меоранд». 46Аммо Исо гуфт: «Касе ба Ман даст расонд, зеро Ман ҳис кардам, ки қуввае аз Ман берун рафт»[+]. 47Вақте он зан дид, ки дигар пинҳон монда наметавонад, тарсону ларзон омада, пеши пойи Исо афтид ва дар ҳузури ҳамаи мардум ба Ӯ иқрор шуд, ки чаро ба Ӯ даст расонд ва чӣ тавр зуд шифо ёфт. 48Исо ба ӯ гуфт: «Эй духтарам, туро имонат шифо дод. Рав ва дар амон бош»[+].

49Ҳанӯз ки Ӯ гап мезад, як нафаре аз хонаи Ёир хабар оварда, гуфт: «Духтарат мурд, дигар Устодро заҳмат надеҳ». 50Вале Исо инро шунида, гуфт: «Натарс, фақат имон дошта бош ва ӯ шифо меёбад». 51Вақте ки Исо ба хонаи Ёир омад, ба ғайр аз Петрус, Юҳанно, Яъқуб ва падару модари он духтар ба каси дигаре иҷозат надод, ки бо Ӯ ба хона дарояд[+]. 52Ҳама барои он духтар гиряву нола мекарданд, вале Исо гуфт: «Дигар гиря накунед, ӯ намурдааст, фақат хобидааст»[+]. 53Одамон ба гапи Исо хандиданд, зеро аниқ медонистанд, ки духтар мурдааст. 54Аммо Исо дасти ӯро гирифта, гуфт: «Эй духтар, бархез!»[+] 55Вай зинда шуд ва зуд аз ҷояш бархест. Исо фармуд, ки ба духтар хӯрок диҳанд. 56Падару модари вай дар ҳайрат монданд, Исо бошад, ба онҳо фармуд, ки ин воқеаро ба касе нагӯянд[+].

### 9


Фиристодани дувоздаҳ шогирд

1[•]Исо дувоздаҳ шогирдашро даъват карда, ба онҳо қувват ва қудрат дод, ки ҷинҳоро берун кунанд ва беморонро шифо диҳанд[+]. 2Сипас Ӯ онҳоро фиристод, то ки дар бораи Подшоҳии Худо[†] эълон карда, беморонро шифо бахшанд. 3Исо ба онҳо гуфт: «Дар сафар бо худ ҳеҷ чиз нагиред: на асо, на борхалта, на нон, на пул ва на либоси иловагӣ. 4Ба ҳар хонае, ки медароед, то рӯзи аз он шаҳр рафтанатон дар ҳамон хона бимонед. 5Вале агар шуморо дар ягон ҷо қабул накунанд, он шаҳрро тарк кунед ва чангу хокашро аз поятон афшонед, то шаҳодати айбдор будани онҳо гардад»[+].

6Шогирдон аз он ҷо рафтанду деҳа ба деҳа гашта, хушхабарро эълон мекарданд ва дар ҳама ҷо беморонро шифо мебахшиданд[+].


Ба ҳайрат афтодани ҳоким Ҳиродус

7[•]Вақте ки ҳоким Ҳиродус ҳамаи инро шунид, ба ҳайрат афтод, зеро баъзеҳо мегуфтанд, ки Яҳё зинда шудааст,[+] 8дигарон бошанд, мегуфтанд, ки Илёс пайғамбар пайдо гардидааст ва баъзеи дигарон мегуфтанд, ки яке аз пайғамбарони давраҳои қадим зинда шудааст. 9Вале Ҳиродус гуфт: «Охир ман сари Яҳёро аз танаш ҷудо карда будам. Пас, ин Кист, ки дар борааш чунин суханҳоро мешунавам?» Вай мехост Исоро бинад[+].


Сер кардани панҷ ҳазор кас

10[•]Вақте ки фиристодагон[†] баргаштанд, тамоми корҳои кардаашонро ба Исо нақл карданд. Ӯ онҳоро бо Худ гирифта, ба шаҳри Байтсайдо равона шуд, то ки бо шогирдонаш танҳо монад[+]. 11Вале мардум аз ин бохабар шуда, аз пайи Ӯ рафтанд ва Исо онҳоро бо хушнудӣ қабул карда, ба онҳо дар бораи Подшоҳии Худо нақл кард ва касонеро, ки ба шифо эҳтиёҷ доштанд, шифо бахшид.

12Рӯз бегоҳ мешуд ва дувоздаҳ шогирд ба назди Исо омада гуфтанд: «Ин ҷо ҷойи беодам аст. Мардумро ҷавоб деҳ, ки ба деҳоти гирду атроф рафта, барои худ ҷойи хоб ва хӯроке пайдо кунанд». 13Вале Вай ба онҳо гуфт: «Шумо ба онҳо хӯрок диҳед!» Шогирдон гуфтанд: «Мо фақат панҷ нону ду моҳӣ дорем. Магар ин ки рафта, барои ҳамаи ин одамон худамон хӯрок харем».

14Дар он ҷо тақрибан панҷ ҳазор мард буд ва Исо ба шогирдонаш гуфт: «Онҳоро панҷоҳнафарӣ гурӯҳ-гурӯҳ шинонед». 15Онҳо гуфтаи Исоро ба ҷо оварда, ҳамаро шинонданд. 16Баъд Ӯ он панҷ нону ду моҳиро ба дасташ гирифта, ба осмон нигаристу шукр гуфт ва нонҳоро пора карда, ба шогирдонаш дод, то ба мардум тақсим кунанд.

17Ҳама то сер шудан хӯрданд ва аз нонпораҳои боқимонда боз дувоздаҳ сабад пур шуд.


Эътирофи Петрус

18[•]Рӯзе, вақте ки Исо дар танҳоӣ дуо мекарду дар наздаш фақат шогирдонаш буданд, аз онҳо пурсид: «Мардум Маро кӣ мегӯянд?» 19Дар ҷавоб гуфтанд: «Баъзеҳо мегӯянд, ки Ту Яҳёи Таъмиддиҳанда[†] ҳастӣ, қисми дигари одамон мегӯянд, ки Ту Илёс ҳастӣ ва дигарон мегӯянд, ки яке аз пайғамбарони қадим зинда шудааст»[+]. 20Ӯ аз онҳо пурсид: «Шумо чӣ? Шумо Маро кӣ мешуморед?» Петрус ҷавоб дод: «Ту Масеҳ,[†] яъне Таъиншудаи махсуси Худо ҳастӣ»[+]. 21[•]Баъд Исо онҳоро таъкид карда, фармон дод, ки дар ин бора ба касе чизе нагӯянд.


Марги Худро пешгӯйӣ кардани Исо

22Сипас, суханашро давом дода, гуфт: «Писари Одамизод[†] бояд бисёр азоб кашад. Пирони қавм, коҳинони калон[†] ва устодони шариат[†] аз Вай рӯй мегардонанд. Оқибат Ӯ кушта мешавад, вале баъд аз се рӯз зинда мегардад»[+]. 23Пас аз он, Исо ба ҳама гуфт: «Агар касе пайрави Ман шудан хоҳад, бояд аз хоҳишҳои худ рӯй гардонда, ҳар рӯз салиби[†] азобу маргашро бардошта, Маро пайравӣ кунад[+]. 24Зеро касе, ки ҳаёташро нигоҳ доштан мехоҳад, онро аз даст медиҳад, вале касе, ки ба хотири Ман ҳаёташро фидо мекунад, онро нигоҳ медорад. 25Ба одам чӣ фоидае дорад, ки тамоми дунёро ба даст оварад, вале худашро ҳайф кунаду ба худ зарар расонад[+]? 26Зеро ҳар касе ки аз Ман ва аз суханонам шарм кунад, Писари Одамизод низ, ҳангоме ки дар дурахши ҷалоли Худ, дар шуҳрату ҷалоли Падар ва фариштагони муқаддас меояд, аз ӯ шарм хоҳад кард[+]. 27Ба ростӣ ба шумо мегӯям, дар ин ҷо касоне ҳастанд, ки ҳанӯз аз дунё нагузашта, Подшоҳии Худоро мебинанд»[+].


Дигаргун шудани намуди зоҳирии Исо

28[•]Аз ин гуфтугӯ тақрибан ҳашт рӯз гузашт ва Исо бо Худ Петрус, Юҳанно ва Яъқубро гирифта, барои дуо ба болои кӯҳе баромад[+]. 29Вақте ки Ӯ дуо мекард, чеҳрааш тағйир ёфта, либосаш сап-сафеди дурахшон шуд 30-31ва ногаҳон ду мард, Мусою Илёс пайғамбар бо шуҳрату ҷалол пайдо шуданд. Онҳо дар бораи тарки ин дунё, ки онро Исо ба наздикӣ дар Уршалим ба анҷом мерасонад, суҳбат мекарданд. 32Петрус ва ҳамроҳонашро хоб бурда буд ва ҳангоме ки бедор шуданд, шуҳрату ҷалоли Исоро диданд. Онҳо, инчунин, он ду нафареро диданд, ки бо Ӯ меистоданд. 33Вақте ки он ду нафар аз пеши Исо рафтанӣ шуданд, Петрус гуфт: «Эй Устод! Чӣ қадар хуб аст, ки мо ин ҷо ҳастем. Биё, се хайма месозем: яке барои Ту, дигаре барои Мусо ва сеюм барои Илёс». Вай худаш намедонист, ки чӣ мегӯяд. 34Петрус ҳанӯз суханашро тамом накарда, абре пайдо шуда, онҳоро фаро гирифт ва вақте ки Мусо ва Илёс ба даруни абр даромаданд, шогирдон тарсиданд. 35Ҳамин вақт аз абр овозе баромад, ки мегуфт: «Ин Писари Ман аст, Ман Вайро интихоб кардаам. Ӯро гӯш кунед»[+]. 36Вақте ки овоз гум шуд, шогирдон диданд, ки Исо танҳо монд. Шогирдон хомӯш монданд ва ҳамон вақт аз он чи дида буданд, ба касе чизе нагуфтанд.


Шифо ёфтани бачаи ҷинзада

37[•]Рӯзи дигар, вақте ки онҳо аз кӯҳ мефаромаданд, мардуми бисёре Исоро пешвоз гирифтанд. 38Ногаҳон марде аз миёни мардум фарёд зад: «Устод! Илтимос мекунам, ки ба писарам як назар кун. Вай фарзанди ягонаи ман аст. 39Гоҳ-гоҳ ба вай ҷин ҳамла мекунад ва ӯ якбора дод зада, беихтиёрона печутоб мехӯраду аз даҳонаш кафк мебарояд. Ҷин ӯро бисёр азоб дода, ба зӯрӣ ӯро сар медиҳад. 40Аз шогирдонат илтимос кардам, ки он ҷинро берун кунанд, аммо онҳо натавонистанд». 41Исо дар ҷавоб гуфт: «Эй насли беимону каҷрафтор! То кай бо шумо бошам ва то кай шуморо тоқат кунам? Писаратро ин ҷо биёр!» 42Вақте ки писар ба назди Исо меомад, ҷин ӯро ба замин ғалтонда, печутоб дод. Вале Исо ба ҷин фармон дод, ки аз бача берун барояд. Ҳамин тавр, Ӯ писарро шифо дода, ба падараш супорид[+] 43[•]ва ҳама аз бузургии Худо дар ҳайрат монданд.


Пешгӯйии дуюми Исо дар бораи марги Худ

Дар ҳоле, ки мардум аз тамоми корҳои кардаи Исо дар тааҷҷуб буданд, Вай ба шогирдонаш гуфт: 44«Он чизеро, ки ҳоло мегӯям, бишнавед ва дар ёд доред: Писари Одамизод ба дасти одамон супорида мешавад»[+]. 45Вале шогирдон маънои ин суханонро нафаҳмиданд, чунки маънояш аз онҳо пӯшида монд ва барои ҳамин онро дарк накарданд ва ҳам метарсиданд, ки дар ин бора аз Исо чизе пурсанд[+].


Кӣ аз ҳама бузургтар аст?

46[•]Дар байни шогирдон баҳсу мунозира ба миён омад, ки кадоме аз онҳо бузургтар аст. 47Исо медонист, ки онҳо дар дили худ чӣ фикр доранд, бинобар ин, як кӯдакро гирифта, ба паҳлуи Худ гузошт 48ва ба онҳо гуфт: «Касе, ки ин кӯдакро ба хотири номи Ман қабул мекунад, дар асл Маро қабул мекунад ва касе, ки Маро қабул мекунад, Фиристандаи Маро низ қабул мекунад. Зеро он касе, ки дар байни шумо аз ҳама хурдтарин аст, бузургтарин мебошад»[+].

49Он вақт Юҳанно гуфт: «Устод, мардеро дидем, ки ба номи Ту ҷинҳоро берун мекард, аммо чун ӯ бо мо набуд, кӯшиш кардем, ки ӯро аз ин кор боздорем»[+]. 50Исо ба ӯ гуфт: «Ӯро аз ин кор бознадоред! Зеро касе, ки бар зидди шумо нест, тарафдори шумост»[+].


Исоро қабул накардани сомариён

51Чун вақти ба осмон бурда шудани Исо наздик омад, Ӯ қарор кард, ки ба Уршалим равад[+]. 52Исо одамонашро пешопеши Худ фиристод ва онҳо ба деҳаи сомариён[†] даромада, барои омадани Ӯ ҳама чизро тайёр намуданд[+]. 53Аммо сомариён Исоро қабул накарданд, зеро Ӯ ба Уршалим равона буд. 54Шогирдонаш Яъқуб ва Юҳанно инро дида гуфтанд: «Хоҷа! Биёед мегӯем, ки аз осмон оташе борида, онҳоро сӯзонад»[+]. 55Вале Исо ба Яъқубу Юҳанно рӯ оварда, онҳоро сарзаниш кард. 56Пас Исо ҳамроҳи шогирдонаш ба деҳаи дигаре равона шуданд.


Шарту шароити пайрави Исо шудан

57[•]Онҳо сафарашонро давом медоданд ва дар роҳ марде ба Исо гуфт: «Ман дар ҳама ҷо Туро пайравӣ мекунам». 58Исо ба ӯ ҷавоб дод: «Рӯбоҳон хона ва парандагони ҳаво лона доранд, аммо Ман, Писари Одамизод ҷое надорам, ки сарамро монам» 59ва ба дигаре гуфт: «Аз паси Ман биё». Аммо ӯ ҷавоб дод: «Хоҷаам! Иҷозат деҳ аввал рафта, падарамро ба хок супорам». 60Лекин Исо ба вай гуфт: «Бигзор, ки мурдагон мурдагони худро ба хок супоранд, вале ту рафта, дар бораи Подшоҳии Худо нақл бикун».

61Шахси дигаре ба Исо гуфт: «Хоҷаам! Ман аз пасат меравам, вале иҷозат деҳ, ки аввал бо аҳли хонаводаам хайрухуш кунам». 62Исо ба вай гуфт: «Касе, ки ба шудгор сар мекунаду баъд ба ақиб нигоҳ мекунад, лоиқ нест, ки дар Подшоҳии Худо бошад».

### 10


Исо ба шогирдонаш вазифа медиҳад

1[•]Баъд аз ин, Худованд Исо боз ҳафтод нафари дигарро интихоб намуда, онҳоро ҷуфт-ҷуфт пешопеши Худ ба ҳар шаҳру деҳоте, ки рафтанӣ буд, фиристод. 2Ӯ ба онҳо гуфт: «Ҳосил бисёр аст, вале коргарон кам. Аз ин рӯ, аз соҳиби ҳосил илтимос кунед, ки барои ғундоштани ҳосилаш коргаронро фиристад[+].

3Равед! Ҳоло Ман шуморо назди одамон ҳамчун барраҳо ба байни гургҳо мефиристам[+]. 4Бо худ ҳеҷ пул, борхалта ва ё пойафзори иловагӣ нагиреду дар роҳ вақтатонро бо аҳволпурсии одамон сарф накунед. 5Ба ҳар хонае, ки медароед, аввал бигӯед: „Сулҳ бод бар ин хонадон!“ 6Агар дар он ҷо шахси сулҳпарваре бошад, сулҳи шумо бо ӯ мемонад, вагарна, он ба худатон бармегардад. 7Пас дар ба дар нагардеду дар ҳамон хона монед ва ҳар чи пешатон монанд, ҳамонро хӯреду нӯшед, зеро меҳнаткаш сазовори он аст, ки музди корашро бигирад[+].

8Агар ба ягон шаҳр дароеду шуморо дар он ҷо қабул кунанд, ҳар хӯрокеро, ки пешатон гузоранд, хӯред,[+] 9беморони он шаҳрро шифо диҳед ва гӯед: „Подшоҳии Худо[†] ба шумо наздик аст“[+]. 10Вале агар ба шаҳре дароеду шуморо қабул накунанд, дар кӯчаҳояш гашта, чунин гӯед: 11„Ҳатто чангу хоки шаҳри шуморо, ки бар пойи мо нишастааст, бар зидди шумо меафшонем, вале аниқ донед, ки Подшоҳии Худо наздик аст“[+]. 12Ба шумо мегӯям, ки дар рӯзи қиёмат аҳволи мардуми бадкирдори шаҳри Садум аз ҳоли он шаҳр сабуктар хоҳад буд.


Шаҳрҳое, ки имон наоварданд

13[•]Эй аҳли Куразину аҳли Байтсайдо, вой бар ҳоли шумо! Зеро агар он мӯъҷизоте, ки Ман дар байни шумо нишон додам, дар шаҳрҳои пургуноҳи Сур ва Сидун рӯй медоданд, одамони он кайҳо тавба карда, бар тан либоси мотам пӯшида, мӯйканон нишаста нишон медоданд, ки онҳо аз гуноҳҳояшон даст кашидаанд[+]. 14Бинобар ин, дар рӯзи қиёмат аҳволи мардуми Суру Сидун аз ҳоли шумо сабуктар хоҳад буд. 15Инчунин, шумо, эй аҳли Кафарнаҳум, гумон мекунед, ки сари шумо то ба осмон мерасад, аммо шумо ба дӯзах партофта мешавед. 16Касе, ки шуморо, эй шогирдонам, гӯш кунад, Маро гӯш мекунад ва касе, ки аз шумо рӯй гардонад, аз Ман рӯй мегардонад ва касе, ки аз Ман рӯй гардонад, аз Фиристандаи Ман низ рӯй мегардонад»[+].


Бозгашти ҳафтод шогирд

17Ҳафтод нафар шогирдон бо хушҳолӣ баргашта, ба Исо гуфтанд: «Хоҷа! Бо номи Ту ҳатто ҷинҳо ба мо итоат мекунанд»[+]. 18Ӯ ба онҳо гуфт: «Ман дидам, ки шайтон мисли барқ аз осмон афтод[+]. 19Ҳоло Ман ба шумо қудрат додам, ки морону каждумон ва тамоми қувваи душманро поймол кунед. Ба шумо ҳеҷ чиз зарар расонда наметавонад[+]. 20Вале на барои он шод бошед, ки ҷинҳо ба шумо итоат мекунанд, балки барои он шодӣ кунед, ки номҳоятон дар осмон навишта шудаанд»[+].


Шодии Исо

21[•]Худи ҳамон лаҳза Исо аз шодии Рӯҳулқудс[†] пур шуда, гуфт: «Эй Падар, эй Худованди замину осмон, ба Ту шукр мегӯям, ки ин чизҳоро аз оқилон ва хирадмандон пинҳон кардию ба одамони одӣ ошкор сохтӣ. Бале, эй Падар, хоҳиши неки Ту чунин буд.

22Падарам ҳама чизро ба Ман додааст. Ба ғайр аз Падар, дигар ҳеҷ кас Писарро намешиносад. Инчунин, ҳеҷ кас Падарро намешиносад, ба ғайр аз Писар ва онҳое, ки Писар мехоҳад Падарро барояшон зоҳир созад»[+].

23Сипас, Исо ба шогирдонаш рӯ оварда, фақат ба онҳо гуфт: «Шумо хушбахтед, ки ин чизҳоро мебинед![+] 24Зеро ба шумо мегӯям, ки пайғамбарон ва подшоҳони бисёре мехостанд он чизҳоеро бубинанд ва бишнаванд, ки шумо мебинед ва мешунавед. Вале онҳо на диданду на шуниданд»[+].


Масал дар бораи сомарии некукор

25Ҳамин вақт, яке аз устодони шариат[†] бархест ва Исоро озмуданӣ шуда, ба Ӯ чунин савол дод: «Устод! Барои ба даст овардани ҳаёти абадӣ чӣ кор бояд кунам?»[+] 26Исо ҳам аз вай пурсид: «Дар шариат чӣ навишта шудааст? Шумо аз он ҷо чӣ мехонед?» 27Вай ҷавоб дод: «Худованд Худои худро бо тамоми дилу ҷон ва бо тамоми қуввату ақлу ҳушат дӯст дор ва дигаронро мисли худат дӯст дор»[+]. 28Исо гуфт: «Дуруст ҷавоб додӣ. Ҳамин тавр бикун ва ҳаёт хоҳӣ дошт»[+]. 29Вале ӯ худро сафед карданӣ шуда аз Исо пурсид: «Пас, „дигарон“-ро гуфта, кӣ дар назар дошта шудааст?»

30Исо дар ҷавоб гуфт: «Марде, ки аз Уршалим ба Ариҳо мерафт, ба дасти роҳзанҳо афтид. Роҳзанҳо либосҳояшро дуздида латукӯб карданд ва дар ҳолати ниммурда партофта рафтанд. 31Тасодуфан аз ҳамон роҳ коҳине[†] мегузашт ва чун ӯро дид, аз тарафи дигари роҳ гузашта рафт. 32Ҳамчунин, марде аз қабилаи Левӣ аз он ҷо мегузашт ва чун марди захмдорро дид, ӯ низ аз тарафи дигари роҳ гузашта рафт. 33Вале марди сомарие, ки аз он ҷо мегузашт, ба вай наздик шуда, ӯро дид ва дилаш ба ҳоли ӯ сӯхт[+]. 34Ӯ назди он мард омада, захмҳояшро бо шароб тоза карду равған молида, баст. Баъд ӯро бардошта ба хараш савор карду ба меҳмонхонае овард ва дар ҳамон ҷо ӯро нигоҳубин намуд. 35Рӯзи дигар ба соҳиби меҳмонхона ду тангаи нуқра дода гуфт: „Ӯро нигоҳубин кун ва агар хароҷотат аз ин зиёдтар шавад, вақти баргаштанам ба ту бармегардонам“.

36Ба фикри ту, кадоме аз ин се нафар ба он марде, ки аз дасти роҳзанҳо ҷабр дида буд, муҳаббати зиёдтар нишон дод?» 37Устоди шариат ҷавоб дод: «Он касе, ки ба ӯ раҳм кард». Исо гуфт: «Пас, рафта, монанди ӯ рафтор кун».


Марто ва Марям

38Исо ва шогирдонаш сафарашонро давом дода, ба деҳае омаданд. Дар ҳамон ҷо Марто ном зане Ӯро дар хонаи худ меҳмондорӣ кард[+]. 39Вай Марям ном хоҳаре дошт, ки пеши пойи Худованд Исо нишаста, ба суханони Ӯ гӯш медод[+]. 40Марто, ки аз сабаби тайёрии зиёфат ба ташвиш афтода буд, ба назди Исо омада гуфт: «Хоҷаам! Оё Ту парвое надорӣ, ки хоҳарам ҳамаи корро ба сари ман партофтааст? Охир, ба ӯ бигӯй, ки ба ман ёрӣ диҳад». 41«Марто! Марто! – гуфт ба вай Худованд Исо, – ту ғами бисёр чизҳоро мехӯрӣ ва нороҳат ҳастӣ[+]. 42Вале фақат як чиз лозим аст. Марям чизи хуберо интихоб намудааст ва онро аз ӯ ҳеҷ кас гирифта наметавонад».

### 11


Дар бораи дуо

1[•]Рӯзе Исо дар як ҷой дуо мекард. Вақте ки дуояшро тамом кард, яке аз шогирдонаш ба Ӯ гуфт: «Хоҷа! Яҳё ба шогирдонаш дуо карданро ёд дода буд, Ту низ ба мо дуо карданро ёд деҳ»[+]. 2Исо ба онҳо гуфт: «Вақте ки дуо мекунед, чунин гӯед:

Эй Падар!
Номи Ту муқаддас бод.
Бигзор Подшоҳии Ту биёяд;
3Ризқу рӯзии имрӯзаамонро ба мо бидеҳ
4ва гуноҳҳои моро бубахш, чунон ки мо онҳоеро, ки ба мо бадӣ мекунанд, мебахшем
ва моро ба озмоиш дучор накун»[+].

5Баъд ба онҳо гуфт: «Фарз мекунем, ки яке аз шумо дӯсте дореду ними шаб ба хонаи ӯ рафта, мегӯед: „Эй дӯст, ба ман сето нон қарз деҳ, 6чун яке аз дӯстонам, ки дар сафар буд, ба хонаам омадааст ва ман чизе надорам, ки пеши ӯ гузорам“. 7Вале ӯ аз даруни хона чунин ҷавоб медиҳад: „Маро ташвиш надеҳ. Дари хонаам баста аст ва ману бачаҳоям аллакай дар ҷойгаҳ хобидаем, ҳоло наметавонам хеста, ба ту нон диҳам“. 8Ба шумо мегӯям, агар ӯ аз рӯйи дӯстӣ хеста, чизе надиҳад ҳам, азбаски беист талаб мекунед, мехезаду он чизеро, ки талаб мекунед, ба шумо медиҳад. 9Бинобар ин, Ман ҳам ба шумо мегӯям: талаб кунед ва ба шумо дода мешавад; биҷӯед ва пайдо мекунед; дарро бикӯбед ва он ба рӯятон кушода мешавад. 10Чун ҳар кӣ талаб мекунад, ба даст меорад, ҳар кӣ меҷӯяд, пайдо мекунад ва ҳар кас ки дарро мекӯбад, он ба рӯяш кушода мешавад[+].

11Оё дар байни шумо падаре ҳаст, ки агар писараш моҳӣ талаб кунад, ба ҷойи моҳӣ ба вай мор диҳад? 12Ё агар писараш тухм талаб кунад, ба ҷояш ба ӯ каждум диҳад? 13Агар шумо бо вуҷуди дилсиёҳиатон ба фарзандони худ додани чизҳои хубро донед, чӣ қадар Падари осмонии шумо тайёр аст Рӯҳулқудсро[†] ба онҳое диҳад, ки аз Ӯ металабанд»[+].


Исо ва сардори ҷинҳо

14[•]Боре Исо аз як марде ҷин берун кард. Он мард аз сабаби ҷин доштанаш гунг буд ва вақте ки ҷин берун баромад, мард ба гап даромаду мардум ба ҳайрат афтоданд. 15Баъзеи одамон чунин мегуфтанд: «Исо ҷинҳоро бо қудрати Баал-Забул,[†] ки сардори ҷинҳо аст, берун мекунад»[+]. 16Дигарон бошанд, Ӯро санҷиданӣ шуда, талаб мекарданд, ки аз ҷониби Худо аломате нишон диҳад[+]. 17Вале Исо, ки аз фикрҳои онҳо бохабар буд, гуфт: «Ҳар давлате, ки дар дохили худ аз ҳам ҷудо шуда, ҷанг мекунад, ба зудӣ барҳам мехӯрад ва ҳар хонаводае, ки дар байни аъзоёнаш ҷудоӣ меафтад, вайрон мегардад. 18Агар шайтон дар худ ба ду қисм ҷудо шавад, магар ҳукмронии ӯ давом ёфта метавонад? Шумо мегӯед, ки Ман ҷинҳоро ба воситаи Баал-Забул берун мекунам. 19Агар Ман ҷинҳоро бо қудрати Баал-Забул берун кунам, пайравони шумо бо чӣ берун мекунанд? Онҳо бо кадом қудрат берун мекунанд? Онҳо исбот мекунанд, ки шумо нодуруст фикр мекунед[+]. 20Аммо, агар Ман бо қувваи Худо ҷинҳоро берун мекарда бошам, аз ин бармеояд, ки Подшоҳии Худо[†] аллакай ба шумо омадааст.

21Вақте ки шахси пурзӯру мусаллаҳ қасрашро посбонӣ мекунад, ба чизу чораи ӯ зараре намерасад. 22Вале ҳангоме ки шахси аз вай пурзӯртар ба ӯ ҳамла карда, ғолиб мебарояд, аслиҳаеро, ки соҳиби хона ба он умед баста буд, кашида мегираду чизи бадастовардаашро бо шариконаш тақсим мекунад.

23Ҳар кӣ бо Ман нест, муқобили Ман аст ва ҳар кӣ бо Ман одамонро назди Худо намеорад, онҳоро аз Худо дур мекунад[+].


Бозгаштани рӯҳи нопок

24Вақте ки рӯҳи нопок, яъне ҷин аз шахсе берун меравад, вай бо нияти пайдо кардани манзили зист ҷойҳои беобро давр мезанаду онро наёфта, мегӯяд: „Ба хонаи пештараам бармегардам“, – 25ва баргашта мебинад, ки ин хона батартибу рӯбучин шудааст. 26Пас, рӯҳи нопок рафта, ҳафт рӯҳи аз худаш ҳам бадтарро меорад ва ҳамаи онҳо ба он хона даромада, зиндагӣ мекунанд. Дар натиҷа аҳволи он шахс аз ҳолати аввалааш бадтар мешавад»[+].


Хушбахтии ҳақиқӣ

27Ҳангоме ки Исо ин суханонро мегуфт, зане аз миёни мардум хитоб кард: «Хушбахт аст он зане, ки Туро таваллуд карда макондааст!»[+] 28Исо бошад гуфт: «Вале онҳое, ки каломи Худоро мешунаванду аз рӯйи он амал мекунанд, хушбахттаранд»[+].


Насли бад аломат металабад

29[•]Мардуми зиёде дар гирди Исо ҷамъ меомаданд ва Ӯ сухан оғоз намуда, гуфт: «Насли ҳозира, ки аломат талаб мекунад, насли бад аст. Вале Худо ба ин насл ғайр аз аломати Юнус пайғамбар аломати дигаре намедиҳад. 30Чӣ тавре ки Юнус бар мардуми шаҳри Нинве аломате буд, Писари Одамизод[†] низ бар ин насл аломате хоҳад шуд. 31Дар рӯзи қиёмат маликаи сарзамини Сабо бархеста одамони ин наслро айбдор мекунад, зеро ӯ аз як гӯшаи дунё барои шунидани ҳикмати шоҳ Сулаймон омада буд. Ҳол он ки аз Сулаймон дида, Шахси бузургтар дар ин ҷост![+] 32Дар рӯзи қиёмат бошад, сокинони Нинве бархеста, ин наслро айбдор мекунанд, зеро онҳо бо шунидани пайғоми Юнус тавба карданду аз гуноҳҳояшон даст кашиданд. Ҳол он ки аз Юнус дида, Шахси бузургтар дар ин ҷост!


Чароғи бадан

33[•]Ҳеҷ кас чароғро даргиронда, ба ҷойи чашмнорас намемонад ва ё бо зарфе намепӯшонад. Баръакс, онро ба чароғпоя мемонад, то ҳар кӣ дарояд, равшаниашро бубинад[+]. 34Чашми шумо чароғи баданатон аст. Агар чашматон солим бошад, тамоми баданатон аз равшанӣ пур аст, вале агар солим набошад, баданатонро торикӣ фаро мегирад. 35Эҳтиёт бошед, то он нуре, ки дар шумост, боз торикӣ набошад! 36Пас, агар тамоми баданатон пур аз равшанӣ бошаду дар худ ҳеҷ торикие надошта бошед, ба монанди он чароғе, ки бо дурахши худ шуморо мунаввар месозад, тамоми баданатон равшан хоҳад буд».


Исо роҳбарони диниро сарзаниш мекунад

37[•]Вақте ки Исо ин суханонро мегуфт, яке аз фарисиён[†] Ӯро ба хонаи худ ба меҳмонӣ даъват намуд ва Исо ба хонаи ӯ даромада, ба сари дастархон нишаст. 38Фарисӣ ҳайрон шуд, ки Исо пеш аз хӯрдани хӯрок даст нашуст[+]. 39Вале Худованд Исо ба он фарисӣ гуфт: «Ҳамин шумо, фарисиён, беруни пиёлаву табақро мешӯеду дарунатон бошад пур аз хасисию бадӣ аст. 40Эй беақлон! Оё ҳамон як Офаранда тамоми чизеро, ки ҳам дар берун ва ҳам дар дарун аст, наофаридааст? 41Пас, аз он чи ки доред, ба камбағалон диҳед ва ҳама чиз бароятон пок мегардад.

42Вой бар ҳоли шумо, эй фарисиён! Чунки аз ҳосили пудинаву кашниҷу дигар намуди гиёҳҳо даҳякро месупоред, аммо таълимотро дар бораи ростӣ ва муҳаббати Худо беаҳамият мемонед. Шумо мебоист ин қонунҳоро риоя карда, қонунҳои дигарро тарк намекардед[+].

43Вой бар ҳолатон, эй фарисиён, шумо дӯст медоред, ки дар ҷойҳои беҳтарини ҷамоатхонаҳо нишинеду дар бозорҳо бо иззату эҳтиром ба шумо салом диҳанд[+].

44Вой бар ҳоли шумо, ки ба қабрҳои беному нишон монанд ҳастед ва мардум нафаҳмида, онҳоро зери по мекунанду ҳаром мешаванд».

45Он гоҳ яке аз устодони шариат[†] ба Исо гуфт: «Устод! Ту бо ин суханонат моро ҳам таҳқир мекунӣ». 46Вале Исо гуфт: «Вой бар ҳоли шумо низ, эй устодони шариат, ки қонунҳои зиёдро ба гардани мардум бор мекунеду аз ҷоятон намеҷунбед, ки ба онҳо ёрӣ диҳед.

47Вой бар ҳоли шумо, ки барои пайғамбарон мақбараҳо месозед. Охир, ҳамон пайғамбаронро аҷдодони шумо куштаанд. 48Бо ин амалатон шумо тасдиқ мекунед, ки бо кору амалҳои аҷдодонатон розӣ ҳастед, чунки онҳо пайғамбаронро мекуштанд, шумо бошед, барои пайғамбарон мақбараҳо месозед[+]. 49Барои ҳамин ҳикмати Худо эълон мекунад: „Ба наздашон пайғамбарону фиристодагонро[†] мефиристам ва онҳо баъзеашонро мекушанду баъзеи дигарашонро дунболагирӣ мекунанд“[+]. 50Пас мардуми ин насл барои хуни тамоми пайғамбароне, ки аз аввали офариниши дунё рехта шудааст, ҷавоб медиҳанд,[+] 51яъне аз хуни Ҳобил сар карда, то хуни Закарё, ки дар байни қурбонгоҳу муқаддастарин ҷойи маъбади Худо[†] кушта шуда буд. Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки мардуми ин насл барои ҳамаи ин ҷавоб хоҳад дод.

52Вой бар ҳоли шумо, эй устодони шариат, ки калиди дарвозаи донишро аз они худ карда, ҳам худатон аз он надаромадед ва ҳам ба онҳое, ки мехоҳанд дароянд, монеъ мешавед».

53Вақте Исо аз он ҷо мерафт, устодони шариат ва фарисиёне, ки ба ғазаб омада буданд, Ӯро ба ҳолаш нагузошта, аз ҳар хусус саволборон мекарданд. 54Онҳо мехостанд, ки Исоро бо суханони Худаш ба дом андозанд[+].

### 12


Ҳазар аз дурӯягии фарисиён

1Дар ин миён ҳазорон-ҳазор одамон ҷамъ омада, якдигарро тела медоданд ва Исо аввал ба шогирдони Худ муроҷиат карда, гуфт: «Худро аз хамиртуруши фарисиён,[†] ки дурӯягӣ аст, эҳтиёт кунед[+]. 2Зеро ҳеҷ чизи пӯшидае нест, ки ошкор нашавад ва ҳеҷ чизи пинҳоне нест, ки маълум нагардад[+]. 3Пас он чиро, ки махфӣ гуфта будед, кушоду равшан хоҳанд шунид ва он чиро, ки шумо дар пинҳонӣ пичиррос зада гуфтед, аз болои боми хонаҳо бо овози баланд эълон хоҳанд кард.

4[•]Ба шумо мегӯям: Эй дӯстонам, аз онҳое, ки ҷисматонро мекушанд ва баъд аз он ҳеҷ кори дигаре карда наметавонанд, натарсед. 5Ман ба шумо мефаҳмонам, ки аз кӣ бояд тарсед. Аз Ҳамоне тарсед, ки баъд аз куштан қудрат дорад, ки шуморо ба дӯзах партояд. Бале, ба шумо мегӯям, ки аз Ӯ тарсед[+].

6Арзиши панҷ гунҷишк фақат ду танга аст. Бо вуҷуди ин Худо ҳеҷ кадоме аз онҳоро фаромӯш намекунад 7ва ҳатто шумораи торҳои мӯятонро медонад. Бинобар ин, натарсед, арзиши шумо аз бисёр гунҷишкҳо ҳам зиёдтар аст[+].

8Ба шумо мегӯям: ҳар кӣ дар пеши мардум мегӯяд, ки пайрави Ман аст, Ман низ, ки Писари Одамизод[†] ҳастам, дар назди фариштагони Худо пайрави Ман буданашро тасдиқ мекунам[+]. 9Лекин ҳар кӣ дар пеши мардум Маро рад кунад, Ман низ дар пеши фариштагони Худо ӯро рад мекунам[+].

10Ҳар кас, ки бар зидди Писари Одамизод сухан мегӯяд, бахшида мешавад, лекин касеро, ки бар зидди Рӯҳулқудс[†] сухани куфр мегӯяд, Худо ҳаргиз намебахшад[+].

11Вақте шуморо ба ҷамоатхонаҳо, ба назди сардорону ҳукуматдорон мебаранд, ғам нахӯред, ки чӣ хел бояд ҷавоб диҳед ё чӣ бояд гӯед. 12Зеро Рӯҳулқудс ба шумо ёд медиҳад, ки ҳамон вақт чӣ бояд гӯед».


Масал дар бораи сарватманди беақл

13[•]Марде аз байни мардум ба Исо гуфт: «Устод! Ба бародарам бигӯй, ки меросро бо ман тақсим кунад». 14Исо ҷавоб дод: «Эй одам, кӣ Маро бар шумо қозӣ ё довар таъйин кардааст?» 15Сипас, ба ҳама муроҷиат карда гуфт: «Аз ҳар гуна чашмгуруснагӣ ҳазар кунед, зеро ҳаёти одам аз бисёрии дороиаш иборат нест»[+].

16Баъд ба онҳо масалеро гуфт: «Замини як марди доро ҳосили фаровон дод. 17Вай ба худ фикр кард: „Чӣ кор бояд кунам, охир барои ҷамъ кардани ҳосили худ ҷое надорам?“ 18Баъд гуфт: „Ана чӣ кор мекунам – анборҳои худро вайрон карда, анборҳои калонтар месозам. Баъд тамоми ҳосилу сарватамро ба он ҷо бурда, 19ба худ мегӯям: Ту сарвати бисёре дорӣ, ки барои солҳои зиёде мерасад. Акнун роҳат кун, бихӯр, бинӯш ва кайфу сафо карда гард“. 20Вале Худо ба вай гуфт: „Эй беақл! Ҳамин шаб ҷонат аз ту гирифта мешавад. Пас, он чи захира кардаӣ, насиби кӣ мегардад?“

21Ҳамин тавр бо ҳар касе мешавад, ки барои худ сарват ҷамъ мекунад, вале дар назари Худо доро нест»[+].


Ғам нахӯрдан

22Исо ба шогирдонаш гуфт: «Бинобар ин ба шумо мегӯям, ки ғами зиндагиатонро нахӯред, ки чӣ мехӯред ва ғами бадани худро нахӯред, ки чӣ мепӯшед[+]. 23Охир зиндагӣ фақат аз хӯрок ва бадан фақат аз пӯшок иборат нест. 24Ба зоғҳо нигоҳ кунед, онҳо на киштукор мекунанд, на ҳосил ҷамъ мекунанд, на анбор доранду на каҳдон, вале Худо онҳоро мехӯронад ва арзиши шумо нисбат ба парандаҳо чанд маротиба баландтар аст![+]

25Кадоме аз шумо бо ғам хӯрдан умри худро ақаллан як соат дарозтар карда метавонад? 26Пас, агар шумо чунин як кори ночизро карда натавонед, чаро ғами чизҳои дигарро мехӯред?

27Ба нашъунамои гулҳои савсан нигоҳ кунед: Онҳо на меҳнат мекунанду на ришта мересанд, лекин ба шумо мегӯям, ки ҳатто шоҳ Сулаймон бо тамоми ҳашамату дороиаш мисли яке аз онҳо либоси зебое напӯшидааст. 28Пас, агар Худо алафу гиёҳеро, ки имрӯз дар саҳро ҳасту пагоҳ ба танӯр партофта мешавад, чунин пӯшонад, шуморо низ, эй сустимонҳо, чанд маротиба беҳтар аз он пӯшонда метавонад![+] 29Ғам нахӯред ва аз пайи он нашавед, ки чӣ мехӯреду чӣ менӯшед, 30чунки халқҳои дигар аз пайи ҳамаи ин чизҳо мебошанд, вале Падари шумо медонад, ки шумо ба ин чизҳо эҳтиёҷ доред. 31Баръакс, Подшоҳии Ӯро биҷӯед ва Ӯ ин чизҳоро низ ба шумо медиҳад.

32Эй шумо, ки рамаи хурди Худо ҳастед, натарсед! Зеро хости Падаратон чунин аст, ки Подшоҳиро ба шумо диҳад[+]. 33Он чиро, ки доред, фурӯшеду ба камбағалон тақсим кунед. Сарватеро ба даст оред, ки ҳеҷ вақт кам намешавад. Сарвати бепоён дар осмон ҷамъ кунед, ки дасти дузд ба он ҷо намерасад ва онро кирм намезанад[+]. 34Зеро ҳар ҷое, ки сарват доред, фикру хаёли шумо низ дар он ҷо хоҳад буд.


Хизматгорони бедор

35[•]Ҳар яки шумо миёни худро бандеду чароғҳоятонро равшан нигоҳ доред. 36Ба монанди хизматгороне бошед, ки интизори аз сурбазм баргаштани хӯҷаинашон ҳастанд, то ки вақти баргашта дарро кӯфтани хӯҷаинашон, онро зуд ба рӯяш кушоянд[+].

37Хушбахтанд хизматгороне, ки хӯҷаинашон онҳоро ҳангоми баргаштан бедор меёбад. Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки худи хӯҷаин миёнашро баста, онҳоро ба сари дастархон мешинонад ва ба онҳо хизмат мекунад. 38Хушбахтанд онҳое, ки хӯҷаинашон хоҳ ними шаб, хоҳ наздики субҳ баргашта, онҳоро бедор меёбад. 39Бидонед, ки агар соҳибхона вақту соати омадани дуздро донад, намегузорад, ки дузд ба хонааш дарояд[+]. 40Шумо низ бояд барои омадани Писари Одамизод ҳамеша тайёр бошед, чунки Вай соате меояд, ки мунтазираш нестед».


Хизматгорони бовафо ва бевафо

41Петрус гуфт: «Хоҷа! Ин масалро танҳо барои мо гуфтӣ ё барои ҳама?» 42Худованд Исо ҷавоб дод: «Хизматгори бовафову хирадманд кист? Касест, ки хӯҷаинаш ӯро дар хоҷагии худ назоратбар таъйин мекунад ва ба хизматгорон саривақт тақсим кардани хӯрокро ба уҳдааш мегузорад.

43Хушо хизматгоре, ки хӯҷаинаш омада, вайро машғули ҳамин кор меёбад[+]. 44Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки хӯҷаинаш вайро бар тамоми молу мулкаш назоратбар таъйин менамояд. 45Вале агар он назоратбар фикр кунад, ки хӯҷаинаш дер меояд ва дигар хизматгорону канизонро латукӯб кунад ва ба хӯрдану нӯшидану мастигарӣ машғул шавад,[+] 46хӯҷаини назоратбар дар рӯзе, ки вай мунтазир нест ва дар соате, ки гумон надорад, меояд. Ӯ ин назоратчиро ду пора карда, ба қисмати бевафоён гирифтор мекунад. 47Хизматгоре, ки хоҳиши хӯҷаинашро медонад, вале онро иҷро намекунад ва иҷро карданӣ ҳам нест, сахт латукӯб карда мешавад. 48Аммо хизматгоре, ки хости хӯҷаинашро надониста, кори баде мекунад, ҷазои сабуктаре мебинад. Ба ҳар касе, ки зиёд дода шудааст, аз ӯ низ зиёд пурсида мешавад ва ба ҳар касе, ки чизи бисёре боварӣ карда шудааст, аз вай низ бисёртар талаб карда мешавад.


На сулҳ, балки ҷудоӣ

49[•]Ман омадам, ки дар рӯйи замин оташ даргиронам ва сахт мехоҳам, ки он зудтар фурӯзон гардад. 50Ман бояд бо азоби марговар таъмид[†] бигирам ва то ба амал омадани ин кор сахт ғамгин ҳастам[+]. 51Фикр накунед, ки Ман барои ба замин сулҳ овардан омадаам. Баръакс, барои ҷудоӣ андохтан омадаам[+]. 52Баъд аз ин, агар дар хонае панҷ нафар бошанд, аз ҳам ҷудо хоҳанд шуд: се нафар ба ду нафар ва ду нафар ба се нафар зид мебароянд. 53Падар бар зидди писар ва писар бар зидди падар, модар бар зидди духтар ва духтар бар зидди модар, хушдоман бар зидди арӯс ва арӯс бар зидди хушдоман мебарояд».


Фаҳмидани замон

54[•]Ҳамчунин Исо ба мардум гуфт: «Вақте мебинед, ки аз ғарб абре пайдо мешавад, дарҳол мегӯед: „Борон меборад“ ва чунин мешавад. 55Ва ҳангоме ки боди ҷанубӣ мевазад, мегӯед: „Ҳаво гарм мешавад“ ва ҳамин тавр ҳам мешавад. 56Эй дурӯяҳо! Шумо аломатҳои замину осмонро дида, боду ҳаворо фаҳмида метавонеду чаро замони фаро расидаро муайян карда наметавонед?

57Барои чӣ худи шумо фикр карда ба хулосае намеоед, ки чӣ бояд кунед? 58Охир, вақте ки бо даъвогар ба пеши қозӣ меравед, бояд ҳаматарафа кӯшиш кунед, ки дар роҳ бо даъвогар оштӣ шавед, то ки ӯ шуморо ба назди қозӣ набарад ва қозӣ шуморо ба дасти зиндонбон насупорад ва зиндонбон шуморо ба зиндон наандозад. 59Ба ростӣ мегӯям, ки то тангаи аз ҳама охиринатонро надиҳед, аз ҳабс намебароед».

### 13


Даъват ба тавба

1Дар ҳамин вақт баъзеҳо ба назди Исо омада, дар бораи ҷалилиёне нақл карданд, ки ҳоким Пилотус онҳоро ҳангоми қурбонӣ карданашон кушт[+]. 2Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Ба гумонатон ин ҷалилиён аз ҷалилиёни дигар гунаҳкортар буданд, ки бо онҳо чунин ҳодиса рӯй дод? 3Ба шумо мегӯям, не! Вале, агар тавба карда, аз гуноҳҳоятон даст накашед, ҳамаатон монанди онҳо нобуд мешавед. 4Ё ба фикратон он ҳаждаҳ нафаре, ки манораи деҳаи Шилуаҳ ба болояшон чаппа шуда мурданд, аз ҳамаи сокинони Уршалим гунаҳкортар буданд[+]? 5Ба шумо мегӯям, не! Вале, агар тавба карда, аз гуноҳҳоятон даст накашед, ҳамаатон монанди онҳо мемиред».


Масал дар бораи дарахти анҷири бемева

6Исо чунин масалеро гуфт: «Як мард дар токзори худ дарахти анҷире шинонда буд. Вай барои чиндани мева пеши дарахт омад, вале чизе наёфт[+]. 7Пас, ба боғбон гуфт: „Ман се сол боз барои мева гирифтан меояму як дона ҳам намеёбам. Онро бурида парто! Чаро заминро беҳуда банд мекунад?“[+] 8Вале боғбон ҷавоб дод: „Хоҷа! Як соли дигар онро набуред. Ман гирдашро побел карда, ба замин пору меандозам. 9Агар соли оянда мева диҳад, хуб мешавад ва агар надиҳад, баъд бурида партоед ҳам мешавад“».


Шифо додани зан дар рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат

10Рӯзи шанбе Исо дар яке аз ҷамоатхонаҳо мардумро таълим медод[+]. 11Дар он ҷо зане буд, ки рӯҳи нопок, яъне ҷин ӯро ҳаждаҳ сол боз қадхамида карда буд ва ӯ ҳеҷ қоматашро рост карда наметавонист. 12-13Исо инро дида, ӯро ба наздаш даъват кард ва дастонашро бар ӯ гузошта, гуфт: «Эй зан! Ту аз бемориат раҳоӣ ёфтӣ». Қомати зан дарҳол рост шуда, вай Худоро ҳамду сано хонд.

14Сардори ҷамоатхона, аз он ки Исо дар рӯзи шанбе занро шифо бахшид, хашмгин шуда, ба мардум гуфт: «Барои кор кардан шаш рӯз ҳаст ва бояд на дар рӯзи шанбе, балки дар яке аз ҳамин рӯзҳо омада, шифо ёбед»[+]. 15Вале Худованд Исо дар ҷавоб гуфт: «Эй дурӯягон! Магар ҳар яки шумо дар рӯзи шанбе банди барзагов ё хари худро кушода, онҳоро барои обдиҳӣ аз оғил берун намебароред[+]? 16Ҳол он ки ин зан аз авлоди Иброҳим аст ва шайтон ӯро ҳаждаҳ сол боз дар бандҳои худ нигоҳ медошт! Пас, наход мумкин набошад, ки ӯ дар рӯзи шанбе аз ин бандҳо озод шавад?!»

17Бо ин суханонаш Ӯ душманонашро шарманда кард ва тамоми мардум аз корҳои аҷибе, ки Ӯ мекард, шод мешуданд[+].


Масал дар бораи тухми хардал ва хамиртуруш

18[•]Исо гуфт: «Подшоҳии Худо[†] ба чӣ монанд аст? Ман онро бо чӣ муқоиса кунам? 19Он ба тухми хардал монанд аст, ки шахсе гирифта, дар боғи худ мекорад. Он рӯида, дарахт мешаваду парандаҳо дар миёни шохаҳояш лона мегузоранд»[+].

20Боз гуфт: «Подшоҳии Худоро ба чӣ монанд кунам? 21Он ба мисли хамиртурушест, ки зане онро гирифта, бо як халта орд омехта, хамир кард ва тамоми хамир расид»[+].


Дари танг

22[•]Исо ба сӯи Уршалим равона буд ва дар шаҳру деҳаҳо гашта, мардумро таълим медод. 23Шахсе аз Ӯ пурсид: «Хоҷаам! Наход ки шумораи ками одамон наҷот ёбанд?» Исо ба мардум гуфт: 24«Кӯшишу ғайрат кунед, то аз дари танг дароед, зеро ба шумо мегӯям, ки бисёр касон кӯшиш мекунанд, ки аз он дар дароянд, вале даромада наметавонанд. 25Вақте ки соҳибхона хеста, дарро маҳкам мекунад, шумо дар берун мемонед ва дарро кӯфта мегӯед: „Хоҷа! Дарро бароямон кушоед!“ Вале Ӯ ба шумо чунин ҷавоб медиҳад: „Ман намедонам шумо аз куҷо ҳастед!“[+] 26Он вақт шумо мегӯед: „Мо ҳамроҳи Ту мехӯрдему менӯшидем. Ту дар кӯчаҳои мо мардумро таълим медодӣ“. 27Вале Ӯ ба шумо ҷавоб хоҳад дод: „Ман намедонам шумо аз куҷо ҳастед, дур шавед аз ман, эй ҳамаи бадкорон!“ 28Вақте ки шумо дар Подшоҳии Худо Иброҳим, Исҳоқ, Яъқуб ва ҳамаи пайғамбаронро мебинеду худатон аз он ҷо ронда мешавед, аз дард дандон ба дандон зада гиря мекунед[+].

29Мардум аз ҳар гӯшаву канори дунё омада, дар Подшоҳии Худо сари як дастархон менишинанд[+] 30ва баъзе аз онҳое, ки ҳоло охирон ҳастанд, аввалин мешаванд ва онҳое, ки аввалин ҳастанд, охирон мешаванд»[+].


Дилсӯзии Исо дар ҳаққи Уршалим

31[•]Ҳамин вақт чанд нафар аз фарисиён[†] ба назди Исо омада, гуфтанд: «Аз ин ҷо баромада рав, чунки ҳоким Ҳиродус мехоҳад Туро кушад»[+]. 32Исо ба онҳо гуфт: «Рафта, ба он рӯбоҳ гӯед, ки Ман имрӯзу пагоҳ ҷинҳоро берун карда, мардумро шифо медиҳам ва рӯзи сеюм корамро тамом мекунам. 33Вале Ман бояд имрӯз, пагоҳ ва ҳам баъд аз пагоҳ роҳамро давом диҳам, зеро ин хел шуданаш мумкин нест, ки пайғамбар берун аз Уршалим кушта шавад.

34Эй Уршалим, Уршалим! Пайғамбаронро мекушиву онҳоеро, ки Худо ба наздат мефиристад, сангсор мекунӣ! Ман борҳо орзу доштам, мисли мурғе, ки чӯҷаҳояшро зери болҳояш ҷамъ мекунад, сокинонатро дар гирди Худ ҷамъ оварам, вале ту роҳ надодӣ![+] 35Пас ҳоло хонаат холӣ ва бесоҳиб мемонад. Ба шумо мегӯям, ки то „Баракат ёбад касе, ки ба номи Худованд меояд!“ нагӯед, Маро нахоҳед дид»[+].

### 14


Шифо додани мард дар рӯзи шанбе

1Боре, дар рӯзи шанбе Исо дар хонаи яке аз сардорони фарисиён[†] меҳмон шуд ва онҳо рафтори Ӯро мушоҳида мекарданд[+]. 2Дар рӯ ба рӯйи Исо марде менишаст, ки баданаш варам карда буд. 3Исо ба устодони шариату[†] фарисиён муроҷиат намуда гуфт: «Дар рӯзи шанбе касеро шифо додан мумкин аст ё не?»[+] 4Онҳо хомӯш монданд, Ӯ бошад, ба бемор даст расонда, шифо бахшиду ӯро ҷавоб дод. 5Сипас ба онҳо гуфт: «Агар фарзанд ва ё барзагови яке аз шумо дар рӯзи шанбе ба чоҳ афтад, магар онро зуд берун намебароред?»[+] 6Вале онҳо ба Ӯ ҷавобе дода натавонистанд.


Дарси хоксорӣ

7Исо мушоҳида мекард, ки меҳмонон мехостанд ба ҷойҳои болотар рафта шинанд, бинобар ин, ба онҳо масалеро гуфт:[+] 8«Вақте ки ба тӯйи арӯсӣ даъват мешавӣ, аз боло гузашта нашин, чун шояд шахсе даъват шуда бошад, ки аз ту обрӯмандтар аст. 9Он гоҳ соҳибхонае, ки ҳар дуи шуморо даъват кардааст, омада ба ту нагӯяд: „Ҷоятро ба ӯ бидеҳ“. Он вақт шарм дошта, маҷбур мешавӣ, ки аз пойин гузашта шинӣ. 10Баръакс, вақте ки туро даъват мекунанд, омада дар ҷойи пойин бишин, то соҳибхона омада, ба ту гӯяд: „Дӯстам, болотар бишин“. Он гоҳ иззату эҳтироми ту дар назари ҳамаи меҳмонон ба ҷо оварда мешавад. 11Зеро ҳар кӣ худро калон мегирад, паст мешавад ва баръакс, ҳар касе, ки худро хоксор мегирад, сарбаланд мешавад»[+].

12Баъд ба соҳибхонае, ки Ӯро даъват карда буд, гуфт: «Вақте ки зиёфате ташкил мекунӣ, дӯстон, бародарон, хешон ва ҳамсояҳои сарватманди худро даъват накун, чунки онҳо низ туро даъват мекунанду некиатро бармегардонанд. 13Беҳтараш вақти зиёфат оростан камбағалону маъюбон ва шалҳову нобиноёнро даъват намо. 14Он гоҳ хушбахт хоҳӣ шуд, чунки онҳо некиатро баргардонда наметавонанд, вале дар рӯзе, ки некон зинда мешаванд, Худо некиатро ба ту бармегардонад»[+].


Масал дар бораи зиёфати калон

15[•]Инро шунида яке аз меҳмонон ба Исо гуфт: «Хушбахт аст он касе, ки дар Подшоҳии Худо[†] зиёфат бихӯрад!»[+]

16Аммо Исо ба ӯ гуфт: «Марде зиёфати калоне ороста, мардуми зиёдро даъват намуд. 17Чун вақти зиёфат расид, хизматгорашро фиристод, то ба даъватшудагон бигӯяд: „Биёед, аллакай ҳама чиз тайёр аст“. 18Ҳамин вақт ҳама, яке аз пайи дигар ба узрхоҳӣ даромаданд. Якумаш гуфт: „Мебахшед. Ман замин харидам ва бояд рафта, онро бинам. Хоҳиш мекунам, маро бубахшед“. 19Дигаре гуфт: „Мебахшед. Ман панҷ ҷуфт барзагов харидам ва ҳоло барои санҷидани онҳо меравам“. 20Савумӣ гуфт: „Ман нав зан гирифтам, бинобар ин, рафта наметавонам“. 21Хизматгор баргашта ин хабарро ба хоҷааш расонд. Он гоҳ хоҷа дар ғазаб шуда, ба хизматгораш фармон дод: „Зудтар ба кӯчаву тангкӯчаҳои шаҳр рафта, камбағалон, маъюбон, кӯрон ва шалҳоро ба ин ҷо биёр“. 22Баъд аз чанде хизматгор омада, гуфт: „Хоҷаам! Фармонатонро иҷро намудам, вале боз ҳам ҷойҳои холӣ ҳастанд“. 23Сипас, хоҷа ба хизматгор гуфт: „Берун аз шаҳр рав ва қад-қади роҳҳои тангу васеъ гашта, мардумро ба омадан розӣ кун, то ки хонаам пур шавад.

24Ба шумо мегӯям, ҳеҷ яке аз он шахсоне, ки даъват шуда буданд, мазаи зиёфати маро нахоҳад чашид“».


Исоро пайравӣ намудан

25[•]Ҳамроҳи Исо мардуми бисёре мерафтанд ва Ӯ ба онҳо рӯ оварда, гуфт: 26«Касе, ки пеши Ман меояду Маро бештар аз падару модараш, зану фарзандонаш, бародарону хоҳаронаш ва зиёдтар аз ҷони худ дӯст намедорад, шогирди Ман шуда наметавонад[+]. 27Касе ки салиби[†] азобу маргашро бо худ набардораду аз пайи Ман наояд, шогирди Ман шуда наметавонад[+]. 28Кадоме аз шумо манорае сохтанӣ шуда, аввал нишаста, харҷи онро ҳисоб намекунад, то бифаҳмад, ки имконияти ба анҷом расондани сохтмонро дорад ё не? 29Зеро агар пойдеворро гузошта, он сохтмонро ба охир расонда натавонад, ҳамаи онҳое, ки инро мебинанд, ба ӯ хандида, 30мегӯянд: „Ин мард сохтмонро сар карду ба тамом кардани он қувваташ нарасид.“ 31Ҳамчунин, подшоҳе пеш аз муҳофизат кардани худ аз ҳуҷуми подшоҳи дигар, аввал бояд нишаста, нағзакак фикр кунад: „оё метавонам бо даҳ ҳазор сарбози худ ба подшоҳе, ки бо бист ҳазор сарбозаш бар зидди ман меояд, муқобилат нишон диҳам?“ 32Пас, агар натавонад, ҳанӯз ки душманаш дур аст, сафиронашро барои сулҳ бастан мефиристад. 33Айнан, ҳамин тавр, ҳеҷ яке аз шумо то аз тамоми чизу чораи худ даст накашед, наметавонед шогирди Ман бошед.


Сифати намак

34Намак чизи хуб аст, вале агар намак сифаташро гум кунад, магар онро боз шӯр карда мешавад[+]? 35Он дигар барои ҳеҷ чиз ба кор намеояд: бо он ҳатто заминро пору карда намешавад. Онро танҳо бароварда мепартоянд.

Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад!»[+]

### 15


Масал дар бораи гӯсфанди гумшуда

1[•]Бисёр андозгирон ва дигар касоне, ки гунаҳкор ҳисоб мешуданд, барои шунидани суханони Исо ба наздаш меомаданд. 2Вале фарисиён[†] ва устодони шариат[†] норозигии худро баён карда, мегуфтанд: «Ин мард гунаҳкоронро қабул мекунад ва ҳамроҳашон хӯрок мехӯрад»[+]. 3Бинобар ин, Исо ба онҳо чунин масалро гуфт: 4«Фарз мекунем, ки нафаре аз шумо сад гӯсфанд дораду якеашро гум мекунад. Магар наваду нуҳтояшро дар чарогоҳ гузошта, то ёфтани он гӯсфанди гумшуда аз пайи он намеравад? 5Ва чун ёбад, бо хурсандӣ онро болои кифтонаш бардошта 6ба хонааш меояд ва дӯстону ҳамсоягонашро ҷеғ зада, мегӯяд: „Бо ман хурсандӣ кунед. Ман гӯсфанди гумшудаамро ёфтам“[+]. 7Ба шумо мегӯям, дар осмон барои як гунаҳкоре, ки аз гуноҳ даст кашида, тавба мекунад, хурсандии зиёдтаре мешавад, назар ба он наваду нуҳ некукоре, ки ба тавба ҳеҷ эҳтиёҷ надоранд[+].


Масал дар бораи тангаи гумшуда

8Фарз мекунем, ки зане даҳ тангаи нуқра дораду якеашро гум мекунад. Магар вай чароғро даргиронда, хонаро намерӯбад ва то пайдо кардани он бодиққат намекобад? 9Ва чун ёбад, дугонаҳову ҳамсоягони худро ҷеғ зада мегӯяд: „Бо ман хурсандӣ кунед, чунки тангаи гумкардаамро ёфтам“.

10Ба шумо мегӯям, фариштагони Худо барои як гунаҳкоре, ки аз гуноҳ даст кашида, тавба мекунад, ҳамин тавр хурсандӣ мекунанд».


Масал дар бораи писари гумроҳшуда

11Исо боз гуфт: «Марде ду писар дошт. 12Писари хурдӣ ба падараш гуфт: „Падар, ҳаққи меросамро ба ман деҳ!“ ва падар ҳама чизеро, ки дошт, ба ҳарду писараш тақсим кард. 13Баъд аз чанд рӯз писари хурдӣ чизу чораашро ҷамъ карда, ба кишвари дурдасте рафт. Дар он ҷо ӯ тамоми сарваташро беҳуда ба айшу ишрат сарф кард. 14Баъд аз он ки ҳамаи дороиашро барбод дод, дар он сарзамин гуруснагии сахте ба миён омад ва ӯ нони хӯрдан надошт. 15Сипас, рафта ба яке аз сокинони он кишвар хизматгор шуд ва он мард ӯро барои хукбонӣ кардан ба замини худ фиристод. 16Ин писар тайёр буд шикамашро бо ҳамон хӯроке, ки хукҳо мехӯрданд, сер кунад, аммо ба ӯ ҳамонро ҳам намедоданд. 17Оқибат, ақлаш ба ҷояш омада, ба худ гуфт: „Ҳамаи хизматгорони падарам нони фаровон доранд, аммо ман дар ин ҷо аз гуруснагӣ мемирам! 18Ба назди падарам бармегардаму ба вай мегӯям: «Падар! Ман дар пеши Худо ва шумо гунаҳкорам 19ва дигар лоиқи он нестам, ки писари шумо номида шавам. Маро ҳамчун яке аз мардикоратон қабул кунед»“. 20Баъд, ӯ хеста, ба хонаи падараш равона шуд. Вай ҳанӯз дар дурӣ буд, ки падараш ӯро дида, ба ҳоли писараш раҳмаш омад ва давида рафту фарзандашро ба оғӯшаш гирифта, бӯса кард. 21Писар ба вай гуфт: „Падар! Ман дар пеши Худову шумо гунаҳкорам ва дигар лоиқи он нестам, ки писари шумо номида шавам“. 22Аммо падар ба хизматгоронаш гуфт: „Зудтар ҷомаи беҳтаринро оварда, ба ӯ пӯшонед. Ба дасташ ангуштарин ва ба пойҳояш пойафзор пӯшонед. 23Гӯсолаи беҳтаринро биёреду сар буред; мехӯрему хурсандӣ мекунем! 24Охир ин писарам мурда буд ва ҳоло зинда шуд, гумшуда буду ёфт шуд“. Пас онҳо ҷашне оростанд[+].

25Ҳамин вақт, писари калонӣ дар киштзор буд. Ҳангоми баргаштан вай ба хона наздик шуда, садои мусиқӣ ва рақсу бозиро шунид. 26Пас яке аз хизматгоронро ҷеғ зада, пурсид, ки дар он ҷо чӣ воқеа рӯй дода истодааст? 27Хизматгор ба ӯ ҷавоб дод: „Бародаратон омад ва падаратон ба хотире, ки ӯ зиндаву саломат баргашт, гӯсолаи беҳтаринро сар бурид“. 28Бародари калонӣ ба хашм омад ва нахост ба хона дарояд. Он гоҳ падараш берун баромада, ӯро илтимос кард. 29Вай бошад, ба падараш чунин ҷавоб дод: „Охир чандин сол аст, ки ман ба шумо мисли ғулом хизмат мекунам ва ҳеҷ вақт аз гуфтаатон берун набаромадаам, шумо бошед, ягон бор ба ман ҳатто бузғолаеро ҳам надодед, ки бо дӯстонам хурсандӣ карда тавонам. 30Вале барои ин писаратон, ки молу мулкатонро ҳамроҳи фоҳишаҳо хӯрда, тамом карду баргашт, гӯсолаи беҳтаринро сар буридед“. 31Аммо падар ба ӯ гуфт: „Писарам, ту ҳамеша бо ман ҳастӣ ва ҳар чизе, ки ман дорам, аз они туст. 32Бояд шодиву хурсандӣ кунем, чунки бародарат мурда буду зинда шуд, гумшуда буду ёфт шуд“».

### 16


Назоратбари зирак

1Ҳамчунин, Исо ба шогирдонаш гуфт: «Як марди сарватманд назоратбаре дошт ва ба сарватманд шикоят карданд, ки назоратбараш молу мулки ӯро беҳуда сарф мекунад. 2Хоҷааш вайро ҷеғ зада, гуфт: „Ман дар бораи ту чиҳо мешунавам? Ба ман ҳисобот деҳ, ки чӣ корҳо кардаӣ, чунки дигар назоратчии ман шуда наметавонӣ“. 3Он гоҳ назоратбар аз дил гузаронд: „Чӣ кор кунам? Хоҷаам маро аз кор меронад. Ман аз уҳдаи каландзанӣ намебароям ва аз гадоӣ кардан ҳам шарм медорам. 4Ёфтам чӣ бояд кунам. Бояд коре бикунам, ки вақти бекор монданам одамон маро ба хонаҳояшон роҳ диҳанд“. 5Вай қарздорони хоҷаашро як-як ҷеғ зад ва якумашро пурсид: „Ту аз хоҷаам чӣ қадар қарздор ҳастӣ?“ 6Қарздор ҷавоб дод: „Сад хум равғани зайтун“. Назоратбар ба вай гуфт: „Ана забонхати ту, зуд нишаста, ба ҷойи сад панҷоҳ навис“. 7Баъд аз дигаре пурсид: „Ту чӣ қадар қарздор ҳастӣ?“ Ӯ ҷавоб дод: „Сад халта гандум“. Назоратбар гуфт: „Ана забонхати ту, ба ҷойи сад ҳаштод навис“. 8Вале хоҷааш назоратчии фиребгарро таъриф кард, ки зиракиашро ба кор бурда, чунин кардааст. Охир одамони ин дунё дар муносибат бо онҳое, ки мисли худашон ҳастанд, назар ба одамони нур, ки аз они Подшоҳии Худо[†] ҳастанд, оқилтаранд[+].

9Пас, Ман ба шумо мегӯям: Пулу моли ин дунёро ба он сарф намоед, ки барои худ дӯстонро пайдо бикунед, то дар вақти тамом шудани дороиятон онҳо шуморо дар хонаҳои абадӣ қабул кунанд. 10Касе, ки дар кори майда вафодор бошад, дар кори калон ҳам вафодор мемонад. Ҳамчунин, касе, ки дар кори майда беинсоф бошад, дар кори муҳим ҳам беинсофӣ мекунад[+]. 11Пас, агар ба шумо дороии ин дунёро бовар карда нашавад, кӣ ба шумо сарвати ҳақиқиро бовар мекунад? 12Ва агар ба шумо моли бегонаро бовар карда нашавад, кӣ моли худи шуморо, ба шумо медиҳад?

13Ҳеҷ хизматгор ба ду хоҷа хизмат карда наметавонад, чунки ё якеашро дӯст медораду дигарашро бад мебинад, ё ба яке вафодор мемонаду дигарашро писанд намекунад. Шумо низ наметавонед ҳам бандаи Худо бошеду ҳам бандаи пул»[+].


Баъзе гуфтаҳои Исо

14[•]Фарисиён,[†] ки пулпараст буданд, ҳамаи инро шунида, Исоро масхара карданд[+]. 15Вале Ӯ ба онҳо гуфт: «Шумо ҳамон одамоне ҳастед, ки худро дар пеши мардум беайб нишон медиҳед, лекин Худо аз дилҳои шумо бохабар аст. Чизеро, ки одамон олидараҷа мешуморанд, дар назари Худо нафратовар аст.

16Шариати[†] Мусо ва навиштаҳои пайғамбарон то замони Яҳёи Таъмиддиҳанда[†] амал мекарданд. Аз вақти Яҳё сар карда, хушхабари Подшоҳии Худо эълон карда мешаваду ҳама кӯшиш мекунанд, ки зӯран вориди он Подшоҳӣ гарданд[+]. 17Вале нест шудани замину осмон осонтар аст аз он, ки ҳатто нуқтае аз ин шариат бекор карда шавад[+].

18Ҳар кӣ аз занаш ҷудо шуда, зани дигар гирад, зино мекунад ва ҳар кӣ бо зани аз шавҳараш ҷудошуда хонадор шавад, зинокор аст[+].


Марди сарватманд ва Элъозор

19Як замонҳо марди сарватманде зиндагӣ мекард, ки либоси қиматбаҳо мепӯшиду ҳар рӯз хӯроки шоҳона мехӯрд. 20Элъозор ном камбағале, ки баданаш пур аз захмҳо буд, дар назди дарвозаи марди сарватманд дароз кашида, мехобид 21ва орзу мекард, ки шикамашро бо пасмондаҳои дастархони сарватманд сер кунад. Ҳатто сагҳо омада, захмҳои ӯро мелесиданд. 22Вақте ки Элъозор мурд, фариштагон ӯро бурда, ба паҳлуи Иброҳим шинонданд. Марди сарватманд низ мурд ва ӯро гӯронданд[+]. 23Ҳангоме ки ӯ дар дӯзах азоб мекашид, ба боло нигоҳ кард ва аз дур Иброҳимро дид, ки Элъозор дар паҳлуяш менишаст[+]. 24Он сарватманд фарёд зада, гуфт: „Эй падарам Иброҳим! Ба ман раҳм кунед ва Элъозорро бифиристед, то нӯги ангушташро ба об тар карда, забонамро камтар нам кунад. Ман дар ин оташ азоб мекашам“[+]. 25Вале Иброҳим чунин ҷавоб дод: „Ба хотир ор, писар, ки дар вақти зинда буданат чизҳои хуб насиби ту ва чизҳои бад насиби Элъозор шуда буд. Ҳоло бошад, вай дар ин ҷо роҳат меёбаду ту азоб мекашӣ. 26Илова бар ин, байни мову шумо чунон ғори калоне вуҷуд дорад, ки агар касе аз ин тараф ба пеши шумо гузаштан хоҳад ҳам, наметавонад. Ҳамчунин аз он ҷо касе пеши мо гузашта наметавонад“. 27Марди сарватманд гуфт: „Ин тавр ки бошад, аз шумо илтимос мекунам, эй падар, ки Элъозорро ба хонаи падари ман фиристед. 28Охир ман панҷ бародар дорам. Бигзор онҳоро огоҳ кунад, ки ба ин ҷойи азоб наафтанд“. 29Иброҳим ба ӯ гуфт: „Онҳо навиштаҳои Мусо ва дигар пайғамбаронро доранд. Бигзор ба суханони онҳо гӯш диҳанд“[+]. 30Аммо мард гуфт: „Не, падарам Иброҳим! Танҳо агар яке аз мурдагон наздашон равад, онҳо тавба карда, аз гуноҳ даст мекашанд“. 31Иброҳим ҷавоб дод: „Модоме ки онҳо ба суханони Мусою пайғамбарон гӯш намедиҳанд, ҳатто агар мурдае зинда шавад ҳам онҳо бовар нахоҳанд кард“»[+].

### 17


Баъзе гуфтаҳои Исо

1[•]Ба шогирдонаш бошад, Исо чунин гуфт: «Васвасаҳо пайдо хоҳанд шуд, вале вой бар ҳоли он касе, ки ба воситаи вай васвасаҳо ба миён меоянд[+]. 2Барои вай беҳтар мешуд, ки ба гарданаш санги осиёбро овехта, ба баҳр партоянд аз он ки вай яке аз ин пайравони хурдтаринро гумроҳ кунад[+].

3Пас, эҳтиёт бошед! Агар бародаратон бар шумо гуноҳе бикунад, ӯро насиҳат кунед ва агар тавба карда, аз гуноҳ даст кашад, ӯро бахшед[+]. 4Агар ӯ рӯзе ҳафт бор гуноҳ кунад ва ҳафт маротиба „Тавба кардам“ гӯяд, ӯро бахшед»[+].

5Фиристодагон[†] ба Худованд Исо гуфтанд: «Имони моро зиёдтар кун»[+]. 6Худованд гуфт: «Агар шумо ҳатто ба андозаи донаи хардал имон медоштед, ба ин дарахти тут „Решакан шаву ба баҳр шинонда шав“ гуфта метавонистед ва вай ба шумо итоат мекард[+].

7Фарз кардем, ки ғуломи шумо ба шудгори замин ва ё ба чӯпонӣ машғул аст. Магар вақти аз киштзор баргаштанаш шумо ба вай мегӯед, ки зуд омада, назди дастархон бишинад? 8Магар ба ӯ чунин намегӯед: „Хӯроки шомро тайёр кун ва то вақте ки ман мехӯраму менӯшам, миёнатро маҳкам баста, ба ман хизмат кун. Баъдтар худат мехӯрӣ ва менӯшӣ“? 9Охир, шумо ба ғуломатон барои иҷро кардани фармонҳоятон ташаккур намегӯед-ку? 10Пас, шумо низ, баъд аз он ки фармонҳои ба шумо додашударо иҷро мекунед, бигӯед: „Мо ғуломи ночиз ҳастему танҳо вазифаи худро иҷро кардем“».


Шифо ёфтани даҳ нафар аз бемории пӯст

11Исо, ки ба Уршалим равона буд, қад-қади сарҳади байни Сомараву Ҷалил роҳ мерафт. 12Ҳангоми ба як деҳа даромадан, бо даҳ касе, ки бемории пӯст[†] дошт, рӯ ба рӯ шуд. Онҳо каме дур истода,[+] 13дод заданд: «Эй Исо, Хоҷа, ба мо раҳм кун!» 14Исо онҳоро дида, гуфт: «Рафта худро ба коҳинон[†] нишон диҳед». Онҳо рафтанд ва дар роҳ пок шуданд[+]. 15Яке аз онҳо чун дид, ки шифо ёфтааст, бо овози баланд Худоро ситоишкунон баргашт 16ва худро пеши пойҳои Исо партофта, ба Ӯ миннатдорӣ баён кард. Он мард аз Сомара буд[+]. 17Исо пурсид: «Магар даҳ нафар аз бемориашон пок нашудаанд? Нуҳ нафари дигар куҷоянд? 18Пас, наход ғайр аз ин марди ғайрияҳудӣ ягон нафаре аз онҳо барнагашт, ки Худоро ҳамду сано хонад?» 19Баъд ба ӯ гуфт: «Бархезу бирав, туро имонат шифо дод»[+].


Омадани Подшоҳии Худо

20[•]Фарисиён[†] аз Исо пурсиданд, ки кай Подшоҳии Худо[†] фаро мерасад? Ӯ ба онҳо ҷавоб дод: «Омадани Подшоҳии Худо ба назар намоён нест[+]. 21Касе ба шумо намегӯяд: „Нигоҳ кунед, вай дар ин ҷост“ ва ё „Вай дар он ҷост!“ Охир, Подшоҳии Худо аллакай дар байни шумост».

22Вале Исо ба шогирдонаш гуфт: «Вақте мерасад, ки ба дидани яке аз рӯзҳои Писари Одамизод[†] зор мешавед, вале онро намебинед[+]. 23Ба шумо мегӯянд: „Вай дар он ҷост!“ ё „Вай дар ин ҷост!“, аз қафояшон надавед[+]. 24Зеро Писари Одамизод дар рӯзи омаданаш мисли раъду барқе мешавад, ки дурахшида, осмонро аз як сӯ то сӯи дигар равшан мекунад. 25Вале аввал Ӯ бояд азоби бисёре кашида, аз тарафи насли ин замон рад карда шавад[+]. 26Чи тавре ки дар замони Нӯҳ пайғамбар буд, замони омадани Писари Одамизод низ ҳамон тавр мешавад. 27Зеро то рӯзи ба киштӣ даромадани Нӯҳ одамон мехӯрданду менӯшиданд, зан мегирифтанд ва ба шавҳар мебаромаданд, вале баъд тӯфон бархоста, ҳамаро несту нобуд кард. 28Ҳамчунин, монанди замони Лут хоҳад буд, ки одамон мехӯрданду менӯшиданд, мехариданду мефурӯхтанд, мекоштанду иморат месохтанд. 29Вале рӯзе, ки Лут аз шаҳри Садум баромад, аз осмон оташу сулфур борида, ҳамаро нест кард[+]. 30Рӯзе, ки Писари Одамизод зоҳир мегардад, низ ҳамон тавр хоҳад буд. 31Агар касе он вақт дар болои бом ва чизу чорааш даруни хона бошад, барои гирифтани онҳо пойин нафарояд. Агар касе дар саҳро бошад, ба хонааш барнагардад[+]. 32Зани Лутро ба хотир оваред. 33Касе, ки ҳаёташро эмин нигоҳ доштанӣ аст, онро аз даст медиҳад, вале касе ки ҳаёташро фидо мекунад, онро эмин нигоҳ медорад[+]. 34Ба шумо мегӯям, ки дар он шаб аз ду нафаре, ки дар як ҷогаҳ хобанд, якеаш гирифта мешаваду дигараш мемонад. 35-36Аз ду зане, ки дар як осиёб гандум орд мекунанд, якеаш гирифта мешаваду дигараш мемонад».

37Он гоҳ шогирдонаш аз Ӯ пурсиданд: «Эй Хоҷа, ин дар куҷо ба амал меояд?» Ӯ ба онҳо ҷавоб дод: «Ҳар ҷое, ки ҷасад аст, парандаҳои лошахӯр дар он ҷо ҷамъ мешаванд».

### 18


Масал дар бораи қозии беадолат ва бевазан

1Баъд Исо ба онҳо масалеро нақл кард, то бидонанд, ки бояд ҳамеша дуо бигӯянд ва ҳеҷ вақт рӯҳафтода нагарданд[+].

2Ӯ гуфт: «Дар як шаҳр қозие буд, ки на тарсе аз Худо дошту на шарме аз мардум. 3Дар он шаҳр бевазане низ буд, ки ҳамеша ба назди ӯ омада мегуфт: „Ин масъалаи маро бо душманам ҳал кун“. 4Қозӣ муддати дурудароз талаби ӯро рад мекард, вале дар охир ба худ гуфт: „Гарчанде ман на тарсе аз Худо дораму на шарме аз мардум, 5вале, азбаски ин бевазан маро ба ҳолам намегузорад, ӯро ҳимоя мекунам, то ҳар гоҳ омада, маро безор накунад“». 6Сипас, Худованд Исо пурсид: «Шумо шунидед, ки ин қозии беадолат чӣ мегӯяд? 7Наход Худо интихобкардагони Худро, ки шабу рӯз ба даргоҳаш зорию тавалло мекунанд, муҳофизат накунад? Магар Худо дер мекунад[+]? 8Ба шумо мегӯям, ки Худо онҳоро зуд муҳофизат мекунад. Вале оё Писари Одамизод[†] вақти омаданаш дар рӯйи замин имонро ёфта метавонад?»[+]


Масал дар бораи фарисӣ ва андозгир

9Баъд Исо ба онҳое, ки дар бегуноҳ будани худ шубҳа надоштанд ва дигаронро паст мешумурданд, чунин масалро нақл кард:[+]

10«Ду кас барои дуогӯйӣ ба маъбади Худо[†] даромаданд. Яке фарисӣ буду дигаре андозгир[+]. 11Фарисӣ рост истода, дар дилаш чунин дуо мегуфт: „Худоё! Туро шукр мегӯям, ки мисли одамони дигар дузд, бадкор ё зинокор ва ҳам монанди ин андозгир нестам[+]. 12Ман ҳар ҳафта ду бор рӯза мегирам ва аз ҳар даромаде, ки дорам, ҳиссаи даҳумашро месупорам“[+]. 13Вале андозгир дуртар истода, ҳатто ҷуръат намекард, ки сарашро боло карда, ба осмон нигарад. Вай танҳо бар қафаси синааш мушт зада мегуфт: „Худоё! Ба мани гунаҳкор раҳм кун!“ 14Ба шумо мегӯям, ки на фарисӣ, балки ҳамин андозгир сафед шуда, ба хонааш баргашт. Зеро ҳар кӣ худро калон мегирад, паст мешавад ва баръакс, ҳар касе, ки худро хоксор месозад, сарбаланд мешавад»[+].


Исо ва кӯдакон

15[•]Одамон ҳатто кӯдакони хурдсолашонро ба назди Исо оварданд, то ки Ӯ ба сари онҳо даст гузорад. Вале шогирдон инро дида, мардумро сарзаниш карданд. 16Исо кӯдаконро ба наздаш ҷеғ зада, гуфт: «Монед, ки кӯдакон назди Ман оянд, пеши роҳи онҳоро нагиред, зеро Подшоҳии Худо[†] насиби онҳоест, ки мисли кӯдак ҳастанд. 17Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар кӣ Подшоҳии Худоро монанди кӯдак қабул накунад, ба он намедарояд»[+].


Сардори сарватманд

18[•]Яке аз сардорон аз Исо пурсид: «Эй Устоди нек! Барои ба даст овардани ҳаёти абадӣ чӣ кор бояд кунам?»[+] 19Исо аз ӯ пурсид: «Чаро Маро нек мегӯйӣ? Ғайр аз Худо ҳеҷ кас нек нест. 20Ту фармоишҳои Худоро медонӣ: „зино накун, қатл накун, дуздӣ накун, шаҳодати бардурӯғ надеҳ, падару модаратро ҳурмату эҳтиром намо“». 21Вай ба Исо ҷавоб дод: «Ман аз айёми ҷавониам ҳамаи ин фармоишҳоро риоя мекунам»[+]. 22Исо инро шунида гуфт: «Ба ту фақат як чиз намерасад. Ҳар он чизеро, ки дорӣ, фурӯхта, пулашро ба камбағалон тақсим кун. Он гоҳ дороӣ дар осмон пайдо мекунӣ. Баъд омада, Маро пайравӣ намо»[+]. 23Вале он мард инро шунида, бисёр ғамгин шуд, чунки хеле сарватманд буд. 24Исо ба вай нигоҳ карда, гуфт: «Ба Подшоҳии Худо даромадани одамони доро бениҳоят душвор аст. 25Аз сӯрохии сӯзан гузаштани шутур осонтар аст аз он ки шахси сарватманд ба Подшоҳии Худо дарояд».

26Онҳое, ки Ӯро мешуниданд, пурсиданд: «Пас кӣ наҷот ёфта метавонад?» 27Исо ҷавоб дод: «Ҳар чизе, ки барои одамизод ғайриимкон бошад, барои Худо имконпазир аст»[+].

28Он гоҳ Петрус гуфт: «Мо аз баҳри ҳама чиз гузашта, Туро пайравӣ кардем»[+]. 29Исо гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар кӣ ба хотири Подшоҳии Худо аз баҳри хона, ё зан, ё бародарон, ё падару модар, ё фарзандон гузашта бошад,[+] 30дар ин дунё ҳамаи инро чанд маротиба зиёдтар пайдо мекунаду дар он дунё ҳаёти абадӣ насибаш мегардад».


Исо марги Худро бори сеюм пешгӯйӣ мекунад

31[•]Исо он дувоздаҳ шогирдро ба як тараф бурда, ба онҳо гуфт: «Мо ба Уршалим рафта истодаем. Дар он ҷо ҳар чизе, ки пайғамбарон дар бораи Писари Одамизод навиштаанд, ба амал хоҳад омад. 32Ӯро ба дасти ғайрияҳудиён[†] месупоранд. Онҳо Ӯро масхара ва ҳақорат карда, ба Вай туф мекунанд 33ва қамчинкорӣ намуда, ба қатл мерасонанд, вале Ӯ дар рӯзи сеюм зинда мешавад»[+].

34Лекин шогирдон аз ин гуфтаҳо чизеро нафаҳмиданд. Маънои суханони Исо аз онҳо пӯшида монд ва онҳо намефаҳмиданд, ки Ӯ дар бораи чӣ сухан меронад[+].


Шифо ёфтани нобино

35[•]Вақте ки Исо ба шаҳри Ариҳо наздик мешуд, марди нобиное дар канори роҳ нишаста, садақа мепурсид. 36Чун нобино шунид, ки аз наздаш мардуми зиёде мегузаранд, пурсид: «Чӣ гап шудааст?» 37Ба вай гуфтанд, ки аз он ҷо Исои Носирӣ гузашта истодааст. 38Он нобино фарёд зада, гуфт: «Эй Исои насли Довуд, ба ман раҳм кун!»[+] 39Онҳое, ки пешопеш равона буданд, ӯро сарзаниш карда, мегуфтанд, ки хомӯш шавад. Аммо ӯ боз баландтар дод зада, мегуфт: «Эй насли Довуд, ба ман раҳм кун!» 40Исо аз роҳаш бозистода, фармуд, ки он нобиноро ба наздаш биёранд. Вақте ки ӯ наздик омад, Исо аз вай пурсид: 41«Ту чӣ мехоҳӣ? Бароят чӣ кор кунам?» Вай ҷавоб дод: «Хоҷа! Мехоҳам чашмонам бино шавад». 42Исо гуфт: «Бино шав! Имонат туро шифо дод»[+]. 43Худи ҳамон лаҳза чашмони вай бино шуд ва ӯ Худоро ситоишкунон аз паси Исо рафт. Тамоми мардум инро дида, Худоро ҳамду сано мехонданд.

### 19


Имон овардани Заккай

1Исо ба шаҳри Ариҳо даромада, аз он мегузашт. 2Дар он шаҳр Заккай ном марди сарватманде буд, ки вазифаи сардори андозгиронро ба уҳда дошт. 3Вай мехост бубинад, ки Исо кист. Вале, азбаски мардум зиёд буду Заккай қади паст дошт, Ӯро дида натавонист. 4Бинобар ин, ӯ давида пеш гузашту ба болои дарахти анҷир баромад, то ки Исоро ҳангоми аз он ҷо гузаштанаш бубинад. 5Вақте ки Исо ба он ҷо наздик шуд, ба Заккай нигоҳ карда, гуфт: «Заккай! Зудтар пойин фаро! Ман бояд имрӯз дар хонаи ту бимонам». 6Вай зуд пойин фаромада, бо хурсандӣ Исоро меҳмондорӣ кард. 7Инро дида, ҳама норозигии худро баён намуда, мегуфтанд: «Ӯ дар хонаи марди гунаҳкор меҳмон шудааст»[+]. 8Аммо Заккай рост истода, ба Худованд Исо гуфт: «Эй Хоҷа, ман нисфи дороиямро ба бечорагон медиҳам ва агар аз касе бо фиреб пул ситонда бошам, чор баробар зиёдтар бармегардонам»[+]. 9Исо гуфт: «Имрӯз ба ин хона наҷот омад, чунки Заккай ҳам аз насли Иброҳим аст[+]. 10Зеро Писари Одамизод[†] барои он омадааст, ки гумроҳшударо кофта ёбаду наҷот диҳад».


Масал дар бораи даҳ тангаи тилло

11[•]Азбаски Исо аллакай дар наздикии Уршалим буд ва шунавандагони Ӯ гумон доштанд, ки Подшоҳии Худо[†] ба зудӣ фаро мерасад, Вай масал гуфтанро давом дод:[+]

12«Як шахси олимартаба ба кишвари дурдаст сафар дошт, то ҳуқуқи ба тахти подшоҳӣ нишастанашро тасдиқ намуда, баргардад. 13Пеш аз рафтан вай даҳ нафар хизматгоронашро наздаш даъват карда, ба ҳар кадомаш яктоӣ тангаи тилло доду гуфт: „Дар вақти набудани ман ин тангаҳоро ба кор баред“. 14Аммо ҳамватанонаш, ки ба вай нафрат доштанд, аз паси вай сафиронашонро фиристоданд,[†] то рафта, чунин бигӯянд: „Мо намехоҳем, ки вай бар мо подшоҳӣ кунад“[+]. 15Вақте ки ӯ тахти подшоҳиро соҳиб шуда, баргашт, фармон дод, то ҳамон хизматгоронеро, ки ба онҳо пул дода буд, ба наздаш ҷеғ зананд. Вай мехост бифаҳмад, ки ҳар яке аз онҳо чӣ қадар фоида ба даст овардааст? 16Аввалинаш омада, гуфт: „Хоҷаам, пули шумо даҳ баробар зиёдтар фоида овард“. 17Подшоҳ ба вай гуфт: „Офарин, хизматгори некам. Азбаски дар иҷрои вазифаи андаке вафодориатро нишон додӣ, туро ба даҳ шаҳр ҳоким таъйин мекунам“[+]. 18Дуюмин омада, гуфт: „Хоҷаам, пули шумо панҷ баробар зиёдтар фоида овард“. 19Подшоҳ ба вай гуфт: „Туро низ ба панҷ шаҳр ҳоким таъйин мекунам“. 20Сеюмин омада, гуфт: „Хоҷаам, ана ин ҳамон пули шумо. Ман онро ба рӯймолчае печонда, нигоҳ доштам, 21чунки аз шумо метарсидам. Охир шумо одами сахтгир ҳастед. Аз он ҷое, ки нагузоштаед, мегиред ва он чизеро, ки накоштаед, дарав мекунед“. 22Подшоҳ ба вай гуфт: „Эй хизматгори бад! Аз рӯйи он чизе ки гуфтӣ, ба ту ҳукм мебарорам! Ту медонистӣ, ки ман одами сахтгир ҳастам ва аз он ҷое, ки нагузоштаам, мегираму он чизеро, ки накоштаам, дарав мекунам?! 23Пас, чаро пули маро ба муомилот надаровардӣ, то ки вақти баргаштанам онро бо фоидааш бигирам?“ 24Баъд ба онҳое, ки дар наздаш буданд, фармон дод: „Аз дасташ тангаи тиллоро гирифта, ба хизматгоре диҳед, ки даҳ баробар зиёдтар фоида овард“. 25Онҳо гуфтанд: „Хоҷаам, охир вай аллакай даҳ баробар зиёдтар дорад!“ 26„Ман ба шумо мегӯям, ба ҳар касе, ки чизе дорад, боз дода мешавад. Лекин аз касе, ки надорад, ҳатто он чизи андаке, ки дорад, гирифта мешавад[+].

27Ҳоло бошад, он душманонамро, ки намехостанд бар онҳо подшоҳӣ кунам, ба ин ҷо биёреду дар пеши назарам ба қатл расонед“»[+].


Исо ба Уршалим бо тантана ворид мешавад

28[•]Исо ин масалро нақл карда, роҳашро давом дод ва ба сӯи Уршалим раҳсипор гашт.

29Вақте ки онҳо ба деҳаҳои Байтфоҷӣ ва Байтанё назди кӯҳи Зайтун расиданд, Исо ду шогирдашро фиристода,[+] 30гуфт: «Ба деҳае, ки дар рӯ ба рӯйи шумост равед ва ҳамин ки вориди он гаштед, хари бастаеро мебинед, ки то ҳол касе ба он савор нашудааст. Бандашро кушода, онро ба ин ҷо биёред. 31Агар касе аз шумо пурсад, ки барои чӣ бандашро мекушоед, гӯед, ки вай ба Худованд даркор шуд».

32Шогирдони фиристодашуда рафтанд ва харро ҳамон тавре ки Ӯ ба онҳо гуфта буд, ёфтанд. 33Вақте ки онҳо банди харро мекушоданд, соҳибонаш аз онҳо пурсиданд: «Чаро банди харро мекушоед?» 34Онҳо ҷавоб доданд: «Вай ба Худованд лозим аст». 35Пас онҳо харро ба назди Исо оварда, ба болояш ҷомаҳои худро партофтанду Исоро ба он савор карданд.

36Исо савора мерафту мардум ҷомаҳои худро пеши роҳи Ӯ пойандоз мекарданд. 37Вақте Исо ба роҳе наздик шуд, ки он аз болои кӯҳи Зайтун ба пойин меравад, тамоми гурӯҳи шогирдонаш барои ҳамаи муъҷизаҳое, ки дида буданд, шодикунон бо овози баланд Худоро ҳамду сано хонда 38мегуфтанд:

«Баракат ёбад шоҳе,
ки ба номи Худованд меояд!
Сулҳ дар осмон
ва шуҳрату ҷалол ба Худо дар осмон!»

39Баъзе фарисиён[†] аз байни мардум ба Исо гуфтанд: «Эй Устод, шогирдонатро ором кун!»[+] 40Вай ҷавоб дод: «Бовар кунед, агар онҳо хомӯш шаванд, сангҳо дод мезананд».


Ғамгин шудани Исо барои Уршалим

41Вақте ки онҳо наздиктар омаданд, Исо шаҳрро дида, гиря карду гуфт:[+] 42«Оҳ, кошки ақаллан ҳамин рӯз роҳеро, ки туро ба осоиштагӣ мебарад, медонистӣ! Вале ҳоло он роҳ аз чашмони ту пинҳон аст. 43-44Азбаски ту вақти ба наздат омадани Худовандро нафаҳмидӣ, ба сарат рӯзҳои сахт хоҳанд омад. Душманонат гирди ту хокдеворҳо сохта иҳота мекунанд. Онҳо аз ҳар тараф фишор оварда, туву сокинонатро ба хок яксон хоҳанд кард ва дар ту санг бар болои санге нахоҳад монд»[+].


Пок кардани маъбади Худо

45[•]Исо ба ҳавлии маъбади Худо[†] ворид шуда, онҳоеро, ки бо харидуфурӯш машғул буданд, берун ронд. 46Ӯ ба онҳо гуфт: «Худо дар навиштаҷот[†] гуфтааст, ки „Хонаи Ман хонаи дуо мешавад“. Шумо бошед, онро ба хонаи дуздон табдил додаед!»

47Ӯ ҳар рӯз дар маъбади Худо мардумро таълим медод. Коҳинони калон,[†] устодони шариат[†] ва роҳбарони халқи Исроил дар пайи куштани Ӯ буданд. 48Вале илоҷи ин корро ёфта наметавонистанд, чунки тамоми мардум беист ва бодиққат ба ҳар як сухани Ӯ гӯш медоданд.

### 20


Савол дар бораи ҳуқуқи Исо

1[•]Рӯзе, вақте ки Исо дар маъбади Худо[†] мардумро таълим дода, хабари хушро эълон мекард, ба наздаш коҳинони калон,[†] устодони шариат[†] ва пирони қавм омада, 2пурсиданд: «Ба мо бигӯй, Ту бо кадом ҳуқуқ чунин корҳоро мекунӣ? Ин ҳуқуқро ба Ту кӣ додааст?»[+] 3Исо дар ҷавоб гуфт: «Ман ҳам ба шумо як саволе дорам. Шумо ба Ман ҷавоб диҳед, ки 4ба Яҳё кӣ ҳуқуқ дода буд, ки одамонро таъмид[†] диҳад: Худо ё инсон?»[+] 5Онҳо бо ҳам муҳокима намуда, гуфтанд: «Агар „Худо дода буд“ гӯем, Ӯ аз мо мепурсад, ки чаро ба Яҳё бовар накардед[+]? 6Аммо агар „инсон“ гӯем, тамоми мардум моро сангсор мекунад, чунки одамон боварии комил доранд, ки Яҳё пайғамбар буд»[+]. 7Онҳо ҷавоб доданд, ки намедонанд ва 8Исо ба онҳо гуфт: «Пас, Ман ҳам ба шумо намегӯям, ки бо кадом ҳуқуқ ин корҳоро мекунам».


Масал дар бораи иҷоракорон

9[•]Баъд Исо ба халқ нақл кардани ин масалро сар кард: «Шахсе токзоре бунёд кард ва онро ба чанд нафар иҷора дода, ба муддати дурудароз ба кишвари дигар сафар кард[+]. 10Чун вақти ҳосилғундорӣ расид, ӯ хизматгореро ба назди токпарварон фиристод, то ҳаққи худро аз он токзор бигирад. Вале токпарварон ӯро зада, бо дасти холӣ фиристоданд.[†] 11Он вақт ӯ хизматгори дигарро фиристод. Вале онҳо ӯро ҳам зада, ҳақорат карданду бо дасти холӣ фиристоданд. 12Ӯ боз хизматгори сеюмашро фиристод. Вайро низ захмдор карда, берун партофтанд[+]. 13Он гоҳ соҳиби токзор гуфт: „Чӣ бояд бикунам? Писари азизамро мефиристам, шояд ӯро иззату эҳтиром кунанд“[+]. 14Вале токпарварон писари ӯро дида, ба якдигар гуфтанд: „Вай меросхӯр аст! Биёед, ӯро мекушем, то ки соҳиби мерос шавем!“[+] 15Ва ӯро аз токзор берун бароварда куштанд.

Ба фикри шумо соҳиби токзор бо онҳо чӣ гуна рафтор мекунад[+]? 16Вай баргашта, он токпарваронро мекушад ва токзорро ба дигарон медиҳад».

Онҳое, ки Исоро мешуниданд, гуфтанд: «Худо нигоҳ дорад!»[+] 17Ӯ ба онҳо нигоҳ карда гуфт: «Пас ин калимаҳои навиштаҷот[†] чӣ маъно доранд:

„Он сангеро, ки бинокорон нодаркор ҳисоб карда, як сӯ партофтанд,
санги асосии таҳкурсии бино гардид“.

18Ҳар кӣ ба болои он санг ғалтад, майда-майда мешавад ва агар ин санг ба болои касе афтад, вайро маҷақ мекунад».


Савол дар бораи супоридани андоз

19[•]Устодони шариату коҳинони калон фаҳмиданд, ки ин масал бар зидди онҳо буд ва хостанд ҳамон замон Исоро дастгир кунанд, вале аз мардум метарсиданд. 20Онҳо якчанд нафарро барои аз пайи Исо поидан фиристоданд, то ки худро ростқавл нишон дода, Ӯро бо сухан ба дом афтонанду барои ҳукм шудан ба дасти ҳокими румӣ супоранд[+].

21Онҳо аз Исо пурсиданд: «Устод! Мо медонем, ки суханону таълимоти Ту аз рӯйи ҳақиқат аст. Медонем, ки нисбати ҳеҷ кас рӯйбинӣ надорӣ ва роҳҳои Худоро аз рӯйи ҳақиқат таълим медиҳӣ. 22Бигӯ, ки оё ба шоҳаншоҳи Рум[†] андоз супорем ё не?»[+] 23Ӯ аз макри онҳо пай бурда, ба онҳо гуфт:[+] 24«Ба Ман ягон тангаи динорро[†] нишон диҳед. Дар ин танга акс ва номи кӣ аст?» «Шоҳаншоҳ», – ҷавоб доданд онҳо. 25Исо ба онҳо гуфт: «Пас, он чи аз они шоҳаншоҳ аст, ба шоҳаншоҳ бидиҳед ва он чи аз они Худост, ба Худо»[+].

26Онҳо натавонистанд Исоро пеши мардум бо сухан ба дом афтонанд ва аз ҷавоби Ӯ ба ҳайрат афтода, хомӯш шуданд.


Савол дар бораи зиндашавӣ

27[•]Чанд нафар аз равияи саддуқиён,[†] ки зиндашавии мурдагонро инкор мекарданд ба назди Исо омаданду[+] 28ба Ӯ чунин савол доданд: «Устод, Мусо, дар шариат ба мо навиштааст, ки агар бародари касе фарзанд наёфта бимирад, бигзор вай зани ӯро ба никоҳи худ дарорад ва фарзандони ба дунё омадаро ҳамчун насли бародари марҳумаш бидонад.

29Инак, ҳафт бародар буданд. Бародари калонӣ зан гирифт, аммо фарзанд надида аз олам чашм пӯшид. 30-31Бародари дуюм, сеюм ва ҳамин тавр ҳамаи ҳафт бародарон зани бародарашонро ба занӣ мегирифтанд, вале ҳеҷ яке аз онҳо фарзанде ба дунё наоварда, вафот кард. 32Оқибат зан ҳам аз олам чашм пӯшид. 33Пас, рӯзе, ки мурдаҳо зинда мешаванд, вай зани кадоме аз онҳо мешавад? Охир ҳамаи ҳафт бародарон ӯро ба занӣ гирифта буданд!»

34Исо ҷавоб дод: «Одамони ин дунё зан мегиранд ва ба шавҳар мебароянд. 35Вале онҳое, ки лоиқ дониста шудаанд, ки зинда шаванд, пас аз ба он дунё рафтанашон на зан мегиранду на шавҳар мекунанд[+]. 36Онҳо дигар намемиранд, чунки мисли фариштаҳо мешаванд. Онҳо фарзандони Худо ҳастанд, охир Худо онҳоро зинда кардааст. 37Дар ҳикояи буттаи сӯхтаистода, Мусо Худовандро Худои Иброҳиму Исҳоқу Яъқуб номида, нишон дод, ки мурдагон зинда мешаванд. 38Ӯ на Худои мурдагон, балки Худои зиндагон аст. Барои Худо ҳама зинда ҳастанд». 39Он гоҳ баъзе аз устодони шариат гуфтанд: «Хуб гуфтӣ, Устод!»

40Ва дигар ҳеҷ кас ҷуръат накард, ки ба Ӯ саволе диҳад[+].


Масеҳ Писари кист?

41[•]Аммо Исо ба онҳо гуфт: «Барои чӣ одамон мегӯянд, ки Масеҳ,[†] яъне Таъйиншудаи Худо писари шоҳ Довуд аст[+]? 42-43Охир, худи Довуд дар китоби Забур мегӯяд:

„Худованд ба Худованди ман гуфт:
«То даме ки душманонатро зери пойҳоят нагузорам,
аз дасти ростам бишин»“[+].

44Довуд Масеҳро „Худованд“ меномад. Пас, чӣ тавр Вай писари шоҳ Довуд шуда метавонад?»


Огоҳӣ аз худнамоии роҳбарони динӣ

45Ҳангоме ки тамоми мардум ба суханони Вай гӯш мекарданд, Исо ба шогирдони Худ гуфт: 46«Аз устодони шариат эҳтиёт бошед. Ба онҳо маъқул аст, ки либосҳои қимат пӯшида гарданд ва мардум дар бозорҳо ба онҳо бо иззату эҳтиром салом диҳанд. Онҳо дар ҷойҳои беҳтарини ҷамоатхонаҳо нишастан ва дар зиёфатҳо болонишиниро дӯст медоранд[+]. 47Онҳо намоишкорона дурудароз дуо мехонанд, вале дар асл молу мулки бевазанонро хӯрда, ғорат мекунанд! Онҳо барои ин корҳояшон ҷазои сахттаринро мебинанд».

### 21


Ду тангаи бевазан

1[•]Исо як назар андохта, сарватмандонеро дид, ки ба сандуқи хайрия садақаҳои худро меандохтанд[+]. 2Ӯ бевазани камбағалеро низ дид, ки ба он ҷо ду тангаи хурди мисинро андохт. 3Баъд гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ин бевазани бечора аз ҳама зиёдтар хайрот кард. 4Чунки онҳо аз зиёдатии дороияшон садақа карданд, вай бошад, тамоми ризқу рӯзиашро дод»[+].


Азобу уқубатҳои дарпешистода

5[•]Вақте ки баъзеҳо дар бораи маъбади Худо[†] сухан меронданду таъриф мекарданд, ки он бо чӣ гуна сангҳои зебо ва ҳадяҳои қиматбаҳо оро дода шудааст, Исо гуфт: 6«Рӯзҳое меоянд, ки аз ҳамаи ин чизҳои медидаатон санг бар болои санг намонда, ба замин яксон мешавад»[+]. 7Аз Ӯ пурсиданд: «Устод, пас ин ҳодиса кай рӯй медиҳад ва ба амал омадани онро аз кадом аломат мефаҳмем?» 8Ӯ ҷавоб дод: «Эҳтиёт шавед, ки мабодо гумроҳ нашавед, зеро бисёр касон бо номи Ман омада мегӯянд: „Ман ҳамонам!“ ва ё „Вақташ расид!“ Аз паси онҳо наравед![+] 9Вақте ки садоҳои ҷангҳову шӯришҳоро мешунавед, ба воҳима наафтед. Зеро аввал бояд ҳамаи ин воқеаҳо рӯй диҳанд, вале ин маънои якбора расидани охирзамонро надорад». 10Баъд Исо ба онҳо гуфт: «Як халқ бо халқи дигар ва як давлат бо давлати дигар меҷангад[+]. 11Заминҷунбиҳои сахт мешавад ва дар ҳар ҷо гуруснагӣ ва бемориҳои марговар меояд. Аз осмон ҳодисаҳои пурдаҳшат ва аломатҳои бузург намоён хоҳанд гашт[+]. 12Вале, пеш аз он ки ҳамаи ин ба амал ояд, шуморо дастгир карда, азоб медиҳанд ва ба ҷамоатхонаву зиндонҳо мебаранд. Ба хотири номи Ман шуморо ба назди подшоҳону ҳокимон мебаранд ва[+] 13имконият пайдо мекунед, ки дар бораи Ман шаҳодат диҳед. 14Қарор диҳед, ки дар бораи чӣ ҷавоб доданатон пешакӣ ташвиш намекашед. 15Зеро Ман ба шумо чунон ҳикмате ато мекунам ва суханонеро ба даҳонатон мегузорам, ки ҳеҷ яке аз душманонатон наметавонад бар он муқобилате нишон дода, норозигии худро баён кунад[+]. 16Ҳатто падару модарон, бародарон, хешон ва дӯстонатон шуморо таслим хоҳанд намуд ва баъзеи шумо кушта мешавед. 17Ба сабаби Маро пайравӣ карданатон ҳама ба шумо бо чашми нафрат нигоҳ мекунанд. 18Вале як тори мӯйе ҳам аз сари шумо нахоҳад афтод[+]. 19Истодагарӣ намоед ва ҳаётро ба даст хоҳед овард.


Пешгӯйии Исо дар бораи вайрон шудани Уршалим

20[•]Ҳамин ки Уршалимро дар иҳотаи аскарон дидед, бидонед, ки вақти вайрон шудани он наздик аст. 21Он вақт касоне, ки дар Яҳудия ҳастанд, ба кӯҳистон гурезанд. Касоне, ки дар ин шаҳр ҳастанд, аз ин ҷо бираванд ва касоне, ки дар деҳот ҳастанд, ба шаҳр барнагарданд. 22Чун он рӯзҳо, ҳамчун иҷрошавии гуфтаҳои навиштаҷот,[†] рӯзҳои ҷазо мешаванд.

23Вой бар ҳоли ҳомиладорон ва модароне, ки кӯдаки ширхӯр хоҳанд дошт, чунки дар замин мусибати бузурге ба амал меояду ин мардум гирифтори ғазаб мешавад[+]. 24Баъзеҳо аз дами шамшер ҳалок мегарданду дигаронро ба мамлакатҳои гуногун асир карда мебаранд. Ғайрияҳудиён[†] бошанд, то вақти ба охир расидани давраи онҳо, Уршалимро поймол мекунанд[+].


Аломати омадани Писари Одамизод

25[•]Дар офтобу моҳу ситорагон аломатҳо зоҳир мешаванд ва дар рӯйи замин мардум ба ғаму андӯҳ печида, аз хурӯши баҳру мавҷҳо ба ҳайрат меафтанд. 26Аз барои он ки ҳама чиз дар осмон ба ҷунбиш меояд, одамон аз наздик шудани мусибате, ки ба сари ҷаҳон меояд, тарсида беҳуш мешаванд. 27Дар он вақт одамон Писари Одамизодро[†] мебинанд, ки дар абр бо қудрат ва шуҳрату ҷалоли бузурге меояд. 28Вақте ки ба амал омадани ин гуфтаҳо сар мешавад, қомататонро рост карда саратонро боло бардоред, чунки вақти озод шуданатон наздик аст».


Масал дар бораи дарахти анҷир

29[•]Баъд Исо ба онҳо чунин масалеро нақл кард: «Ба дарахти анҷир ва дигар дарахтҳо нигоҳ кунед. 30Вақте мебинед, ки онҳо барг мебароранд, медонед, ки тобистон аллакай наздик аст. 31Ҳамин тавр ҳангоме ки ба амал омадани ин ҳодисаҳоро мебинед, донед, ки Подшоҳии Худо[†] наздик аст. 32Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ҳанӯз одамони ин насл аз олам нагузашта, ҳамаи ин ба амал меояд[+]. 33Замину осмон нест мешаванд, аммо гуфтаҳои Ман то абад мемонанд[+]. 34Пас, бохабар бошед, ки дилҳои шумо саргарми айшу ишрат, бадмастӣ ва ташвишҳои ин рӯзгор нашавад ва он рӯз ногаҳон, 35мисли дом барои шумо фаро нарасад. Он рӯз ба сари тамоми сокинони рӯйи Замин хоҳад омад. 36Ҳамеша бедор бошед ва дуо гӯед, то қувват дошта бошед, ки аз даҳшатҳои оянда халосӣ ёбед ва дар назди Писари Одамизод истед»[+].

37Ҳар рӯз Исо дар маъбади Худо таълим медод ва чун бегоҳ фаро мерасид, ба кӯҳи Зайтун рафта, ҳамон ҷо шабро рӯз мекард[+]. 38Тамоми мардум бошанд, саҳарии барвақт барои шунидани суханони Ӯ ба ҳавлии маъбади Худо меомаданд.

### 22


Нақшаи куштани Исо

1[•]Иди Фатир,[†] ки боз иди Наҷот[†] ном дорад, наздик мешуд. 2Коҳинони калон[†] ва устодони шариат[†] аз мардум метарсиданд, бинобар ин, роҳеро ҷустуҷӯ мекарданд, ки Исоро пинҳонӣ ба қатл расонанд. 3Ҳамон вақт шайтон ба дили Яҳудои Исқарютӣ, ки яке аз дувоздаҳ шогирд буд, даромад[+]. 4Яҳудо ба назди коҳинони калон ва сардорони посбонони маъбади Худо[†] омада, бо онҳо маслиҳат кард, ки бо кадом роҳ метавонад Исоро ба онҳо таслим кунад. 5Онҳо шод гашта, розӣ шуданд, ки ба Яҳудо пул диҳанд. 6Яҳудо ҳам розӣ шуд ва фурсати муносиб меҷуст, ки аз мардум пинҳонӣ Исоро ба онҳо таслим кунад[+].


Тайёрӣ ба хӯроки иди Наҷот

7[•]Рӯзи иди Фатир ҳам фаро расид ва дар ин рӯз бояд барраи иди Наҷотро қурбонӣ мекарданд[+]. 8Исо Петрус ва Юҳанноро фиристода,[†] гуфт: «Бираведу бароямон дастархони иди Наҷотро тайёр кунед». 9Онҳо аз Ӯ пурсиданд: «Дар куҷо мехоҳӣ, ки тайёр намоем?» 10Исо ба онҳо дар ҷавоб гуфт: «Вақте ки ба шаҳр медароед, шуморо марде пешвоз мегирад, ки кӯзаи об мебарад. Аз паси ӯ то ба хонае, ки вай медарояд, равед. 11Ба соҳиби он хона гӯед: „Устод аз ту мепурсад, куҷост меҳмонхонае, ки Ӯ дар он бо шогирдонаш хӯроки иди Наҷотро хӯрда тавонад?“ 12Ӯ ба шумо болохонаи калонеро нишон медиҳад, ки ба тартиб оварда шудааст. Ҳама чизро дар он ҷо тайёр кунед». 13Онҳо рафта, ҳамаро ҳамон тавре ки Исо гуфта буд, дарёфтанд ва хӯроки иди Наҷотро тайёр намуданд.


Таоми шоми Худованд

14[•]Ҳангоме ки вақту соаташ расид, фиристодагон ҳамроҳи Исо ба сари дастархон нишастанд. 15Исо ба онҳо гуфт: «Бисёр мехостам, ки пеш аз азобу уқубатҳоям бо шумо ин хӯроки иди Наҷотро бихӯрам. 16Ба шумо мегӯям, то он вақте ки иди Наҷот дар Подшоҳии Худо[†] ба амал наояд, аз ин хӯрок дигар нахоҳам хӯрд»[+].

17Баъд, косаро гирифта, дуои шукрона карду гуфт: «Ҳар яки шумо инро гирифта, аз он нӯшед. 18Ба шумо мегӯям, минбаъд то вақти омадани Подшоҳии Худо аз шираи ангур нахоҳам нӯшид». 19Сипас, нонро гирифта, ба Худо шукр гуфт ва онро пора карда, ба шогирдонаш тақсим намуду гуфт: «Ин бадани Ман аст, ки барои шумо қурбонӣ карда мешавад. Барои ёдоварии Ман ҳамин тавр бикунед»[+]. 20Айнан, ҳамин тарз пас аз хӯроки шом косаро гирифта, гуфт: «Дар ин коса хуни Ман аст, ки барои шумо рехта мешавад ва бо он Худо бо халқаш аҳду паймони нав мебандад. 21Донед, ки касе, ки ба Ман хиёнат мекунад, ҳамроҳи Ман дар сари як дастархон аст[+]. 22Писари Одамизод[†] ҳамон тавре, ки барояш таъйин карда шудааст, мемирад, вале вой бар ҳоли касе, ки ба Ӯ хиёнат мекунад!»[+]

23Фиристодагон аз якдигар пурсидан гирифтанд, ки кадоме аз онҳо ин корро мекарда бошад.


Баҳсу мунозира дар бораи бузургӣ

24[•]Дар байни шогирдон баҳсу мунозира ба амал омад, ки кадоме аз онҳо бояд бузургтар шумурда шавад. 25Исо бошад, ба онҳо гуфт: «Подшоҳон ва ҳокимон ҳукмашонро бар мардуми худ мегузаронанд ва худро „одамдӯст“ меноманд. 26Аммо дар байни шумо набояд ин тавр бошад. Бигзор бузургтарин аз байни шумо мисли хурдтарин рафтор бикунад ва сардор мисли хизматгор[+]. 27Пас, кӣ бузургтар аст? Оне, ки дар сари дастархон нишастааст ва ё касе, ки ба вай хизмат мекунад? Магар на он касе, ки дар сари дастархон нишастааст? Вале Ман дар мобайни шумо мисли хизматгор ҳастам![+] 28Вақте ки аз озмоишҳо мегузаштам, ҳамроҳам будед[+]. 29Чунон ки Падарам ба Ман Подшоҳиро супоридааст, Ман низ онро ба шумо месупорам,[+] 30то ки шумо дар Подшоҳии Ман аз дастархонам бихӯреду бинӯшед ва дар тахтҳо нишаста, ба дувоздаҳ қабилаи Исроил ҳукмронӣ кунед»[+].


Пешгӯйӣ дар бораи инкори Петрус

31[•]Исо гуфт: «Шимъун, Шимъун! Бидон, ки шайтон талаб кард, ки ҳамаи шуморо мисли гандум аз ғалбер гузаронад. 32Вале Ман барои ту дуо кардам, то ки имонатро аз даст надиҳӣ ва вақти тавба карда баргаштанат, бародарони худро устувор гардонӣ»[+]. 33Петрус ба Ӯ гуфт: «Хоҷа! Ман тайёр ҳастам, ки бо Ту ҳам ба ҳабс ва ҳам ба мурдан биравам!»[+] 34Вале Исо гуфт: «Ба ту мегӯям, эй Петрус! Худи ҳамин рӯз, пеш аз он ки хурӯс ҷеғ занад, ту се бор инкор мекунӣ, ки Маро мешиносӣ».

35Исо аз шогирдон пурсид: «Вақте ки Ман шуморо бе пул, бе борхалта ва бе пойафзор фиристода будам, магар аз ягон чиз камбудӣ доштед?» Онҳо ҷавоб доданд: «Не, надоштем»[+]. 36Ӯ ба онҳо гуфт: «Вале акнун, бигзор он касе, ки пул дорад, пулу борхалтаашро бо худ бигирад. Агар шамшер надошта бошад, бигзор ҷомаашро фурӯхта, харад.

37Ба шумо мегӯям, дар навиштаҷот[†] гуфта шудааст: „Ӯро ба қатори ҷинояткорон дароварданд“. Ин гуфтаҳо дар бораи Ман бояд иҷро шаванд, зеро ҳамаи он чизе, ки дар ҳаққи Ман навишта шудааст, иҷро мешавад». 38Онҳо гуфтанд: «Худовандо! Ана дар ин ҷо ду шамшер ҳаст». Вай ҷавоб дод: «Бас кунед!»


Дуои Исо дар кӯҳи Зайтун

39[•]Исо аз шаҳр баромада, чун ҳарвақта ба кӯҳи Зайтун равона шуд. Шогирдон низ аз ақиби Ӯ рафтанд. 40Ба он ҷо расида, Исо ба онҳо гуфт: «Дуо кунед, то ки ба васваса наафтед»[+]. 41Худаш бошад, ба масофаи партофтани санге аз онҳо дур шуд ва ба зону истода дуо кард:

42«Эй Падар! Илтимос мекунам, ин косаи азобро аз сари Ман дур кун. Аммо бигзор на хости Ман, балки хости Ту иҷро шавад!»[+] 43Аз осмон фариштае зоҳир шуд ва ба Ӯ қувват бахшид[+]. 44Исо аз дарду сӯзиши зиёд бо ҷидду ҷаҳди бештаре дуо мекард ва арақи баданаш аз Ӯ мисли қатраҳои хун ба замин мечакид. 45Баъд аз дуо Исо бархеста, ба назди шогирдон баргашта дид, ки онҳо аз ғаму ғусса бемадор шуда хобидаанд. 46Пас, ба онҳо гуфт: «Чаро хоб рафтаед? Бархеста дуо кунед, то ки ба васваса наафтед».


Дастгир шудани Исо

47[•]Ҳанӯз Ӯ суханашро тамом накарда, тӯдаи одамон пайдо шуд ва пешопеши онҳо ҳамоне меомад ки Яҳудо ном дошту яке аз он дувоздаҳ шогирд буд. Вай ба Исо, наздик шуд, то ки Ӯро бибӯсад[+]. 48Исо ба вай гуфт: «Яҳудо, магар бо ин бӯсаат Писари Одамизодро таслим мекунӣ?» 49Пас шогирдоне, ки дар гирди Исо истода буданд, оқибати корро пай бурда гуфтанд: «Хоҷа! Бо шамшер бизанем?»[+] 50Ва яке аз онҳо ба ғуломи саркоҳин[†] ҳамла оварду гӯши росташро бурида партофт. 51«Бас кунед, бас!» – гуфт Исо ва ба гӯши ғулом даст расонда, ӯро шифо дод. 52Баъд ба коҳинони калон, сардорони посбонони маъбади Худо ва пирони қавм, ки барои дастгир намудани Ӯ омада буданд, гуфт: «Ба фикри шумо Ман ягон роҳзан ҳастам, ки бо калтаку шамшерҳо омадаед? 53Ҳар рӯз ҳамроҳатон дар маъбади Худо будам ва шумо ба Ман даст боло намекардед. Аммо ҳоло вақти шумо ва вақти ҳукмронии торикӣ расидааст»[+].

54[•]Онҳо Исоро дастгир намуда, ба хонаи саркоҳин бурданд. Петрус дар масофаи каме дуртар аз пушташон омад.


Исоро инкор кардани Петрус

55Дар мобайни ҳавлӣ оташ даргиронданд ва одамон гирди он якҷоя нишастанд. Петрус ҳам бо онҳо нишаст. 56Канизаке ӯро дар рӯшноии оташ дида, бодиққат ба ӯ нигоҳ кард ва гуфт: «Ин одам ҳам бо Исо буд!» 57Вале Петрус инкор карда гуфт: «Эй хоҳар! Ман Ӯро намешиносам». 58Баъд аз чанд муддат як одами дигар вайро дида, гуфт: «Ту ҳам яке аз онҳо ҳастӣ». «Не ако, нестам!» – гуфт Петрус. 59Тахминан як соат гузашту боз як нафар бо боварии комил гуфт: «Аниқ ин кас ҳам бо Исо буд, чунки ӯ низ ҷалилӣ аст». 60«Гӯш кун, ман намедонам, ту чиҳо гуфта истодаӣ», – гуфт Петрус. Ҳамон лаҳза вақте ки инро мегуфт, хурӯс ҷеғ зад. 61Худованд Исо ба Петрус рӯй оварда нигоҳ кард ва сухани Ӯ ба хотири Петрус омад. Ӯ гуфта буд, ки худи ҳамин рӯз, пеш аз ҷеғ задани хурӯс, вай се бор Исоро инкор мекунад[+]. 62Петрус аз ҳавлӣ берун баромада, зор-зор гиря кард.


Дар назди шӯрои пирон

63[•]Одамоне, ки Исоро дастгир намуда буданд, Ӯро масхара карда мезаданд. 64Чашмонашро баста, аз Ӯ мепурсиданд: «Агар пайғамбар бошӣ, канӣ, гӯй, ки Туро кӣ зад?» 65Ва Ӯро бисёр ҳақорат мекарданд.

66[•]Вақте ки рӯз шуд, ҷамоате аз пирони қавм, коҳинони калон ва устодони шариат ҳамроҳ шуда, Исоро ба шӯрои пирон оварданд.

67Онҳо гуфтанд: «Бигӯ, ки оё Ту Таъйиншудаи Худо ҳастӣ?» Исо гуфт: «Агар гӯям, бовар намекунед 68ва агар Худам савол диҳам, ҷавоб намегардонед. 69Вале минбаъд Писари Одамизод аз дасти рости Худои Пурқудрат хоҳад нишаст»[+]. 70Онҳо ҳамаашон гуфтанд: «Пас, Ту-чӣ, Писари Худо[†] ҳастӣ?» Ӯ ҷавоб дод: «Шумо худатон мегӯед, ки Ман ҳастам». 71Пас, онҳо гуфтанд: «Боз чӣ далеле ба мо лозим аст? Худи мо ҳама чизро аз забони Ӯ шунидем!»[+]

### 23


Дар назди Пилотус

1[•]Баъд тамоми шӯро аз ҷой бархеста, Исоро ба назди ҳоким Пилотус бурданд[+] 2ва ба айбдор кардани Ӯ шурӯъ намуда, гуфтанд: «Мо аниқ кардем, ки ин одам мардуми моро аз роҳ мезанад. Вай ба шоҳаншоҳ супоридани андозро манъ мекунад ва ҳатто Худро Масеҳ[†] ва Подшоҳ меномад»[+]. 3Пилотус аз Ӯ пурсид: «Магар Ту Шоҳи Яҳудиён[†] ҳастӣ?» Исо ба вай ҷавоб дод: «Ту худат ҳамин тавр мегӯйӣ»[+]. 4Пилотус ба коҳинони калон[†] ва мардум гуфт: «Ман дар Ӯ ҳеҷ айб наёфтам»[+]. 5Вале онҳо дар гапи худ истода мегуфтанд: «Ӯ бо таълимоташ тамоми мардуми Яҳудияро ба шӯр меандозад. Аз Ҷалил сар карда то ин ҷо омад».

6Пилотус инро шунида пурсид: «Ин одам аз Ҷалил аст?» 7Ва чун фаҳмид, ки Исо аз вилояте будааст, ки дар зери ҳукмронии Ҳиродус аст, Ӯро ба назди Ҳиродус фиристод. Худи Ҳиродус ҳамон вақт дар Уршалим буд[+].


Дар назди Ҳиродус

8Ҳиродус Исоро дида, бисёр хурсанд шуд, зеро кайҳо боз Ӯро дидан мехост ва азбаски дар борааш бисёр чизҳоро шунида буд, умед дошт, ки ягон муъҷизаи Исоро мебинад[+]. 9Вай ба Исо саволҳои бисёре дод, вале Ӯ ҳеҷ ҷавобе намедод. 10Коҳинони калон ва устодони шариат[†] бошанд, дар он ҷо истода бо шиддати хашму ғазаб Ӯро айбдор менамуданд. 11Ҳиродус ҳамроҳи сарбозонаш Исоро таҳқир ва масхара кард. Баъд ба Ӯ ҷомаи шоҳона пӯшонда, боз ба назди Пилотус фиристод.

12Гарчанде пештар Ҳиродус ва Пилотус бо якдигар душман буданд, аз ҳамон рӯз сар карда бо ҳам дӯст шуданд.


Ба марг маҳкум шудани Исо

13[•]Пилотус коҳинони калон, роҳбарон ва мардумро даъват карда, 14ба онҳо гуфт: «Шумо ин одамро ҳамчун вайронкунандаи халқ ба назди ман овардед. Ман дар ҳузури шумо ба Вай савол дода фаҳмидам, ки ин одам дар ягон ҷинояте, ки шумо Ӯро гунаҳкор мекунед, айбдор нест. 15Ҳиродус ҳам дар Ӯ ягон айбе наёфта, Ӯро боз ба назди мо фиристод. Пас ин одам ҳеҷ коре накардааст, ки сазовори марг бошад. 16-17Ман фармон медиҳам, ки Ӯро қамчинкорӣ кунанд ва баъд озод мекунам». 18Ҳамин вақт ҳама бо як овоз дод заданд: «Қатл кунед Ӯро! Барои мо Барабборо озод кунед!» 19Бараббо одаме буд, ки аз барои бардоштани шӯриш дар шаҳр ва одамкушӣ ба ҳабс партофта шуда буд. 20Пилотус, ки Исоро озод кардан мехост, боз ба онҳо сухан гуфт. 21Вале онҳо дод мезаданд: «Ӯро ба салиб[†] мехкӯб кунед! Мехкӯб кунед!» 22Пилотус бори сеюм ҳам ба онҳо гуфт: «Чаро? Охир Ӯ чӣ бадие кардааст? Ман дар Ӯ ҳеҷ айбе наёфтам, ки сазовори марг бошад. Ман Ӯро қамчинкорӣ карда озод менамоям». 23Вале онҳо беист, бо тамоми овоз дод мезаданду талаб мекарданд, ки Исо ба салиб мехкӯб карда шавад. Онҳо бо доду фарёди худ гапашонро гузаронданд 24ва Пилотус ҳамон ҳукмеро баровард, ки онҳо талаб мекарданд. 25Мувофиқи хоҳиши онҳо вай шахсеро, ки барои шӯриш ва одамкушӣ ба ҳабс партофта шуда буд, озод кард. Исоро бошад, ба ихтиёри онҳо супорид.


Ба салиб мехкӯб шудани Исо

26[•]Сарбозон Исоро барои ба қатл расондан мебурданд. Он гоҳ Шимъун ном марде, ки аз деҳаи Қайравон буд, аз деҳа омада истода буд. Сарбозон Шимъунро боздошта, ба китфаш салибро бор карданд, ки аз ақиби Исо бардошта барад.

27Аз ақиби Исо одамони бешуморе мерафтанд ва дар байни онҳо заноне буданд, ки барои Ӯ зор-зор мегиристанд.

28Исо ба онҳо рӯ оварда, гуфт: «Эй занҳои Уршалим, ба ҳоли Ман гиря накунед! Ба ҳоли худ ва фарзандонатон гиря кунед. 29Зеро рӯзҳое меоянд, ки одамон чунин мегӯянд: „Хушбахтанд занҳое, ки нозой ҳастанд, таваллуд накардаанд ва фарзанд намакондаанд“[+]. 30Он вақт одамон ба кӯҳҳо хоҳанд гуфт: „Ба сари мо биафтед!“ ва ба теппаҳо хоҳанд гуфт: „Моро пӯшонед!“[+] 31Агар бо Ман, ки мисли дарахти сабз ҳастам, чунин рафтор кунанд, аҳволи онҳое, ки мисли дарахти хушк ҳастанд, чӣ мешуда бошад?»

32Ҳамроҳи Исо боз ду ҷинояткорро ба қатл мебурданд. 33Чун ба ҷое, ки «Косахонаи Сар» ном дорад, расиданд, Исоро ба салиб мехкӯб карданд. Он ҷинояткоронро низ, якеро аз тарафи рост ва дигареро аз тарафи чапи Ӯ ба салибҳо мехкӯб карданд. 34Исо гуфт: «Эй Падар! Онҳоро бубахш, зеро намедонанд, ки чӣ кор мекунанд!» Сипас, сарбозон барои тақсим кардани либоси Исо қуръа[†] партофтанд[+]. 35Мардум рост истода, тамошо мекарданд. Роҳбарони халқ бошанд, ба ҳоли Исо хандида мегуфтанд: «Дигаронро наҷот медод, канӣ, агар Масеҳ ва Интихобшудаи Худо бошад, Худро наҷот диҳад!»[+] 36Сарбозон низ Ӯро масхара менамуданд. Онҳо ба Исо наздик шуда, ба Ӯ сирко[†] дароз карданд ва 37гуфтанд: «Агар Ту Шоҳи Яҳудиён бошӣ, Худатро наҷот деҳ!» 38Ба лавҳае, ки болотар аз сари Исо зада шуда буд, чунин навиштанд: «Ин Шоҳи Яҳудиён аст».


Имон овардани ҷинояткор

39Яке аз ҷинояткорони мехкӯбшуда ба Исо таъна зада, мегуфт: «Магар Ту Масеҳ нестӣ? Пас ҳам Худату ҳам моро наҷот деҳ!» 40Вале дуюмин дар ҷавоб ӯро сарзаниш карда, гуфт: «Магар аз Худо наметарсӣ? Охир, мо ҳам ба марг маҳкум шудаем. 41Вале ҷазои мо аз рӯйи адолат аст, зеро он чиро сазовор будем, ҳамонро гирифтем. Вай бошад, ҳеҷ кори баде накардааст»[+]. 42Баъд ӯ гуфт: «Исо, илтимос, вақте ки дар тахти Подшоҳиат мешинӣ, маро ба ёдат биёр». 43Исо ба ӯ ҷавоб дод: «Ба ростӣ ба ту мегӯям, ки худи ҳамин рӯз бо Ман дар биҳишт мешавӣ».


Марги Исо

44[•]Қариби нисфирӯзӣ буд, ки тамоми рӯйи заминро торикӣ фаро гирифт ва то соати се давом ёфт. 45Офтоб рӯшноӣ намекард ва ҳамин вақт пардае, ки ҷойи муқаддастарини маъбади Худоро[†] ҷудо мекард, дарида, ду пора шуд.

46Исо бо овози баланд нидо кард: «Эй Падар! Рӯҳи Худро ба дасти Ту месупорам!» Инро гуфта, ҷон дод[+].

47Яке аз сардорони лашкар ин ҳодисаро дида, Худоро ҳамду сано хонд ва гуфт: «Дар ҳақиқат ин мард бегуноҳ буд». 48Тамоми мардуме, ки ба тамошои ин ҳодиса ҷамъ омада буданд, инро дида, аз ғам мушт бар қафаси сина мезаданду ба хонаҳояшон бармегаштанд[+]. 49Вале ҳамаи онҳое, ки Исоро пештар мешинохтанд ва занҳое, ки бо Ӯ аз Ҷалил омада буданд, аз дур истода тамоми воқеаҳоро тамошо мекарданд[+].


Дафни Исо

50-51[•]Юсуф ном марди хубу некукор аз шаҳри Ромои яҳуднишин буд. Ӯ фаро расидани Подшоҳии Худоро[†] интизорӣ мекашид ва бо вуҷуди аъзои шӯрои пирон буданаш, бо кору қарори баровардаи шӯро розӣ набуд.

52Юсуф пеши Пилотус рафта, ҷасади Исоро талаб кард. 53Ӯ онро аз салиб пойин фароварда, ба матои суф печонду ба қабре, ки дар ғоре сохта шуда буд, гузошт. То ҳол ба он қабр касеро нагузошта буданд.

54Рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат[†] наздик буду мардум ба он тайёрӣ медиданд. 55Занҳое, ки бо Исо аз Ҷалил омада буданд, аз ақиби Юсуф рафта, ҳам қабр ва ҳам тарзи гӯронда шудани ҷасади Исоро диданд. 56Баъд онҳо ба хонаҳояшон баргашта, равғанҳои хушбӯй ва молиданиҳоро тайёр намуданд.

Дар рӯзи шанбе онҳо мувофиқи қонуни шариат дам гирифтанд.

### 24


Зинда шудани Исо

1[•]Рӯзи якшанбе, саҳарии барвақт занҳо атрҳои хушбӯйро гирифта, ба сӯи қабр равона шуданд. 2Вале омада диданд, ки санги даҳани қабр ба як тараф ғелонда шудааст. 3Онҳо ба дарун даромада, ҷасади Худованд Исоро наёфтанд. 4Занҳо ҳайрон шуда меистоданд, ки баногоҳ дар пеши назарашон ду кас пайдо шуданд, ки дар тан либосҳои дурахшон доштанд[+]. 5Занҳо аз тарс худро рӯй ба замин партофтанд, вале он ду нафар ба онҳо гуфтанд: «Чаро зиндаро дар байни мурдаҳо меҷӯед? 6Ӯ зинда шуд ва дар ин ҷо нест. Ба ёд оред, ки вақти дар Ҷалил буданаш Ӯ ба шумо чӣ гуфта буд? 7Ӯ гуфта буд, ки Писари Одамизод[†] бояд ба дасти гунаҳкорон супорида шавад ва онҳо бояд Ӯро ба салиб[†] мехкӯб кунанд, вале дар рӯзи сеюм Ӯ бояд зинда гардад»[+]. 8Ва занҳо суханони Исоро ба хотир оварданд[+]. 9Сипас, аз сари қабр баргашта, ҳамаи инро ба ёздаҳ шогирд ва ҳамаи дигарон нақл намуданд. 10Ин воқеаро ба фиристодагон[†] Марями Маҷдалия, Юҳанна, Марями модари Яъқуб ва занҳои дигар нақл карданд[+]. 11Вале суханони онҳо ба назари фиристодагон ҳамчун сафсата намуд ва онҳо ба гапи занҳо бовар накарданд[+]. 12Петрус бошад, ҳамон замон ба сӯи қабр давида, ба даруни он нигоҳ кард, лекин танҳо кафани холиро диду аз ин ҳодиса ҳайрон шуда, ба хона баргашт.


Исо ба ду пайраваш аён мешавад

13[•]Худи ҳамон рӯз ду нафар аз пайравони Исо ба Аммоус ном деҳае равона буданд, ки тақрибан дувоздаҳ километр аз Уршалим дур буд. 14Роҳравон бо якдигар дар бораи ҳамаи ин воқеаҳо гуфтугӯ мекарданд. 15Ҳангоми гуфтугӯю муҳокимаашон Худи Исо ба онҳо наздик шуда, ҳамроҳашон равона шуд. 16Онҳо Исоро медиданду лекин намешинохтанд[+]. 17Пас, Ӯ ба сухан даромада, аз онҳо пурсид: «Шумо роҳравон чиро муҳокима мекунед?» Онҳо, ки чеҳраҳои ғамгин доштанд, бозистоданд 18ва якеашон, ки Клеупос ном дошт, ба саволи Исо бо савол ҷавоб дод: «Дар ин рӯзҳо дар Уршалим чанд воқеа рӯй дод. Аз афташ ту ягона мусофире ҳастӣ, ки аз ин воқеаҳо хабар надорӣ»[+]. 19Исо пурсид: «Аз кадом воқеаҳо?» Онҳо гуфтанд: «Аз воқеаҳое, ки бо Исои Носирӣ рӯй дод. Ӯ дар пеши Худову тамоми мардум пайғамбари дар гуфтору кирдор тавоно буд. 20Вале коҳинони калон[†] ва роҳбарони мо Ӯро ба дасти Пилотус супориданд, то ба марг маҳкум намоянд ва Ӯро ба салиб мехкӯб карданд[+]. 21Мо бошем, умед доштем, ки Ӯ Исроилро озод мекунад. Аммо имрӯз се рӯз мешавад, ки ин воқеа рӯй дод 22ва ҳоло занҳое, ки ҳамроҳи мо буданд, моро ҳайрон карданд. Онҳо саҳарии барвақт ба сари қабр рафта, 23ҷасади Исоро наёфтанд. Сипас, баргашта, арз намуданд, ки ба онҳо фариштагон зоҳир шуда гуфтанд, ки Ӯ зинда аст. 24Чанд нафар аз ҳамроҳони мо ба сари қабр рафта, ҳама чизро ҳамон тавре ки занҳо гуфта буданд, дарёфтанд, вале Худи Исоро надиданд». 25Исо ба он ду нафар гуфт: «Эй нодонон! Шумо бо душворӣ ба гуфтаҳои пайғамбарон имон меоваред! 26Масеҳи[†] Худо пеш аз соҳиби тамоми шуҳрату ҷалолаш шудан бояд ҳамаи ин азобро аз сар мегузаронд»[+]. 27Он гоҳ Ӯ аз навиштаҳои Мусо ва ҳамаи пайғамбарон сар карда, ҳар як ҷойи навиштаҷотро,[†] ки дар бораи Ӯ гуфта буд, ба онҳо фаҳмонд[+].

28Вақте он ду нафар ба деҳаи Аммоус наздик шуданд, Исо чунин вонамуд кард, ки роҳашро давом додан мехоҳад. 29Вале онҳо Ӯро бисёр хоҳиш карда, гуфтанд: «Бо мо бимон. Рӯз ба охир расида истодаасту шом наздик аст». Исо ба хона даромада, бо он ду нафар монд. 30Ӯ бо онҳо дар сари дастархон нишаста, нонро ба даст гирифт ва дуои шукрона карду онро пора карда ба он ду нафар дод[+]. 31Ҳамин вақт гӯё пардае аз чашмони он ду нафар бардошта шуд ва онҳо Исоро шинохтанд, вале Ӯ аз назари онҳо нопадид гашт. 32Онҳо ба якдигар мегуфтанд: «Вақте ки Ӯ дар роҳ бо мо суҳбат мекарду маънои навиштаҷотро мекушод, диламон аз ҳаяҷон метапид!»

33Онҳо зуд аз ҷой бархеста, ба Уршалим баргаштанду он ёздаҳ фиристода ва пайравони дигари Исоро ёфтанд, ки бо ҳам ҷамъ омада буданд. 34Фиристодагон ва пайравон мегуфтанд: «Дар ҳақиқат Худованд Исо зинда шуд! Вай ба Шимъун зоҳир гардидааст»[+]. 35Баъд он ду нафар низ ба ҷамъшудагон нақл карданд, ки дар роҳ чӣ воқеа рӯй дод ва чӣ хел онҳо Исоро дар вақти нон шикастанаш шинохтанд.


Ба шогирдон аён шудани Исо

36[•]Вақте ки шогирдон дар ин бора нақл мекарданд, Худи Исо дар миёни онҳо пайдо шуда, гуфт: «Сулҳу осоиш бар шумо бод!» 37Онҳо ба тарсу ҳарос афтода, фикр мекарданд, ки арвоҳро мебинанд[+]. 38Ӯ аз онҳо пурсид: «Чаро ин қадар метарсед ва барои чӣ дар дилатон шубҳае пайдо шуд? 39Ба дастонам ва пойҳоям нигоҳ кунед, ин Ман ҳастам. Ба Ман даст расонда бинед, ки Ман ҷисму устухон дорам, вале арвоҳ ин чизҳоро надорад»[+]. 40Инро гуфта, дастону пойҳои Худро ба онҳо нишон дод. 41Онҳо аз хурсандӣ ҳеҷ бовар карда наметавонистанду хеле ҳайрон буданд. Он гоҳ Ӯ аз онҳо пурсид: «Шумо дар ин ҷо ягон чизи хӯрданӣ доред?»[+] 42Онҳо ба Исо як бурда моҳии пухтаро доданд. 43Вай моҳиро гирифта, дар пеши назари онҳо хӯрд. 44Баъд ба онҳо гуфт: «Суханҳое, ки ҳанӯз дар вақти бо шумо буданам ба шумо мегуфтам, чунин маъно доранд: ҳамаи он чизе, ки нисбати Ман дар шариати[†] Мусо, гуфтаҳои пайғамбарон ва дар китоби Забур навишта шудааст, бояд иҷро шавад». 45Он гоҳ Исо ақли онҳоро равшан сохт, то ки маънои навиштаҷотро фаҳмида тавонанд[+].

46Баъд ба онҳо гуфт: «Мувофиқи гуфтаҳои навиштаҷот Масеҳ бояд азоб кашад ва дар рӯзи сеюм зинда шавад[+]. 47Ҳамчунин, ба номи Масеҳ аз Уршалим сар карда ба ҳамаи халқҳо эълон карда мешавад, ки агар тавба карда аз гуноҳҳояшон даст кашанд, гуноҳҳояшон бахшида мешавад. 48Шумо шоҳидони ҳамаи ин воқеаҳо ҳастед[+]. 49Ман ба шумо Ҳамонеро, ки Падарам ваъда кардааст, мефиристам. Инак, шумо то вақти аз осмон қувват гирифтанатон дар Уршалим бимонед»[+].


Ба осмон бурда шудани Исо

50[•]Исо шогирдонро берун аз шаҳр бароварда, ҳамроҳашон то худи Байтанё рафт ва дастонашро боло бардошта, онҳоро баракат дод[+]. 51Вақте ки баракат медод, аз онҳо ҷудо шуда, ба осмон бурда шуд 52ва онҳо ба Ӯ саҷда намуда, бо шодии бепоён ба Уршалим баргаштанд[+]. 53Сипас, ҳамеша дар ҳавлии маъбади Худо[†] буда, Худоро ҳамду сано мехонданд[+].

## Юҳанно

### Юҳанно

Юҳанно


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]


### Пешгуфтор


ХУШХАБАРИ


ЮҲАННО


Пешгуфтор

Ин китоб тақрибан дар солҳои 90–95-уми асри якум навишта шудааст. Муаллифи он Юҳанно мебошад. Ӯ худро шогирди дӯстдоштаи Исо (13:23) номида, бо суханони «Ин ҳамон шогирдест, ки ҳамаи инро навиштааст ва дар бораи ин чизҳо шаҳодат медиҳад» (21:24) муаллифи китоб будани худро маълум кардааст. Юҳанно мисли Матто Исои Масеҳро дар ҳама ҷо ҳамроҳӣ мекард ва шоҳиди тамоми хизмат ва муъҷизаҳои Исо буд.

Дар китоб дар бораи хизматгузории Исо дар Яҳудо ва Уршалим, ки дар се Хушхабари дигар вуҷуд надоранд, нақл карда мешавад. Зиёда аз ин дар бораи шахсияти Ӯ пурратар навишта шудааст.

Юҳанно Исоро асосан аз ҷиҳати табиати илоҳии Ӯ тасвир кардааст. Зеро дар замоне, ки дар бораи Исои Масеҳ ҳар гуна таълимоти хато пайдо шуда буданд, муаллиф дар пеши худ мақсад гузоштаст, ки бо навиштани ин Хушхабар ба имондорон, дар бораи Исои Масеҳ дониши ҳақиқӣ ва мустаҳкам диҳад, то онҳо донанд, ки дар асл Ӯ Кӣ аст ва чӣ гуна хислатҳо дорад. Бинобар ин муаллиф нақли худро аз он сар мекунад, ки Исои Масеҳ Каломи абадии Худо аст. Ҳамчунин илоҳияти Исо аз шаҳодатҳои Яҳёи Таъмиддиҳандаю шогирдони Масеҳ ва ҳатто аз суханони душманони Худаш маълум мегардад. Дар давоми нақли воқеаҳо муаллиф диққати хонандаро ба суханони Худи Ӯ ҷалб мекунад: «Ману Падарам як ҳастем» (10:30).

Муаллиф мақсади навишта шудани ин китобро чунин шарҳ медиҳад: «…Вале ҳамаи ин барои он навишта шудааст, ки шумо ба Масеҳ, яъне Таъйиншуда ва Писари Худо будани Исо имон оваред ва ба воситаи қудрати номи Ӯ ҳаёти абадӣ ёбед» (20:31).

Юҳанно баъзе воқеаҳоро аз ҳаёти Исо мисол оварда, меҳру муҳаббат ва ғамхории Ӯро ба одамон нишон медиҳад: Исо ба зани сомарӣ оби ҳаётбахш пешниҳод кард, занеро, ки бо айби зино дастгир шуда буд, аз дасти бадхоҳонаш халос намуд ва Элъозорро зинда кард.

Ҳамчунин, дар ин китоб Юҳанно аҳамияти файзи Худоро барои наҷоти ҳар як одам ба таври махсус таъкид намудааст. Аз суҳбати Исои Масеҳ бо Ниқодимус, роҳбари рӯҳонӣ мо мефаҳмем, ки наҷотро бо саъю кӯшиши худамон ба даст оварда наметавонем. Он ба мо аз рӯйи файзе, ки дар Исои Масеҳ аст, ба воситаи имон овардан ба Ӯ, ҳамчун туҳфа дода мешавад: «Зеро Худо ҷаҳонро чунон дӯст дошт, ки Писари Ягонаи Худро дод, то ҳар кӣ ба Ӯ имон оварад, намирад, балки ҳаёти абадӣ дошта бошад» (3:16).

### 1


Каломи ҳаёт

1Дар ибтидо Калом буд ва Калом бо Худо буд ва Калом Худо буд[+]. 2Вай дар аввал бо Худо буд 3ва ҳама чиз ба воситаи Калом офарида шуд ва бе Ӯ ягон чизи офаридашуда пайдо нашуд[+]. 4Дар Калом ҳаёт буд ва ин ҳаёт барои одамон нур буд[+].

5Нур дар торикӣ медурахшад ва торикӣ онро фаро гирифта наметавонист.

6Марде бо номи Яҳё аз тарафи Худо фиристода[†] шуда буд,[+] 7ки дар бораи нур шаҳодат диҳад ва ҳама ба воситаи Яҳё имон оваранд[+]. 8Яҳё худ нур набуд, вале барои он омад, ки дар бораи нур шаҳодат диҳад. 9Он нури ҳақиқие, ки ба ҳамаи одамон равшанӣ медиҳад, ба ҷаҳон омада истода буд[+].

10Ӯ ба ҷаҳоне, ки ба воситааш офарида шудааст, омада буд, лекин ҷаҳон Ӯро нашинохт. 11Вай ба назди халқи Худ омад, вале онҳо Ӯро қабул накарданд[+]. 12Аммо ба касоне, ки Ӯро қабул карданду ба Ӯ имон оварданд, ҳақ дод, ки фарзандони Худо шаванд[+]. 13Онҳо на ба таври табиӣ, на аз рӯйи хоҳиши ҷисм ва на аз рӯйи хоҳиши мард, балки аз Худо таваллуд ёфтаанд[+].

14Инак, Калом одам шуд ва Ӯ дар миёни мо пур аз файзу меҳрубонӣ ва ростӣ зиндагӣ мекард. Мо он бузургиро, ки Падар ба Писари Ягонаи Худ додааст, дидаем[+]. 15Яҳё дар бораи Ӯ шаҳодат доду бо овози баланд гуфт: «Ӯ ҳамон Шахсест, ки дар борааш гуфта будам, ки баъд аз ман Шахси бузургтаре меояд, чунки Ӯ пеш аз ман вуҷуд дошт»[+].

16Аз пуррагии Ӯ мо файзу меҳрубонии фаровон ёфтаем. 17Худо шариатро[†] ба воситаи Мусо додааст, вале файзу меҳрубонӣ ва ростӣ ба воситаи Исои Масеҳ[†] омад[+]. 18Худоро ҳеҷ гоҳ касе надидааст. Ӯро фақат Писари яккаву ягона, ки ҳамеша бо Падар аст, барои мо ошкор кардааст[+].


Шаҳодати Яҳёи Таъмиддиҳанда

19[•]Шаҳодати Яҳё чунин буд. Роҳбарони яҳудӣ аз Уршалим ба назди Яҳё чанд нафар коҳинон[†] ва левизодагонро[†] фиристоданд, то ки аз ӯ дар бораи кӣ буданаш бипурсанд. 20Яҳё аз ҷавоб рӯ нагардонда, ошкоро эълон кард: «Ман Масеҳ, яъне Таъйиншудаи Худо нестам»[+]. 21Онҳо боз пурсиданд: «Пас ту кистӣ? Оё Илёс пайғамбарӣ?» «Не», – ҷавоб дод ӯ. «Ё ҳамон пайғамбарӣ, ки мунтазираш ҳастем?» «Не», – гуфт ӯ[+]. 22Онҳо пурсиши худро давом доданд: «Охир ту кистӣ? Мо бояд ба касоне, ки моро фиристодаанд, ҷавоб диҳем. Ту дар бораи худ чӣ мегӯйӣ?» 23Яҳё бо суханоне, ки Ишаъё пайғамбар гуфта буд, ҷавоб дод: «Ман касе ҳастам, ки

„дар биёбон фарёд зада, мегӯяд:
«Барои омадани Худованд роҳро рост намоед!»“»

24Аз тарафи равияи фарисиён[†] низ фиристодашудагоне буданд, 25ки аз ӯ пурсиданд: «Модоме ки ту на Масеҳ, на Илёс ва на ҳамон пайғамбаре ҳастӣ, ки интизораш ҳастем, пас чаро мардумро таъмид[†] медиҳӣ?» 26Яҳё ҷавоб дод: «Ман фақат ҳамчун рамзи шустани гуноҳҳо бо об таъмид медиҳам, вале дар байни шумо Шахсе ҳаст, ки шумо намешиносед. 27Ӯ Ҳамонест, ки баъд аз ман меояд, лекин ман ҳатто лоиқ нестам, ки банди пойафзорашро кушоям». 28Ҳамаи ин воқеа дар деҳаи Байтанё, дар соҳили дигари дарёи Урдун рӯй дод. Яҳё одатан мардумро дар он ҷо таъмид медод.


Барраи Худо

29Рӯзи дигар Яҳё ба наздаш омада истодани Исоро дида гуфт: «Ана ин аст Барраи Худо, ки гуноҳи ҷаҳонро аз байн мебарад![+] 30Ӯ ҳамон Шахсест, ки дар борааш гуфта будам: „Баъд аз ман Шахси бузургтаре меояд, чунки Ӯ пеш аз ман вуҷуд дошт“. 31Ман Ӯро намешинохтам, вале барои ҳамин омада, бо об таъмид додам, ки Ӯ барои мардуми Исроил маълум гардад»[+]. 32Баъд, шаҳодат дода, гуфт: «Ман дидам, ки Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо, монанди кабӯтар бар болои Ӯ аз осмон фаромада истод[+]. 33Ман Ӯро намешинохтам, вале Худо, ки маро барои бо об таъмид додан фиристод, ба ман гуфта буд: „Вақте Шахсеро мебинӣ, ки Рӯҳ бар болои Ӯ фаромада меистад, бидон, Вай ҳамон Шахсест, ки бо Рӯҳулқудс таъмид медиҳад“[+]. 34Ман инро дидам ва шаҳодат медиҳам, ки Ӯ Писари Худост».[†]


Шогирдони аввалини Исо

35Рӯзи дигар Яҳё бо ду нафар шогирди худ боз дар ҳамон ҷо меистод[+] 36ва Исоро, ки аз роҳ гузашта истода буд, дида гуфт: «Бубинед! Ана Ӯ Барраи Худо аст!»[+] 37Он ду шогирд суханонашро шунида, аз паси Исо равона шуданд. 38Вақте Исо ба ақибаш нигоҳ карда дид, ки онҳо аз паси Ӯ меоянд, ба онҳо гуфт: «Шумо чӣ мехоҳед?» Онҳо дар ҷавоб пурсиданд: «Раббӣ! Ту дар куҷо зиндагӣ мекунӣ?» (Маънои калимаи «Раббӣ» устод аст)[+]. 39Ӯ гуфт: «Биёед ва бубинед».

Вақте ки онҳо бо Исо рафта, диданд, ки Ӯ дар куҷо зиндагӣ мекунад, соат қариби чори бегоҳ буд ва онҳо ҳамон рӯз ҳамроҳи Ӯ монданд.

40Яке аз он ду нафар, ки суханони Яҳёро шунида, аз паси Исо равона шуд, Андриёс, бародари Шимъуни Петрус буд[+]. 41Ӯ аввал бародари худ Шимъунро ёфта, ба вай гуфт: «Мо Масеҳро ёфтем»[+] 42Андриёс Шимъуни Петрусро ба назди Исо овард. Исо бодиққат ба ӯ нигоҳ карда, гуфт: «Ту Шимъун, писари Юҳанно ҳастӣ. Аммо, аз ин пас, Кифо номида мешавӣ» (маънои калимаи «Петрус» аз забони юнонӣ ва «Кифо» аз забони ибриён санг аст)[+].

43Рӯзи дигар Исо хост, ки ба Ҷалил биравад. Ӯ Филиппусро ёфта, гуфт, ки аз пасаш биёяд. 44Филиппус ҳам монанди Андриёс ва Петрус аз шаҳри Байтсайдо буд[+]. 45Филиппус дар навбати худ Натаноилро ёфта, ба ӯ гуфт: «Мо ҳамон Шахсеро ёфтем, ки Мусо дар Таврот ва пайғамбарон дар борааш навишта буданд! Ин Исо, писари Юсуф, аз шаҳри Носира аст»[+]. 46«Аз Носира? Магар аз Носира чизи хубе баромада метавонад?» – гуфт Натаноил. Филиппус ҷавоб дод: «Рафтем ва худат мебинӣ».

47Исо Натаноили ба наздаш омадаистодаро дида, дар бораи ӯ гуфт: «Ана ин исроилии ҳақиқӣ аст, ки дар дил макре надорад»[+]. 48«Ту маро аз куҷо мешиносӣ?» – пурсид Натаноил. Исо ба ӯ ҷавоб дод: «Ҳанӯз пеш аз он ки Филиппус туро даъват кунад, Ман туро дар зери дарахти анҷир дидам». 49Натаноил гуфт: «Эй Устод, Ту Писари Худо ва Подшоҳи Исроил ҳастӣ!»[+] 50Исо ҷавоб дод: «Магар ту барои он имон овардӣ, ки „туро дар зери дарахти анҷир дида будам“ гуфтам? Ту корҳои аз ин ҳам бузургтарро мебинӣ. 51Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, ки баъд аз ин шумо осмонро кушода ва ба пеши Писари Одамизод[†] фуромадану боло баромадани фариштагони Худоро хоҳед дид».

### 2


Тӯй дар Қонои Ҷалил

1Баъд аз ду рӯз дар шаҳри Қонои Ҷалил тӯйи арӯсӣ буд ва модари Исо ҳам дар он ҷо буд[+]. 2Исо низ бо шогирдони Худ ба тӯй даъват шуда буд. 3Вақте ки шароб тамом шуд, модари Исо ба Вай гуфт: «Инҳо шароб надоранд». 4Исо ба ӯ гуфт: «Ин ба Ману ту чӣ дахл дорад, модар?! Охир вақту соати Ман ҳоло нарасидааст»[+]. 5Модари Ӯ ба хизматгорон гуфт: «Ҳар чизе, ки Вай ба шумо гӯяд, иҷро кунед».

6Дар он ҷо шаш кӯзаи сангин барои об буд, ки аз рӯйи урфу одати яҳудиён[†] онро барои таҳорат кардан истифода мебурданд. Ҳар кадоми онҳо аз ҳафтод то яксаду даҳ литри об ғунҷоиш дошт[+]. 7Исо ба хизматгорон гуфт: «Кӯзаҳоро аз об пур кунед». Хизматгорон онҳоро лабрез карданд. 8Баъд Ӯ гуфт: «Акнун аз он об гирифта, ба роҳбари тӯй баред» ва онҳо гирифта бурданд. 9Роҳбари тӯй аз куҷо будани шаробро намедонист, танҳо хизматгороне, ки аз кӯза об гирифтанд, аз ин огоҳ буданд. Роҳбари тӯй оби ба шароб табдилшударо чашида, домодро ба назди худ даъват карду 10ба ӯ гуфт: «Ҳар кас аввал шароби беҳтаринро оварда мегузорад ва баъд вақте ки меҳмонон бисёр менӯшанд, шароби арзонро меорад, аммо ту шароби беҳтаринро то ҳол нигоҳ доштаӣ».

11Он чизе, ки Исо дар Қонои Ҷалил кард, муъҷизаи аввалини Ӯ буд. Исо, ҳамин тавр, бузургии Худро нишон дод ва шогирдонаш ба Ӯ имон оварданд.

12Баъд аз он, Исо ба шаҳри Кафарнаҳум рафт. Модари Исо, бародарон ва шогирдонаш ҳам ҳамроҳи Ӯ буданд. Онҳо дар он ҷо якчанд рӯз монданд[+].


Пок кардани маъбади Худо

13[•]Рӯзи иди Наҷоти[†] яҳудиён наздик омад ва Исо ба Уршалим рафт[+]. 14Ӯ дар ҳавлии маъбади Худо[†] шахсонеро дид, ки бо фурӯши барзагов, гӯсфанд ва кабӯтар машғул буданд. Пуливазкунандагон низ дар сари мизҳои худ нишаста буданд. 15Исо аз банд қамчин сохта, ҳамаи онҳоро бо барзагову гӯсфандонашон аз маъбади Худо берун ронда, мизҳои пуливазкунандагонро чаппа кард ва пулҳояшонро ба замин пошид. 16Ба кабӯтарфурӯшон бошад, гуфт: «Инҳоро аз ин ҷо дур кунед! Хонаи Падари Маро ба бозор табдил надиҳед!»[+]

17Шогирдони Ӯ ба ёд оварданд, ки дар навиштаҷот[†] чунин гуфта шудааст: «Оташи рашк нисбат ба Хонаи Ту дар дилам аланга мезанад».

18Он гоҳ роҳбарони яҳудӣ аз Ӯ пурсиданд: «Бо кадом аломат ҳақ будани ин рафторатро исбот мекунӣ?»[+] 19Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Ин маъбади Худоро вайрон кунед ва Ман онро дар се рӯз аз нав барпо мекунам»[+]. 20«Ин маъбад дар давоми чилу шаш сол сохта шудааст. Ту бошӣ, онро дар се рӯз аз нав барпо кардан мехоҳӣ?!» – гуфтанд онҳо. 21Аммо Ӯ «маъбади Худо» гуфта, бадани Худро дар назар дошт. 22Аз ин рӯ, вақте ки Ӯ аз мурдагон зинда шуд, шогирдонаш ин суханони Ӯро ба хотир оварданд ва ба навиштаҷоту суханони Исо имон оварданд[+].

23Дар он рӯзҳои иди Наҷот, ки Исо дар Уршалим буд, мардуми бисёре муъҷизаҳои Ӯро дида, ба Ӯ имон оварданд[+]. 24Аммо Худи Исо ба ҳеҷ кас боварӣ надошт, чунки аз дили ҳамаи онҳо бохабар буд. 25Бинобар ин, Ӯ муҳтоҷи он набуд, ки касе ба Ӯ дар бораи одамон нақл кунад, чунки Ӯ Худ медонист, ки дар дили одам чӣ ҳаст.

### 3


Сӯҳбати Исо бо Никудимус

1Дар байни роҳбарони яҳудиён[†] аз равияи фарисиён[†] Никудимус ном марде буд[+]. 2Ӯ шабона назди Исо омада, гуфт: «Устод, мо медонем, ки Ту аз тарафи Худо фиристода[†] шудаӣ. Зеро агар Худо бо касе набошад, ӯ чунин муъҷизаҳоеро, ки Ту нишон медиҳӣ, ба амал оварда наметавонад». 3Исо дар ҷавоб ба ӯ гуфт: «Ба ту сухани ҳақ ва ростро мегӯям, агар одам аз олами боло таваллуд наёбад, Подшоҳии Худоро[†] дида наметавонад». 4Никудимус аз Ӯ пурсид: «Чӣ тавр одами солхӯрда боз аз нав таваллуд ёфта метавонад? Магар ӯ метавонад боз ба шиками модараш баргашта, дубора таваллуд ёбад?»

5Исо ҷавоб дод: «Ба ту сухани ҳақ ва ростро мегӯям, агар касе аз об ва Рӯҳ таваллуд наёбад, ба Подшоҳии Худо даромада наметавонад[+]. 6Он чи аз ҷисм таваллуд меёбад, ҷисм аст ва он чи аз Рӯҳ таваллуд меёбад, рӯҳ аст. 7Аз он чи ба ту гуфтам „Шумо бояд аз олами боло таваллуд ёбед“ ҳайрон нашав. 8Бод дар ҳар ҷо ки хоҳад, мевазад. Ту садои онро мешунавӣ, аммо намедонӣ, ки аз куҷо меояд ва ба куҷо меравад. Бо ҳар касе, ки аз Рӯҳ таваллуд меёбад, ана ҳамин тавр мешавад». 9Никудимус пурсид: «Ин чӣ хел мешавад?»

10Исо дар ҷавоби ӯ гуфт: «Ту устоди мардуми Исроил ҳастӣ ва магар ин чизҳоро намедонӣ? 11Ба ту сухани ҳақ ва ростро мегӯям, Мо чизи медонистагиамонро мегӯем ва дар бораи чизи дидаамон шаҳодат медиҳем, лекин шумо шаҳодати Моро қабул намекунед. 12Агар шумо ба чизҳои заминие, ки дар бораашон ба шумо гуфтам, бовар накунед, пас, вақте ки дар бораи чизҳои осмонӣ мегӯям, ба Ман чӣ тавр бовар мекунед? 13Ғайр аз Писари Одамизод,[†] ки аз осмон фаромадааст, ҳеҷ каси дигар ба осмон набаромадааст[+].

14Чӣ тавре ки Мусо дар биёбон мори биринҷиро дар чӯб боло бардошта буд, ҳамон тавр Писари Одамизод ҳам бояд боло бардошта шавад,[+] 15то ҳар касе, ки ба Ӯ имон меоварад, ҳаёти абадӣ дошта бошад. 16Зеро Худо ҷаҳонро чунон дӯст дошт, ки Писари Ягонаи Худро дод, то ҳар кӣ ба Ӯ имон оварад, намирад, балки ҳаёти абадӣ дошта бошад[+]. 17Зеро Худо Писарро на барои ҳукм кардани ҷаҳон фиристод, балки барои он, ки ҷаҳон ба воситаи Ӯ наҷот ёбад[+].

18Ҳар кӣ ба Ӯ имон оварад, ҳукм карда намешавад, аммо ҳар кӣ имон наоварад, аллакай ҳукм карда шудааст, чунки ба номи Писари Ягонаи Худо имон наовардааст[+]. 19Ҳукм ин аст, ки нур ба ҷаҳон омад, вале мардум торикиро аз нур зиёдтар дӯст доштанд, зеро корҳои онҳо бад аст[+]. 20Ҳар касе, ки кори бад мекунад, аз нур нафрат дорад ва ба сӯи нур намеояд, то ки корҳои бади ӯ ошкор нашаванд[+]. 21Аммо ҳар касе ки кори дуруст мекунад, ба сӯи нур меояд, то ки корҳои бо ёрии Худо кардааш маълум шаванд».


Исо ва Яҳё

22Баъд аз он Исо бо шогирдони Худ ба сарзамини Яҳудия рафта, ҳамроҳи онҳо дар он ҷо монда, мардумро таъмид[†] медод[+].

23Яҳё бошад, ин вақт дар шаҳраки Энуни наздики Солим, ки дар он ҷо об фаровон буд, ба таъмид додан машғул буд. Мардум ба назди ӯ меомаданду таъмид мегирифтанд. 24Он вақт Яҳёро ҳанӯз ба зиндон наандохта буданд[+].

25Боре дар байни шогирдони Яҳё ва як нафар аз яҳудиён дар масъалаи қоидаҳои шустушӯйӣ баҳс пайдо шуд[+]. 26Онҳо ба назди Яҳё омада, ба ӯ гуфтанд: «Устод, он касе, ки дар соҳили шарқии Урдун бо ту буд ва ту дар борааш шаҳодат дода будӣ, Ӯ ҳам таъмид дода истодааст ва ҳама пеши Ӯ мераванд!»[+] 27Яҳё ҷавоб дод: «Инсон фақат он чизро дошта метавонад, ки аз осмон ба ӯ ато шудааст[+]. 28Шумо худатон шоҳид ҳастед, ман гуфта будам, ки „Ман Масеҳ,[†] яъне Таъйиншудаи Худо нестам“, аммо пеш аз Ӯ фиристода шудаам[+]. 29Шахсеро, ки арӯс дорад, домод меноманд ва дӯсти домод бошад, дар паҳлуи ӯ истода, овози домодро шунида, хурсанд мешавад. Ҳамин тавр, хурсандии ман беҳадду канор аст[+]. 30Ӯ бояд боз ҳам бузургтар шавад, аммо ман боз ҳам хурдтар.

31Касе, ки аз боло меояд, аз ҳама бузургтар аст. Касе, ки аз замин аст, худ заминист ва чун заминӣ сухан мегӯяд. Аммо касе, ки аз осмон меояд, аз ҳама болотар аст. 32Ӯ дар бораи он чи Худ дидаасту шунидааст, шаҳодат медиҳад, аммо шаҳодати Ӯро ҳеҷ кас қабул намекунад. 33Вале ҳар касе, ки шаҳодати Ӯро қабул мекунад, бо ин тасдиқ мекунад, ки Худо ҳамеша ҳақ аст[+]. 34Шахси Фиристодашудаи Худо суханони Худоро мегӯяд, чунки Худо Рӯҳашро беандоза мебахшад. 35Падар Писарро дӯст медорад ва ҳама чизро ба дасти Ӯ супоридааст[+]. 36Ҳар кӣ ба Писари Худо[†] имон меоварад, соҳиби ҳаёти абадӣ мешавад, аммо ҳар кӣ ба Писар итоат намекунад, ҳеҷ гоҳ ҳаёти абадиро намебинад ва гирифтори ғазаби Худо мегардад»[+].

### 4


Сӯҳбати Исо бо зани сомарӣ

1Фарисиён[†] шуниданд, ки Исо аз Яҳё бештар шогирд дошт ва бештар мардумро таъмид[†] медод, 2ҳол он ки на Худи Исо, балки шогирдони Ӯ мардумро таъмид медоданд[+]. 3Вақте ки Исо дар бораи ин фаҳмид, Ӯ Яҳудияро тарк кард ва боз ба сӯи Ҷалил равона шуд[+]. 4Роҳи Ӯ аз вилояти Сомара мегузашт[+]. 5Инак, Исо ба Сухар ном шаҳри Сомара омада расид. Он дар наздикии заминест, ки Яъқуб ба писари худ Юсуф дода буд. 6Дар он ҷо чоҳи Яъқуб буд. Исо аз сафар монда шуда, барои дам гирифтан дар канори чоҳ нишаст. Вақт қариби нисфирӯзӣ буд. 7-8Шогирдони Ӯ барои харидани хӯрокворӣ ба шаҳр рафтанд.

Ҳамин вақт, як зани сомарӣ барои об ба сари чоҳ омад. Исо ба зан гуфт: «Барои нӯшиданам об деҳ». 9Он зан ба Ӯ гуфт: «Чӣ тавр Ту, ки яҳудӣ ҳастӣ, аз ман, зани сомарӣ об мехоҳӣ?» Гап дар сари он аст, ки яҳудиён[†] бо сомариён[†] ҳеҷ рафтуомаде надоштанд ва ҳатто гап намезаданд. 10Исо ҷавоб дод: «Агар ту медонистӣ, ки атои Худо чист ва Кӣ ба ту „барои нӯшиданам об деҳ“ мегӯяд, ту худат аз Ӯ об хоҳиш мекардӣ ва Ӯ ба ту оби ҳаёт медод». 11Зан ба Ӯ гуфт: «Хоҷаам, Ту сатил надорӣ, чоҳ бошад, чуқур аст. Пас аз куҷо оби ҳаёт мегирӣ? 12Магар Ту аз падари мо Яъқуб, ки ин чоҳро ба мо додааст ва аз он худаш, писаронаш ва чорвояш об менӯшиданд, бузургтар ҳастӣ?»

13Исо ҷавоб дод: «Ҳар касе, ки аз ин об нӯшад, боз ташна мемонад. 14Аммо ҳар кӣ аз обе, ки Ман ба ӯ медиҳам, бинӯшад, ҳеҷ гоҳ ташна намемонад. Обе, ки Ман ба ӯ медиҳам, дар ботинаш чашмаи оби ҳаётбахш мегардад ва ӯро ба ҳаёти абадӣ мебарад»[+].

15Зан ба Ӯ гуфт: «Хоҷаам, ба ман аз ин об деҳ, ки дигар ташна намонам ва барои об ба назди ин чоҳ наоям!» 16Исо ба ӯ гуфт: «Рафта, шавҳаратро ҷеғ зада биё». 17«Ман шавҳар надорам», – ҷавоб дод зан.

Исо ба ӯ гуфт: «Рост гуфтӣ, ки шавҳар надорӣ. 18Ту панҷ шавҳар доштӣ ва он марде, ки бо ӯ ҳоло зиндагӣ мекунӣ, шавҳари ту нест. Ин суханат рост аст». 19Зан ба Ӯ гуфт: «Хоҷаам, мебинам, ки Ту пайғамбар ҳастӣ[+]. 20Аҷдодони мо дар болои ин кӯҳ саҷда мекарданд, аммо шумо, яҳудиён мегӯед, ки одамон бояд дар Уршалим саҷда кунанд». 21Исо ба ӯ дар ҷавоб гуфт: «Эй зан, ба Ман бовар кун, ки вақту соате фаро мерасад, ки ба Падари осмонӣ на дар болои ин кӯҳ ва на дар Уршалим саҷда хоҳед кард. 22Шумо, сомариён намедонед, ки ба кӣ саҷда мекунед, аммо мо медонем, ки ба кӣ саҷда мекунем, зеро наҷот ба воситаи яҳудиён меояд[+]. 23Вале вақту соате меояд ва аллакай фаро расидааст, ки саҷдакунандагони ҳақиқӣ ба Падар дар рӯҳ ва ростӣ саҷда мекунанд, зеро Падар барои Худ чунин саҷдакунандагонро меҷӯяд![+] 24Худо рӯҳ аст ва онҳое, ки ба Ӯ саҷда мекунанд, бояд дар рӯҳ ва ростӣ саҷда кунанд»[+].

25Зан ба Ӯ гуфт: «Медонам, ки Масеҳ[†] бояд биёяд. Вақте ки Ӯ меояд, ҳама чизро ба мо мефаҳмонад»[+]. 26«Ҳамон Кас Манам, ки бо ту суҳбат мекунам», – ҷавоб дод Исо[+].

27Ҳамин вақт шогирдони Исо аз шаҳр баргашта, ҳайрон монданд, ки Исо бо зане суҳбат мекунад. Лекин касе напурсид, ки Исо чӣ мехоҳад ё чаро бо он зан суҳбат мекунад. 28Зан кӯзаи худро монд ва ба шаҳр рафта, ба мардум гуфт: 29«Рафтем, шахсеро мебинед, ки ҳар кори дар зиндагӣ кардаамро ба ман пурра гуфт. Шояд Ӯ Таъйиншудаи Худо бошад?»

30Он гоҳ мардум аз шаҳр баромада ба назди Исо омаданд. 31Дар ин миён шогирдон аз Исо хоҳиш карда, гуфтанд: «Устод, ягон чиз бихӯр!» 32Исо ҷавоб дода, гуфт: «Ман хӯроке дорам, ки шумо аз он бехабаред». 33Шогирдон боз ба ҳамдигар гуфтанд: «Шояд касе ба Ӯ хӯрок оварда бошад?» 34Исо ба онҳо гуфт: «Хӯроки Ман ин аст, ки хости Фиристандаамро иҷро кунам ва кори Ӯро ба анҷом расонам[+]. 35Магар шумо намегӯед, ки „Баъд аз чор моҳи дигар мавсими дарав фаро мерасад?“ Аммо Ман ба шумо мегӯям, ки чашмонатонро кушода, ба киштзор нигоҳ кунед, ки он чӣ гуна пухта расида, барои дарав тайёр шудааст![+] 36Даравгар ҳам музди худро мегирад ва ҳам барои ҳаёти абадӣ ҳосил ҷамъ мекунад, то ки ҳам коранда ва ҳам даравгар якҷоя хурсанд шаванд[+]. 37Ин ҷо чунин сухан бамаврид аст: „Яке мекораду дигаре медаравад“. 38Ман шуморо барои даравидани ҳосиле фиристодам,[†] ки шумо барои он заҳмат накашидаед, дигарон заҳмат кашидаанд, аммо шумо ба маҳсули меҳнати онҳо шарик шудаед».

39Мардуми зиёде аз сомариёни ин шаҳр ба хотири суханони он зан, ки «ҳар кори дар зиндагӣ кардаамро ба ман пурра гуфт», ба Исо имон оварданд.

40Вақте ки сомариён ба назди Исо омада, аз Ӯ хоҳиш карданд, ки ҳамроҳи онҳо бимонад, Ӯ ду рӯз дар он ҷо монд. 41Он гоҳ шумораи зиёдтари мардум ба Исо аз рӯйи суханони Худи Ӯ имон оварданд. 42Онҳо ба он зан гуфтанд: «Акнун мо на ба хотири суханони ту имон овардем, балки худамон суханҳояшро шунида, фаҳмидем, ки Вай ҳақиқатан Наҷотдиҳандаи ҷаҳон аст»[+].


Шифо ёфтани писари мансабдори дарбор

43Баъд аз ду рӯз Исо аз он ҷо баромада, ба Ҷалил рафт. 44Ӯ Худ шаҳодат медод, ки пайғамбар дар диёри худ қадр надорад[+]. 45Аммо, вақте ки Ӯ ба Ҷалил омад, мардуми он ҷо Ӯро қабул карданд, чунки онҳо ҳангоми ҷашни ид дар Уршалим буданд ва ҳамаи корҳоеро, ки Исо дар он ҷо карда буд, дида буданд[+].

46Исо боз ба Қонои Ҷалил, ки пештар дар он ҷо обро ба шароб табдил дода буд, омад. Дар шаҳри Кафарнаҳум писари яке аз мансабдорони дарбор бемор буд[+]. 47Ин кас аз Яҳудия ба Ҷалил омадани Исоро шунида, ба назди Ӯ омад ва илтиҷо кард, ки ба Кафарнаҳум омада, писари ӯро, ки дар дами марг буд, шифо бахшад. 48Исо ба ӯ ҷавоб дод: «Эй одамон, то аломату муъҷизаҳоро набинед, имон намеоваред»[+]. 49«Хоҷаам! Писарам ҳанӯз намурда биёед!» – гуфт мансабдор. 50Исо гуфт: «Ба хонаат баргард, писарат зинда мемонад». Он мард ба суханони Исо имон оварда, ба хонааш рафт.

51Ҳанӯз дар роҳ хизматгоронаш ӯро пешвоз гирифтанд ва гуфтанд, ки писараш сиҳат шуд. 52Мансабдор аз онҳо пурсид, ки дар кадом соат ҳолаш хуб шуд. Онҳо ҷавоб дода гуфтанд: «Табаш дирӯз соати яки рӯз паст шуд». 53Он гоҳ падари бача фаҳмид, ки ин дар ҳамон соате рӯй дод, ки Исо ба ӯ «писарат зинда мемонад» гуфта буд. Пас ӯ ва тамоми аҳли хонаводааш ба Исо имон оварданд[+]. 54Ин муъҷизаи дуюме буд, ки Исо баъди аз Яҳудия ба Ҷалил баргаштанаш нишон дода буд[+].

### 5


Шифо ёфтани мард дар назди ҳавз

1Баъд аз он иди яҳудиён[†] буд ва Исо ба шаҳри Уршалим рафт. 2Дар Уршалим, дар наздикии Дарвозаи Гӯсфандон ҳавзе буд, ки ба забони ибриён Байтҳасдо номида мешуд. Он панҷ айвон дошту 3-4шумораи зиёди беморон: кӯрон, лангҳо ва шалҳо дар он ҷо мехобиданд. 5Дар он ҷо инчунин марде мехобид, ки сию ҳашт сол боз гирифтори беморӣ буд. 6Вақте Исо он бемори хобидаро дид ва фаҳмид, ки ӯ муддати дароз бемор аст, аз вай пурсид: «Мехоҳӣ сиҳат шавӣ?» 7Бемор ҷавоб дод: «Хоҷа, ман касе надорам, ки ҳангоми ба ҳаракат омадани об, маро ба ҳавз андозад. То ман наздик мешавам, ки каси дигар аллакай аз ман пештар ба ҳавз медарояд». 8Исо ба ӯ гуфт: «Бархез, ҷогаҳатро бардошта роҳ гард!»[+] 9Он мард ҳамон дам сиҳат шуда, ҷогаҳи худро бардошта рафт.

Он рӯз шанбе, яъне рӯзи истироҳат[†] буд. 10Аз ин сабаб, роҳбарони яҳудӣ ба марди шифоёфта гуфтанд: «Имрӯз рӯзи шанбе аст, бинобар ин, раво нест, ки ҷогаҳатро бардошта барӣ!» 11«Касе, ки маро шифо дод, ба ман „Ҷогаҳатро бардошта, роҳ гард“ гуфт», – ҷавоб дод ӯ. 12Онҳо аз ӯ пурсиданд: «Кадом одам ба ту „Ҷогаҳатро бардошта, роҳ гард“ гуфт?» 13Аммо марди шифоёфта намедонист, ки Вай кӣ буд, чунки Исо дар байни тӯдаи одамон аз назар ғоиб шуд.

14Пас аз он Исо ӯро дар маъбади Худо[†] дида гуфт: «Гӯш кун, акнун ту шифо ёфтӣ. Дигар гуноҳ накун, то ки ба аҳволи бадтаре дучор нашавӣ!» 15Он мард ба назди роҳбарони яҳудӣ рафта, гуфт, ки ӯро Исо шифо додааст. 16Азбаски Исо чунин корҳоро дар рӯзи шанбе мекард, яҳудиён ба ғаму озор додани Ӯ шурӯъ карданд[+]. 17Аммо Исо ба онҳо ҷавоб дода гуфт: «Падари Ман доимо кор мекунад ва Ман ҳам кор мекунам». 18Бинобар ин, дар дили роҳбарони яҳудӣ нияти куштани Исо боз зиёдтар шуд, чунки Ӯ на танҳо қоидаи рӯзи шанберо вайрон мекард, балки Худоро боз Падари Худ номида, Худро бо Худо баробар мекард[+].


Ихтиёри Писар

19Аммо Исо дар ҷавоб ба онҳо гуфт: «Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям: Писар бо ихтиёри Худ ҳеҷ кореро карда наметавонад, фақат он кореро, ки Падар мекунад, дида, Писар низ онро мекунад. Зеро ҳар коре, ки Падар мекунад, ҳамонро Писар ҳам мекунад. 20Азбаски Падар Писарро дӯст медорад, ҳар чиро, ки Худ мекунад, ба Ӯ низ нишон медиҳад. Вай ба Писар корҳои аз ин ҳам бузургтарро нишон медиҳад, то ки ҳамаи шумо ба ҳайрат афтед[+]. 21Ҳамон тавр ки Падар мурдагонро зинда мекунад ва ба онҳо ҳаёт мебахшад, ҳамчунин, Писар ба ҳар кӣ хоҳад, ҳаёт мебахшад[+]. 22Зеро Падар ҳеҷ касро ҳукм намекунад, балки ҳаққи ҳукм карданро пурра ба Писар додааст,[+] 23то ҳама Писарро ҳамон тавр эҳтиром кунанд, ки Падарро эҳтиром мекунанд. Касе, ки Писарро эҳтиром намекунад, Падарро ҳам, ки Фиристандаи Ӯст, эҳтиром намекунад[+].

24Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям: ҳар касе, ки сухани Маро мешунавад ва ба Фиристандаи Ман имон меоварад, соҳиби ҳаёти абадӣ мебошад. Инчунин, он кас ҳукм карда намешавад, балки аллакай аз марг ба ҳаёт гузаштааст[+]. 25Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям: вақту соате мерасад ва аллакай расидааст, ки мурдагон овози Писари Худоро[†] мешунаванд ва ҳар касе, ки Ӯро бишнавад, зинда мешавад[+]. 26Чунон ки Падар сарчашмаи ҳаёт аст, Писарро низ сарчашмаи ҳаёт кардааст[+]. 27Инчунин, Ӯ ба Писар қудрати ҳукм карданро додааст, зеро Вай Писари Одамизод[†] аст. 28Аз ин дар ҳайрат намонед, чунки вақту соате мерасад, ки ҳамаи мурдагон овози Ӯро шунида,[+] 29аз қабрҳояшон мебароянд. Онҳое, ки некӣ карда буданд, барои ҳаёт ва онҳое, ки бадӣ карда буданд, барои ҳукм шудан бармехезанд.

30Ман наметавонам ба ихтиёри Худ кореро иҷро кунам. Чунон ки Падар фармояд, Ман ҳамон тавр ҳукм мекунам ва ҳукми Ман одилона аст, зеро Ман на хости Худамро, балки хости Фиристандаамро иҷро кардан мехоҳам[+].


Шоҳидони Исо

31Агар Ман дар бораи Худ шаҳодат диҳам, шаҳодати Ман эътибор надорад[+]. 32Аммо Ман шоҳиди дигаре дорам ва медонам, ки шаҳодати Ӯ дар бораи Ман ҳаққонист. 33Шумо одамони худро ба назди Яҳё фиристодед ва ӯ дар бораи ростӣ шаҳодат дод[+]. 34Дар асл, Ман муҳтоҷи шаҳодати инсон нестам, фақат ба хотири наҷоти шумо инро гуфтам. 35Яҳё монанди чароғи фурӯзон дурахшанда буд ва шумо хостед, ки муддате ҳам бошад, дар равшании ӯ хурсандӣ кунед[+].

36Вале Ман шаҳодати бузургтар аз он, ки Яҳё дода буд, дорам. Он корҳое, ки барои иҷро кардан Падар ба Ман супоридааст ва худи он корҳое, ки Ман ба ҷо меоварам, шоҳиди онанд, ки Маро Падар фиристодааст![†][+] 37Худи Падарам, ки Маро фиристодааст, дар бораи Ман шаҳодат медиҳад. Шумо тамоман на овозашро шунидаед ва на рӯйи Ӯро дидаед. 38Каломи Ӯ дар дилҳои шумо нест, зеро шумо ба Каси фиристодааш имон намеоваред. 39Шумо навиштаҷотро[†] меомӯзед ва фикр мекунед, ки ба воситаи он ҳаёти абадиро ба даст меоваред. Вале он ҳам дар бораи Ман шаҳодат медиҳад[+]. 40Бо вуҷуди ин шумо намехоҳед, ки ба пеши Ман оеду ҳаёти абадиро ба даст оваред.

41Ман ба таърифи инсон муҳтоҷ нестам[+]. 42Ман медонам, ки шумо дар дилҳоятон муҳаббати Худоро надоред! 43Ман назди шумо аз номи Падари Худ омадаам ва шумо Маро қабул намекунед, вале агар каси дигар ба назди шумо аз номи худ биёяд, шумо ӯро қабул мекунед[+]. 44Агар шумо таърифи якдигарро маъқул донед ва барои ба даст овардани таъриф аз Худои яккаву ягона кӯшиш накунед, чӣ тавр имон оварда метавонед?![+]

45Гумон накунед, ки Ман шуморо дар пеши Падар айбдор мекунам, айбдоркунандаи шумо Мусо аст, ки ба ӯ умед мебандед! 46Агар шумо ба Мусо боварӣ медоштед, ба Ман ҳам имон меовардед, зеро ӯ дар бораи Ман навишта буд. 47Вале агар шумо ба он чи, ки ӯ навиштааст, имон наоваред, чӣ тавр ба суханони Ман бовар мекунед?»

### 6


Сер кардани панҷ ҳазор кас

1[•]Баъд аз ин, Исо ба соҳили дигари баҳри Ҷалил, ки баҳри Табария низ номида мешавад, равона шуд. 2Аз паси Ӯ мардуми бисёре мерафтанд, зеро онҳо муъҷизаҳои Ӯро дар шифо додани беморон медиданд. 3Исо ба болои кӯҳ баромада, ҳамроҳи шогирдонаш дар ҳамон ҷо нишаст. 4Айёми ҷашнгирии иди Наҷоти[†] яҳудиён[†] наздик омада буд[+]. 5Исо ба атроф нигоҳ карду мардуми зиёди ба тарафаш омадаистодаро дида, ба Филиппус гуфт: «Барои сер кардани инҳо аз куҷо бояд нон харем?»[+] 6Ӯ хуб медонист, ки чӣ кор мекунад, аммо Филиппусро санҷиданӣ шуда, ин суханонро гуфт. 7Филиппус дар ҷавоб гуфт: «Ба дусад динор[†] нон харем ҳам, ба ҳар кас ҳатто яклуқмагӣ намерасад».

8Яке аз шогирдонаш, Андриёс, ки бародари Шимъуни Петрус буд, ба Исо гуфт:[+] 9«Дар ин ҷо писарбачае ҳаст, ки панҷ нони ҷавӣ ва ду моҳӣ дорад. Вале ба ин қадар мардуми зиёд вай чӣ мешавад?» 10Исо гуфт: «Ба мардум гӯед, ки бишинанд». Дар он ҷо сабзазор буд. Шумораи ҳамаи нишастагон қариб панҷ ҳазор мард буд. 11Исо нонро гирифта дуои шукрона карду онро ба нишастагон тақсим карда дод. Баъд бо моҳиҳо ҳам чунин кард ва ба ҳама чӣ қадаре ки мехостанд, ҳамон қадар дод[+]. 12Вақте мардум сер шуданд, Исо ба шогирдони Худ гуфт: «Нонпораҳои боқимондаро ҷамъ кунед, ки ҳеҷ чиз исроф нашавад». 13Шогирдон нонпораҳои панҷ нони ҷавиро, ки аз хӯрандагон боқӣ монда буд, ҷамъ намуда, дувоздаҳ сабадро пур карданд.

14Мардум муъҷизаи Исоро дида гуфтанд: «Ӯ ҳақиқатан ҳамон пайғамбарест, ки бояд ба ҷаҳон биёяд!»[+] 15Исо фаҳмид, ки онҳо нияти омада, Ӯро дастгир ва ба зӯрӣ подшоҳ кардан доранд, аз ин рӯ, Худаш танҳо ба кӯҳ баромад.


Дар рӯйи об қадам задани Исо

16[•]Вақте ки бегоҳ шуд, шогирдони Исо ба лаби баҳр фаромаданд 17ва ба қаиқ савор шуда, ба соҳили дигари баҳр, ба сӯи Кафарнаҳум равона шуданд. Рӯз аллакай торик мешуд, вале Исо ҳанӯз ба наздашон наомада буд. 18Аз сабаби вазидани боди сахт баҳр ба талотум омад. 19Вақте онҳо ба масофаи панҷ-шаш километр қаиқро ронда мерафтанд, Исоро диданд, ки дар рӯйи об қадам зада, ба қаиқ наздик мешавад. Онҳо тарсиданд. 20«Натарсед, ин Манам!» – гуфт ба онҳо Исо. 21Онҳо мехостанд, ки Ӯро ба қаиқ гиранд ва қаиқ ҳамон замон ба соҳиле, ки онҳо равона буданд, омада расид.


Исо нони ҳаёт аст

22Рӯзи дигар мардуме, ки дар соҳили дигари баҳр монда буданд, фаҳмиданд, ки шогирдони Исо ба ягона қаиқе, ки дар он ҷо буд, савор шуда рафтаанд. Онҳо боз дида буданд, ки Исо ҳангоми ба қаиқ савор шудани шогирдонаш ба онҳо ҳамроҳ нашуд ва онҳо бе Ӯ рафта буданд. 23Он вақт одамон аз Табария дар якчанд қаиқ ба наздикии маҳале омаданд, ки дар он ҷо пас аз дуои шукронаи Худованд Исо нон хӯрда буданд.

24Вақте мардум диданд, ки дар он ҷо на Исо ҳасту на шогирдонаш, ба қаиқҳо савор шуда, ба ҷустуҷӯи Ӯ ба Кафарнаҳум рафтанд. 25Баъд Ӯро дар он тарафи баҳр ёфта, аз Ӯ пурсиданд: «Устод, Ту кай ба ин ҷо омадӣ?» 26Исо дар ҷавоб ба онҳо гуфт: «Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, ки шумо Маро на ба хотири он, ки муъҷизаҳоямро дидаед, ҷустуҷӯ мекунед, балки ба хотири он, ки то сер шудан нон хӯрдед! 27Шумо на барои хӯроки вайроншаванда, балки барои хӯроке, ки ба ҳаёти абадӣ мебарад, меҳнат кунед. Ин хӯрокро Писари Одамизод[†] ба шумо медиҳад, чунки Худо Падар Ӯро интихоб карда, барои иҷрои ин кор таъйин намудааст».

28Онҳо аз Вай пурсиданд: «Барои иҷрои он корҳое, ки Худо аз мо мехоҳад, чӣ бояд кунем?» 29Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Худо як корро мехоҳад, ки шумо ба Каси Фиристодааш[†] имон оваред»[+]. 30Онҳо пурсиданд: «Ту ба мо чӣ аломати муъҷизаноке нишон медиҳӣ, ки мо онро дида, ба Ту имон оварем? Ту чӣ кор карда метавонӣ[+]? 31Аҷдодони мо дар биёбон нони манна хӯрдаанд. Чунон ки дар навиштаҷот[†] гуфта шудааст, ки аз осмон ба онҳо нон дода буд, ки бихӯранд». 32Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, ки нонро аз осмон ба шумо Мусо надодааст, ин Падари Ман аст, ки ба шумо аз осмон нони ҳақиқӣ медиҳад. 33Зеро нони Худо он аст, ки аз осмон пойин меояду ба ҷаҳон ҳаёт мебахшад». 34«Хоҷа, – гуфтанд онҳо, – ба мо ҳамеша чунин нон бидеҳ!»[+]

35Исо ба онҳо гуфт: «Ман нони ҳаёт ҳастам. Ҳар касе ки назди Ман биёяд, гурусна нахоҳад монд ва ҳар касе ки ба Ман имон оварад, ҳаргиз ташна нахоҳад шуд[+]. 36Аммо, чунон ки Ман ба шумо гуфта будам, шумо Маро дидед, вале бовар намекунед. 37Ҳар касе ки ӯро Падар ба Ман ато кардааст, сӯи Ман хоҳад омад ва ҳар касе ки ба назди Ман биёяд, Ман ӯро берун нахоҳам ронд[+]. 38Зеро Ман аз осмон на барои иҷро кардани хости Худ фаромадаам, балки барои иҷро кардани хости Ҳамоне, ки Маро фиристодааст[+]. 39Хости Фиристандаи Ман ин аст, ки аз он касоне, ки Ӯ ба Ман ато кардааст, ҳеҷ якеро аз даст надиҳам, балки дар рӯзи қиёмат онҳоро зинда гардонам[+]. 40Зеро хости Падари Ман ин аст: ҳар кас ки Писарро бинаду ба Ӯ имон оварад, ҳаёти абадӣ ба даст оварад ва дар рӯзи қиёмат Ман ӯро зинда мекунам»[+].

41Он гоҳ дар байни мардум ғавғо бархест, чунки Ӯ гуфт: «Ман он ноне ҳастам, ки аз осмон фаромадааст». 42Онҳо гуфтанд: «Магар ин ҳамон Исои писари Юсуф нест, ки ҳам падар ва ҳам модари Ӯро мешиносем? Акнун Ӯ чӣ тавр „Ман аз осмон фаромадаам“ гуфта метавонад?»[+] 43«Дар байни худ шикоят накунед!» – дар ҷавоб гуфт ба онҳо Исо. 44«То вақте Падар, ки Маро фиристодааст, касеро ба Ман ҷалб накунад, ҳеҷ кас назди Ман омада наметавонад ва Ман он шахсро дар рӯзи қиёмат зинда хоҳам кард[+]. 45Дар навиштаҷоти пайғамбарон гуфта шудааст: „Ҳамаи онҳо аз Худо таълим хоҳанд гирифт“. Ҳар касе ки Падарро шунида ва аз Ӯ таълим гирифта бошад, ба назди Ман меояд. 46Ин маънои онро надорад, ки касе Падарро дидааст. Фақат касе, ки аз назди Худо омадааст, Падарро дидааст[+]. 47Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, он ки имон дорад, ҳаёти абадӣ ёфтааст.

48Ман нони ҳаёт ҳастам. 49Аҷдодони шумо дар биёбон нони маннаро хӯрданд, вале аз марг наҷот наёфтанд. 50Аммо ноне, ки аз осмон мефарояд, дигар хел аст: касе ки онро бихӯрад, намемирад. 51Ман он нони ҳаёт ҳастам, ки аз осмон фаромадааст. Ҳар кас ин нонро бихӯрад, ҳаёти абадӣ пайдо мекунад. Ноне, ки Ман медиҳам, ин бадани Ман аст, ки онро ба хотири зинда мондани ҷаҳон фидо мекунам»[+].

52Пас аз ин, дар байни мардум баҳси пуршиддат авҷ гирифт: «Ин Шахс чӣ тавр бадани Худро барои хӯрдан ба мо дода метавонад?!» 53Исо ба онҳо гуфт: «Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, ки агар бадани Писари Одамизодро нахӯред ва хуни Ӯро нанӯшед, ҳаёт пайдо намекунед[+]. 54Ҳар кӣ бадани Маро бихӯрад ва хуни Маро бинӯшад, ҳаёти абадӣ дорад ва Ман дар рӯзи қиёмат ӯро зинда хоҳам кард. 55Зеро бадани Ман хӯроки ҳақиқӣ ва хуни Ман нӯшокии ҳақиқист. 56Ҳар кӣ бадани Маро бихӯрад ва хуни Маро бинӯшад, вай дар Ман зиндагӣ мекунад ва Ман дар ӯ[+]. 57Чунон ки Падари абадзинда Маро фиристодааст ва Ман ба воситаи Ӯ зиндаам, ҳамон тавр, касе ки Маро бихӯрад, ба воситаи Ман зиндагӣ мекунад. 58Ин аст ноне, ки аз осмон поён фаромадааст. Вай монанди он ноне нест, ки аҷдодони шумо хӯрданд, вале аз марг наҷот наёфтанд. Аммо ҳар кӣ ин нонро бихӯрад, то абад зинда хоҳад монд». 59Исо ҳангоми дар ҷамоатхонаи Кафарнаҳум таълим доданаш ин суханонро гуфта буд.


Суханони ҳаёти абадӣ

60Бисёре аз шогирдон суханони Ӯро шунида гуфтанд: «Ин суханони вазнин ҳастанд! Кӣ онҳоро гӯш карда метавонад?» 61Исо медонист, ки шогирдонаш аз суханонаш шикоят карда истодаанд ва ба онҳо гуфт: «Магар шумо аз ин суханҳоям ба шубҳа афтодед? 62Пас, агар шумо медидед, ки Писари Одамизод ба ҷойи аввалааш боло мебарояд, чӣ кор мекардед[+]? 63Рӯҳ ҳаёт мебахшад ва ҷисм ин корро карда наметавонад. Он суханоне, ки Ман ба шумо гуфтам, рӯҳ ва ҳаётанд[+]. 64Аммо дар байни шумо ҳам шахсоне ҳастанд, ки имон надоранд». Исо аз аввал медонист, ки ба Ӯ кӣ имон наовардааст ва кӣ дар ҳаққи Ӯ хиёнат мекунад[+]. 65Ӯ давом дода гуфт: «Аз ин рӯ, ба шумо гуфтаам, ки касе ба назди Ман омада наметавонад, агар Падар ӯро ҷалб накунад».

66Баъд аз ин, бисёр шогирдонаш аз Ӯ рӯй гардонданд ва дигар Ӯро пайравӣ накарданд. 67Пас Исо аз он дувоздаҳ шогирдаш пурсид: «Шояд шумо ҳам рафтанӣ ҳастед?» 68«Эй Хоҷа, – ҷавоб дод ба Ӯ Шимъуни Петрус, – мо ба назди кӣ равем? Суханони ҳаёти абадӣ аз они Туанд. 69Мо имон овардем ва фаҳмидем, ки Туӣ он Шахси поки Худо»[+]. 70Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Магар Ман Худам дувоздаҳ шогирдро интихоб накардаам? Вале яке аз шумо иблис[†] аст!»[+]

71Исо ин суханашро дар бораи Яҳудои писари Шимъуни Исқарютӣ, яке аз дувоздаҳ шогирдонаш гуфта буд, ки баъдтар ба Исо хиёнат мекунад[+].

### 7


Беимонии бародарони Исо

1Баъд аз он Исо дар вилояти Ҷалил мегашт. Ӯ намехост, ки дар Яҳудия бошад, чунки роҳбарони яҳудӣ Ӯро куштан мехостанд[+]. 2Иди Хаймаҳои яҳудиён[†] наздик омад 3ва бародарони Исо ба Ӯ гуфтанд: «Аз ин ҷо баромада, ба Яҳудия рав, то ки шогирдонат ҳам корҳоеро, ки Ту мекунӣ, бубинанд[+]. 4Зеро касе ки шуҳрат пайдо кардан мехоҳад, корҳои худро дар пинҳонӣ намекунад. Ту, ки ин гуна корҳоро мекунӣ, Худро ба ҷаҳон ошкор намо». 5Ҳатто бародаронаш ба Ӯ имон надоштанд. 6«Вақту соати Ман ҳанӯз нарасидааст, – ҷавоб дод ба онҳо Исо, – барои шумо ҳар вақт хуб аст[+]. 7Ҷаҳон наметавонад аз шумо нафрат дошта бошад, вале аз Ман нафрат дорад, чунки Ман бад будани корҳои онро шаҳодат медиҳам[+]. 8Шумо ба ин ид равед, вале Ман намеравам, чунки вақти Ман ҳанӯз нарасидааст». 9Инро ба онҳо гуфта, Исо дар Ҷалил монд.


Таълимоти Исо дар вақти ид

10Аммо, пас аз он ки бародаронаш ба ид рафтанд, Исо ҳам на ошкоро, балки пинҳонӣ ба он ҷо рафт.

11Дар вақти ид роҳбарони яҳудӣ Ӯро ҷустуҷӯ карданд. Онҳо «Ин одам дар куҷост?» гуфта мепурсиданд. 12Дар байни мардум низ дар бораи Ӯ баҳси зиёде ба миён омад. «Вай одами хуб аст», – мегуфтанд баъзеҳо, дигарон норозӣ шуда, «Не, Ӯ мардумро гумроҳ мекунад» мегуфтанд. 13Аммо ҳама аз роҳбарони яҳудиён тарсида, ошкоро дар бораи Ӯ сухане ҳам ба забон намеоварданд[+].

14Дар байни ҳафтаи ид Исо ба маъбади Худо[†] омада, ба таълим додан шурӯъ намуд. 15Роҳбарони яҳудӣ тааҷҷуб карда мегуфтанд: «Аз куҷо Вай ин қадар дониш дорад, дар сурате, ки таълим нагирифтааст?» 16Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Таълимоти Ман аз Худам нест, балки аз Касест, ки Маро фиристодааст.[†][+] 17Касе, ки хости Худоро ба ҷо овардан мехоҳад, мефаҳмад, ки оё Ман аз Худ мегӯям ё ин таълимот аз Худост. 18Ҳар кӣ аз номи худ сухан мегӯяд, барои худ шуҳрату ҷалол меҷӯяд, вале Касе ки барои Фиристандаи Худ шуҳрату ҷалол меҷӯяд, ростқавл аст ва дар дили Ӯ фиребе нест[+].

19Магар Мусо ба шумо шариатро[†] надодааст? Бо вуҷуди ин ҳеҷ кадоми шумо онро риоя намекунед! Чаро Маро куштан мехоҳед?»[+] 20Мардум ҷавоб доданд: «Ту ҷин дорӣ! Кӣ Туро куштан мехоҳад?»[+] 21Исо ба онҳо гуфт: «Ман танҳо як коре кардам ва шумо ҳама дар тааҷҷуб мондед. 22Мусо ба шумо анъанаи хатнаро[†] фармуд (ҳарчанд ки ин анъана на аз Мусо, балки аз аҷдодон мондааст) ва шумо писаронатонро ҳатто дар рӯзи шанбе хатна мекунед. 23Агар шумо барои вайрон нашудани шариати Мусо дар рӯзи шанбе писарро хатна мекарда бошед, пас чаро аз Ман хашмгин мешавед, ки дар рӯзи шанбе инсонеро пурра шифо бахшидам[+]? 24Аз рӯйи намуди зоҳирӣ ҳукм накунед, балки аз рӯйи адолат ҳукм кунед!»[+]


Оё Исо Таъйиншудаи Худо аст?

25Баъзе аз сокинони Уршалим гуфтанд: «Магар Ӯ ҳамон одам нест, ки Ӯро куштан мехоҳанд? 26Бинед, Ӯ рӯйирост таълим медиҳад ва касе ба Ӯ чизе намегӯяд. Наход сардорон қоил шуда бошанд, ки Ӯ ҳақиқатан Масеҳ[†] аст? 27Мо бошем, аз куҷо будани ин одамро медонем. Аммо, вақте ки Таъйиншудаи Худо меояд, аз куҷо будани Ӯро ҳеҷ кас намедонад»[+].

28Он гоҳ Исо, ки дар маъбади Худо машғули таълимдиҳӣ буд, хитоб карда гуфт: «Шумо Маро ва аз куҷо буданамро медонед-а? Ман аз номи Худам наомадаам. Касе ки Маро фиристодааст, ҳақ аст. Шумо Ӯро намешиносед, вале 29Ман Ӯро мешиносам, чунки Ман аз пеши Ӯ омадаам ва Ӯ Маро фиристодааст»[+].

30Сипас, онҳо хостанд Ӯро дастгир кунанд, вале аз сабаби он ки вақти Ӯ ҳанӯз нарасида буд, касе ба Ӯ даст нарасонд[+]. 31Бо вуҷуди он, аз байни мардум бисёриҳо ба Ӯ имон оварда, мегуфтанд: «Вақте ки Масеҳ меояд, магар аз ин одам бештар муъҷиза нишон дода метавонад?»[+]

32Фарисиён[†] шуниданд, ки мардум дар байни худ дар бораи Исо чунин суханҳоро мегӯянд. Баъд онҳо ва коҳинони калон[†] барои дастгир кардани Исо посбонони маъбади Худоро фиристоданд. 33Он гоҳ Исо гуфт: «Боз каме вақт бо шумо мемонам ва баъд ба назди Фиристандаи Худ бармегардам[+]. 34Шумо Маро ҷустуҷӯ мекунед, аммо намеёбед. Ба он ҷое, ки Ман меравам, шумо омада наметавонед»[+]. 35Роҳбарони яҳудӣ ба якдигар гуфтанд: «Ӯ ба куҷо рафтан мехоҳад, ки мо Ӯро ёфта наметавонем? Оё Ӯ барои таълим додани ғайрияҳудиён[†] ба шаҳрҳои онҳо рафтанист, ки мардуми мо низ он ҷо зиндагӣ мекунанд? 36Ӯ суханони „Шумо Маро мекобед, аммо намеёбед“ ва „Ба он ҷое, ки Ман меравам, шумо омада наметавонед“ гуфта, чиро дар назар дорад?»

37Дар рӯзи охирин ва муҳимтарини ид Исо аз ҷояш бархеста, бо овози баланд эълон кард: «Касоне, ки ташнаанд, назди Ман оянд ва бинӯшанд![+] 38Дар навиштаҷот[†] гуфта шудааст, ки аз ботини он касе, ки ба Ман имон меоварад, дарёҳои оби ҳаёт ҷорӣ мешаванд». 39Ӯ Рӯҳеро дар назар дошт, ки ҳар кӣ ба Исо имон оварад, он Рӯҳ ба вай дода хоҳад шуд. Рӯҳ ҳанӯз дода нашуда буд, зеро Исо ҳанӯз соҳиби тамоми шуҳрату ҷалоли Худ нагардида буд[+].

40Баъзе аз мардум суханони Ӯро шунида, гуфтанд: «Ин Шахс дар ҳақиқат ҳамон пайғамбарест, ки мо интизораш будем!»[+] 41«Ин Масеҳ аст!» – мегуфтанд дигарон.

Баъзеи дигарон мегуфтанд: «Масеҳ ҳаргиз аз Ҷалил пайдо намешавад! 42Охир, дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки Масеҳ бояд аз авлоди шоҳ Довуд ва аз деҳаи Байтлаҳм, ки зодгоҳи Довуд буд, биёяд»[+]. 43Инак, дар байни мардум дар бораи Исо ҷанҷол бархост[+]. 44Баъзеҳо мехостанд, ки Ӯро дастгир кунанд, лекин ҳеҷ кас ба Ӯ даст нарасонд.


Нобоварии роҳбарони яҳудӣ

45Вақте ки посбонон ба назди коҳинони калон ва фарисиён баргаштанд, аз посбонон пурсиданд: «Чаро Ӯро наовардед?» 46Посбонон ҷавоб доданд: «Касе ҳаргиз монанди ин Шахс сухан нагуфтааст!» 47Фарисиён ба онҳо гуфтанд: «Наход Ӯ шуморо ҳам гумроҳ карда бошад? 48Магар касе аз сардорон ё фарисиён ба Ӯ имон овардааст[+]? 49Мардум бошанд, аз шариат бехабар ва лаънатзадаанд!»

50Аммо яке аз онҳо Никудимус, ки пештар ба назди Исо омада буд, ба онҳо гуфт:[+] 51«Оё аз рӯйи шариатамон мо касеро нашунида ва кори кардаашро муайян накарда, ба ӯ ҳукм мебарорем?» 52Онҳо ҷавоб доданд: «Чӣ, магар ту ҳам аз Ҷалил ҳастӣ? Навиштаҷотро биомӯз ва мебинӣ, ки аз Ҷалил пайғамбар баромада наметавонад».

53Он гоҳ ҳама ба хонаҳояшон рафтанд.

### 8


Бахшида шудани зани гунаҳкор

1Исо бошад, ба кӯҳи Зайтун рафт. 2Саҳарии барвақт Ӯ боз ба маъбади Худо[†] омад. Тамоми мардум ба наздаш омаданд ва Исо нишаста, ба таълим додани онҳо шурӯъ кард. 3Дар ин вақт устодони шариату[†] фарисиён[†] ба назди Ӯ занеро оварданд, ки ҳангоми зино карданаш дастгир шуда буд. Ӯро дар пеши ҳама гузошта, 4ба Исо гуфтанд: «Эй Устод, ин зан ҳангоми зино карданаш дастгир шудааст. 5Мусо дар шариат фармудааст, ки чунин занон бояд сангсор карда шаванд. Ту чӣ мегӯйӣ?» 6Онҳо ин суханонро барои ба дом афтондани Исо гуфтанд, то ки баъд Ӯро айбдор намоянд.

Аммо Исо хам шуда бо ангушташ дар рӯйи замин чизе менавишт[+]. 7Азбаски онҳо савол доданро бас намекарданд, Исо бархеста, ба онҳо гуфт: «Касе ки дар байни шумо бегуноҳ бошад, бигзор аввалин шуда, ӯро бо санг занад!»[+] 8Исо боз хам шуда, дар рӯйи замин менавишт.

9Мардум инро шуниданд ва аз калонсолон сар карда, аз паси якдигар баромада рафтанд. Он гоҳ Исо бо зане, ки дар пеши Ӯ истода буд, танҳо монд. 10Ӯ сари Худро бардошта, аз зан пурсид: «Эй зан, ҳамаи онҳо куҷо шуданд? Магар касе туро айбдор накард?» 11«Ҳеҷ кас, Хоҷа», – гуфт он зан. «Ман ҳам туро айбдор намекунам, – гуфт Исо. – Рав ва дигар гуноҳ накун»[+].


Нури ҷаҳон

12Исо боз ба мардум гуфт: «Ман нури ҷаҳон ҳастам. Касе, ки аз паси Ман меравад, дар торикӣ намегардад, балки нури ҳаёт хоҳад дошт»[+]. 13Фарисиён ба Ӯ гуфтанд: «Ту аз номи Худат шаҳодат медиҳӣ, бинобар ин, шаҳодати Ту эътибор надорад»[+]. 14Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Ҳатто агар Ман аз номи Худам шаҳодат диҳам, шаҳодати Ман эътибор дорад, зеро Ман медонам, ки аз куҷо омадаам ва ба куҷо меравам, вале шумо инро намедонед[+]. 15Шумо аз рӯйи меъёри инсонӣ ҳукм мекунед, аммо Ман ҳеҷ касро ҳукм намекунам[+]. 16Агар Ман ҳукм кунам ҳам, ҳукми Ман ҳақ аст, чунки Ман танҳо нестам: Падаре, ки Маро фиристодааст,[†] бо Ман аст[+]. 17Дар шариати шумо ҳам навишта шудааст, ки шаҳодати ду шоҳид эътибор дорад. 18Ман аз номи Худам шаҳодат медиҳам ва Падаре, ки Маро фиристодааст, низ бар Ман шаҳодат медиҳад»[+]. 19Бинобар ин, онҳо пурсиданд: «Падари Ту куҷост?» «Шумо на Маро мешиносед ва на Падарамро, – ҷавоб дод Исо. – Агар шумо Маро мешинохтед, Падари Маро низ мешинохтед»[+]. 20Исо ин суханонро ҳангоме гуфта буд, ки дар назди хазинаи маъбади Худо таълим медод. Вале касе Ӯро дастгир накард, чунки вақту соати Ӯ ҳоло нарасида буд[+].


Пешгӯйии марги Исо

21Исо боз ба онҳо гуфт: «Ман меравам ва шумо Маро ҷустуҷӯ мекунед, вале ба сабаби гуноҳатон хоҳед мурд. Инчунин, ба он ҷое, ки Ман меравам, шумо омада наметавонед»[+]. 22Роҳбарони яҳудӣ гуфтанд: «Ӯ „Ба он ҷое, ки Ман меравам, шумо омада наметавонед“ гуфта, чиро дар назар дошт? Оё Ӯ худкушӣ кардан мехоҳад?» 23Исо ба онҳо гуфт: «Шумо аз олами пойин ҳастед, вале Ман аз олами боло. Шумо аз ин ҷаҳон ҳастед, вале Ман аз ин ҷаҳон нестам[+]. 24Ман ба шумо гуфтам, ки „ба сабаби гуноҳҳоятон хоҳед мурд“. Зеро, агар имон наоваред, ки ин Ман ҳастам[*], шумо ҳатман дар гуноҳҳоятон мемиред!» 25«Ту кистӣ?» – пурсиданд онҳо аз Исо. Ӯ ҷавоб дод: «Ман ҳамонам, ки аз аввал ба шумо гуфта будам. 26Ман барои айбдор кардани шумо чизҳои зиёде гуфта метавонам, вале касе, ки Маро фиристодааст, ҳақ аст ва Ман он чиро, ки аз Ӯ шунидам, ба ҷаҳон эълон мекунам»[+].

27Онҳо нафаҳмиданд, ки Вай ба онҳо дар бораи Падар мегуфт. 28Инак, Исо давом дода гуфт: «Вақте ки Писари Одамизодро[†] дар салиб[†] боло мебардоред, мефаҳмед, ки ин Ман ҳастам ва аз Худ ҳеҷ кореро намекунам, фақат он чизҳоеро мегӯям, ки Падар ба Ман таълим додааст[+]. 29Фиристандаи Ман бо Ман аст, Ӯ Маро танҳо нагузоштааст, зеро Ман ҳамеша кори табъи дили Ӯро мекунам»[+].

30Бисёр касон аз рӯйи ин суханон ба Ӯ имон оварданд[+].


Шогирди ҳақиқӣ

31Пас Исо ба онҳое, ки ба Ӯ бовар карданд, гуфт: «Агар шумо гуфтаҳои Маро риоя кунед, шогирдони ҳақиқии Ман мешавед 32ва ҳақиқатро мефаҳмед ва ин ҳақиқат шуморо озод мекунад»[+]. 33Онҳо гуфтанд: «Мо аз авлоди Иброҳим ҳастем ва ҳаргиз ғуломи касе набудем! Пас, „озод хоҳед шуд“ гуфта, чиро дар назар дорӣ?»[+] 34Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, ҳар касе ки гуноҳ мекунад, ғуломи гуноҳ аст[+]. 35Ғулом аъзои доимии хонадон нест, аммо писар ҳамеша аъзои хонадон мемонад[+]. 36Агар Писар шуморо озод кунад, он вақт ҳақиқатан озод хоҳед шуд. 37Ман медонам, ки шумо аз авлоди Иброҳим ҳастед, бо вуҷуди он шумо барои куштани Ман тайёред, чунки суханони Маро қабул намекунед[+]. 38Ман ба шумо чизҳоеро мегӯям, ки дар назди Падарам дидаам, шумо бошед, он кореро мекунед, ки аз падари худ шунидаед».

39«Падари мо Иброҳим аст!» – ба Ӯ ҷавоб доданд онҳо. Исо ба онҳо гуфт: «Агар шумо ҳақиқатан аз авлоди Иброҳим мебудед, корҳои Иброҳимро ба ҷо меовардед[+]. 40Вале шумо Маро, ки ростиро аз Худо шунида, ба шумо гуфтам, куштан мехоҳед! Иброҳим чунин корро накардааст! 41Шумо корҳои падари худро ба ҷо меоваред!» «Мо-ку ҳаромзода нестем! – гуфта ба ғазаб омаданд онҳо, – мо як падар дорем, ки Ӯ Худо аст!»

42Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Агар Худо падари шумо мебуд, шумо Маро дӯст медоштед, зеро Ман аз ҷониби Худо омадаам. Ман худсарона наомадаам, балки Ӯ Маро фиристодааст. 43Чаро шумо суханони Маро намефаҳмед? Чунки шумо тоқати шунидани онҳоро надоред! 44Падари шумо шайтон аст ва шумо хоҳишҳои падари худро иҷро кардан мехоҳед. Ӯ аз ибтидо одамкуш буд ва ҳеҷ гоҳ рост нагуфтааст, зеро дар ӯ ҳақиқат нест. Дурӯғ гуфтан ба ӯ хос аст, ӯ дурӯғ мегӯяд, чунки ӯ дурӯғгӯй ва падари ҳамаи дурӯғҳост[+]. 45Лекин, азбаски Ман рост мегӯям, шумо ба Ман имон намеоваред. 46Кадоме аз шумо метавонад Маро дар ягон гуноҳ айбдор кунад? Пас, агар Ман ба шумо ростиро гӯям, чаро ба Ман имон намеоред? 47Касе ки аз Худо бошад, ба каломи Худо гӯш медиҳад. Шумо аз он сабаб гӯш намедиҳед, ки аз Худо нестед».


Исо ва Иброҳим

48Мардум ба Ӯ гуфтанд: «Магар мо нагуфтем, ки Ту сомарӣ ҳастӣ ва ҷин дорӣ?»[+] 49Исо ҷавоб дод: «Ман ҷин надорам, балки Падари Худро ҳурмат мекунам, вале шумо Маро бадном мекунед[+]. 50Ман дар ҷустуҷӯи шуҳрат ҷалоли Худ нестам, Каси дигаре дар ҷустуҷӯи он аст ва Ӯ Ҳукмкунанда мебошад[+]. 51Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям: касе ки гуфтаҳои Маро иҷро мекунад, ҳаргиз нахоҳад мурд»[+].

52Онҳо ба Вай гуфтанд: «Акнун мо аниқ фаҳмидем, ки Ту ҷин дорӣ. Аҷдоди мо Иброҳим мурд ва пайғамбарон ҳам мурданд. Вале Ту мегӯйӣ, ки касе суханони Туро иҷро кунад, ҳаргиз намемирад. 53Иброҳим мурд, магар Ту аз ӯ бузургтар ҳастӣ?! Пайғамбарон ҳам мурдаанд. Ту Худро кӣ ҳисоб мекунӣ?!» 54Исо ҷавоб дод: «Агар Ман Худро шуҳрату ҷалол медодам, шуҳрату ҷалоли Ман арзише намедошт. Аммо Маро Падарам шуҳрату ҷалол медиҳад, ки шумо Ӯро Худои худ мехонед![+] 55Шумо ҳеҷ вақт Ӯро намешинохтед, вале Ман Ӯро мешиносам. Агар Ман мегуфтам, ки Ӯро намешиносам, монанди шумо дурӯғгӯй мешудам. Вале Ман Ӯро мешиносам ва гуфтаҳои Ӯро ба ҷо меорам[+]. 56Падари шумо Иброҳим шод буд, ки рӯзи омадани Маро мебинад. Вай ин рӯзро дид ва хурсанд шуд!»[+]

57«Ту ҳанӯз панҷоҳсола нашудаӣ ва наход Иброҳимро дида бошӣ?!» – гуфтанд одамон. 58Исо ҷавоб дод: «Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, ки ҳанӯз пеш аз таваллуд шудани Иброҳим Ман ҳастам». 59Он гоҳ онҳо барои сангсор кардани Ӯ санг гирифтанд, вале Исо Худро пинҳон карда, аз маъбади Худо баромада рафт[+].

### 9


Шифо ёфтани кӯри модарзод

1Исо роҳ рафта, шахсеро дид, ки кӯри модарзод буд. 2Шогирдон аз Исо пурсиданд: «Устод, чаро ин кас кӯр таваллуд шудааст? Кӣ гуноҳ кард: худаш ё падару модараш?» 3Исо дар ҷавоб гуфт: «Ӯ на ба сабаби гуноҳи худаш ва на ба сабаби гуноҳи падару модараш кӯр таваллуд шудааст. Кӯрии вай барои он аст, ки корҳои Худо дар ҳаёти вай нишон дода шаванд. 4Ҳоло ки рӯз аст, мо бояд корҳои Фиристандаи Маро иҷро кунем. Вақте ки шаб мешавад, касе кор карда наметавонад[+]. 5То вақте ки Ман дар ҷаҳонам, Ман нури ҷаҳон ҳастам»[+].

6Инро гуфта, ба замин туф карду онро бо хок омехта, гилро ба чашмони кӯр молид ва[+] 7ба ӯ гуфт: «Рафта, дар ҳавзи Шилуаҳ рӯятро бишӯй». (Маънои калимаи «Шилуаҳ» фиристода[†] аст).

Ӯ рафта, рӯяшро шусту бо чашмони бино баргашт[+]. 8Ҳамсояҳои ӯ ва касони дигаре, ки ӯро дар вақти садақа пурсиданаш дида буданд, ба ҳамдигар мегуфтанд: «Оё ин ҳамон шахс нест, ки нишаста, гадоӣ мекард?» 9«Бале, ин ҳамон шахс аст», – мегуфтанд баъзеҳо. Дигарон мегуфтанд: «Не, ӯ фақат монанд аст». Он мард бошад, мегуфт, ки ман ҳамон одам ҳастам. 10«Ту чӣ тавр бино шудӣ?» – пурсиданд аз ӯ. 11Ӯ дар ҷавоб гуфт: «Марде бо номи Исо гиле сохта, ба чашмони ман молиду гуфт, ки ба Шилуаҳ рафта, рӯямро шӯям. Ман рафта, рӯямро шустаму бино шудам». 12«Ӯ дар куҷост?» – пурсиданд онҳо. «Намедонам», – ҷавоб дод ӯ.


Пурсуҷӯ оид ба шифо ёфтани марди кӯр

13Ҳамон мардеро, ки пештар кӯр буд, назди фарисиён[†] бурданд. 14Рӯзе ки Исо гил сохта, чашмони ӯро шифо дод, рӯзи шанбе буд[+]. 15Фарисиён ҳам аз вай пурсиданд, ки чӣ тавр ӯ бино шуд. Ӯ ҷавоб дод: «Ӯ ба чашмонам гил молиду ман рӯямро шустам ва акнун мебинам». 16Баъзе фарисиён гуфтанд: «Одаме, ки ин корро кардааст, аз ҷониби Худо нест, чунки қоидаҳои рӯзи шанберо риоя намекунад». Лекин дигарон мегуфтанд: «Магар шахси гунаҳкор метавонад чунин муъҷизаҳоро нишон диҳад?» Ҳамин тавр дар миёни онҳо баҳсу мунозира ба вуҷуд омад[+].

17Онҳо боз аз кӯр пурсиданд: «Ту дар бораи Вай чӣ гуфта метавонӣ? Охир Вай чашмони туро бино кард-ку». «Ӯ пайғамбар аст», – ҷавоб дод он мард[+].

18Онҳо то даме ки падару модари он кӯрро даъват накарданд, боварӣ надоштанд, ки ин одам пештар кӯр буду баъд бино шуд. Баъд аз даъват кардан 19аз онҳо пурсиданд: «Ин писари шумост? Шумо мегӯед, ки ӯ кӯр таваллуд шуда буд. Пас чӣ тавр ӯ ҳоло дида метавонад?» 20Падару модари вай ҷавоб доданд: «Мо медонем, ки ин писари мост ва кӯр таваллуд шуда буд. 21Аммо намедонем, ки чӣ тавр ӯ ҳоло бино шудааст ва намедонем, ки чашмони ӯро кӣ шифо додааст. Аз худаш пурсед. Ӯ калонсол аст ва худаш дар бораи худ гуфта метавонад». 22Падару модари ӯ аз тарси роҳбарони яҳудӣ чунин ҷавоб доданд, зеро роҳбарони яҳудӣ чунин қарор карданд: ҳар кӣ Исоро Таъйиншудаи Худо гӯяд, аз ҷамоатхона пеш карда мешавад[+]. 23Барои ҳамин падару модари вай ҳам гуфтанд, ки «Ӯ ба воя расидааст, аз худаш пурсед».

24Инак, шахсеро, ки кӯр буд, бори дигар ҷеғ зада, ба ӯ гуфтанд: «Ба Худо қасам хӯр, ки ҳақиқатро мегӯйӣ! Мо медонем, ки он Шахс гунаҳкор аст». 25«Гунаҳкор аст ё не, ман намедонам, – ҷавоб дод ӯ. – Ҳаминашро медонам, ки ман кӯр будам ва акнун мебинам». 26Онҳо боз пурсиданд: «Ӯ бо ту чӣ кор кард? Чӣ тавр чашмони туро бино кард?» 27«Ман ба шумо гуфта будам, вале шумо гӯш накардед, – ҷавоб дод ӯ. – Чаро боз шунидан мехоҳед? Шояд шумо ҳам шогирди Ӯ шуданӣ ҳастед?» 28Онҳо ӯро дашном дода, гуфтанд: «Ту худат шогирди Ӯ ҳастӣ, вале мо шогирдони Мусо ҳастем. 29Мо медонем, ки Худо бо Мусо гап задааст, вале дар бораи ин одам ҳатто аз куҷо буданашро намедонем»[+].

30Он мард дар ҷавоб гуфт: «Аҷиб аст, ки шумо аз куҷо будани Ӯро намедонед, ҳол он ки Ӯ чашмони маро бино кард. 31Мо медонем, ки Худо дуои гунаҳкоронро намешунавад, фақат онҳоеро мешунавад, ки худотарс ҳастанд ва хости Ӯро иҷро мекунанд. 32Аз қадим ҳеҷ кас нашунидааст, ки касе кӯри модарзодро бино карда бошад! 33Агар Ӯ аз ҷониби Худо намеомад, Ӯ ҳеҷ чиз карда наметавонист!» 34Онҳо ба ӯ ҷавоб доданд: «Ту пурра дар гуноҳ таваллуд шудаӣ ва боз моро таълим медиҳӣ?!» Инро гуфта, ӯро аз ҷамоатхона берун ронданд.


Кӯрии рӯҳонӣ

35Вақте Исо фаҳмид, ки он мардро берун ронданд, вайро ёфта пурсид: «Ту ба Писари Одамизод[†] имон дорӣ?» 36Ӯ ҷавоб дод: «Хоҷа, ба ман бигӯ, ки Ӯ Кист, то ба Ӯ имон оварам». 37«Ту Ӯро дидаӣ, – гуфт Исо. – Ӯ ҳамон Касест, ки ҳоло бо ту гап мезанад»[+]. 38«Эй Хоҷа, имон дорам!» – ҷавоб дод ӯ ва ба Исо саҷда кард. 39Исо гуфт: «Ман ба ин ҷаҳон барои ҳукм кардан омадаам, то онҳое, ки кӯр ҳастанд, бино шаванд ва онҳое, ки бино ҳастанд, кӯр шаванд».

40Баъзе фарисиёне, ки назди Ӯ истода буданд, ин суханонро шунида ба Ӯ гуфтанд: «Чӣ, ба гумонат мо ҳам кӯр ҳастем?»[+] 41Исо ҷавоб дод: «Агар шумо кӯр мебудед, дар гуноҳ айбдор намешудед. Вале ҳоло худатон мегӯед, ки бино ҳастед, пас гуноҳатон дар гардани худатон мемонад»[+].

### 10


Масал дар бораи чӯпони нек

1Исо гуфт: «Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям: ҳар кӣ ба оғили гӯсфандон на аз дар, балки аз ҷойи дигар гузашта дарояд, дузд ва роҳзан аст. 2Он ки аз дар медарояд, чӯпони гӯсфандон аст. 3Дарбон дарро барои ӯ мекушояд ва гӯсфандон садои ӯро мешунаванд. Ӯ гӯсфандони худро ном ба ном фарёд карда, берун мебарорад. 4Баъди берун баровардани ҳамаи гӯсфандонаш худ пеш-пеши онҳо равона мешаваду гӯсфандон аз паси ӯ мераванд, чунки овози ӯро мешиносанд. 5Гӯсфандон аз қафои каси бегона намераванд, балки аз ӯ мегурезанд, чунки овози каси бегонаро намешиносанд».

6Исо ба онҳо ин масалро нақл кард, аммо онҳо маънои гуфтаҳояшро нафаҳмиданд[+].

7Инак, Исо боз ба онҳо гуфт: «Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, ки Ман барои гӯсфандон дар ҳастам. 8Ҳамаи онҳое, ки пеш аз Ман омада буданд, дузд ва роҳзан ҳастанд, лекин гӯсфандон онҳоро гӯш накарданд. 9Ман дар ҳастам. Ҳар касе ки ба воситаи Ман медарояд, наҷот меёбад. Ӯ ҳам медарояду ҳам мебарояд ва барои худ чарогоҳ пайдо мекунад. 10Дузд фақат барои дуздидан, куштан ва нобуд кардан меояд. Ман омадаам, ки гӯсфандонам ҳаёт дошта бошанд ва ҳаёташон фаровон бошад.

11Ман чӯпони нек ҳастам. Чӯпони нек ҷони худро барои гӯсфандон фидо мекунад[+]. 12Мардикор, ки чӯпон нест ва гӯсфандон аз они ӯ нестанд, ба рама наздик шудани гургро бинад, гӯсфандонро монда, мегурезад ва гург ба онҳо дарафтода, онҳоро пароканда мекунад[+]. 13Мардикор аз он сабаб мегурезад, ки парвои гӯсфандонро надорад. 14Ман чӯпони нек ҳастам. Ман гӯсфандони Худро мешиносам ва онҳо Маро мешиносанд, 15чунон ки Падар Маро мешиносад ва Ман Падарро мешиносам. Ман ҷони Худро барои гӯсфандон фидо мекунам[+]. 16Ман гӯсфандони дигаре ҳам дорам, ки аз ин оғил нестанд ва Ман бояд онҳоро низ биёрам. Онҳо ба овозам гӯш мекунанд ва он гоҳ як рама бо як чӯпон хоҳад шуд![+]

17Падар барои он Маро дӯст медорад, ки Ман ҷони Худро фидо мекунам, то боз онро ба даст оварам[+]. 18Ҳеҷ кас ҷони Маро аз Ман намегирад, Ман онро бо ихтиёри Худ фидо мекунам. Ман қудрат дорам, ки онро фидо кунам ва қудрат дорам, ки онро боз ба даст орам. Ин фармонро Ман аз Падарам гирифтаам»[+].

19Аз сабаби ин суханон дар байни мардум бори дигар ҷанҷол ба вуҷуд омад[+]. 20Бисёре аз онҳо мегуфтанд: «Ӯ ҷин дорад ва аз ақл бегона шудааст! Чаро ба суханони Ӯ гӯш медиҳед?»[+] 21«Ин суханони шахси ҷинзада нестанд, – норозӣ шуданд дигарон. – Магар ҷин чашмони кӯрро бино карда метавонад?»


Рад шудани Исо

22Зимистон фаро расид. Дар Уршалим иди Хотираи Покшавии маъбади Худо[†] буд. 23Исо дар ҳавлии маъбади Худо, дар айвони Сулаймон мегашт[+]. 24Яҳудиён[†] Ӯро миёнагир карда пурсиданд: «То кай моро дар дудилагӣ нигоҳ медорӣ? Ба мо рӯйирост бигӯ, ки Ту Масеҳ[†] ҳастӣ ё не?»[+] 25Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Ман ба шумо аллакай гуфта будам, вале шумо ба Ман бовар намекунед. Он корҳое, ки Ман аз номи Падари Худ иҷро мекунам, дар бораи Ман шаҳодат медиҳанд,[+] 26аммо шумо ба Ман имон намеоваред, зеро шумо аз ҷумлаи гӯсфандони Ман нестед. 27Гӯсфандони Ман овози Маро мешунаванд. Ман онҳоро мешиносам ва онҳо аз паси Ман меоянд. 28Ман ба онҳо ҳаёти абадӣ мебахшам ва онҳо ҳаргиз нобуд намешаванд ва касе наметавонад онҳоро аз дасти Ман бигирад[+]. 29Падари Ман, ки онҳоро ба Ман бахшидааст, аз ҳама бузургтар аст ва ҳеҷ кас онҳоро аз дасти Падари Ман кашида гирифта наметавонад. 30Ману Падарам як ҳастем»[+].

31Яҳудиён боз барои сангсор кардани Ӯ санг бардоштанд[+]. 32Исо ба онҳо гуфт: «Ман ба шумо аз ҷониби Падар бисёр корҳои нек нишон додаам, пас барои кадоме аз онҳо шумо Маро сангсор кардан мехоҳед?» 33Онҳо ба Ӯ ҷавоб доданд: «Мо Туро на барои корҳои некат сангсор кардан мехоҳем, балки барои куфр гуфтанат, чунки Ту инсон ҳастиву Худро Худо мекунӣ!»[+] 34Исо ҷавоб дод: «Магар дар навиштаҷоте,[†] ки шумо мехонед, навишта нашудааст: „Ман мегӯям, ки шумо худоён ҳастед“? 35Навиштаҷот бошад, ҳеҷ вақт бекор карда намешавад. Пас, агар Худо касонеро, ки ба онҳо суханонаш равона шудаанд, „худоён“ номида бошад, 36чӣ тавр шумо сухани гуфтаамро, ки „Ман Писари Худо[†] ҳастам“ куфр мегӯед? Ҳол он ки Падар Маро интихоб карда, ба ҷаҳон фиристодааст![†][+] 37Агар Ман корҳои Падарамро ба амал наоварам, ба Ман имон наоваред! 38Лекин, агар Ман онҳоро ба амал оварам, ҳарчанд ба Ман имон наоваред ҳам, ба корҳои Ман имон оваред, то бидонед ва бифаҳмед, ки Падар дар Ман аст ва Ман дар Падар ҳастам»[+].

39Онҳо бори дигар хостанд Ӯро дастгир кунанд, вале Ӯ Худро аз дасти онҳо раҳо кард[+].

40Исо боз ба он тарафи дарёи Урдун, ки Яҳё дар он ҷо пештар мардумро таъмид[†] медод, рафта дар ҳамон ҷо монд[+]. 41Мардуми зиёде пеши Ӯ омаданд. Онҳо мегуфтанд, ки Яҳё ҳеҷ муъҷизае нишон надода буд, вале ҳамаи суханоне, ки Яҳё дар бораи ин Шахс гуфта буд, дурустанд[+]. 42Он гоҳ шумораи бисёри одамон дар он ҷо ба Исо имон оварданд[+].

### 11


Марги Элъозор

1Марде, ки Элъозор ном дошт, бемор шуд. Ӯ аз деҳаи Байтанё буд, ки дар он Марям бо хоҳараш Марто зиндагӣ мекард[+]. 2Марям ҳамон зане буд, ки ба пойҳои Худованд Исо атриёт молида, онҳоро бо мӯйи сари худ хушк карда буд. Элъозори бемор бародари ӯ буд[+]. 3Хоҳарони Элъозор ба Исо чунин хабар фиристоданд:[†] «Эй Хоҷа, он касе, ки Ту дӯст медорӣ, бемор аст».

4Исо ин хабарро шунида гуфт: «Ин беморӣ на барои марг, балки барои шуҳрату ҷалоли Худо ва барои он аст, ки Писари Худо[†] ба воситаи он шуҳрату ҷалоли Худро нишон диҳад». 5Исо Мартову хоҳари ӯ ва Элъозорро дӯст медошт. 6Вале аз бемории Элъозор хабардор шуда бошад ҳам, боз ду рӯзи дигар дар ҷое, ки буд, монд.

7Баъд ба шогирдонаш гуфт: «Биёед, ба Яҳудия бармегардем». 8«Устод, – гуфтанд шогирдони Ӯ, – навакак мардум Туро сангсор кардан мехостанд ва Ту боз ба он ҷо рафтанӣ ҳастӣ?»[+] 9Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Магар рӯз аз дувоздаҳ соат иборат нест? Касоне, ки рӯзона роҳ мераванд, пешпо намехӯранд, чунки рӯшноии ин ҷаҳонро мебинанд[+]. 10Аммо касоне, ки шабона роҳ мераванд, пешпо мехӯранд, чунки равшанӣ надоранд». 11Исо инро гуфта, давом дод: «Дӯсти мо Элъозор хобидааст, лекин Ман рафта, ӯро бедор мекунам»[+]. 12Шогирдон ба Ӯ гуфтанд: «Хоҷа, агар ӯ хоб рафта бошад, сиҳат мешавад».

13Исо марги Элъозорро дар назар дошт, аммо онҳо фикр мекарданд, ки Ӯ дар бораи хоби одӣ гап мезанад. 14Он гоҳ Исо ошкоро ба онҳо гуфт: «Элъозор мурдааст, 15вале Ман барои шумо хурсандам, ки дар он ҷо набудам, то ки имони шумо ба Ман қавитар гардад. Ҳоло бошад, биёед, назди ӯ меравем». 16Он гоҳ Тумо, ки ӯро боз Дугоник меномиданд, ба шогирдони дигар гуфт: «Биёед, мо ҳам меравем, то ҳамроҳи Ӯ бимирем!»[+]


Исо зинда мекунад ва ҳаёт мебахшад

17Вақте ки Исо ба он ҷо расида омад, Ӯ фаҳмид, ки Элъозор аллакай чор рӯз дар қабр аст. 18Деҳаи Байтанё аз Уршалим дур набуд, тақрибан дар масофаи се километр ҷойгир буд. 19Бинобар ин бисёре аз яҳудиён[†] ба назди Марто ва Марям омаданд, то ки барои марги бародарашон ҳамдардиашонро изҳор намоянд. 20Марто чун хабари ба назди онҳо омада истодани Исоро шунид, ба пешвози Ӯ берун баромад, вале Марям дар хона монд.

21Марто ба Исо гуфт: «Хоҷа, агар Ту дар ин ҷо мебудӣ, бародарам намемурд! 22Аммо медонам, ки ҳоло ҳам ҳар чи аз Худо талаб кунӣ, ба Ту медиҳад». 23«Бародарат зинда мешавад», – гуфт ба ӯ Исо. 24«Медонам, ки дар рӯзи қиёмат, ҳангоми зинда шудани мурдагон вай ҳам зинда мешавад», – ҷавоб дод Марто[+]. 25Исо гуфт: «Ман Ҳамоне ҳастам, ки мурдагонро зинда мекунад ва ҳаёт мебахшад! Касе ки ба Ман имон дорад, бимирад ҳам, зинда мешавад[+]. 26Инчунин, ҳар касе ки дар Ман зиндагӣ мекунад ва ба Ман имон меоварад, ҳаргиз намемирад. Ту ба ин бовар мекунӣ?»[+] 27«Бале, Хоҷа, – ҷавоб дод Марто, – ман бовар мекунам, ки Ту Масеҳ[†] ва Писари Худо ҳастӣ, ки бояд ба ҷаҳон ояд»[+].

28Инро гуфта, Марто рафт ва хоҳари худ Марямро ҷеғ зада, фақат ба ӯ гуфт: «Устод омадааст ва туро даъват мекунад».

29Марям инро шунида, зуд аз ҷояш бархест ва ба назди Исо рафт. 30Исо ҳанӯз ба деҳа надаромада буд, балки дар ҳамон ҷое монд, ки Марто ба пешвозаш баромада буд.

31Дар хона ҳамроҳи Марям яҳудиёне буданд, ки ӯро дилбардорӣ мекарданд. Вақте онҳо диданд, ки Марям зуд аз ҷояш хеста аз хона баромад, гумон карданд, ки вай ба сари қабр рафта, гиря мекунад ва аз паси ӯ равона шуданд. 32Вақте Марям ба он ҷое, ки Исо буд, омада Ӯро дид, худро пеши пойҳояш партофта гуфт: «Хоҷа, агар Ту дар ин ҷо мебудӣ, бародарам намемурд».

33Вақте Исо Марям ва одамони ҳамроҳаш омадаро гирён дид, оҳи аламнок кашид ва дилаш пур аз хашму ғам шуда 34гуфт: «Шумо ӯро дар куҷо гузоштед?» Онҳо ҷавоб дода гуфтанд: «Рафтем, Хоҷа, нишон медиҳем». 35Аз чашмони Исо ашк ҷорӣ шуд[+]. 36Он гоҳ яҳудиён гуфтанд: «Бубинед, ки Ӯ чӣ қадар Элъозорро дӯст медошт!» 37Лекин баъзеи онҳо гуфтанд: «Ӯ, ки чашмони кӯрро бино карда буд, магар коре карда наметавонист, ки Элъозор ҳам намурад?»[+]


Исо Элъозорро зинда мекунад

38Исо бори дигар пур аз хашму ғам шуда, ба сари қабр омад. Ин як ғоре буд, ки дар даромадгоҳи он санг гузошта шуда буд[+]. 39«Сангро дур кунед!» – гуфт Исо. Марто, хоҳари шахси мурда ба Ӯ гуфт: «Хоҷа, охир аз мурдани ӯ аллакай чор рӯз гузаштааст ва бӯй гирифтааст». 40Исо ба ӯ гуфт: «Магар Ман ба ту нагуфта будам, ки агар имон оварӣ, шуҳрату ҷалоли Худоро мебинӣ?»

41Сангро дур карданд. Исо ба боло нигоҳ карда гуфт: «Эй Падар, шукри Туро мекунам, ки дуои Маро шунидӣ[+]. 42Ман медонистам, ки Ту ҳамеша дуои Маро мешунавӣ, вале инро ба хотири мардуме, ки дар ин ҷо истодаанд, гуфтам, то онҳо имон оваранд, ки Маро Ту фиристодаӣ!»[+] 43Инро гуфта, бо овози баланд хитоб кард: «Эй Элъозор, берун баро!»[+] 44Мурда, ки дасту пойҳояш бо кафану рӯяш бо рӯймол печонда шуда буд, аз қабр баромад. Исо ба онҳо гуфт: «Дасту пойҳои ӯро кушоед, то ки роҳ равад!»[+]


Нақшаи куштани Исо

45[•]Бисёре аз яҳудиёне, ки назди Марям омада буданд, муъҷизаи Исоро дида ба Ӯ имон оварданд[+]. 46Аммо баъзе аз онҳо ба пеши фарисиён[†] рафта, дар бораи корҳои Исо хабар доданд.

47Он гоҳ коҳинони калон[†] ва фарисиён маҷлиси шӯрои пиронро ҷамъ карда, гуфтанд: «Чӣ кор мекунем? Ин одам муъҷизаҳои зиёде нишон медиҳад. 48Агар мо иҷозат диҳем, ки Ӯ кори Худро давом диҳад, ҳама ба Ӯ имон меоваранд. Он вақт румиён омада, маъбади моро ва ҳам халқамонро нест мекунанд».

49Яке аз онҳо бо номи Қаёфо, ки дар он сол саркоҳин[†] буд, гуфт: «Шумо ҳеҷ чизро намефаҳмед! 50Магар аён нест, ки агар ба ҷойи тамоми мардум як нафар бимирад, беҳтар аст, аз он ки тамоми халқ нобуд шавад»[+].

51Қаёфо инро ба ихтиёри худ нагуфт, балки чун дар ҳамон сол саркоҳин буд, ӯ чунин пешгӯйӣ кард, ки Исо барои халқ мемирад[+]. 52Вале на танҳо барои халқи яҳудиён, инчунин барои муттаҳид гардондани тамоми фарзандони Худо, ки дар рӯйи замин парокандаанд, мемирад[+]. 53Аз ҳамон рӯз сар карда, онҳо роҳи чӣ тавр куштани Исоро фикр мекарданд[+]. 54Аз ин сабаб Исо дигар дар Яҳудия ошкоро намегашт. Вай аз он ҷо ба Эфроим ном шаҳре, ки дар наздикии биёбон ҷойгир шуда буд, рафта, бо шогирдонаш дар ҳамон ҷо монд.

55Иди Наҷоти[†] яҳудиён наздик мешуд ва аз гӯшаву канори мамлакат мардуми зиёд ба Уршалим равона шуданд, то пеш аз сар шудани ид расму ойини покшавиро ба ҷо оваранд[+]. 56Онҳо дар ҷустуҷӯи Исо буданду дар маъбади Худо[†] аз ҳамдигар мепурсиданд: «Чӣ фикр доред, Ӯ ба ид намеояд?» 57Зеро коҳинони калон ва фарисиён фармон бароварданд, ки агар касе дар куҷо будани Исоро донад, бояд ба онҳо хабар диҳад, то Ӯро дастгир кунанд[+].

### 12


Ба сари Исо рехтани равғани атрафшони қиматбаҳо

1[•]Шаш рӯз пеш аз сар шудани иди Наҷот[†] Исо ба Байтанё ба хонаи ҳамон Элъозоре, ки Исо ӯро зинда карда буд, омад[+]. 2Ба хотири Ӯ зиёфат барпо карданд. Марто хизмат мекард ва Элъозор бо ҳамроҳии Исо ва меҳмонони дигар дар сари дастархон нишаста буд[+]. 3Марям бошад, як шишаи равғани атрафшони ниҳоят қиматбаҳоро гирифта, ба пойҳои Исо молиду бо мӯйҳояш пойҳои Ӯро хушк кард. Хонаро бӯйи муаттар фаро гирифт[+].

4Ҳамин вақт Яҳудои Исқарют, яке аз шогирдон, ки дар оянда ба Исо хиёнат мекунад, гуфт: 5«Чаро ин атриётро ба сесад динор[†] нафурӯхтанду пулашро ба камбағалон тақсим накарданд?» 6Ӯ хазинадор буд ва барои манфиати худ аз он ҷо пул мегирифт. Бинобар ин ӯ на аз сабаби ғами камбағалонро хӯрдан, балки ба сабаби дузд буданаш он суханонро гуфт[+]. 7Вале Исо дар ҷавоб гуфт: «Марямро ором гузор! Вай ин атриётро барои рӯзи дафни Ман нигоҳ доштааст. 8Камбағалон ҳамеша бо шумо ҳастанд, вале Ман ҳамеша бо шумо нестам».

9Дар айни ҳол бисёре аз аҳолии Яҳудия дар Байтанё будани Исоро дониста, ба он ҷо рафтанд. Вале онҳо на фақат ба хотири Исо, балки барои дидани Элъозор ҳам, ки Исо ӯро зинда карда буд, ба он ҷо рафта буданд[+]. 10Он гоҳ коҳинони калон[†] қарор доданд, ки Элъозорро ҳам бикушанд, 11зеро ба хотири ӯ мардуми зиёди Яҳудия аз онҳо рӯ гардонда, ба Исо имон меоварданд.


Исо бо тантана ба Уршалим ворид мешавад

12[•]Рӯзи дигар мардуми сершуморе, ки ба ид омада буданд, шуниданд, ки Исо ба Уршалим омада истодааст. 13Он гоҳ онҳо шохаҳои дарахти нахлро ҳамчун рамзи шодӣ ба даст гирифта, ба пешвози Ӯ баромаданд ва фарёд мекарданд:

«Шаъну шараф ба Худо!
Баракат ёбад касе, ки ба номи Худованд меояд!
Баракат ёбад Шоҳи Исроил!»

14Исо хареро ёфта, ба он савор шуд, зеро дар навиштаҷот[†] чунин гуфта шудааст:

15«Натарсед, эй сокинони шаҳри Уршалим!
Ана, Шоҳи шумо савораи харе омада истодааст».[+]

16Шогирдони Ӯ инро он вақт нафаҳмиданд, вале ҳангоме ки Исо ба тамоми шуҳрату ҷалоли Худо соҳиб шуд, онҳо ба ёд оварданд, ки дар навиштаҷот ҳамаи ин дар борааш навишта шуда буд ва бо Ӯ ҳамин тавр ҳам рӯй дод[+].

17Мардуме, ки дар пешашон Исо Элъозори мурдаро аз қабр ҷеғ зада, зинда карда буд, паҳн кардани ин хабарро давом медоданд. 18Аз сабаби шунидани ин муъҷиза тӯдаи зиёди одамон ба пешвози Ӯ баромаданд. 19Аммо фарисиён[†] ба якдигар гуфтанд: «Медонед, аз дастамон ҳеҷ коре намеояд! Ана бинед, тамоми ҷаҳон аз пайи Ӯ меравад!»[+]


Исо маргашро пешгӯйӣ мекунад

20Дар байни онҳое, ки барои саҷда ба ид омада буданд, ғайрияҳудиён[†] ҳам буданд. 21Онҳо ба назди Филиппус, ки аз аҳли Байтсайдои Ҷалил буд, омада гуфтанд: «Хоҷа, мо мехоҳем, ки Исоро бинем»[+]. 22Филиппус рафта, инро ба Андриёс хабар дод ва баъд ҳардуяшон рафта, ба Исо гуфтанд. 23Исо ҷавоб дод: «Вақту соати он расидааст, ки тамоми шуҳрату ҷалоли Писари Одамизод[†] ошкор гардад![+] 24Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям: то донаи гандум ба замин афтида намирад, вай як донаи танҳо мемонад, аммо агар бимирад – ҳосили зиёд меоварад[+]. 25Касе ки ҳаёташро азиз дорад, онро аз даст медиҳад, вале касе ки дар ин дунё аз ҳаёти худ нафрат кунад, онро барои ҳаёти абадӣ нигоҳ медорад[+]. 26Ҳар кӣ ба Ман хизмат мекунад, бояд аз пасам ояд ва ҳар ҷое, ки Ман ҳастам, хизматгорам низ ҳамон ҷо мешавад. Касеро, ки ба Ман хизмат мекунад, Падарам сарфароз менамояд.

27Ҷонам ҳоло дар азоб аст ва чӣ гӯям? Бигӯям, ки „Падар, Маро аз ин соат халос кун!“, вале Ман маҳз барои ҳамин соат омадаам![+] 28Эй Падар, номи Худро шуҳрат деҳ!»

Он гоҳ аз осмон садое шунида шуд: «Аллакай шуҳрат додам ва боз ҳам шуҳрати бештар медиҳам!»[+]

29Тӯдаи мардум, ки дар он ҷо истода буданд, ин овозро шунида, баъзеашон гуфтанд, ки ин садои раъду барқ буд, дигарон гуфтанд, ки фариштае ба Ӯ сухан гуфт[+]. 30Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Ин садо на ба хотири Ман, балки ба хотири шумо буд![+] 31Акнун вақти ҳукм шудани ин ҷаҳон аст, ҳоло ҳукмрони ин ҷаҳон берун ронда мешавад![+] 32Вақте ки Ман аз замин боло бардошта мешавам, ҳамаро ба сӯи Худ мекашам!»[+] 33Бо ин суханон Ӯ ишора мекард, ки чӣ тарз ҷон медиҳад[+].

34Мардум ҷавоб доданд: «Мо аз навиштаҷот медонем, ки Масеҳ[†] то абад зинда мемонад. Пас, чӣ тавр мегӯйӣ, ки Писари Одамизод бояд боло бардошта шавад? Охир, Писари Одамизод кист?» 35Исо ба онҳо гуфт: «Боз муддати кӯтоҳе нур бо шумо мемонад. Ҳанӯз ки нур доред, роҳ равед, то ки торикӣ шуморо фаро нагирад, зеро ҳар кӣ дар торикӣ роҳ меравад, намедонад, ки куҷо меравад[+]. 36Пас, ҳанӯз ки нур бо шумост, ба он имон оваред, то ки писарони нур шавед!» Исо инро гуфта, он ҷойро монда рафт ва аз назари онҳо ғоиб шуд[+].


Беимонии одамон

37Бо вуҷуди он ки Исо дар ҳузури онҳо мӯъҷизоти бисёр нишон дод, онҳо ба Ӯ имон наоварданд. 38Ишаъё пайғамбар гуфта буд:

«Эй Худованд, кист, ки ба паёми мо бовар кардааст?
Қудрати Худо ба кӣ ошкор гардидааст?»

Ин пешгӯйӣ ҳамин тавр иҷро шуд[+].

39Инчунин онҳо боз аз он сабаб имон оварда натавонистанд, ки Ишаъё пайғамбар чунин ҳам гуфта буд:

40«Худо чашмони онҳоро нобино
Ва ақли онҳоро тира кардааст,
То ки онҳо бо чашмони худ набинанд
Ва бо ақли худ дарк накунанд,
Вагарна ба Ман рӯ меоварданд,
То Ман онҳоро шифо диҳам».[+]

41Ишаъё барои он чунин гуфта буд, ки шуҳрату ҷалоли Исоро дид ва дар бораи Ӯ сухан гуфт.

42Ба ҳар ҳол, бисёри одамон, ҳатто аз байни мансабдорон низ ба Исо имон оварданд, вале аз тарси фарисиён ошкоро ба ин иқрор намешуданд, ки мабодо онҳоро аз ҷамоатхонаҳо пеш накунанд[+]. 43Зеро онҳо назар ба таърифе, ки аз ҷониби Худо аст, таърифи инсониро зиёдтар дӯст доштанд[+].

44Исо бо овози баланд хитоб кард: «Ҳар кӣ ба Ман имон оварад, на ба Ман, балки ба Касе, ки Маро фиристодааст,[†] имон меоварад[+]. 45Ҳар кӣ Маро мебинад, он Касеро мебинад, ки Маро фиристодааст[+]. 46Ман ҳамчун нур ба ҷаҳон омадаам, то ҳар кӣ ба Ман имон оварад, дар торикӣ намонад[+]. 47Ман ҳеҷ касеро, ки суханони Маро мешунаваду иҷро намекунад, ҳукм нахоҳам кард, чунки Ман на барои ҳукм кардани ҷаҳон, балки барои наҷот додани он омадаам[+]. 48Касе, ки Маро инкор мекунад ва суханони Маро қабул намекунад, вай аллакай ҳукмкунанда дорад. Дар рӯзи қиёмат он суханон, ки Ман гуфтам, ӯро ҳукм мекунанд, 49чунки Ман аз Худ сухан нагуфтаам, балки Падаре, ки Маро фиристодааст, чӣ гуфтану чӣ гуна сухан гуфтанамро фармон додааст. 50Ва Ман медонам, ки фармони Ӯ ҳаёти абадӣ мебахшад. Бинобар ин Ман танҳо он чиро мегӯям, ки Падар ба Ман гуфтааст».

### 13


Исо пойҳои шогирдонро мешӯяд

1Як рӯз пеш аз иди Наҷот[†] Исо дид, ки вақту соати аз ин дунё гузаштан ва ба пеши Падараш рафтани Ӯ расидааст. Ӯ дар ин дунё одамони Худро дӯст медошт ва муҳаббаташ нисбат ба онҳо то охир пойдор буд[+].

2-3Шайтон аллакай ба дили Яҳудои писари Шимъуни Исқарют фикри дар ҳаққи Исо хиёнат карданро ҷо карда буд. Исо медонист, ки Падар ҳама чизро ба дасти Ӯ супоридааст ва Ӯ аз ҷониби Худо омада, ба пеши Худо бармегардад. Аз ин рӯ, ҳангоми хӯроки шом[+][+] 4Ӯ аз сари дастархон бархеста, ҷомаашро кашиду миёни Худро бо дастпок баст. 5Пас, ба тағорае об рехта, ба шустан ва бо сачоқи дар миён бастааш хушк кардани пойҳои шогирдон шурӯъ кард[+].

6Ӯ ба назди Шимъуни Петрус омад ва Шимъуни Петрус гуфт: «Хоҷа, магар Ту пойҳои маро шустанӣ ҳастӣ?!» 7Исо ҷавоб дод: «Ҳоло ту кори карда истодаамро намефаҳмӣ, баъдтар мефаҳмӣ». 8Он гоҳ Петрус ба Ӯ гуфт: «Ҳаргиз пойҳои маро намешӯйӣ». Исо ҷавоб дод: «Агар нашӯям, ту бо Ман ҳеҷ муносибате нахоҳӣ дошт!»[+] 9Шимъуни Петрус дар ҷавоб гуфт: «Хоҷа, пас на фақат пойҳоямро, балки дастону сарамро низ бишӯй!» 10«Барои касе, ки баданашро шустааст, танҳо пойҳояшро шустан лозим аст, чунки ӯ комилан пок аст, – гуфт Исо. – Шумо ҳам пок ҳастед, вале на ҳама»[+]. 11Зеро Ӯ медонист, ки дар ҳаққаш кӣ хиёнат мекунад ва барои ҳамин гуфт, ки на ҳама пок ҳастанд[+].

12Баъд аз он ки пойҳои онҳоро шуст, либосашро пӯшиду боз ба сари дастархон нишаста гуфт: «Оё медонед, ки Ман бароятон чӣ кор кардам? 13Шумо Маро Устод ва Хоҷа меномед ва ин дуруст аст, чунки Ман ҳамонам[+]. 14Пас, агар Ман, ки Хоҷа ва Устоди шумо ҳастам, пойҳои шуморо шуста бошам, шумо низ бояд пойҳои якдигарро бишӯед[+]. 15Ман ба шумо намунаи ибрат шудам, ки шумо айнан ба мисле ки Ман нисбат ба шумо рафтор кардам, рафтор кунед[+]. 16Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, ки хизматгор аз хоҷаи худ ва шахси фиристодашуда[†] аз фиристандаи худ бузургтар нест[+]. 17Акнун ки шумо ин чизҳоро медонед, хушбахт мешавед, агар онҳоро ба амал оваред[+].

18[•]Ман на дар бораи ҳамаи шумо мегӯям. Ман касони интихобкардаамро медонам. Вале бигзор суханони навиштаҷот[†] ба амал оянд: „Касе ки нони Маро мехӯрд, бар зидди Ман бархостааст“.[+] 19Инро ҳоло пеш аз рӯй доданаш ба шумо мегӯям, то ки ҳангоми ба амал омадани ин ҳодиса имон оваред, ки ин Ман ҳастам.[*][+] 20Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, ҳар кӣ фиристодаи Маро қабул кунад, Маро қабул мекунад ва ҳар кӣ Маро қабул кунад, Фиристандаи Маро қабул мекунад»[+].


Пешгӯйии Исо дар бораи хиёнат дар ҳаққи Ӯ

21Чун Исо ин суханонро гуфт, рӯҳан ба изтироб омада эълон кард: «Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, яке аз шумо ба Ман хиёнат мекунад»[+].

22Шогирдон ба якдигар нигоҳ карда, дар ҳайрат монданд, ки Ӯ инро дар бораи кӣ гуфта бошад. 23Яке аз шогирдон, ки Исо ӯро дӯст медошт, дар паҳлуи Ӯ такя карда нишаста буд[+]. 24Шимъуни Петрус ба ӯ ишора кард, то аз Исо бипурсад, ки Ӯ инро дар бораи кӣ гуфт. 25Он шогирд ба Исо наздиктар шуда пурсид: «Хоҷа, ин кист?» 26Исо ҷавоб дод: «Луқмаи нонро дар коса тар карда ба касе диҳам, ҳамон аст». Баъд луқмаи нонро тар карда, ба Яҳудои писари Шимъуни Исқарют дод. 27Ҳамин ки Яҳудо луқмаи нонро гирифт, шайтон ба вуҷуди ӯ дохил шуд. Исо ба ӯ гуфт: «Он ниятеро, ки дар дил дорӣ, зудтар иҷро бикун».

28Ҳеҷ касе аз онҳое, ки дар сари дастархон буданд, нафаҳмиданд, ки барои чӣ Исо ба ӯ ин суханро гуфт. 29Азбаски хазинаи пул дар дасти Яҳудо буд, баъзеҳо гумон карданд, ки Исо ба ӯ фармуд, то ҳар чи барои ид лозим аст, барояшон бихарад ё ки ба бенавоён чизе бидиҳад[+].

30Яҳудо нонро гирифта, ҳамон замон берун баромад. Шаб буд.


Фармони нав

31Вақте ки ӯ берун баромад, Исо гуфт: «Акнун Писари Одамизод[†] шуҳрату ҷалол ёфт ва Худо низ ба воситаи Ӯ шуҳрату ҷалол ёфт[+]. 32Азбаски Худо дар Ӯ шуҳрату ҷалол ёфт, пас Худо низ Ӯро ҳамроҳи Худ шуҳрату ҷалол медиҳад ва инро ба зудӣ мекунад[+]. 33Эй фарзандонам, муддати кам мондааст, ки Ман ҳамроҳи шумо мемонам. Шумо Маро ҷустуҷӯ хоҳед кард, вале, чӣ тавре ки ба роҳбарони яҳудӣ гуфта будам, акнун ба шумо низ мегӯям, ба он ҷое, ки Ман меравам, шумо омада наметавонед[+]. 34Ман ба шумо фармони нав медиҳам, ки якдигарро дӯст доред. Ҳамон тавре ки Ман шуморо дӯст доштам, шумо низ якдигарро дӯст доред[+]. 35Агар нисбат ба якдигар муҳаббат дошта бошед, ҳама хоҳанд фаҳмид, ки шумо шогирдони Ман ҳастед».


Исо инкори Петрусро пешгӯйӣ мекунад

36[•]Шимъуни Петрус аз Ӯ пурсид: «Хоҷа, Ту ба куҷо меравӣ?» «Ба ҷое, ки Ман меравам, ту ҳоло аз паси Ман омада наметавонӣ, – ҷавоб дод Исо, – аммо баъдтар хоҳӣ омад». 37Петрус ба Ӯ гуфт: «Хоҷа! Чаро ман ҳоло аз паси Ту рафта наметавонам? Ман тайёрам ҷони худро барои Ту фидо кунам!»[+] 38Исо ҷавоб дод: «Ҷонатро фидои Ман мекунӣ?! Ба ту сухани ҳақ ва ростро мегӯям, пеш аз он, ки хурӯс ҷеғ занад, ту се бор Маро инкор хоҳӣ кард!»[+]

### 14


Исо ягона роҳ ба сӯйи Худост

1Исо суханашро давом дода гуфт: «Бигзор дилҳоятонро ғаму ғусса фаро нагирад! Ба Худо имон оваред ва ба Ман низ имон оваред![+] 2Дар хонаи Падари Ман ҳуҷраҳо бисёранд. Агар чунин намебуд, магар Ман ба шумо мегуфтам, ки рафта, барои шумо ҷой тайёр мекунам? 3Вақте ки Ман меравам ва барои шумо ҷой тайёр мекунам, баргашта, шуморо пеши Худ мебарам, то дар ҷое, ки Ман ҳастам, шумо ҳам бошед[+]. 4Шумо роҳро ба он ҷое, ки Ман меравам, медонед».

5Он гоҳ Тумо ба Ӯ гуфт: «Хоҷа, мо намедонем, ки Ту ба куҷо меравӣ. Пас роҳро аз куҷо дониста метавонем?»[+] 6Исо ба ӯ гуфт: «Ман роҳ, ҳақиқат ва ҳаёт ҳастам. Ҳеҷ кас пеши Падар намеояд, магар ин ки фақат ба воситаи Ман[+]. 7Модоме ки шумо Маро мешиносед, Падарамро ҳам мешиносед. Аз имрӯз эътиборан шумо Ӯро мешиносед ва Ӯро дидаед!»

8«Хоҷа! – гуфт ба Ӯ Филиппус, – Падарро ба мо нишон деҳ ва ин бароямон кифоя аст»[+]. 9Исо дар ҷавоб гуфт: «Ман ин қадар ҳамроҳи шумо будам ва ту, Филиппус, Маро то ҳол намешиносӣ? Ҳар кӣ Маро дида бошад, Падарро дидааст. Пас чӣ гуна ту „Падарро ба мо нишон деҳ“ мегӯйӣ[+]? 10Магар бовар намекунӣ, ки Ман дар Падар ҳастам ва Падар дар Ман аст? Суханонеро, ки Ман ба шумо мегӯям, аз Худам намегӯям. Падарам, ки дар Ман аст, корҳои Худро иҷро мекунад[+]. 11Ба Ман бовар кунед, ки Ман дар Падар ҳастам ва Падар дар Ман аст. Вагарна ба хотири он корҳое, ки мекунам, бовар кунед[+]. 12Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, ҳар шахсе, ки ба Ман имон оварад, корҳоеро, ки Ман мекунам, ӯ ҳам мекунад. Он шахс, инчунин, корҳои аз он бузургтареро мекунад, чунки Ман ба назди Падарам меравам[+]. 13Инчунин, ҳар чиро, ки аз номи Ман талаб кунед, Ман иҷро мекунам, то ки шуҳрату ҷалоли Падар дар Писар намоён гардад. 14Агар ба номам чизеро аз Ман талаб кунед, Ман онро иҷро хоҳам кард[+].


Ваъда дар бораи Рӯҳулқудс

15Агар шумо Маро дӯст доред, фармонҳои Маро иҷро мекунед[+]. 16Он гоҳ Ман аз Падарам хоҳиш мекунам ва Ӯ ба шумо Пуштибони дигареро медиҳад, ки то абад бо шумо мемонад[+]. 17Ин Рӯҳи ростӣ аст, ки ҷаҳон Ӯро қабул карда наметавонад, чунки Ӯро на мебинаду на мешиносад. Вале шумо Ӯро мешиносед, чун Вай ҳамроҳи шумо аст ва дар вуҷуди шумо мешавад[+].

18Ман шуморо бепарастор намегузорам: ба назди шумо бармегардам. 19Ба наздикӣ ҷаҳон Маро дигар намебинад, вале шумо Маро хоҳед дид. Азбаски Ман зиндаам, шумо ҳам зинда хоҳед буд[+]. 20Дар он рӯз хоҳед донист, ки Ман дар Падарам ҳастам ва шумо дар Ман ҳастед ва Ман дар шумо.

21Ҳар кӣ бо фармонҳои Ман розӣ шаваду онҳоро иҷро кунад, вай касест, ки Маро дӯст медорад ва ҳар кӣ Маро дӯст дорад, ӯро Падари Ман ҳам дӯст медорад. Ман низ ӯро дӯст медорам ва Худро ба ӯ ошкор мекунам»[+]. 22Яҳудои дигар, на он Яҳудои Исқарют гуфт: «Хоҷа, ин чӣ тавр мешавад, ки Ту Худро ба мо зоҳир мекунӣ, аммо на ба ҷаҳон?»[+] 23Исо дар ҷавоби ӯ гуфт: «Ҳар кӣ Маро дӯст дорад, каломи Маро риоя мекунад. Он гоҳ Падари Ман ҳам ӯро дӯст медорад. Мо пеши ӯ меоем ва ҳамроҳи ӯ зиндагӣ мекунем[+]. 24Касе ки Маро дӯст намедорад, суханони Маро иҷро намекунад. Он сухане, ки шумо мешунавед, аз Ман нест, балки сухани Падар аст, ки Маро фиристодааст.[†]

25Ман ин суханонро ба шумо ҳанӯз ки бо шумо ҳастам, мегӯям. 26Вале Пуштибон, Рӯҳулқудс,[†] ки Ӯро Падар аз номи Ман ба шумо мефиристад, ҳама чизро ба шумо ёд медиҳад ва ҳар сухани Маро ба шумо хотиррасон мекунад[+].

27Ман оромиро бо шумо мемонам, оромии Худамро ба шумо медиҳам. Ман онро ба шумо на ба он тавре медиҳам, ки ҷаҳон медиҳад. Ғаму ғуссаро аз дилҳоятон дур кунеду ҳаросон нашавед![+] 28Шумо аллакай суханони гуфтаи Маро шунида будед, ки Ман меравам ва ба назди шумо бармегардам. Агар Маро дӯст медоштед, хурсанд мешудед, ки Ман ба пеши Падар меравам, зеро Падар аз Ман бузургтар аст[+]. 29Ана Ман инро пеш аз ба амал омаданаш ба шумо гуфтам, то вақте ки ин ҳодиса ба амал меояд, имон оваред![+] 30Ман дигар вақти дароз бо шумо гап намезанам, чунки ҳукмрони ин ҷаҳон, яъне шайтон омада истодааст. Вай бар Ман ҳеҷ қудрате надорад,[+] 31вале Ман аз рӯйи фармони Падар, ки ба Ман додааст, ин корро мекунам, то ҷаҳон бидонад, ки Ман Падарро дӯст медорам. Бархезед, биёед, аз ин ҷо меравем!»

### 15


Токи ҳақиқӣ ва шохаҳои он

1Исо суханашро давом дода гуфт: «Ман токи ҳақиқӣ ҳастам ва Падари Ман токпарвар аст. 2Ҳар шохаеро, ки дар Ман ҳосил намедиҳад, Ӯ бурида мепартояд ва ҳар шохаи ҳосилдиҳандаро хомток мекунад, то меваи бештаре ба бор оварад[+]. 3Шумо аллакай ба воситаи суханоне, ки Ман ба шумо гуфтаам, пок шудаед[+]. 4Дар Ман бимонед, чунон ки Ман дар шумо ҳастам. Ҳамон тавр ки шоха агар дар ток набошад, аз худ ҳосил ба бор оварда наметавонад, ҳамчунин шумо низ, агар дар Ман намонед, аз худ самар оварда наметавонед[+]. 5Ман ток ҳастам ва шумо шохаҳо ҳастед. Танҳо онҳое, ки дар Ман ҳастанд ва Ман дар онҳо ҳастам, ҳосили фаровон ба бор меоваранд, чунки бе Ман шумо ҳеҷ коре карда наметавонед[+]. 6Ҳар кӣ дар Ман намонад, мисли шоха партофта шуда, баъд хушк мешавад. Чунин шохаҳоро ҷамъ карда, ба оташ мепартоянду месӯзонанд[+]. 7Агар шумо дар Ман бимонед ва суханони Ман дар шумо бимонанд, ҳар чизеро, ки талаб кунед, бароятон иҷро мешавад![+] 8Падари Ман бо он шуҳрату ҷалол меёбад, ки шумо самари зиёд меоваред ва бо ин нишон медиҳед, ки шогирдони Ман ҳастед.

9Чӣ тавре ки Падар Маро дӯст медорад, ҳамон тавр Ман ҳам шуморо дӯст медорам. Дар муҳаббати Ман зиндагӣ кунед![+] 10Ман фармонҳои Падарамро иҷро кардам ва дар муҳаббаташ зиндагӣ мекунам. Ҳамон тавр шумо низ агар фармонҳои Маро иҷро кунед, дар муҳаббати Ман зиндагӣ мекунед. 11Ман инро ба шумо барои он гуфтам, ки шодии Ман дар шумо бошад ва шодиатон комил гардад[+]. 12Фармони Ман ин аст: чунон ки Ман шуморо дӯст медорам, ҳамон тавр шумо якдигарро дӯст доред[+]. 13Вақте ки касе ҷонашро барои дӯстонаш фидо мекунад, аз ин муҳаббати бузургтаре нест[+]. 14Агар фармонҳои Маро иҷро кунед, шумо дӯстони Ман ҳастед[+]. 15Ман дигар шуморо хизматгор наменомам, зеро хизматгор намедонад, ки хоҷаи ӯ ба чӣ кор машғул аст. Лекин Ман шуморо дӯстони Худ мехонам, чунки ҳама чизи аз Падар шунидаамро ба шумо гуфтаам[+]. 16Шумо Маро интихоб накардаед, балки Ман шуморо интихоб карда, таъин намудаам, ки рафта мевае биёред, ки то абад мемонад. Он гоҳ ҳар чи ба номи Ман аз Падар талаб кунед, Ӯ ба шумо медиҳад[+]. 17Пас, фармони Ман барои шумо ин аст, ки ҳамдигарро дӯст доред[+].


Нафрати ҷаҳон

18Агар ҷаҳон аз шумо нафрат кунад, донед, ки пеш аз шумо аз Ман нафрат дошта буд[+]. 19Агар шумо аз ин ҷаҳон мебудед, ҷаҳон шуморо ҳамчун аз они худ дӯст медошт. Вале аз сабаби он ки Ман шуморо аз ин ҷаҳон интихоб карда гирифтам ва шумо аз ин ҷаҳон нестед, ин ҷаҳон аз шумо нафрат дорад[+]. 20Дар хотир доред, ки Ман ба шумо чӣ гуфта будам: „Хизматгор аз хоҷаи худ бузургтар нест“. Пас, агар Маро ғаму озор дода бошанд, шуморо низ ғаму озор медиҳанд. Агар суханони Маро иҷро карда бошанд, суханони шуморо низ иҷро мекунанд[+]. 21Аммо мардум ҳамаи инро бо шумо ба хотири Ман мекунанд, чунки Фиристандаи Маро намешиносанд. 22Агар Ман ба ҷаҳон намеомадам ва ба онҳо сухане намегуфтам, онҳо гуноҳе намедоштанд, вале акнун барои сафед кардани гуноҳи худ баҳона надоранд[+]. 23Касе, ки аз Ман нафрат мекунад, аз Падари Ман низ нафрат дорад[+]. 24Агар Ман дар байни онҳо он корҳоеро, ки касе накардааст, намекардам, онҳо гуноҳ намедоштанд. Вале акнун онҳо он корҳоро диданд ва бо вуҷуди ин аз Ман ва ҳам аз Падарам нафрат доранд[+]. 25Ин барои иҷро шудани гуфтаҳои навиштаҷоти[†] онҳо ба амал меояд, ки гуфта шудааст: „Бесабаб аз ман нафрат доштанд“.

26Вале Ман ба шумо Пуштибон, яъне Рӯҳи ростиро мефиристам. Ӯ аз ҷониби Падар меояд ва дар бораи Ман шаҳодат медиҳад[+]. 27Инчунин, шумо ҳам шаҳодат медиҳед, зеро шумо аз рӯзҳои аввал бо Ман будед»[+].

### 16

1Исо давом дод: «Ман инро ба шумо барои он гуфтам, ки ба шубҳа афтода, гумроҳ нашавед. 2Шуморо аз ҷамоатхонаҳо пеш мекунанд. Ҳатто чунон замоне фаро мерасад, ки кушандагони шумо фикр мекунанд, ки бо ин корашон ба Худо хизмат мекунанд[+]. 3Онҳо аз сабаби он чунин рафтор мекунанд, ки на Падар ва на Маро мешиносанд[+]. 4Аммо Ман ин чизҳоро ба шумо барои он гуфтам, ки ҳангоми расидани ин вақт шумо ба хотир оред, ки Ман дар бораи онҳо ба шумо гуфта будам.


Кори Рӯҳулқудс

Аз аввал дар бораи ин чизҳо ба шумо нагуфтам, чунки ҳамроҳи шумо будам[+]. 5Акнун пеши он Касе меравам, ки Маро фиристодааст.[†] Вале ҳеҷ касе аз шумо ба Ман савол намедиҳад, ки „Ту ба куҷо меравӣ?“,[+] 6чунки суханони Ман дилҳои шуморо пур аз ғам карданд. 7Аммо Ман ба шумо рост мегӯям: рафтани Ман барои фоидаи шумост. Зеро, агар Ман наравам, Пуштибон пеши шумо намеояд ва агар биравам, Ӯро ба назди шумо мефиристам[+]. 8Вақте ки Ӯ меояд, фикрронии нодурусти ин ҷаҳонро дар бораи гуноҳ, росткорӣ ва ҳукмкунӣ фош мекунад: 9гуноҳ дар ин аст, ки онҳо ба Ман имон намеоваранд,[+] 10росткорӣ дар ин аст, ки Ман ба пеши Падарам меравам ва шумо дигар Маро намебинед, 11ҳукмкунӣ аз он иборат аст, ки ҳукмрони ин ҷаҳон аллакай ҳукм шудааст[+].

12Ман боз бисёр чизи ба шумо гуфтанӣ дорам, аммо алҳол шумо тоқати шунидани онро надоред. 13Вақте ки Рӯҳи ростӣ меояд, Ӯ шуморо сӯи тамоми ростӣ роҳнамоӣ мекунад, зеро Ӯ аз Худ чизе намегӯяд, балки он чиро, ки мешунавад, ба шумо мегӯяд. Ӯ ба шумо дар бораи ҳодисаҳои оянда хабар медиҳад[+]. 14Ӯ Маро шуҳрату ҷалол медиҳад, зеро Ӯ гуфтаҳои Маро гирифта, ба шумо нақл мекунад. 15Ҳар чи Падар дорад, аз они Ман аст. Аз ин сабаб Ман гуфтам, ки Ӯ гуфтаҳои Маро гирифта, ба шумо нақл мекунад[+].


Ғаму ғусса ба шодӣ табдил меёбад

16Баъд аз андаке шумо Маро дигар намебинед, вале баъд аз андаки дигар Маро боз хоҳед дид»[+]. 17Он гоҳ баъзе аз шогирдон ба ҳамдигар гуфтанд: «Ӯ „баъд аз андаке шумо Маро дигар намебинед, вале баъд аз андаки дигар Маро боз хоҳед дид“ ва „чунки Ман ба пеши Падар меравам“ гуфта, чиро дар назар дорад? 18Ӯ „андаке“ гуфта чиро дар назар дорад? Мо намефаҳмем, ки Ӯ дар бораи чӣ гуфта истодааст».

19Исо фаҳмид, ки онҳо ба Ӯ савол доданӣ ҳастанд, бинобар ин гуфт: «Шумо аз якдигар мепурсед, ки „баъд аз андаке шумо Маро дигар намебинед, вале баъд аз андаки дигар Маро боз хоҳед дид“ гуфта, чиро дар назар доштам? 20Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, ки шумо гиря карда, андӯҳгин мешавед, вале ҷаҳон шодӣ мекунад. Шумо ғамгин мешавед, аммо ғами шумо ба шодӣ мубаддал мегардад[+]. 21Ҳангоми таваллуди кӯдак зан ғамгин мешавад, чун соати азоби вай расидааст, вале вақте ки кӯдакро таваллуд мекунад, дарду азобро фаромӯш карда, шодӣ мекунад, ки инсоне ба дунё омадааст. 22Инак, шумо ҳам ҳоло ғамгин ҳастед, аммо Ман шуморо боз мебинам ва дилҳои шумо шод мегарданд ва он шодиро ҳеҷ кас аз шумо гирифта наметавонад[+].

23Он рӯз шумо аз Ман чизе намепурсед. Ба шумо сухани ҳақ ва ростро мегӯям, ҳар чиро ки бо номи Ман аз Падар талаб кунед, Ӯ ба шумо хоҳад дод[+]. 24То ҳол шумо аз номи Ман чизеро талаб накардаед. Талаб кунед ва ба даст меоваред ва шодии шумо пурра мешавад[+].


Ғалаба бар ҷаҳон

25Ман дар ин бора ба шумо бо масалҳо гуфтам, лекин замоне фаро мерасад, ки ба шумо на бо масалҳо, балки кушоду равшан дар бораи Падар нақл мекунам[+]. 26Дар он рӯз бо номи Ман аз Ӯ талаб мекунед. Ман намегӯям, ки барои шумо аз Падар талаб мекунам, 27зеро Худи Падар шуморо дӯст медорад, ба сабаби он ки шумо Маро дӯст доштед ва имон овардед, ки Ман аз ҷониби Худо омадаам[+]. 28Ман аз ҷониби Падар ба ин ҷаҳон омадаам ва ин ҷаҳонро тарк карда, ба назди Падар меравам»[+].

29«Акнун Ту кушоду равшан ва бе масалҳо гап зада истодаӣ, – гуфтанд ба Ӯ шогирдон. 30– Ҳоло мо фаҳмидем, ки Ту ҳама чизро медонӣ ва ҳоҷати аз Ту пурсидан нест. Бинобар ин мо имон дорем, ки Ту аз ҷониби Худо омадаӣ»[+]. 31«Акнун имон овардед? – гуфт дар ҷавоби онҳо Исо. 32– Инак вақту соате меояд ва он аллакай фаро расидааст, ки ҳамаи шумо пароканда шуда ба хонаҳои худ меравед ва Маро танҳо мегузоред. Вале Ман танҳо нестам, зеро Падар ҳамроҳи Ман аст[+]. 33Ман ин чизҳоро ба шумо гуфтам, то ки шумо аз Ман оромӣ пайдо кунед. Дар дунё шуморо азобу уқубат интизор аст, вале шумо далер бошед: Ман бар ин ҷаҳон ғолиб шудаам!»[+]

### 17


Исо барои шогирдонаш дуо мекунад

1Баъд аз ин суханон Исо ба сӯи осмон нигоҳ карда гуфт: «Эй Падар, вақт фаро расид. Писари Худро шуҳрату ҷалол деҳ, то ки Писар Туро шуҳрату ҷалол бидиҳад,[+] 2чунки Ту бар сари ҳамаи одамон ба Ӯ қудрат додаӣ, то ки Ӯ низ ба ҳамаи касоне, ки ба Ӯ бахшидаӣ, ҳаёти абадӣ диҳад[+]. 3Зеро ҳаёти абадӣ ин аст, ки Туро, Худои ягонаи ҳақиқӣ ва Исои Масеҳро,[†] ки Ту фиристодаӣ,[†] шиносанд. 4Ман бо анҷом додани он коре, ки Ту ба Ман супорида будӣ, Туро дар рӯйи замин шуҳрату ҷалол додам. 5Акнун эй Падар дар назди Худ Маро бо он шуҳрату ҷалоле, ки Ман пеш аз пайдоиши олам дар назди Ту доштам, ҷалол бидеҳ[+].

6Ман номи Туро ба он касоне, ки Ту аз ҷаҳон гирифта, ба Ман бахшидаӣ, маълум кардам. Онҳо аз они Ту буданду Ту онҳоро ба Ман бахшидӣ ва онҳо каломи Туро риоя карданд. 7Акнун онҳо медонанд, ки ҳама чизи ба Ман додаат, аз они Туст. 8Зеро он каломеро, ки Ту ба Ман додӣ, Ман ба онҳо расондам ва онҳо қабул карда, дар ҳақиқат фаҳмиданд, ки Ман аз назди Ту омадаам ва боварӣ доранд, ки Ту Маро фиристодаӣ[+].

9Ман барои онҳо дуо мекунам. Ман на барои ҷаҳон, балки барои онҳое дуо мекунам, ки Ту ба Ман додаӣ, чунки онҳо аз они Туанд[+]. 10Зеро ҳамаи онҳое, ки Ман дорам, аз они Туанд ва онҳое, ки Ту дорӣ, аз они Ман ҳастанд ва ба воситаи онҳо Ман шуҳрату ҷалол ёфтам[+]. 11Ман акнун аз ин ҷаҳон меравам ва ба назди Ту бармегардам, вале онҳо дар ин ҷаҳон мемонанд. Эй Падари Пок, бо қудрати номи Худ, ки Ту ба Ман додаӣ, онҳоро муҳофизат бикун, то онҳо як бошанд, чунон ки Ману Ту бо ҳам як ҳастем[+]. 12То вақте ки Ман бо онҳо будам, онҳоро бо қудрати номи Ту, ки ба Ман бахшидаӣ, муҳофизат ва нигаҳбонӣ кардам. Аз онҳо касе ҳам ҳалок нашуд, ғайр аз як нафар, ки бояд ҳалок мешуд, то ки гуфтаҳои навиштаҷот[†] ба амал оянд[+]. 13Вале акнун Ман назди Ту меравам ва ин чизҳоро ҳанӯз ки дар ин ҷаҳон ҳастам, мегӯям, то ки дилҳои онҳо аз шодии Ман пур шаванд[+]. 14Ман каломи Туро ба онҳо расондаам ва ҷаҳон аз онҳо нафрат кард, чунки онҳо аз ин ҷаҳон нестанд, ҳамон тавр ки Ман ҳам аз ин ҷаҳон нестам[+]. 15Ман талаб намекунам, ки Ту онҳоро аз ҷаҳон бибарӣ, аммо мехоҳам, ки онҳоро аз шайтон муҳофизат намойӣ[+]. 16Онҳо аз ин ҷаҳон нестанд, чунон ки Ман ҳам аз ин ҷаҳон нестам. 17Ба воситаи ҳақиқат онҳоро барои Худ ҷудо кун, каломи Ту ҳақиқат аст. 18Чунон ки Ту Маро ба ҷаҳон фиристодаӣ, ҳамин тавр Ман ҳам онҳоро ба ҷаҳон фиристодаам[+]. 19Ман ба хотири онҳо Худро ба Ту бахшидам, то ки онҳо низ ба воситаи ҳақиқат худро ба Ту бахшида тавонанд.

20Ман на фақат барои онҳо дуо мекунам, балки барои касоне ҳам, ки ба воситаи суханони онҳо ба Ман имон меоваранд. 21Бигзор ҳамаи онҳо як шаванд. Бигзор, чӣ тавре ки Ту, Падар дар Ман ҳастӣ ва Ман дар Ту ҳастам, онҳо низ дар Мо бошанд, то ҷаҳон имон оварад, ки Маро Ту фиристодаӣ. 22Ман ба онҳо ҳамон шуҳрату ҷалолеро додаам, ки Ту ба Ман додаӣ, то онҳо як бошанд, чунон ки Ману Ту як ҳастем[+]. 23Ман дар онҳо ҳастам ва Ту дар Ман ҳастӣ, то ки онҳо дар ягонагии комил бошанду ҷаҳон бидонад, ки Ту Маро фиристодаӣ ва ҳамон тавре ки Маро дӯст медорӣ, онҳоро низ дӯст медорӣ.

24Эй Падар, мехоҳам, онҳоеро, ки Ту ба Ман бахшидаӣ, ҳамроҳи Ман дар он ҷое бошанд, ки Ман мешавам ва он шуҳрату ҷалолеро бубинанд, ки Ту ба Ман додаӣ, зеро Ту Маро пеш аз офариниши олам дӯст доштаӣ[+]. 25Эй Падари одил, ҷаҳон Туро нашинохт, вале Ман Туро мешиносам ва онҳо медонанд, ки Ту Маро фиристодаӣ[+]. 26Ман ба онҳо Туро ошкор кардам ва боз ҳам ошкор мекунам, то он муҳаббате, ки Ту нисбат ба Ман дорӣ, дар онҳо низ бошад ва Ман ҳам дар онҳо бошам»[+].

### 18


Дастгир шудани Исо

1[•]Пас аз ин суханон Исо ҳамроҳи шогирдонаш баромада, ба канори дигари водии Қидрӯн гузашт. Дар он ҷо боғе буд ва Исо бо шогирдонаш ба он боғ даромад[+]. 2Яҳудо, ки ба Исо хиёнат кард, он ҷоро медонист, чунки Исо ва шогирдонаш бисёр вақт дар он ҷо ҷамъ меомаданд[+]. 3Инак, Яҳудо бо худ дастаи аскарони румӣ ва посбононро, ки аз тарафи коҳинони калон[†] ва фарисиён[†] фиристода[†] шудаанд, ба он ҷо овард. Онҳо ҳама силоҳдор буданд ва дар даст чароғу машъал бардошта меомаданд[+].

4Исо медонист, ки бо Ӯ чӣ ҳодиса рӯй медиҳад, бинобар ин ба пеши онҳо баромада пурсид: «Шумо киро ҷустуҷӯ мекунед?»[+] 5Онҳо ҷавоб доданд: «Исои Носириро». «Ин Ман ҳастам[*]», – ҷавоб дод Исо. Яҳудо, ки ба Исо хиёнат кард, низ ҳамроҳи онҳо буд. 6Ҳамин ки Исо «Ин Ман ҳастам» гуфт, онҳо ақибнокӣ рафта, ба замин афтоданд. 7Исо боз аз онҳо пурсид: «Шумо киро ҷустуҷӯ мекунед?» «Исои Носириро», – гуфтанд онҳо. 8«Ман ба шумо гуфтам, ки ин Ман ҳастам. Агар барои шумо Ман лозим бошам, пас монед, ки ин одамон раванд». 9Ӯ ин тавр гуфт, то ки суханони «Аз он касоне, ки Ту ба Ман бахшидӣ, касеро аз даст надодам» гуфтааш иҷро шаванд[+].

10Шимъуни Петрус, ки шамшер дошт, онро аз ғилоф кашида, ғуломи саркоҳинро[†] заду гӯши рости ӯро бурида партофт. Он ғулом Малхус ном дошт[+]. 11Исо ба Петрус гуфт: «Шамшератро ба ғилофаш андоз! Наход ки аз косаи ранҷу азобе, ки Падарам ба Ман додааст, нанӯшам?!»[+]

12[•]Он гоҳ дастаи аскарони румӣ бо фармондеҳи худ ва посбонони яҳудӣ Исоро дастгир карда бастанд. 13Аввал Ӯро назди Ҳонон, падарарӯси Қаёфо бурданд, ки ҳамон сол саркоҳин буд[+]. 14Қаёфо ин ҳамон шахсе буд, ки ба сардорони яҳудӣ маслиҳат дод, ки агар ба ҷойи тамоми мардум як нафар бимирад, беҳтар аст[+].


Петрус Исоро инкор мекунад

15Шимъуни Петрус ва як шогирди дигари Исо аз паси Ӯ рафтанд. Он шогирд бо саркоҳин ошноӣ дошт, бинобар ин ҳамроҳи Исо ба ҳавлии саркоҳин даромад. 16[•]Вале Петрус дар беруни ҳавлӣ, дар назди дарвоза истод. Пас он шогирде, ки бо саркоҳин ошноӣ дошт, баромада, бо канизаке, ки дарбон буд, гуфтугӯ карда, Петрусро ба ҳавлӣ даровард. 17Канизаке, ки дарбон буд, ба Петрус гуфт: «Оё ту яке аз шогирдони он Кас нестӣ?» «Не, нестам», – ҷавоб дод Петрус.

18Азбаски ҳаво хунук буд, хизматгорон ва посбонон гулхан даргиронда, дар гирди он худро гарм мекарданд. Петрус низ дар паҳлуи онҳо истода, худро гарм мекард.


Саркоҳин Исоро пурсуҷӯ мекунад

19[•]Саркоҳин аз Исо дар бораи шогирдон ва таълимоти Ӯ пурсуҷӯ кард. 20Исо дар ҷавоб гуфт: «Ман дар пеши ҳама ошкоро сухан гуфта будам. Ман доимо дар ҷамоатхонаҳо ва дар маъбади Худо,[†] ки ҳамаи мардум ҷамъ мешаванд, таълим медодам ва пинҳонӣ чизе нагуфтаам[+]. 21Пас чаро шумо аз Ман мепурсед? Аз шунавандагон бипурсед, ки Ман дар бораи чӣ ба онҳо гуфта будам. Онҳо медонанд, ки Ман чӣ гуфтаам». 22Ҳангоме ки Ӯ ин суханонро гуфт, яке аз посбонони дар паҳлуяш истода Исоро торсакӣ зада гуфт: «Ту чӣ хел ба саркоҳин ҷавоб дода истодаӣ?!»[+] 23«Агар чизе нодуруст гуфта бошам, бигӯ, ки Ман чӣ хато кардам, – ҷавоб дод Исо. – Вале агар дуруст гуфта бошам, чаро Маро мезанӣ?»

24Он гоҳ Ҳонон Исои дастбастаро ба назди Қаёфои саркоҳин фиристод.


Петрус бори дигар Исоро инкор мекунад

25Шимъуни Петрус бошад, дар ҷойи пештарааш истода, худро гарм мекард. Аз ӯ пурсиданд: «Магар ту ҳам аз шогирдони Ӯ нестӣ?» Вале Петрус инро инкор карда, «не» ҷавоб дод. 26«Магар туро дар боғ бо Ӯ надида будам?» – гуфт яке аз хизматгорони саркоҳин, хеши ҳамон касе, ки гӯшашро Петрус бурида буд[+]. 27Петрус боз инкор кард. Ҳамон лаҳза хурӯс ҷеғ зад[+].


Исо дар назди Пилотус

28[•]Пагоҳии барвақт Исоро аз назди Қаёфо ба дарбори ҳокими румӣ бурданд. Онҳое, ки Ӯро оварданд, ба хотири он ки ҳаром нашаванду хӯроки иди Наҷотро[†] хӯрда тавонанд, ба дарбор надаромаданд[+]. 29Пас Пилотус ба назди онҳо баромада гуфт: «Айби ин Одам дар чист?»[+] 30Онҳо ҷавоб доданд: «Агар Ӯ ҷинояткор намебуд, магар Ӯро ба дасти шумо месупоридем?» 31«Худатон Ӯро гирифта аз рӯйи шариататон[†] ҳукм кунед», – гуфт ба онҳо Пилотус. «Ба мо раво нест, ки касеро ба қатл расонем», – ҷавоб доданд роҳбарони яҳудӣ. 32Ҳамаи ин барои он рӯй дод, то суханони Исо, ки дар бораи чӣ хел мурданаш гуфта буд, иҷро шаванд[+].

33Пилотус ба қаср баргашт ва Исоро ҷеғ зада гуфт: «Магар Ту Шоҳи яҳудиён[†] ҳастӣ?»[+] 34Исо дар ҷавоб гуфт: «Ту ин саволро аз худат мегӯйӣ ё дигарон дар бораи Ман ба ту гуфтанд?» 35Пилотус ҷавоб дод: «Магар ман яҳудӣ ҳастам? Халқ ва коҳинони калони Худат Туро дошта, ба дасти ман супориданд. Ту чӣ кор кардӣ?» 36Исо гуфт: «Подшоҳии Ман аз ин ҷаҳон нест. Агар Подшоҳии Ман ба мисли подшоҳии ин ҷаҳон мебуд, хизматгоронам барои Ман меҷангиданд, то ки Ман ба дасти ҳукуматдорони яҳудӣ таслим карда нашавам. Не, Подшоҳии Ман аз ин ҷаҳон нест»[+]. 37«Пас Ту Шоҳ ҳастӣ?» – пурсид аз Ӯ Пилотус. Исо ҷавоб дод: «Ту мегӯйӣ, ки Ман подшоҳ ҳастам. Ман барои он таваллуд шуда ба ин ҷаҳон омадаам, ки дар бораи ҳақиқат шаҳодат диҳам. Ҳар кӣ тарафдори ҳақиқат бошад, Маро гӯш мекунад»[+]. 38«Ҳақиқат чист?» – пурсид аз Ӯ Пилотус.


Ба марг ҳукм шудани Исо

Ин суханонро гуфта, Пилотус боз ба назди яҳудиён баромада гуфт: «Ман дар Ӯ ҳеҷ айбе наёфтам[+]. 39Лекин шумо як анъана доред, ки ҳар иди Наҷот ман бароятон як маҳбусеро озод мекунам. Мехоҳед, ки бароятон Шоҳи яҳудиёнро озод кунам?»[+] 40Онҳо дод зада, ҷавоб доданд: «Не, на Ӯро, балки Барабборо озод кун!» Бараббо як марди роҳзан буд.

### 19

1[•]Он вақт Пилотус фармуд, ки Исоро бо қамчин зананд. 2Сарбозон аз хор тоҷе бофта, бар сари Ӯ гузоштанд ва ба Ӯ ҷомаи бунафшранг пӯшонданд. 3Онҳо ба пеши Ӯ омада, «Зинда бод Шоҳи Яҳудиён!»[†] мегуфтанду Ӯро торсакӣ мезаданд. 4Пилотус боз берун баромада, ба онҳо гуфт: «Акнун ман ин одамро пеши шумо меорам. Бидонед, ки ман дар Ӯ ҳеҷ айбе наёфтам»[+]. 5Исо берун баромад ва дар сар тоҷи хордору дар тан ҷомаи бунафшранг дошт. Пилотус ба онҳо гуфт: «Ана ин одам!»

6Коҳинони калон[†] ва посбонон Ӯро дида, фарёд карданд: «Ӯро ба салиб[†] мехкӯб кунед! Ӯро мехкӯб кунед!» Пилотус ба онҳо гуфт: «Шумо худатон Ӯро гирифта, мехкӯб кунед! Зеро ман дар Ӯ ҳеҷ айбе наёфтам». 7Онҳо ба ӯ ҷавоб доданд: «Мо дар шариат[†] қонун дорем, ки мувофиқи он Ӯ бояд бимирад, чунки Худро Писари Худо[†] эълон кардааст»[+].

8Вақте ки Пилотус инро шунид, аз пештара зиёдтар тарсид. 9Ӯ боз ба дохили дарбор баргашта, аз Исо пурсид: «Ту аз куҷоӣ?» Вале Исо ҷавобе надод[+]. 10«Бо ман гап задан намехоҳӣ? – пурсид Пилотус. – Магар намедонӣ, ман қудрат дорам, ки Туро озод кунам ва қудрат дорам, ки Туро ба салиб мехкӯб кунонам?» 11Исо ба ӯ ҷавоб дод: «Агар ба ту аз боло қудрат дода намешуд, ту бар Ман ҳеҷ қудрат намедоштӣ. Бинобар ин касе, ки Маро ба ту таслим кардааст, гуноҳи бузургтаре дорад»[+].

12Аз ин лаҳза Пилотус кӯшиш кард, ки Ӯро озод кунад, вале мардум фарёд мезаданд: «Агар Ӯро озод кунӣ, ту дӯсти шоҳаншоҳ нестӣ! Касе, ки худро подшоҳ эълон мекунад, вай душмани шоҳаншоҳ аст!»[+]

13Вақте ки Пилотус ин суханонро шунид, Исоро берун овард ва дар ҷое ба номи Сангфарш, ки ба забони ибриён онро «Ҷабто» мегуфтанд, ба курсии ҳукмбарорӣ нишаст. 14Арафаи иди Наҷот,[†] қариби нисфирӯзӣ шуда буд. Пилотус ба мардум гуфт: «Ана Шоҳи шумо!» 15Онҳо фарёд зада гуфтанд: «Нест кун! Нест кун! Ӯро мехкӯб кун!» «Шумо мехоҳед, ки ман Шоҳи шуморо мехкӯб кунам?» – гуфт Пилотус. Коҳинони калон ҷавоб доданд: «Мо ғайр аз шоҳаншоҳ подшоҳи дигаре надорем!»

16Он гоҳ Пилотус Исоро барои мехкӯб кардан ба дасти сарбозон супорид.


Исо ба салиб мехкӯб мешавад

17[•]Онҳо Исоро бурданд ва Ӯ то «Ҷойи косахонаи сар», ки ба забони ибриён «Ҷолҷото» ном дошт, салиби Худро бардошта, рафт. 18Дар он ҷо Ӯро ба салиб мехкӯб карданд ва ҳамроҳи Ӯ боз ду нафари дигарро, якеро аз тарафи чап ва дигареро аз тарафи рост ба салибҳо мехкӯб карданд ва Исо дар мобайни онҳо буд. 19Пилотус лавҳачаеро нависонда, ба салиб мехкӯб кунонд, ки дар он чунин навишта шуда буд: «Исои Носирӣ, Шоҳи Яҳудиён». 20Одамони зиёд ин навиштаро хонданд, чунки ҷое, ки Исо мехкӯб шуд, аз шаҳр дур набуд ва он суханон ба забонҳои ибрӣ, лотинӣ ва юнонӣ навишта шуда буданд[+].

21Коҳинони калони яҳудиён ба Пилотус гуфтанд: «„Шоҳи яҳудиён“ нанавис, балки бинавис, ки „Ин Одам «Ман Шоҳи яҳудиён ҳастам» мегуфт“». 22«Ҳамон чи ки навиштам, мемонад», – ҷавоб дод Пилотус.

23Баъд аз он ки сарбозон Исоро мехкӯб карданд, либоси Ӯро гирифта, аз рӯйи шумораи сарбозон ба чор қисм тақсим карданд. Куртаи Ӯро ҳам гирифтанд. Ин курта яклухт бофта шуда буд ва ҷойи дарз надошт. 24Онҳо ба якдигар гуфтанд: «Биёед, инро пора намекунему қуръа[†] партофта мебинем, ки соҳиби он кӣ мешавад».

Дар навиштаҷот[†] омадааст: «Куртаи Маро дар байни худ тақсим карданд ва бар либосҳоям қуръа партофтанд». Барои иҷро шудани ин навиштаҷот ҳамаи ин ба амал омад. 25Чунин буд амали сарбозон.

Дар назди салиби Исо модар ва холааш, Марями зани Клӯпо ва Марями Маҷдалия истода буданд[+]. 26Исо модари Худ ва дар назди ӯ шогирди дӯстдоштаашро дида, ба модараш гуфт: «Модар, ана ин писари туст»[+]. 27Баъд ба он шогирд гуфт: «Ана, ин модари туст». Аз ҳамон вақт он шогирд модари Исоро ба хонаи худ бурд.


Марги Исо

28[•]Баъд аз ин Исо донист, ки ҳама чиз иҷро шуд ва барои ба амал омадани пешгӯйии навиштаҷот гуфт: «Ташна мондам!»

29Дар он ҷо як косаи пур аз сирко[†] буд ва латтаеро гирифта, ба сирко тар карданд ва ба нӯги пояи растании зуфо гузошта, ба лабони Ӯ наздик оварданд. 30Чун Исо сиркоро чашид, гуфт: «Иҷро шуд!» Баъд сар хам карда ҷон дод.

31Он рӯзи тайёрӣ ба рӯзи шанбе буд, ки ба иди бузург рост омад. Бинобар ин сардорони яҳудӣ намехостанд, ки ҷасади мехкӯбшудагон дар салиб бимонад. Барои ҳамин онҳо аз Пилотус дархост карданд, ки пойҳои мехкӯбшудагонро шикананд ва ҷасади онҳоро аз салиб ба поён фароранд. 32Сарбозон омада, аввал пойҳои шахси мехкӯбшудаи якум ва баъд мехкӯбшудаи дуюмро шикастанд. 33Вале вақте ки ба Исо наздик омаданд, диданд, ки Ӯ мурдааст, бинобар ин пойҳои Ӯро нашикастанд. 34Яке аз сарбозон бо найза ба паҳлуи Исо зад ва ҳамон дам аз бадани Ӯ хун ва об ҷорӣ шуд[+].

35Касе, ки тамоми ин ҳодисаҳоро дидааст, шаҳодат медиҳад, то шумо низ имон оваред. Шаҳодати ӯ рост аст ва ӯ медонад, ки ҳақиқатро мегӯяд[+]. 36Ҳамаи ин барои он ба амал омад, ки гуфтаҳои навиштаҷот, ки «Ҳеҷ як устухони Ӯ шикаста нахоҳад шуд» иҷро шаванд[+]. 37Боз дар дигар ҷойи навиштаҷот гуфта шудааст, ки «Онҳо ба касе нигоҳ хоҳанд кард, ки Ӯро найза заданд».


Дафни Исо

38[•]Баъд аз он Юсуф, аз шаҳри Ромо, ки аз тарси роҳбарони яҳудӣ шогирди махфии Исо буд, аз Пилотус иҷозат хост, ки ҷасади Исоро гирад. Пилотус иҷозат дод ва ӯ омада, ҷасади Исоро гирифт[+]. 39Никудимус, ки пештар шабона ба дидани Исо омада буд, низ омад ва қариб сию чор кило мурри моеи хушбӯй бо гиёҳи дорувор омехтаро бо худ овард[+]. 40Онҳо аз рӯйи расми яҳудиён ҷасади Исоро гирифта, онро бо ҳамон равғанҳои хушбӯй молида, ба кафан печонданд[+]. 41Дар назди ҷойи мехкӯб шудани Исо боғе буд. Дар он боғ қабри наве буд, ки ҳанӯз касе дар он дафн нашуда буд. 42Азбаски арафаи рӯзи шанбеи яҳудиён буд ва қабр ҳам наздик буд, Исоро дар он ҷо дафн карданд.

### 20


Зиндашавии Исо

1[•]Пагоҳии барвақти рӯзи якуми ҳафта, яъне якшанбе, ҳанӯз равшан нашуда, Марями Маҷдалия ба сари қабр омад ва дид, ки санг аз даромадгоҳи он гирифта шудааст[+]. 2Ӯ давида назди Шимъуни Петрус ва шогирди дигар, ки Исо ӯро дӯст медошт, омада, ба онҳо гуфт: «Онҳо Хоҷаи моро аз қабр бурдаанд ва мо намедонем, ки Ӯро дар куҷо гузоштаанд»[+].

3Пас Петрус ва он шогирди дигар ба тарафи қабр равона шуданд. 4Ҳардуи онҳо медавиданд, вале шогирди дигар аз Петрус тезтар давида, аввалин шуда ба сари қабр расида омад. 5Ӯ хам шуда кафанро дид, вале ба даруни қабр надаромад. 6Аз паси ӯ Шимъуни Петрус ҳам давида омад. Вай ба даруни қабр даромада дид, ки кафан ҳаст ва 7матое, ки дар сари Исо буд, на бо кафан, балки дар каноре ҷудо печонда шудааст. 8Он гоҳ шогирди дигар ҳам, ки аввалин шуда ба сари қабр омада буд, ба қабр даромаду ҳамаи инро дида имон овард. 9Онҳо ҳанӯз суханони навиштаҷотро[†] намефаҳмиданд, ки дар бораи Ӯ гуфта шуда буд, ки бояд баъд аз марг зинда шавад[+]. 10Шогирдон ба хонаашон баргаштанд.


Исо ба Марями Маҷдалия аён мешавад

11[•]Аммо Марям берун аз қабр истода гиря мекард. Ӯ гирякунон хам шуда ба даруни қабр нигоҳ кард 12ва дар ҷое, ки пештар Исо гузошта шуда буд, ду фариштаи сафедпӯшро дид, ки яке аз тарафи сар ва дигаре аз тарафи пойҳояш нишастаанд[+]. 13«Эй зан, чаро гиря мекунӣ?» – пурсиданд онҳо. Марям ба онҳо ҷавоб дод: «Хоҷаи маро бурдаанд ва ман намедонам, ки Ӯро дар куҷо гузоштаанд».

14Инро гуфта, ӯ ба қафо рӯ гардонда дид, ки дар рӯ ба рӯйи ӯ Исо истодааст. Вале ӯ надонист, ки ин Исо аст[+]. 15Исо ба вай гуфт: «Эй зан, чаро гиря мекунӣ? Ту киро меҷӯйӣ?» Марям Ӯро боғбон фикр карда ба Ӯ гуфт: «Эй хоҷа, агар ту Ӯро бурда бошӣ, ба ман бигӯй, ки дар куҷо гузоштаӣ, то Ӯро гирифта барам»[+]. 16«Эй Марям!» – гуфт Исо. Марям рӯ оварда, фарёд зад: «Эй Раббунӣ!» Маънои «Раббунӣ» дар забони иброниён устод аст. 17Исо ба ӯ гуфт: «Ба Ман даст нарасон, ки ҳанӯз ба пеши Падар боло нарафтаам. Лекин назди бародаронам рафта бигӯ, ки Ман назди Падари Ман ва Падари шумо ва ба назди Худои Ман ва Худои шумо меравам»[+]. 18Марями Маҷдалия ба назди шогирдон омада гуфт: «Ман Худованд Исоро дидам!» Инчунин суханони Исоро, ки ба ӯ гуфта буд, ба онҳо нақл кард.


Исо ба шогирдонаш аён мешавад

19[•]Бегоҳии рӯзи якуми ҳафта, яъне рӯзи якшанбе, вақте ки шогирдон якҷоя ҷамъ шуда, аз тарси роҳбарони халқ дарҳоро маҳкам баста менишастанд, Исо даромаду дар миёни онҳо истода гуфт: «Ба шумо сулҳу осоиштагӣ мехоҳам!» 20Инро гуфта, дастҳо ва паҳлуяшро ба онҳо нишон дод. Шогирдон аз дидани Худованд Исо хурсанд шуданд. 21«Ба шумо сулҳу осоиштагӣ мехоҳам! – такрор кард Исо. – Чунон ки Падар Маро фиристодааст,[†] Ман низ шуморо мефиристам»[+].

22Баъд аз ин суханон Ӯ ба сӯйи онҳо пуф карда гуфт: «Рӯҳулқудсро[†] қабул кунед! 23Гуноҳҳои касонеро, ки бубахшед, ба онҳо бахшида мешаванд ва онҳоеро, ки набахшед, гуноҳ дар гардани онҳо мемонад»[+].


Исо ва Тумо

24Тумо яке аз он дувоздаҳ шогирди Исо, ки боз Дугоник номида мешуд, ҳангоми омадани Исо дар он ҷо ҳамроҳи онҳо набуд[+]. 25Шогирдони дигар ба ӯ гуфтанд: «Мо Худованд Исоро дидем!» Вале ӯ ба онҳо ҷавоб дод: «То бо чашмони худам пайҳои мехро дар дастони Ӯ набинам ва ангуштамро ба он нагузорам ва дастамро ба захми паҳлуяш намонам, бовар намекунам!»

26Баъд аз як ҳафта шогирдон боз ҷамъ омаданд ва Тумо ҳам ҳамроҳи онҳо буд. Дар баста буд, вале Исо даромада, дар миёни онҳо истода гуфт: «Ба шумо сулҳу осоиштагӣ мехоҳам!» 27Баъд ба Тумо гуфт: «Ангуштатро ба ин ҷо гузору дастонамро бин ва дастатро ба захми паҳлӯям гузор! Дигар шубҳа накуну бовар кун!» 28Тумо ба Исо ҷавоб дод: «Эй Худованди ман ва Худои ман!»[+]

29Он гоҳ Исо ба ӯ гуфт: «Магар аз сабаби он бовар мекунӣ, ки Маро мебинӣ? Вале хушбахтанд онҳое, ки Маро надида имон овардаанд»[+].


Мақсади навиштани ин китоб

30Исо дар ҳузури шогирдони Худ бисёр мӯъҷизоти дигареро ҳам нишон дода буд, ки дар бораи онҳо дар ин китоб гуфта нашудааст[+]. 31Вале ҳамаи ин барои он навишта шудааст, ки шумо ба Масеҳ,[†] яъне Таъйиншуда ва Писари Худо[†] будани Исо имон оваред ва бо имон ба воситаи қудрати номи Ӯ ҳаёти абадӣ ёбед[+].

### 21


Исо ба ҳафт шогирдаш аён мешавад

1Баъд аз ин Исо дар канори баҳри Табария бори дигар ба шогирдони Худ зоҳир шуд. Зоҳир шудани Ӯ ин тавр ба амал омад:[+] 2Шимъуни Петрус, Тумо, ки боз Дугоник номида мешуд, Натаноил, ки аз аҳли Қонои Ҷалил буд, ду писари Забдой ва ду шогирди дигари Ӯ – ҳама дар як ҷо ҷамъ омада буданд[+]. 3Шимъуни Петрус ба онҳо гуфт: «Ман ба сайди моҳӣ меравам». «Мо ҳам ҳамроҳи ту меравем», – гуфтанд дигарон.

Онҳо рафта ба қаиқ савор шуданд, аммо он шаб чизе сайд накарданд.

4Вақти баромади офтоб Исо дар соҳил истода буд. Аммо шогирдон нафаҳмиданд, ки ин Исо аст[+]. 5Исо аз онҳо пурсид: «Эй бародарон, ягон моҳӣ сайд кардед?» «Не», – ҷавоб доданд онҳо[+]. 6Вай ба онҳо гуфт: «Тӯрро аз тарафи рости қаиқ партоед ва моҳӣ медоред». Онҳо тӯр партофтанду аз сабаби зиёд будани моҳӣ онро ба қаиқ кашида натавонистанд[+]. 7Он шогирде, ки Исо ӯро дӯст медошт, ба Петрус «Ин Худованд Исо аст!» гуфт. Ҳамин ки Шимъуни Петрус шунид, ки ин Худованд аст, либосашро пӯшида, чунки либосашро кашида буд, худро ба об партофт[+]. 8Шогирдони дигар бо қаиқ ба тарафи соҳил ҳаракат карда, тӯри пур аз моҳиро аз паси худ кашида оварданд. Онҳо аз соҳил на он қадар дур буданд, тахминан дар масофаи сад қадам.

9Вақте онҳо ба соҳил расиданд, гулханеро диданд, ки рӯйи он моҳӣ гузошта шудааст ва дар паҳлӯи он нон ҳам буд. 10Он гоҳ Исо ба онҳо гуфт: «Аз моҳиҳои сайд кардаатон биёред». 11Шимъуни Петрус ба қаиқ даромада, тӯри пур аз яксаду панҷоҳу се моҳии калонро ба соҳил кашида баровард. Бо вуҷуди ин қадар зиёд будани моҳӣ тӯр канда нашуд. 12Исо ба онҳо гуфт: «Биёед ва ноништа кунед». Аз шогирдон касе ҷуръат накард, ки «Ту кистӣ?» гуфта бипурсад, чунки онҳо фаҳмиданд, ки ин Худованд аст. 13Он гоҳ Исо пеш омада, нонро гирифту дар байни онҳо тақсим кард, инчунин, моҳиҳоро ҳам. 14Ин бори сеюм буд, ки Исо баъд аз зинда шуданаш аз мурдагон, Худро ба шогирдон нишон дод[+].


Исо ва Петрус

15Баъд аз хӯрдани хӯрок Исо ба Шимъуни Петрус гуфт: «Эй Шимъуни писари Юҳанно, оё ту Маро аз онҳо бештар дӯст медорӣ?» «Бале, Худованд, Ту медонӣ, ки ман Туро дӯст медорам», – ҷавоб дод Петрус. «Барраҳои Маро бичарон», – гуфт Исо. 16Бори дуюм Исо ба ӯ гуфт: «Эй Шимъуни писари Юҳанно, ту Маро дӯст медорӣ?» «Бале, Худованд, Ту медонӣ, ки ман Туро дӯст медорам», – ҷавоб дод Петрус. «Гӯсфандони Маро чӯпонӣ кун», – гуфт Исо[+]. 17Бори сеюм Исо ба ӯ гуфт: «Эй Шимъуни писари Юҳанно, ту Маро дӯст медорӣ?» Петрус ғамгин шуд, ки Исо бори сеюм аз ӯ мепурсад, ки Ӯро дӯст медорад ё не. «Худованд, ба Ту ҳама чиз маълум аст, – гуфт ӯ ба Исо. – Ту медонӣ, ки ман Туро дӯст медорам». Исо ба ӯ гуфт: «Гӯсфандони Маро бичарон. 18Ба ту сухани ҳақ ва ростро мегӯям, вақте ки ҷавон будӣ, худат камарбандатро баста ба ҳар ҷое, ки мехостӣ, мерафтӣ, вале вақте ки пир мешавӣ, дастҳои худро дароз мекунӣ ва каси дигар камарбандатро баста ба ҷое, ки намехоҳӣ, туро мебарад».

19Бо ин суханон Исо ба Петрус фаҳмонд, ки чӣ гуна мурдани Петрус Худоро шуҳрату ҷалол хоҳад дод. Баъд ба Петрус гуфт: «Аз паси Ман биё»[+].


Исо ва шогирди дӯстдоштааш

20Петрус ба ақиб нигоҳ карда, шогирдеро дид, ки Исо ӯро дӯст медошт. Ӯ аз паси онҳо меомад. Ин ҳамон шогирде буд, ки дар вақти таоми шом хӯрдан ба Исо такя карда пурсида буд: «Эй Хоҷа, кӣ ба Ту хиёнат мекунад?»[+] 21Инак, Петрус ӯро дида, аз Исо пурсид: «Эй Худованд, бо ӯ чӣ мешавад?» 22Исо ҷавоб дод: «Агар Ман хоҳам, ки ӯ то вақти бозгаштанам зинда монад, ин ба ту чӣ дахл дорад? Ту аз паси Ман биё!»[+]

23Бинобар ин дар байни имондорон овозае паҳн шуд, ки гӯё он шогирд намемирад. Аммо Исо ба ӯ нагуфт, ки ӯ намемирад. Ӯ фақат гуфт, ки «Агар Ман хоҳам, ки ӯ то бозгаштанам зинда монад, ин ба ту чӣ дахл дорад?» 24Ин ҳамон шогирдест, ки ҳамаи инро навиштааст ва дар бораи ин чизҳо шаҳодат медиҳад ва мо медонем, ки шаҳодати ӯ рост аст[+].

25Инчунин Исо боз бисёр корҳои дигареро ҳам кардааст. Агар ҳамаи онҳо навишта мешуданд, ба гумонам дар тамоми олам барои ин қадар китоби навишташуда ҷой ёфт намешуд[+].

## Корномаи Фиристодагон

### Корномаи Фиристодагон

Корномаи Фиристодагон


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]


### Пешгуфтор


КОРНОМАИ


ФИРИСТОДАГОН


Пешгуфтор

Ин китоби дуюми Луқо, ки рафиқ ва ҳамкори Павлуси фиристода буд, ба Теофилус ном шахс навишта шудааст (1:1). Муаллиф аллакай дар боби аввали китоб диққати хонандаро ба мақсади Худованд Исо дар бораи он ки «аз Уршалим сар карда, дар тамоми сарзамини Яҳудия, Сомара ва ҳатто то канори дунё» (1:8) хушхабар эълон карда шавад, ҷалб месозад. Агар Луқо дар китоби аввалаш «дар бораи ҳама кору таълимоте, ки Исо сар кард» навишта бошад, дар китоби Корномаи Фиристодагон ба мо хабар медиҳад, ки чӣ тавр Исо ба воситаи Рӯҳулқудс, яъне Рӯҳи Худо кори Худашро дар замин идома медиҳад.

Луқо нақли худро аз рӯйи фаъолияти ду фиристодаи бузург Павлус ва Петрус тартиб додааст. Аз бобҳои аввали китоб сар карда, мо мехонем, ки аз рӯйи даъвати Петруси фиристода бисёр яҳудиён ба Худованд будани Исои Масеҳ имон меоранд. Баъдтар Худованд ба воситаи худи Петрус даромадгоҳи Ҷамоати умумиҷаҳониро ба рӯйи ғайрияҳудиён низ мекушояд. Қисми дуюми китоб ба фаъолияти Павлуси фиристода бахшида шудааст, ки марди бисёр динпараст буд, чунки аз кӯдакӣ дар дини яҳудӣ калон шуда, азоб додани пайравони Исоро қарзи динии худ медонист. Аммо баъд аз вохӯрии ғайричашмдошт бо Исои Масеҳ ӯ яке аз пайравони боғайраттарини Исои Масеҳ мешавад. Луқо аз қисми дуюми китоб воқеаҳоро бо истифода аз ҷонишини «мо» тасвир мекунад ва бо ин восита хонандаро хабардор менамояд, ки худи ӯ шахсан Павлусро дар сафарҳо ҳамроҳӣ кардааст.

Бо паҳн шудани хушхабар дар бораи Исои Масеҳ, дар минтақаҳои гуногун ҷамоатҳои имондорон барпо мешуданд. Ҷамоат ҷамъи одамоне буд, ки ба Исои Масеҳ имон доштанд ва онҳо барои парастиш, дуо ва дастгирии якдигар ҷамъ мешуданд. Ҷамоати аввалин вақте барпо шуд, ки Рӯҳулқудс имондоронро фаро гирифт ва онҳо ҳамарӯза барои дуо ҷамъ мешуданд (2:44-47).

Яке аз мавзӯъҳои ин китоб таъмид аст. Таъмид анъанаи динии пайравони Исои Масеҳ мебошад. Вақте ки касе аз гуноҳҳояш тавба карда, ба Исои Масеҳ имон меовард, ӯро ҳамчун рамзи шуста шудани гуноҳҳояш дар оби дарё таъмид медоданд. Таъмид дар ин китоб ба таври дигар низ истифода шудааст. Вақте Рӯҳулқудс касеро фаро мегирад, инро таъмиди Рӯҳулқудс мегӯянд.

Инчунин Луқо дар бораи таъқиботи бузурге, ки ба сари имондорони аввалин меояд, нақл мекунад ва мефаҳмонад, ки новобаста ба азобу машаққатҳои зиёд чӣ тавр дар тамоми шоҳаншоҳии Рум ҷамоатҳои имондорон ташкил карда мешаванд ва чӣ гуна хабари хуш дар бораи Исои Масеҳ дар пойтахти дунёи қадим, яъне Рум паҳн мешавад.

### 1


Сарсухан

1Теофилуси муҳтарам, дар китоби якумам ба шумо дар бораи ҳама кору таълимоте, ки Исо сар кард, навишта будам,[+] 2яъне то вақте ки Ӯ ба воситаи Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо ба фиристодагони[†] интихобкардаи Худ фармон дода, ба осмон бурда шуд. 3Исо баъди азобу маргаш ва пеш аз он ки ба осмон бурда шавад, ба фиристодагонаш бо далелҳои зиёд исбот намуд, ки зинда шуд. Ӯ дар давоми чил рӯз назди онҳо пайдо шуда, дар бораи Подшоҳии Худо[†] ба онҳо нақл мекард[+]. 4Рӯзе, ҳангоме ки ҷамъ омада буданд, ба онҳо чунин фармуд: «Аз шаҳри Уршалим набароед, балки интизори Ҳамоне бошед, ки Худо Падар ваъда кард ва дар борааш аз Ман шунида будед[+]. 5Зеро Яҳё одамонро ҳамчун рамзи шустани гуноҳҳо дар оби дарё таъмид[†] медод, лекин шумо пас аз чанд рӯз бо Рӯҳулқудс таъмид мегиред»[+].

6Вақте ки ҷамъ омаданд, аз Ӯ пурсиданд: «Худовандо, оё вақти он расидааст, ки подшоҳии халқи Исроилро барқарор намоӣ?»[+]

7Исо дар ҷавоб гуфт: «Танҳо Худо Падар қудрати таъин кардани вақту соат дорад ва донистани он ба шумо даркор нест[+]. 8Аммо, вақте ки Рӯҳулқудс шуморо фаро мегирад, қувват меёбед ва аз Уршалим сар карда, дар тамоми сарзамини Яҳудия, Сомара ва ҳатто то канори дунё дар бораи Ман шаҳодат хоҳед дод»[+].


Ба осмон бурда шудани Исо

9Исо ин суханро гуфта, дар пеши чашми онҳо ба осмон бурда шуд ва абре Ӯро аз назарашон пинҳон кард[+].

10Баъди нопадид шуданаш ҳам, онҳо аз осмон чашм намеканданд. Баногоҳ дар наздашон ду марди сафедпӯш пайдо шуда[+] 11гуфтанд: «Эй мардони ҷалилӣ, чаро ба осмон нигоҳ мекунед? Ҳамин Исо, чунон ки дар пеши чашматон ба осмон бурда шуд, айнан ҳамон тавр бармегардад»[+].


Интихоб шудани Матёс ба ҷойи Яҳудо

12Сипас онҳо аз кӯҳи Зайтун ба шаҳри Уршалим баргаштанд. Масофаи байни кӯҳ ва шаҳр тақрибан як километр буд. 13Чун ба шаҳр расиданд, Петрус, Юҳанно, Яъқуб, Андриёс, Филиппус, Тумо, Барталмо, Матто, Яъқуби писари Ҳалфой, Шимъуни Ватандӯст ва Яҳудои писари Яъқуб ба ҷойи зисташон – ба болохона баромаданд[+]. 14Онҳо ҷамъ шуда, якдилона пайваста дуо мегуфтанд. Баъзе занон, аз он ҷумла, Марями модари Исо ва бародарони Ӯ низ, ҳамроҳи онҳо буданд[+].

15Он рӯзҳо Петрус ба имондорон, ки ҳамагӣ тақрибан саду бист кас буданд, гуфт:

16«Азизон! Дар навиштаҷот[†] Рӯҳулқудс ба воситаи пайғамбар Довуд дар бораи Яҳудо, ки роҳнамои дастгиркунандагони Исо буд, пешгӯйӣ кардааст. Он Навишта бояд иҷро мешуд[+]. 17Яҳудо ба мо ҳамроҳ буд ва дар хизмат иштирок мекард[+]. 18Аммо вай ба музди бадкории худ замине харид, ки бар он афтода, шикамаш кафид ва рӯдаҳояш баромад. 19Ҳама мардуми Уршалим аз ин воқеа хабардор шуда, он заминро бо лафзи худ Ҳақал-Дамо номиданд, ки маънояш „замини хунин“ аст[+]. 20Дар китоби Забур бошад, чунин навишта шудааст:

„Бигзор манзили вай холӣ бошад ва касе дар он зиндагӣ накунад.“

Ва

„мақоми роҳбарии ӯро низ дигаре ба уҳда гирад“.

21Бинобар ин аз байни мардоне, ки бо мо буданд, шахсеро интихоб мекунем, ки Худованд Исоро дар ҳама ҷо ҳамроҳӣ кардааст, 22яъне аз рӯзе, ки Яҳё Исоро дар об таъмид дод, то рӯзе ки Ӯ аз назди мо боло бурда шуд. Вай бояд ҳамроҳи мо дар бораи зинда шудани Исо шаҳодат диҳад»[+].

23Сипас ду нафарро пешниҳод намуданд: Матёс ва Юсуфро, ки лақабаш Бар-Саббо буд (ӯро Юстус низ меномиданд)[+]. 24-25Ва чунин дуо карданд: «Худовандо, Яҳудо хизматашро партофта, ба ҷойи муносибаш рафт. Ҳоло ба мо нишон деҳ, ки аз ин ду нафар киро барои хизмати фиристодагӣ интихоб кардаӣ, чунки Ту дили одамизодро медонӣ»[+].

26Сипас барои он ду кас танга ҳаво дода, қуръа[†] партофтанд. Қуръа ба номи Матёс баромад ва ӯ ба ёздаҳ фиристода ҳамроҳ шуд.

### 2


Рӯҳулқудс фуруд меояд

1Дар рӯзи иди Ҳосилот пайравони Исои Масеҳ[†] дар хонае ҷамъ омада буданд[+]. 2Баногоҳ аз осмон мисли шувваси шамоли сахт садое омада, тамоми хонаро, ки дар он нишаста буданд, пур кард. 3Сипас онҳо диданд, ки чизе ба монанди шуълачаҳои оташ ҷудо-ҷудо бар ҳар яки онҳо фуруд омад[+]. 4Рӯҳулқудс[†] онҳоро фаро гирифт ва онҳо бо забонҳои гуногун гап заданро сар карданд. Ин қобилиятро Рӯҳулқудс ба онҳо мебахшид[+].

5Он вақтҳо дар Уршалим яҳудиёни[†] худотарс истиқомат доштанд, ки аз кишварҳои гуногун омада буданд. 6Онҳо тӯда шуда сӯйи садои баланд наздик омаданд ва ҳар яке суханони шогирдонро бо забони модарии худ шунида, хеле ба ҳаяҷон омаданд 7ва ҳайрон шуда гуфтанд: «Оё ин одамон аз вилояти Ҷалил нестанд? 8Пас, чӣ тавр ҳар яки мо мешунавем, ки онҳо бо забони модариамон сухан меронанд? 9Бинед, мо портиён, модиён, эломиён, мардуми Байнаннаҳрайн, Яҳудия, Каппадукия, Понтус, вилояти Осиё, 10Фриҷия, Памфилия ва Миср ҳастем, вале сухани онҳоро ҳамчун забони худ мефаҳмем. Ҳамчунин аз Либия (ин дар наздикии Қайравон аст), Криту Арабистон ва меҳмонони румӣ, 11яҳудиёну онҳое, ки дини яҳудиро қабул кардаанд, мебошем. Пас, чӣ тавр мо мешунавем, ки ҳар яки онҳо бо забони модарии мо дар бораи корҳои бузурги Худо шаҳодат медиҳанд?»[+] 12Онҳо ҳама ҳайрону гаранг шуда, аз ҳамдигар мепурсиданд: «Ин чӣ маъно дошта бошад?»

13Вале баъзеи дигар масхаракунон мегуфтанд: «Инҳо майи тоза нӯшида, маст шудаанд»[+].


Сухани Петрус ба мардум

14Он гоҳ Петрус ва ёздаҳ фиристодаи[†] дигар аз ҷой бархостанд ва Петрус бо овози баланд ба мардум гуфт: «Мардуми Яҳудия ва сокинони Уршалим! Ба сухани ман диққат диҳед. 15Гумон накунед, ки инҳо маст ҳастанд. Охир, соат нуҳи саҳар аст-ку?! 16Баръакс, он чи мебинед, иҷро шудани пешгӯйии пайғамбар Юил аст, ки гуфтааст:

17„Дар рӯзҳои охир, – мегӯяд Худо,
– Рӯҳи Худро бар ҳама одамон хоҳам рехт ва писарону духтарони шумо пайғамбарӣ хоҳанд кард.
Ба ҷавонмардони шумо чизҳои рӯҳонӣ аён хоҳад шуд ва пиронатон хобҳо хоҳанд дид.
18Бар ҳамаи ғуломону канизонам Рӯҳамро хоҳам рехт ва онҳо пайғамбарӣ хоҳанд кард.
19Аз боло дар осмон муъҷизаҳо ва аз поён дар замин аломатҳо, яъне хун, оташ ва дуд нишон хоҳам дод[+].
20Пеш аз он ки рӯзи бузургу пурҷалоли Худованд бирасад,
Офтоб ба торикӣ ва моҳ ба ранги хун табдил меёбад[+].
21Он гоҳ, ҳар касе ки номи Худовандро ба забон гирифта фарёд кунад, наҷот хоҳад ёфт“[+].

22Мардони Исроил, гӯш кунед! Исои Носирӣ Мардест, ки ба воситаи Ӯ Худо дар байни шумо корҳои бузург кард ва муъҷизаву аломатҳо нишон дод. Ин ҳама исбот мекунад, ки Исои Носирӣ аз ҷониби Худо омадааст, чунон ки худатон низ медонед[+]. 23Ӯ мувофиқи нақшаву пешбинии Худо ба дастатон таслим карда шуд. Шумо Ӯро бо дастони ҷинояткорон мехкӯб намуда куштед[+]. 24Аммо марг Ӯро боздошта натавонист, чунки Худо Ӯро аз ранҷу азоби марг халос намуда, зинда кард[+].

25Шоҳ Довуд низ дар бораи Исои Масеҳ чунин гуфтааст:

„Худовандро ҳамеша дар наздам мебинам.
Ӯ аз тарафи дасти ростам меистад, то ки устувор бошам.
26Аз ин сабаб дилам шод ва забонам хуш аст.
Ҷисмам низ бо умед хоҳад зист.
27Зеро Ту намегузорӣ, ки ҷонам дар олами мурдагон бимонад ва Марди Поки Ту дар гӯр бипӯсад.
28Ту ба ман роҳҳои ҳаётро нишон додаӣ ва дар ҳузурат маро аз хурсандӣ пур хоҳӣ кард“[+].

29Бародарон! Рӯйирост ба шумо мегӯям: падаркалони мо Довуд аз олам чашм пӯшид ва ба хок гузошта шуд. Қабрашро ҳам то имрӯз мебинем[+]. 30Азбаски Довуд пайғамбар буд, ӯ медонист, ки Худо қасам хӯрда ваъда додааст, ки тахташро ба насли ӯ медиҳад. 31Шоҳ Довуд ояндаро дида, фаҳмид, ки Масеҳ, яъне Таъиншудаи Худо[†] зинда мешавад. Бинобар ин, Довуд мегӯяд, ки Худо Ӯро дар олами мурдагон нагузошт ва намонд, ки ҷисми Ӯ дар гӯр бипӯсад. 32Ҳамин Исоро Худо зинда кард, ки ҳамаи мо шоҳиди он ҳастем. 33Сипас Ӯ ба осмон бурда шуда, ба ҷойи беҳтарин, яъне аз тарафи дасти рости Худо Падар шинонда шуд ва аз Ӯ Рӯҳулқудси ваъдашударо гирифта, бар мо рехт, чунон ки ҳоло худатон ҳам мебинеду ҳам мешунавед[+]. 34-35Шоҳ Довуд худаш ба осмон набаромадааст, аммо чунин мегӯяд:

„Худованд ба Худованди ман гуфт:
«То даме ки душманонатро зери пойҳоят нагузорам, дасти ростам бишин»“[+].

36Петрус суханашро давом дода гуфт: «Пас, бигзор тамоми халқи Исроил аниқ бидонад, ки Худо ҳамин Исоро, ки шумо мехкӯб кардед, Худованд ва Масеҳ кардааст».

37Инро шунида дили одамон хеле ғамгин шуд ва онҳо аз Петрус ва фиристодагони дигар пурсиданд: «Бародарон, акнун мо чӣ кор кунем?»[+]

38Дар ҷавоб Петрус гуфт: «Барои бахшида шудани гуноҳҳоятон ҳар яки шумо тавба карда, ҳамчун пайрави Исои Масеҳ таъмид[†] гиред ва атои Рӯҳулқудсро хоҳед гирифт[+]. 39Зеро Рӯҳулқудс ба шумову наслҳоятон ва ба онҳое, ки дур ҳастанд, яъне ба ҳамаи онон, ки аз ҷониби Худованд Худои мо даъват мешаванд, ваъда шудааст»[+].

40Ҳамин тавр Петрус бо суханони зиёд насиҳаткунон гуфт: «Худро аз ҷазое, ки ба сари ин насли пургуноҳ меояд, наҷот диҳед!»

41Онҳое, ки сухани Петрусро қабул карданд, таъмид гирифтанд. Он рӯз шумораи ҳамроҳшудагон тақрибан се ҳазор кас буд.


Рафтуомади дӯстонаи имондорон

42Онҳо аз фиристодагон пайваста таълим мегирифтанд ва дар ягонагии бародарона зиндагӣ карда, барои дуову шикастани нон ҷамъ мешуданд. 43Азбаски ба воситаи фиристодагон аломату муъҷизаҳои бисёр нишон дода мешуд, ҳама ба тарсу ваҳм афтода буданд.

44Ҳама имондорон якҷоя ҷамъ мешуданд ва ҳар чизро бо ҳам тақсим мекарданд,[+] 45яъне дороӣ ва чизҳои худро фурӯхта, ба онҳое, ки муҳтоҷ буданд, кумак мекарданд. 46Ҳар рӯз онҳо якдилона дар маъбади Худо[†] ҷамъ мешуданд. Хона ба хонаи ҳамдигар гашта, нон шикаста, аз таҳти дил шодикунон бо ҳам хӯрок мехӯрданд. 47Ҳамин тавр онҳо Худоро ситоиш мекарданд ва писанди ҳама мардум буданд. Худованд бошад, ҳар рӯз онҳоеро, ки наҷот меёфтанд, ба гурӯҳи онҳо илова мекард.

### 3


Шифо ёфтани марди ланг

1Рӯзе Петрус ва Юҳанно ба маъбади Худо[†] мерафтанд. Соат сеи рӯз, яъне вақти дуо буд. 2Назди дарвозаи маъбади Худо, ки Зебо ном дошт, марди ланге менишаст. Вай ланги модарзод буд. Ҳар рӯз ӯро оварда назди дарвоза мемонданд, то ки аз одамони ба маъбади Худо меомада садақа пурсад[+]. 3Вай чун дид, ки Петрусу Юҳанно ба дарвоза медароянд, аз онҳо садақа пурсидан гирифт. 4Петрусу Юҳанно ба вай чашм дӯхтанд ва Петрус гуфт: «Ба мо нигоҳ кун!»

5Шахси ланг бо умеди он ки садақа медиҳанд, ба онҳо нигоҳ кард. 6Аммо Петрус ба вай гуфт: «Нуқраву тилло надорам, лекин он чи дорам, ба ту медиҳам. Ба номи Исои Масеҳи[†] Носирӣ бархезу роҳ рав!»[+]

7Петрус аз дасти росташ гирифта, ба вай кумак намуд, то ки аз ҷояш бархезад. Ҳамон лаҳза буҷулак ва кафи пойҳои он мард қувват гирифтанд[+]. 8Вай ҷаҳида хесту ба қадамзанӣ сар кард ва бо онҳо ба маъбади Худо даромад. Дар он ҷо вай ҷастухез мекарду Худоро ситоиш менамуд[+]. 9Мардум ҳама диданд, ки вай қадам мезанаду Худоро ситоиш мекунад ва 10бениҳоят ҳайрон шуданд. Зеро ӯро шинохтанд, ки пеш вай назди дарвозаи Зебо нишаста садақа мепурсид.


Сухани Петрус ба мардум

11Чун марди шифоёфта аз Петрусу Юҳанно дур намешуд, мардум ҳайрон шуда ба назди онҳо шитофтанд ва дар айвони Сулаймон ҷамъ омаданд[+]. 12Петрус инро дида, ба мардум гуфт: «Исроилиён![†] Барои чӣ ҳайрон мешавед? Барои чӣ ба мо чунон нигоҳ мекунед, ки гӯё мо бо қувват ё диндории худ ин одамро ба по монда бошем? 13Худои Иброҳиму Исҳоқу Яъқуб, яъне Худои падарбузургони мо хизматгори Худ – Исоро шуҳрату ҷалол бахшид. Аммо шумо Ӯро таслим кардед ва дар назди Пилотус, ки Ӯро озод карданӣ буд, аз Ӯ рӯй гардондед[+]. 14Шумо Шахси пок ва Росткорро рад намуда, аз Пилотус хоҳиш кардед, ки одамкушро озод кунад[+]. 15Шумо Офаранда ва сарчашмаи ҳаётро куштед, лекин Худо Ӯро аз марг зинда кард ва мо ба он шоҳид ҳастем. 16Ин одамро шумо хуб медонеду мешиносед. Ҳоло, ҳамин ки ба номи Исо имон овард, қувват пайдо кард. Шумо ҳама дидед, ки номи Исо ва имон ба Ӯ ин одамро пурра шифо дод.

17Акнун, бародарон, ман медонам, ки шумо ва роҳбаронатон ин корро аз нофаҳмӣ кардед[+]. 18Аммо Худо он чиро, ки бо забони ҳамаи пайғамбарон пешгӯйӣ карда буд, иҷро намуд. Масеҳ, яъне Таъиншудаи Худо[†] бояд азоб мекашид.

19Бинобар ин ҳоло тавба карда ба Худо рӯй оваред, то ки гуноҳҳоятон шуста шавад. 20Сипас замоне мерасад, ки Худованд ба шумо қуввати тоза мебахшаду Исои Масеҳро мефиристад, ки барои шумо таъин шудааст.

21Исои Масеҳ бояд дар осмон бимонад, то даме ки Худо ҳамаи онро, ки дар замони қадим ба воситаи пайғамбарони муқаддасаш ваъда кардааст, барқарор намояд[+]. 22Мусо чунин гуфтааст: „Худованд Худои шумо аз байни халқатон ба шумо Пайғамбаре ба мисли ман ба миён хоҳад овард. Шумо бояд ҳамаи он чиро, ки Ӯ мегӯяд, иҷро кунед[+]. 23Касе, ки ба Ӯ гӯш намекунад, аз халқи Худо дур ва нест карда мешавад“. 24Аз Самуил сар карда, ҳама пайғамбарон дар бораи ҳамин рӯзҳо пешгӯйӣ кардаанд. 25Шумо фарзандони пайғамбарон ҳастед ва аз ин сабаб дар аҳду паймоне, ки Худо бо падарбузургони мо бастааст, ҳисса доред. Зеро Ӯ ба Иброҳим чунин гуфтааст: „Ба воситаи насли ту ҳамаи халқҳои рӯйи замин баракат меёбанд“. 26Инак, Худо хизматгори Худ – Исоро бархезонда, пеш аз ҳама ба назди шумо фиристод, то ки ҳар яки шуморо баракат дода, аз кирдори бад баргардонад».

### 4


Петрус ва Юҳанно дар пеши шӯрои пирон

1Ҳангоме ки Петрус ва Юҳанно ба мардум сухан мегуфтанд коҳинон,[†] сардори посбонони маъбади Худо[†] ва аъзои мазҳаби саддуқӣ зуд ба онҳо наздик омаданд[+]. 2Онҳо аз рафтори фиристодагон[†] ба ғазаб омада буданд, чунки фиристодагон мардумро таълим медоданд ва эълон менамуданд, ки мурдагон ба воситаи Исо зинда хоҳанд шуд. 3Бинобар ин фиристодагонро дастгир карданд ва азбаски аллакай шом шуда буд, онҳоро то субҳ ба дасти посбонон супурданд[+]. 4Аммо бисёре аз шунавандагони сухани Петрусу Юҳанно имон оварданд ва шумораи ҳамаи имондорон тақрибан ба панҷ ҳазор расид.

5Рӯзи дигар дар Уршалим сардорони яҳудиён[†] ва пирону устодони шариат[†] ҷамъ омаданд. 6Ҳамчунин, Ҳонони саркоҳин,[†] Қаёфо, Юҳанно, Искандар ва дигар аъзои хонаводаи саркоҳин ҳозир буданд[+]. 7Онҳо Петрусу Юҳанноро дар миёнаҷо монда пурсиданд: «Бо кадом қувва ё бо номи кӣ шумо марди лангро шифо додед?»[+]

8Петрус аз Рӯҳулқудс[†] пур шуда ҷавоб дод: «Роҳбарон ва пирони халқ![+] 9Агар имрӯз мо барои кори нек, яъне барои чӣ гуна ин марди лангро шифо доданамон бозпурсӣ шуда бошем,[+] 10пас шумо ва тамоми халқи Исроил бидонед, ки ин мард ба хотири номи Исои Масеҳи[†] Носирӣ пеши шумо солим меистад. Исои Масеҳ ҳамонест, ки шумо мехкӯб карда куштед, аммо Худо Ӯро зинда кард. 11Ӯ ҳамон:

„сангест, ки шумо бинокорон нодаркор ҳисоб карда, як сӯ партофтед,
вале он санги асосии таҳкурсии бино гардид“[+].

12Дар ҳеҷ каси дигар наҷот нест, чунки дар зери осмон ба одамон ҳеҷ номи дигаре дода нашудааст, ки ба воситаи он наҷот ёбем»[+].

13Чун ҳозирон далерии Петрусу Юҳанноро диданд ва пай бурданд, ки онҳо одамони одӣ ва бесавод ҳастанд, басе ҳайрон шуданд. Ҳамчунин, дарк намуданд, ки онҳо бо Исо мегаштанд. 14Аммо дар назди Петрусу Юҳанно истодани марди шифоёфтаро дида, чизе гуфта натавонистанд[+].

15Инак, онҳо фиристодагонро аз шӯрои пирон берун карда, бо ҳам чунин маслиҳат намуданд: 16«Бо ин одамон чӣ бояд кунем? Ба тамоми мардуми Уршалим маълум аст, ки ба воситаи онҳо ин муъҷизаи бузург ба амал омад ва мо инро рад карда наметавонем. 17Аммо барои дар байни мардум бештар паҳн нашудани ин гап мо бояд онҳоро огоҳ намуда, фармон диҳем, ки дар бораи ин ном минбаъд ба касе даҳон накушоянд».

18Инак, фиристодагонро боз даъват карда, фармон доданд, ки дигар ҳаргиз ба номи Исо сухан нагӯянд ва таълим надиҳанд. 19Аммо Петрусу Юҳанно дар ҷавоб гуфтанд: «Худатон фикр кунед, оё дар назари Худо дуруст мешавад, ки мо шуморо бештар аз Худо гӯш кунем?![+] 20Мо он чиро, ки дидаему шунидаем, нагуфта наметавонем».

21-22Сипас онҳо Петрус ва Юҳанноро дубора огоҳ намуда, озод карданд. Синну соли он мард, ки ба таври муъҷизавӣ шифо ёфт, аз чил боло буд ва тамоми халқ Худоро барои ин муъҷиза ситоиш мекард. Бинобар ин онҳо аз мардум тарсида, фиристодагонро ҷазо надоданд[+].


Пайравони Масеҳ барои далерӣ дуо мекунанд

23Фиристодагон озод шуда, назди ёрони худ омаданд ва ба онҳо суханони коҳинони калону[†] пирони халқро нақл карданд. 24Сипас онҳо якдилона бо овози баланд ба Худо дуо карданд:

«Эй Молик, Офаридгори замину осмону баҳрҳо ва ҳар он чи дар онҳост! 25Ту ба воситаи Рӯҳулқудс, бо забони падарбузурги мо – хизматгорат Довуд чунин гуфтаӣ:

„Чаро ғайрияҳудиён[†] ба хашм омаданд
ва мардум қасди беҳуда мекунанд?
26Шоҳони замин ба ҷанг омода шудаанд
ва раисон ҷамъ омада,
бар зидди Худованд ва Масеҳ,
яъне Таъиншудаи Ӯ бархостаанд“.

27Ҳақиқатан ҳам дар ин шаҳр Ҳиродус, Понтиюс Пилотус, ғайрияҳудиён ва мардуми Исроил бар зидди Хизматгори Покат Исо, ки Ӯро барои хизмати Худ интихоб кардӣ, забон як карданд[+]. 28Онҳо қарори пешакии Туро, ки бо тавоноӣ ва иродаи Худ қабул карда будӣ, нафаҳмида иҷро намуданд. 29Худовандо, ҳоло ба зӯрии онҳо нигоҳ кун ва ба хизматгорони Худ ёрӣ деҳ, ки каломи Туро далерона баён кунанд[+]. 30Ту дастатро дароз намуда, ба номи Хизматгори Покат Исо беморонро шифо деҳ ва аломату муъҷизаҳо ба амал овар».

31Баъди дуо ҷое, ки дар он ҷамъ шуда буданд, ба ҷунбиш омад. Онҳо ҳама аз Рӯҳулқудс пур шуда, каломи Худоро далерона эълон мекарданд[+].


Самимият ва дастгирии якдигари имондорон

32Ҳама имондорон якдилу якҷон шуда буданд. Ҳеҷ кас чизеро моли шахсии худ намедонист, балки ҳама чизро умумӣ меҳисобиданд[+]. 33Фиристодагон бо қувваи бузург дар бораи зиндашавии Худованд Исо шаҳодат медоданд. Ҳамчунин, файзи бузурге бар ҳамаи онҳо буд. 34Дар байнашон муҳтоҷе набуд, чунки онҳое, ки замин ё хонае доштанд, онро фурӯхта,[+] 35пулашро пеши пойҳои фиристодагон мегузоштанд ва фиристодагон онро ба қадри даркорӣ ба ҳама тақсим мекарданд.

36Дар байни онҳо Юсуф ном левизодае аз ҷазираи Қиприс буд. Фиристодагон ӯро Барнаббо, яъне «писари дилбардорӣ» низ меномиданд[+]. 37Вай заминашро фурӯхта, пулашро ба ихтиёри фиристодагон супурд.

### 5


Гуноҳ ва ҷазои Ҳанониё ва Сафира

1-2Ҳанониё ном марде низ бо ҳамсараш Сафира дороияшро фурӯхта, як қисми пулашро бо розигии занаш пинҳон кард ва қисми боқимондаашро оварда, ба ихтиёри фиристодагон[†] супурд. 3Петрус ба ӯ гуфт: «Ҳанониё! Чаро шайтонро ба дилат роҳ дода, як қисми пули заминатро пинҳон кардӣ ва омада, ба Рӯҳулқудс[†] дурӯғ гуфтӣ? 4Магар заминат пеш аз фурӯхтан аз они ту набуд? Оё пуле, ки барои заминат гирифтӣ, аз они ту набуд? Пас, чаро чунин кардӣ? Охир ту на ба одамон, балки ба Худо дурӯғ гуфтӣ».

5-6Ҳанониё ин суханро шунида, ҷо ба ҷо афтоду мурд. Ҷавонмардон омада ҷасадашро печонданд ва бароварда гӯр карданд. Ҳар касеро, ки ин хабарро мешунид, тарси бузург фаро мегирифт.

7Тахминан баъди се соат ҳамсари Ҳанониё Сафира омад. Ӯ аз ин воқеа бехабар буд. 8Петрус аз вай пурсид:

«Ба ман бигӯ, оё туву шавҳарат заминро ба ҳамин нарх фурӯхтед?» Зан гуфт: «Ҳа, ба ҳамин нарх».

9Петрус ба вай гуфт: «Чаро шумо забон як кардед, ки Рӯҳи Худовандро бисанҷед? Ана онҳое, ки шавҳаратро бурда, гӯр карданд, ба дар наздик мешаванд. Онҳо туро низ мебароранд».

10Ҳамон лаҳза Сафира пеши пойҳои ӯ афтода ҷон дод. Ҷавонмардон чун даромада диданд, ки ӯ мурдааст, бароварда назди шавҳараш гӯронданд. 11Ин воқеа ба дили ҳамаи имондорону касоне, ки ин хабарро шуниданд, тарси азиме андохт.


Аломот ва муъҷизаҳо

12Ба воситаи фиристодагон дар байни мардум муъҷизаву аломоти зиёде нишон дода мешуд. Тамоми имондорон дар айвони Сулаймон якдилона ҷамъ мешуданд[+]. 13Агарчи мардуми Уршалим онҳоро хеле иззату ҳурмат менамуданд, касе ҷуръат намекард, ки ба онҳо ҳамроҳ шавад. 14Аммо рӯз ба рӯз мардону занони зиёд ба Худованд имон оварда, ба онҳо ҳамроҳ мешуданд. 15Одамон беморони худро ба кӯчаҳо мебароварданд ва бар бистару катҳо мегузоштанд, то ки ҳангоми гузаштани Петрус ақаллан сояи ӯ ба онҳо афтода шифо бахшад[+]. 16Ҳатто мардуми гирду атрофи Уршалим беморону онҳоеро, ки аз рӯҳҳои нопок азоб мекашиданд, меоварданд ва ҳама шифо меёфтанд.


Азобҳои фиристодагон

17Инак, саркоҳин[†] ва ҳамаи онҳое, ки бо вай буданд, яъне намояндагони равияи саддуқӣ, ҳасад хӯрданд ва[+] 18фиристодагонро дастгир намуда, ба зиндони шаҳр андохтанд[+]. 19Аммо фариштаи Худованд шабона дарҳои зиндонро кушода, онҳоро баровард[+].

20Фаришта гуфт: «Равед ва дар маъбади Худо[†] истода дар бораи ҳаёти нав ба одамон пурра нақл кунед».

21Онҳо ба сухани фаришта гӯш карда, саҳаргоҳон ба маъбади Худо омаданд ва ба таълими мардум сар карданд.

Вақте ки саркоҳин бо одамонаш расида омад, шӯрои пирон, яъне ҳамаи пирони халқи Исроилро гирд овард. Сипас фармон дод, ки фиристодагонро аз зиндон биёранд. 22Аммо посбонон онҳоро дар зиндон наёфтанд ва омада гуфтанд: 23«Дарҳои зиндон сахт маҳкам буданд ва посбонон пеши дарҳо меистоданд, аммо вақте дарҳоро кушодем, дар дохил касе набуд».

24Ин суханро шунида, сардори посбонони маъбади Худо ва коҳинони калон[†] ҳайрон шуданд, ки аз ин чӣ мешуда бошад. 25Ҳамин вақт шахсе омада ба онҳо хабар дод: «Одамоне ки шумо ба зиндон партофта будед дар маъбади Худо истода, мардумро таълим медиҳанд!»

26Дарҳол сардори посбонони маъбади Худо бо сарбозонаш рафта, фиристодагонро ба шӯрои пирон овард. Лекин на бо зӯрӣ, зеро тарсиданд, ки мабодо мардум худи онҳоро сангсор кунанд[+].

27Фиристодагонро оварда, дар пеши шӯрои пирон рост монданд ва саркоҳин ба онҳо гуфт:[+] 28«Оё мо таълим додани ин номро ба шумо қатъиян манъ накарда будем? Шумо чӣ? Тамоми шаҳри Уршалимро аз таълиматон пур кардед ва боз моро айбдор кардан мехоҳед, ки гӯё хуни он одамро мо рехта бошем»[+].

29Петрус бо фиристодагони дигар дар ҷавоб гуфт: «Мо на ба одамон, балки бештар ба Худо бояд итоат кунем![+] 30Худои падарбузургонамон Исоро, ки шумо ба салиб[†] мехкӯб карда куштед, зинда кард. 31Сипас боло бурда, Ӯро ҳамчун Сарвар ва Наҷотдиҳанда аз дасти росташ шинонд, то ба исроилиён[†] имкон бошад, ки аз гуноҳҳои худ тавба карда, бахшида шаванд. 32Ҳамаи мо шоҳиди ин воқеа ҳастем ва Рӯҳулқудс низ, ки Ӯро Худо ба итоаткорони Худ бахшидааст»[+].

33Аз ин сухан аъзои шӯрои пирон сахт хашмгин шуда, онҳоро куштанӣ шуданд[+]. 34Аммо Ҷамлиил ном фарисие, ки устоди шариат[†] буд ва дар байни мардум иззату эҳтиром дошт, аз ҷояш бархоста фармуд, ки фиристодагонро ба муддате берун бароранд[+]. 35Сипас чунин гуфт: «Исроилиён! Хуб фикр кунед, ки бо ин одамон чӣ кор кардан мехоҳед. 36Пеш аз ин Тавдо ном марде омада буд. Вай худро ким-кӣ гирифт ва тақрибан чорсад кас вайро пайравӣ карданд. Аммо, вақте ки ӯ кушта шуд, пайравонаш пароканда шуданд ва чизе аз ин боқӣ намонд. 37Баъди вай, ҳангоми саршумории аҳолӣ, аз вилояти Ҷалил Яҳудо омад ва баъзе одамонро аз пасаш бурд. Аммо чун ӯро низ куштанд, ҳамаи пайравонаш пароканда шуданд[+]. 38Бинобар ин маслиҳат медиҳам, ки ин одамонро ба ҳолашон гузореду озод кунед. Агар мақсаду корашон аз одамизод бошад, худ аз худ нобуд мешавад, 39лекин агар аз Худо бошад, шумо онҳоро боздошта наметавонед, балки худро ба Худо зид мекунеду халос».

Ин сухани Ҷамлиил ба онҳо писанд омад. 40Онҳо фиристодагонро дароварда қамчинкорӣ карданд. Сипас амр намуданд, ки дигар ба номи Исо гап назананд, ва баъд озод карданд. 41Фиристодагон аз ҳузури шӯрои пирон берун рафтанд ва хурсанд шуданд, ки ба хотири номи Исо сазовори беҳурматӣ гардиданд[+]. 42Ҳамин тавр онҳо ҳар рӯз дар маъбади Худо ва дар хонаҳо таълим дода, хушхабар мерасонданд, ки Исо Масеҳ,[†] яъне Таъиншудаи махсуси Худо аст.

### 6


Интихоби ҳафт нафар барои хизмат

1Он рӯзҳо дар баробари зиёд шудани шумораи шогирдон мушкиле ба миён омад. Яҳудиёни[†] юнонизабон аз яҳудиёни таҳҷоӣ шикоят карданд, ки онҳо ҳангоми тақсими хӯроки ҳаррӯза бевазанони юнонизабонро ба назар намегиранд[+]. 2Барои ҳамин дувоздаҳ фиристода[†] ҳамаи шогирдонро ҷамъ намуда гуфтанд: «Агар мо паҳн кардани каломи Худоро як сӯ монда, бо тақсими хӯрок машғул шавем, дуруст намешавад. 3Бародарон, бинобар ин аз байни худ ҳафт каси некном ва пур аз Рӯҳу ҳикматро интихоб намоед, то ки ин вазифаро ба дӯши онҳо гузорем[+]. 4Мо бошем, бо дуову таълим ва мавъизаи калом машғул шавем».

5-6Ин пешниҳод ба тамоми ҷамъомадагон писанд омад. Пас онҳо ҳафт касро интихоб намуда, ба назди фиристодагон оварданд. Инҳо Истефанус, шахси пур аз имон ва Рӯҳулқудс,[†] инчунин, Филиппус, Прӯхурус, Никонӯр, Тимӯн, Парминос ва Никӯлоус буданд. Никӯлоус аз шаҳри Антокия буда, дини яҳудиро қабул карда буд. Фиристодагон дастҳояшонро бар онҳо ниҳода, дуо карданд, яъне онҳоро ба хизмат таъйин намуданд[+][+].

7Ҳамин тавр каломи Худо паҳн мешуд ва дар Уршалим шумораи шогирдон босуръат меафзуд. Ҳатто аз миёни коҳинон[†] нафарони зиёде ба Исои Масеҳ[†] имон оварданд[+].


Дастгир шудани Истефанус

8Истефанус марде пур аз файзу меҳрубонӣ ва қуввати Худо буд. Ӯ дар байни мардум муъҷизоту аломоти бузург нишон медод. 9Дар он ҷо аз шаҳрҳои Қайравон ва Искандария одамоне буданд, ки ба ҷамоатхонаи Озодон тааллуқ доштанд. Онҳо бо Истефанус баҳс карданд. Ба ин баҳс баъзе одамони вилоятҳои Киликия ва вилояти Осиё ҳамроҳ шуданд. 10Аммо ба Рӯҳу ҳикмати сухани вай муқобилат нишон дода натавонистанд[+]. 11Сипас онҳо ба чанд кас пинҳонӣ пора дода гуфтанд, ки чунин бигӯянд: «Мо худ шунидем, ки Истефанус бар зидди Мусо ва Худо сухани куфромез мегуфт»[+].

12Ҳамин тавр онҳо мардум ва пирони қавму устодони шариатро[†] бар зидди вай шӯр андохтанд ва Истефанусро дастгир намуда, пеши шӯрои пирон оварданд. 13Сипас шоҳидони бардурӯғро даъват намуданд, ки чунин гуфтанд: «Ин одам ҳамеша бар зидди ин маъбади пок ва шариати Мусо сухан меронад[+]. 14Мо худамон шунидем. Ӯ мегуфт, ки Исои Носирӣ маъбади Худоро[†] вайрон мекунад ва расму ойинеро, ки Мусо ба мо додааст, тағйир медиҳад»[+].

15Ҳангоми ин сухан бошандагони шӯрои пирон бодиққат ба Истефанус нигариста, диданд, ки рӯйи ӯ мисли рӯйи фаришта медурахшид.

### 7


Истефанус ба шӯрои пирон сухан мегӯяд

1Сипас саркоҳин[†] аз Истефанус пурсид: «Ин гап рост аст?»

2Истефанус дар ҷавоб гуфт: «Бародарон ва падарон, гӯш кунед! Вақте ки бобокалони мо Иброҳим дар кишвари Байнаннаҳрайн зиндагӣ мекард, яъне, пеш аз он ки ба шаҳри Ҳорон кӯчад, Худои Бузург ба ӯ зоҳир шуда гуфт: 3„Ватан ва хешу таборатро гузошта, ба замине, ки ба ту нишон медиҳам, бирав“. 4Ҳамин тавр Иброҳим кишвари калдониён, яъне Байнаннаҳрайнро тарк намуда, дар Ҳорон истиқомат кард. Баъди вафоти падараш Худо ӯро аз он ҷо ба замине, ки шумо ҳоло дар он зиндагӣ мекунед, кӯчонид. 5Лекин аз он барои соҳибӣ карданаш ба андозаи як пайи пой ҳам ба ӯ замин надодааст, балки ваъда додааст, ки ин заминро ба ӯ ва сипас ба насли ӯ хоҳад бахшид. Гарчанде ки Иброҳим ҳанӯз фарзанд надошт, 6Худо ба ӯ чунин гуфт: „Насли ту дар сарзамини бегона ғариб хоҳад шуд. Онҳоро ғулом намуда, чорсад сол азоб медиҳанд. 7Лекин Ман халқеро, ки онҳоро ғулом мегардонад, ҷазо медиҳам ва баъд аз ин насли ту аз он кишвар баромада дар ин ҷо Маро парастиш мекунанд“. 8Худо ҳамчун нишони паймон бо Иброҳим аҳди хатнаро[†] баст. Бинобар ин, Иброҳим, вақте ки падари Исҳоқ шуд, ӯро дар ҳаштрӯзагиаш хатна кард. Дертар Исҳоқ падари Яъқуб шуд. Яъқуб бошад, падари дувоздаҳ ниёгони мо гардид.

9Падарони мо ҳасад бурда, додари худ Юсуфро ҳамчун ғулом ба Миср фурӯхтанд. Аммо Худо бо Юсуф буд 10ва ӯро аз ҳамаи ғамҳояш халос намуд. Худо ба Юсуф дар назари фиръавн,[†] яъне подшоҳи Миср лутфу меҳрубонӣ ва ҳикмату ҳурмат бахшид. Бинобар ин подшоҳ Юсуфро бар Миср ва дарбораш сардор таъин кард. 11Инак дар тамоми сарзамини Миср ва Канъон гуруснагӣ сар зада, боиси азоби зиёде гардид. Падарони мо ба худ хӯроке намеёфтанд. 12Яъқуб чун шунид, ки дар Миср гандум будааст, падаркалонҳои моро бори аввал ба он ҷо фиристод. 13Лекин, вақте ки бори дуввум ба Миср омаданд, Юсуф худро ба онҳо ошкор кард ва хонаводаи Юсуф ба фиръавн маълум гардид. 14Сипас Юсуф одам фиристод, то ки падараш Яъқубро бо тамоми хонаводааш, ки ҳамагӣ ҳафтоду панҷ кас буданд, даъват намояд. 15Яъқуб ба Миср омад ва дар он ҷо ӯ ва падаркалонҳои мо аз олам чашм пӯшиданд. 16Ҷасади онҳоро ба сарзамини Канъон – шаҳри Шакем бурда, дар қабре, ки Иброҳим аз писарони Ҳамӯр бо нуқра харида буд, гузоштанд.

17Чун вақти иҷро шудани ваъдаи Худо, ки ба Иброҳим дода буд, наздик шуд, халқи мо дар Миср меафзуд ва бузург мешуд. 18Рӯзе ба тахти кишвари Миср фиръавни нав, яъне шоҳи нав нишаст, ки Юсуфро намешинохт. 19Ӯ падарони моро ба танг меовард, фиреб медод ва маҷбур мекард, ки кӯдакони навзоди худро бароварда ба марг супоранд.

20Он рӯзҳо Мусо ба дунё омад. Ӯ кӯдаки хеле зебо буд. Се моҳ ӯро дар хонаи падараш нигаҳбонӣ карданд[+]. 21Баъд берун бароварда, ба ҷое гузоштанд ва духтари фиръавн ӯро гирифта ҳамчун писари худ калон кард. 22Мусо тамоми ҳикмати Мисрро аз худ карда, дар гуфтору кирдор пурзӯр шуд. 23Дар чилсолагиаш хост бародарони худ, яъне исроилиёнро[†] хабар гирад. 24Чун дид, ки марди мисрие як марди исроилиро азоб медиҳад, тарафдорӣ намуд ва аз шахси мисрӣ қасос гирифта ӯро кушт. 25Мусо фикр кард, ки бародаронаш мефаҳманд, ки Худо онҳоро ба воситаи ӯ наҷот медиҳад, аммо онҳо нафаҳмиданд. 26Рӯзи дигар Мусо дид, ки ду исроилӣ кашмакаш мекунанд, ва онҳоро оштӣ доданӣ шуда гуфт: „Эй мардҳо, чаро ҳамдигарро меранҷонед, охир шумо бародар ҳастед-ку?“

27Аммо марде, ки зӯрӣ мекард, Мусоро тела дода гуфт: „Кӣ туро бар мо раису довар мондааст?! 28Ё мехоҳӣ, ки маро ҳам мисли он мисрии дирӯза бикушӣ?!“

29Мусо ин суханонро шунида, аз кишвари Миср гурехт ва дар сарзамини Мидён ғариб шуд. Дар он ҷо ду писари ӯ таваллуд шуд. 30Аз байн чил сол гузашт. Рӯзе дар биёбон – назди кӯҳи Сино фариштае аз миёни шуълаҳои оташе, ки аз як бутта мебаромад, ба вай зоҳир шуд. 31Ин ҳодисаро дида Мусо ҳайрон шуд. Чун наздиктар мерафт, то ки онро беҳтар бинад, овози Худовандро шунид: 32„Ман Худои падаронат – Худои Иброҳиму Исҳоқу Яъқуб ҳастам“. Мусо аз тарс меларзид ва ҳатто ба он нигоҳ карда наметавонист. 33„Пойафзоратро каш, – гуфт Худованд, – зеро ҷойи истодаат муқаддас аст. 34Ман тангии халқамро дар Миср бо чашми Худ дидам ва оҳу нолаи онҳоро шунида фуруд омадам, то ки онҳоро халос кунам. Акнун биё, Ман туро ба Миср мефиристам“.

35Худо ба воситаи фариштае, ки дар буттаи сӯхтаистода зоҳир шуд, Мусоро ҳамчун раис ва халосгар ба назди исроилиён фиристод, худи ҳамон Мусоро, ки онҳо „кӣ туро бар мо раису довар мондааст“ гуфта рад карда буданд. 36Ҳамин Мусо ҳам дар Миср, ҳам дар назди баҳри Сурх ва ҳам дар биёбон дар давоми чил сол муъҷизаву аломатҳои зиёд нишон дода, одамонро берун овард. 37Ҳамин Мусо ба исроилиён гуфта буд: „Худо аз байни халқатон ба шумо Пайғамбаре ба мисли ман ба миён хоҳад овард“[+]. 38Ҳамин Мусо мардумро дар биёбон ҷамъ овард. Сипас дар кӯҳи Сино Худо ба воситаи фаришта бо вай гап зад, то ки Мусо каломи ҳаётбахши Худоро ба мо расонад. 39Аммо падарони мо ба Мусо итоат кардан нахостанд, балки ӯро рад намуда, дар дил хостанд, ки ба Миср баргарданд. 40Онҳо ба бародари Мусо Ҳорун чунин гуфтанд: „Барои мо худоёне бисоз, то ки пешопешамон бираванд. Охир, бо ин Мусо, ки моро аз Миср баровард, намедонем, чӣ ҳодиса рӯй дод!“ 41Он рӯзҳо исроилиён ба худ буте ба шакли гӯсола сохтанд ва ба он бут қурбонӣ карда, аз кори дасти худ шод шуданд ва рақсу бозӣ карданд. 42Аммо Худо аз онҳо рӯй гардонда вогузошт, ки онҳо ба парастиши ситорагони осмон сар кунанд. Чунон ки сухани Худо дар китоби пайғамбарон омадааст:

„Эй хонадони Исроил!
Оё дар давоми чил сол, ки дар биёбон будед,
қурбониву ҳадяҳоро ба Ман меовардед?
43Шумо хаймаи Малук, ситораи худоятон Рифон
– бутҳоеро, ки барои парастиш сохтед, бардошта мегаштед.
Бинобар ин, шуморо дар ҷое асир хоҳам кард,
ки аз кишвари Бобил дуртар бошад“.

44Охир, дар биёбон падаронамон хаймаи шаҳодат доштанд, ки Мусо онро бо фармони Худо аз рӯйи намунаи дидааш бунёд карда буд[+]. 45Падаронамон онро таҳти роҳбарии Юшаъ ба сарзамини Канъон оварданд, ки халқҳои он ҷоро Худо пешопеши исроилиён бадар меронд. Инак, то замони шоҳ Довуд ҳамин хаймаи Худо[†] дар байни мардум буд. 46Сипас шоҳ Довуд, ки дар назари Худо лутфу меҳрубонӣ пайдо карда буд, аз Худо хоҳиш намуд, ки барои Ӯ, яъне барои Худои Яъқуб хонае бисозад. 47Дар охир на Довуд, балки шоҳ Сулаймон ба Ӯ хона бино кард. 48Аммо Худои Таоло дар хонаҳое, ки бо дасти одамизод сохта шудаанд, зиндагӣ намекунад. Дар ин бора аз забони пайғамбар чунин омадааст:[+]

49„Осмон тахти Ман аст ва замин пойандозам.
Чӣ гуна хона барои Ман сохта метавонед? – мегӯяд Худованд.
– Куҷо ҷойи истироҳати Ман шуда метавонад?
50Оё ҳамаи инро дастони Ман наофаридаанд?“

51Шумо мардуми саркаш ҳастед, ки дилу гӯшҳоятон хатна нашудааст. Шумо мисли падарони худ ҳамеша ба Рӯҳулқудс[†] зиддият мекунед. 52Кадом пайғамбарро медонед, ки ӯро падарони шумо озор надода бошанд? Падарони шумо ҳамаи онҳоеро, ки омадани Росткорро пешгӯйӣ мекарданд, мекуштанд. Акнун шумо Худи Росткорро таслим карда куштед[+]. 53Шумо шариатро,[†] ки ба воситаи фариштагон бароятон дода шуда буд, қабул намудед, лекин онро иҷро накардед»[+].


Истефанус кушта мешавад

54Ҳозирон ин суханро шунида аз хашм дандонҳояшонро ғиҷиррос мезанонданд[+]. 55Истефанус, ки аз Рӯҳулқудс пур шуда буд, ба осмон нигоҳ карда, шукӯҳу ҷалоли Худоро дид ва Исоро, ки аз дасти рости Худо меистод[+].

56«Нигаред! – гуфт Истефанус, – осмонро кушода мебинам ва Писари Одамизодро,[†] ки аз дасти рости Худо меистад»[+].

57Аммо онҳо гӯшҳояшонро маҳкам карда, бо доду фарёд ба ӯ дарафтоданд. 58Сипас ӯро аз шаҳр берун бароварда, сангсор карданд. Дар ин ҳангом он шоҳидони бардурӯғ, ки Истефанусро туҳмат карданд, ҷомаҳои худро пеши пойҳои ҷавонмарде гузошта буданд, ки Шоул ном дошт[+]. 59Мардум Истефанусро сангсор мекарданд, лекин ӯ дуо мегуфт: «Эй Худованд Исо, рӯҳи маро қабул кун!»[+]

60Сипас ба зону афтода, бо овози баланд гуфт: «Худовандо, ин гуноҳро бар дӯши онҳо нагузор».

Инро гуфту ҷон дод[+].

### 8


Азобҳо имондоронро пароканда мекунад

1Шоул низ тарафдори куштани Истефанус буд.

Аз ҳамон рӯз сар карда дар шаҳри Уршалим аҳли ҷамоати имондоронро[†] сахт озор медоданд. Ғайр аз фиристодагон[†] ҳамаи имондорон ба шаҳру деҳоти сарзамини Яҳудия ва Сомара пароканда шуданд[+]. 2Ҳамзамон, мардони худотарс омада, Истефанусро ба хок супурданд ва барои ӯ мотам гирифта, сахт гиря карданд. 3Шоул бошад аз пайи нобуд кардани аҳли ҷамоати масеҳиён[†] буд. Ӯ хона ба хона гашта мардону занонро кашола карда, бурда ба зиндон меандохт[+].

4Дар баробари ин парокандашудагон, ба ҳар ҷое ки мерафтанд, хушхабар мерасонданд[+]. 5Филиппуси шогирди Исо низ дар яке аз шаҳрҳои Сомара ба одамон дар бораи Масеҳ, яъне Таъиншудаи Худо[†] гап мезад[+]. 6Вақте ки мардум суханони Филиппусро шуниданд ва диданд, ки муъҷизаҳо нишон медиҳад, ба суханонаш якдилона ва бодиққат гӯш медоданд. 7Рӯҳҳои нопок бо доду фиғон аз ҷинзадагон берун мешуданд. Маъюбону шалҳои зиёде шифо меёфтанд ва[+] 8дар тамоми шаҳр хурсандии бузурге ҳукмфармо буд.


Беҳурматии Шимъуни ҷодугар ба Худо

9Он вақт дар шаҳр Шимъун ном марде буд, ки мардуми Сомараро бо ҷодугарӣ дар ҳайрат мегузошт ва худро чун шахси бузург вонамуд мекард. 10Ҳама хурду калон ба ӯ бодиққат гӯш мекарданд ва мегуфтанд, ки вай қувваи бузурги Худост. 11Шимъун солҳои зиёд ҳамаро бо сеҳру ҷодуи худ ҳайрон мекард ва аз ин сабаб мардум ба ӯ бодиққат гӯш мекарданд. 12Вале чун ба хушхабари Филиппус дар бораи Подшоҳии Худо[†] ва Исои Масеҳ гӯш дода, имон оварданд, мардону занон таъмид[†] гирифтанд. 13Шимъун ҳам бовар кард. Вай низ таъмид гирифта, аз Филиппус дур намешуд, зеро аз дидани чунин муъҷизаву аломатҳои бузург дар ҳайрат монда буд[+].

14Дар шаҳри Уршалим фиристодагон чун шуниданд, ки мардуми Сомара ба каломи Худо имон оварданд, ба наздашон Петрусу Юҳанноро фиристоданд[+]. 15Онҳо расидан замон барои имондорони сомарӣ дуо карданд, то ба онҳо низ Рӯҳулқудс[†] ато шавад,[+] 16зеро дар Сомара ҳанӯз Рӯҳулқудс ба касе фуруд наомада буд. Онҳо фақат ба номи Худованд Исо таъмид гирифта буданд[+]. 17Сипас фиристодагон бар онҳо даст гузоштанд ва ба онҳо Рӯҳулқудс дода шуд[+]. 18Шимъун чун дид, ки ба воситаи дастгузории фиристодагон Рӯҳ дода мешавад, ба онҳо пул оварда, 19гуфт: «Ба ман ҳам чунин қудрат диҳед, то ба ҳар кас, ки даст гузорам, Рӯҳулқудс дода шавад».

20Аммо Петрус дар ҷавоб гуфт: «Пулат аз сарат монад. Ту гумон мекунӣ, ки туҳфаи Худоро бо пул харида метавонӣ?! 21Дар ин масъала ба ту ҳаққу ҳиссае нест, чунки дилат дар назари Худо сиёҳ аст. 22Аз бадии кардаат тавба намуда, ба Худованд дуо кун, шояд ин нияти бади дилатро бубахшад[+]. 23Мебинам, ки дилат пур аз ҳасад ва ту пойбанди гуноҳ ҳастӣ».

24«Дар ҳаққи ман ба Худованд дуо кунед, – хоҳиш кард Шимъун, – то аз он чи гуфтед, чизе ба сарам наояд».

25Сипас фиристодагон дар бораи Исои Масеҳ шаҳодат дода, каломи Худовандро паҳн карданд ва гашта ба Уршалим равона шуданд. Онҳо роҳравон дар бисёр деҳоти сарзамини Сомара хушхабар мерасонданд[+].


Имон овардани хазинадор

26Фариштаи Худованд ба Филиппус чунин гуфт: «Бархезу бо роҳи биёбон, ки аз Уршалим ба шаҳри Ғазза меравад, ба ҷануб бирав»[+].

27-28Ӯ бархоста равона шуд. Дар роҳ ӯ марди ҳабашиеро дид, ки барои парастиш ба Уршалим сафар карда, акнун ба ватанаш бармегашт. Он мард хизматгор ва нигаҳбони хазинаи Кандока – маликаи кишвари Ҳабашистон буд. Вай бар аробааш нишаста, китоби пайғамбар Ишаъёро мехонд. 29Рӯҳулқудс ба Филиппус гуфт: «Ба ароба наздик шуда, баробари он бирав»[+].

30Филиппус давида ба он наздик шуд ва шунид, ки марди ҳабашӣ китоби пайғамбар Ишаъёро мехонад. Филиппус аз вай пурсид: «Оё маънои он чиро, ки мехонӣ, мефаҳмӣ?»

31Марди ҳабашӣ ҷавоб дод: «Агар касе ба ман нафаҳмонад, чӣ хел фаҳмам?» Пас аз Филиппус хоҳиш намуд, ки ба ароба савор шуда, бо вай нишинад[+]. 32Порчае, ки марди ҳабашӣ аз навиштаҷот[†] мехонд, ин буд:

«Ӯ чун гӯсфанде, ки ба куштан бурда мешавад, хомӯш буд
ва мисли баррае дар назди пашмтарошон даҳонашро накушод.
33Ӯро паст заданд ва аз рӯйи инсоф ҳукм накарданд.
Кӣ метавонад дар бораи насли Ӯ сухан гӯяд?
Зеро ҳаёти Ӯ аз замин канда шуд».

34Хазинадор аз Филиппус пурсид: «Хоҳиш мекунам, бигӯ, ки ин суханро пайғамбар дар бораи худаш гуфтааст ё каси дигар?»

35Филиппус аз ҳамин порчаи навиштаҷот сар карда ба вай дар бораи Исо хушхабар расонд[+]. 36-37Инак, роҳравон онҳо ба ҷойи серобе расиданд ва хазинадор гуфт: «Ана об! Чаро таъмид нагирам?!»

38Сипас ӯ фармуд, ки аробаро боздорад ва ҳар ду – Филиппус ва хазинадор, ба об даромаданд. Филиппус ӯро таъмид дод. 39Чун аз об баромаданд, Рӯҳи Худованд Филиппусро гирифта бурд. Хазинадор дигар ӯро надид ва роҳашро хурсандона давом дод. 40Филиппус бошад, дар шаҳри Ашдӯд пайдо шуд. Ӯ шаҳр ба шаҳр гашта то рӯзе, ки ба шаҳри Қайсария расид, дар ҳама ҷо хушхабар эълон мекард.

### 9


Имон овардани Шоул

1Шоул шогирдони Худовандро бо куштан метарсонд. Ӯ назди саркоҳин[†] омада,[+] 2хоҳиш намуд, ки ба вай барои ҷамоатхонаҳои шаҳри Димишқ номаҳо нависта диҳад, то ҳар касеро, ки пайрави ин Роҳ ёбад, хоҳ мард бошад, хоҳ зан, баста ба Уршалим орад.

3Ҳангоми роҳ рафтан, дар наздикии шаҳри Димишқ, ногаҳон аз осмон нуре пайдо шуда, Шоулро фаро гирифт[+]. 4Ӯ ба замин афтода, овозе шунид, ки мегуфт: «Шоул, Шоул! Чаро Маро озор медиҳӣ?»

5Шоул пурсид: «Эй Аълоҳазрат, Ту кистӣ?»

Овоз дар ҷавоб гуфт: «Ман ҳамон Исоям, ки озораш медиҳӣ. 6Акнун аз ҷоят хеста, ба шаҳр даро. Дар он ҷо ба ту як кас мегӯяд, ки чӣ бояд кунӣ».

7Ҳамсафарони Шоул мисли гунг меистоданд, чунки овозро мешуниданд, аммо касеро намедиданд. 8Шоул аз замин бархоста, чашмонашро кушод, лекин чизеро дида наметавонист. Сипас вайро аз дасташ гирифта ба Димишқ оварданд. 9Дар он ҷо се рӯз нобино монд ва чизе намехӯрду наменӯшид.

10Инак, дар шаҳри Димишқ Ҳанониё ном шогирде буд. Худованд ба вай аён шуда гуфт: «Ҳанониё!»

Ҳанониё дар ҷавоб гуфт: «Лаббай, Худованд»[+].

11Худованд гуфт: «Бархез ва ба кӯчае, ки Рост ном дорад, бирав! Дар он ҷо хонаи Яҳудоро ёфта, мардеро аз шаҳри Тарсус бипурс, ки Шоул ном дорад. Вай ҳозир дуо мекунад,[+] 12ва ба ӯ аён шуд, ки Ҳанониё ном марде омада, бар ӯ даст гузошта, чашмонашро бино мекунад».

13Ҳанониё гуфт: «Худовандо! Дар бораи ин одам аз бисёр касон шунидам, ки дар Уршалим ба пайравони Ту хеле бадӣ кардааст. 14Дар ин шаҳр низ ӯ аз коҳинони калон[†] иҷозат дорад, ки ҳамаи онҳоеро, ки номи Туро ба забон мегиранд, дастгир намояд».

15Аммо Худованд гуфт: «Бирав! Зеро Ман вайро ҳамчун асбоби Худ интихоб кардаам, то ки номи Маро назди ғайрияҳудиён,[†] подшоҳон ва исроилиён[†] эълон намояд[+]. 16Ман ба ӯ нишон медиҳам, ки ба хотири номи Ман бояд чӣ қадар азоб кашад»[+].

17Ҳанониё рафта, он хонаро ёфту даромад ва бар Шоул даст гузошта гуфт: «Бародар Шоул, Худованд Исо, ки дар роҳ ба ту зоҳир шуд, маро ба наздат фиристод, то ки чашмонат бино шаванд ва аз Рӯҳулқудс[†] пур шавӣ»[+].

18Ҳамон лаҳза аз чашмони Шоул гӯё пардае гирифта шуд ва ӯ бино гардид.

Сипас Шоул бархеста, таъмид[†] гирифт ва 19хӯрок хӯрда, қувват ёфт.


Шоул дар шаҳри Димишқ

Шоул якчанд рӯз бо шогирдони Исо дар Димишқ монд[+]. 20Вай дарҳол ба ҷамоатхонаҳои яҳудиён[†] рафта, дар бораи Исо гап зад, ки Ӯ Писари Худост.[†] 21Шунавандагон ҳайрон шуда мегуфтанд: «Ин ҳамон одам нест, ки дар Уршалим пайравони ин Шахсро нобуд мекард? Оё ба ин ҷо низ барои ҳамин наомадааст, ки онҳоро дастгир намуда, назди коҳинони калон барад?»[+]

22Шоул рӯз ба рӯз дар эълон кардани хушхабар пурзӯртар мешуд. Вай ба яҳудиёни Димишқ Масеҳ,[†] яъне Таъиншудаи Худо[†] будани Исоро чунон исбот менамуд, ки онҳо дар ҷавоб чизе гуфта наметавонистанд[+].

23Баъди гузаштани якчанд рӯз яҳудиён қасд карданд, ки Шоулро бикушанд[+]. 24Аммо Шоул аз нияти онҳо хабардор шуд. Азбаски онҳо бо ин мақсад шабу рӯз назди дарвозаи шаҳр истода, ӯро мепоиданд, 25ҳамроҳонаш шабона ӯро ба сабаде гузошта, аз сӯрохии девори шаҳр поён фуроварданд[+].


Шоул дар шаҳри Уршалим

26Шоул ба шаҳри Уршалим омада, хост, ки ба шогирдони Исои Масеҳ ҳамроҳ шавад, аммо онҳо аз ӯ тарсиданд. Онҳо бовар намекарданд, ки Шоул шогирди Масеҳ шудааст. 27Лекин Барнаббо ӯро ба назди фиристодагон[†] оварда, ба онҳо нақл намуд, ки чӣ тавр Шоул дар роҳ Худовандро дидаасту Худованд бо ӯ гап задааст ва чӣ гуна вай дар шаҳри Димишқ дар бораи Исо далерона гап мезад[+].

28Ҳамин тавр Шоул бо шогирдон дар Уршалим рафтуомад карда, дар бораи Худованд далерона гап мезад. 29Вай бо баъзе яҳудиёни юнонизабон гуфтугӯ ва баҳс менамуд, аммо онҳо аз пайи куштани ӯ буданд[+]. 30Имондорон аз ин бохабар шуда, ӯро ба бандари шаҳри Қайсария бурданд ва аз он ҷо ба шаҳри Тарсус гусел карданд[+].

31Он рӯзҳо аҳли ҷамоати имондорон[†] дар тамоми сарзамини Яҳудияву Ҷалилу Сомара оромӣ ёфта, худотарсона зиндагӣ мекарданду бо ёрии Рӯҳулқудс пурзӯр ва зиёд мешуданд.


Шифо ёфтани Аниёс

32Петрус тамоми ноҳияро гашта, ба назди имондорони шаҳри Лудда омад. 33Дар он ҷо Аниёс ном мардеро дид, ки ҳашт сол боз шал дар ҷойгаҳаш мехобид. 34Петрус ба вай гуфт: «Аниёс, Исои Масеҳ туро шифо медиҳад. Бархезу ҷойгаҳатро ҷамъ кун».

Марди шал дарҳол аз ҷояш хест[+]. 35Мардуми шаҳри Лудда ва дашти Шорӯн ӯро сиҳат дида, ба Худованд рӯй оварданд.


Зинда шудани Тобито

36Ҳамчунин, дар шаҳри Ёфо Тобито ном шогирди Исо зиндагӣ мекард, ки маънои номаш «ғизол» аст. Ӯ зани некӯкор буда, хайроти зиёд мекард[+]. 37Рӯзе вай бемор шуда мурд. Ҷасади ӯро шуста, дар болохона гузоштанд.

38Шогирдон чун шуниданд, ки Петрус дар шаҳри Лудда аст, ки ба шаҳри Ёфо наздик буд, ду касро ба наздаш фиристода, хоҳиш намуданд, ки зуд ба пеши онҳо биёяд. 39Петрус дарҳол бо онҳо рафт.

Чун расид, ӯро ба болохона бароварданд. Дар болохона бевазанон Петрусро иҳота намуда, гирякунон, ҷомаву куртаҳои дар зиндагияш дӯхтаи Ғизолро ба ӯ нишон медоданд. 40Лекин Петрус хоҳиш намуд, ки онҳо берун бароянд. Сипас зону зада, дуо кард ва ба ҷасад нигариста гуфт: «Тобито, бархез!»

Тобито чашмонашро кушода, Петрусро дид ва аз ҷояш хеста, нишаст[+]. 41Петрус ӯро аз дасташ гирифта ба по хезонд ва имондоронро ҳамроҳи бевазанон даъват карда, ӯро зинда нишон дод[+]. 42Ин воқеа дар тамоми Ёфо овоза шуд ва одамони бисёре ба Худованд Исо имон оварданд.

43Петрус муддате дар шаҳри Ёфо монд ва дар хонаи Шимъуни чармгар зиндагӣ кард.

### 10


Фаришта ба Корнилиюс гап мезанад

1Дар шаҳри Қайсария марде бо номи Корнилиюс зиндагӣ мекард. Ӯ мирисади лашкаре буд, ки Италиявӣ ном дошт. 2Корнилиюс ва тамоми хонаводааш одамони диндору худотарс буданд. Ӯ ба мардум бисёр хайр менамуд ва ҳамеша ба Худо дуо мекард[+]. 3Рӯзе, тақрибан соати се, ба Корнилиюс фариштаи Худо аён шуд ва ба ӯ наздик омада, гуфт: «Корнилиюс!»[+]

4Ӯ тарсон, аз фаришта чашм наканда, гуфт: «Лаббай, эй Аълоҳазрат».

Фаришта ба вай гуфт: «Худо дуоятро шунид ва хайроти туро қабул кард[+]. 5Акнун ба шаҳри Ёфо одам бифирист, то ки Шимъуни лақабаш Петрусро ба наздат даъват кунад. 6Ҳоло ӯ дар хонаи Шимъуни чармгар, ки дар соҳили баҳр мебошад, меҳмон аст»[+].

7Вақте фариштае, ки бо ӯ гап мезад, нопадид шуд, Корнилиюси мирисад ду хизматгор ва як сарбози диндорашро, ки дар хизмати ӯ буд, ҷамъ овард. 8Мирисад тамоми ҳодисаро ба онҳо баён кард ва онҳоро ба шаҳри Ёфо фиристод.


Худо ба Петрус хобе мефиристад

9Рӯзи дигар, нисфирӯзӣ, ҳангоме ки одамони Корнилиюс ба шаҳр наздик мешуданд, Петрус барои дуо болои бом баромад[+]. 10Дар он ҷо ӯ гурусна монд ва хост, чизе бихӯрад. Аммо ҳанӯз хӯрок тайёр нашуда, Петрус ба ҳолати бехудӣ афтод. 11Ӯ дид, ки осмон кушода шуда, аз он чизе ба монанди дастархони калон, ки аз чор гӯшааш овезон буд, ба замин мефарояд. 12Даруни он аз ҳар гуна ҳайвоноти чорпо, хазандагон ва паррандагони осмон пур буд. 13Сипас ӯ овозе шунид, ки мегуфт: «Петрус, хез, куш ва хӯр!»

14Петрус ҷавоб дод: «Ҳаргиз, Худовандо! Ман дар умрам ягон чизи ҳаром ё нопок нахӯрдаам».

15Овоз бори дигар гуфт: «Он чиро, ки Худо ҳалол кардааст, ҳаром нашумор»[+].

16Ин ҳодиса се бор такрор шуд. Сипас дастархон зуд ба осмон рафт.

17Петрус ҳанӯз дар фикри чизҳои аёншуда буд, ки одамони Корнилиюс хонаи Шимъунро ёфта, ба дарвоза наздик шуданд. 18Онҳо фарёд карданд: «Шимъуне, ки лақабаш Петрус аст, дар ҳамин ҷост?»

19Он гоҳ Рӯҳулқудс[†] ба Петрус, ки ҳанӯз дар бораи чизҳои дидааш фикр мекард, гуфт: «Туро се одам ҷустуҷӯ мекунанд[+]. 20Бархеста, ба наздашон фуро ва бе ягон шубҳа бо онҳо бирав, чунки онҳоро Ман фиристодам».[†]

21Петрус фуромада, ба онҳо гуфт: «Манам он касе, ки меҷӯед. Чӣ хизмат?»

22Онҳо ҷавоб доданд: «Мо аз ҷониби Корнилиюси мирисад омадем, ки марди росткору худотарс буда, дар байни тамоми яҳудиён[†] номи нек дорад. Фариштаи муқаддас ба ӯ фармудааст, ки шуморо ба хонааш даъват намуда, суханонатонро шунавад»[+].

23Пас Петрус онҳоро ба хона таклиф карда, меҳмондорӣ кард.

Рӯзи дигар Петрус бо онҳо ба роҳ даромад. Баъзе имондорони шаҳри Ёфо ба вай ҳамроҳ шуданд. 24Пас аз як рӯз онҳо ба Қайсария расиданд. Корнилиюс хешу табору дӯстони наздикашро ҷамъ оварда, интизори Петрус ва ҳамроҳонаш буд. 25Вақте ки Петрус ба ҳавлӣ даромад, Корнилиюс назди пойҳои ӯ афтода, саҷда кард[+]. 26Аммо Петрус ӯро хезонда, гуфт: «Бархез, ман ҳам одам ҳастам»[+].

27Сипас Петрус бо Корнилиюс гапзанон ба хона даромада, дид, ки мардуми зиёде ҷамъ омадаанд. 28Инак ба онҳо гуфт: «Чунон ки медонед, ба яҳудиён бо ғайрияҳудиён[†] рафтуомад кардану ба хонаи онҳо даромадан манъ аст. Аммо Худо ба ман нишон дод, ки касеро ифлос ё нопок наҳисобам[+]. 29Бинобар ин, вақте ки даъват карданд, бечуну чаро омадам. Акнун гӯед, ки ба ман чӣ кор доштед?»

30Корнилиюс ҷавоб дод: «Чор рӯз пеш ман дар хонаам дуо мекардам. Соат мисли ҳозир наздики се буд. Баногоҳ дар наздам марде пайдо шуд, ки либоси дурахшон дар бар дошт. 31Ӯ ба ман гуфт: „Корнилиюс, Худо дуои туро шунид ва хайроти туро қабул кард. 32Акнун ба шаҳри Ёфо одам фиристода, Шимъунро, ки лақабаш Петрус аст, даъват бикун. Ҳоло ӯ дар хонаи Шимъуни чармгар, ки дар соҳили баҳр мебошад, меҳмон аст“. 33Бинобар ин дарҳол ба наздат одам фиристодам ва ту нағз кардӣ, ки омадӣ. Ҳоло мо ҳама дар ҳузури Худо ҷамъ омадем, то ҳар чи ки Худованд ба ту фармудааст, бишнавем».

34Петрус суханашро сар кард: «Ана акнун фаҳмидам, ки дар ҳақиқат Худо ба касе рӯйбинӣ намекардааст,[+] 35балки одамони худотарсу росткорро аз ҳама халқҳо қабул мекардааст[+]. 36Хушхабари сулҳу осоиш ба воситаи Худованди ҳамагон – Исои Масеҳ[†] дода шуд ва шумо аз ин паём, ки Худо ба халқи Исроил фиристод, бохабар ҳастед. 37Шумо медонед, пас аз он ки Яҳё одамонро ба таъмид[†] даъват намуд, аз сарзамини Ҷалил сар карда, то саросари сарзамини Яҳудия чӣ рӯй дод[+]. 38Яъне медонед, ки Худо ба Исои Носирӣ Рӯҳулқудс ва қувва бахшид. Исо ҳар сӯ сафар карда, корҳои нек анҷом дод ва ҷинзадагонро раҳо кард, чунки Худо бо Ӯ буд[+]. 39Мо худ ба ҳама коре, ки Ӯ дар кишвари яҳудиён ва шаҳри Уршалим кард, шоҳид ҳастем. Исои Масеҳро ба салиб[†] овехта куштанд, 40вале Худо Ӯро дар рӯзи сеюм зинда кард ва ба одамон зоҳир намуд. 41Аммо на ба тамоми халқ, балки танҳо ба шоҳидоне, ки Худо пешакӣ интихоб намуд, яъне ба мо, ки пас аз зинда шуданаш бо Ӯ мехӯрдему менӯшидем. 42Сипас Ӯ ба мо фармон дод, ки ба мардум чунин эълон намуда шаҳодат диҳем: Исои Масеҳ ҳамон Таъиншудаи Худост,[†] ки зиндагону мурдагонро доварӣ мекунад[+]. 43Ҳамаи пайғамбарон дар бораи Ӯ шаҳодат додаанд, ки касе ба Ӯ имон оварад, ба воситаи номи Ӯ гуноҳҳояш бахшида мешавад»[+].


Рӯҳулқудс ғайрияҳудиёнро фаро мегирад

44Ҳанӯз Петрус суханашро тамом накарда, Рӯҳулқудс бар ҳамаи шунавандагони каломи Худо фуруд омад. 45Яҳудиёни имондор, яъне ҳамроҳони Петрус дар ҳайрат афтоданд, ки Рӯҳулқудс ҳатто ба ғайрияҳудиён ато мешудааст. 46Зеро онҳо бо гӯшҳои худ мешуниданд, ки ғайрияҳудиён бо ҳар гуна забонҳо гап мезананду Худоро ситоиш мекунанд. Сипас Петрус гуфт:[+] 47«Чунон ки Рӯҳулқудс ба мо ато шуда буд, ба инҳо низ дода шуд. Оё акнун касе метавонад, ба онҳо зиддият намояд, ки таъмид гиранд?»[+]

48Инро гуфта, Петрус фармуд, ки онҳо ба номи Исои Масеҳ таъмид гиранд. Сипас аз Петрус хоҳиш намуданд, ки якчанд рӯз бо онҳо бимонад[+].

### 11


Ҳисоботи Петрус ба ҷамоат

1Фиристодагону[†] имондорони сарзамини Яҳудия хабардор шуданд, ки ғайрияҳудиён[†] низ каломи Худоро қабул кардаанд. 2Ҳангоме ки Петрус ба Уршалим баргашт, тарафдорони хатна[†] ӯро танқид карда, гуфтанд:[+] 3«Ту ба пеши одамони хатнанашуда рафтӣ ва бо онҳо нишаста хӯрок хӯрдӣ?!»[+]

4Петрус ба онҳо тамоми воқеаро як ба як баён карда гуфт: 5«Ҳангоме ки дар шаҳри Ёфо дуо мекардам, дар ҳолати бехудӣ ба назарам аён шуд, ки аз осмон чизе ба мисли дастархони калон, ки аз чор гӯшааш овезон буд, ба пешам фуромад[+]. 6Ман ба даруни он нигоҳ карда, ҳайвоноти чорпо, даррандагон, хазандагон ва паррандагони осмонро дидам. 7Сипас овозе шунидам, ки ба ман гуфт: „Петрус, хез, куш ва хӯр!“

8Аммо ман гуфтам: „Ҳаргиз, Худовандо! Ман дар умрам ягон чизи ҳаром ё нопок нахӯрдаам“.

9Овоз аз осмон бори дигар гуфт: „Он чиро, ки Худо ҳалол кардааст, ҳаром нашумор“[+].

10Ин ҳодиса се бор такрор шуд. Сипас ҳамаи он чизҳо ба осмон бардошта шуд. 11Ҳамон лаҳза ба хонае, ки дар он будам, се мард наздик шуданд. Онҳоро аз шаҳри Қайсария ба назди ман фиристода будаанд. 12Рӯҳулқудс[†] ба ман гуфт, ки дудила нашуда бо онҳо равам. Ин шаш бародар низ бо ман рафтанд ва мо ба хонаи Корнилиюс расида даромадем[+]. 13Ӯ гуфт, ки дар хонааш фариштаеро дидааст, ки ба вай чунин гуфтааст: „Ба шаҳри Ёфо одам фиристода, Шимъуни лақабаш Петрусро ба хонаат даъват намо[+]. 14Ӯ ба ту сухане мегӯяд, ки ба воситаи он худат ва тамоми хонаводаат наҷот меёбед“.

15Вақте ки ба сухан шурӯъ кардам, Рӯҳулқудс, чуноне, ки дар аввал бар мо фуруд омада буд, ба онҳо низ фуруд омад[+]. 16Он лаҳза сухани Худованд ба ёдам расид, ки гуфта буд: „Яҳё бо об таъмид[†] медод, лекин шумо бо Рӯҳулқудс таъмид дода мешавед“[+]. 17Инак, Худо ба ғайрияҳудиён худи ҳамон аторо дод, ки ба мо ҳангоми ба Худованд Исои Масеҳ[†] имон оварданамон дода буд. Пас ман кистам, ки ба Худо зиддият намоям?»[+]

18Баъди ин суханон яҳудиён[†] ором шуданд ва Худоро ситоиш намуда гуфтанд: «Маълум мешавад, ки Худо ба ғайрияҳудиён низ имконият додааст, ки аз гуноҳҳояшон тавба карда, ҳаёти абадӣ ёбанд».


Ҷамоати имондорон дар Антокия

19Баъзе аз пайравони Худованд аз сабаби он ки аз паяшон баъд аз марги Истефанус дарафтода буданд, пароканда шуданд. Онҳо то ба кишвари Финиқияи ҷазираи Қиприс ва шаҳри Антокия рафта расиданд, аммо каломи Худоро на ба ҳама, балки танҳо ба яҳудиён мегуфтанд[+]. 20Лекин баъзеи онҳо, ки аз Қипрису Қайравон буданд, ба Антокия расида, хушхабари Худованд Исоро ба ғайрияҳудиён низ мавъиза карданд. 21Худованд ба онҳо ёрӣ медод ва шумораи зиёди одамон имон оварда, ба Худованд рӯй оварданд.

22Ин хабар ба гӯши ҷамоати Уршалим расид ва онҳо Барнабборо ба Антокия фиристоданд[+]. 23Ҳангоме ки Барнаббо ба он ҷо расида файзу меҳрубонии Худоро дид, хурсанд шуд ва ҳамаро насиҳат кард, ки пурра ба Худованд такя кунанд. 24Зеро Барнаббо одами нек, пур аз Рӯҳулқудс ва дар имон мустаҳкам буд. Инак, шумораи зиёди одамон ба Худованд имон оварданд[+]. 25Пас аз ин Барнаббо барои ҷустуҷӯйи Шоул ба шаҳри Тарсус равона шуд[+] 26ва ӯро ёфта, ба шаҳри Антокия овард. Онҳо ҳар ду тамоми сол дар он ҷамоати имондорон[†] монда, мардуми зиёдеро таълим медоданд. Он замон дар Антокия бори аввал шогирдони Исои Масеҳро масеҳиён номиданд.

27Он рӯзҳо аз Уршалим ба Антокия якчанд пайғамбарон омада буданд[+]. 28Яке аз онҳо Оғобус ном дошт. Ӯ бо ёрии Рӯҳулқудс пешгӯйӣ намуд, ки дар саросари замин гуруснагии сахт мешавад (ин дар замони шоҳаншоҳ Клавдиюс рӯй дод)[+]. 29Бинобар ин ҳама шогирдон қарор доданд, ки ба имондорони сарзамини Яҳудия ба қадри имкон кумак фиристонанд. 30Ҳамин тавр онҳо кумаки худро бо дасти Барнаббову Шоул ба роҳбарони ҷамоат фиристоданд.

### 12


Куштани Яъқуб ва дастгир шудани Петрус

1Он замон шоҳ Ҳиродус дасти душманӣ дароз намуд, то ки баъзе аз аъзои ҷамоати имондоронро[†] азоб диҳад. 2Шоҳ бо шамшер Яъқуби бародари Юҳанноро кушт[+]. 3Сипас чун дид, ки ин кораш ба яҳудиён[†] писанд омад, Петрусро низ дастгир намуд. Ин воқеа дар айёми иди Фатир[†] рӯй дод. 4Шоҳ Петрусро ба зиндон андохта, ба чор дастаи сарбозон, ки ҳар яке аз чор сарбоз иборат буд, фармуд, ки ӯро посбонӣ кунанд. Шоҳ мехост, ки баъди иди Наҷот[†] ӯро ба назди мардум барои ҳукм кардан барорад[+]. 5Инак, Петрус дар зиндон буд, аммо аҳли ҷамоати имондорон барои ӯ бо ҷидду ҷаҳд ба Худо дуо мекарданд[+].


Озод шудани Петрус

6Шаби ҳамон рӯз, ки шоҳ Ҳиродус мехост ӯро назди мардум барорад, Петрус дар байни ду сарбоз мехобид. Ӯро бо ду занҷир баста буданд ва назди дари зиндон сарбозони дигар меистоданд. 7Баногоҳ фариштаи Худованд пайдо шуд ва ҳуҷра равшан гардид. Вай ба паҳлӯи Петрус зада, ӯро бедор карду гуфт: «Зуд бархез».

Ҳамон лаҳза занҷирҳо аз дастони Петрус афтоданд. Фаришта суханашро давом дод:[+] 8«Миёнатро банду пойафзоратро пӯш».

Петрус гуфтаи ӯро иҷро намуд. Фаришта гуфт: «Акнун ҷомаатро пӯшида, аз қафои ман биё».

9Петрус баромада, аз қафои фаришта равона шуд. Ӯ фикр кард, ки хоб мебинад, лекин дар асл ин кори фаришта воқеӣ буд. 10Онҳо аввал аз назди як дастаи посбонон ва сипас аз дастаи дуюм гузашта, ба дарвозаи оҳанине, ки ба сӯйи шаҳр мебурд, наздик шуданд. Дарвоза худ аз худ ба рӯйи онҳо кушода шуд. Онҳо аз он гузашта, то ба охири кӯча расида буданд, ки баногоҳ фаришта нопадид шуд[+]. 11Ин вақт Петрус ба худ омада, гуфт: «Акнун аниқ фаҳмидам, ки Худованд фариштаи Худро фиристодааст,[†] то маро аз дасти Ҳиродус ва он чи яҳудиён мехостанд, халос кунад»[+].

12Петрус инро аз дил гузаронда, ба хонаи Марями модари Юҳанно, ки Марқӯс номида шуда буд, равона шуд. Дар он ҷо мардуми зиёд ҷамъ омада, дуо мекарданд[+]. 13Чун дарвозаро тақ-тақ кард, Рудо ном канизаке барои кушодан баромад. 14Рудо овози Петрусро шинохта чунон хурсанд шуд, ки дарвозаро накушода, ба сӯйи хона давид ва хабар дод, ки Петрус назди дарвоза истодааст.

15Ба ӯ гуфтанд: «Ақлатро хӯрдаӣ».

Лекин ӯ дар гапаш истода мегуфт, ки рост мегӯяд. Онҳо бошанд гуфтанд: «Ин фариштаи ӯст»[+].

16Азбаски Петрус ҳанӯз ҳам тақ-тақ мекард, охир дарро кушоданд ва ӯро дида сахт ҳайрон шуданд. 17Петрус бо ишораи даст хомӯшӣ талаб намуда, ба онҳо гуфт, ки чӣ тарз Худованд ӯро аз зиндон баровард.

Петрус гуфт: «Инро ба Яъқубу бародарони дигар расонед». Пас ӯ онҳоро тарк намуда, ба ҷойи дигар рафт[+].

18Бо дамидани субҳ сарбозонро тарсу ваҳм фаро гирифт, ки ба Петрус чӣ шуда бошад. 19Шоҳ Ҳиродус ӯро ҷустуҷӯ намуд, лекин наёфт. Сипас сарбозонро пурсуҷӯ намуда, фармон дод, ки онҳоро ба қатл расонанд. Худаш бошад аз сарзамини Яҳудия баромада, ба шаҳри Қайсария рафт ва дар он ҷо монд.


Марги шоҳ Ҳиродус

20Шоҳ Ҳиродус аз мардуми шаҳрҳои Сур ва Сидун сахт дар ғазаб шуда буд. Бинобар ин онҳо маслиҳат намуда, ба назди шоҳ як гурӯҳ одамонро фиристоданд. Онҳо аввал хизматгори шахсии подшоҳ Балостусро тарафдори худ карда, сипас аз подшоҳ сулҳ хостанд, чунки онҳо аз кишвари подшоҳ хӯрокворӣ мегирифтанд. 21Дар рӯзи қабул Ҳиродус либоси шоҳона пӯшида, бар курсии доварӣ нишаст ва ба онҳо сухан кард. 22Мардум бошанд, фарёдкунон гуфтанд: «Ин овози одам не, балки овози яке аз худоён аст».

23Ин лаҳза фариштаи Худованд шоҳ Ҳиродусро зад, чунки худро аз Худо боло донист. Ҳамин тавр, ӯ кирм карда мурд[+].

24Аммо каломи Худо торафт паҳн мешуд[+]. 25Барнаббо ва Шоул хизмати худро барои Худованд дар Уршалим ба охир расонданд ва Юҳаннои лақабаш Марқӯсро бо худ гирифта, ба шаҳри Антокия баргаштанд[+].

### 13


Ба хизмат таъйин шудани Барнаббо ва Шоул

1Пайғамбарону муаллимони ҷамоати имондорони[†] шаҳри Антокия инҳо буданд: Барнаббо, Шимъуни лақабаш Нигер, Лукюси қайравонӣ, Маноҳим – дӯсти бачагии Ҳиродуси ҳоким ва Шоул[+]. 2Рӯзе, ҳангоме ки онҳо рӯза гирифта Худовандро парастиш мекарданд, Рӯҳулқудс[†] ба онҳо гуфт: «Ба Ман Барнаббо ва Шоулро ҷудо кунед, то кореро, ки барояшон таъин намудаам, иҷро намоянд»[+].

3Сипас рӯза доштанд ва бар онҳо даст гузошта дуо карданду онҳоро фиристоданд.[†]


Барнаббову Шоул дар ҷазираи Қиприс

4Инак Барнаббо ва Шоул, ки аз ҷониби Рӯҳулқудс фиристода шуда буданд, ба шаҳри Салукия расиданду аз он ҷо ба ҷазираи Қиприс бо киштӣ шино карданд. 5Онҳо ба шаҳри Саломис расида, дар ҷамоатхонаи яҳудиён[†] каломи Худоро эълон карданд. Юҳанно ба онҳо ёрӣ мерасонд[+]. 6Онҳо тамоми ҷазираро то шаҳри Пофус тай карданд. Дар Пофус фиристодагон ҷодугари яҳудиро вохӯрданд, ки пайғамбари дурӯғин буд. Вай Барюшаъ ном дошт ва[+] 7шиноси ҳоким Сарҷиюс Павлус буд. Ҳоким, ки марди бофаҳм буд, барои шунидани каломи Худо Барнаббо ва Шоулро ба наздаш даъват кард. 8Аммо он ҷодугар, ки ба забони юнонӣ Алимо ном дошт, ба онҳо зиддият намуд. Ӯ кӯшиш мекард, ки ҳокимро аз имон овардан боздорад. 9Он гоҳ Шоул, ки Павлус низ ном дошт, аз Рӯҳулқудс пур шуда, рост ба он ҷодугар нигариста[+] 10гуфт: «Эй марди пур аз дурӯғу бадӣ, писари шайтон ва душмани ҳар росткорӣ, кай каҷ кардани Роҳи рости Худовандро бас мекунӣ?! 11Ҳоло ист! Худованд туро ҷазо медиҳад ва ту кӯр шуда, муддате равшании офтобро намебинӣ».

Бо шунидани ин сухан Алиморо тирагиву торикӣ фаро гирифт ва ӯ ба ҳар сӯ рӯй оварда, ба худ раҳнамое меҷуст. 12Ҳоким ин воқеаро дида, имон овард, чунки аз таълимоти Худованд дар ҳайрат монда буд.


Хизмати Павлус дар шаҳри Антокияи назди Писидия

13Сипас Павлусу ҳамроҳонаш аз шаҳри Пофус ба шаҳри Пирҷаи вилояти Памфилия бо киштӣ омаданд. Аммо Юҳанно онҳоро тарк намуда, ба Уршалим баргашт[+]. 14Аз шаҳри Пирҷа онҳо ба шаҳри Антокияи назди Писидия омаданд ва рӯзи шанбе ба ҷамоатхонаи яҳудиён даромада нишастанд. 15Баъд аз хондани шариати[†] Мусо ва навиштаҳои пайғамбарон, сардорони ҷамоатхона одам фиристода ба онҳо чунин гуфтанд: «Бародарон, агар ба мардум сухани насиҳатомезе дошта бошед, бигӯед»[+].

16Павлус аз ҷояш хеста, бо ишораи даст хомӯшӣ талаб намуд ва гуфт: «Эй исроилиён[†] ва ғайрияҳудиёне,[†] ки аз Худо метарсед, гӯш кунед! 17Худои мардуми Исроил падаркалонҳои моро интихоб намуда, онҳоро дар ғарибӣ, яъне дар сарзамини Миср ба халқи бузург табдил дод. Сипас онҳоро бо тавоноии Худ аз он ҷо баровард ва 18чил сол рафтори онҳоро дар биёбон тоқат кард. 19Баъд дар замини Канъон ҳафт халқро нобуд карда, заминҳояшонро ба исроилиён тақсим карда дод.

20Аз байн чорсаду панҷоҳ сол гузашт. Сипас Худо то замони пайғамбар Самуил бар онҳо доваронро таъин менамуд. 21Оқибат онҳо барои худ подшоҳ талаб карданд ва Худо ба онҳо аз қабилаи Бинёмин Шоули писари Қишро бахшид. Шоул чил сол подшоҳӣ кард. 22Баъд Худо вайро аз подшоҳӣ маҳрум намуда, Довудро бар онҳо шоҳ таъин намуд. Дар бораи Довуд Худо чунин гуфтааст: „Довуди писари Ишойро писанди дилам ёфтам. Ӯ ҳама хости Маро ба ҷо хоҳад овард“. 23Сипас Худо, чунон ки ваъда карда буд, аз насли Довуд барои халқи Исроил Наҷотдиҳанда, яъне Исоро дод. 24Инак, Яҳё пеш аз омадани Исо ба тамоми халқи Исроил эълон намуд, ки тавба карда, таъмид[†] гиранд[+]. 25Яҳё дар охири хизмати худ чунин гуфт:

„Ба гумонатон ман Масеҳам?[†] Не, ман Таъиншудаи Худо[†] нестам. Нигаред, аз паси ман Касе меояд, ки ман ҳатто сазовори кушодани банди пойафзори Ӯ нестам“[+].

26Бародарон! Эй фарзандони Иброҳим ва ҳама ғайрияҳудиёне, ки худотарсанд! Ин хабари наҷотбахш ба мо фиристода шудааст! 27Мардуми Уршалим ва сардорони онҳо Наҷотдиҳанда будани Исоро нафаҳмиданд. Ҳамчунин суханони пайғамбаронро, ки ҳар рӯзи шанбе хонда мешавад, нафаҳмиданд, балки Исоро айбдор намуда, пешгӯйии пайғамбаронро ба ҷо оварданд[+]. 28Агарчи барои куштан сабабе наёфтанд, аз Пилотус хоҳиш намуданд, ки Ӯро ба қатл расонад[+]. 29Вақте ки ҳама чизҳои дар бораи Исо навишташударо иҷро карданд, Ӯро аз салиб[†] фуроварда, ба қабр гузоштанд[+]. 30Аммо Худо Ӯро зинда кард[+]. 31Сипас Исо ба онҳое, ки ҳамроҳаш аз сарзамини Ҷалил ба шаҳри Уршалим омада буданд, рӯзҳои зиёд зоҳир мешуд. Ҳоло онҳо дар пеши мардум шоҳидони Ӯ ҳастанд[+].

32Мо низ ба шумо хабари хуш мерасонем, ки ваъдаи ба падаркалонҳоямон додашуда[+] 33иҷро гардид. Худо Исоро зинда карда, он ваъдаро барои мо, ки насли онҳо ҳастем, ба ҷо овард. Дар ин бора дар таронаи дуюми китоби Забур чунин гуфта шудааст:

„Ту Писари Ман ҳастӣ.
Имрӯз Ман Падари Ту шудаам“.

34Дар бораи он, ки Исоро зинда мекунад ва Ӯ ҳаргиз дар гӯр намепӯсад, чунин гуфта шудааст:

„Ман он ваъдаҳои муқаддас ва боваринокро, ки ба Довуд дода будам,
ба шумо мебахшам“.[+]

35Бинобар ин дар дигар ҷойи навиштаҷот[†] чунин гуфта шудааст:

„Ту намегузорӣ, ки Марди Поки Ту дар гӯр бипӯсад“.[+]

36Ин гуфтаҳо ба шоҳ Довуд дахл надоранд, чунки ӯ дар замони худ хости Худоро иҷро намуд ва аз ин олам чашм пӯшид. Ӯ мисли падаронаш ба хок супурда шуд ва ҷисмаш пӯсид[+]. 37Аммо Шахсе, ки Худо Ӯро зинда кард, напӯсид.

38Бародарон! Бинобар ин, гӯш кунед! Мо ба шумо эълон мекунем, ки ба воситаи Исо гуноҳҳо бахшида мешаванд[+]. 39Шариати Мусо одамонро сафед карда наметавонад, аммо касе, ки ба Исо имон меоварад, сафед мешавад[+]. 40Пас эҳтиёт шавед, ки гуфтаҳои пайғамбарон ба саратон наоянд, зеро онҳо чунин гуфтаанд:

41„Эй масхаракунандагон, нигоҳ кунед!
Ҳайрон шуда, нобуд гардед.
Зеро дар рӯзҳои шумо коре мекунам,
ки агар касе дар бораи он ба шумо гӯяд ҳам, бовар намекунед“».

42Мардум ҳангоми аз ҷамоатхона баромадани Павлусу Барнаббо аз онҳо илтимос намуданд, ки рӯзи шанбеи дигар омада, ин мавзӯъро давом диҳанд. 43Баъди ҷамъомад гурӯҳи зиёде аз яҳудиёну худотарсоне, ки дини яҳудиро қабул карда буданд, ҳамроҳи Павлусу Барнаббо ба роҳ даромаданд. Ҳангоми роҳ рафтан Павлусу Барнаббо суҳбаткунон мардумро насиҳат намуданд, ки ба файзу меҳрубонии Худо такя кунанд[+].

44Шанбеи дигар қариб ҳама мардуми шаҳр барои шунидани каломи Худованд ҷамъ омада буданд. 45Яҳудиён гурӯҳ-гурӯҳ одамонро дида, ҳасад бурданд ва дашномкунон ба суханони Павлус зиддият нишон доданд[+]. 46Дар ҷавоб Павлусу Барнаббо ба онҳо далерона гуфтанд: «Пеш аз ҳама лозим буд, ки каломи Худоро ба шумо – яҳудиён, гӯем. Азбаски шумо онро рад мекунед ва худро шоистаи ҳаёти абадӣ намедонед, ҳоло мо ба назди ғайрияҳудиён меравем,[+] 47зеро Худованд ба мо чунин фармудааст:

„Туро барои ғайрияҳудиён нур таъин кардам,
ки наҷотро то ба канори замин бубарӣ“».[+]

48Ин суханонро шунида ғайрияҳудиён хеле хурсанд шуданд ва каломи Худовандро ситоиш карданд. Онҳое, ки барои ҳаёти абадӣ интихоб шуда буданд, имон оварданд.

49Ҳамин тавр, каломи Худованд дар тамоми сарзамин паҳн мешуд.

50Аммо яҳудиён бар зидди онҳо занони худотарсу боломақом ва калоншавандагони он шаҳрро шӯр андохтанд. Дар натиҷа онҳо Павлусу Барнабборо ба танг оварда, аз он ҷо ронданд[+]. 51Дар ҷавоб Павлусу Барнаббо бар зидди онҳо чангу хоки пойҳояшонро афшонда, ба шаҳри Қуния рафтанд[+]. 52Ҳамзамон шогирдони антокиягӣ шод шуданд ва пур аз Рӯҳулқудс гардиданд[+].

### 14


Хизмати Павлусу Барнаббо дар шаҳри Қуния

1Дар шаҳри Қуния низ Павлусу Барнаббо ба ҷамоатхонаи яҳудиён[†] даромада, чунон сухан гуфтанд, ки мардуми зиёде аз яҳудиёну ғайрияҳудиён[†] имон оварданд[+]. 2Аммо яҳудиёне, ки имон наоварда буданд, ғайрияҳудиёнро ба шӯр андохта, онҳоро ба Павлусу Барнаббо зид намуданд. 3Ба ин нигоҳ накарда фиристодагон[†] дар он шаҳр муддати зиёд монданд. Онҳо дар бораи Худованд далерона нақл мекарданд. Худованд бошад, бо дастони онҳо аломату муъҷизаҳо нишон дода исбот менамуд, ки сухан дар бораи файзу меҳрубониаш ҳақ аст[+]. 4Мардуми шаҳр ба ду қисм ҷудо шуданд. Яке тарафдори яҳудиён буду дигаре тарафдори фиристодагон[+]. 5Сипас яҳудиёну ғайрияҳудиён бо дастгирии роҳбаронашон забон як карданд, ки ба фиристодагон дарафтода, онҳоро сангсор кунанд. 6-7Фиристодагон аз мақсади онҳо хабардор шуда, ба ноҳияи Лекония гурехтанд ва дар шаҳрҳои Лустраву Дарбаву гирду атрофашон гашта, расондани хушхабарро давом медоданд[+].


Хизмати Павлусу Барнаббо дар шаҳри Лустра

8Дар шаҳри Лустра марде менишаст, ки ланги модарзод буда, дар умраш роҳ нарафта буд[+]. 9Ӯ сухани Павлусро гӯш мекард. Чун Павлус дид, ки вай барои шифо ёфтан имон дорад, бодиққат ба ӯ нигариста,[+] 10бо овози баланд гуфт: «Бархеста, бар пойҳоят рост ист».

Он мард аз ҷояш ҷаста хесту ба роҳравӣ даромад[+]. 11Гурӯҳи одамон ин кори Павлусро дида бо забони леконӣ фарёд заданд: «Худоён дар шакли одамизод ба назди мо фуромадаанд»[+].

12Онҳо фиристодагонро худоёни худ гумон карда, Барнабборо Зевс ва Павлусро Ҳермис номиданд, чунки Павлус нисбатан зиёд сухан мегуфт. 13Дар беруни шаҳр парастишгоҳи Зевс воқеъ буд. Инак, коҳини[†] Зевс ба назди дарвозаи шаҳр барзаговҳо ва гулчанбарҳо оварда, хост, ки ҳамроҳи мардум ба фиристодагон қурбонӣ кунад. 14Аммо фиристодагон, яъне Барнаббову Павлус инро шунида, либосашонро даронданд ва сӯйи он гурӯҳ давида, дод зада гуфтанд:[+] 15«Мардум, охир шумо чӣ кор карда истодаед?! Мо ҳам мисли шумо одам ҳастем. Ба шумо хушхабар овардем, ки аз ин чизҳои ҳеҷу пуч рӯй гардонда, ба Худои зинда рӯй оваред. Ӯ замину осмону баҳрҳо ва тамоми ҷонваронеро, ки дар онҳост, офаридааст[+]. 16Дар гузашта Худо вогузошт, ки ҳамаи халқҳо бо роҳи худ раванд. 17Лекин ба ҳар ҳол бо некиҳояш, яъне бо борон, бо мавсимҳои серҳосил, бо хӯрокворӣ ва ба дилҳоятон хурсандӣ бахшида, дар бораи Худ шаҳодат медод»[+].

18Ҳатто бо чунин суханон мардумро базӯр аз қурбонӣ намудан боздоштанд.

19Сипас аз шаҳрҳои Антокия ва Қуния баъзе яҳудиён омаданд. Онҳо мардумро ба тарафи худ кашида, Павлусро сангсор намуданд. Сипас ӯро мурда гумон намуда, кашолакунон аз шаҳр берун бароварда партофтанд[+]. 20Лекин вақте ки имондорон дар гирдаш ҷамъ шуданд, Павлус бархоста ба шаҳр даромад. Рӯзи дигар ӯ ҳамроҳи Барнаббо ба шаҳри Дарба рафт.


Бозгашт ба Антокия

21Онҳо дар шаҳри Дарба хушхабар расонда, аз бисёр одамон шогирд тайёр карданд. Сипас ба шаҳрҳои Лустра, Қуния ва Антокияи Писидия баргаштанд. 22Онҳо ба дилҳои шогирдон қувват мебахшиданду насиҳат мекарданд, ки дар имон устувор бимонанд. Онҳо мегуфтанд: «Барои ба Подшоҳии Худо[†] дохил шудан мо бояд азобҳои зиёдро паси сар намоем»[+].

23Павлусу Барнаббо дар ҳар ҷамоат роҳбаронро таъйин менамуданд. Сипас рӯза гирифта, дуо мекарданду роҳбаронро ба Худованде, ки имон оварда буданд, месупурданд[+]. 24Ҳамин тавр онҳо ноҳияи Писидияро тай намуда, ба вилояти Памфилия омаданд. 25Дар шаҳри Пирҷа каломро паҳн намуда, ба шаҳри Аттолия фуромаданд. 26Аз Аттолия шино карда, ба шаҳри Антокияи Сурия баргаштанд, ки дар он ҷо аз ҷониби ҷамоати имондорон[†] барои хизмати кардаашон ба паноҳи Худо супурда шуда буданд[+]. 27Баъди бозгашт онҳо аҳли ҷамоати имондоронро ҷамъ карда, дар бораи тамоми корҳое, ки Худо ба воситаи онҳо кард ва чӣ тарз барои ғайрияҳудиён дари имонро кушод, нақл карданд. 28Дар он ҷо Павлус ва Барнаббо муддати дароз бо шогирдон монданд.

### 15


Масъалаи хатна шудани ғайрияҳудиён

1Сипас баъзе касон аз сарзамини Яҳудия ба Антокия омада, имондоронро чунин таълим доданд: «Агар мувофиқи расму ойини Мусо хатна[†] нашавед, наҷот намеёбед».

2Ин сабаб шуд, ки дар байни онҳо ва Павлусу Барнаббо баҳсу мунозираи зиёд ба миён омад. Оқибат ба Павлусу Барнаббо ва якчанд имондорони дигар супориш доданд, ки барои ҳалли ин масъала назди фиристодагону[†] роҳбарони ҷамоат ба Уршалим раванд[+]. 3Ҳамин тавр онҳо аз ҷониби ҷамоат фиристода шуда, ба роҳ даромаданд. Ҳангоми аз Финиқия ва Сомара гузаштанашон онҳо дар бораи имон овардани ғайрияҳудиён[†] ба имондорон нақл карданд. Ин хабар ба дили ҳамаи онҳо хурсандии бузург бахшид.

4Вақте ки Павлусу Барнаббо бо ҳамроҳонашон ба Уршалим расиданд, ҷамоати имондорон[†] ва фиристодагону роҳбарон онҳоро қабул карданд. Онҳо дар бораи ҳамаи корҳое, ки Худо ба воситаашон карда буд, нақл намуданд. 5Аммо якчанд намояндагони равияи фарисӣ, ки имон оварда буданд, бархоста, чунин гуфтанд:

«Ғайрияҳудиёнро лозим аст, ки хатна шаванд ва ба онҳо амр карда шавад, ки шариати[†] Мусоро риоя намоянд».

6Сипас барои ҳалли ин масъала фиристодагон ва роҳбарон ҷамъ омаданд. 7Баъди муҳокимаҳои дурудароз Петрус аз ҷо бархеста, гуфт: «Бародарон! Чунон ки медонед, чанде пеш Худо аз байни шумо маро интихоб намуд, то ки аз даҳони ман ғайрияҳудиён низ хушхабарро шунида, имон оваранд[+]. 8Худо дили одамонро медонад. Ӯ ба ғайрияҳудиён ҳам Рӯҳулқудсро[†] ато намуд, мисли он ки ба мо дода буд. Ҳамин тавр, Худо шаҳодат медиҳад, ки онҳоро низ қабул мекунад[+]. 9Азбаски Худо дили ғайрияҳудиёнро ҳам ба воситаи имон пок кардааст, дар байни мову онҳо фарқе намегузорад[+]. 10Пас, чаро шумо Худоро озмуда, ба гардани имондорон кореро бор мекунед, ки онро на падаркалонҳоямон иҷро карда тавонистанду на мо[+]? 11Охир, мо бовар дорем, ки аз файзу меҳрубонии Худованд Исо наҷот меёбем. Онҳо низ ҳамин тавр наҷот ёфтаанд»[+].

12Инро шунида, ҳама хомӯш шуданд ва ба нақли Барнаббову Павлус гӯш доданд. Онҳо ба ҳозирон дар бораи муъҷизаву аломатҳое, ки Худо ба воситаи онҳо дар байни ғайрияҳудиён кард, ҳикоят намуданд. 13Чун суханашон ба охир расид, Яъқуб гуфт: «Бародарон, ба ман гӯш кунед![+] 14Шимъун фаҳмонд, ки чӣ тавр Худо аввал ба ғайрияҳудиён ғамхорӣ намуда, аз байни онҳо барои Худ халқе ба вуҷуд овард. 15Суханони пайғамбарон ҳам ба ин мувофиқанд, зеро дар навиштаҷот[†] чунин гуфта шудааст:

16„Баъд аз ин Ман баргашта подшоҳии харобшудаи шоҳ Довудро барқарор месозам.
Вайронаҳои онро соз мекунам
ва аз нав бунёд менамоям,
17то ки ҳама халқҳои дигар, яъне ҳамаи ғайрияҳудиён,
ки аз они Мананд,
Маро биҷӯянд, – мегӯяд Худованд“».

18Яъқуб суханашро давом дод: «Худо ин чизҳоро аз рӯзҳои қадим маълум кардааст. 19Бинобар ин қарор мекунам, ки роҳи ба Худо рӯй овардани ғайрияҳудиёнро душвор накунем. 20Танҳо ба онҳо нависем, ки аз хӯрдани гӯшти ҳайвони буғишуда, хӯроке, ки ба бутҳо тақдим шудааст, хун ва аз гуноҳи ҷинсӣ худдорӣ намоянд[+]. 21Зеро шариати Мусоро аз рӯзҳои қадим дар ҳар шаҳр таълим медиҳанд ва ҳар рӯзи шанбе дар ҷамоатхонаҳо мехонанд».

22Сипас фиристодагону роҳбарон бо тамоми аҳли ҷамоат қарор карданд, ки аз байни худ якчанд касро интихоб намуда, ҳамроҳи Павлусу Барнаббо ба шаҳри Антокия фиристонанд. Ҳамин тавр онҳо ду марди иззатмандро интихоб карданд: Яҳудои лақабаш Барсаббо ва Силоро[+]. 23Сипас номаи зеринро навишта, ба дасти онҳо супурданд:

«Салом аз номи бародарон – ҳам фиристодагон ва ҳам роҳбарон ба имондорони ғайрияҳудӣ, ки дар шаҳри Антокия ва вилоятҳои Сурияву Киликия ҳастанд. 24Мо шунидем, ки аз байнамон баъзе касон рафта, сари шуморо бо суханонашон гаранг кардаанду дилатонро нороҳат сохтаанд. Аммо мо онҳоро нафиристодаем[+]. 25Бинобар ин мо ҳама ба як қарор омадем, ки аз байни худ якчанд касро интихоб намуда, ҳамроҳи бародарони азизамон Барнаббо ва Павлус ба наздатон фиристем. 26Онҳо ба хотири номи Худовандамон Исои Масеҳ,[†] аз баҳри зиндагии худ гузаштаанд. 27Инак, мо Яҳудо ва Силоро ба наздатон мефиристем, то ки навиштаи моро бо сухан тасдиқ намоянд. 28Ба Рӯҳулқудс ва ҳамчунин, ба мо писанд омад, ки ба ғайр аз ин чизҳои зарурӣ ба гардани шумо бори дигаре нагузорем:[+] 29аз хӯрдани гӯшти ҳайвони буғишуда, хӯроке, ки ба бутҳо тақдим шудааст, хун ва гуноҳи ҷинсӣ дур шавед. Агар худро аз ҳамин чизҳо нигоҳ доред, кори хуб мекунед. Хайр, нағз монед!»

30Фиристодагон пас аз гусел шуданашон, ба шаҳри Антокия рафтанд. Дар он ҷо ҳамаи имондоронро ҷамъ намуда, номаро ба онҳо супурданд. 31Мардум номаро хонда, аз суханони рӯҳбахш хурсанд шуданд. 32Яҳудо ва Сило, ки худашон ҳам пайғамбар буданд, бо суханони худ, имондоронро хеле рӯҳбаланд ва устувор намуданд[+]. 33-34Пас аз он ки муддате дар он ҷо буданд, имондорон онҳоро бо хушӣ ба назди фиристодагонашон гусел карданд. 35Аммо Павлусу Барнаббо дар шаҳри Антокия монданд. Онҳо ҳамроҳи нафарони зиёд ба мардум каломи Худовандро таълим медоданду нақл мекарданд[+].


Норозигӣ дар байни Павлус ва Барнаббо

36Пас аз чанд рӯз Павлус ба Барнаббо гуфт: «Биё, баргашта, ба шаҳрҳое равем, ки дар он ҷо каломи Худовандро эълон карда будем ва имондоронро хабар гирифта, бинем, ки чӣ ҳол доранд».

37Барнаббо хост, ки Юҳаннои лақабаш Марқӯсро бо худ баранд[+]. 38Лекин Павлус розӣ нашуд, чунки Юҳанно дар вилояти Памфилия аз онҳо ҷудо шуда, дигар ҳамкорӣ накарда буд[+].

39Чунин норозигии сахт сабаб шуд, ки онҳо аз ҳамдигар ҷудо шаванд. Барнаббо бо худ Марқӯсро гирифта, дар киштӣ ба ҷазираи Қиприс рафт. 40Павлус бошад, Силоро бо худ гирифт ва чун имондорон ӯро ба файзу меҳрубонии Худованд супурданд, ба роҳ даромад[+]. 41Ӯ аз вилоятҳои Сурия ва Киликия гузашта, ҷамоатҳоро устувор мекард.

### 16


Ба Павлусу Сило ҳамроҳ шудани Тимотиюс

1Павлус ба шаҳри Дарба расид ва аз он ҷо ба шаҳри Лустра рафт. Дар он ҷо Тимотиюс ном шогирди Исо зиндагӣ мекард. Модараш яҳудии имондор, аммо падараш юнонӣ буд[+]. 2Имондорони лустрагӣ ва қуниягӣ Тимотиюсро таъриф мекарданд. 3Павлус хост ӯро бо худ барад. Аз ин рӯ ӯро хатна[†] намуд, чунки ҳамаи яҳудиёни[†] он ноҳия медонистанд, ки падари Тимотиюс юнонӣ буд[+]. 4Онҳо аз шаҳр ба шаҳр гашта, талаб менамуданд, ки фармони дар Уршалим баровардашудаи фиристодагону[†] роҳбарони ҷамоатро иҷро намоянд[+]. 5Ҳамин тавр ҷамоатҳо дар имон устувор гардида, рӯз ба рӯз зиёд мешуданд[+].


Фарёди ёрӣ аз Мақдуния

6Павлус ва ҳамроҳонаш замини байни ноҳияҳои Фриҷия ва Ғалотияро тай намуда гузаштанд, чунки Рӯҳулқудс[†] нагузошт, ки хушхабарро дар вилояти Осиё паҳн кунанд[+]. 7Вақте ба ноҳияи Мисия расиданд, кӯшиш намуданд, ки ба вилояти Битуния равона шаванд, лекин Рӯҳи Исо ба онҳо иҷозат надод[+]. 8Аз ин сабаб онҳо Мисияро гузашта, ба шаҳри Трӯос рафтанд[+]. 9Шабона дар назари Павлус аён шуд, ки марди мақдуние истода, аз ӯ чунин хоҳиш мекунад: «Ба вилояти Мақдуния омада, ба мо ёрӣ деҳ».

10Пас аз аён шудани ин мард, мо дарҳол омода шудем, ки ба Мақдуния равем. Зеро фаҳмидем, ки Худо моро даъват кардааст, ки ба онҳо хушхабарро расонем.

11Дар шаҳри Трӯос мо ба киштӣ савор шуда, рост ба ҷазираи Сомӯтрокӣ шино кардем ва рӯзи дигар ба бандари Ниёпулис расидем. 12Сипас аз он ҷо ба шаҳри Филиппӣ рафтем, ки шаҳри асосии вилояти Мақдуния ва зери итоати Рум буд. Дар он шаҳр мо якчанд рӯз истодем[+]. 13Рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат[†] мо аз дарвозаи шаҳр баромада, ба лаби дарё рафтем. Гумон кардем, ки он ҷойи дуогӯйӣ буд. Чун расидем, нишаста, бо заноне, ки ҷамъ омада буданд, суҳбат кардем. 14Яке аз онҳо савдогари матои бунафшранги қиматбаҳо аз шаҳри Тиётиро буд. Ӯ зани худотарс буда, Лидия ном дошт. Ӯ ба суханони мо гӯш мекард ва Худованд дили вайро барои қабул кардани суханони Павлус кушод[+]. 15Баъд аз он ки вай бо аҳли хонаводааш таъмид[†] гирифт, аз мо хоҳиш кард: «Агар маро дар ҳақиқат пайрави Худованд шуморед, омада, дар хонаи ман меҳмон шавед».

Ӯ бисёр илтимос кард ва мо розӣ шудем[+].


Дастгир шудани Павлус ва Сило

16Рӯзе, вақте ки ба ҷойи дуогӯйӣ мерафтем, канизе ба мо вохӯрд, ки рӯҳи фолбинӣ дошт ва аз фолбинӣ ба соҳибонаш даромади калон меовард. 17Вай аз паси мову Павлус гашта, фарёдкунон мегуфт: «Ин одамон хизматгорони Худои Таоло ҳастанд. Онҳо ба шумо роҳи наҷотро эълон мекунанд».

18Вай якчанд рӯз ҳамин тавр мекард. Дар охир ин кор ба ҷони Павлус зад ва ӯ гашта ба рӯҳи фол гуфт: «Ба номи Исои Масеҳ[†] ба ту фармон медиҳам, аз вай баро!»

Рӯҳи фол дарҳол аз вай берун шуд[+]. 19Аммо чун соҳибони каниз диданд, ки умеди даромадашон барбод рафт, Павлусу Силоро дастгир намуда, ба майдони шаҳр, назди қудратмандон кашолакунон бурданд. 20Онҳоро ба назди сардорони шаҳр оварда, гуфтанд: «Ин одамони яҳудӣ сабабгори нооромии шаҳрамон шудаанд. 21Онҳо расму ойинеро таълим медиҳанд, ки ба мо – румиён, манъ ва қабулнопазир аст».

22Тӯдаи одамон ба онҳо ҳамроҳ шуда, ба Павлусу Сило зид баромаданд. Сардорон фармон доданд, ки либоси Павлусу Силоро кашида, онҳоро калтаккорӣ кунанд[+]. 23Ҳамин тавр онҳоро хуб кӯфта, ба зиндон партофтанду ба зиндонбон фармуданд, ки онҳоро бодиққат посбонӣ кунад. 24Зиндонбон чунин фармонро шунида, онҳоро ба зиндони дарунӣ андохт ва пойҳояшонро бо кунда ва занҷир баст[+].

25Тахминан нисфи шаб Павлусу Сило дуо мекарданд ва суруд хонда Худоро ситоиш менамуданд. Бандиёни дигар онҳоро гӯш мекарданд. 26Баногоҳ заминҷунбии сахте шуд, ки таҳкурсии зиндонро ба ларза овард. Ҳамон лаҳза ҳамаи дарҳои зиндон кушода ва занҷирҳои ҳама бандиён канда шуданд[+]. 27Зиндонбон бедор шуда, чун дарҳоро кушода дид, шамшерашро кашида худро куштанӣ шуд, зеро ба гумонаш бандиён гурехта буданд[+]. 28Аммо Павлус бо овози баланд гуфт: «Ба худ зарар нарасон, ҳамаи мо ин ҷо ҳастем!»

29Зиндонбон чароғ талаб карда, давон ба зиндон даромад ва ларзон пеши пойҳои Павлусу Сило афтод[+]. 30Сипас онҳоро берун бароварда пурсид: «Эй оғоён, барои наҷот ёфтан чӣ бояд кунам?»[+]

31Онҳо ҷавоб доданд: «Ба Худованд Исо имон овар. Он гоҳ бо тамоми хонаводаат наҷот меёбӣ»[+].

32Ҳамин тавр онҳо ба ӯ ва аҳли хонааш каломи Худовандро гуфта доданд. 33Худи ҳамон соати шаб зиндонбон захмҳои онҳоро шуст ва дарҳол бо тамоми хонаводааш таъмид гирифт[+]. 34Сипас Павлусу Силоро ба хонааш бурда, меҳмон кард. Зиндонбон ва аҳли хонаводааш бисёр хурсанд буданд, ки ба Худо имон оварданд[+].

35Саҳарӣ сардорони шаҳр ба назди зиндонбон якчанд сарбоз фиристода, фармон доданд, ки он одамонро озод кунад. 36Зиндонбон суханони онҳоро ба Павлус расонд: «Сардорон фармон додаанд, ки шуморо озод кунам. Ҳоло метавонед бо сулҳ баромада равед!»

37Аммо Павлус ба сарбозон гуфт: «Онҳо моро, ки шаҳрвандони Рум ҳастем, бе ягон доварӣ дар пеши мардум калтаккорӣ карда, ба зиндон партофтанд. Ҳоло бошад мехоҳанд, ки моро пинҳонӣ сар диҳанд? Ин хел намешавад, бигзор худашон омада, моро озод кунанд!»[+]

38Сарбозон ин суханонро ба сардорон расонданд. Сардорон шаҳрвандони Рум будани Павлусу Силоро фаҳмида, ба тарс афтоданд. 39Онҳо худашон рафта, аз фиристодагон узр пурсиданд ва онҳоро аз зиндон бароварда, хоҳиш намуданд, ки шаҳрро тарк намоянд[+]. 40Аз зиндон баромада, Павлус ва Сило ба хонаи Лидия рафтанд. Дар он ҷо бо имондорон вохӯрданд ва онҳоро рӯҳбаланд намуда, шаҳрро тарк карданд[+].

### 17


Хизмати Павлус ва Сило дар шаҳри Тасолуникӣ

1Павлус ва Сило аз шаҳрҳои Амфипулис ва Апуллуния гузашта, ба шаҳри Тасолуникӣ омаданд, ки дар он ҷо ҷамоатхонаи яҳудиён[†] буд[+]. 2Аз рӯйи одати худ, Павлус ба ҷамоатхона рафт ва се рӯзи шанбе ба яҳудиён сухан гуфт. Ӯ аз навиштаҷот[†][+] 3далелҳо оварда, мефаҳмонд ва нишон медод, ки азоб кашидан ва сипас зинда шудани Таъиншудаи Худо[†] зарур буд. Павлус мегуфт: «Исое, ки ба шумо эълон мекунам, ҳамон Таъйиншудаи Худост»[+].

4Оқибат баъзеи онҳо имон оварда, ба Павлусу Сило ҳамроҳ шуданд. Ҳамчунин, гурӯҳи калони юнониҳои худотарс ва шумораи зиёди занони обрӯманд низ имон оварданд. 5Аммо баъзе яҳудиён ҳасад хӯрда, аз бозор якчанд бадкорро ҷамъ намуданд ва шаҳрро ба шӯр оварданд. Онҳо ба хонаи Ёсун зада даромада, Павлусу Силоро ҷустанд, то ки байни мардум бароранд[+]. 6Аммо чун онҳоро наёфтанд, Ёсун ва чанд бародари дигарро назди сардорони шаҳр оварда, додзанон гуфтанд: «Инҳо, ки тамоми дунёро ба шӯр овардаанд, ҳоло ба ин ҷо ҳам расиданд. 7Ёсун бошад онҳоро қабул кардааст! Онҳо „Исо ном подшоҳи дигаре ҳаст“ гуфта, ҳама қонуни шоҳаншоҳи Румро[†] вайрон мекунанд»[+].

8Мардум ва сардорони шаҳр ин суханонро шунида ба ташвиш афтоданд. 9Сардорони шаҳр аз Ёсун ва дигарон гарав гирифта, онҳоро озод карданд.


Хизмати Павлусу Сило дар шаҳри Бирия

10Худи ҳамон шаб имондорон Павлусу Силоро ба шаҳри Бирия фиристоданд.[†] Онҳо чун расиданд, ба ҷамоатхонаи яҳудиён рафтанд. 11Яҳудиёни Бирия назар ба яҳудиёни Тасолуникӣ равшанфикртар буданд. Онҳо бо шавқи зиёд ба хушхабари Худованд гӯш мекарданд ва ҳар рӯз навиштаҷот хонда, месанҷиданд, ки оё аслан ҳамин тавр аст ё не. 12Аз ин рӯ, аксари онҳо имон оварданд ва ҳамчунин шумораи зиёди занони обрӯманди юнонӣ ва баъзе мардон низ имон оварданд. 13Аммо чун яҳудиёни Тасолуникӣ шуниданд, ки Павлус каломи Худоро дар шаҳри Бирия низ эълон мекунад, ба он ҷо расида омаданд ва мардумро барангехта ошӯб бардоштанд. 14Имондорон дарҳол Павлусро ба лаби баҳр фиристоданд, лекин Сило ва Тимотиюс дар Бирия монданд. 15Ҳамроҳони Павлус бо ӯ то шаҳри Атино рафтанд. Сипас баргашта фармони Павлусро расонданд, ки Силову Тимотиюс ҳарчи зудтар ба назди ӯ раванд.


Хизмати Павлус дар Атино

16Павлус дар интизори Силову Тимотиюс шаҳри Атиноро тамошо кард ва онро пур аз бутҳо дида, рӯҳан хеле нороҳат шуд[+]. 17Аз ин рӯ, ӯ дар ҷамоатхона бо яҳудиёну юнониҳои худотарс ва ҳар рӯз дар бозор бо одамони гуногун вохӯрда суҳбат мекард. 18Баъзе аз файласуфони мактаби эпикурӣ ва равоқӣ бо Павлус баҳс намуда гуфтанд: «Ин лаққӣ чӣ гуфтан мехоҳад?» Дигарон ҷавоб доданд: «Чунин метобад, ки вай дар бораи худоёни бегона сухан меронад». Зеро ӯ дар бораи Исо ва зиндашавии мурдагон хушхабар мерасонд.

19Оқибат онҳо Павлусро ба Арюпог ном маҷлисгоҳе оварда гуфтанд: «Ба мо гӯй, ки ин таълимоти нав дар бораи чист[+]? 20Чизҳои аҷоиб мегӯйӣ, мехоҳем донем, ки онҳо чӣ маъно доранд».

21(Барои ҳамаи атиноиҳо ва хориҷиҳое, ки дар шаҳр зиндагӣ мекарданд, коре беҳтар аз шунидан ва гуфтани хабари нав набуд).

22Павлус дар мобайни маҷлисгоҳи Арюпог истода, гуфт: «Мардони Атино! Мебинам, ки шумо аз ҳар ҷиҳат хеле диндор будаед. 23Ман гаштугузор намуда, муқаддасоти шуморо аз наздик дидам. Дар як қурбонгоҳатон чунин хондам: „Ба Худои ношинос“. Ман дар бораи ана ҳамон Худо, ки шумо нашинохта мепарастед, хабар медиҳам. 24Худое, ки дунё ва тамоми чизҳои дар он бударо офаридааст, Худованди замину осмон аст. Ӯ дар маъбадҳое, ки бо дастони одамизод сохта шудаанд, зиндагӣ намекунад[+]. 25Худо ба ягон чизе, ки дастони одамизод фароҳам оварда тавонад, муҳтоҷ нест, чунки Худаш ба ҳама зиндагӣ, нафас ва ҳар чизи дигарро мебахшад. 26Ӯ аз як одам ҳамаи халқҳоро ба вуҷуд овард, то ки дар тамоми замин сокин шаванд. Ба онҳо вақт ва ҷойи зиндагӣ муайян намуд, 27то ки даст-дасткунон Худоро ҷӯянд ва эҳтимол пайдо кунанд. Лекин ба ҳар ҳол Худо аз ҳар яки мо дур нест. 28Охир Ӯ сарчашмаи зиндагиву ҳаракат ва ҳастии мост. Чунон ки баъзе аз шоирони шумо низ гуфтаанд:

„Мо фарзандони Ӯ ҳастем“.

29Пас, агар фарзандони Худо бошем, набояд фикр кунем, ки Ӯ монанди чизе аз тилло, нуқра ва ё санг аст, ки бо ақлу ҳунари одамӣ сохта мешавад. 30Инак, Худо замони нодониро сарфи назар намуда, ҳоло дар ҳама ҷо ба ҳама одамон мефармояд, ки тавба кунанд[+]. 31Зеро Худо аллакай рӯзеро муайян намудааст, ки ба воситаи Марди таъинкардааш дунёро аз рӯйи инсоф доварӣ мекунад ва барои исботи ин Ӯро зинда кард»[+].

32Баъзе аз ҳозирон дар бораи зиндашавии мурдагон шунида, масхаракунон хандиданд. Вале дигарон гуфтанд: «Дар ин бора рӯзи дигар туро гӯш мекунем».

33Ҳамин тавр, Павлус аз маҷлисгоҳ баромад. 34Якчанд кас ба ӯ ҳамроҳ шуда, имон оварданд. Дар байни онҳо Диёнисиюси узви Маҷлиси арюпогӣ, Домарис ном зан ва якчанд каси дигар буданд.

### 18


Хизмати Павлус дар шаҳри Қуринтус

1Сипас Павлус шаҳри Атиноро тарк карда, ба шаҳри Қуринтус рафт. 2Дар он ҷо ӯ бо Акило ном марди яҳудие шинос шуд, ки аз шаҳри Понтус буд. Ин мард ба наздикӣ ҳамроҳи занаш Прискила аз Италия омада буд, чунки шоҳаншоҳ Клавдиюс фармон бароварда буд, ки ҳамаи яҳудиён[†] аз шаҳри Рум баромада раванд. Павлус ба дидори онҳо рафт[+]. 3Азбаски онҳо ҳамкасби Павлус буданд, бо онҳо монда, ба кор машғул шуд. Касби онҳо хаймадӯзӣ буд.

4Ҳамчунин, ҳар рӯзи шанбе ӯ дар ҷамоатхона исботу далел меовард, то ки яҳудиёну юнониён имон оваранд[+]. 5Вақте ки Силову Тимотиюс аз вилояти Мақдуния ба Қуринтус омаданд, Павлус тамоми вақти худро ба эълон кардани калом бахшид. Ӯ ба яҳудиён шаҳодат медод, ки Исо ҳамон Таъиншудаи Худост.[†][+] 6Аммо онҳо ӯро ҳақорат карда, зиддият нишон доданд. Сипас Павлус чанги либосашро афшонда, ба онҳо гуфт: «Ман ба шумо гуфтам, акнун хунатон ба гардани худатон! Ман дигар ҷавобгарӣ надорам, минбаъд ба назди ғайрияҳудиён[†] меравам»[+].

7Ҳамин тавр, Павлус аз пеши онҳо баромада, ба хонаи марди ғайрияҳудии худотарсе рафт. Ин мард Титус Юстус ном дошт ва манзилаш дар паҳлӯи ҷамоатхона буд. 8Сардори ҷамоатхона Криспус бо тамоми хонаводааш ба Худованд имон овард. Инро шунида, қуринтиёни зиёд низ имон оварданд ва таъмид[†] гирифтанд[+]. 9Шабе Худованд ба Павлус аён шуда гуфт: «Натарс, сухан гуфтанро давом деҳ. Хомӯш набош, 10чунки Ман бо ту ҳастам ва касе ба ту зарар намерасонад. Зеро дар ин шаҳр бисёр одамон пайрави Ман ҳастанд».

11Ҳамин тавр, Павлус якуним сол дар он ҷо монда, ба онҳо каломи Худоро таълим дод. 12Аммо вақте ки Ғолиюн ҳокими вилояти Охоия буд, яҳудиён забон як карда, Павлусро дастгир намуданд ва ба додгоҳ оварда, 13гуфтанд: «Ин одам мардумро фирефта мекунад, ки Худоро тавре парастиш намоянд, ки бар зидди қонун аст».

14Павлус ҳанӯз даҳон накушода, ҳоким Ғолиюн ба яҳудиён гуфт: «Яҳудиён! Агар ягон ҷиноят ё кирдори баде ҷой медошт, шикояти шуморо қабул мекардам. 15Алҳол мебинам, ки баҳс дар бораи калимаву номҳо ва шариати[†] шумо аст, пас худатон онро ҳал кунед. Ман ин чизҳоро ҳал кардан намехоҳам»[+].

16Инро гуфта, онҳоро аз додгоҳ пеш кард. 17Дар ҳавлии додгоҳ мардум ба Сӯстиниси сардори ҷамоатхона дарафтода, ӯро калтак заданд. Аммо Ғолиюни ҳоким ба ин ҳеҷ аҳамият надод.


Бозгашти Павлус ба Антокияи Сурия

18Баъд аз ин Павлус муддате дар шаҳри Қуринтус монд. Сипас бо имондорон хайрухуш намуда, ҳамроҳи Прискила ва Акило ба вилояти Сурия шино кард. Дар бандари Канхария ӯ мӯйи сарашро тарошид, чунки мувофиқи расми яҳудиён чунин қасам хӯрда буд[+]. 19Ҳангоме ки ба Эфесус расиданд, Павлус Прискила ва Акилоро тарк намуда, худ ба ҷамоатхона даромад. Павлус бо яҳудиён суҳбат орост[+] 20ва онҳо аз ӯ хоҳиш намуданд, ки муддате бо онҳо бимонад, лекин вай розӣ нашуд. 21Аммо ҳангоми хайрухуш карданаш гуфт, ки «Худо хоҳад боз ба наздатон меоям».

Сипас дар шаҳри Эфесус ба киштӣ нишаста, сафарашро давом дод[+]. 22Дар шаҳри Қайсария ӯ аз киштӣ фаромада, ба шаҳри Уршалим рафт. Дар он ҷо ба аҳли ҷамоат салом расонда, ба шаҳри Антокия равона шуд. 23Дар Антокия муддате истода, боз ба роҳ даромаду дар ноҳияҳои Ғалотия ва Фриҷия гашта, имони ҳамаи имондоронро устувор намуд[+].

24Он замон ба шаҳри Эфесус Апуллус ном марди яҳудие омад, ки зодаи Искандария буд. Ӯ шахси сухандон ва донишманди навиштаҷот[†] буд[+]. 25Апуллус дар Роҳи Худованд таълим ёфта буд ва бо ҷӯшу хурӯш сухан гуфта, дар бораи Исо дуруст таълим медод. Аммо ӯ танҳо аз таъмиди Яҳё хабардор буд[+]. 26Ӯ дар ҷамоатхона далерона сухан гуфтанро сар карда буд. Вақте ки Прискила ва Акило суханашро шуниданд, ӯро ба каноре бурданд ва Роҳи Худоро ба ӯ хубтар фаҳмонда доданд[+]. 27Вақте Апуллус хост, ки ба вилояти Охоия равад, имондорон ӯро рӯҳбаланд намуда, бо вай ба шогирдон номае фиристоданд,[†] то ки ӯро қабул кунанд. Чун ба он ҷо расид, ба онҳое ки бо файзу меҳрубонии Худо имон оварда буданд, кумаки зиёд кард[+]. 28Зеро ӯ дар пеши ҳама суханони яҳудиёнро рад намуда, аз навиштаҷот далел меовард, ки Исо Таъиншудаи Худост[+].

### 19


Шогирдони Яҳёи Таъмиддиҳанда

1Вақте Апуллус дар шаҳри Қуринтус буд, Павлус ба ноҳияҳои болоӣ сафар намуда, ба шаҳри Эфесус омад. Дар он ҷо якчанд шогирдро дида,[+] 2аз онҳо пурсид: «Оё вақте имон овардед, аз Рӯҳулқудс[†] пур шудед?»

Дар ҷавоб гуфтанд: «Не, мо ҳатто нашунида будем, ки Рӯҳулқудс ҳаст».

3Павлус гуфт: «Пас, шумо кадом таъмидро[†] гирифтед?»

Гуфтанд: «Мо таъмиди Яҳёро ба ҷо овардем»[+].

4Павлус гуфт: «Таъмиди Яҳё таъмиди тавба буд. Яҳё ба одамон мегуфт, ки ба Ҳамоне, ки пас аз ман меояд, яъне ба Исои Масеҳ[†] бовар кунед»[+].

5Инро шунида, онҳо ба номи Худованд Исо таъмид гирифтанд[+]. 6Вақте Павлус дастонашро бар онҳо гузошт, шогирдон аз Рӯҳулқудс пур шуданд ва бо забонҳои дигар гап зада, ба эълони паёми Худо сар карданд[+]. 7Онҳо ҳамагӣ тақрибан дувоздаҳ кас буданд.

8Ҳамин тавр, Павлус дар давоми се моҳ ба ҷамоатхона рафта, далерона дар бораи Подшоҳии Худо[†] нақл мекард ва исботу далел меовард, то ки мардум бовар кунад[+]. 9Лекин вақте ки баъзе касон саркашӣ намуда, имон намеоварданд ва назди ҳама дар бораи Роҳи Худованд бадгӯйӣ мекарданд, Павлус шогирдонро бо худ гирифта, онҳоро тарк кард. Акнун вай ҳар рӯз дар омӯзишгоҳи Тиронус суҳбат меорост. 10Ин кор ду сол давом ёфт ва ҳамаи мардуме, ки дар вилояти Осиё зиндагӣ мекарданд, ҳам яҳудиёну[†] ҳам юнониён каломи Худовандро шуниданд.

11Ҳамчунин Худо ба воситаи Павлус муъҷизаҳои аҷоиб мекард. 12Ҳатто вақте рӯмолча ё пешбандеро, ки ба пӯсти Павлус расидааст, гирифта ба беморон мерасонданд, онҳо шифо меёфтанд ва рӯҳҳои нопок аз одамон берун мешуданд[+]. 13Баъзе ҷинбаророни дарбадари яҳудӣ низ номи Худованд Исоро бар гирифторони рӯҳҳои нопок хонданӣ шуда, ба ҷинҳо мегуфтанд: «Ба номи Исое, ки Павлус эълон мекунад, амр медиҳам: аз вай баро!»[+]

14Ин корро ҳафт писари Искиво ном яке аз коҳинони калони[†] яҳудӣ мекардаанд. 15Аммо рӯзе рӯҳи нопок ба онҳо чунин ҷавоб дод: «Исоро медонам. Павлусро ҳам мешиносам, лекин шумо кистед?»[+]

16Инро гуфта, шахси гирифтори рӯҳи нопок ба онҳо дарафтода, чунон зад, ки онҳо лучу хунолуд аз хона баромада гурехтанд. 17Вақте ки ин ҳодиса ба гӯши сокинони шаҳри Эфесус, ҳам яҳудиёну ҳам юнониҳо расид, онҳоро тарсу ваҳм фаро гирифт ва номи Худованд Исо дар байни онҳо иззату эҳтиром пайдо кард. 18Шахсони зиёде, ки имон оварда буданд, пеши мардум омада, ба кирдори бади худ иқрор мешуданд ва онро ошкор мекарданд[+]. 19Шумораи зиёди одамоне, ки ҷодугарӣ мекарданд, китобҳои худро оварда, дар пеши ҳама оташ мезаданд. Вақте ки арзиши он китобҳоро ҳисоб карданд, панҷоҳ ҳазор тангаи нуқра баромад. 20Ҳамин тавр, каломи Худованд паҳн мешуд ва таъсири он бештар мегардид[+].


Ошӯб дар шаҳри Эфесус

21Баъди ин ҳодисаҳо Павлус бо ҳидояти Рӯҳулқудс қарор дод, ки аз вилоятҳои Мақдуния ва Охоия гузашта, ба шаҳри Уршалим сафар кунад. Ӯ чунин гуфт: «Баъди Уршалим ба ман лозим аст, ки шаҳри Румро низ хабар гирам»[+].

22Ҳамин тавр ӯ ду ёвараш – Тимотиюс ва Арастусро ба вилояти Мақдуния равона карда, худаш муддате дар вилояти Осиё монд[+].

23Он рӯзҳо ба хотири Роҳи Худованд ошӯби сахте ба миён омад. 24Димитриюс ном нуқрагаре буд, ки расмҳои нуқрагини парастишгоҳи бути Юнон – Артамисро сохта, бо ин роҳ ба ҳунармандон даромади хуб меовард. 25Димитриюс онҳоро ҳамроҳи ҳунармандони дигар ҷамъ оварда, чунин гуфт: «Мардум, шумо медонед, ки даромади мо аз пушти ҳамин ҳунар аст. 26Аммо худатон дидаву дониста истодаед, ки ҳамин Павлус на танҳо дар шаҳри Эфесус, балки қариб дар тамоми вилояти Осиё „худоёни дастсоз худоёни ҳақиқӣ нестанд“ гуфта, мардуми зиёдеро ба тарафи худ мекашаду аз роҳ мезанад. 27Ин хатар на танҳо касби моро, балки парастишгоҳи худои бузург – Артамисро низ паст мезанаду ночиз месозад. Павлус обрӯйи бузурги Артамисро, ки мардуми ҳамаи вилояти Осиё ва тамоми дунё ӯро парастиш мекунанд, мерезад».

28Ин суханро шунида, ҳунармандон ба ғазаб омаданд ва фарёд заданд: «Бузург аст Артамиси эфесусиён!»

29Шаҳрро ошӯб фаро гирифт. Мардум ҳама якҷоя ҳамсафарони Павлус – Ғоюсу Аристархусро, ки мақдунӣ буданд, дастгир намуда, бо худ ба намоишгоҳ кашола карда бурданд[+]. 30Павлус хост ба назди мардум рафта, сухан гӯяд, аммо шогирдон ӯро боздоштанд. 31Ҳамчунин, баъзе аз сардорони вилояти Осиё, ки дӯстони ӯ буданд, одам фиристода,[†] аз вай хоҳиш намуданд, ки ба намоишгоҳ надарояд.

32Ҷамъомад бетартиб буд. Баъзе як чиз гуфта дод мезаданду баъзе дигар чиз. Бисёриҳо намефаҳмиданд, ки барои чӣ ҷамъ шудаанд. 33Яҳудиён аз байни тӯда Искандар ном мардеро тела дода, пеши мардум бароварданд, то ки ҳолатро ба одамон фаҳмонда диҳад. Искандар бо дасташ ба онҳо ишораи хомӯшӣ намуда, барои ҳимоя даҳон кушодан хост. 34Аммо мардум чун фаҳмиданд, ки вай яҳудист, ҳама бо як овоз «Бузург аст, Артамиси эфесусиён!» гӯён фарёд задан гирифтанд ва ин наздики ду соат давом ёфт. 35Сипас амалдори шаҳр мардумро ором намуда, гуфт: «Мардуми Эфесус! Дар ин ҷо кӣ намедонад, ки шаҳри Эфесус нигаҳбони парастишгоҳи Артамиси бузург ва сурати аз осмон афтодаи вай мебошад? 36Ин чиз ҷойи баҳс надорад, бинобар ин шумо бояд ором шавед, то ки рафтори беақлонае накунед. 37Шумо ин одамонро ба ин ҷо овардед, лекин онҳо на парастишгоҳро ғорат намудаанду на худои моро дашном додаанд. 38Пас, агар Димитриюс ва ҳамкоронаш нисбат ба касе даъво дошта бошанд, дари додгоҳ кушода ва доварон омода ҳастанд. Бигзор рафта дар он ҷо якдигарро айбдор кунанд. 39Агар боз ягон масъалаи дигаре дошта бошед, онро дар ҷамъомади қонунӣ бояд ҳал кард. 40Зеро хатари он ҳаст, ки барои ошӯби имрӯза, ки бесабаб аст ва мо онро ҳеҷ гуна асоснок карда наметавонем, ба ҷавобгарӣ кашида шавем». Бо чунин суханон ӯ мардумро ҷавоб дода пароканда кард.

### 20


Сафари Павлус ба шаҳри Уршалим

1Вақте ки шӯру ғавғо тамом шуд, Павлус шогирдонро ҷамъ намуда, онҳоро рӯҳбаланд кард. Сипас хайрухуш карда, ба вилояти Мақдуния равона шуд[+]. 2Баъди он ки дар он ноҳияҳо гашта, имондоронро хеле дилбардорӣ кард, ба Юнон рафт 3ва се моҳ дар он ҷо монд. Сипас ӯ хост ба вилояти Сурия шино кунад. Аммо аз қасди бади яҳудиён[†] огоҳ шуда, қарор дод, ки бо роҳи вилояти Мақдуния бармегардад[+]. 4Ҳамсафарони Павлус инҳо буданд: Супотруси писари Пиррус аз шаҳри Бирия, Аристархус ва Секундус аз шаҳри Тасолуникӣ, Ғоюс аз шаҳри Дарба, Тимотиюс ва ҳамчунин Тихикос ва Труфимус зодагони вилояти Осиё[+]. 5Онҳо аз мо пештар рафта, моро дар шаҳри Трӯос интизор шуданд[+]. 6Мо бошем, пас аз иди Фатир[†] дар шаҳри Филиппӣ ба киштӣ савор шуда, баъд аз панҷ рӯз ба шаҳри Трӯос ба назди онҳо расидем ва дар он ҷо ҳафт рӯз мондем[+].


Зинда шудани Эфтихус

7Рӯзи якшанбе мо барои таоми шоми Худованд[†] ҷамъ омадем. Азбаски Павлус фардо рафтанӣ буд, бо шогирдон суҳбати дурудароз орост ва суханаш то нисфи шаб давом ёфт[+]. 8Дар болохонае, ки ҷамъ шуда будем, чароғҳои бисёр месӯхтанд. 9Эфтихус ном ҷавоне дар даҳани тиреза менишаст. Чун сухани Павлус тӯл кашид, Эфтихусро сахт хоб бурд ва ӯ аз ошёнаи сеюм ба замин афтод. Вақте ки Эфтихусро бардоштанд, аллакай мурда буд. 10Павлус поён фаромада, худро ба болои ӯ партофт ва ӯро ба оғӯш гирифта, гуфт: «Хавотир нашавед, ӯ зинда аст».

11Сипас Павлус боз ба боло баромада нон шикаста хӯрд ва то бомдод бо онҳо суҳбат карда, баъд равона шуд. 12Ҷавонро бошад, зинда ба хона бурданд ва хеле тасаллӣ ёфтанд.


Сафар ба шаҳри Милитус

13Павлус қарор дод, ки ба шаҳри Асус пиёда равад. Мо бошем ба киштӣ савор шуда, пеш аз ӯ ба шаҳри Асус расидем. 14Дар он ҷо Павлусро бо худ гирифта, сӯйи шаҳри Митилинӣ шино кардем. 15Аз он ҷо шино карда, рӯзи дигар ба ҷазираи Хиюс расидем. Пас аз рӯзи дигар ба ҷазираи Сомус расидем ва фардои он ба шаҳри Милитус омадем. 16Павлус ният дошт, ки ба шаҳри Эфесус надаромада гузарад, то ки дар вилояти Осиё вақти зиёд сарф нашавад. Ӯ шитоб мекард, зеро мехост, ки агар имкон шавад, ба шаҳри Уршалим то рӯзи иди Ҳосилот расида ояд[+].


Хайрухуши Павлус бо роҳбарони ҷамоати шаҳри Эфесус

17Дар шаҳри Милитус Павлус ба шаҳри Эфесус одам фиристода,[†] роҳбарони ҷамоатро ба пеши худ даъват кард. 18Вақте ки омаданд, ба онҳо гуфт: «Шумо медонед, ки аз рӯзи ба вилояти Осиё қадам монданам ва тамоми он вақт, ки бо шумо будам, чӣ гуна рафтор мекардам[+]. 19Чӣ тавр бо оби дида ва фурӯтанӣ бадиҳои яҳудиёнро паси сар карда, дар хизмати Худованд будам. 20Вақте ки дар пеши мардум ё хона ба хона гашта шуморо таълим медодам, ягон чизи ба шумо фоидабахшро ногуфта намемондам. 21Ҳам ба яҳудиёну ҳам ба ғайрияҳудиён[†] эълон мекардам, ки тавба намуда, ба Худо рӯй оранд ва ба Худованди мо Исои Масеҳ[†] имон дошта бошанд. 22Ҳоло бошад, бо роҳбарии Рӯҳ ба Уршалим меравам, лекин намедонам, ки дар он ҷо чӣ ба сарам меояд. 23Танҳо ҳаминашро медонам, ки Рӯҳулқудс[†] дар ҳамаи шаҳрҳо ба ман мегӯяд, ки маро зиндон ва ранҷу азоб интизор аст[+]. 24Ман ҷони худро азиз намедорам, танҳо мехоҳам, ки то ба охири роҳам расам ва хизматеро, ки Худованд Исо ба ман супурдааст, ба анҷом расонам, яъне хушхабари файзу меҳрубонии Худоро расонам»[+].

25Ҳоло аниқ медонам, минбаъд ҳеҷ яки шумо, ки дар байнатон гашта, Подшоҳии Худоро[†] эълон мекардам, рӯйи маро нахоҳад дид. 26Бинобар ин имрӯз ба шумо мегӯям, ки хуни ягон касе аз шумо бар гардани ман нест, 27зеро фурсатеро аз даст надода, тамоми паёми Худоро ба шумо эълон намудам. 28Инак, ба тамоми рамаи Худо, яъне ба ҷамоати имондорон[†] ва ҳам ба худ аҳамият диҳед. Рӯҳулқудс шуморо нигаҳбон таъйин намудааст, то ҷамоати Худоро, ки бо баҳои хунаш аз они Худ кардааст, чӯпонӣ намоед[+]. 29Медонам, ки баъди рафтанам дар байни шумо гургони хунхор медароянд, ки ба рамаи Худо раҳм намекунанд[+]. 30Аз байни худи шумо низ одамоне пайдо мешаванд, ки суханони каҷ гуфта, шогирдонро аз паси худ мебаранд[+]. 31Бинобар ин ҳушёр бошед ва дар хотир доред, ки дар давоми се сол, шабу рӯз ман бо оби дида ҳар яки шуморо огоҳ мекардам[+].

32Акнун шуморо ба Худо ва ба каломи файзбахши Ӯ месупорам. Ин калом қудрат дорад, ки шуморо устувор намуда, дар қатори халқи покшудаи Худо меросхӯр гардонад[+]. 33Ман аз касе нуқраву тилло ё либос нахостаам[+]. 34Шумо медонед, ки барои муҳтоҷиҳои худаму ҳамроҳонам бо дастонам кор кардам[+]. 35Ба шумо ибрат нишон додам, ки мо бояд меҳнат карда ба нотавонон ёрӣ диҳем ва суханони Худованд Исоро фаромӯш накунем, ки чунин гуфтааст: «Додан беҳ аз гирифтан аст»[+].

36Инро гуфта, Павлус зону зад ва бо ҳама дуо кард[+]. 37Мардум хеле гиря карданд ва ӯро ба оғӯш гирифта бӯсиданд. 38Хусусан, аз сухани ӯ, ки дигар ӯро нахоҳанд дид, сахт ғамгин шуданд. Сипас Павлусро то киштӣ гусел карданд.

### 21


Сафар ба шаҳри Уршалим

1Мо бо роҳбарони ҷамоати шаҳри Эфесус хайрухуш карда, рост ба ҷазираи Кос шино кардем. Рӯзи дигар ба ҷазираи Рудус расидем ва аз он ҷо ба шаҳри Потаро рафтем. 2Дар Потаро киштиеро ёфтем, ки ба кишвари Финиқия равона буд ва ба он савор шуда, сафарамонро давом додем. 3Чун ҷазираи Қиприсро дидем, онро аз тарафи ҷануб гузашта, ба шаҳри Сури вилояти Сурия равона шудем. Дар шаҳри Сур аз киштӣ берун шудем, чунки бори киштиро фаровардан даркор буд. 4Дар он ҷо имондоронро ёфта, ҳафт рӯз бо онҳо мондем. Имондорон ба воситаи Рӯҳулқудс[†] ба Павлус мегуфтанд, ки ба шаҳри Уршалим наравад[+]. 5Аммо чун вақти мо тамом шуд, боз ба роҳ даромадем. Ҳама имондорон бо зану фарзандонашон моро то беруни шаҳр гусел карданд. Дар лаби баҳр ҳама зону зада дуо кардем[+]. 6Сипас бо ҳамдигар хайрухуш карда, мо ба киштӣ савор шудем ва онҳо ба хонаҳои худ баргаштанд.

7Аз шаҳри Сур сафари худро давом дода, ба шаҳри Патуламис омадем. Дар он ҷо бо имондорон вохӯрда, як рӯз бо онҳо мондем. 8Рӯзи дигар ба роҳ баромада, ба шаҳри Қайсария омадем ва ба хонаи Филиппуси эълонкунандаи хушхабар рафта, меҳмон шудем. Филиппус яке аз он ҳафт нафар буд, ки дар Уршалим интихоб шуда буданд[+]. 9Ӯ чор духтари шавҳарнокарда дошт, ки пешгӯйӣ мекарданд[+]. 10Баъд аз чанд рӯзи дар он ҷо буданамон аз сарзамини Яҳудия Оғобус ном пайғамбаре омад[+]. 11Ӯ миёнбанди Павлусро гирифта, бо он дасту пойи худро баста гуфт: «Рӯҳулқудс чунин мегӯяд: „Дар шаҳри Уршалим соҳиби ин миёнбандро яҳудиён[†] ана ҳамин тавр баста, ба дасти ғайрияҳудиён[†] месупоранд“».

12Инро шунида, мо ва мардуми он ҷо, якҷоя аз Павлус илтимос кардем, ки ба Уршалим наравад[+]. 13Дар ҷавоб Павлус гуфт: «Шумо чӣ кор мекунед? Чаро бо оби дида диламро месӯзонед? Охир ман тайёрам, ки на танҳо бандӣ шавам, балки ба хотири номи Худованд Исо дар Уршалим ҷон супорам»[+].

14Чун Павлус ба гапи мо гӯш надод, «бигзор хости Худованд шавад» – гуфта, хомӯш мондем. 15Баъди он рӯзҳо мо тайёрӣ дида, ба шаҳри Уршалим равона шудем. 16Баъзе имондорон, ки аз шаҳри Қайсария буданд, ҳамроҳи мо рафтанд. Онҳо моро ба хонаи Маносун ном шогирди дерина бурданд. Маносун зодаи ҷазираи Қиприс буд. Мо дар хонаи ӯ истодем.


Ба дидори Яъқуб рафтани Павлус

17Ҳангоме ки ба шаҳри Уршалим расидем, имондорон моро хурсандона пешвоз гирифтанд. 18Рӯзи дигар Павлус ҳамроҳи мо ба дидори Яъқуб рафт. Ҳамаи роҳбарони ҷамоат низ дар он ҷо буданд[+]. 19Павлус бо ҳама салому алейк карда, дар бораи ҳама корҳои Худо, ки дар байни ғайрияҳудиён ба воситаи ӯ карда буд, як ба як нақл кард. 20Онҳо сухани ӯро шунида Худоро ситоиш намуданд ва ба Павлус гуфтанд: «Бародар, чунон ки мебинӣ, чандин ҳазор яҳудиён имон оварданд ва ҳамаи онҳо шариатро[†] ҷиддӣ риоя мекунанд[+]. 21Онҳо шунидаанд, ки гӯё ту ҳамаи яҳудиёнро, ки дар байни ғайрияҳудиён зиндагӣ мекунанд, таълим дода мегӯйӣ, ки шариати Мусоро рад кунанд. Яъне писаронашонро хатна[†] накунанд ва аз рӯйи расму ойини худ зиндагӣ накунанд[+]. 22Пас, чӣ бояд кард? Онҳо ҳатман мешунаванд, ки ту омадаӣ. 23Ҳоло гапи моро гирифта, чунин бикун: мо чор кас дорем, ки мувофиқи расми яҳудиён ба Худо қасам хӯрдаанд. 24Онҳоро бурда, ҳамроҳашон ойини покшавиро ба ҷо овар ва пули сартарошии онҳоро бидеҳ. Сипас ҳама мефаҳманд, ки он чи дар бораат мегӯянд, рост нест, балки ту мувофиқи шариати Мусо зиндагӣ мекунӣ[+]. 25Дар бораи ғайрияҳудиёни имоноварда бошад, мо қарор намуда, навишта будем, ки аз хӯрдани гӯшти ҳайвони буғишуда, хӯроке, ки ба бутҳо тақдим шудааст, хун ва аз гуноҳи ҷинсӣ дур шаванд»[+].

26Инак, рӯзи дигар Павлус ҳамроҳи он одамон ойини покшавиро ба ҷо оварда, ба маъбади Худо[†] даромад. Дар он ҷо эълон намуд, ки вақти покшавии онҳо баъди ҳафт рӯз анҷом меёбад ва он рӯз барои ҳар якеашон қурбонӣ карда мешавад.


Дастгир шудани Павлус

27Дар охири рӯзи ҳафтум яҳудиёни вилояти Осиё Павлусро дар маъбади Худо дида, мардумро ба шӯр оварданд ва ӯро дастгир намуданд.

28Онҳо фарёд мезаданд: «Исроилиён,[†] ёрӣ диҳед! Ин одам дар ҳар ҷо ҳамаро ба зидди халқ, шариати Мусо ва ин маъбад таълим медиҳад! Бар замми ин ӯ ғайрияҳудиёнро ба маъбади Худо дароварда, ин ҷойи муқаддасро ҳаром мекунад!»[+]

29Онҳо Труфимусро, ки зодаи шаҳри Эфесус буд, ҳамроҳи Павлус дар шаҳр дида буданд ва гумон мекарданд, ки Павлус ӯро бо худ ба маъбади Худо даровардааст[+].

30Ҳамин тавр, тамоми шаҳр ба шӯр омад. Аз ҳар тараф мардуми зиёд давида омада, ҷамъ шуданд. Онҳо Павлусро дастгир карда, кашолакунон аз маъбади Худо бароварданд ва зуд дарҳоро аз пушташон маҳкам карданд. 31Вақте ӯро куштанӣ шуданд, ба мириҳазори лашкар хабар расид, ки тамоми Уршалим ба шӯр омадааст. 32Ӯ дарҳол сарбозон ва мирисадҳоро бо худ гирифта, ба сӯйи мардум давид. Мардум мириҳазор ва сарбозонро дида, аз задани Павлус бозистоданд. 33Мириҳазор наздик шуда, Павлусро дастгир намуд ва фармуд, ки ӯро бо ду занҷир банданд. Сипас пурсид, ки ин одам кист ва чӣ кор кардааст[+]. 34Мардум дод зада, баъзе як чиз ва баъзе чизи дигар мегуфтанд. Мириҳазор аз сабаби ғавғо ҳақиқати ҳолро нафаҳмида, фармон дод, ки Павлусро ба қалъа баранд[+]. 35Чун ба зинапояҳо расиданд, аз сабаби ғазабу фишори мардум сарбозон маҷбур шуданд, ки Павлусро бардошта баранд. 36Мардуми зиёд аз қафои онҳо омада, «кушед ӯро» – гӯён дод мезаданд.


Павлус худро ҳимоя мекунад

37Ҳанӯз ба қалъа надаромада, Павлус ба мириҳазор гуфт: «Иҷозат диҳед, ба шумо як чиз гӯям».

Мириҳазор гуфт: «Ту забони юнониро медонӣ?! 38Пас ту он мисрӣ нестӣ, ки чанде пеш шӯриш бардошта, чор ҳазор одамкушро аз қафояш ба биёбон бурда буд?!»

39Павлус дар ҷавоб гуфт: «Ман яҳудӣ ҳастам, шаҳрванди шаҳри Тарсуси вилояти Киликия, ки шаҳри номдор аст. Хоҳиш мекунам, ба ман иҷозат диҳед, ки ба мардум гап занам»[+].

40Павлус иҷозат гирифта, бар зинапояҳо истод. Ӯ бо дасташ ба мардум ишора карду онҳо ҳама хомӯш шуданд. Сипас Павлус ба онҳо бо забони ибрӣ чунин гуфт:

### 22

1«Эй бародарону падарон! Гӯш кунед, ки барои муҳофизати худ чӣ мегӯям».

2Мардум чун шуниданд, ки бо забони ибрӣ гап мезанад, боз ҳам хомӯштар шуданд. Павлус суханашро давом дод: 3«Ман яҳудӣ, зодаи шаҳри Тарсуси вилояти Киликия ҳастам, лекин ба Уршалим омада, аз устод Ҷамлиил шариати[†] Мусо ва расму ойини падаронро хуб омӯхтам. Вазифаҳоямро дар пеши Худо бо ҷидду ҷаҳд иҷро мекардам, чунон ки имрӯз шумо ҳам иҷро мекунед[+]. 4Ман одамонеро, ки пайрави ин Роҳ буданд, мерондаму азоб медодам. Баъзеи онҳоро ҳатто ба марг расондам. Мардону занонро дастгир карда, ба зиндон месупурдам[+]. 5Инро ҳатто саркоҳин[†] ва тамоми аъзои шӯрои пирон метавонанд тасдиқ кунанд. Ман барои дастгир кардани имондорони шаҳри Димишқ аз онҳо нома гирифта будам, то ки имондоронро дошта, барои ҷазо додан ба Уршалим оварам[+].

6Аммо ҳангоми роҳ, вақте ки ба шаҳри Димишқ наздик мешудам, дар нисфирӯзӣ баногоҳ аз осмон нуре пайдо шуда, маро фаро гирифт[+]. 7Ман ба замин афтода, овозеро шунидам, ки мегуфт: „Шоул, Шоул! Чаро Маро озор медиҳӣ?“ 8Дар ҷавоб гуфтам: „Эй Аълоҳазрат, Ту кистӣ?“ Гуфт: „Ман Исои Носирӣ ҳастам, ки озораш медиҳӣ“.

9Ҳамроҳони ман низ нурро диданд, лекин овозеро, ки ба ман гап мезад, нафаҳмиданд. 10Сипас пурсидам: „Эй Аълоҳазрат, чӣ бояд кунам?“

Худованд ба ман гуфт: „Бархоста ба шаҳри Димишқ рав. Дар он ҷо дар бораи ҳама корҳое, ки бояд бикунӣ, ба ту мегӯянд“.

11Аз таъсири дурахши он нур чашмонам чизеро намедид ва ҳамроҳонам маро аз дастам гирифта, ба Димишқ оварданд.

12Ҳанониё ном марде ба назди ман омад. Ӯ ба шариати Мусо аз сидқи дил итоат мекард ва дар байни ҳамаи яҳудиёни[†] он ҷо номи нек дошт[+]. 13Ӯ ба ман наздик шуда гуфт: „Бародар Шоул, бино шав!“

Худи ҳамон лаҳза чашмонам бино шуд ва ӯро дидам. 14Сипас ӯ гуфт: „Худои падаронамон туро интихоб кардааст, то ки хости Ӯро бидонӣ ва ҳамонеро, ки Росткор аст, бубинӣ ва аз забонаш сухане шунавӣ. 15Зеро ту шоҳиди Ӯ мешавӣ ва дар бораи он чи дидиву шунидӣ назди ҳамаи одамон шаҳодат хоҳӣ дод[+]. 16Пас чиро интизор ҳастӣ? Бархезу таъмид[†] гир ва ба Исои Носирӣ рӯй оварда, аз гуноҳҳоят пок шав“[+].

17Инак, вақте ки ба Уршалим баргашта, дар маъбади Худо[†] дуо мекардам, ба ҳолати бехудӣ афтодам[+] 18ва Исоро дидам, ки ба ман чунин гуфт: „Зуд аз Уршалим баромада рав, чунки онҳо шаҳодати туро дар бораи Ман қабул намекунанд“.

19Ман гуфтам: „Худовандо, онҳо медонанд, ки ман пайравони Туро ба зиндон меандохтам ва дар ҷамоатхонаҳо дошта мезадам. 20Вақте ки хуни шоҳидат Истефанус рехта мешуд, ман он ҷо будам ва сангсоркунандагонро тарафдорӣ намуда, ҷомаҳои онҳоро посбонӣ мекардам“[+].

21Сипас Ӯ ба ман гуфт: „Бирав, Ман туро ба ҷойҳои дур ба назди ғайрияҳудиён[†] мефиристам“».


Павлус ва мириҳазор

22Мардум сухани Павлусро то ба ин ҷо гӯш карданд, сипас бо овози баланд фарёд заданд:

«Ӯро несту нобуд кунед! Чунин одам набояд зиндагӣ кунад!»

23Чун фарёд мезаданд ва ҷомаҳояшонро ба замин партофта, чанг мехезонданд, 24мириҳазор фармуд, ки Павлусро ба қалъа дароваранд ва қамчинкорӣ намуда, пурсуҷӯ кунанд, ки барои чӣ мардум ин қадар ба ӯ дод мезананд. 25Аммо вақте ки Павлусро бо тасмаҳо барои задан мебастанд, ӯ ба мирисад гуфт: «Оё аз рӯйи қонун аст, ки шаҳрванди Румро бе ягон доварӣ қамчинкорӣ кунед?»[+]

26Инро шунида, мирисад ба назди мириҳазор рафт ва гуфт: «Чӣ кор кардан мехоҳед? Ин одам румӣ будааст!»

27Сипас мириҳазор наздик шуда аз Павлус пурсид: «Ту шаҳрванди Рум ҳастӣ?»

Павлус дар ҷавоб гуфт: «Бале!»

28Мириҳазор гуфт: «Ман шаҳрвандии Румро бо пули калон харидаам».

Павлус гуфт: «Ман бошам, аз таваллуд шуданам шаҳрванди Рум ҳастам».

29Онҳое, ки ӯро пурсуҷӯ карданӣ буданд, ин суханро шунида, дарҳол аз вай дур шуданд. Мириҳазор низ румӣ будани Павлусро фаҳмида, тарсид, чунки ӯро баста буд.


Павлус дар назди коҳинони калон ва пирон

30Рӯзи дигар мириҳазор хост аниқ бифаҳмад, ки яҳудиён ӯро барои чӣ айбдор мекунанд. Бинобар ин занҷирҳои Павлусро кушода, фармон дод, ки коҳинони калон[†] ва тамоми шӯрои пирон ҷамъ шаванд. Сипас Павлусро ба назди онҳо баровард.

### 23

1Павлус аҳли шӯрои пиронро бодиққат аз назар гузаронда гуфт: «Бародарон, ман то имрӯз дар назди Худо бо виҷдони пок зиндагӣ мекунам»[+].

2Инро шунида Ҳанониёи саркоҳин[†] ба онҳое, ки назди Павлус меистоданд, фармуд, ки ба даҳонаш зананд[+]. 3Павлус дар ҷавоб ба саркоҳин гуфт: «Эй девори сафедшуда, Худо туро мезанад! Ту ин ҷо нишастаӣ, то ки мувофиқи шариати[†] Мусо маро доварӣ бикунӣ, аммо фармон медиҳӣ, ки маро зананд. Оё ин қонуншиканӣ нест?»

4Онҳое, ки назди Павлус меистоданд, гуфтанд: «Саркоҳини Худоро дашном медиҳӣ?»[+]

5Павлус гуфт: «Бародарон, ман намедонистам, ки ӯ саркоҳин аст. Медонам, дар навиштаҷот[†] гуфта шудааст, ки ба пешвои халқатон бадгӯйӣ накунед».

6Павлус чун фаҳмид, ки як қисми шӯрои пирон аз мазҳаби саддуқӣ ва қисми дигараш аз мазҳаби фарисӣ ҳастанд, фарёд зада гуфт: «Бародарон, ман худ фарисӣ ва писари фарисиён[†] ҳастам. Ҳоло маро барои умеди зиндашавии мурдагон ҳукм мекунанд»[+].

7Баъди ин сухан дар байни фарисиёну саддуқиён[†] баҳс ба миён омад ва ҷамъомад ба ду гурӯҳ тақсим шуд. 8Зеро саддуқиён мегуфтанд, ки на зиндашавӣ ҳасту на фариштагону на рӯҳҳо, аммо фарисиён ба ин чизҳо бовар мекарданд[+]. 9Доду фарёд баланд шуд. Баъзе устодони шариат, ки аз мазҳаби фарисиён буданд, бархоста, бо ҷӯшу хурӯш гуфтанд: «Дар ин одам мо ягон бадӣ намебинем. Агар рӯҳе ё фариштае ба ӯ гап зада бошад-чӣ?»[+]

10Баҳс авҷ мегирифт. Мириҳазор ба сарбозон фармуд, ки Павлусро аз назди онҳо гирифта ба қалъа баранд, зеро тарсид, ки ӯро пора-пора мекунанд.

11Ҳамон шаб Худованд ба назди Павлус омада, гуфт: «Далер бош! Чунон ки дар шаҳри Уршалим дар бораи Ман шаҳодат додӣ, дар Рум низ бояд шаҳодат диҳӣ»[+].


Сӯиқасд бар зидди Павлус

12Пагоҳӣ баъзе яҳудиён[†] қасам хӯрда, қасд намуданд, ки то Павлусро накушанд, чизе намехӯранду наменӯшанд. 13Шумораи қасамхӯрдагон аз чил зиёд буд. 14Онҳо ба назди коҳинони калону[†] пирон рафта чунин гуфтанд: «Мо қасам хӯрдаем, ки то Павлусро накушем, чизе ба даҳон намегирем. 15Ҳоло шумо ва шӯрои пирон аз мириҳазор хоҳиш кунед, ки Павлусро ба назди шумо орад. Гӯед, ки кори ӯро аниқтар фаҳмидан мехоҳед. Мо бошем тайёр ҳастем, ки ӯро то ба ин ҷо расиданаш кушем».

16Аммо писари хоҳари Павлус аз ин сӯиқасди онҳо бохабар шуда, ба сарбозхона рафт ва Павлусро огоҳ кард. 17Павлус мирисадеро ҷеғ зада гуфт: «Ин ҷавонро ба назди мириҳазор бар, чунки ба ӯ гап дорад».

18Мирисад ӯро ба назди мириҳазор бурда гуфт: «Павлуси бандӣ маро ҷеғ зада, хоҳиш кард, ки ин ҷавонро ба назди шумо биёрам, чунки ӯ ба шумо чизе гуфтан мехоҳад».

19Мириҳазор ҷавонро аз дасташ гирифта, ба каноре бурд ва гуфт: «Ба ман чӣ гуфтанӣ ҳастӣ?»

20Ҷавон гуфт: «Яҳудиён забон як кардаанд, ки аз шумо хоҳиш кунанд, то ки фардо Павлусро ба назди шӯрои пирон бароред. Гӯё, ки кори ӯро аниқтар тафтиш карданӣ бошанд. 21Нагузоред, ки шуморо ба ин кор розӣ кунонанд. Дар асл онҳо мехоҳанд ӯро кушанд. Бештар аз чил нафарашон қасам хӯрдаанд, ки то ӯро накушанд, чизе намехӯранду наменӯшанд. Ҳоло онҳо тайёр ва интизори иҷозати шумо ҳастанд».

22Сипас мириҳазор ҷавонро ҷавоб дода гуфт: «Ба касе нагӯ, ки дар бораи ин чизҳо ба ман хабар додӣ».


Павлусро ба шаҳри Қайсария мефиристанд

23Инак мириҳазор ду мирисадро ҷеғ зада, чунин фармон дод: «Дусад сарбоз, ҳафтод савора ва дусад найзадор омода кунед, то ки шабона, соати нуҳ ба Қайсария равона шаванд. 24Ҳамчунин Павлусро бар аспе савор намуда, сиҳату саломат ба назди Феликси ҳоким расонанд»[+].

25Мириҳазор бошад, чунин нома навишт: 26«Клавдиюс Лисиёс ба ҳокими муҳтарам Феликс салом мерасонад!

27Ин одамро яҳудиён дастгир намуда, куштанӣ буданд, лекин ман чун фаҳмидам, ки ӯ шаҳрванди Рум аст, бо сарбозон рафта, ӯро халос кардам[+]. 28Хостам аниқ фаҳмам, ки ӯро барои чӣ айбдор мекунанд, барои ҳамин ӯро ба шӯрои пиронашон бурдам[+]. 29Дар он ҷо фаҳмидам, ки ӯро аз рӯйи масъалаҳои баҳсноки шариаташон айбдор мекунанд, лекин ӯ коре накардааст, ки сазовори марг ё зиндон бошад[+]. 30Вақте огоҳ шудам, ки онҳо бар зидди ин одам забон як кардаанд, дарҳол ӯро ба назди шумо фиристодам[†] ва ба айбдоркунандаҳои ӯ низ фармудам, ки ба шумо даъво кунанд»[+].

31Ҳамин тавр, сарбозон мувофиқи фармон Павлусро гирифта, шабона ба шаҳри Антипотрис бурданд. 32Рӯзи дигар онҳо Павлусро ба саворон супурда, худ ба сарбозхона баргаштанд. 33Саворон ба Қайсария расида, номаро ба дасти ҳоким доданд ва Павлусро низ ба ӯ супурданд. 34Ҳоким номаро хонда, пурсид, ки Павлус аз кадом вилоят аст ва чун шунид, ки аз вилояти Киликия аст,[+] 35гуфт: «Айбдоркунандаҳоят расида оянд, ман туро гӯш мекунам».

Сипас фармуд, ки Павлусро дар қалъаи Ҳиродус нигоҳ доранд.

### 24


Павлус дар ҳузури ҳоким Феликс

1Баъди панҷ рӯз Ҳанониёи саркоҳин[†] ҳамроҳи баъзе пирон ва Тартуллус ном ҳуқуқшинос омада, аз Павлус ба ҳоким шикоят карданд[+]. 2Вақте ки Павлусро гирифта оварданд, Тартуллус ба айбдоркунӣ сар карда гуфт:

«Феликси олимақом! Бо роҳбарии шумо муддати дароз аст, ки мо дар сулҳу осоиштагӣ зиндагӣ мекунем ва чорабиниҳои шумо ба халқи мо беҳбудиҳои зиёд бахшидаанд. 3Мо дар ҳама ҷо тамоми некиҳои шуморо бо миннатдорӣ ёд мекунем. 4Ҳоло, барои он ки шуморо зиёд заҳмат надиҳам, меҳрубонӣ намуда, арзи кӯтоҳи моро шунавед. 5Мо дарёфтем, ки ин одам шӯрандоз буда, дар байни ҳамаи яҳудиёни[†] олам ошӯб меангезад. Ҳамчунин, вай роҳбари ҳизби носирӣ мебошад[+]. 6Ӯ ҳатто хост, ки маъбади Худоро[†] ҳаром кунад, лекин мо ӯро дастгир кардем[+]. 7-8Вақте ки ӯро дар бораи ҳамаи ин чизҳо пурсуҷӯ мекунед, худатон мефаҳмед, ки барои чӣ мо ӯро айбдор мекунем».

9Яҳудиён низ суханони Тартуллусро тарафдорӣ намуда гуфтанд, ки ҳамаи ин гап рост аст.


Ҳимояи Павлус

10Ҳоким Феликс ба Павлус ишора намуд, ки гап занад. Павлус ҷавоб дод: «Ман медонам, ки шумо солҳои зиёд ин халқро доварӣ мекунед. Бинобар ин метавонам дилпурона худро дар пеши шумо сафед кунам. 11Ман дувоздаҳ рӯз пеш ба Уршалим барои парастиш омадам, шумо худатон инро тафтиш карда метавонед. 12На дар маъбади Худо, на дар ҷамоатхонаҳо ва на дар кӯчаҳои шаҳр айбдоркунандагонам маро надидаанд, ки бо касе баҳс карда бошам ё мардумро ба шӯр андохта бошам. 13Ҳама чизҳое, ки маро дар он айбдор намуда, ба шумо мегӯянд, беасос аст. 14Лекин ба шумо росташро мегӯям, ман мувофиқи Роҳи Худованд, ки яҳудиён онро ҳизб меноманд, ба Худои падаронамон хизмат мекунам. Ҳамчунин ба ҳама чизе, ки дар шариати[†] Мусову навиштаҷоти[†] пайғамбарон аст, бовар мекунам. 15Ман ба Худо умед бастаам, чунон ки онҳо низ умедворанд, ки ҳам росткорону ҳам бадкорон баъди мурдан зинда хоҳанд шуд[+]. 16Бинобар ин ҳамеша кӯшиш мекунам, ки дар назди Худову одамон виҷдони пок дошта бошам[+].

17Ҳоло баъди чандин сол омадам, то ки ба камбағалони халқам кумаки пулие расонам ва қурбониҳо кунам[+]. 18Ҳангоме ки дар маъбади Худо маросими покшавиро ба анҷом расондам ва дар наздам на мардум буданду на ғавғо, ин одамон маро ёфтанд[+]. 19Дар он ҷо баъзе яҳудиёни вилояти Осиё буданд ва агар бар зидди ман чизе медоштанд, мебоист ба назди шумо омада, маро айбдор мекарданд. 20Ё худи инҳо гӯянд, вақте ки дар пеши шӯрои пирон меистодам, барои кадом ҷиноят маро айбдор ёфтаанд. 21Шояд айби ман дар он буд, ки дар назди онҳо чунин фарёд задам: „Имрӯз шумо маро барои умеди зиндашавии мурдагон ҳукм мекунед“»[+].

22Сипас Феликси ҳоким, ки дар бораи Роҳи Худованд маълумоти бештар дошт, муҳокимаро ба вақти дигар монда гуфт: «Вақте ки мириҳазор Лисиёс меояд, ман масъалаи шуморо дида мебароям».

23Ҳамчунин, ба мирисад фармуд, ки Павлусро посбонӣ кунад, лекин каме озодӣ бахшад ва иҷозат диҳад, ки дӯстонаш ба ӯ хизмат кунанд.

24Баъди чанд рӯз Феликс бо ҳамсараш Друсилла, ки яҳудӣ буд, омад. Феликс Павлусро даъват карда, суханашро дар бораи имон ба Исои Масеҳ[†] гӯш кард. 25Аммо вақте ки Павлус дар бораи росткорӣ, худдорӣ ва рӯзи қиёмат мегуфт, Феликсро тарс фаро гирифт. Ӯ гуфт: «Ҳоло ба ту ҷавоб, чун вақт ёбам, туро боз даъват мекунам»[+].

26Феликси ҳоким умедвор буд, ки Павлус ба ӯ пора медиҳад, бинобар ин зуд-зуд Павлусро даъват карда, бо ӯ суҳбат меорост.

27Аммо баъди ду сол ба ҷойи ҳоким Феликс ҳокими нав Поркиюс Фестус таъйин шуд. Азбаски Феликс ба яҳудиён писанд омадан мехост, Павлусро дар зиндон нигоҳ дошт.

### 25


Павлус дар ҳузури ҳоким Фестус

1Фестуси ҳоким се рӯз пас аз он ки ба Қайсария омад, ба шаҳри Уршалим сафар кард. 2Коҳинони калон[†] ва роҳбарони яҳудӣ ба ҳоким аз Павлус шикоят карданд ва илтимос намуданд, 3ки меҳрубонӣ намуда, ӯро ба Уршалим оварад. Онҳо қасд доштанд, ки Павлусро дар роҳ кушанд[+]. 4Фестуси ҳоким дар ҷавоб гуфт: «Павлусро дар шаҳри Қайсария нигоҳ медоранд ва худи ман ба наздикӣ ба он ҷо меравам. 5Роҳбарони шумо бо ман раванд. Агар он одам айбе дошта бошад, бигзор даъво кунанд».

6Сипас ҳашт ё даҳ рӯз дар Уршалим монда, ба Қайсария баргашт. Рӯзи дигар Фестуси ҳоким бар курсии доварӣ нишаста фармуд, ки Павлусро биёранд. 7Чун оварданд, яҳудиёне,[†] ки аз Уршалим омада буданд, гирди ӯро гирифта, ба гардани ӯ айбҳои зиёду вазнинро бор карданд. Аммо ҳеҷ яки онро исбот карда наметавонистанд. 8Павлус худро сафед карда, гуфт: «На бар зидди шариати[†] яҳудиён гуноҳ кардааму на бар зидди маъбади Худо[†] ва на бар зидди шоҳаншоҳи Рум».[†]

9Фестуси ҳоким дили яҳудиёнро ёфтанӣ шуда, аз Павлус пурсид: «Мехоҳӣ, ки ба Уршалим равӣ, то ки кори туро дар он ҷо дида бароям?»

10Павлус гуфт: «Ман ҳоло дар назди курсии доварии шоҳаншоҳи Рум истодаам ва бояд дар ин ҷо доварӣ карда шавам. Чунон ки худатон нағз медонед, ман ба яҳудиён ягон бадие накардаам[+]. 11Агар ҷинояте ё коре карда бошам, ки сазовори марг бошад, аз мурдан намегурезам, лекин агар дар ин ҳама даъвоҳои яҳудиён айбе надошта бошам, касе ҳақ надорад, ки маро ба дасти онҳо супорад. Ман доварии шоҳаншоҳи Румро талаб мекунам!»

12Сипас Фестуси ҳоким бо маслиҳатчиёнаш гап зада, ба Павлус гуфт: «Азбаски доварии шоҳаншоҳи Румро талаб кардӣ, ба назди шоҳаншоҳи Рум меравӣ!»[+]


Ҳоким Фестус аз шоҳ Агрипос маслиҳат мепурсад

13Баъди чанд рӯз шоҳ Агрипос ва хоҳараш Берникӣ ба шаҳри Қайсария омаданд, то Фестуси ҳокимро хайрамақдам гӯянд. 14Онҳо дар он ҷо чанд рӯз монданд. Фестуси ҳоким кори Павлусро ба шоҳ Агрипос нақл карда, гуфт: «Ин ҷо одаме ҳаст, ки Феликс ӯро дар зиндон мондааст. 15Вақте ки дар Уршалим будам, коҳинони калон ва пирони яҳудӣ дар бораи ӯ ба ман нақл карда, талаб намуданд, ки ӯро маҳкум кунам. 16Аммо дар ҷавоби онҳо гуфтам, ки румиён чунин одат надоранд, ки касеро бечуну чаро ба дасти даъвогаронаш супоранд. Аввал мо бояд ӯро бо даъвогаронаш рӯ ба рӯ кунем ва ба ӯ имконият диҳем, ки худро сафед намояд. 17Барои ҳамин, вақте ки онҳо бо ман омаданд, корро кашол надода, рӯзи дигар бар курсии доварӣ нишастам ва фармудам, ки Павлусро биёранд. 18Аммо даъвогаронаш бархоста, ӯро бо ҳеҷ як айбе, ки ман гумон доштам, айбдор накарданд. 19Танҳо дар бораи чанд масъалаи диниашон ва дар бораи кадом як Исо бо вай баҳс мекарданд, ки гӯё мурдааст, валекин Павлус таъкид мекунад, ки Ӯ зинда аст[+]. 20Азбаски сару нӯги ин масъаларо наёфтам, аз ӯ пурсидам, ки оё ба Уршалим рафтан мехоҳад, то ки кори ӯ дар он ҷо дида шавад. 21Аммо Павлус талаб намуд, ки то замони аз тарафи шоҳаншоҳ додхоҳӣ шуданаш ин ҷо нигоҳ дошта шавад. Сипас фармон додам, ки ӯро то вақти ба назди шоҳаншоҳи Рум фиристоданам[†] посбонӣ кунанд».

22Шоҳ Агрипос ба Фестуси ҳоким гуфт: «Ман низ шахсан мехоҳам сухани ӯро шунавам!»

Фестус гуфт: «Пагоҳ мешунавед!»


Павлус дар ҳузури шоҳ Агрипос

23Рӯзи дигар Агрипос ва Берникӣ бодабдаба омада, ба маҷлисгоҳ даромаданд. Мириҳазорон ва калоншавандагони шаҳр онҳоро ҳамроҳӣ мекарданд. Бо фармони Фестуси ҳоким Павлусро оварданд. 24Сипас Фестус гуфт: «Шоҳ Агрипос ва ҳамаи ҳозирон! Шумо мардеро мебинед, ки дар бораи ӯ тамоми яҳудиёни шаҳрҳои Уршалиму Қайсария ба ман шикоят мекунанд. Онҳо доду фарёд бардошта, мегӯянд, ки ӯ набояд зинда монад[+]. 25Аммо ман дарёфтам, ки ӯ коре накардааст, ки сазовори марг бошад. Вале, чун худаш доварии шоҳаншоҳи Румро талаб намуд, ман қарор додам, ки ӯро ба Рум фиристам[+]. 26Аммо дар бораи ӯ ягон чизи аниқ надорам, ки ба шоҳаншоҳам нависам. Барои ҳамин ӯро назди ҳамаи шумо ва хусусан назди шумо, шоҳ Агрипос овардам, то ки баъди дида баромадани масъала чизе барои навиштанам пайдо шавад. 27Агар бандиро бе айбнома фиристам, аз рӯйи хирад намешавад».

### 26

1Шоҳ Агрипос ба Павлус гуфт: «Метавонӣ худро ҳимоя намоӣ».

Павлус дасташро боло карда, барои муҳофизати худ гуфт:[+] 2-3«Шоҳ Агрипос! Азбаски шумо расму ойин ва масъалаҳои баҳсноки яҳудиёнро[†] ба хубӣ медонед, хушбахтам, ки имрӯз худро дар пеши шумо аз ҳама айбҳое, ки яҳудиён ба гарданам бор мекунанд, сафед карда метавонам. Барои ҳамин хоҳишмандам бо сабру тоқат ба суханам гӯш диҳед.

4Инак тарзи зиндагии ман ба ҳама яҳудиён маълум аст. Зеро аз ҷавониам дар байни халқи худ ва дар Уршалим зиндагӣ кардаам[+]. 5Онҳо дер боз маро мешиносанд ва агар хоҳанд, метавонанд тасдиқ намоянд, ки ман мувофиқи сахтгиртарин мазҳаби мо, яъне ҳамчун фарисӣ зиндагӣ мекардам[+]. 6Ҳоло бошад, барои умедам ба ваъдаи Худо, ки ба падаркалонҳоямон дода шуда буд, маро ҳукм мекунанд, 7яъне барои ваъдае, ки дувоздаҳ қабилаи Исроил шабу рӯз Худоро парастиш намуда, интизори иҷрошавияш мебошанд. Шоҳ Агрипос, ана барои ҳамин умед яҳудиён маро айбдор мекунанд[+]. 8Эй мардум, охир чаро шумо бовар карда наметавонед, ки Худо мурдагонро зинда мекунад[+]?

9Ман низ худ ба худ фикр мекардам, ки бояд бар зидди номи Исои Носирӣ корҳои зиёдро анҷом диҳам[+]. 10Дар Уршалим бо ҳамин кор машғул будам. Аз коҳинони калон[†] иҷозат гирифта, бисёр касонро аз халқи Худо ба зиндон мепартофтам. Вақте ки онҳоро ба марг месупурданд, ман тарафдорӣ мекардам[+]. 11Дар ҳамаи ҷамоатхонаҳо гашта, бисёр вақт пайравони ин Роҳро ҷазо медодам ва маҷбур мекардам, ки имонашонро рад кунанд. Азбаски хашму ғазабам бар онҳо аланга мезад, ҳатто ба шаҳрҳои дурдаст мерафтам, то ки онҳоро дастгир карда, азоб диҳам[+].

12Рӯзе бо супориш ва иҷозати коҳинони калон ба шаҳри Димишқ сафар мекардам[+]. 13Эй шоҳ, ҳангоми нисфирӯзӣ дар роҳ нури осмониеро дидам, ки аз офтоб равшантар буд. Он нур ману ҳамроҳонамро фаро гирифт. 14Мо ҳама ба замин афтодем.

Сипас овозеро шунидам, ки бо забони ибрӣ мегуфт: „Шоул, Шоул! Чаро Маро озор медиҳӣ? Оё ба сӯзан мушт задан дарднок нест?“ 15Ман гуфтам: „Эй Аълоҳазрат, Ту кистӣ?“ Ҷавоб дод: „Ман ҳамон Исоям, ки озораш медиҳӣ. 16Ҳоло бархеста, рост исто. Ман ба ту зоҳир шудам, то ки туро хизматгор ва шоҳиди Худ гардонам. Шоҳиди он, ки Маро дидӣ ва шоҳиди он чизҳое, ки ба ту нишон хоҳам дод. 17Ман туро аз дасти халқат ва ғайрияҳудиён[†] халос мекунам. Туро назди ғайрияҳудиён мефиристам, 18то ки чашмони онҳоро кушоӣ, онҳоро аз торикӣ ба равшанӣ барорӣ ва аз зери қудрати шайтон ба сӯйи Худо барӣ. Баъд гуноҳҳои онҳо бахшида мешавад ва дар байни онҳое ки бо имон ба Ман пок гардидаанд, ба худ ҷое пайдо мекунанд“[+].

19Бинобар ин, шоҳ Агрипос, ман ба он чи аз осмон аён шуд, беитоатӣ накардам, 20балки аввало дар шаҳрҳои Димишқу Уршалим, сипас дар саросари сарзамини Яҳудия ва ба ғайрияҳудиён эълон намудам, ки тавба кунанд ва ба Худо рӯй оварда, мувофиқи тавбаашон амал кунанд[+]. 21Аз ин сабаб яҳудиён маро дар маъбади Худо[†] дастгир намуда, куштанӣ шуданд[+]. 22Аммо бо ёрии Худо то ҳанӯз ба хурду калон шаҳодат медиҳам. Ман фақат ҳамон чизҳоеро мегӯям, ки пайғамбарон ва Мусо пешгӯйӣ карда буданд, 23ки Таъйиншудаи Худо бояд азоб мекашид ва аввалин шуда аз мурдаҳо зинда мешуд, то ба халқи мо ва ба ғайрияҳудиён нурро эълон намояд»[+].

24Вақте Павлус бо чунин суханон худро сафед мекард, Фестуси ҳоким бо овози баланд гуфт: «Павлус, ту аз ақл бегона шудаӣ, дониши бисёр туро гаранг кардааст!»

25Аммо Павлус гуфт: «Фестуси олимақом, ман аз ақл бегона нашудаам, балки каломи ҳақ ва солимро мегӯям. 26Шоҳ Агрипос аз ин чизҳо бохабар аст. Аз ин сабаб ман дар наздаш далерона сухан мегӯям, зеро бовар намекунам, ки чизе дар ин бора аз ӯ пӯшида бошад. Охир ин ҳама дар кадом як кунҷаке рӯй надода буд. 27Шоҳ Агрипос, оё ба гуфтаҳои пайғамбарон имон доред?! Медонам, ки имон доред!»

28Агрипос ба Павлус гуфт: «Оё дар як лаҳзаи кӯтоҳ маро масеҳӣ[†] кардан мехоҳӣ?!»

29Павлус гуфт: «Аз Худо хоҳиш дорам, ки дар лаҳзаи кӯтоҳ ё дароз, на танҳо шумо, балки ҳамаи шунавандагони имрӯза мисли ман шаванд, лекин бе ин занҷирҳо»[+].

30Сипас шоҳ Агрипос аз ҷояш хест ва Фестуси ҳоким, Берникӣ ва ҳамаи ҳамроҳонашон низ хестанд. 31Ҳангоми баромадан онҳо ба ҳамдигар гуфтанд, ки ин одам коре накардааст, ки сазовори марг ё зиндон бошад[+]. 32Дар охир Агрипос ба Фестус гуфт: «Агар ӯ доварии шоҳаншоҳи Румро[†] талаб намекард, ӯро озод кардан мумкин буд»[+].

### 27


Сафари Павлусу Луқо ба шаҳри Рум

1Вақте қарор карданд, ки бо киштӣ ба Италия равем, Павлус ва чанд бандии дигарро ба яке аз мирисадҳои дастаи махсуси шоҳаншоҳ Августус супурданд. Номи мирисад Юлиус буд[+]. 2Мо ба киштие, ки аз шаҳри Адрамитиюн омада ва ба сӯйи бандарҳои вилояти Осиё равона буд, савор шуда раҳсипор шудем. Аз шаҳри Тасолуникӣ Аристархуси мақдунӣ моро ҳамроҳӣ кард[+]. 3Рӯзи дигар ба шаҳри Сидун расидем. Юлиус ба Павлус хуб муносибат мекард. Ӯ ҳатто иҷозат дод, ки Павлус рафта, бо дӯстонаш вохӯрад ва ҳама чизҳои заруриро дастрас намояд. 4Аз он ҷо мо ба баҳр баромада, ба сабаби вазидани боди мухолиф ба тарафи панаҳи ҷазираи Қиприс киштиро рондем. 5Сипас баҳри кушодро назди соҳилҳои вилоятҳои Киликия ва Памфилия миёнабур намуда, ба шаҳри Мирои вилояти Ликия расидем. 6Дар он ҷо мирисад киштии шаҳри Искандарияро ёфт, ки ба Италия равона буд ва моро ба он савор кард[+]. 7Азбаски шамоли муқобил мевазид, мо рӯзҳои зиёд бо суръати паст киштӣ ронда, базӯр ба шаҳри Қнидус наздик шудем. Баъд ба самти гӯшаи Салмӯнии ҷазираи Крит ҳаракат намуда, дар панаҳи он ҷазира киштӣ рондем. 8Ҳамин тавр, бо душворӣ ҷазираро гузашта, ба ҷое расидем, ки Бандарҳои Нек ном дошт. Ин дар наздикии шаҳри Ласия буд.

9Мо вақти зиёдро аз даст дода будем. Тирамоҳ ба охир мерасид, айёми рӯзагирии яҳудиён[†] гузашта буд. Боду ҳаво барои давом додани сафари баҳрӣ аллакай хатарнок буд, бинобар ин Павлус чунин маслиҳат дод: 10«Мардон, мебинам, ки сафарамон хеле хатарнок мешавад. Аҷаб нест, ки на танҳо бору киштӣ, балки ҷонҳоямонро ҳам аз даст диҳем».

11Аммо мирисад на ба Павлус, балки бештар ба суханони сардор ва соҳиби киштӣ бовар мекард. 12Азбаски Бандарҳои Нек барои зимистонгузаронӣ мувофиқ набуд, бисёриҳо розӣ шуданд, ки ба баҳр бароянд. Онҳо умед доштанд, ки илоҷе карда, ба бандари дигари ҷазираи Крит, ки Финикс ном дошт, бирасанд ва он ҷо зимистонро гузаронанд. Ин бандар рӯ ба самти ҷануби ғарбӣ ва шимоли ғарбӣ ҷойгир аст.


Тундбод

13Чун боди сабуки ҷанубӣ вазид, онҳо фикр карданд, ки корашон омад кард ва лангар бардошта, лаб-лаби соҳили Крит шино карданд. 14Аммо дере нагузашта, аз тарафи ҷазира тундбоди сахте бархост, ки Шимоли Шарқӣ ном дошт[+]. 15Вақте киштиро фаро гирифт, онро идора кардан номумкин гардид ва таслим шудему тундбод моро гирифта бурд. 16Сипас ба тарафи паноҳтари ҷазираи хурдакак, ки Клавдо ном дорад, даромада, қаиқи киштиро, ки дар дунболи киштӣ баста буд, базӯр нигоҳ доштем. 17Баъд онро ба киштӣ бароварданд ва девораҳои киштиро бо арғамчинҳо баста мустаҳкам карданд. Аз тарси ба пастоби Сиртиси Африқо бархӯрдан, бодбонҳоро фуроварданд ва ҳамин тавр мавҷҳои об моро мебурд. 18Рӯзи дигар, азбаски тӯфон торафт шиддат меёфт, онҳо як қисми бори киштиро ба об партофтанд. 19Рӯзи сеюм бошад, онҳо бо дастони худ як қисми асбобу анҷоми киштиро бароварда партофтанд. 20Рӯзҳои зиёд на офтоб намоён мешуду на ситораҳо, балки тӯфон давом меёфт, оқибат барои наҷот ёфтан ҳеҷ умед намонд. 21Азбаски касе дер боз хӯрок нахӯрда буд, Павлус бархоста ба миёнаҷо баромад ва гуфт: «Мардон, агар шумо ба гапи ман гӯш дода, аз Крит ба баҳр намебаромадед, аз ин фалокат зарар намедидед. 22Ҳоло бошад, маслиҳат медиҳам, ки далер бошед, чунки ягонтои шумо намемуред. Фақат киштӣ нобуд мешавад. 23Имшаб фариштаи Худое, ки ба Ӯ тааллуқ дораму хизмат мекунам, ба пешам омада,[+] 24гуфт: „Натарс, Павлус! Ту бояд дар пеши шоҳаншоҳи Рум[†] биистӣ ва ба хотири ту Худо ба ҳамроҳонат низ ҳаёт мебахшад“[+].

25Бинобар ин, мардон, далер бошед, зеро бовар дорам, ки Худо чунон ки ба ман гуфт, мекунад. 26Фақат мо бояд ба пастоби ягон ҷазира бархӯрем»[+].

27Шаби чордаҳум буд, ки дар баҳри Адриё овора будем. Тақрибан нисфи шаб баҳрнавардон пай бурданд, ки замин наздик аст. 28Онҳо чуқурии обро чен карданд, ки тақрибан чил метр баромад, сипас андак пеш рафта боз чен карданд, ки сӣ метр баромад. 29Онҳо тарсиданд, ки ба санге дакка мехӯранд, бинобар ин аз думи киштӣ чор лангар андохтанд ва дуо мекарданд, ки тезтар саҳар шавад. 30Баҳрнавардон хостанд аз киштӣ гурезанд ва бо баҳонаи он, ки аз нӯги киштӣ лангарҳо меандозанд, қаиқи киштиро ба об фуроварданд.

31Он гоҳ Павлус ба мирисад ва сарбозон гуфт: «Агар ин одамон дар киштӣ намонанд, шумо наҷот намеёбед».

32Инро шунида сарбозон банди қаиқро буриданд ва он шино карда рафт.

33Пеш аз бомдод Павлус аз ҳама хоҳиш намуд, ки хӯрок хӯранд. Ӯ чунин гуфт:

«Ҳоло чордаҳ рӯз мешавад, ки шумо дар ташвиш ҳастед ва чизе намехӯред. 34Бинобар ин аз шумо илтимос мекунам, ки хӯрок хӯред, чунки ин барои зинда мондани шумо муҳим аст. Зеро тори мӯйе аз сари ҳеҷ яки шумо нахоҳад афтод»[+].

35Инро гуфта, ӯ нон гирифту дар пеши ҳама Худоро шукр гуфт ва онро пора карда, ба хӯрдан сар кард[+]. 36Инро дида, ҳама рӯҳбаланд шуданд ва хӯрок хӯрданд. 37Дар киштӣ ҳамагӣ дусаду ҳафтоду шаш кас будем. 38Чун хӯрда сер шуданд, гандумро ба об партофтанд, то ки киштиро сабук кунанд.


Шикастани киштӣ

39Вақте ки рӯз шуд, баҳрнавардон он заминро нашинохтанд, лекин халиҷе диданд, ки соҳили паст дошт ва қарор доданд, ки агар тавонанд киштиро ба сӯи он ронанд. 40Ҳамин тавр, онҳо лангарҳоро халос карда, дар баҳр гузоштанд. Дар баробари ин бандҳои белҳои дунболаи киштиро кушоданд ва бодбони қисмати пеши киштиро боло кашида, ба сӯи соҳил ронданд. 41Аммо ба забонаи соҳили қумдоре дакка хӯрданд ва киштӣ дар пастоб истод. Нӯги киштӣ руст монда буд, аммо думашро мавҷҳо зада мешикастанд.

42Сарбозон хостанд бандиёнро кушанд, то касе шинокунон нагурезад. 43Аммо мирисад, ки Павлусро наҷот додан мехост, сарбозонро аз ин кор боздошт. Ӯ фармуд, ки аввал одамоне, ки шино карда метавонанд, худро ба об партофта ба соҳил бароянд[+]. 44Сипас дигарон тахта ва шикастапораҳои киштиро дошта, аз пушти онҳо равона шаванд. Ҳамин тавр, ҳама сиҳату саломат ба замин расиданд.

### 28


Павлус дар ҷазираи Малита

1Инак, сиҳату саломат ба соҳил расида, фаҳмидем, ки он ҷазира Малита ном доштааст. 2Мардуми ҷазира ба мо хеле некӣ карданд. Азбаски ҳаво хунук буду борон меборид, онҳо гулхан даргиронда, ҳамаи моро ба гирдаш даъват карданд. 3Павлус як бағал ҳезум ҷамъ карда буд ва ҳангоме ки онро ба оташ меандохт, мори заҳрдоре аз гармии оташ гурехта, дасти ӯро газид ва овезон монд. 4Мардуми ҷазира мори ба дасташ часпидаро дида, ба ҳамдигар гуфтанд: «Воқеан ҳам ин шахс одамкуш будааст, чунки аз баҳр сиҳат баромада бошад ҳам, худои адолат нагузошт, ки зинда монад».

5Аммо Павлус морро аз дасташ афшонда ба оташ партофту осебе надид[+]. 6Онҳо интизор буданд, ки ё дасташ варам мекунад ё ӯ якбора афтода мемурад. Аммо чун вақти зиёд гузашт ва бо вай чизе нашуд, фикрашонро дигар карда гуфтанд, ки ӯ яке аз худоён аст[+].

7Дар гирду атрофи он ҷо заминҳое буданд, ки ба роҳбари ҷазира Публиюс тааллуқ доштанд. Ӯ моро ба хонааш даъват намуда, се рӯз меҳмондорӣ кард. 8Падари Публиюс бемор мехобид. Ӯ таби баланд дошт ва шикамрав буд. Павлус наздик омаду дуо кард ва ба вай даст ниҳода, шифо дод[+]. 9Баъди ин воқеа ҳар беморе, ки дар ҷазира буд, ба назди Павлус меомад ва шифо меёфт. 10Онҳо моро хеле иззату эҳтиром менамуданд ва ҳангоми рафтанамон бо ҳамаи чизҳои зарурӣ таъмин карданд.


Павлус ба шаҳри Рум мерасад

11Дар ҷазираи Малита се моҳ монда, баъд дар киштии шаҳри Искандария, ки зимистон дар он ҷазира буд, ба баҳр баромадем. Он киштӣ «Худоёни дугоник» ном дошт[+]. 12Сипас ба шаҳри Сирокуз расида, дар он ҷо се рӯз мондем. 13Аз он ҷо баромада, ба шаҳри Риғюн расидем. Баъди як рӯз боди ҷанубӣ вазид ва рӯзи дигар мо аллакай дар шаҳри Путюлӣ будем. 14Дар шаҳр имондоронро ёфтем ва чун хоҳиш карданд, ҳафт рӯз бо онҳо мондем.

Сипас роҳамонро ба сӯйи Рум давом додем. 15Имондорони румӣ дар бораи мо шунида, ба пешвозамон то бозори Опиюс ва «Се меҳмонхона» омаданд. Павлус онҳоро дида, Худоро шукргузорӣ намуд ва рӯҳбаланд шуд. 16Вақте ки ба Рум дохил шудем, ба Павлус иҷозат дода шуд, ки дар хонаи алоҳида зиндагӣ кунад ва сарбозе ӯро посбонӣ мекард.


Павлус бо роҳбарони яҳудӣ дар Рум

17Баъди се рӯз Павлус роҳбарони яҳудии он ҷоро даъват намуд ва чун ҷамъ шуданд, гуфт: «Бародарон, ман на ба халқамон зиддият кардааму на ба расму ойини падаронамон, аммо дар Уршалим маро дастгир намуда, ба дасти румиён супурданд. 18Румиён кори маро дида баромада, мехостанд озод кунанд, чунки коре накардаам, ки сазовори марг бошад[+]. 19Аммо яҳудиён[†] ба ин зид баромаданд ва ман маҷбур шудам, ки доварии шоҳаншоҳи Румро[†] талаб намоям. Албатта, на барои он ки аз халқам шикоят кунам. 20Барои ҳамин шуморо даъват намудам, то ки шуморо дида, гӯям, ки ба хотири Масеҳ,[†] ки умеди Исроил аст, бо ин занҷир баста шудаам».

21Онҳо дар ҷавоб гуфтанд: «Аз сарзамини Яҳудия дар бораи ту ягон нома нагирифтаем ва бародароне, ки аз он ҷо меоянд, дар бораи ту ҳеҷ хабар наовардаанд ва чизи баде нагуфтаанд. 22Аммо аз даҳони худат шуниданӣ ҳастем, ки дар бораи он мазҳаби динӣ чӣ фикр дорӣ. Зеро медонем, ки дар ҳама ҷо бар зидди он гап мезананд».

23Сипас барои вохӯрӣ як рӯз таъйин карданд. Он рӯз дар хонаи Павлус мардуми хеле зиёд ҷамъ омад ва ӯ аз саҳар то бегоҳ ба онҳо дар бораи Подшоҳии Худо[†] нақл кард. Ӯ аз шариати[†] Мусову гуфтаҳои пайғамбарон дар бораи Исо далелҳо оварда, онҳоро бовар мекунонд[+]. 24Ба суханонаш баъзе одамон имон оварданд, вале на ҳама. 25Яҳудиён бо ҳам норозӣ буданд ва Павлус пеш аз рафтанашон илова намуда гуфт: «Рӯҳулқудс[†] ба воситаи пайғамбар Ишаъё ба падарони шумо дуруст[+] 26гуфтааст, ки

„Ба пеши ин халқ рафта, чунин гӯй:
«бо гӯшҳоятон мешунавед, лекин намефаҳмед,
бо чашмонатон мебинед, аммо дарк намекунед,
27зеро зеҳни шумо кунд ва гӯшҳоятон вазнин шудааст ва чашмонатонро пӯшидаед.
Вагарна бо чашмонатон дида, бо гӯшҳоятон шунида ва бо ақлатон дарк карда метавонистеду ба Ман рӯй меовардед
ва Ман шуморо шифо медодам»“[+].

28-29Бинобар ин бидонед, ки наҷоти Худо ба ғайрияҳудиён[†] фиристода[†] шудааст ва онҳо гӯш хоҳанд кард»[+].

30Ҳамин тавр Павлус ду соли пурра дар хонае, ки иҷора гирифта буд, зиндагӣ карда, ҳар одами ба пешаш меомадаро қабул мекард. 31Ӯ ба онҳо дар бораи Подшоҳии Худо гап мезад ва бо тамоми далерӣ дар бораи Худованд Исои Масеҳ бемалол таълим медод[+].

## Яъқуб

### Яъқуб

Яъқуб


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]


### Пешгуфтор


НОМАИ


ЯЪҚУБ


Пешгуфтор

Муаллифи нома шахсе бо номи Яъқуб, эҳтимолан ҳамон Яъқуби бародари Худованд Исои Масеҳ аст (Ғалотиён 1:19), ки роҳбари ҷамоати имондорон дар шаҳри Уршалим буд. Ин нома ба пайравони яҳудии Исои Масеҳ, ки дар ҳар ҷо пароканда буданд, навишта шудааст. Яъқуб хонандагони худро даъват мекунад, ки бо имон зиндагӣ кунанд. Бинобар ин муаллиф дар бораи санҷида шудани имон, обутоб ёфтани сабру тоқат ва дар натиҷаи ин шахси комил шудани имондоронро баён мекунад. Ӯ мефаҳмонад, ки имон фақат аз донистани ростӣ иборат нест, балки имондорон бояд дар зиндагиашон аз рӯйи ҳамин ростии фаҳмидаашон зиндагӣ кунанд. Имони ҳақиқӣ ҳамин аст. Ин нома пур аз панду насиҳат ва огоҳӣ аст, ки ба хонандагони имрӯза ҳам тааллуқ дошта, онҳоро ба зиндагии имон, хирад, муҳаббати воқеӣ раҳнамоӣ мекунад.

### 1


Салом аз Яъқуб

1Ман, Яъқуб хизматгори Худо ва Худованд Исои Масеҳ[†] ба дувоздаҳ қабилаи Исроил, ки дар саросари дунё парокандаанд, салом мефиристам[+].


Душвориҳо ва васвасаҳо

2Бародарону хоҳаронам, вақте ки ҳар гуна душвориҳо ба саратон меоянд, онҳоро бо шодию хурсандӣ қабул кунед,[+] 3зеро медонед, ки ҳангоми аз санҷиш гузаштани имонатон сабру тоқататон обутоб меёбад[+]. 4Тоқати шумо бояд пурра обутоб ёбад, он вақт шумо шахси комил ва баркамол шуда, бароятон ҳеҷ чиз камӣ намекунад[+].

5Аммо агар ба шумо хирад камӣ кунад, метавонед аз Худо онро талаб кунед ва Ӯ, ки ба ҳама бо дасти кушод ва бе таънаву миннат медиҳад, ба шумо низ хирад мебахшад. 6Вале ҳангоми талаб кардан бояд бешакку шубҳа боварӣ дошта бошед, ки Ӯ медиҳад. Зеро касе, ки шубҳа мекунад, монанди мавҷи баҳр аст, ки бо вазидани шамол пасту баланд мешавад[+]. 7Бигзор чунин шахс фикр накунад, ки аз ҷониби Худованд чизе гирифта метавонад,[+] 8чунки ӯ дудила буда, дар ҳар қарори худ ноустувор аст.

9Имондоре, ки камбағал аст, бояд аз он фахр кунад, ки Худо ӯро сарбаланд кардааст[+]. 10Сарватманд бошад, аз он фахр кунад, ки Худо ӯро хоксор мегардонад, чунки умри ӯ мисли гули саҳро мегузарад. 11Офтоб мебарояду бо нурҳои сӯзонаш алафро хушк мекунад ва гул баргҳояшро мерезонаду аз зебоиаш чизе боқӣ намемонад, ҳамин тавр сарватманд низ дар сари кору бораш аз ин дунё меравад[+].

12Хушбахт он касест, ки дар вақти санҷишҳо сабру тоқат дорад, зеро ҳангоме ки аз ин гуна имтиҳони зиндагӣ мегузарад, тоҷи ҳаётро ба даст меорад. Ин тоҷро Худо ба дӯстдорони Худ ваъда додааст[+]. 13Аммо вақте ки ба васваса меафтед, нагӯед, ки «Худо маро месанҷад», чунки Худо ба васваса намеафтад ва дигаронро низ ба васваса намеандозад. 14Балки ҳар шахс он вақт ба васваса меафтад, ки ҳаваси бад мекунаду баъд саргарми он ҳавас шуда, ба доми васваса меафтад. 15Сипас, ҳамин ки дили вай бо ин ҳавас ҳомиладор мешавад, гуноҳро таваллуд мекунад. Гуноҳ бошад, ба воя расида, маргро таваллуд мекунад[+].

16Пас, эй бародарону хоҳарони азизам, фиреб нахӯред,[+] 17балки бидонед, ки ҳар неъмати нек ва бекамбудӣ аз боло, яъне аз ҷониби Падар меояд, ки Ӯ Офарандаи офтобу моҳ ва ситораҳо мебошад. Агарчи ин ҷисмҳои осмонӣ гоҳе равшану гоҳе тира мешаванд, Худо ҳеҷ вақт тағйир намеёбад[+]. 18Ӯ аз рӯйи хости Худ ба воситаи пайғоми ростӣ ба мо ҳаёти навро бахшидааст, то ки мо дар байни ҳамаи офаридаҳои Ӯ ҳамчун ҳосили аввалин бошем[+].


Шунидану иҷро кардани гуфтаҳои Худо

19Бародарону хоҳарони азизам, пас ҳар кас бояд ба гӯш кардан чусту чолок бошаду ба гуфтану ғазаб кардан саросема нашавад. 20Чунки қаҳру ғазаби инсон он ҳаёти дурустеро, ки аз рӯйи хости Худо аст, ба амал намеорад. 21Бинобар ин ҳар бадӣ ва бадахлоқии одатшударо аз худ дур намоед ва каломи Худо ба дилатон коштаро хоксорона қабул кунед, ки ин калом ҷонатонро наҷот дода метавонад[+].

22Худро фиреб дода, гумон накунед, ки фақат шунидани каломи Худо басанда аст, балки гуфтаҳои онро ба ҷо оваред[+]. 23Агар каломро фақат гӯш кунеду иҷро накунед, монанди шахсе ҳастед, ки рӯйи худро дар оина мебинаду 24аз пеши он дур рафтан замон аз ёдаш мебарорад, ки чеҳрааш чӣ гуна буд. 25Лекин шахсе, ки ба қонуни комил ва озодибахшанда бодиққат нигоҳ карданро давом медиҳаду суханони шунидаашро фаромӯш накарда, иҷро мекунад, дар ҳар кораш баракат меёбад[+].

26Ҳар кӣ худро диндор ҳисоб мекунаду забонашро идора карда наметавонад, ҳам худро фиреб медиҳад ва ҳам диндориаш ба як пули пуч намеарзад[+]. 27Вале диндорие, ки Падарамон Худо пок ва беайбу нуқсон меҳисобад, ин аст, ки ба ятимону бевазанон дар ҳолати душвориашон ғамхорӣ кунем ва худро аз олуда шудан бо ин ҷаҳон нигоҳ дорем[+].

### 2


Огоҳӣ аз рӯйбинӣ

1Эй бародарону хоҳаронам, шумо ки ба Худованди пуршукӯҳу ҷалоламон Исои Масеҳ[†] имон овардаед, ҳаргиз рӯйбинӣ накунед[+]. 2Фарз кардем, ки шахсе бо ангуштарини тилло дар даст ва либосҳои қиматбаҳо дар тан ба ҷамъомади шумо медарояд. Ҳамин вақт як камбағале ҳам бо либоси куҳнаву ҷанда дохили маҷлис мешавад. 3Шумо бошед, ба шахси сарулибоси қиматбаҳо пӯшида «Аз боло гузаред!» мегӯеду ба камбағал «Ана, ҳо дар он ҷо ист» ё «Пеши пойҳои ман, рӯйи замин нишин» мегӯед. 4Пас, магар дар байнатон рӯйбинӣ нест ва оё шумо аз рӯйи фикрҳои бад ҳукм намекунед?

5Гӯш кунед, бародарону хоҳарони азизам. Охир Худо онҳоеро интихоб кардааст, ки дар назари мардуми ҷаҳон камбағаланд, аммо аз ҷиҳати имон сарватманд ҳастанд ва Подшоҳии Худо,[†] ки Ӯ ба дӯстдорони Худ ваъда додааст, насибашон мегардад[+]. 6Аммо шумо камбағалонро меранҷонед. Магар худи ҳамин сарватмандон шуморо сӯйиистеъмол намекунанд ва ба пеши қозӣ намебаранд? 7Магар онҳо шахсоне нестанд, ки номи бошарафи Масеҳро дашном медиҳанд? Дар ҳоле ки шумо аз они Масеҳ ҳастед. 8Пас, агар шумо аз рӯйи шариати[†] Шоҳи мо рафтор намоед, ки он дар навиштаҷот[†] омадааст: «Дигаронро мисли худат дӯст бидор», он гоҳ кори хуб мекунед. 9Аммо агар рӯйбинӣ намоед, гуноҳ мекунед ва аз рӯйи шариат шумо қонуншикан ҳисоб мешавед. 10Зеро агар шахсе ҳамаи гуфтаҳои шариатро иҷро намуда, фақат як нуқтаи онро вайрон кунад, дар шикастани тамоми қонуни шариат айбдор мегардад[+]. 11Зеро ҳамоне ки «Зино накун» гуфтааст, ҳамчунин фармудааст, ки «Қатл накун». Пас, агар шумо зино накунед, вале қатл кунед, қонуншикан мешавед.

12Бинобар ин гуфтору рафтори шумо бояд мисли гуфтору рафтори шахсе бошад, ки аз рӯйи шариати озодибахшанда ҳукм хоҳад шуд[+]. 13Зеро шахсе, ки нисбати дигарон раҳму шафқат нишон намедиҳад, дар вақти ҳукмшавӣ ба ӯ низ раҳму шафқат нишон дода намешавад. Чунки раҳму шафқат бар ҳукм дастболо мешавад[+].


Имони беамал бефоида аст

14Инак, эй бародарону хоҳаронам, чӣ фоида аст, агар касе гӯяд, ки имон дорад, аммо амал накунад? Магар чунин имон вайро наҷот дода метавонад? 15Фарзи мисол, як бародар ё хоҳаре аз ҷумлаи имондорон сарулибос ва ризқу рӯзӣ надошта бошаду 16яке аз шумо ба вай гӯед, ки «Сиҳату саломат гарду ҳеҷ гуруснагию хунукиро набинӣ», аммо ба муҳтоҷии моддиаш ҳеҷ кумак накунед, пас аз суханони шумо чӣ фоида аст[+]? 17Имон ҳам агар беамал бошад, имони мурда аст.

18Шояд касе мегӯяд: «Яке имон дорад, дигаре бошад, амал мекунад». Ман мегӯям: «Канӣ ба ман имони беамалро нишон деҳ ва ман ба ту дар амали худ имонамро нишон медиҳам»[+]. 19Ана ту имон дорӣ, ки Худо ягона аст. Кори хуб мекунӣ! Аммо ҳатто ҷинҳо ба ин бовар мекунанд ва бинобар ин меларзанд[+]. 20Эй беақл, мехоҳӣ исбот кунам, ки имон беамал фоида надорад? 21Ту медонӣ, ки аҷдодамон Иброҳим писараш Исҳоқро дар болои қурбонгоҳ қурбонӣ карданӣ шуда буд. Магар на ба хотири ҳамин амалаш ӯ беайб ҳисобида шуд? 22Мебинӣ, ки ӯ ҳам бовар карду ҳам амал кард ва имонаш бо амалаш пурра шуд[+]. 23Ана ҳамин тавр, гуфтаҳои навиштаҷот, ки «Иброҳим ба Худо бовар кард ва барои ҳамин Худо ӯро беайб ҳисоб намуд» иҷро гаштанд ва ӯ дӯсти Худо номида шуд[+]. 24Пас, ҳоло мебинед, ки инсон на фақат аз рӯйи имонаш, балки ҳамчунин, аз рӯйи амалаш беайб ҳисоб мешавад. 25Ба монанди ин ҳатто фоҳишае ба номи Роҳоб бо амалаш беайб ҳисоб шуд. Ӯ ба ҷосусони аз тарафи халқи Худо фиристодашуда[†] паноҳ дода, баъд онҳоро аз роҳи дигар ба саломатӣ равона карда буд.

26Хулоса, ҳамон тавре ки бадан бе рӯҳ мемирад, имон низ бе амал мемирад.

### 3


Ром кардани забон

1Эй бародарону хоҳаронам, бигзор бисёре аз шумо ҳаракати муаллими калом шуданро накунад, зеро худатон медонед, ки аз мо, муаллимон, дар вақти ҷавобдиҳӣ бисёртар пурсида хоҳад шуд[+]. 2Аниқ, ки ҳама дар соҳаҳои гуногуни ҳаёт пешпо мехӯранд, аммо касе, ки дар сухан ҳеҷ хато намекунад, шахси комил аст ва тамоми баданашро ҳам идора карда метавонад[+]. 3Масалан, мо барои ром кардани аспҳо ба даҳонашон лаҷом мезанем ва он вақт тамоми баданашонро ба ҳар ҷо ки хоҳем, гардонда метавонем. 4Ё мисоли дигар киштиро гирем. Ҳарчанд он калон буда, бо вазидани шамоли шадид ҳаракат кунад ҳам, аммо роҳбари киштӣ онро ба ҳар тарафе, ки хоҳад, бо як чархи хурди суккон мегардонад.

5Забон низ айнан монанди ҳамин аст. Он як узви хурди бадан аст, аммо чӣ лофи зиёд мезанад. Ана як ҷангали бузург ҳам бо як лахчаи хурди оташ дармегирад. 6Ҳамчунон, забон низ оташест, ки аз дӯзах дармегирад. Он як ҷаҳон бадӣ дар байни узвҳоямон мебошад, ки тамоми баданамонро ҳаром мекунад ва тамоми вуҷудамонро ба оташ гирифтор менамояд[+].

7Инсон ҳар гуна ҳайвоноту парандаҳо ва хазандаҳову ҷонварони обиро ром кардааст ва ром мекунад, 8лекин забони худро ҳеҷ яке ром карда наметавонад. Забон як бадии идоранашаванда ва пур аз заҳри марговар аст. 9Бо он мо Худованд ва Падари Осмониамонро шукргузорӣ мекунему, ҳамчунон, бо он одамонро лаънат мегӯем. Ҳол он ки инсон ба монанди Худо офарида шудааст. 10Пас, аз як забон ҳам шукргузорӣ ва ҳам лаънат мебарояд. Бародарону хоҳаронам, ин хел набояд бошад. 11Магар аз як чашма оби ширину оби шӯр ҷорӣ шуда метавонад?! 12Ё магар дарахти анҷир меваи зайтун ва ё токи ангур меваи анҷир бор меоварад?! Аз чашмаи оби шӯр низ оби ширин ҷорӣ шуда наметавонад.


Ду намуди ҳикмат

13Агар касе аз байни шумо хирадманд ва бофаҳм бошад, бигзор инро бо зиндагии хуб ва амалҳое, ки бо хоксории хираду ҳикмат анҷом дода мешаванд, нишон диҳад[+]. 14Аммо агар дар дилҳои шумо кинаву ҳасад ва худпарастӣ вуҷуд дошта бошад, худситоӣ накунед, ки таърифатон бар зидди ростӣ аст. 15Ин гуна ҳикмат аз ҷониби Худо нест, балки ҳикмати заминӣ, дунявӣ, яъне шайтонӣ мебошад[+]. 16Зеро ҳар вақте ки дар байни шумо кинаву ҳасад ва худпарастӣ ҳаст, дар ҳамон ҷо бетартибӣ ва ҳар гуна фисқу фасод мебошад.

17Аммо ҳикмате, ки аз ҷониби Худо меояд, пеш аз ҳама пок аст ва баъд сулҳпарвар, нармдил, равшанфикр, пур аз раҳму шафқат ва самараҳои нек, самимӣ ва бе рӯйбинӣ мебошад. 18Шахсони сулҳпарвар тухми сулҳро мекоранд ва ҳосилашро, ки росткорӣ аст, ба даст меоваранд[+].

### 4


Итоат ба Худо

1Ҳамаи баҳсҳову ҷангҳои шумо аз сабаби чӣ аст? Магар дар ҳамон орзу ва ҳавасҳоятон нест, ки дар вуҷудатон ҷанг мекунанд[+]? 2Шумо чизеро сахт мехоҳед, аммо ба даст намеоред ва барои ҳамин одамкушӣ мекунед. Шумо ҳамчунон, чизеро сахт ҳавас мекунед, аммо боз ҳам ба мақсадатон намерасед, бинобар ин гирифтори ҷангу моҷаро мешавед. Сабаби ба даст наовардани чизи дилхоҳатон дар он аст, ки аз Худо хоҳиш намекунед. 3Вале хоҳиш кунед ҳам, ба даст намеоред, чунки бо нияти айшу ишрати худ талаб мекунед ва ин нияти нодуруст аст.

4Эй мардуми бевафо, магар намедонед, ки дӯстӣ кардан бо ин ҷаҳон бо Худо душманӣ карданро мефаҳмонад? Ҳар кӣ бо ин ҷаҳон дӯст шудан хоҳад, душмани Худо мешавад[+]. 5Ё фикр мекунед, ки дар навиштаҷот[†] беҳуда гуфта шудааст: «Рӯҳи Худованд, ки Худо дар дарунамон гузоштааст, сахт рашк мекунад»[+]? 6Ба мо бошад, Ӯ қуввати бештар аз пештараро ато мекунад, то бар зидди ин ҳавасҳо истодагарӣ кунем. Барои ҳамин ҳам дар навиштаҷот гуфта шудааст: «Худо зидди ҳавобаландон аст, вале ба хоксорон файзу меҳрубонӣ мебахшад»[+].

7Пас, ба Худо пурра итоат кунеду ба шайтон зид бароед ва шайтон аз пешатон мегурезад[+]. 8Ба Худо наздик шавед ва Ӯ низ ба шумо наздик мешавад. Шумо, эй гунаҳкорон, дастонатонро аз гуноҳ пок созеду шумо, эй дудилагон, дилҳоятонро тоза кунед[+]. 9Аз корҳоятон пушаймон шуда, нолаву гиря ва фиғон бардоред. Ба ҷойи ханда нола кунед ва ба ҷойи шодӣ кардан ғамгин бошед. 10Дар пеши Худованд сарҳои худро хам кунед ва Ӯ шуморо сарбаланд мекунад.

11Эй дӯстон, якдигарро бадгӯйӣ накунед. Ҳар кӣ бар зидди имондоре сухан мегӯяд ё ӯро ҳукм мекунад, дар асл зидди шариати[†] Худо сухан мегӯяд ва шариатро ҳукм мекунад. Агар шумо шариатро ҳукм мекарда бошед, пас дигар иҷрокунандаи он нестед, балки ҳукмкунанда ҳастед[+]. 12Аммо ҳаминро донед, ки фақат як Шариатдиҳанда ва Ӯ ҳам Ҳукмкунанда аст, ки қудрати наҷот додан ва нобуд карданро дорад. Лекин шумо кистед, ки якдигарро ҳукм мекунед[+]?


Бадии лофзанӣ

13Гӯш андозед шумое, ки мегӯед: «Имрӯз ё фардо фалон шаҳр меравем, он ҷо як сол монда, савдо мекунему фоида ба даст меоварем». 14Шумо аз куҷо медонед, ки фардо чӣ рӯй медиҳад? Охир умри шумо мисли буғ аст, ки барои як лаҳзаи кӯтоҳ пайдо мешаваду баъд нопадид мегардад[+]. 15Пас, шумо бояд чунин бигӯед: «Хости Худованд бошад, зинда мемонему фалон корро мекунем»[+]. 16Дар акси ҳол суханони шумо лофзанӣ аз корҳои худ мешавад ва чунин болиданҳо бадӣ аст.

17Пас ҳар кӣ чӣ будани кори некро дониста, онро иҷро наменамояд, гуноҳ мекунад[+].

### 5


Огоҳӣ ба сарватмандон

1Ҳоло шумо, эй сарватмандон, гӯш андозед! Шумо бояд гиряву нола кунед, чунки бало ба шумо наздик шуда истодааст[+]. 2Сарвати шумо пӯсидаасту либосатонро куя задааст[+]. 3Тиллову нуқраатон занг задааст. Худи ҳамин занг бар зидди шумо шаҳодат дода, баданатонро мисли оташ дармегиронад. Шумо бошед, дар ин рӯзҳои охир сарват ҷамъ кардаед[+].

4Бинед, шумо ба мардикороне, ки ҳосили заминҳоятонро ҷамъ овардаанд, бояд музди меҳнаташонро медодед, вале ғоратгарона онро надодед. Ҳоло ҳамин музди меҳнати онҳо бар зидди шумо нолаю фарёд мекунад ва ин фарёди ҳосилҷамъкунандагон то ба гӯши Худованди пурқудрат расидааст. 5Ана шумо умри худро дар ин дунё бо кайфу сафо ва айшу ишрат гузаронда, худро мисли ҷонвароне, ки барои куштан парвариш мешаванд, барои рӯзи ҷавобдиҳӣ парвариш кардаед. 6Одами бегуноҳро, ки ба шумо зиддият нишон намедод, ҳукм карда, ба қатл расондаед.


Сабру тоқат дар вақти азобҳо

7Бинобар ин, эй бародарону хоҳарон, чунон ки деҳқон бо сабру тоқат интизори борони баҳору тирамоҳ мешавад, то ки киштзори ғаллаи гаронбаҳояш ҳосил диҳад, шумо низ то омадани Худованд сабру тоқат кунед. 8Монанди ҳамин шумо низ бо сабру тоқат устувор истед, чунки вақти омадани Худованд наздик аст[+]. 9Аз якдигар, бародарону хоҳарон, арзу шикоят накунед, вагарна ҳукм мешавед, зеро Ҳукмкунанда дар остонаи дар истодааст[+].

10Хӯш, бародарону хоҳарон, аз пайғамбароне, ки аз номи Худованд пайғом медоданд, ибрат бигиред, ки чӣ тавр онҳо дар вақти азобу шиканҷаҳо сабру тоқат нишон медоданд[+]. 11Шумо медонед, ки мо онҳоеро пурбаракат мешуморем, ки ба азобҳо тоб меоваранд. Тавре ки шумо шунидаед, чӣ гуна Айюб пайғамбар бо сабру тоқат аз азобҳо гузашт ва медонед, ки Худованд дар охир барояш чӣ кор кард.[*] Худованд пур аз раҳму шафқат аст[+].

12Аз ҳама муҳимаш, бародарону хоҳаронам, ҳеҷ қасам нахӯред, на бо Худо, на бо замин ва на бо ҳеҷ чизи дигар. Бигзор «ҳа» гуфтани шумо «ҳа» бошад ва «не» гуфтанатон «не» бошад. Вагарна шумо ҳукм мешавед[+].


Дуои натиҷабахш

13Агар касе аз байни шумо мушкилие дошта бошад, бояд дуо кунад. Агар хурсанд бошад, бояд сурудҳои ҳамду сано бихонад[+]. 14Агар касе бемор бошад, бояд роҳбарони ҷамоати имондоронро[†] даъват кунад, то ки барояш дуо кунанду бо номи Худованд бар бемор равған моланд[+]. 15Он гоҳ дуои боимон беморро шифо мебахшад ва Худованд ӯро аз бистари беморӣ мехезонад. Агар ӯ гуноҳ карда бошад, гуноҳаш бахшида мешавад. 16Бинобар ин дар пеши якдигар ба гуноҳҳоятон иқрор шавед ва барои якдигар дуо кунед, то ки шифо ёбед. Дуои шахси дурусткор боқудрат ва натиҷабахш аст[+].

17Илёс пайғамбар низ шахсе мисли мо буд, аммо вақте аз сидқи дил дуо кард, ки борон наборад, сеюним сол ба замин борон наборид[+]. 18Боз дуо кард, ки борон борад ва аз осмон борон бориду замин ҳосил дод.

19Пас, эй бародарону хоҳаронам, бидонед, ки агар касе аз байни шумо аз роҳи ростӣ барояду дигаре ӯро ба роҳ баргардонад,[+] 20вай гунаҳкорро аз роҳи хато баргардонда, ӯро аз марг наҷот медиҳад ва гуноҳҳои зиёдаш бахшида мешаванд[+].

## 1-ум Петрус

### 1-ум Петрус

1-ум Петрус


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]


### Пешгуфтор


НОМАИ ЯКУМИ


ПЕТРУС


Пешгуфтор

Дар асри якум, пас аз марг ва зиндашавии Исои Масеҳ, одамони зиёд ба Ӯ имон оварда, ба гурӯҳи бузурге табдил ёфтанд. Онҳо таълимоти Устодашонро то ба шаҳру вилоятҳои дурдасти Осиёи Хурд (Туркияи ҳозира) паҳн карданд. Дар он замон сокинони Осиёи Хурд ҳар хел динҳоро пайравӣ менамуданд ва худоёни гуногунро парастиш мекарданд. Бинобар ин таълимоту тарзи зиндагии масеҳиён ба қисми зиёди мардуми он сарзамин ҳайратовар ва бегона буд. Аз ин ҳолат баъзе ҳокимон, соҳибон ва хешу наздикон истифода бурда, мардумро бар зидди масеҳиён шӯр меандохтанд ва онҳоро таҳқиру масхара намуда, паст мезаданд. Аммо онҳое, ки хушхабари Исои Масеҳро шунида, ба Ӯ имон меоварданд, аз парастиши бутҳояшон даст мекашиданд ва ҳаёти нави масеҳиёнаро сар мекарданд.

Петрус, ки яке аз дувоздаҳ фиристодаи Исо ва роҳбарони ҷамоати имондорони аввалин буд, ба ин имондорони ҷабрдида нома навиштааст. Ӯ дар номааш онҳоро рӯҳбаланд мекунад, то ин ки ба Устоди бузурги худ – Исо бо вуҷуди азобу душвориҳо вафодор бимонанд. Азбаски Исо азоб кашида, мурд ва зинда шуд, барои онҳо имконият пайдо шуд, ки халқи нави Худо шаванд. Онҳо бояд нишон медоданд, ки дар ҳаёти ҳаррӯзаашон Исоро пайравӣ мекунанд. Аз ҳама муҳим он аст, ки дар ин нома Исои Масеҳ чун намунаи шахси комил, бегуноҳ ва азобкашида зикр ёфтааст ва масеҳиёне, ки дар азобанд, бояд аз Исо ибрат гиранд.

### 1


Номаи Петрус ба имондорони Осиёи Хурд

1Салом аз номи Петрус – фиристодаи[†] Исои Масеҳ.[†] Ман ин номаро ба интихобшудагони Худо, ки дар вилоятҳои Рум: Понтус, Ғалотия, Каппадукия, Осиё ва Битуния ғарибу парокандаанд, менависам[+]. 2Худо Падар шуморо аз қадим мувофиқи пешбинии Худ интихоб намудааст. Инчунин, Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо шуморо аз ҷаҳон ҷудо карда, муқаддас намудааст, то ки ба Исои Масеҳ итоат кунед ва ба воситаи хуни Ӯ аз гуноҳҳоятон пок шавед. Бигзор дар ҳаётатон файзу меҳрубонӣ ва осоиштагии Худо зиёд гардад![+]


Умед барои ба даст овардани ҳаёти абадӣ

3Ҳамду сано ба Худо, ки Падари Худованди мо Исои Масеҳ аст! Ӯ Исои Масеҳро аз марг зинда карда, бо меҳрубонии бузурги Худ ба мо таваллуди нав ва умеди ҳаётбахш додааст[+]. 4Ин чизҳоро Худо ба мо чун меросе додааст, ки ҳаргиз намепӯсад, куҳна ва ё вайрон намешавад. Ӯ ин меросро барои шумо дар осмон нигоҳ медорад[+]. 5Худо бо қувваи Худ ва ба воситаи имонатон шуморо барои наҷот нигоҳ медорад, то вақте ки наҷоти Ӯ дар замони охир ба ҳама ошкор шавад[+].

6Инро дониста шумо шоду хурсанд ҳастед, ҳатто агар аз санҷишҳои гуногуни зиндагӣ каме азоб кашед[+]. 7Ин санҷишҳо ҳақиқӣ будани имонатонро исбот мекунанд. Имони шумо ба тиллое монанд аст, ки ҳангоми аз оташ гузаштан тозатар мешавад. Вале имонатон аз тиллое, ки нобуд мешавад, гаронбаҳотар аст. Агар имонатон устувор монад, шумо дар рӯзи ошкор шудани Исои Масеҳ сазовори таърифу эҳтиром мегардед[+]. 8Гарчанде ки шумо Исоро надида будед, Ӯро дӯст медоред ва ҳоло ҳам Ӯро надида ба Ӯ имон доред. Аз ин шумо бениҳоят шоду хурсанд ҳастед,[+] 9чунки ба мақсади имонатон, яъне ба наҷот ёфтани худ наздик шуда истодаед.

10Ин ҳамон наҷоте буд, ки пайғамбарон ҷустуҷӯ карда, фаҳмидан мехостанд, вақте ки дар бораи файзу меҳрубонии ояндаи Худо, ки насиби шумо гардидааст, пешгӯйӣ мекарданд[+]. 11Рӯҳи Масеҳ пайғамбаронро илҳом бахшида, ба воситаи онҳо дар бораи азоби Ӯ ва шаъну шарафи баъдинааш пешгӯйӣ мекард. Бинобар ин онҳо замону ҳолати он воқеаҳоро фаҳмидан мехостанд[+]. 12Ба пайғамбарон аён шуд, ки онҳо на барои худ, балки барои шумо пешгӯйӣ мекарданд. Ҳоло бошад, ин хушхабарро Рӯҳулқудси аз осмон фиристодашуда ба воситаи одамон ба шумо эълон намудааст. Ин хушхабар дар бораи Исои Масеҳ чунон аҷоиб аст, ки ҳатто фариштагон онро фаҳмидан мехоҳанд[+].


Даъват ба ҳаёти пок

13Барои ҳамин ҳамеша ҳушёр ва ба ҳар амали нек тайёр бошед. Ба Худои меҳрубон пурра умед бандед, ки Ӯ дар рӯзи омадани Исои Масеҳ шуморо наҷот медиҳад[+]. 14Ҳамчун фарзандони итоаткори Худо нагузоред, ки хоҳишу ҳавасҳои бад чун дар замонҳое, ки Худоро намешинохтед, ҳаёти шуморо идора кунанд[+]. 15Баръакс, ба мисли Худои Пок, ки шуморо даъват кардааст, шумо низ дар ҳама кору рафторатон пок бошед![+] 16Зеро Худо дар навиштаҷот[†] чунин фармудааст: «Пок бошед, чунки Ман пок ҳастам».

17Шумо Худоро Падари худ меҳисобед ва медонед, ки Ӯ ҳамаро бо як чашм нигоҳ карда, мувофиқи корашон доварӣ мекунад. Аз ин сабаб шумо бояд дар ин дунё ҳаёти ғарибонаи худро дар пеши Худо бо тарсу эҳтиром гузаронед[+]. 18Зеро медонед, ки Худо шуморо аз ҳаёти беҳудаву бемаъние, ки аз бобоҳоятон мондааст, бо нархи гарон харида, озод кардааст. Ин нарх нуқраву тиллои нобудшаванда нест,[+] 19балки хуни гаронбаҳои Масеҳ аст, ки ҳамчун барраи беайб ва бенуқсон қурбон шуда буд. 20Худо пеш аз офариниши дунё Масеҳро Наҷотдиҳандаи шумо интихоб карда буд ва Ӯро дар ин солҳои охир барои шумо ошкор кардааст[+]. 21Охир, шумо ба воситаи Масеҳ ба Худо имон овардед ва ба Ӯ умед мебандед, чунки Худо Масеҳро аз марг зинда карда, Ӯро соҳиби шаъну шараф гардондааст.

22Акнун шумо ба ҳақиқате, ки хушхабар ошкор мекунад, итоат карда, аз гуноҳҳоятон пок шудед. Барои ҳамин шумо бояд ба ҳамдигар чун бародару хоҳар муҳаббати самимӣ изҳор намоед. Якдигарро аз дилу ҷон дӯст доред![+] 23Зеро шумо на аз тухми одӣ ба дунё омадаед, балки ба воситаи тухми ҳаёти абадӣ аз нав таваллуд шудаед. Ҳаёти нави шумо то абад давом меёбад, чунки аз каломи Худо, ки зиндаву абадӣ аст, ба вуҷуд омадааст[+]. 24Чунон ки дар навиштаҷот гуфта шудааст:

«Одамизод мисли алаф асту зебоиаш чун гули саҳрост.
Алаф хушку гул пажмурда мешавад,
25вале каломи Худованд то абад боқӣ мемонад!»

Ин калом ҳамон хушхабарест, ки ба шумо эълон шудааст[+].

### 2

1Бинобар ин аз ҳар гуна бадӣ, дурӯғ, дурӯягӣ, ҳасад ва туҳмат даст кашед![+] 2Мисли тифли навзод ташнаи шири тозаи рӯҳонӣ бошед, то ки бо ёрии он шумо рӯҳан калон шуда, соҳиби наҷот шавед[+]. 3Зеро шумо меҳрубонии Худовандро дида фаҳмидаед.


Сангҳои зинда барои хонаи Худо

4Ба назди Масеҳ[†] оед, ки Санги зинда аст. Ӯро одамон рад карданд, лекин Худо Ӯро интихоб кардааст ва гаронбаҳо меҳисобад[+]. 5Шумо низ ҳамчун сангҳои зинда ҳастед, ки Худо аз онҳо хонаи рӯҳонии Худро месозад. Шумо дар он хонаи Худо[†] коҳинони[†] муқаддас шуда, ба воситаи Исои Масеҳ ба Худо қурбонии рӯҳонӣ мекунед, ки ба Ӯ писанд аст[+]. 6Зеро дар навиштаҷот[†] чунин омадааст:

«Инак, Ман дар кӯҳи Сион санги асос мегузорам,
ки интихобшудаву гаронбаҳо аст.
Ҳар кӣ ба Ӯ имон оварад, ҳеҷ гоҳ шарманда намешавад!»[+]

7Дар ҳақиқат, барои шумо, ки имон овардед, ин Санг гаронбаҳо аст, лекин барои онҳое, ки имон наоварданд,

«Он санге, ки бинокорон нодаркор ҳисоб карда, як сӯ партофтанд,
санги асосии таҳкурсии бино гардид».[+]

8Ҳамчунин,

«Ӯ сангест, ки бар он пешпо мехӯранд,
ва кӯҳпораест, ки аз сабаби он меафтанд».

Онҳо пешпо хӯрда меафтанд, чунки ба каломи Худо итоат намекунанд. Ана ҳамин аст насиби онҳо[+].

9Аммо шумо насли интихобшуда, коҳинони Подшоҳи Осмонӣ, қавми Худо ва халқе ҳастед, ки Худо барои Худ ҷудо кардааст. Худо шуморо аз торикӣ ба нури аҷоиби Худ даъват кардааст, то ки шумо корҳои бузургашро ба дигарон нақл кунед[+].

10Замоне шумо халқи Худо набудед,
вале акнун халқи Ӯ шудед.
Пештар шумо аз меҳрубонии Худо маҳрум будед,
лекин ҳоло меҳрубонии Ӯро ба даст овардаед![+]


Муносибати дуруст ба беимонон ва ҳукуматдорон

11Азизон, аз шумо чун аз мусофиру ғарибон талаб мекунам, ки аз ҳавасҳои ҷисм дур шавед, чунки онҳо ҳамеша бар зидди ҷони шумо меҷанганд[+]. 12Бигзор рафтори шумо дар байни беимонон беайб ва бенуқсон бошад. Он гоҳ одамоне, ки ҳоло шуморо шахсони бадрафтор гуфта, туҳмат мекунанд, корҳои некатонро дида, он рӯзе, ки Худо меояд, ба Ӯ ҳамду сано мехонанд[+].

13Ба хотири Худованд ба ҳар қудрату ҳукумати одамӣ итоат кунед, хоҳ ба подшоҳ, ки сарвари давлат аст,[+] 14хоҳ ба ҳокимоне, ки подшоҳ таъин кардааст. Зеро ҳокимон барои он таъин шудаанд, ки бадкоронро ҷазо диҳанд ва некӯкоронро таъриф кунанд[+]. 15Худо мехоҳад, ки шумо бо корҳои некатон даҳони одамони нодонро, ки суханони беақлона мегӯянд, бубандед. 16Шумо озод ҳастед, лекин озодии худро баҳона карда, корҳои бад накунед. Охир шумо ғуломони Худо ҳастед[+]. 17Ҳамаро иззату ҳурмат кунед ва имондорони дигарро дӯст доред! Аз Худо битарсед, подшоҳро эҳтиром кунед![+]

18Ғуломон бояд ба соҳибони худ бо эҳтиром итоат кунанд, хоҳ хубу нармдил бошанд, хоҳ баду сахтгир[+]. 19Зеро ба Худо писанд аст, вақте ки шумо барои корҳои нек азоб кашида, тоқат мекунед[+]. 20Агар шуморо барои рафтори бад зананд, чӣ ҷойи таъриф?! Аммо агар корҳои нек карда, азоб кашеду тоқат кунед, пас сазовори таърифи Худо мешавед. 21Охир Худо шуморо барои корҳои нек даъват намудааст. Азобҳое, ки Худи Масеҳ кашидааст, барои шумо намунаи ибрат шудааст, то ки шумо Ӯро пайравӣ кунед[+].

22«Ӯ гуноҳе накард ва аз даҳонаш дурӯғе набаромад».

23Вақте ки Исоро дашном медоданд, Ӯ дар ҷавоб бадгӯйӣ накард. Ҳангоми азоб кашиданаш дар ҷавоб қасд гирифтан намехост, лекин Худро ба Довари Росткор, яъне ба Худо месупурд[+]. 24Масеҳ гуноҳҳои моро ба Худ гирифта, ба салиб[†] мехкӯб шуд, то ки мо худро барои гуноҳҳо мурда ҳисобида, барои росткорӣ зиндагӣ кунем. Шумо бо захмҳои Ӯ шифо ёфтаед[+]. 25Пеш шумо ҳамчун гӯсфандони гумроҳ будед, лекин ҳоло ба назди Чӯпону Нигаҳбони ҷонҳои худ баргаштед[+].

### 3


Насиҳат ба занон

1-2Ҳамчунин, шумо, эй занон, ба шавҳарони худ итоат кунед. Он гоҳ ҳатто шавҳароне, ки хушхабарро рад мекунанд, рафтори хуб ва ҳаёти поку худотарсонаи шуморо дида, бе ягон сухан ба Худо имон меоранд[+].

3Бигзор зебоии шумо на дар ороиши мӯй ва на дар зару зевар ва пӯшидани сарулибоси зебо бошад. 4Шумо бояд дар ботин зебо бошед. Хоксорию оромии рӯҳатон зебоии пажмурданашавандаи шумост, ки дар назари Худо қиматбаҳо аст[+]. 5Дар замонҳои пеш занони худотарс ҳам худро ҳамин тарз оро медоданд. Онҳо ба Худо таваккал менамуданд ва барои ҳамин ба шавҳаронашон итоат мекарданд. 6Масалан, Соро ба шавҳараш Иброҳим итоат мекард ва ӯро хӯҷаин меномид. Агар шумо ҳам корҳои нек карда, ба тарсе роҳ надиҳед, духтарони Соро мешавед.


Насиҳат ба шавҳарон

7Ҳамчунин шумо, эй шавҳарон, занҳои худро бояд иззату ҳурмат кунед. Зеро занон аз шумо сусттар бошанд ҳам, дар баробари шумо ҳаёти нави худододро мерос гирифтаанд. Барои ҳамин дар зиндагии оилавиатон ҳолати онҳоро фаҳмида, ба онҳо муносибати дуруст кунед. Он гоҳ чизе ба дуоҳоятон халал намерасонад[+].


Насиҳат ба ҳамаи имондорон

8Хулоса, бигзор дар байни шумо ҳамфикрӣ ва дилсӯзӣ бошад ва нисбати якдигар меҳру муҳаббати бародарона дошта бошед ва хоксорона рафтор кунед[+]. 9Бар ивази бадӣ бадӣ накунед ва бар ивази дашном дашном надиҳед, балки ба онҳо дуои нек диҳед. Зеро Худо шуморо даъват кардааст, ки баракати Ӯро мерос гиред[+].

10«Ҳар кӣ зиндагии хушбахту бобаракат ба сар бурдан хоҳад,
забонашро аз бадгӯйӣ ва даҳонашро аз дурӯғ нигоҳ дорад.
11Аз бадӣ даст кашида, некӣ кунад
ва сулҳҷӯйӣ намуда, талабгори он бошад.
12Зеро чашмони Худованд некӯкоронро мебинад
ва гӯшҳояш дуоҳои онҳоро мешунавад,
аммо Ӯ зидди бадкорон аст».


Даъват ба корҳои нек

13Агар шумо ғайратмандона некӣ кунед, пас кӣ ба шумо бадӣ мекунад? 14Аммо аз кори некатон азоб кашед ҳам, шумо хушбахт ҳастед! Аз воҳимаи ситамгарони худ натарсед ва хавотир нашавед![+]

15Ба ҷойи ин Масеҳро[†] ҳамчун Худованди ҳаёти худ бо ҷону дил ҳурмату эҳтиром кунед. Агар касе аз шумо дар бораи умеде, ки доред, савол пурсад, ҳама вақт барои ҷавоб додан тайёр бошед[+]. 16Вале бо эҳтирому хоксорӣ ҷавоб диҳеду виҷдонатонро пок нигоҳ доред. Ҳамин тавр, онҳое, ки бо вуҷуди дидани рафтори некатон шуморо ҳамчун пайравони Масеҳ туҳмату ҳақорат мекунанд, аз гапҳои худ шарманда хоҳанд шуд[+]. 17Агар хости Худо бошад, беҳтар аст, ки на барои корҳои бад, балки барои корҳои нек азоб кашед[+]. 18Зеро Худи Масеҳи бегуноҳ барои гуноҳҳои бадкорон, яъне мо, як бор барои ҳамеша азоб кашидааст, то ки ба мо роҳро ба назди Худо кушояд. Ӯ ҷисман мурд, вале Рӯҳи Худо Ӯро зинда кард[+]. 19Масеҳ ба воситаи Рӯҳ ба назди рӯҳҳое, ки дар зиндон буданд, рафта, башорат дод[+]. 20Онҳо дар замонҳои Нӯҳ ба Худо итоат накарда буданд. Ҳангоме ки Нӯҳ киштиро месохт, Худо босаброна интизор буд, ки онҳо тавба кунанд. Аммо дар киштӣ аз оби тӯфон танҳо ҳашт нафар наҷот ёфт. 21Ин ҳикоя тасвири таъмид,[†] яъне рамзи шустани гуноҳҳо дар об аст, ки шуморо ба воситаи қувваи зиндашавии Исои Масеҳ наҷот медиҳад. Ба ҷо овардани таъмид шустани чирки бадан нест, балки ба воситаи он шумо ваъда медиҳед, ки виҷдони худро пок нигоҳ медоред[+]. 22Масеҳ ба осмон баромада, аз дасти рости Худо нишаст ва ҳамаи фариштагону қувваҳои неку бади рӯҳонӣ зердасти Ӯ шуданд[+].

### 4


Зиндагӣ барои Худованд

1Азбаски Масеҳ[†] ҷисман азоб кашид, шумо низ барои аз сар гузаронидани азобҳо тайёр бошед. Зеро касе, ки ҷисман азоб мекашад, дигар гирифтори гуноҳ намешавад[+] 2ва зиндагии боқимондаашро на аз рӯйи ҳавасҳои ҷисм, балки мувофиқи хости Худо мегузаронад[+]. 3Дар гузашта шумо ҳамчун беимонон зиндагӣ мекардед ва дар бадахлоқию ҳавасҳои бад, мастию пурхӯрӣ, айшу ишрат ва бутпарастии шармовар ғарқ шуда, вақти зиёдро ҳайф кардед. 4Азбаски шумо ҳамроҳи беимонон дар бадкорию бадахлоқӣ дигар иштирок намекунед, онҳо ба ҳайрат афтода, шуморо дашном медиҳанд[+]. 5Онҳо дар пеши Доваре, ки ба зудӣ мурдагону зиндагонро доварӣ мекунад, ҷавоб хоҳанд дод[+]. 6Ба ҳамин сабаб ба имондорони гузашта ҳам хушхабар эълон шуд, то ки мисли дигар одамон ҷисман ҳукм шуда бимиранд, вале рӯҳан бо Худо зиндагӣ кунанд.

7Охири ҳама чиз наздик аст. Барои ҳамин ақлатонро солим ва ҳушёр нигоҳ доред, то ки беҳтар дуо карда тавонед[+]. 8Пеш аз ҳама якдигарро аз сидқи дил дӯст доред, чунки муҳаббат гуноҳҳои зиёдро мебахшад[+]. 9Якдигарро бе ягон шикоят меҳмондорӣ кунед[+]. 10Ҳар яки шумо аз Худо атои махсус гирифтаед, барои ҳамин аз атоҳои гуногуни Худо оқилона истифода бурда, ба якдигар хизмат кунед[+]. 11Агар касе атои суханронӣ дошта бошад, бигзор тавре сухан гӯяд, ки Худи Худо ба воситаи ӯ гуфта истода бошад. Касе ки хизмат мекунад, бигзор бо қуввае, ки Худо медиҳад, хизмат кунад. Бигзор ҳама чиз ба воситаи Исои Масеҳ барои ҳамду санои Худо хизмат кунад. Тамоми қудрату шаъну шараф то абад аз они Ӯ бод! Омин[+].


Азоби имондорон

12Азизон, ҳоло ки аз санҷишҳои вазнин мегузаред, ҳайрон нашавед, чунки ин ягон ҳодисаи ғайриодӣ нест[+]. 13Балки шодӣ кунед, ки мисли Масеҳ азоб мекашед, он гоҳ дар рӯзи бозгашташ, вақте ки бузургии Ӯ ба ҳама ошкор мешавад, шоду хурсанд мешавед[+]. 14Агар шуморо барои пайравӣ кардан ба Масеҳ дашном диҳанд, хушбахт бошед, чунки Рӯҳи Худо бо тамоми бузургиаш дар шумо сокин аст[+]. 15Ҳеҷ яки шумо набояд ба хотири одамкушӣ, дуздӣ, ҷинояткорӣ ё хабаркашӣ азоб кашад. 16Аммо, агар барои масеҳӣ ном доштанатон азоб кашед, шарм накунед, балки Худоро ситоиш намоед, ки соҳиби чунин ном ҳастед[+]. 17Зеро вақти доварии Худо расидааст ва Ӯ довариашро аз халқи Худ сар мекунад. Агар доварӣ аз мо сар шавад, пас оқибати онҳое, ки ба хушхабари Худо итоат накардаанд, чӣ хел мешавад[+]? 18Дар навиштаҷот[†] чунин омадааст:

«Агар росткор базӯр наҷот ёбад,
пас оқибати нопоку бадкорон чӣ хел мешавад?»

19Барои ҳамин онҳое, ки аз рӯйи хости Худо азоб мекашанд, бояд ҳаёти худро бо умед ба дасти Офаридгори вафодор супоранд ва некӣ карданро давом диҳанд[+].

### 5


Насиҳат ба роҳбарони ҷамоат

1Акнун ман ба роҳбарони ҷамоатҳои шумо муроҷиат мекунам. Азбаски ман ҳам мисли шумо роҳбар ҳастам ва шоҳиди азобҳои Масеҳам[†] ва дар бузургии Ӯ, ки ба наздикӣ ошкор мешавад, иштирок мекунам, аз шумо илтимос менамоям:[+] 2рамаи Худоро, ки ба шумо супурда шудааст, чӯпонӣ кунед. Шумо бояд онҳоро на маҷбуран, балки бо ҷону дил нигоҳубин намоед, чунон ки ба Худо писанд аст. Ин корро на аз рӯйи манфиати худ, балки бо ғайрат ва аз таҳти дил кунед[+]. 3Онҳоро Худо ба нигаҳбонии шумо супоридааст. Барои ҳамин бар онҳо ҳукмронӣ накунед, балки барояшон намуна бошед[+]. 4Он гоҳ, вақте ки Чӯпони ҳамагон меояд, ба шумо тоҷи шаъну шарафе медиҳад, ки ҳеҷ гоҳ пажмурда нахоҳад шуд[+].


Насиҳат ба имондорон

5Инчунин шумо – имондорони ҷавон, ба роҳбарони ҷамоати худ итоат кунед. Ҳама бояд ба якдигар хоксорона хизмат кунанд, чунки

«Худо зидди ҳавобаландон аст,
вале ба хоксорон файзу меҳрубонӣ мебахшад»[+].

6Инак, ба қудрати бузурги Худо такя намуда, фурӯтан шавед ва Ӯ дар вақти муайян шуморо сарбаланд мекунад. 7Ҳамаи ғаму ташвишҳоятонро ба Худо супоред, чунки Ӯ ғамхори шумост[+].

8Бедор ва ҳушёр бошед, чунки душмани шумо – шайтон, мисли шери ғуррон имондоронро шикор намуда, фурӯ бурдан мехоҳад[+]. 9Шумо бояд бо имони устувор ба ӯ муқобилат кунед, чунки медонед, ки дар тамоми ҷаҳон имондорони дигар низ мисли шумо азобу уқубат мекашанд[+]. 10Вале Худо сарчашмаи ҳар гуна файзу меҳрубонист ва Ӯ шуморо ба воситаи имон ба Исои Масеҳ даъват намудааст, ки дар бузургии абадии Ӯ иштирок кунед. Ӯ Худаш баъд аз азобҳои начандон зиёдатон шуморо барқарору устувор, пурзӯру мустаҳкам мегардонад[+]. 11Тамоми қудрат то абад аз они Ӯ бод! Омин[+].


Хотимаи нома ва фиристодани салом

12Ман ин номаи кӯтоҳро бо ёрии бародари вафодорам Сило навиштаам. Мақсадам ин буд, ки шуморо рӯҳбаланд кунам ва шаҳодат диҳам, ки ин ҳама файзу меҳрубонии самимии Худост. Файзи Худоро маҳкам нигоҳ доред![+]

13Ҷамоати имондорони[†] шаҳри Бобил, ки мисли шумо аз ҷониби Худо интихоб шудааст ва писари рӯҳониам – Марқус ба шумо салом мерасонанд[+]. 14Якдигарро дӯстона бӯсида, салом гӯед. Ба ҳамаи шумо, ки дар ягонагӣ бо Масеҳ ҳастед, сулҳу осоиштагӣ бод![+]

## 2-юм Петрус

### 2-юм Петрус

2-юм Петрус


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]


### Пешгуфтор


НОМАИ ДУЮМИ


ПЕТРУС


Пешгуфтор

Дар пешгуфтори номаи якуми Петрус шумо дар бораи ҷамоатҳои аввалини пайравони Исо дар Осиёи Хурд ва муносибати Петрус ба Исо ва пайравонаш хонда метавонед. Ин номаи дуюми Петрус бошад, ба ҳамаи имондорон навишта шудааст ва мақсадаш рӯҳбаланд кардану қувват додани имони онҳо ва аз хатарҳои ногаҳонӣ огоҳ намудан аст. Петрус имондоронро даъват мекунад, ки худотарсиро дар худ инкишоф диҳанд. Ӯ инчунин, тасдиқ мекунад, ки тамоми нақлҳои аз фиристодагони Исо шунидаашон ҳақиқат аст, чунки худи Петрус бо Исо буд ва корҳояшро дида буд. Инчунин, Петрус хонандагонашро аз пайдо шудани муаллимони дурӯғин огоҳ мекунад. Ӯ аз Таврот ва Масалҳо мисолҳо меоварад, ки чӣ тавр одамону фариштагон аз Худо рӯй гардонданд ва оқибат ҷазо дода шуданд. Агарчи бадиву расвоӣ то ҳол дар ҷаҳон вуҷуд дорад, Худо қудрат дорад, ки пайравони вафодори Исои Масеҳро аз бадӣ халос кунад. Инчунин, Петрус хонандагонашро огоҳ мекунад, ки рӯзи доварии Худованд наздик шуда истодааст ва онҳо бояд барои он тайёр бошанд ва осмону замини навро интизор шаванд.

### 1


Саломи Петрус

1Салом аз номи ман Шимъуни Петрус, ки хизматгор ва фиристодаи[†] Исои Масеҳ[†] ҳастам! Шумо ба воситаи росткории Исои Масеҳ, ки Худо ва Наҷотдиҳандаи мост, ба мисли мо имони пурарзишро қабул кардаед[+]. 2Бигзор ба воситаи шинохтани Худо ва Худованди мо Исо файзу меҳрубонӣ ва осоиштагии Худо дар зиндагиатон зиёд гардад![+]


Пешрафт кардан дар имон

3Худо бо қуввати илоҳияш ҳар чизи барои ҳаёт ва худотарсиамон лозимро ба мо додааст. Ҳамаи ин чизҳоро ба воситаи шинохтани Ӯ гирифтаем. Худо моро бо бузургию некиаш ба наздаш даъват кардааст. 4Ҳамин тавр Ӯ ба мо ваъдаҳои бузургу қиматбаҳо додааст, то ки ба воситаи онҳо аз ҳавасҳои ҷисмонии заминӣ, ки ба нобудшавӣ меоранд, гурехта, шумо шарики табиати илоҳии Худо гардед[+]. 5Барои ҳамин бисёр кӯшиш кунед, ки имони худро бо некӯкорӣ, некӯкориро бо дониш, 6донишро бо худдорӣ, худдориро бо тоқат, тоқатро бо худотарсӣ,[+] 7худотарсиро бо бародардӯстӣ ва бародардӯстиро бо муҳаббат пурра намоед[+]. 8Агар чунин сифатҳо дошта бошед ва онҳоро дар худ инкишоф диҳед, шинохтани Худованди мо Исои Масеҳ ба шумо бемуваффақияту бесамар намешавад[+]. 9Вале шахсе, ки чунин сифатҳо надорад, чун шахси кӯр ё хирачашм аст ва фаромӯш кардааст, ки гуноҳҳои пештарааш пок шудаанд[+]. 10Бинобар ин, бародарону хоҳарон, кӯшишу ғайрат кунед, ки мақоми худро ҳамчун одамони даъватшудаву интихобшуда устувор намоед. Агар чунин кунед, ҳеҷ вақт пешпо намехӯред[+]. 11Бо ҳамин роҳ Худо ба шумо ҳуқуқи пурра медиҳад, ки ба Подшоҳии абадии Худованд ва Наҷотдиҳандаи мо Исои Масеҳ бемалол дохил шавед[+].


Диққат кардан ба навиштаҷот

12Аз ин рӯ ман ҳамеша ин чизҳоро ба шумо хотиррасон мекунам, ҳарчанд шумо онҳоро медонед ва дар ҳақиқате, ки қабул кардед, устувор ҳастед[+]. 13Вале, то даме ки зинда ҳастам, ба шумо хотиррасон кардани ин чизҳоро дуруст меҳисобам. 14Медонам, ки ба наздикӣ бояд ин дунёро тарк кунам, чи тавре ки Худованди мо Исои Масеҳ ба ман маълум кардааст[+]. 15Бинобар ин кӯшиш мекунам, ки баъд аз сари ман ҳам, шумо ҳамеша ин чизҳоро ба ёд оваред. 16Зеро вақте ки мо дар бораи қудрат ва баргаштани Худовандамон Исои Масеҳ ба шумо гуфтем, суханамон ягон афсонаи бофта набуд. Мо бо чашми худ бузургии Ӯро дида будем[+]. 17Худо Падар Исоро бо шаъну шараф сарфароз намуд, вақте ки аз осмон бо тамоми бузургии Худ чунин гуфт: «Ин Писари азизи Ман аст ва Ман аз Ӯ хушнудам[+]»[+]. 18Вақте ки ҳамроҳи Ӯ дар болои кӯҳи муқаддас будем, мо ин овози аз осмон омадаро бо гӯши худ шунидем. 19Илова бар ин суханони пайғамбарон пурра тасдиқ шудаанд ва мо ба он боварии комил дорем. Агар шумо ҳам ба суханони онҳо рӯ оваред, кори бисёр хуб мекунед. Зеро суханони онҳо мисли чароғест, ки дар ҷойи торик рӯшноӣ медиҳад, то даме ки рӯз равшан шавад ва Масеҳ чун Ситораи Субҳ дар дилҳоятон дурахшон гардад[+]. 20Пеш аз ҳама, дар хотир дошта бошед, ки ягон пешгӯйӣ дар навиштаҷот[†] аз фикри худи пайғамбарон набаромадааст. 21Зеро ҳеҷ вақт одамон пешгӯйиро бо хости худ накардаанд, балки бо таъсири Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо онро аз номи Худо эълон менамуданд[+].

### 2


Хатари муаллимони дурӯғин

1Аммо, чунон ки дар байни халқи Исроил пайғамбарони дурӯғин буданд, дар байни шумо ҳам муаллимони дурӯғин пайдо мешаванд. Онҳо бо найранг таълимоти дурӯғеро ёд медиҳанд, ки имони одамонро вайрон мекунад. Онҳо ҳатто аз Ҳоким Исо, ки онҳоро бо нархи гарон харидааст, рӯй мегардонанд ва ҳамин тавр ба зудӣ ба сарашон бало меоранд[+]. 2Бисёр одамон бадахлоқии ҷинсии муаллимони дурӯғинро пайравӣ хоҳанд кард ва аз сабаби онҳо одамон роҳи ҳақиқатро бадгӯйӣ мекунанд. 3Ин муаллимони чашмгурусна барои кандани пули шумо дурӯғу афсонаҳои бофтаро истифода мебаранд. Аммо ҳукми онҳо аллакай бароварда шудааст ва онҳоро ҳалокат интизор аст[+].

4Зеро Худо ҳатто ба фариштагоне, ки гуноҳ карда буданд, раҳм накард. Ӯ онҳоро дар торикӣ бо занҷир баста, то рӯзи қиёмат дар дӯзах нигоҳ медорад[+]. 5Ҳамчунин, Худо дунёи қадимро раҳм накарда, тӯфони оламгир фиристод ва ҳамаи гуноҳкоронро нобуд кард. Ӯ фақат пайғамбар Нӯҳро, ки роҳи росткории Худоро эълон мекард ва ҳафт аъзои оилаашро наҷот дод[+]. 6Инчунин, Худо шаҳрҳои Садӯм ва Амуроро ба ҳалокат маҳкум намуда, ба хокистар мубаддал кард, то ки ин барои гуноҳкорони оянда ибрату огоҳӣ шавад. 7Аммо Ӯ Лутро, ки росткор буд ва аз рафтори бадахлоқонаи гуноҳкорон азоб мекашид, аз Садӯм халос кард, 8чунки дили тозаи Лути росткор ҳар рӯз аз дидану шунидани бадкориҳои атрофиён азобу уқубат мекашид[+]. 9Бинобар ин Худованд медонад, ки чӣ тавр худотарсонро аз санҷишҳо халос кунад ва чӣ хел гуноҳкоронро барои ҷазо дар рӯзи қиёмат нигоҳ дорад[+]. 10Ин, махсусан, ба онҳое дахл дорад, ки аз рӯйи ҳавасҳои бади ҷисмониашон зиндагӣ мекунанд ва нисбат ба қудратмандон нафрат доранд. Чунин одамон дағалу бешарм буда, ҳатто аз бадгӯйӣ кардани қувваҳои осмонӣ наметарсанд[+]. 11Ҳол он ки ҳатто фариштагон, ки дар мақом аз ин муаллимони дурӯғин бузургтару бақувваттаранд, дар пеши Худованд онҳоро таҳқиру айбдор намекунанд.

12Ин муаллимон мисли ҳайвоноти ваҳшие, ки барои шикор ва кушта шудан офарида шудаанд, фақат аз рӯйи ҳавасҳои бадашон зиндагӣ мекунанд. Онҳо чизеро, ки намефаҳманд, бадгӯйӣ мекунанд ва рӯзе мисли ҳамон ҳайвоноти беақл нобуд мешаванд[+]. 13Онҳо барои ҳар бадие, ки ба дигарон карданд, ҷазо хоҳанд гирифт. Ин одамон дар рӯзи равшан айшу ишрат намуда, бепарвоёна мегарданд ва шуморо фиреб дода, ҳаловат мебаранд. Инчунин, бо шумо дар сари як дастархон нишаста, бо ҳузурашон шуморо расвою шарманда мекунанд. 14Онҳо бо ҳар зане, ки чашмашон афтад, дар дилашон зино мекунанд ва аз гуноҳ ҳеҷ сер намешаванд. Одамони сустимонро бо фиреб ба доми худ мекашанд ва дилашон ба ҳирсу чашмгуруснагӣ одат кардааст. Онҳо дар зери лаънати Парвардигор зиндагӣ мекунанд. 15Ин муаллимони дурӯғин аз роҳи рост гашта, таълимоти Билъоми писари Баӯрро пайравӣ мекунанд, ки пули бо роҳи ҳаром ба даст омадаро дӯст медошт[+]. 16Аммо гуноҳи Билъомро хари безабонаш ошкор намуд. Хар забон баровард ва чун одам сухан гуфта, пайғамбарро аз девонагиаш гардонд.

17Ин одамон мисли чашмаҳои хушкшуда ва абрҳое ҳастанд, ки аз вазиши бод пароканда мешаванд. Онҳоро ҷазо дар ҷойи тип-торик интизор аст![+] 18Онҳо суханони дабдабанок ва хушку холӣ гуфта одамонеро, ки ба наздикӣ аз ҳаёти хатокорона озод шудаанд, ба доми ҳавасҳои бади ҷисмонӣ ва бадахлоқӣ мекашанд[+]. 19Онҳо озодиро ваъда медиҳанд, дар ҳоле ки худашон ғуломи бадахлоқӣ ҳастанд, чунки одам ғуломи он чизест, ки ӯро мағлуб кардааст[+]. 20Зеро, агар онҳо ба хотири шинохтани Худованд ва Наҷотдиҳандаамон Исои Масеҳ[†] аз расвоии ин ҷаҳон халос шуда, баъд боз дар он расвоӣ ғӯтида, мағлуб шуда бошанд, пас ҳолати ҳозираашон аз пештара бадтар аст![+] 21Беҳтараш ки онҳо роҳи росткориро ҳаргиз намешинохтанд, ба ҷойи ин ки онро шинохта, аз фармони зиндагии пок доштан рӯй тобанд[+]. 22Тарзи ҳаёти ин муаллимони дурӯғинро чунин зарбулмасалҳо хуб ифода мекунанд: «Саг хӯроки қайкардаашро баргашта мехӯрад» ва «Хуки шусташуда боз дар лойқа ғел мезанад».

### 3


Рӯзи бозгашти Худованд

1Азизон, ин аллакай номаи дуюм аст, ки ман ба шумо менависам. Дар ин номаҳоям кӯшиш намудам, ки ба воситаи хотиррасон кардан дар ботини шумо фикрронии дурустро бедор намоям[+]. 2Ман мехоҳам, ки шумо суханони пайғамбарони муқаддасро, ки дар замонҳои пеш гуфтаанд ва фармонҳоеро, ки Худованд ва Наҷотдиҳандаи мо ба воситаи фиристодагон[†] ба шумо додааст, дар хотир дошта бошед[+].

3Пеш аз ҳама, шумо бояд донед, ки дар замонҳои охир шахсоне пайдо мешаванд, ки аз рӯйи ҳавасҳои бади ҷисмониашон зиндагӣ карда, ҳақиқатро масхара мекунанд. 4Онҳо чунин хоҳанд гуфт: «Куҷост ваъдаи омадани Исо? Охир, бобоҳоямон аллакай гузаштанд, вале ҳама чизе, ки дар дунё аз замони офариниш буд, тағйир наёфтааст!» 5Чунин одамон фаромӯш кардаанд, ки осмону замин бо сухани Худо офарида шуда буданд. Ӯ заминро аз об ҷудо кард ва ба воситаи об онро нигоҳ медорад. 6Инчунин, Худо дар замонҳои қадим ҷаҳонро бо обхезии бузург несту нобуд кард. 7Вале замину осмони ҳозира бо ҳамон сухани Худо барои оташ нигоҳ дошта мешаванд. Онҳоро Худо барои рӯзи қиёмат ва ҳалокати одамони бадкор нигоҳ дошта истодааст.

8Азизон, шумо бояд як чизро дар хотир дошта бошед, ки барои Худованд байни як рӯз ва ҳазор сол фарқе нест. 9Худованд дар иҷрои ваъдааш дер намекунад, ҳол он ки баъзеҳо фикр мекунанд, ки Ӯ дер карда истодааст. Ӯ пурсаброна интизор аст, ки ҳама тавба кунанд, чунки намехоҳад касе нобуд шавад[+].

10Рӯзи бозгашти Худованд бошад, мисли дузд ногаҳон меояд. Он гоҳ осмон бо гулдурроси баланд нест мешавад ва сайёраву ситораҳо дар оташ нобуд мегарданд. Инчунин, замин ва ҳар чизе, ки дар рӯйи он аст, сӯхта нест мешавад[+]. 11Пас, агар ҳама чиз ин тавр нобуд шавад, ҳаёти шумо бояд хеле пок бошад ва дар худотарсӣ гузарад,[+] 12дар ҳоле ки шумо омадани рӯзи Худоро интизор ҳастед ва мехоҳед, ки он зудтар бирасад. Дар ҳамон рӯз Худо осмонро сӯзонида, сайёраву ситораҳоро дар оташ несту нобуд мекунад[+]. 13Вале мо аз рӯйи ваъдаи Худо осмону замини навро интизор ҳастем, ки дар он ҷо росткории Худо истиқомат мекунад[+].

14Барои ҳамин, азизон, ҳангоме ки мунтазири Ӯ ҳастед, кӯшиш кунед, ки дар назари Худо зиндагии оромона ва беайбу бенуқсон дошта бошед[+]. 15Инчунин, сабру тоқати Худовандамонро имконияти наҷот ёфтан ҳисобед, чунончи, бародари азизамон Павлус ҳам дар ин бора аз рӯйи ҳикмати худододаш ба шумо навишта буд[+]. 16Ӯ дар бораи ин чизҳо дар ҳамаи номаҳояш менависад. Дар номаҳои ӯ баъзе чизҳои душворфаҳм ҳаст, ки одамони нодон ва ноустувор нодуруст мефаҳмонанд. Онҳо дигар қисмҳои навиштаҷотро[†] ҳам ғалат маънидод мекунанд ва бо ин корашон худро ба ҳалокат дучор менамоянд[+].


Суханони хотимавии Петрус

17Дӯстони азиз, барои ҳамин инро пешакӣ дониста, ҳушёр бошед, то ки гуноҳкорон шуморо фиреб надиҳанд ва аз по наафтед. 18Шумо бояд дар шинохтани Худованд ва Наҷотдиҳандаамон Исои Масеҳ[†] ва файзу меҳрубонии Ӯ калон шавед. Аз ҳоло то абад тамоми шаъну шараф аз они Ӯ бод! Омин![+]

## 1-ум Юҳанно

### 1-ум Юҳанно

1-ум Юҳанно


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]


### Пешгуфтор


НОМАИ ЯКУМИ


ЮҲАННО


Пешгуфтор

Муаллифи мактуб худро муаррифӣ накардааст. Вале аз услуб ва мавзӯи мактуб тахмин шудааст, ки муаллифи он ҳамон Юҳаннои шогирди Исои Масеҳ аст, ки Хушхабари Юҳанноро навиштааст. Ин мактубро Юҳанно дар синни пиронсолагӣ навиштааст ва бинобар ин ба имондорон падарворона «фарзандонам» ва «азизонам» гуфта муроҷиат мекунад. Юҳанно Исои Масеҳро Калом, яъне сухану пайғоми Худо номида, дар бораи муҳаббати Ӯ хотиррасон мекунад. Аз хонандагон низ хоҳиш мекунад, ки бо якдигар бо муҳаббат рафтор кунанд, чунки Худо муҳаббат аст ва агар Ӯ дар дохили имондорон бошад, пас дар дили имондорон ҷой ба нафрат набояд бошад. Муаллиф инчунин, хонандагонашро аз шахсони зидди Масеҳ, ки душмани Масеҳ номида шудаанд, огоҳ менамояд. Онҳо шояд худро имондор вонамуд месозанд, вале аз тарзи зиндагиашон дида мешавад, ки Рӯҳи Худоро надоранд. Хондани ин мактуб ба имондорон муҳаббати бепоёни Худоро хотиррасон мекунад ва ба дӯст доштани бародарон ва хоҳарони дигари имондор рӯҳбаланд месозад.

### 1


Шаҳодат дар бораи Каломи ҳаёт

1Мо ба шумо дар бораи Каломи ҳаёт эълон мекунем, ки Ӯ аз ибтидо буд. Мо Ӯро шунидему бо чашмони худ дидем, инчунин, ба Ӯ нигоҳ кардему ба Ӯ даст расондем[+]. 2Ин ҳаёт намоён шуд. Мо Ӯро дидем ва ба шумо дар борааш шаҳодат медиҳем. Мо дар бораи ин ҳаёти абадӣ хабар медиҳем, ки Ӯ бо Падари Осмонӣ буд ва ба мо намоён шуд[+]. 3Мо ба шумо дидаву шунидаамонро эълон мекунем, то шумо низ шарики муносибатҳои мо шавед, ки ин муносибат аслан бо Падари Осмонӣ ва Писари Ӯ, Исои Масеҳ[†] аст[+]. 4Ин суханонро барои он менависем, ки шодии мо пурра гардад[+].


Бо роҳи равшанӣ рафтан

5Ана ин пайғом, ки мо аз Масеҳ шунидем ва ба шумо эълон мекунем: «Худо нур аст ва дар Ӯ ҳеҷ торикие вуҷуд надорад»[+]. 6Пас агар гӯем, ки бо Худо муносибат дорем, аммо бо роҳи торикӣ равем, он гоҳ мо дурӯғгӯй ҳастем ва дар ростӣ зиндагӣ намекунем[+]. 7Аммо агар мо дар равшанӣ роҳ равем, ҳамон тавре ки Худо дар равшанӣ аст, пас бо якдигар муносибат дорем ва он гоҳ хуни Писари Ӯ, Исо моро аз ҳар гуноҳ пок мекунад[+]. 8Лекин агар гӯем, ки мо гуноҳкор нестем, худро фиреб медиҳем ва нишон медиҳем, ки дар вуҷудамон ростӣ нест[+]. 9Вале агар ба гуноҳҳои худ иқрор шавем, он гоҳ Худо, ки бовафо ва одил аст, гуноҳҳои моро мебахшад ва аз ҳар нодурустӣ моро пок месозад. 10Агар гӯем, ки ҳеҷ гуноҳ накардаем, Худоро дурӯғгӯй мекунем ва нишон медиҳем, ки каломи Ӯ дар мо нест[+].

### 2

1-2Эй фарзандони азизам, ин суханонро ман барои он ба шумо менависам, то ки гуноҳ накунед. Вале вақте касе гуноҳ кунад, мо Исои Масеҳи[†] беайбро дорем, ки ҳоло дар пеши Падари Осмонӣ моро тарафдорӣ мекунад. Ӯ барои ором кардани ғазаби Худо ва бахшида шудани гуноҳҳои мо ва на фақат барои гуноҳҳои мо, балки барои гуноҳҳои тамоми ҷаҳон ҷони Худро фидо кардааст[+][+].

3Агар мо ба фармонҳои Худо итоат кунем, он гоҳ мефаҳмем, ки Ӯро ба ростӣ шинохтаем[+]. 4Ҳар касе, ки «ман Худоро шинохтаам» мегӯяду фармонҳои Ӯро иҷро намекунад, дурӯғгӯй аст ва ростӣ дар вуҷудаш нест[+]. 5Мо фақат ҳамон вақт Худоро ҳақиқатан дӯст медорем, ки фармонҳояшро иҷро кунем. Он гоҳ медонем, ки аз они Худо ҳастем[+]. 6Вақте касе мегӯяд, ки ӯ бо Худо аст, бояд ҳамон тавре амал кунад, ки Исо амал мекард.

7Азизонам, ман ба шумо фармони нав наменависам, балки фармони қадимаеро менависам, ки шумо аз аввал доштед. Фармони қадима ҳамон пайғомест, ки шумо шунидаед[+]. 8Ба ҳар ҳол, ман ба шумо фармони навро менависам, ки ҳақиқат будани он дар Масеҳ ва шумо намоён шудааст, чунки торикӣ аз байн рафта истодааст ва равшании аслӣ аллакай медурахшад[+]. 9Ҳар касе, ки «ман дар равшанӣ ҳастам» мегӯяду бародар ё хоҳареро бад мебинад, ҳанӯз дар торикӣ мебошад[+]. 10Лекин ҳар касе, ки бародару хоҳарро дӯст медорад, дар равшанӣ зиндагӣ мекунад ва дар вай чизе нест, ки сабаби пешпо хӯрданаш шавад[+]. 11Аммо касе, ки ба як бародар ё хоҳаре нафрат дорад, дар торикист. Вай бо роҳи торикӣ равона асту роҳи мерафтаашро намедонад, чунки торикӣ чашмонашро кӯр сохтааст.

12Эй фарзандон, ман ба шумо менависам, чунки гуноҳҳои шумо аз барои Масеҳ бахшида шудаанд[+].

13Эй падарон, ман ба шумо менависам, чунки шумо Ҳамонеро, ки аз ибтидост, мешиносед.

Эй ҷавонон, ман ба шумо менависам, чунки шумо шайтонро мағлуб кардаед.

Эй фарзандон, ман ба шумо менависам, чунки шумо Падарро мешиносед[+].

14Эй падарон, ман ба шумо менависам, чунки шумо Ҳамонеро, ки аз ибтидо вуҷуд дорад, мешиносед.

Эй ҷавонон, ман ба шумо менависам, чунки шумо боқувват ҳастед ва каломи Худо дар шумо ҳамеша натиҷабахш аст, инчунин шумо бар шайтон ғолиб баромадаед.


Ба дунё дил набастан

15Ба ин дунё ва ба ҳар он чи, ки дар он аст, дил набандед. Касе, ки ба ин дунё дил мебандад, муҳаббати Худо дар вай нест[+]. 16Чунки ҳар чизе, ки дар ин дунё ҳаст, яъне ҳавасҳои нафсонӣ, чашмгуруснагӣ ва бо молу мулк калонгирӣ кардан, ҳамаи ин на аз ҷониби Падари Осмонӣ, балки аз ин дунё мебошад. 17Ин дунё бо ҳавасҳояш гузарон аст, аммо онҳое, ки хости Худоро иҷро мекунанд, то абад зинда мемонанд[+].


Огоҳӣ аз душмани Масеҳ

18Эй фарзандон, ин замони охир аст ва чӣ тавре ки шумо дар бораи омадани душмани Масеҳ шунида будед, ҳоло чунин душманон зиёд баромадаанд. Аз ҳамин ҳам мефаҳмем, ки ин замони охир аст[+]. 19Гарчанде ки ин шахсон аз байни мо баромада бошанд ҳам, онҳо аъзои мо набуданд, чунки агар аъзои мо мебуданд, ҳамроҳи мо мемонданд. Вале вақте аз мо ҷудо шуданд, маълум карданд, ки ҳеҷ якеашон аъзои мо набуданд[+]. 20Бар шумо бошад, Масеҳ Рӯҳи Худоро рехтааст, бинобар ин ҳамаи шумо чӣ будани ростиро медонед[+]. 21Инак, ман ба шумо на барои он менависам, ки шумо ростиро намедонед, балки барои он менависам, ки шумо ростиро медонед ва ҳамчунон огоҳ ҳастед, ки аз ростӣ ҳеҷ дурӯғ барнамеояд. 22Дурӯғгӯй кист? Магар он касе нест, ки Таъиншудаи Худо[†] будани Исоро инкор мекунад? Ин дурӯғгӯй ҳамон душмани Масеҳ аст, ки ҳам Падар ва ҳам Писарро рад мекунад[+]. 23Ҳар кӣ Писарро рад кунад, бо Падар буда наметавонад ва ҳар кӣ Писарро қабул кунад, Падарро ҳам қабул мекунад[+]. 24Бигзор пайғоми аз аввал шунидаатон дар шумо бимонад. Зеро агар пайғоми аз аввал шунидаатон дар дилҳои шумо монад, он гоҳ шумо дар муносибати Падару Писар мемонед[+]. 25Ана ваъдаи Масеҳ низ, ки ба мо додааст, ҳаёти абадӣ аст. 26Ҳамаи ин суханонро ман оид ба касоне навиштаам, ки шуморо аз роҳ заданӣ ҳастанд[+]. 27Шумо бошед, Рӯҳеро доред, ки Ӯ ба шумо додааст ва ин Рӯҳ дар шумо сокин мебошад, бинобар ин эҳтиёҷ надоред, ки каси дигар шуморо ёд диҳад. Худи ҳамин Рӯҳ дар бораи ҳама чиз ёд медиҳад ва таълимоти Ӯ дурӯғ нест, балки рост аст. Пас ҳамон тавре ки Ӯ шуморо таълим додааст, бо Масеҳ монед[+].


Фарзандони Худо

28Ҳоло бошад, фарзандони азизам, бо Масеҳ муносибати худро давом диҳед, то ки дар вақти баргаштан ва зоҳир шуданаш дар пеши Ӯ сари худро хамшуда ҳис накунем, балки боҷуръат бошем[+]. 29Мо медонем, ки Масеҳ дурусткор аст. Бинобар ин медонем, ки ҳар кӣ корҳои дуруст мекунад, таваллуди нав аз Худо гирифтааст[+].

### 3

1Бинед, ки Падар чӣ қадар моро дӯст доштааст, ки мо фарзандони Ӯ номида мешавем ва ҳам фарзандони Ӯ ҳастем. Сабабе, ки ҷаҳон моро намешиносад, дар он аст, ки он Худоро нашинохт[+]. 2Азизон, мо ҳоло фарзандони Худо ҳастем ва ҳанӯз намоён нашудааст, ки мо чӣ гуна мешавем. Лекин ҳаминро медонем, ки ҳангоми зоҳир шудани Масеҳ[†] мисли Ӯ хоҳем шуд, чунки Ӯро ҳамон тавре ки ҳаст, хоҳем дид[+]. 3Инак, ҳар кӣ ба Ӯ умед мебандад, худро пок нигоҳ медорад, чуноне ки Масеҳ пок аст[+].

4Ҳар кӣ дар гуноҳ зиндагӣ мекунад, қонуншикан аст. Аслан, худи гуноҳ беқонунӣ аст. 5Шумо ҳам медонед, ки Масеҳ барои аз байн бардоштани гуноҳҳои мо зоҳир шуд. Шумо, инчунин, медонед, ки Ӯ комилан бегуноҳ аст[+]. 6Пас, ҳар кӣ дар Ӯ зиндагӣ мекунад, гуноҳ карданро давом намедиҳад. Ҳар кӣ гуноҳ карданро давом медиҳад, Масеҳро на дидааст ва на шинохтааст[+].

7Фарзандони азиз, нагузоред, ки касе шуморо гумроҳ созад. Ҳамаи онҳое, ки кори дуруст мекунанд, дурусткор ҳастанд, айнан мисли Масеҳ, ки дурусткор аст[+]. 8Аммо ҳамоне, ки гуноҳ карданро давом медиҳад, аз шайтон аст, зеро шайтон аз ибтидо гуноҳ карда меояд. Сабаби зоҳир шудани Писари Худо[†] низ дар ҳамин буд, ки корҳои шайтонро нобуд созад[+]. 9Ҳар касе, ки Худо барояш таваллуди нав бахшидааст, гуноҳ карданро давом намедиҳад, зеро дар дохилаш табиати Худо мебошад. Инчунин вай наметавонад, ки зиндагии гуноҳкоронаро давом диҳад, чунки таваллуди нав аз Худо гирифтааст[+]. 10Кӣ фарзанди Худо ва кӣ фарзанди шайтон буданаш ин тавр маълум мегардад: ҳар кӣ кори ростро иҷро намекунад ва ҳамчунин, бародар ё хоҳари худро дӯст намедорад, фарзанди Худо намебошад[+].

11Зеро пайғоме, ки шумо аз аввал шунида будед, ин аст, ки мо бояд якдигарро дӯст дошта бошем[+]. 12Мисли Қоин набошем, ки зердасти шайтон буда, бародари худро кушт. Аз чӣ сабаб бародарашро кушт? Чунки корҳои ӯ баду корҳои бародараш дуруст буданд[+]. 13Бинобар ин, эй бародарону хоҳаронам, агар одамони ҷаҳон аз шумо нафрат кунанд, ҳайрон нашавед[+]. 14Азбаски бародарону хоҳарони худро дӯст медорем, мо медонем, ки аз марг ба ҳаёт гузаштем. Ҳар кӣ бародару хоҳари худро дӯст намедорад, ҳанӯз ҳам зери дасти марг аст[+]. 15Ҳар кӣ бародару хоҳари худро бад мебинад, одамкуш аст. Шумо бошед, медонед, ки дар даруни ҳеҷ як одамкуш ҳаёти абадӣ нест[+]. 16Чӣ будани муҳаббатро мо дар Исои Масеҳ мебинем, ки Ӯ ҷони Худро барои мо фидо кард. Мо низ бояд худро барои бародарону хоҳарони худ фидо кунем[+]. 17Агар касе молу мулк дошта бошаду бинад, ки бародар ё хоҳараш муҳтоҷӣ дорад, вале нисбати ӯ сангдил монад, магар муҳаббати Худо дар дили вай ҳаст[+]? 18Фарзандони азиз, биёед мо на бо забону сухан, балки дар амал ва ростӣ муҳаббатро нишон диҳем[+]. 19-20Агар ҳамин тавр кунем, медонем, ки мо аз они ростӣ ҳастем ва агарчи виҷдонамон моро азоб диҳад ҳам, дар ҳузури Худо диламон ором мебошад, зеро Худо аз виҷдони мо бузургтар аст ва аз ҳама чиз огоҳ мебошад.

21Дӯстони азиз, агар виҷдонамон моро азоб надиҳад, пас дар пеши Худо сарамонро бардошта меистем ва[+] 22азбаски ба фармонҳои Ӯ итоат мекунем ва кори писандидаи Ӯро иҷро менамоем, ҳар чи хоҳиш кунем, аз Ӯ мегирем[+]. 23Фармони Ӯ ин аст, ки ба Писараш Исои Масеҳ бовар кунем ва аз рӯйи фармони Ӯ якдигарро дӯст дошта бошем[+]. 24Касоне, ки ба ин фармон итоат мекунанд, дар Ӯ зиндагӣ мекунанд ва Ӯ дар дохили онҳо зиндагӣ мекунад. Аз куҷо мо мефаҳмем, ки Ӯ дар дохили мо зиндагӣ мекунад? Аз Рӯҳи Худо мефаҳмем, ки Ӯ ба мо додааст[+].

### 4


Санҷидани рӯҳҳо

1Эй азизон, ба ҳар касе, ки «ман Рӯҳи Худоро дорам» мегӯяд, бовар накунед. Онҳоро санҷед, ки оё ростӣ аз тарафи Худоянд, чунки ба ҷаҳон бисёр пайғамбарони бардурӯғ омадаанд[+]. 2Шумо Рӯҳи Худоро ин тавр шинохта метавонед: ҳар рӯҳе, ки бо ҷисми инсонӣ омадани Исои Масеҳро[†] иқрор мекунад, аз Худост,[+] 3аммо ҳар рӯҳе, ки инро иқрор намекунад, аз Худо нест. Баръакс ин рӯҳ аз ҷониби душмани Масеҳ аст, ки шумо дар бораи омада истодани ӯ шунидаед ва ӯ аллакай дар ҷаҳон аст[+]. 4Фарзандони азиз, шумо аз они Худо ҳастед, бинобар ин Касе, ки дар дохили шумо ҳаст, бузургтар аз онест, ки дар ҷаҳон мебошад. Пас шумо пайғамбарони бардурӯғро мағлуб сохтаед. 5Онҳо аз они ҷаҳон мебошанд, бинобар ин мувофиқи ин ҷаҳон гап мезананд ва одамони ҷаҳон онҳоро гӯш мекунанд[+]. 6Мо бошем, аз они Худо ҳастем ва ҳар касе, ки Худоро мешиносад, моро гӯш мекунад. Аммо онҳое, ки аз они Худо нестанд, моро гӯш намекунанд. Ана аз ҳамин мо рӯҳи ростиро аз рӯҳи фиреб фарқ мекунем[+].


Худо муҳаббат аст

7Азизон, биёед якдигарро дӯст дорем, чунки муҳаббат аз Худо аст. Ҳар кӣ муҳаббат нишон медиҳад, аз Худо таваллуди нав гирифтааст ва Худоро мешиносад[+]. 8Худо муҳаббат аст, пас ҳар кӣ муҳаббат нишон намедиҳад Худоро намешиносад. 9Муҳаббати Худо ба мо ин тавр намоён шудааст, ки Ӯ Писари ягонаи Худро ба ҷаҳон фиристод, то ки мо ба воситаи Ӯ ҳаёти абадӣ ба даст оварем[+]. 10Ана ин муҳаббат аст, ки на мо Худоро дӯст доштем, балки Ӯ моро дӯст дошт ва Писари Худро фиристод, то ки Ӯ барои ором кардани ғазаби Худо ва бахшида шудани гуноҳҳои мо фидо шавад[+]. 11Азизонам, агар Худо моро ин қадар дӯст дорад, пас мо низ бояд якдигарро дӯст дорем. 12Худоро касе надидааст, вале агар мо якдигарро дӯст дорем, Худо дар дохили мо зиндагӣ мекунад ва муҳаббати Ӯ дар дохили мо ба ҳадди комил мерасад[+]. 13Дар Худо сокин буданамон ва Худо дар мо сокин буданашро мо аз ин мефаҳмем, ки Ӯ Рӯҳи Худро ба мо додааст[+]. 14Инчунин, мо бо чашми худ дидем ва шаҳодат медиҳем, ки Падар Писари Худро ҳамчун Наҷотдиҳандаи ҷаҳон фиристодааст.[†][+] 15Дар дохили касоне, ки Писари Худо[†] будани Исоро иқрор мекунанд, Худо сокин мебошад ва онҳо дар Худо сокин мебошанд[+]. 16Ана ҳамин тавр мо муҳаббати Худоро нисбати худ шинохтем ва ба он бовар мекунем.

Худо муҳаббат аст ва онҳое, ки дар муҳаббат мемонанд, дар Худо сокин мебошанд ва Худо дар онҳо мебошад. 17Муҳаббати Худо дар мо ба ҳадди комил расидааст, то ки мо дар рӯзи ҷазо бо сари бардошта истода тавонем, чунки мо дар ин ҷаҳон монанди Ӯ ҳастем[+]. 18Дар муҳаббат тарс нест, баръакс муҳаббати пурра тарсро аз байн мебарад. Касе, ки тарс дорад, интизори ҷазо аст. Ӯ ҳанӯз ба ҳадди комили муҳаббат нарасидааст. 19Мо барои он муҳаббат нишон медиҳем, чунки аввал Худо моро дӯст доштааст. 20Агар касе мегӯяд, ки ӯ Худоро дӯст медорад, аммо бародар ё хоҳарашро бад мебинад, дурӯғгӯй аст. Зеро агар мо бародаронро бад бинем, дар ҳоле ки чашмамон онҳоро мебинанд, пас Худоро, ки чашмамон намебинад, дӯст дошта наметавонем[+]. 21Фармони Худо ин аст, ки ҳар кӣ Ӯро дӯст дорад, бояд бародару хоҳари худро низ дӯст дорад[+].

### 5


Имон ба Писари Худо

1Ҳар касе, ки ба Таъиншудаи Худо[†] будани Исо бовар мекунад, таваллуди нав аз Худо гирифтааст ва ҳар кӣ падарро дӯст дорад, фарзандашро низ дӯст медорад[+]. 2Агар мо Худоро дӯст дорем ва фармонҳои Ӯро иҷро кунем, бо ҳамин мефаҳмем, ки фарзандони Худоро дӯст медорем[+]. 3Зеро Худоро дӯст доштан ин фармонҳои Ӯро иҷро кардан аст. Фармонҳои Ӯ бошанд, вазнин нестанд,[+] 4чунки ҳар кӣ аз Худо таваллуди нав гирифтааст, ҷаҳонро ғалаба мекунад ва ин ғалабае, ки бар ҷаҳон ғолиб мебарояд, имони мост[+]. 5Пас кӣ бар ҷаҳон ғолиб мебарояд? Фақат он касе, ки ба Писари Худо[†] будани Исо бовар мекунад[+].

6Исои Масеҳ[†] ҳамонест, ки ба воситаи обу хун омадааст. Ӯ на фақат ба воситаи об, балки ба воситаи обу хун омадааст. Инро Рӯҳ шаҳодат медиҳад, чунки Рӯҳ ҳақ аст[+]. 7Зеро се шоҳид ҳаст, ки шаҳодат медиҳад: 8Рӯҳ, об ва хун ва ҳар сеи онҳо забон як доранд. 9Мо шаҳодати инсонро қабул мекунем, вале шаҳодати Худо чӣ қадар бештар боварибахш аст. Охир дар ин ҷо Худи Худо дар бораи Писараш шаҳодат додааст[+]. 10Касе, ки ба Писари Худо бовар мекунад, дар дили худ ин шаҳодатро дорад. Аммо ҳар кӣ ба Худо бовар намекунад, Ӯро дурӯғгӯй месозад, чунки ба шаҳодате, ки Худо дар бораи Писараш додааст, бовар накард[+]. 11Ин ҳам шаҳодати Худо аст, ки Ӯ ба мо ҳаёти абадӣ бахшидааст ва ин ҳаёт дар Писари Ӯст[+]. 12Ҳар кӣ бо Писар аст, ин ҳаётро дорад ва ҳар кӣ бо Писари Худо нест, ин ҳаётро надорад.


Хулоса

13Ман ин суханонро ба шумое, ки ба Писари Худо бовар мекунед, менависам, то донед, ки соҳиби ҳаёти абадӣ ҳастед[+]. 14Бинобар ин мо дар ҳузури Худо ин бовариро дорем, ки ҳар чи мувофиқи хости Ӯ хоҳиш кунем, Ӯ ба мо гӯш меандозад[+]. 15Пас, агар донем, ки Ӯ ҳар хоҳиши моро мешунавад, мо инчунин медонем, ки чизи хоҳишкардаамонро ба даст овардаем.

16Агар шумо бинед, ки бародар ё хоҳаратон гуноҳе мекунад, ки ба марг намебарад, бояд барояш дуо кунед ва Худо ба ӯ ҳаёт мебахшад, яъне ба оне, ки гуноҳи ба марг набаранда мекунад. Чунки гуноҳе ҳаст, ки ба марг мебарад ва ман намегӯям, ки барои чунин гуноҳ бояд дуо кунед[+]. 17Ҳамаи корҳои нодуруст гуноҳ ҳастанд, вале ин гуноҳест, ки ба марг намебарад. 18Мо медонем, ҳар касе ки аз Худо таваллуди нав ёфтааст, гуноҳ карданро давом намедиҳад, балки Писари Худо онҳоро эҳтиёт мекунад ва шайтон ба онҳо даст расонда наметавонад[+]. 19Мо низ медонем, ки мо фарзандони Худо ҳастем ва тамоми ҷаҳон зери дасти шайтон мебошад[+]. 20Мо боз медонем, ки Писари Худо омад ва ба мо қобилияти фаҳмиданро додааст, то мо Ҳамонеро, ки ростӣ аст, шиносем. Мо бошем, дар Ҳамоне, ки ростист ва дар Писари Ӯ Исои Масеҳ ҳастем. Ӯ Худои ҳақиқӣ ва ҳаёти абадӣ аст[+].

21Фарзандони азиз, худро аз бутпарастӣ эҳтиёт кунед[+].

## 2-юм Юҳанно

### 2-юм Юҳанно

2-юм Юҳанно


Пешгуфтор

[1]


### Пешгуфтор


НОМАИ ДУЮМИ


ЮҲАННО


Пешгуфтор

Ин мактуби дуюми Юҳанно аст (нигаред ба пешгуфтори Номаи якуми Юҳанно), ки ба яке аз хоҳарони имондор ва фарзандони ӯ навишта шудааст. Эҳтимоли дигар ҳаст, ки баъзеҳо хоҳарро ҳамчун рамзи ҷамоати имондорон мебинанд. Дар ин мактуб низ монанди мактуби пештарааш Юҳанно фармонҳои Худоро хотиррасон мекунад, аз он ҷумла, фармонеро, ки онҳо бояд якдигарро дӯст доранд. Ӯ ба онҳо мегӯяд, ки аз рафтуомад бо шахсоне, ки худро имондор вонамуд карда, таълимоти дурӯғ ёд медиҳанд, худдорӣ намоянд.

### 1

1-2Аз роҳбари ҷамоати имондорон[†] ба хонуме, ки Худо интихоб кардааст ва фарзандони вай, ки ба ростӣ дӯсташон медорам. Мо ҳарду ҳамон як ростиро дӯст медорем, ки он дар мо ҳоло мебошад ва то абад бо мо мемонад. На фақат ман шуморо дӯст медорам, балки ҳамаи онҳое ҳам, ки ростиро мешиносанд[+]. 3Бигзор файзу меҳрубонӣ, раҳму шафқат ва сулҳу осоиштагӣ аз ҷониби Худо Падар ва Исои Масеҳ,[†] Писари Падар бо мо, ки ростиро медонем ва якдигарро дӯст медорем, бошад[+].


Фармони аз аввалбудаи Худо

4Аз фаҳмидани он, ки баъзе фарзандони шумо мувофиқи фармоиши Падар дар роҳи ростӣ зиндагӣ мекунанд, бениҳоят хурсанд шудам[+]. 5Ҳоло ҳам, хонуми муҳтарам, ба шумо на фармони нав, балки ҳамонеро, ки аз аввал доштем, менависам ва хоҳиш мекунам, ки ҳамаамон якдигарро дӯст дорем[+]. 6Муҳаббат бошад, дар ин аст, ки мо ба фармонҳои Худо итоат намуда, зиндагӣ кунем. Фармони Ӯ ҳамонест, ки аз аввал шунидаед, яъне бо роҳи муҳаббат равед[+].


Аз фиребгарон эҳтиёт шавед

7Дар ҷаҳон бисёр фиребгарон баромадаанд, ки бо ҷисми инсонӣ омадани Исои Масеҳро иқрор намекунанд. Ин хел одамон фиребгар ва душмани Масеҳ ҳастанд[+]. 8Эҳтиёт шавед, то чизеро, ки барояш заҳмат кашидаем, аз даст надиҳед. Баръакс, ба мукофоти пурра ноил гардед[+]. 9Ҳар кӣ таълимоти Масеҳро иҷро намекунаду аз ҳадду ҳудуди он мебарояд бо Худо нест. Аммо касе, ки дар ин таълимот мемонад, ҳам бо Падар ва ҳам бо Писар мебошад[+]. 10Агар касе пеши шумо ояду ин таълимотро наоварад, ӯро ба хонаатон роҳ надиҳед ва қабул накунед[+]. 11Зеро касе, ки ӯро қабул мекунад, шарики корҳои бади ӯ мегардад.

12Боз чизи зиёд ба шумо гуфтанӣ ҳастам, вале намехоҳам, ки онро бо ранг дар рӯйи коғаз нависам. Ман умедворам, ки шуморо хабар гирифта, чашм ба чашм гап мезанем, то ки шодиамон лабрез гардад[+].

13Фарзандони хоҳарат, ки Худо интихоб кардааст, ба ту салом мегӯянд.

## 3-юм Юҳанно

### 3-юм Юҳанно

3-юм Юҳанно


Пешгуфтор

[1]


### Пешгуфтор


НОМАИ СЕЮМИ


ЮҲАННО


Пешгуфтор

Ин мактуби сеюми Юҳанно аст (ниг. ба пешгуфтори Номаи якуми Юҳанно), ки ба Ғоюс ном имондоре навишта шудааст. Ин мактуб аз дастур, насиҳат ва огоҳӣ иборат аст. Муаллиф аз хонандаи худ хоҳиш мекунад, ки барои таъминоти касоне, ки барои хизмати Худованд Исои Масеҳ сафар мекунанд, саҳм гузоранд ва аз рафтори баъзе имондорон, ки аз меҳмондӯстӣ рӯй мегардонанд, ибрат нагиранд.

### 1

1Аз роҳбари ҷамоати имондорон[†] ба Ғоюси азиз, ки дар ростӣ ӯро дӯст медорам[+].

2Дӯсти азизам, ман дуо мекунам, ки аз ҳар ҷиҳат ривоҷу равнақ ёбӣ ва сиҳату саломат бошӣ, чуноне ки дилу ҷонат равнақ меёбад. 3Вақте ки чанд бародарон омада, ба ман шаҳодат доданд, ки ту ба ростӣ бовафо ҳастӣ ва дар роҳи ростӣ меравӣ, ман бениҳоят хурсанд шудам. 4Аз шунидани он, ки фарзандони ман дар роҳи ростӣ мераванд, бароям хурсандии бузургтаре нест[+].


Тарзи қабул кардани бародарону хоҳарони мусофир

5Дӯсти азиз, ту нисбат ба имондорон, ҳатто имондорони бароят ношинос вафодорона рафтор мекунӣ[+]. 6Ин бародарону хоҳарон дар бораи муҳаббати ту дар пеши ҷамоати имондорон шаҳодат доданд. Кори хуб мекунӣ, агар онҳоро тавре ба сафарашон гусел намоӣ, ки иззати Худоро ба ҷо меорад. 7Чунки онҳо аз барои номи Ӯ ба сафар баромадаанд ва аз беимонон чизе қабул накарданд. 8Бинобар ин мо бояд чунин одамонро таъмин намоем, то ки дар роҳи ростӣ ҳамкор шавем[+].

9Ман дар бораи ин ба ҷамоати имондорон навишта будам, аммо ҳамон Диютрифис, ки роҳбарӣ карданро дӯст медорад, гапи моро дар замин монд. 10Пас, дар сурати омаданам ман корҳои ӯро ва суханони зишташро, ки бар зидди мо мегӯяд, ба рӯйи об мебарорам. Ба ӯ ин корҳояш ҳам кам аст, ки боз аз қабул кардани бародарону хоҳарон рӯй мегардонад. Ӯ ба дигарон низ, ки қабул кардан мехоҳанд, роҳ намедиҳад. Ҳатто онҳоро аз ҷамоати имондорон берун мекунад.


Давом додани рафтори хуб

11Дӯсти азизам, рафтори хубро тақлид кун на рафтори бадро. Зеро ҳар кӣ хубӣ мекунад, аз ҷониби Худо аст. Аммо касе, ки бадӣ мекунад, Худоро надидааст[+]. 12Ана Димитриюсро ҳама таъриф мекунанд, ҳатто худи ростӣ инро тасдиқ мекунад. Мо ҳам дар бораи ӯ шаҳодат медиҳем ва ту медонӣ, ки шаҳодати мо рост аст[+].

13Боз чизи зиёд ба ту гуфтанӣ ҳастам, лекин намехоҳам, ки онро бо ранг дар рӯйи коғаз нависам[+]. 14Ман умедворам, ки ба зудӣ туро мебинам ва чашм ба чашм гап мезанем. 15Саломат бош. Дӯстони ин ҷо будаат ба ту салом мегӯянд, ту низ дӯстони он ҷоро як ба як салом гӯй.

## Яҳудо

### Яҳудо

Яҳудо


Пешгуфтор

[1]


### Пешгуфтор


НОМАИ


ЯҲУДО


Пешгуфтор

Муаллифи китоб худро бо номи Яҳудо, бародари Яъқуб шинос мекунад ва бисёр муҳаққиқон чунин меҳисобанд, ки ин ҳамон Яъқуби шогирд ё бародари Исои Масеҳ буд. Ин мактуб ба ҳамаи имондороне, ки ҳамчун интихобшудагон ва дӯстдорони Худо муаррифӣ шудаанд, навишта шудааст.

Мақсади мактуб огоҳ кардани имондорон аз касонест, ки таълимоти дурӯғинро дар бораи файзу меҳрубонии Худо таълим медиҳанд. Дар мактуб воқеаҳо аз таърихи халқи Исроил, ки дар китоби Аҳди Қадим навишта шудаанд, мисол оварда шудааст. Масалан, ба воситаи Мусо аз ғуломии Миср бароварда шудани халқи Исроил. Мисоли дигар аз китоби Ҳанӯх пайғамбар мебошад, ки дар он дар бораи аз осмонҳо ронда шудани фариштагон нақл карда шудааст. Ҳамчунин, дар мактуб зикр шудааст, ки аҳолии шаҳрҳои Садум ва Амуро аз сабаби бадахлоқии беҳад зиёд бо оташе, ки Худо фиристод, сӯхта нобуд шуданд.

Муаллифи нома бо мисоли шахсони Аҳди Қадим худобехабаронро сарзаниш карда, имондоронро аз чунин роҳ огоҳ месозад. Яке аз мисолҳои овардашуда Қоин писари калонии Одам аст, ки шахси худпараст буд ва хости Худоро иҷро кардан намехост ва аз бахилӣ бародарашро кушта буд. Мисоли дигар Билъоми пулпараст аст, ки барои мукофоти шоҳона шуда, бо фиреб халқи Худо, Исроилро аз роҳ зада, сабабгори нобуд шудани бисёрии онҳо гашт. Боз як мисол Қураҳ аст, ки бар зидди қоидаҳои Худо баромада, мақоми коҳинро ба даст оварданӣ шуд, аммо дар натиҷаи исёни ӯ замин кушода шуда, ӯ ва шариконашро фурӯ бурд. Сипас Яҳудо имондоронро насиҳат карда, Ҳанӯхро мисол меоварад, то онҳоеро, ки бозгаштани Исои Масеҳро интизоранд, рӯҳбаланд намояд, ки дар имони худ устувор бимонанд. Мактуб бо ҳамду сано ва таърифу ситоиши Худо ба охир мерасад.

### 1


Саломи Яҳудо ба ҳамаи имондорон

1Салом ба ҳамаи онҳое, ки Худо Падар даъват кардааст, дӯст доштааст ва ба воситаи Исои Масеҳ[†] дар паноҳаш нигоҳ медорад. Ман, Яҳудо, ки хизматгори Исои Масеҳ ва бародари Яъқуб ҳастам,[+] 2ба шумо раҳму шафқат, осоиштагӣ ва муҳаббати бештару бештар орзумандам![+]


Ҳукм шудани муаллимони дурӯғин

3Эй азизон, хеле мехостам ба шумо дар бораи наҷоте нависам, ки мо бо ҳам дар он шарик ҳастем. Лекин ҳоло зарур донистам, ки ин номаро навишта, шуморо рӯҳбаланд созам, то имонеро, ки боре ба халқи Худо дода шудааст, ҳимоя намоед[+]. 4Зеро баъзе касон, ки дар бораи ҷазо гирифтанашон ҳанӯз дар замони қадим навишта шуда буд, дар миёни шумо пинҳонӣ ҷой гирифтаанд. Онҳо худобехабар буда, файзу меҳрубонии Худои моро ҳамчун иҷозат ба бадахлоқии ҷинсӣ медонанд ва ягона Ҳокиму Худованди мо Исои Масеҳро рад мекунанд[+].

5Ҳоло мехоҳам он чиро, ки худатон хуб медонед, бори дигар ба шумо хотиррасон намоям. Худованд халқи Худро аз сарзамини Миср халос кард, вале сипас ҳамаи онҳоеро, ки имон надоштанд, нобуд сохт[+]. 6Инчунин, фариштаҳоеро, ки мақоми худро нигоҳ надошта, манзилашонро тарк карданд, Худо занҷирбанд намуда, дар торикии абадӣ барои рӯзи бузурги қиёмат нигоҳ медорад[+]. 7Мисли ин фариштаҳо, шаҳрҳои Садуму Амуро ва деҳоти гирду атрофи онҳо, ки ба бадахлоқии ҷинсӣ ва хоҳишҳои ғайритабиӣ дода шуда буданд, ҳамчун намуна гирифтори ҷазои оташи абадӣ гаштанд[+].

8Айнан ҳамин тавр ин шахсони хобу хаёлпараст низ ҷисмашонро ҳаром мекунанду ҳеҷ ҳокимиятро қабул наменамоянд ва қувваҳои осмониро бадгӯйӣ мекунанд[+]. 9Ҳол он ки ҳатто сардори фариштагон Микоил чун бо шайтон дар бораи ҷасади Мусо пайғамбар баҳс мекард, ба худ раво надид, ки ӯро дашном дода, айбдор кунад. Ӯ фақат ҳаминро гуфт: «Ҷазои туро Худованд диҳад»[+]. 10Ин одамон намедонанд, ки дар асл киро бадгӯйӣ мекунанд. Лекин онҳо ба монанди ҳайвони бефаросат донистагии ҳиссиёти худро иҷро мекунанд ва ба сари худ ҳалокат меоваранд[+]. 11Вой бар ҳоли чунин одамон, чунки бо роҳи Қоин мераванд, пул гуфта, гирифтори хатои Билъом шудаанд ва саркашӣ намуда, мисли Қураҳ нобуд мешаванд[+]. 12Онҳо ҳамроҳи шумо ба сари дастархон, ки бо муҳаббат барои хӯроки шоми Худованд ҷамъ мешавед, ба монанди сангҳои хатарноки зериобӣ мешинанду бар ивази дигаронро фикр кардан бешармона ғами шиками худро мехӯранд. Онҳо абрҳои беобанд, ки бод мебарад ва дарахтони бемеваанд, ки дар тирамоҳ решакан мешаванд ва дубора мемиранд[+]. 13Онҳо мавҷҳои шадиди баҳранд, ки шармандагии худро мисли кафк рӯйи об мебароранд. Онҳо ситорагони овораанд, ки дар ҷойи тип-торик ҷазои абадӣ онҳоро интизор аст. 14Ҳамчунин Ҳанӯх, ки насли ҳафтуми Одам буд, дар бораи онҳо пешгӯйӣ намуда гуфтааст: «Бингар, Худованд бо ҳазор-ҳазор нафарони халқи Худ меояд[+]. 15Ӯ меояд, то ки ҳамаро ҳукм кунад ва ҷони ҳар гунаҳкорро мувофиқи кирдори бадаш ва суханони бешармонааш, ки ба Ӯ гуфтааст, ҷазо диҳад». 16Онҳо ҳамеша шикоят мекунанд ва баҳона меҷӯянд, аз пайи хоҳишҳои худ ҳастанд, бо худ меболанд ва барои фоидаи худ хушомад мезананд[+].


Даъват ба вафодорӣ

17Аммо шумо, азизон, суханони фиристодагони[†] Худовандамон Исои Масеҳро, ки пеш ба шумо гуфта буданд, фаромӯш накунед[+]. 18Онҳо ба шумо чунин мегуфтанд: «Дар охирзамон шахсоне пайдо мешаванд, ки ростии Худоро масхара карда, аз пайи хоҳишҳои бади худ мераванд». 19Онҳо ҷудоӣ меандозанд, мувофиқи майлҳои ҷисмонӣ рафтор мекунанд, лекин Рӯҳулқудсро,[†] яъне Рӯҳи Худоро надоранд[+]. 20Аммо шумо, азизон, ҳамеша бо роҳнамоии Рӯҳулқудс дуо карда, имони поктаринатонро дар худ мустаҳкам созед[+]. 21Дар муҳаббати Худо бимонед, чунки ҳоло дар интизори раҳму шафқати Худовандамон Исои Масеҳ ҳастед, ки он ба ҳаёти абадӣ мебарад[+]. 22Нисбат ба онҳое, ки дудила ҳастанд, раҳмдил бошед. 23Баъзеро гӯё аз дами оташ кашида, наҷот диҳед. Нисбати баъзеи дигар дилсӯзӣ намоед, аммо эҳтиёт кунед ба либосе, ки олудаи ҷисми гунаҳкор аст, ҳатто даст нарасонед[+].


Дуои ҳамду сано

24Ба Ӯ, ки шуморо аз гуноҳ нигоҳ дошта,
бе камбудӣ ва бо шодмонӣ пеши шукӯҳу ҷалоли Худ оварда метавонад,
яъне[+] 25бар Худои ягона, ки ба воситаи Худованд Исои Масеҳ Наҷотдиҳандаи мо шудааст,
шаъну шараф, шукӯҳу ҷалол ва қуввату қудрат
аз асрҳои пеш то имрӯз ва то абад бодо! Омин!

## Румиён

### Румиён

Румиён


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]


### Пешгуфтор


НОМА БА


РУМИЁН


Пешгуфтор

Павлус, ки фиристодаи Исои Масеҳ буд, ин номаро ҳангоми сафари сеюмаш тақрибан дар соли 57-уми баъд аз милод навиштааст. Ӯ ба воситаи ин нома худро ба имондорони шаҳри Рум муаррифӣ карда, онҳоро аз нақшаи сафари худ ба Рум ва баъд аз он ба Испания хабардор мекунад ва мегӯяд, ки хеле орзуманди дидани онҳо мебошад.

Муаллиф дар ин нома асосҳои имони масеҳиро пурра шарҳ додааст. Ӯ ба хонандагон фаҳмонидан мехоҳад, ки ҳама одамон, чӣ яҳудӣ ва чӣ ғайрияҳудӣ гуноҳ карда, аз нури шукӯҳу бузургии Худо маҳрум шудаанд. Ҳеҷ як одам бо иҷро кардани шариат дар назди Худо сафед шуда наметавонад, аммо Худо ба воситаи файзу меҳрубоние, ки дар Исои Масеҳ аст, ба тамоми одамон роҳи наҷотро тайёр кардааст. Одамизод новобаста аз иҷро кардани шариат ба воситаи имон ба Исои Масеҳ сафед мешавад. Бинобар ин онҳое, ки гуноҳҳояшон дар Хуни Ӯ бахшида шудаанд, набояд ҳаёти пургуноҳи худро давом диҳанд, балки ҳамчун ғуломони Худо поку муқаддас зиндагӣ кунанд, зеро оқибати гуноҳ марг аст, аммо самараи файзу меҳрубонии Худо ҳаёти ҷовидонист.

Павлус дар бораи халқи Исроил мулоҳизаронӣ карда, ба саволи он ки оё Худо онҳоро ба таври абадӣ рад намудааст, ҷавоб гардонида, мегӯяд, ки як қисми исроилиён ба сангдилӣ гирифтор шудаанд ва ин то вақте давом мекунад, ки шумораи пурраи ғайрияҳудиён ба Подшоҳии Худо дохил шаванд ва он гоҳ тамоми халқи Исроил наҷот хоҳад ёфт.

Мавзӯи дигаре, ки диққати хонандагонро ба худ ҷалб менамояд, ин эълон кардани хушхабар мебошад. Павлус хушхабари Масеҳро барои наҷоти ҳар як имондор, хоҳ яҳудӣ ва хоҳ ғайрияҳудӣ, «қуввати Худо» меҳисобад. Он бояд дар ҳама ҷо эълон карда шавад. Чунки имон аз шунидани хушхабар пайдо мешавад.

Мавзӯи дигаре, ки диққати хонандагонро ҷалб менамояд, ин эълон кардани хушхабар мебошад. Барои наҷоти ҳар як имондор, чӣ яҳудӣ ва чӣ ғайрияҳудӣ, Павлус хушхабари Масеҳро «қуввати Худо» меҳисобад.

Ҳамчунин Павлус дар бораи муносибатҳои бародарона ва рафтору одобе, ки муносиби имони масеҳӣ аст, фикрронӣ намуда, мегӯяд, ки имондорон бояд якдигарро самимона дӯст доранд ва эҳтиром кунанд, аз маҳкум кардану айб ёфтан дар дигарон худдорӣ намоянд ва дар бораи фикру ақидаи сустимонҳо баҳсу талош накунанд, балки онҳоро қабул намоянд.

### 1


Саломи Павлус ба имондорони шаҳри Рум

1Ман Павлус, ки хизматгори Исои Масеҳ[†] ҳастам, ба шумо нома менависам. Худо маро даъват кардааст, ки фиристодаи[†] Ӯ бошам ва маро интихоб намудааст, ки хушхабари Ӯро эълон кунам. 2Худо пештар ба воситаи пайғамбаронаш дар навиштаҷоти[†] муқаддас ваъда дода буд, ки ин хушхабарро эълон мекунад[+]. 3Ин хушхабар дар бораи Писари Ӯст, ки ҷисман аз насли шоҳ Довуд таваллуд ёфтааст[+] 4ва ҳам дар бораи Писари Худост,[†] ки Ӯ Исои Масеҳро ба воситаи Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худ аз мурдагон зинда кард. Инчунин, Худо Ӯро бо қудраташ Писари Худо эълон кардааст. Ин Худовандамон Исои Масеҳ аст. 5Худо ба воситаи Ӯ ба мо файзу меҳрубонӣ бахшидааст, ки фиристода бошем. Мо бояд барои шуҳрат ёфтани номи Ӯ ба ҳамаи халқҳо хушхабарро эълон намоем, то ки онҳо имон оваранд ва ба Худо итоат кунанд[+]. 6Шумо ҳам ба шумораи онҳое дохил мешавед, ки Худо барои аз они Исои Масеҳ шудан даъват намудааст.

7Ман ин номаро ба ҳамаи шумо – имондорони шаҳри Рум, менависам, ки Худо шуморо дӯст доштааст ва даъват намудааст, ки халқи поки Ӯ бошед. Ман аз ҷониби Падарамон Худо ва аз Худованд Исои Масеҳ ба шумо файзу меҳрубонӣ ва сулҳу осоиштагӣ хоҳонам![+]


Дуои шукргузорӣ барои имондорони Рум

8Аввалан, Худоро ба воситаи Исои Масеҳ барои ҳамаи шумо шукргузорӣ менамоям, чунки имонатон дар тамоми ҷаҳон машҳур шудааст[+]. 9Худое, ки ман бо тамоми ҳастиям барояш хизмат карда, дар бораи Писараш хушхабарро эълон менамоям, шоҳид аст, ки ман доимо шуморо дар дуоҳоям ёд мекунам[+]. 10Ман аз Худо илтиҷо мекунам, ки агар хости Ӯ бошад, ба дидани шумо равам[+]. 11Зеро ташнаи дидоратон ҳастам, то ки шумо ҳам атову баракатҳои рӯҳониро аз ман қабул намуда, устувор гардед. 12Мақсади ман ин аст, ки аз имони якдигарамон рӯҳан қувват гирем. 13Бародарону хоҳарон, мехоҳам, шумо ҳам донед, ки ман чандин бор ба назди шумо омаданӣ будам, вале ҳар вақт чизе монеа мешуду омада наметавонистам. Чунон ки дар байни дигар халқҳо хизмат карда, меваҳои рӯҳонӣ ба даст овардаам, хеле мехостам, ки дар байни шумо низ чунин кунам[+]. 14Ман уҳдадор ҳастам, ки ба юнониёни пешрафта ва халқҳои бемаданият ва ба одамони босаводу бесавод хушхабарро эълон намоям[+]. 15Ҳоло бошад, тайёрам, ки ба шумо – румиён, низ хушхабарро эълон намоям.


Қувваи хушхабар

16Ман аз эълон кардани хушхабар шарм намедорам, чунки хушхабар – қувваи Худост барои наҷоти ҳар касе, ки ба он имон овард, яъне аввал яҳудиён[†] ва баъд дигар халқҳо[+]. 17Зеро хушхабар ошкор мекунад, ки Худо одамонро аз рӯйи имон ва танҳо имон росткор меҳисобад, чунон ки дар навиштаҷот омадааст: «Шахси росткор ба воситаи имон зиндагӣ мекунад»[+].


Ғазаби Худо

18Аммо Худо ба он одамоне, ки ҳар хел гуноҳу бадкорӣ мекунанд ва ҳақиқатро бо бадкориҳояшон поймол менамоянд, ғазабашро аз осмон нишон медиҳад[+]. 19Зеро онҳо ҳар чиро, ки дар бораи Худо маълум аст, медонанд, чунки Ӯ Худро ба онҳо маълум кардааст[+]. 20Аз офариниши олам одамон ба воситаи аз назар гузарондани чизҳои офаридаи Худо сифатҳои нонамоёни Худоро фаҳмида метавонанд. Яъне қувваи абадӣ ва табиати илоҳии Худо ба онҳо маълум аст. Бинобар ин одамон баҳонае надоранд. 21Онҳо Худоро шинохта, Ӯро чун Худо ситоиш накарданд ва шукр нагуфтанд. Ба ҷойи ин дар фикрҳои холию бемаънӣ ғӯтиданд ва дили бефаҳми онҳоро торикӣ фаро гирифт[+]. 22Худро боақл ҳисобиданд, лекин беақл шуданд[+]. 23Ба ҷойи он ки Худои бузургу ҷовидонро парастиш намоянд, онҳо ба бутҳое, ки шакли одами дурӯза ва паранда, чорпову хазанда доранд, саҷда карданд.

24Аз ин сабаб Худо онҳоро ба ҳавасҳои бади дилашон супорид ва онҳо ҷисми худро бо расвоии ҷинсӣ ҳаром сохтанд. 25Онҳо ҳақиқати Худоро ба дурӯғ иваз намуданд ва ба ҷойи он ки Худи Офаридгорро парастиш намоянд, ба чизҳои офаридаи Ӯ саҷдаву хизмат карданд. Танҳо Офаридгор то абад сазовори ситоиш аст! Омин!

26Бинобар ин Худо онҳоро ба доми ҳавасҳои баду расвои худашон супорид: занҳояшон алоқаи ҷинсии табииро иваз карда, бо занҳо ҳамхоба шуданд[+]. 27Ҳамчунон, мардҳо алоқаи ҷинсии табииро бо занҳо рад карда, ҳаваси бо мардҳо ҳамхоба шудан карданд ва мард бо мард кори расвою шармовар кард. Аз ин сабаб онҳо мувофиқи корҳои расвояшон дар худ ҷазо гирифтанд.

28Азбаски онҳо бо ақлашон Худоро шинохтан нахостанд, Худо онҳоро гирифтори ақли расвояшон намуд, то ки корҳои шармовар кунанд. 29Онҳо аз ҳар хел бадкорӣ, хасисӣ, маккорӣ пур ҳастанд. Ҳасад мебаранду дигаронро мекушанд, ҷанг мекунанд, фиреб медиҳанду бадфеълӣ мекунанд. Ғайбатчию 30туҳматгаранд, Худоро бад мебинанд, озордиҳанда ва ҳавобаланду мағруранд. Ҳамеша ҷӯёи бадкориҳои нав ҳастанд ва ба волидайнашон итоат намекунанд. 31Бефаҳм, бевафо, бадкинаву бераҳманд[+]. 32Онҳо медонанд, ки аз рӯйи фармонҳои одилонаи Худо одамоне, ки чунин рафтор мекунанд, сазовори марганд, вале на танҳо худашон чунин корҳоро мекунанд, балки мисли худашон гунаҳкоронро низ дастгирӣ менамоянд[+].

### 2


Ҳукми Худо

1Пас ту, эй инсон, агар дигаронро барои кори нодурусте, ки худат ҳам онро мекунӣ, айбдор намойӣ, ягон узре надорӣ. Зеро дигаронро айбдор намуда, ту худатро низ айбдор мекунӣ[+]. 2Мо медонем, ки Худо касонеро, ки чунин корҳоро мекунанд, аз рӯйи адолат ҷазо медиҳад. 3Эй инсон, наход фикр кунӣ, ки дигаронро айбдор намуда, вале ба мисли онҳо рафтор карда, аз ҷазои Худо мегурезӣ? 4Оё ту меҳрубонӣ, раҳмдилӣ ва пурсабрии Худоро хор мешуморӣ? Магар намедонӣ, ки меҳрубонии Худо туро ба тавба кардан мебарад[+]? 5Азбаски ту гарданшах ҳастию тавба кардан намехоҳӣ, ғазаби зиёдеро ҷамъ меоварӣ, ки дар Рӯзи ғазаби Худо ва ошкор шудани ҳукми одилонаи Ӯ бар сарат мерезад[+]. 6Ӯ ба ҳама мувофиқи корҳояшон подош медиҳад. 7Худо ба онҳое, ки доим корҳои нек карда, дар ҷустуҷӯйи шуҳрату шаъну шараф ва ҳаёти ҷовидона буданд, ҳаёти абадӣ медиҳад. 8Аммо онҳое, ки худписанд ҳастанд ва на ба ҳақиқат, балки ба бадӣ итоат мекунанд, қаҳру ғазаби Худоро мебинанд. 9Ба сари ҳама одамоне, ки бадӣ мекунанд, аввал яҳудиён[†] ва баъд халқҳои дигар азобу бало меояд[+]. 10Вале ба онҳое, ки некӣ мекунанд, аввал яҳудиён ва баъд халқҳои дигар Худо шуҳрату шаъну шараф ва сулҳу осоиштагӣ медиҳад![+] 11Зеро Худо ба ҳама бо як чашм нигоҳ мекунад![+]

12Вақте ки ғайрияҳудиён[†] гуноҳ карданд, ҳарчанд ки шариати[†] Мусоро надоштанд, нобуд мешаванд. Вале онҳое, ки шариат дошта, гуноҳ карданд, аз рӯйи он ҳукм карда мешаванд[+]. 13Зеро на шунавандагони шариат, балки онҳое, ки фармонҳои шариатро иҷро мекунанд, дар назари Худо сафед карда мешаванд[+]. 14Ҳар вақте ки ғайрияҳудиёне, ки шариат надоранд, аз рӯйи виҷдонашон фармонҳои шариатро иҷро мекунанд, бо ин амалашон нишон медиҳанд, ки худашон барои худ шариат ҳастанд. 15Онҳо бо ин рафторашон нишон медиҳанд, ки фармонҳои шариат дар дилҳои онҳо навишта шудаанд. Виҷдону фикрҳояшон низ ба ҳамин шаҳодат медиҳанд, вақте ки ба онҳо: «Ин рафторат дуруст аст» ё баръакс: «Нодуруст рафтор карда истодаӣ!» мегӯянд. 16Мувофиқи хушхабаре, ки ман эълон мекунам, рӯзе меояд, ки Худо тамоми сирру корҳои пинҳонии одамонро ба воситаи Исои Масеҳ[†] доварӣ мекунад.


Яҳудиён ва шариат

17Масалан, ту худро яҳудӣ меномӣ ва ба шариат такя намуда, аз шинохтани Худо фахр мекунӣ[+] 18ва хости Худоро медонӣ. Азбаски шариатро омӯхтаӣ, ту дурустро аз нодуруст фарқ карда метавонӣ. 19Ту дилпур ҳастӣ, ки худат кӯронро роҳнамоӣ мекунӣ ва барои онҳое, ки дар торикӣ гумроҳ шудаанд, нур ҳастӣ[+]. 20Худро устоди беақлон ва муаллими кӯдакон меҳисобӣ, чунки шариатеро медонӣ, ки пур аз донишу ҳақиқат аст. 21Пас, чаро ту дигаронро таълим дода, худатро таълим намедиҳӣ? Чаро ба дигарон таълим медиҳӣ, ки дуздӣ накунанд, лекин худат дуздӣ мекунӣ[+]? 22Барои чӣ ба дигарон мегӯйӣ, ки зино накунанд, аммо худат зино мекунӣ? Чаро «Бутҳоро бад мебинам» мегӯйӣ, лекин чизҳои аз бутхонаҳо дуздидашударо истифода мебарӣ? 23Ту аз шариат фахр мекунӣ, лекин онро вайрон намуда, ба Худо беҳурматӣ мекунӣ. 24Чунон ки дар навиштаҷот[†] омадааст: «Ба сабаби шумо номи Худо дар байни ғайрияҳудиён дашном дода мешавад». 25Зеро вақте ки ту фармонҳои шариатро иҷро мекунӣ, хатна,[†] яъне дастҳалолкунӣ, фоида дорад. Вале агар ту шариатро риоя накунӣ, гӯё хатнанашуда ҳастӣ[+]. 26Агар шахси хатнанашуда фармонҳои шариатро иҷро намояд, наход Худо вайро хатнашуда ҳисоб накунад[+]? 27Аз ин сабаб шахси хатнанашудае, ки шариатро риоя менамояд, туро айбдор мекунад, чунки ту шариатро дорӣ ва хатна шудаӣ, лекин шариатро иҷро намекунӣ[+]. 28Шахс на аз рӯйи намуди зоҳирӣ яҳудӣ ҳисоб мешавад ва хатна ҳам чизи зоҳирӣ ва ҷисмонӣ нест[+]. 29Яҳудии ҳақиқӣ ҳамонест, ки ботинан пок аст ва хатнаи ҳақиқӣ на иҷрои шариати навишташуда, балки ба воситаи Рӯҳулқудс[†] дигаргун шудани дил аст. Чунин шахсро на одамон, балки Худо таъриф мекунад[+].

### 3


Вафодории Худо

1Пас, оё яҳудиён[†] ягон бартарӣ доранд? Ё хатна[†] ягон фоидае дорад[+]? 2Ҳа! Онҳо ҳаматарафа бартарӣ доранд! Аввалан Худо каломашро ба яҳудиён додааст. 3Вале, агар касе аз онҳо ба Худо бевафоӣ карда бошад, магар ин бевафоии онҳо вафодории Худоро бекор мекунад[+]? 4Албатта, не! Ҳатто агар ҳамаи одамон дурӯғгӯ бошанд ҳам, Худо ростгӯ аст, чунон ки дар навиштаҷот[†] дар бораи Худо гуфта шудааст:

«Ҳамаи суханҳоят рост мебароянд
ва агар ба ҳукм дучор шавӣ, сафед хоҳӣ шуд».

5Мехоҳам, аз нуқтаи назари одамӣ савол диҳам. Фарз кардем, бадкории мо росткории Худоро боз ҳам аёнтар мекунад. Пас чӣ гӯем, вақте ки Худо моро гирифтори ғазаби Худ менамояд, беадолатӣ мекунад? 6Албатта, не! Агар Худо, дар ҳақиқат, беадолат мебуд, чӣ тарз Ӯ дунёро доварӣ карда метавонист? 7Вале, агар ба воситаи дурӯғи ман ҳақиқати Худо боз ҳам зиёдтар гардад ва ҳамин тавр шаъну шарафи Худо бузургтар шавад, пас, оё маро ҳамчун гунаҳкор доварӣ кардан мумкин аст[+]? 8Баъзеи туҳматгарон моро айбдор карда мегӯянд, ки гӯё чунин таълим медода бошем: «Барои пайдо шудани некӣ, мо бояд бадӣ кунем». Чунин туҳматгарон сазовори ҷазоянд![+]


Ҳамаи одамон гунаҳкоранд

9Инак, боз мепурсам, оё ҳолати мо – яҳудиён, аз дигарон беҳтар аст? Не! Ман аллакай нишон додам, ки ҳам яҳудиён ва ҳам дигар халқҳо зери қудрати гуноҳ ҳастанд,[+] 10чунон ки дар навиштаҷот омадааст:

«Ягон росткоре нест, ҳатто як кас ҳам нест!
11Касе нест, ки сарфаҳм равад ва касе Худоро намеҷӯяд!
12Ҳама аз Худо рӯй гардондаанд, ҳама нобакор шудаанд!
Ягон нафари некукор нест, ҳатто як кас ҳам нест!
13Гулуи онҳо қабри кушода аст,
забонашон фиреб медиҳад ва лабҳояшон заҳри мор доранд!
14Даҳонашон пур аз лаънату суханони талх аст.
15Пойҳояшон барои рехтани хуни дигарон зуд медаванд.
16Ҳар ҷое раванд, вайронию бадбахтӣ меоваранд,
17ва роҳи сулҳу оштиро онҳо намедонанд.
18Онҳо аз Худо тамоман наметарсанд».

19Акнун мо медонем, ҳар он чизе, ки шариат[†] мегӯяд, барои одамонест, ки зери қудрати шариат ҳастанд. Мақсади шариат ин аст, ки касе даҳон кушода натавонад ва тамоми дунё дар пеши Худо ҷавоб диҳад! 20Зеро бо иҷрои шариат ягон одам дар пеши Худо сафед шуда наметавонад! Одам ба воситаи шариат фақат чӣ будани гуноҳро фаҳмида метавонаду халос![+]


Росткорӣ ба воситаи Исои Масеҳ

21Вале акнун росткории Худо, чунон ки дар Тавроту навиштаҳои пайғамбарон нишон дода шудааст, берун аз шариат ошкор шудааст[+]. 22Росткории Худо ба ҳамаи имондорон ба воситаи имон ба Исои Масеҳ[†] дода мешавад, чунки дар байни одамон фарқе нест. 23Зеро ҳама гуноҳ кардаанд ва аз нури шукӯҳу бузургии Худо маҳрум шудаанд[+]. 24Ҳамчунин Худо мо – имондоронро аз рӯйи файзу меҳрубониаш ройгон росткор эълон мекунад. Ӯ моро ба воситаи Исои Масеҳ аз ҷазои гуноҳҳоямон озод кардааст[+]. 25Худо ба воситаи қурбоншавии Исои Масеҳ ва рехтани хуни Ӯ бахшидани гуноҳҳоро нишон дод. Ин бахшиши гуноҳҳо ба воситаи имон ба даст оварда мешавад. Ӯ гуноҳҳои пештараи одамонро ба назар нагирифт, то ки ба воситаи Исои Масеҳ росткории Худашро нишон диҳад[+]. 26Дар он замонҳо Худо пуртоқатиашро ба онҳо маълум гардонд, то ки ҳоло росткориашро нишон диҳад. Пас, мебинем, ки росткор аст ва сафедкунандаи ҳамаи онҳоест, ки ба Исо бовар мекунанд.

27Пас, оё мо фахр карда метавонем, ки ба воситаи амаламон писанди Худо гаштаем? Не! Зеро сафедшавии мо на аз рӯйи иҷро кардани фармонҳои шариат, балки ба воситаи имон омадааст![+] 28Зеро мо медонем, ки одам бе иҷрои фармонҳои шариат бо имон росткор ҳисобида мешавад[+]. 29Оё Худо танҳо Худои яҳудиён аст ё Ӯ Худои ғайрияҳудиён[†] низ аст? Албатта, ҳаст![+] 30Азбаски Худо ягона аст, Ӯ шахси хатнашуда ва ҳам хатнанашударо аз рӯйи имон росткор меҳисобад[+]. 31Оё аз ин бармеояд, ки мо бо имони худ шариатро бекор месозем? Албатта, не! Баръакс, мо бо имони худ фармонҳои шариатро иҷро менамоем![+]

### 4


Имони Иброҳим

1Пас дар бораи Иброҳим, ки ҷисман падари мо – яҳудиён[†] аст, чӣ бигӯем? Ӯ чӣ ба даст овард? 2Агар Иброҳим барои корҳои некаш росткор ҳисобида шуда бошад, ӯ метавонад бо корҳояш фахр кунад, лекин на дар пеши Худо. 3Зеро дар навиштаҷот[†] чунин гуфта шудааст: «Иброҳим ба Худо бовар кард ва барои ҳамин Худо ӯро беайб ҳисоб намуд».[+]

4Вале музди меҳнаткаш барояш туҳфа нест, балки ҳаққи ӯст, ки бояд ба ӯ дода шавад. 5Аммо, агар одам на ба корҳои худ, балки ба Худое, ки бадкорро сафед мекунад, имон дошта бошад, пас имони чунин одам росткорӣ ҳисоб мешавад[+]. 6Довуд айнан ҳамин ҳолатро мегӯяд, вақте шахсеро, ки Худо сарфи назар аз корҳояш росткор меҳисобад, хушбахт меномад:

7«Хушбахтанд шахсоне, ки ҷиноятҳояшон бахшида шудаанд ва гуноҳҳояшон рӯпӯш шудаанд.
8Ва хушбахт аст шахсе, ки Худованд гуноҳҳояшро ҳеҷ гоҳ ба ҳисоб намегирад».[+]

9Оё ин хушбахтӣ танҳо ба хатнашудагон,[†] яъне дастҳалолшудагон дахл дорад ё ба халқҳои хатнанашуда ҳам? Мо мегӯем, ки Худо имони Иброҳимро росткорӣ ҳисобид[+]. 10Кай имонаш росткорӣ ҳисобида шуд? Пеш аз он ки хатна карда шуд ё баъд аз он? Пеш аз он ки Иброҳим хатна карда шуд. 11Иброҳим пеш аз хатна шуданаш, аз рӯйи имонаш росткор ҳисобида шуда буд. Хатна ҳамчун аломат танҳо росткор будани ӯро тасдиқ кардааст. Барои ҳамин Иброҳим падари ҳамаи онҳоест, ки хатна нашудаанду имон овардаанд. Худо имони онҳоро ҳамчун росткорӣ ҳисобид. 12Инчунин, Иброҳим падари ҳамаи хатнашудагон низ шуд, ки на танҳо хатна шудаанд, балки ҳам ба имони пеш аз хатна доштаи Иброҳим низ пайравӣ мекунанд.


Ваъдаҳои Худо

13Худо ба Иброҳим ва фарзандонаш ваъда дод, ки ҷаҳон чун мерос аз они онҳо мешавад. Лекин Худо ин ваъдаро ба хотири шариат,[†] яъне қонуни Худо, надод, балки ба хотири росткорие, ки аз рӯйи имон пайдо мешавад[+]. 14Агар ваъдаи Худо ба иҷрокунандагони шариат дахл медошт, имон бефоида ва ваъда бемаънӣ мешуд[+]. 15Зеро шикастани шариат Худоро ба ғазаб меорад, лекин, дар ҷое ки шариат нест, онро ҳеҷ кас вайрон намекунад[+].

16Аз ин рӯ, ваъда ба онҳое дода мешавад, ки имон доранд. Худо ваъдаро аз рӯйи файзу меҳрубониаш медиҳад. Ваъдаи Худо ба ҳамаи фарзандони Иброҳим ҳатман дода мешавад, на танҳо ба онҳое, ки ба шариат итоат мекунанд, балки ҳам ба онҳое, ки имонашон монанди имони Иброҳим аст. Иброҳим падари ҳамаи мост,[+] 17чунон ки дар навиштаҷот омадааст: «Ман туро падари халқҳои зиёд мегардонам». Иброҳим, ки ба Худо бовар кардааст, дар пеши Худо падари ҳамаи мо шуд. Ӯ ба Худое бовар кардааст, ки мурдагонро зинда мекунад ва аз чизҳои нобуда чизҳои нав меофарад[+]. 18Вақте ки ҳеҷ умеди фарзанд доштан набуд, Иброҳим бо умед ба Худо бовар кард. Аз ин рӯ Иброҳим падари халқҳои зиёд шуд, чунон ки дар навиштаҷот гуфта шудааст: «Насли ту низ ҳамин хел бешумор хоҳад шуд». 19Ҳарчанд Иброҳим мефаҳмид, ки бадани садсолаи ӯ қариб ба мурдан расида буд ва занаш Соро аз синни таваллуд кардан кайҳо гузаштааст, имонаш суст нашуд[+]. 20Иброҳим шубҳа накарда ба ваъдаи Худо бовар намуд ва дар имон устувор шуда, Худоро ситоиш кард. 21Ӯ боварии комил дошт, ки Худо он чиро, ки ваъда додааст, иҷро карда метавонад. 22Барои ҳамин Худо Иброҳимро барои имонаш росткор ҳисобид. 23Аммо ин сухани навиштаҷот, ки Иброҳим росткор ҳисобида шуд, на танҳо ба ӯ дахл дорад, 24он сухан ба мо низ дахл дорад. Мо ҳам аз рӯйи имон росткор ҳисобида мешавем, чунки ба Худое имон дорем, ки Худовандамон Исои Масеҳро[†] аз мурдагон зинда кард[+]. 25Исои Масеҳ барои гуноҳҳои мо ба марг супорида шуд ва барои сафед кардани мо зинда шуд[+].

### 5


Оштӣ бо Худо

1Бинобар ин, азбаски мо аз рӯйи имон сафед шудаем, мо ба воситаи Худовандамон Исои Масеҳ[†] бо Худо сулҳу оштӣ дорем[+]. 2Инчунин, мо ба воситаи Масеҳ аз рӯйи имон ба файзу меҳрубонии Худо роҳ ёфтаем ва акнун дар он истодаем. Ҳамчунин, мо бо умед фахр мекунем, ки дар ҷалолу бузургии Худо иштирок хоҳем кард[+]. 3Зиёда аз ин, мо бо азобу уқубатҳои худ низ фахр мекунем, зеро медонем, ки азобҳо сабру тоқатро ба вуҷуд меоранд[+]. 4Сабру тоқат моро ботаҷриба мекунад ва аз таҷриба умед пайдо мешавад. 5Умед бошад, моро шарманда намекунад, чунки Худо ба воситаи Рӯҳулқудси[†] ба мо додааш дилҳои моро аз муҳаббаташ лабрез намудааст[+].

6Зеро, вақте ки мо ҳанӯз сусту нотавон будем, Масеҳ дар вақти муайян барои мо – бадкорон мурд. 7Одатан ягон кас ҳатто барои шахси росткор ҷонашро фидо намекунад, ҳарчанд мумкин шахсе ёфт шавад, ки худашро барои одами нек қурбон кунад. 8Аммо Худо муҳаббати Худро ба мо бо он исбот менамояд, ки ҳанӯз дар вақти гунаҳкор буданамон Масеҳ барои мо мурд[+]. 9Ҳоло бошад, азбаски мо бо хуни Масеҳ сафед шудаем, Худо, албатта, моро аз ғазаби ояндаи Худ наҷот медиҳад[+]. 10Агар дар вақти душмани Худо буданамон ба воситаи марги Писараш бо Ӯ оштӣ шуда бошем, ҳоло ки дӯстони Худо ҳастем, албатта ба воситаи ҳаёти Масеҳ наҷот меёбем[+]. 11Зиёда аз он, мо ба воситаи Худовандамон Исои Масеҳ, ки моро бо Худо оштӣ дод, бо Худо фахр мекунем.


Ҳазрати Одам ва Масеҳ

12Вақте ки Одам гуноҳ кард, гуноҳ ба ҷаҳон ворид шуд ва ҳамроҳаш маргро овард. Ҳамин тавр марг ба сари ҳамаи одамон омад, чунки ҳама гуноҳ карданд[+]. 13Ҳатто пеш аз он ки Худо шариаташро[†] дод, дар ҷаҳон гуноҳ буд. Лекин дар ҷое, ки шариат нест, гуноҳ ба назар гирифта намешавад[+]. 14Бо вуҷуди ин аз замони Одам то замони Мусо бар ҳамаи одамон ва ҳатто бар онҳое, ки гуноҳе ба монанди гуноҳи Одам накарда буданд, марг ҳукмронӣ мекард. Одами аввалин рамзи Масеҳ буд, ки бояд меомад[+]. 15Лекин туҳфаи файзу меҳрубонии Худо аз гуноҳи Одам фарқ мекунад. Зеро, агар ба воситаи гуноҳи як одам ин қадар одамони зиёд мурда бошанд, пас файзу меҳрубонии Худо ба воситаи туҳфаи файзу меҳрубонии як одам, яъне Исои Масеҳ, ба одамони аз он ҳам зиёдтар дода шуд[+]. 16Инчунин баробар кардани туҳфаи файзи Худо бо гуноҳи як одам дуруст нест, чунки оқибати гуноҳи Одам ҷазо буд, вале туҳфаи Худо моро аз гуноҳҳои зиёд сафед кард. 17Зеро ба воситаи гуноҳи як одам, марг ба ҳамаи одамон ҳукмрон шуд. Пас чӣ қадар бештар натиҷаи кори як одам, яъне Исои Масеҳ, бузургтар аст! Ҳамаи онҳое, ки файзу меҳрубонии бузурги Худо ва туҳфаи сафедшавиро қабул карданд, ба воситаи Исои Масеҳ дар ҳаёт ҳукмронӣ хоҳанд кард[+].

18Бинобар ин, чунон ки гуноҳи як одам ҳамаро ба ҷазо дучор кардааст, ҳамон тавр як амали росткоронаи Масеҳ ҳамаро сафед мекунад ва ҳаёт мебахшад[+]. 19Чунон ки ба воситаи беитоатии як одам бисёр касон гунаҳкор шудаанд, ҳамон тавр ба воситаи итоати як одам бисёр касон росткор мешаванд[+]. 20Шариати Худо барои он дода шуд, ки гуноҳи одамон зиёдтару боқувваттар гардад. Аммо бо зиёд шудани гуноҳ файзу меҳрубонии Худо ҳам бениҳоят боқувваттар шуд[+]. 21Пас, чунон ки гуноҳ ҳукмрон шуда, маргро овардааст, ҳамон тавр низ файзу меҳрубонии Худо ҳукмрон шудааст. Файзу меҳрубонии Худо ба воситаи Исои Масеҳ моро сафед менамояд, то ки мо ҳаёти абадӣ ба даст оварем[+].

### 6


Озодӣ аз гуноҳ

1Пас чӣ гӯем? Оё мисли пештара гунаҳкорона зиндагӣ карданро давом диҳем, то ки файзу меҳрубонии Худо зиёд гардад? 2Албатта, не! Мо ки нисбат ба гуноҳ мурдаем, чӣ тавр метавонем, гунаҳкорона зиндагӣ карданро давом диҳем[+]? 3Магар шумо намедонед, ки ҳамаи мо ҳангоми таъмид[†] бо Исои Масеҳ[†] пайваст шудаем ва дар маргаш ба Ӯ ҳамроҳ шудаем. 4Барои ҳамин ҳангоми таъмид гирифтан мо бо Масеҳ гӯронида шудаем, то ҳамон тавре ки Масеҳ ба воситаи бузургии Худо Падар аз мурдагон зинда шудааст, мо низ зиндагии нав дошта бошем[+].

5Зеро агар мо дар марги Исо бо Ӯ пайваст шуда бошем, пас ба монанди Ӯ зинда мешавем[+]. 6Мо медонем, ки шахсияти гунаҳкори пештараамон бо Масеҳ ба салиб[†] мехкӯб шудааст, то ки гуноҳ дар ҳаётамон ҳукмронӣ накунад ва мо дигар ғуломони гуноҳ набошем[+]. 7Зеро шахсе, ки мурдааст, аз гуноҳ озод шудааст[+].

8Мо бовар мекунем, ки агар ҳамроҳи Масеҳ мурда бошем, пас ҳамроҳи Ӯ низ зиндагӣ мекунем[+]. 9Мо медонем, ки Масеҳ дигар намемирад, чунки Ӯ аз мурдагон бархест ва марг дигар бар Ӯ қудрате надорад[+]. 10Вақте ки Масеҳ мурд, Ӯ як бор ва барои ҳамеша нисбат ба гуноҳ мурд. Лекин ҳоло Ӯ зинда шуда, барои Худо зиндагӣ мекунад[+]. 11Ҳамчунин, шумо низ худро нисбат ба гуноҳ мурда ҳисоб кунед, вале дар пайвастагӣ бо Исои Масеҳ худро барои Худо зинда шуморед.

12Аз ин рӯ, ба гуноҳ роҳ надиҳед, ки дар баданҳои шумо ҳукмронӣ кунад. Шумо набояд ба ҳавасҳои бади гуноҳ итоат кунед. 13Ягон узви бадани худро чун асбоби бадкирдорӣ ба гуноҳ насупоред. Ба ҷойи ин, ҳамчун одамони аз мурдагон зиндашуда, худро ба Худо бидиҳед ва тамоми узвҳои баданатонро ҳамчун асбоби росткорӣ ба Худо бубахшед[+]. 14Гуноҳ дигар бар шумо ҳукмронӣ намекунад, чунки шумо на дар зери ҳукмронии шариат,[†] балки дар зери ҳукмронии файзу меҳрубонии Худо ҳастед.


Ғуломони росткорӣ

15Пас чӣ кор кунем? Агар мо на дар зери ҳукмронии шариат, балки дар зери ҳукмронии файзу меҳрубонии Худо бошем, оё гуноҳ карданро давом диҳем?! Ҳеҷ гоҳ! 16Магар шумо намедонед, ки ҳамон чизе, ки ба он итоат карданро интихоб кардед, ғуломи ҳамон чиз мешавед?! Ҳамчунин, оё намедонед, ки шумо ё ғуломи гуноҳ ҳастед, ки ба марг мебарад, ё ғуломи итоате, ки ба зиндагии росткорона ҳидоят мекунад[+]? 17Лекин Худоро шукр, ки агарчи шумо дар гузашта ғуломони гуноҳ будед, акнун аз сидқи дил қарор додед, ки таълимоти ёдгирифтаро иҷро намоед. 18Инчунин, шумо аз ғуломии гуноҳ озод шудед ва ғуломони росткорӣ гаштед[+].

19Ман ба хотири сустии инсонии шумо мисоли одиро истифода мебарам. Шумо пештар узвҳои баданатонро ба ғуломии нопокӣ ва қонуншиканӣ барои бадкорӣ бахшида будед. Акнун ҳамон тавр низ барои пок шуданатон худро ғуломи росткорӣ созед. 20Вақте ки ғуломи гуноҳ будед, шумо маҷбур набудед, ки ба росткорӣ итоат кунед. 21Пас шумо аз чунин зиндагӣ чӣ фоида ба даст овардаед? Шумо акнун аз он корҳое, ки пеш мекардед, шарм медоред, чунки оқибаташон марг аст. 22Ҳоло бошад, шумо аз гуноҳ озод шудаед ва ғуломи Худо гашта, покиро ба даст меоваред ва дар натиҷа соҳиби ҳаёти абадӣ мешавед[+]. 23Зеро оқибати гуноҳ марг аст, лекин туҳфаи Худо – ҳаёти абадӣ аст, ки ба воситаи Худовандамон Исои Масеҳ дода мешавад[+].

### 7


Озодӣ аз шариат

1Акнун, эй бародарону хоҳарон, ман ба шумо ҳамчун ба донандагони шариат[†] муроҷиат мекунам. Магар шумо намедонед, ки шариат танҳо ҳангоми зинда будани одам бар вай ҳукмрон аст? 2Масалан, зан то дами зинда будани шавҳараш аз рӯйи фармони шариат бо ӯ баста шудааст. Лекин, агар шавҳараш вафот кунад, зан аз ин фармони шариат озод мешавад[+]. 3Ҳамин тавр, агар зан ҳангоми зинда будани шавҳари худ шавҳари дигар кунад, зино мекунад. Вале агар шавҳараш вафот намояд ва баъд зан шавҳари дигар кунад, зинокор ҳисоб намеёбад[+].

4Барои ҳамин шумо ҳам, эй бародарону хоҳарон, нисбат ба шариат ба воситаи марги Масеҳ[†] мурдаед, то ки ба Шахси Дигаре пайваст шавед, ки аз мурдагон зинда шуд. Аз ин рӯ, мо метавонем барои Худо самар биёрем[+]. 5Вақте ки мо ба табиати гунаҳкори худ итоат намуда зиндагӣ мекардем, шариат дар мо ҳавасҳои пургуноҳро ба вуҷуд меовард. Ин ҳавасҳои бад дар баданҳоямон амал намуда, моро ба марг мебурданд. 6Вале акнун мо аз шариат озод шудаем, чунки нисбат ба ҳар он чизе, ки моро баста, ғулом карда буд, мурдаем. Ҳоло бошад, мо на ба таври куҳна, яъне на аз рӯйи шариат, балки ба таври нав, яъне ба воситаи Рӯҳулқудс[†] ба Худо хизмат мекунем[+].


Шариати Худо гуноҳро ошкор мекунад

7Аз ин суханҳоямон чӣ бармеояд? Магар иҷрои фармонҳои шариат гуноҳ аст? Албатта, не! Вале, агар шариат намебуд, ман ҳатто намедонистам, ки гуноҳ чист. Агар шариат намегуфт: «Моли шахси дигарро ҳавас накун», ман ҳатто чӣ будани чунин ҳаваси бадро ҳам намедонистам[+]. 8Аммо гуноҳ ин фармонро истифода бурда дар ман ҳар хел ҳавасҳои бадро ба вуҷуд овард. Зеро гуноҳ берун аз шариат ҳеҷ қудрате надорад[+]. 9Замоне буд, ки ман дар бораи шариат чизеро надониста зиндагӣ мекардам. Аммо, вақте ки ман дар бораи фармони шариат фаҳмидам, гуноҳ дар ман зинда шуд 10ва ман мурдам. Маълум шуд, ки ҳамон фармоне, ки бояд ҳаёт бахшад, ба ман марг овард. 11Зеро гуноҳ фармони шариатро истифода бурда маро фиреб дод ва ба воситаи он маро кушт. 12Аммо худи шариат поку муқаддас аст ва фармонҳояш низ муқаддасу хубу одилона ҳастанд.

13Пас, наход ки чизи хуб, яъне шариат, сабаби марги ман шуда бошад? Не! Маро гуноҳ кушт! Гуноҳ чизи хубро истифода бурда, маро кушт ва бо ин амалаш гуноҳ буданашро аён намуд. Ҳамин тавр ба воситаи фармони шариат ба мо маълум шуд, ки то чӣ андоза гуноҳ даҳшатнок будааст.

14Мо медонем, ки шариат рӯҳонӣ аст, лекин ман ҷисм ҳастам ва ба ғуломии гуноҳ фурӯхта шудаам. 15Ман рафтори худро намефаҳмам. Кореро, ки кардан мехоҳам, намекунам ва ба ҷойи ин кореро мекунам, ки бад мебинам[+]. 16Пас, агар кореро кунам, ки онро кардан намехоҳам, ин нишон медиҳад, ки ман бо хуб будани шариат розӣ ҳастам[+]. 17Лекин дар асл на ман, балки гуноҳе, ки дар вуҷуди ман зиндагӣ мекунад, амал менамояд. 18Ман медонам, ки дар вуҷудам, яъне дар табиати гунаҳкорам, ягон чизи хуб нест. Хоҳиши кардани кори нек ҳаст, аммо карда наметавонам. 19Кори некеро, ки кардан мехоҳам, намекунам, лекин кори бадеро, ки кардан намехоҳам, мекунам[+]. 20Агар кореро кунам, ки кардан намехоҳам, пас, на ман, балки гуноҳе, ки дар вуҷудам зиндагӣ мекунад, он кори бадро иҷро менамояд.

21Ниҳоят ман чунин қоидаро фаҳмидам: Ҳар вақте ки некӣ кардан мехоҳам, аз дастам фақат бадӣ меояд. 22Дар дилам аз шариати Худо шоду хурсанд ҳастам. 23Аммо дар баданам дигар қоида амал мекунад, ки зидди ақли ман меҷангад ва маро ғуломи гуноҳе месозад, ки дар узвҳоям амал мекунад[+]. 24Вой бар ҳоли мани бечора! Кӣ маро аз ин бадани гунаҳкорам, ки маро ба марг мебарад, халос мекунад? 25Худоро шукр, ки Ӯ маро ба воситаи Худовандамон Исои Масеҳ халос кардааст!

Хулоса, ман бо ақлам ғуломи шариати Худо ҳастам, вале бо табиати гунаҳкорам ғуломи гуноҳам.

### 8


Зиндагӣ дар Рӯҳулқудс

1Пас акнун онҳое, ки дар ягонагӣ бо Исои Масеҳ[†] ҳастанд, ҳеҷ гуна маҳкум карда намешаванд. 2Зеро қонуни Рӯҳи Худо, ки дар ягонагӣ бо Исои Масеҳ ҳаёт мебахшад, маро аз қонуни гуноҳ ва марг халос кардааст[+]. 3Шариат[†] ба сабаби сустии табиати гунаҳкорамон моро халос карда натавонист. Худо ин корро кард! Вай Писари Худро дар ҷисме фиристод, ки ба ҷисми гунаҳкори одам монанд буд, то ки Писараш ҷисми Худро барои гуноҳҳои мо қурбон карда, ҳукмронии гуноҳро вайрон созад[+]. 4Худо моро халос кард, то ки фармонҳои одилонаи шариатро иҷро намоем. Мо шахсоне ҳастем, ки на аз рӯйи табиати гунаҳкори худ, балки бо Рӯҳи Худо зиндагӣ мекунем[+]. 5Онҳое, ки мувофиқи хоҳишҳои табиати гунаҳкорашон зиндагӣ мекунанд, ҳамеша дар фикри чизҳои ҷисмонӣ ҳастанд. Вале касоне, ки мувофиқи хости Рӯҳи Худо зиндагӣ мекунанд, дар бораи хоҳишҳои Рӯҳи Худо фикр мекунанд[+]. 6Натиҷаи фикрҳои табиати гунаҳкор марг аст, вале натиҷаи фикрҳои Рӯҳи Худо ҳаёту оромӣ аст. 7Зеро фикрҳои табиати гунаҳкори одам душманӣ бо Худо аст, чунки ба шариати Худо итоат намекунанд ва дар асл ҳеҷ гоҳ итоат карда наметавонанд[+]. 8Барои ҳамин онҳое, ки дар зери ҳукмронии табиати гунаҳкор ҳастанд, ҳеҷ гоҳ ба Худо писанд омада наметавонанд. 9Лекин шумо, агар Рӯҳи Худо дар вуҷудатон сокин бошад, дар зери ҳукмронии табиати гунаҳкор нестед, балки дар зери ҳукмронии Рӯҳи Худо ҳастед. Аммо касе, ки дар вуҷудаш Рӯҳи Масеҳ надорад, аз они Масеҳ нест[+]. 10Вале, агар Масеҳ дар вуҷудатон сокин бошад, Рӯҳи Худо ба хотири сафед шуданатон ба шумо ҳаёт мебахшад, ҳарчанд баданатон ба сабаби гуноҳ миранда аст. 11Рӯҳи Худое, ки Исоро аз мурдагон зинда кардааст, дар шумо сокин аст. Агар ҳамон Рӯҳи Худо дар вуҷуди шумо сокин бошад, пас Ӯ, ки Исои Масеҳро аз мурдагон зинда кардааст, баданҳои мирандаи шуморо ҳам зинда мекунад[+].

12Бинобар ин, эй бародарону хоҳарон, мо аз табиати гунаҳкори худ қарздор нестем, ки мувофиқи хоҳишҳои он зиндагӣ кунем. 13Зеро, агар шумо мувофиқи хоҳишҳои табиати гунаҳкори худ зиндагӣ кунед, мемуред. Вале, агар ба воситаи Рӯҳи Худо корҳои пургуноҳи ҷисмро нобуд созед, зинда мемонед[+]. 14Зеро касоне, ки ба воситаи Рӯҳи Худо роҳнамоӣ карда мешаванд, фарзандони Худо ҳастанд[+]. 15Худо ба шумо рӯҳи ғуломӣ надодааст, то ки боз дар тарс зиндагӣ кунед, балки Рӯҳи Худашро додааст, то ки шумо фарзандони Худо шавед. Мо ба воситаи ин Рӯҳ ба Худо «Эй Або, эй Падарҷонам!» гуфта муроҷиат мекунем[+]. 16Рӯҳи Худо ба рӯҳи худамон шаҳодат медиҳад, ки мо фарзандони Худо ҳастем[+]. 17Аз ин рӯ, агар мо фарзандони Худо бошем, мо меросхӯрони Ӯ ҳастем ва ҳамроҳи Масеҳ баракатҳои Худоро мерос мегирем. Зеро агар мо ҳамроҳи Масеҳ азоб кашем, дар шуҳрату бузургиаш низ ҳамроҳ мешавем[+].


Бузургии оянда

18Ба назари ман, он азобҳое, ки мо ҳозир мекашем, дар муқоиса ба он шуҳрату бузургие, ки дар оянда ба мо ошкор мешавад, ҳеҷанд[+]. 19Зеро тамоми офариниш беҳад интизори он аст, ки Худо кӣ будани фарзандонашро ошкор кунад. 20Тамоми офариниш на бо хоҳиши худ, балки бо хости Худо лаънатзада шуд. Вале офариниш умед мекунад, ки 21худи он аз ғуломии нобудшавӣ халос шуда, дар озодию бузургии фарзандони Худо ҳамроҳ мешавад. 22Мо медонем, ки тамоми офариниш то ҳол меноладу чун зан ҳангоми таваллудкунӣ азоб мекашад. 23На танҳо офариниш, балки мо – имондорон низ, ки Рӯҳулқудсро[†] ҳамчун ҳосили аввалин қабул кардаем, дарунакӣ оҳу нола мекунем. Мо беҳад интизори он ҳастем, ки Худо моро ҳамчун фарзандони Худ қабул менамояд ва тамоми баданамонро озод мекунад[+]. 24Зеро мо бо чунин умед наҷот ёфтаем. Лекин, агар чизеро, ки ба он умедвор будем, аллакай ба даст оварда бошем, дигар ба он умед нест. Кӣ ба он чизе, ки аллакай ба даст оварда шудааст, умед мебандад[+]? 25Аммо, агар ба чизе умед бандем, ки ҳоло ба даст наовардаем, бояд онро бо сабру тоқат интизор шавем.

26Инчунин Рӯҳулқудс дар сустиҳоямон ба мо ёрӣ медиҳад, чунки мо намедонем, ки дар бораи чӣ дуо кунем. Худи Рӯҳулқудс бо оҳу нолаҳояш, ки бо сухан баён карданашон ғайриимкон аст, барои мо илтимос мекунад ва моро тарафгирӣ менамояд. 27Худо, ки дилҳои моро месанҷад, медонад, ки Рӯҳулқудс дар бораи чӣ илтимос мекунад, чунки илтимосҳои Рӯҳулқудс мувофиқи хости Худост.

28Ҳамчунин, мо медонем, ки Худо барои ҳамаи онҳое, ки Ӯро дӯст медоранду аз рӯйи хости Ӯ даъват шудаанд, оқибати ҳама чизро ба хайр мегардонад. 29Зеро ин ҳамон одамоне ҳастанд, ки Худо пешакӣ донистааст. Худо онҳоро пешакӣ муайян карда буд, ки онҳо ба Писари Ӯ монанд бошанд, то ки Писараш дар байни бародарони зиёд аввалин бошад[+]. 30Худо ҳамон одамонеро, ки пешакӣ муайян карда буд, даъват кардааст, сипас даъватшудагонро росткор ҳисобидааст ва ба росткор ҳисобшудагон шуҳрату бузургиашро додааст[+].


Муҳаббати Худо

31Пас ба ҳамаи ин чизҳо чӣ бигӯем? Агар Худо тарафдори мо бошад, кӣ бар зидди мо баромада метавонад? 32Ҳамон Худое, ки Писарашро дареғ надошта, Ӯро барои ҳамаи мо фидо кардааст, магар ҳамроҳи Масеҳ ба мо тамоми чизи дигарро бо саховатмандӣ намебахшад[+]? 33Кӣ интихобшудагони Худоро айбдор карда метавонад? Ҳеҷ кас! Зеро Худо интихобшудагонро сафед мекунад[+]. 34Кӣ онҳоро ҳукм карда метавонад? Ҳеҷ кас! Зеро Исои Масеҳ моро тарафгирӣ мекунад. Ӯ ҳамонест, ки мурд, вале зиёда аз он зинда шуд ва ҳоло аз дасти рости Худо нишастааст[+]. 35Оё касе ё чизе ба монанди гуруснагиву бараҳнагӣ, ё ягон азобу уқубат, ё хатару пайгирӣ ва ё шамшер моро аз муҳаббати Масеҳ ҷудо карда метавонад? 36Чунон ки дар навиштаҷот[†] омадааст:

«Ба хотири Ту мо тамоми рӯз бо хатари марг рӯ ба рӯ мешавем
ва моро чун гӯсфандони ба куштан бурдаистода меҳисобанд».[+]

37Вале мо бар ҳамаи ин чизҳо ба воситаи Ӯ, ки моро дӯст доштааст, комилан ғолиб меоем[+]. 38Зеро ман боварии комил дорам, ки на марг, на зиндагӣ, на фариштагон, на қудратмандони осмонӣ, на замони ҳозираву оянда, на қувваҳо,[+] 39на осмону замин ва на ягон мавҷудот моро аз муҳаббате, ки Худо дар Худовандамон Исои Масеҳ ба мо нишон додааст, ҷудо карда наметавонад.

### 9


Аз ҷониби Худо интихоб шудани халқи Исроил

1Масеҳ[†] шоҳид аст, ки ман рост мегӯям. Виҷдони ман ҳам, ки онро Рӯҳулқудс[†] идора мекунад, шаҳодат медиҳад, ки дурӯғ намегӯям[+]. 2Дилам пур аз ғаму андӯҳ аст ва дарду сӯзи он ҳеҷ намегузарад! 3Дилам барои халқам – яҳудиён[†] месӯзад. Орзу мекардам, ки агар мумкин бошад, ба хотири наҷот ёфтани ҳамин бародарони худ, ки хешовандони ман ҳастанд, лаънатхонда ва аз Масеҳ – Таъйиншудаи Худо ҷудо шавам[+]. 4Онҳо ҳамон исроилиёне[†] ҳастанд, ки Худо фарзандони Худ хондааст. Ӯ ба онҳо шукӯҳу бузургиашро нишон додааст ва чанд маротиба бо онҳо аҳду паймон бастааст ва ба онҳо шариату[†] фармонҳояшро додааст. Худо онҳоро даъват кардааст, ки Ӯро дар ибодатгоҳаш парастиш намоянд ва ба онҳо ваъдаҳо додааст. 5Падарбузургон асосгузори халқи Исроил буданд ва дар байни онҳо Худи Масеҳ ба дунё омадааст, ки Худои тамоми олам мебошад ва то абад сазовори ситоиш аст. Омин!

6Вале ин маънои онро надорад, ки ваъдаи Худо иҷро нашудааст. Зеро на ҳамаи онҳое, ки аз халқи Исроил ба дунё омадаанд, исроилиёни ҳақиқӣ ҳисоб мешаванд[+]. 7Инчунин, на ҳамаи фарзандони Иброҳим насли ҳақиқии ӯ ҳастанд. Зеро Худо ба Иброҳим чунин гуфтааст: «Насле, ки ба ту ваъда кардаам, аз Исҳоқ мебарояд».[+] 8Яъне на ҳамаи онҳое, ки ҷисман аз Иброҳим ба дунё омадаанд, фарзандони Худо ҳисоб мешаванд. Танҳо онҳое, ки аз рӯйи ваъдаи Худо таваллуд ёфтаанд, насли Иброҳим ҳисобида мешаванд[+]. 9Зеро ваъдаи Худо ба Иброҳим чунин буд: «Ман дар вақти муайян боз меоям ва Соро писардор мешавад». 10Ин писар падарбузурги мо – Исҳоқ буд. Инчунин, бо занаш Ривқо низ чунин ҳолат рӯй дода буд, вақте ки ӯ бо дугоник ҳомиладор шуд. 11-12Аммо пеш аз таваллуди писарон ва пеш аз он ки онҳо ягон кори нек ё бад кунанд, Худо ба Ривқо гуфт: «Калонӣ ба хурдӣ хизмат мекунад». Ин гуфтаи Худо нишон медиҳад, ки интихобаш на ба корҳои одам, балки ба даъвати Худи Ӯ вобаста аст. 13Чунон ки дар бораи ин навишта шудааст: «Ман Яъқубро дӯст доштам, вале Эсавро рад кардам».

14Аз ин сухани Худо чӣ бармеояд? Магар Худо беинсофӣ кардааст? Ҳаргиз не! 15Зеро Худо ба Мусо чунин гуфта буд: «Агар ба касе дилсӯзӣ кардан хоҳам, дилсӯзӣ мекунам ва ба ҳар касе, ки раҳм кардан хоҳам, раҳм мекунам». 16Бинобар ин ҳама чиз на ба хоҳиш ва на ба кӯшиши одамон, балки ба Худои раҳиму меҳрубон вобаста аст. 17Дар навиштаҷот[†] Худо ба фиръавн[†] чунин мегӯяд: «Ман туро ба он хотир интихоб кардам, ки ба воситаи ту қудратамро нишон диҳам ва номам дар тамоми дунё машҳур шавад». 18Барои ҳамин Худо ба ҳар касе, ки хоҳад, раҳм мекунад ва ҳар киро, ки хоҳад, якрав мегардонад.


Ғазаб ва раҳми Худо

19Шояд ту аз ман пурсӣ: «Пас барои чӣ Худо моро айбдор мекунад? Магар касе зидди хости Худо чизе карда метавонад?»[+] 20Аммо эй инсон, ту худат кистӣ, ки бо Худо баҳс мекунӣ? Оё кӯза ба кӯзагар гуфта метавонад: «Барои чӣ маро чунин сохтӣ?» 21Магар кӯзагар ҳақ надорад, ки аз як лой зарфе барои корҳои махсус ва зарфе барои корҳои одӣ созад[+]? 22Магар Худо ҳақ надорад, ки ғазабу қувваташро нишон диҳад? Вале, агар Ӯ нисбат ба одамоне, ки дар зери ғазаби Ӯ буданд ва барои нобудшавӣ пешакӣ таъин шуда буданд, сабру тоқати зиёд нишон дода бошад, чӣ гуфта метавонем? 23Инчунин, магар Худо ҳақ надорад, ки фаровонии шукӯҳу бузуршиашро нишон диҳад? Ҳамин тавр Ӯ раҳмашро ба онҳое нишон додааст, ки Худаш барои он шукӯҳи ҷалол пешакӣ тайёр карда буд. 24Мо низ даъватшудагони Ӯ ҳастем, ки моро на танҳо аз байни яҳудиён, балки аз байни халқҳои дигар ҳам даъват кардааст[+].

25Чунон ки Худо дар китоби пайғамбар Ҳушаъ мегӯяд: «Онҳоеро, ки халқи Ман набуданд, халқи Худ мехонам ва онеро, ки дӯстдошта набуд, дӯстдошта меномам».[+] 26Инчунин, «Дар ҷое, ки гуфта шуда буд: „Шумо халқи Ман нестед“, онҳо дар ҳамон ҷой „фарзандони Худои зинда“ номида хоҳанд шуд».

27Пайғамбар Ишаъё низ дар бораи Исроил нидо мекунад: «Ҳатто агар исроилиён чун реги баҳр бешумор бошанд, танҳо шумораи ками онҳо наҷот хоҳанд ёфт. 28Зеро Худованд дар бораи ин замин ҳукми баровардаашро зуд ва пурра иҷро мекунад».

29Чунон ки пайғамбар Ишаъё пешгӯйӣ кардааст: «Агар Худованди пурқудрат барои мо насли камшуморе зинда намегузошт, мо чун сокинони Садӯм нест мешудем ва ба мисли аҳолии Амуро нобуд мегаштем».


Беимонии халқи Исроил

30Пас чӣ гӯем? Халқҳое, ки ҳатто кӯшиши росткор шудан ҳам намекарданд, ба воситаи имон росткориро ба даст оварданд[+]. 31Вале халқи Исроил кӯшиш мекард, ки ба воситаи иҷрои шариат росткор шавад, лекин муваффақ нашуд[+]. 32Барои чӣ? Чунки исроилиён хостанд, ки на ба воситаи имон, балки ба воситаи кору амал росткориро ба даст оваранд. Онҳо ба «санги пешпо» бархӯрда афтоданд. 33Чунон ки дар навиштаҷот омадааст: «Инак, Ман дар кӯҳи Сион санге мегузорам, ки бар он одамон пешпо мехӯранд ва кӯҳпорае мегузорам, ки аз сабаби он меафтанд. Вале ҳар кӣ ба Ӯ имон оварад, ҳеҷ гоҳ шарманда намешавад!»[+]

### 10

1Эй бародарону хоҳарон, дар дил орзу дорам ва дар пеши Худо дуо мекунам, ки халқи Исроил наҷот ёбад. 2Ман шоҳиди он ҳастам, ки исроилиён[†] дар дил нисбат ба Худо рашку ташнагӣ доранд, вале фаҳмишашон нодуруст аст[+]. 3Онҳо росткориеро, ки Худо медиҳад, нафаҳмиданд. Инчунин, ба росткории Худо итоат накарда, хостанд, ки ба воситаи иҷрои шариат[†] росткор шаванд[+]. 4Зеро Масеҳ[†] анҷомдиҳандаи шариат аст ва акнун, ҳар кӣ ба Масеҳ имон оварад, росткор ҳисобида мешавад[+].


Наҷот барои ҳама

5Мусо дар бораи росткор шудан ба воситаи шариат чунин менависад: «Ҳар кӣ тамоми шариатро иҷро мекунад, бо он зинда мемонад».[+] 6Аммо навиштаҷот[†] дар бораи росткорие, ки ба воситаи имон дода мешавад, чунин мегӯяд: «Дар дили худ нагӯ: Кӣ ба осмон мебарояд?», то ки Масеҳро ба замин биёрад. 7Ё: «Кӣ ба олами мурдагон мефарояд?», то ки Масеҳро аз мурдагон зинда кунад[+]. 8Аммо навиштаҷот чунин мегӯяд: «Каломи Худо ба ту наздик аст, он дар даҳон ва дар дили туст». Мо ана ҳамин каломи имонро эълон мекунем. 9Агар ту бо даҳонат эътироф намоӣ, ки Исо Худованд аст ва дар дилат имон оварӣ, ки Худо Исоро аз мурдагон зинда кардааст, наҷот меёбӣ[+]. 10Зеро инсон дар дил имон оварда, росткор ҳисобида мешавад ва бо даҳон эътироф намуда, наҷот меёбад. 11Навиштаҷот чунин мегӯяд: «Ҳар кӣ ба Ӯ имон оварад, ҳеҷ гоҳ шарманда нахоҳад шуд».[+] 12Ин ҳам ба яҳудиён[†] ва ҳам ба халқҳои дигар якхел дахл дорад, чунки Худованд барои ҳама як аст. Худованд ба ҳамаи онҳое, ки ба Ӯ муроҷиат мекунанд, баракати фаровон медиҳад[+]. 13Зеро, «ҳар касе ки номи Худовандро ба забон гирифта, фарёд кунад, наҷот хоҳад ёфт».[+]

14Аммо чӣ тавр одамон, дар ҳоле ки ба Худованд имон наовардаанд, номи Ӯро ба забон гиранд? Чӣ тавр дар бораи Ӯ нашунида имон биёранд? Инчунин, агар касе ба онҳо хушхабарро эълон накунад, чӣ тавр мешунаванд[+]? 15Ҳамчунин чӣ тавр касе, ки барои эълон кардани хушхабар фиристода[†] нашуда бошад, хушхабарро эълон кунад? Чунон ки навишта шудааст: «Чӣ хел зебоянд пойҳои одамоне, ки хабари хушро эълон мекунанд». 16Аммо на ҳама хабари хушро қабул карданд. Зеро пайғамбар Ишаъё чунин мегӯяд: «Эй Худованд, кист, ки ба паёми мо бовар кардааст?»[+] 17Бинобар ин, имон аз шунидан ба вуҷуд меояд, яъне аз шунидани хабари хуш дар бораи Масеҳ пайдо мешавад[+].

18Вале ман пурсидан мехоҳам, ки оё исроилиён хабари хушро нашунидаанд? Албатта шунидаанд! Зеро дар навиштаҷот чунин омадааст: «Овози эълонкунандагон дар тамоми олам паҳн шудааст ва суханони онҳо то ба канораҳои ҷаҳон расидаанд». 19Вале боз мепурсам, шояд халқи Исроил нафаҳмид? Лекин Худо ба воситаи Мусо ба исроилиён чунин мегӯяд: «Ман ба воситаи мардуме, ки ҳатто халқ ҳисоб намешаванд, шуморо ба рашк хоҳам овард ва бо халқи бефаҳм шуморо ба ғазаб хоҳам овард». 20Сипас пайғамбар Ишаъё сухани Худоро далерона эълон мекунад: «Маро онҳое ёфтанд, ки Маро ҷустуҷӯ намекарданд. Ман Худро ба онҳое маълум кардам, ки дар бораи ин аз Ман хоҳиш накарда буданд». 21Аммо дар бораи халқи Исроил чунин мегӯяд: «Тамоми рӯз ба сӯйи ин мардуми беитоат ва якрав дастони Худро дароз кардам».

### 11


Худо халқи Исроилро рад накардааст

1Пас саволе ба миён меояд: Наход ки Худо халқи Худро рад карда бошад? Албатта, не! Худи ман ҳам исроилиам ва аз насли Иброҳим, аз қабилаи Бинёмин ҳастам[+]. 2Худо халқашро, ки аз аввал интихоб карда буд, рад накардааст! Оё шумо намедонед, ки навиштаҷот[†] дар бораи пайғамбар Илёс чӣ мегӯяд? Чӣ тарз ӯ дар пеши Худо аз исроилиён[†] шикоят карда мегӯяд: 3«Худовандо, онҳо пайғамбаронатро куштанд ва қурбонгоҳҳои Туро вайрон карданд. Танҳо ман мондаам ва маро ҳам куштан мехоҳанд». 4Лекин Худо ба вай чӣ ҷавоб дод? «Ман барои Худ ҳафт ҳазор одамро, ки ба бути Баал саҷда накардаанд, нигоҳ доштаам».

5Инчунин, дар замони ҳозира ҳам шумораи ками исроилиёни вафодор боқӣ мондааст, ки Худо онҳоро аз рӯйи файзу меҳрубониаш интихоб кардааст[+]. 6Агар аз рӯйи файзу меҳрубонӣ интихоб шуда бошанд, пас на аз рӯйи кору амалашон интихоб шудаанд, вагарна файз дигар файз намебуд.

7Аз ин чӣ бармеояд? Он чиро, ки халқи Исроил меҷуст, наёфт. Танҳо исроилиёни интихобшуда ба даст оварданд, лекин исроилиёни боқимонда гарданшах шуданд[+]. 8Чунон ки дар навиштаҷот омадааст: «Худо ба онҳо рӯҳи хоболудӣ, чашми нобинову гӯши ношунаво дод, ки то имрӯз дар ҳамин ҳолат бимонанд».

9Инчунин, пайғамбар Довуд мегӯяд: «Бигзор дастархонашон барои онҳо дом ва тӯру санги пешпохӯрӣ шавад ва ҷазои худро бинанд. 10Бигзор чашми онҳоро торикӣ зер кунад ва пушташон абадан дар зери бор хам гардад!»


Ғайрияҳудиён наҷот хоҳанд ёфт

11Ман боз мепурсам: Магар яҳудиён[†] пешпо хӯрда чунон афтодаанд, ки дигар бархеста наметавонанд? Албатта, не! Лекин беитоатии онҳо ба ғайрияҳудиён[†] низ наҷот овард, то ки ба воситаи ин дар вуҷуди яҳудиён рашк пайдо шавад. 12Агар беитоатии яҳудиён барои ҷаҳон баракатҳои фаровон оварда бошад ва афтоданашон барои ғайрияҳудиён баракатҳои фаровон дода бошад, пас пурра наҷот ёфтани халқи Исроил чӣ қадар баракати зиёдтаре меорад?!

13Ҳоло бошад, ман ба шумо – ғайрияҳудиён, сухан мегӯям. Ман барои ғайрияҳудиён фиристодаи[†] Худо ҳастам ва барои ин хизматам Ӯро ситоиш мекунам[+]. 14Умед дорам, ки ҳамин тавр яҳудиёни ҳаммиллатамро нисбат ба шумо ба рашк оварда, ақаллан баъзеи онҳоро наҷот медиҳам. 15Азбаски рад шудани онҳо сабаби оштии ҷаҳон бо Худо шудааст, пас қабул шудани онҳо сабаби зиндашавии мурдагон мегардад![+] 16Агар заволаи аввалини хамир ба Худо бахшида шуда бошад, тамоми хамир ҳам аз они Худост. Инчунин, агар решаи дарахт ба Худо бахшида шуда бошад, шохаҳои он ҳам аз они Худост.

17Агар баъзеи шохаҳо шикаста партофта шуда бошанд ва ту, ки шохаи зайтуни ёбоӣ ҳастӣ, дар ҷойи онҳо пайванд шуда, аз шираи решаи зайтун ғизо гирӣ,[+] 18пас дар пеши он шохаҳои шикасташуда фахр накун. Агар фахр кунӣ, дар хотир дор, ки на ту решаро дошта истодаӣ, балки реша туро дошта меистад. 19Шояд ту гӯйӣ: «Он шохаҳо шикаста партофта шудаанд, то ки ман пайванд шавам». 20Хуб! Лекин он шохаҳо ба сабаби беимониашон шикаста шудаанд, ту бошӣ ба воситаи имон дар ҷойи онҳо истодаӣ. Барои ҳамин ҳавобаланд нашав, балки битарс! 21Зеро, агар Худо ба шохаҳои табиӣ раҳм накарда бошад, ба ту низ раҳм намекунад[+]. 22Дар хотир дор, ки Худо ҳам меҳрубон ва ҳам сахтгир аст. Ӯ нисбат ба онҳое, ки афтоданд, сахтгир аст, лекин нисбат ба ту меҳрубон аст, ба шарте ки дар меҳрубонии Худо зиндагиро давом диҳӣ, вагарна ту ҳам бурида партофта мешавӣ. 23Агар исроилиён низ аз беимонии худ даст кашанд, боз пайванд мешаванд, чунки Худо қудрат дорад, ки онҳоро аз нав ба дарахт пайванд кунад. 24Агар ту аз зайтуни ёбоӣ бурида шуда, ба тарзи ғайритабиӣ ба зайтуни боғӣ пайванд шуда бошӣ, пас баргашта ба дарахти худ пайванд шудани шохаҳои табиӣ боз ҳам осонтар мешавад.


Файзу меҳрубонии Худо барои ҳама аст

25Эй бародарону хоҳарон, ман мехоҳам ба шумо як сирро кушоям, то ки шумо худро аз ҳад зиёд доно нагиред. Якравии як қисми исроилиён танҳо то вақте давом меёбад, ки шумораи пурраи ғайрияҳудиён ба назди Худо ояд. 26Ҳамин тавр тамоми халқи Исроил наҷот меёбад, чунон ки дар навиштаҷот омадааст: «Аз Сион Халоскунанда меояд ва гуноҳҳои наслҳои Яъқубро дур месозад! 27Аҳду паймони Ман чунин мешавад, вақте ки гуноҳҳояшонро аз онҳо дур месозам».

28Яҳудиён душмани хушхабари Худо шуданд, то ки шумо – ғайрияҳудиён, фоида ёбед. Лекин онҳо халқи интихобшудаи Худо ҳастанд ва ба хотири аҷдодонашон Худо онҳоро дӯст медорад. 29Зеро даъвату баракатҳои Худо ивазнашавандаанд!

30Шумо низ як замон ба Худо итоат намекардед, лекин ҳоло ба хотири беитоатии яҳудиён Худо ба шумо раҳм кардааст[+]. 31Ҳамчунин, яҳудиён низ ҳоло беитоатӣ кардаанд ва ба хотири ин Худо ба шумо раҳм кардааст, то ки онҳо ҳам ба монанди шумо раҳм карда шаванд. 32Худо ҳамаи халқҳоро ба зиндони беитоатӣ партофтааст, то ки ба ҳама раҳм кунад.

33Чӣ қадар бузург аст сарвату ҳикмат ва дониши Худо!
Кӣ метавонад, қарорҳои Ӯро фаҳмонад
ва кӣ метавонад, роҳҳои Ӯро дарк кунад?![+]
34«Кӣ метавонад, андешаҳои Худовандро бифаҳмад?
Ё кӣ метавонад, ба Ӯ маслиҳате диҳад?[+]
35Кист, ки Худовандро қарздор карда бошад, ки Ӯ бояд ба вай баргардонад?»

36Зеро ҳама чиз аз Ӯ ва ба воситаи Ӯ ва барои Ӯ аст! Ба Ӯ то абад шаъну шараф бод! Омин![+]

### 12


Масеҳ ҳаёти нав мебахшад

1Бинобар ин, эй бародарону хоҳарон, ба хотири меҳрубонии Худо аз шумо илтимос мекунам, ки баданҳои худро ба мисли қурбонии зинда, пок ва писандида ба Худо бахшед. Зеро парастиши ҳақиқии шумо чунин аст[+]. 2Ба мисли одамони ин ҷаҳон зиндагӣ накунед, балки гузоред, ки Худо ба воситаи тағйир додани фикррониатон аз шумо одами нав созад. Он гоҳ шумо фаҳмида метавонед, ки хости нек ва писандидаву комили Худо чӣ будааст[+].

3Аз рӯйи ҳуқуқи фиристодаи[†] Масеҳ[†] буданам ба ҳар яки шумо мегӯям, ки худро аз он, чӣ ҳастед, болотар наҳисобед. Лекин дар бораи худ мувофиқи имоне, ки Худо ба ҳар яки мо додааст, хоксорона фикр кунед[+]. 4Чунон ки мо дар як бадан узвҳои гуногун дорем ва ҳар яки онҳо вазифаи худро дорад,[+] 5ҳамон тавр ҳамаи мо низ, ки бисёр ҳастем, дар ягонагӣ бо Масеҳ як баданро ташкил медиҳем ва нисбат ба якдигар узви як бадан ҳастем[+]. 6Худо аз рӯйи файзу меҳрубониаш ба мо атоҳои гуногун додааст. Барои ҳамин, агар касе атои расондани паёми Худоро дошта бошад, ба андозаи имонаш паём расонад[+]. 7Агар атои хизматгорӣ бошад, бигзор хизмат кунад. Агар атои таълимдиҳӣ бошад, таълим диҳад[+]. 8Агар атои дилбардорӣ бошад, бигзор дигаронро дилбардорӣ кунад. Агар атои хайру саховатмандӣ бошад, бо дасти кушод хайр кунад. Касе атои роҳбарӣ дошта бошад, бо ҷидду ҷаҳд роҳбарӣ кунад. Агар касе атои ба дигарон раҳму шафқат нишон додан дошта бошад, онро бо хурсандӣ нишон диҳад[+].


Қоидаҳо барои имондорон

9Бигзор муҳаббати шумо самимӣ бошад. Аз бадӣ нафрат кунед ва ба некӣ бичаспед[+]. 10Якдигарро бо муҳаббати бародарона дӯст доред. Дигаронро аз худ зиёдтар ҳурмат кунед[+]. 11Танбал набошед, балки кӯшишу ғайрат намоед ва бо рӯҳи гарму ҷӯшон ба Худованд хизмат кунед. 12Дар умед шодӣ кунед, дар азобҳо пуртоқат бошед ва дуогӯйиро давом диҳед[+]. 13Агар имондорон муҳтоҷ бошанд, ёрӣ диҳед ва дар меҳмоннавозӣ боғайрат бошед[+].

14Озордиҳандагони худро дуои нек кунед. На лаънат, балки дуои нек![+] 15Бо онҳое, ки хушҳол ҳастанд, хурсандӣ кунед ва бо онҳое, ки гиря мекунанд, гиря кунед[+]. 16Бо якдигар дар ҳамфикрӣ зиндагӣ кунед. Ҳавобаланд набошед, балки бо одамони одию фурӯтан низ рафтуомад кунед. Худро аз дигарон донотар нагиред![+] 17Ба ивази бадӣ бадӣ накунед, балки кӯшиш кунед, ки ҳамаи корҳоятон дар назари тамоми мардум нек бошанд[+]. 18Ба қадри имкон, бо ҳамаи одамон сулҳу салоҳ дошта бошед[+].

19Эй азизон, ҳеҷ вақт аз касе қасос нагиред, балки онро ба Худо ва ғазаби Ӯ супоред. Чунон ки Худованд мегӯяд ва навишта шудааст:

«Қасосгирӣ аз они Ман аст ва Ман ҷазо медиҳам».[+]

20Баръакс: «Агар душманат гурусна бошад, ба вай хӯрок деҳ ва агар ташна бошад, об деҳ, чунки бо ин корат ба сараш оташпора мерезӣ» ва ӯ шармандаву пушаймон мешавад[+]. 21Нагузоред, ки бадӣ бар шумо ғолиб ояд, балки бадиро бо некӣ мағлуб созед.

### 13


Итоат ба ҳукумат

1Ҳар одам бояд ба ҳукумати давлатӣ итоат намояд. Зеро ҳар ҳукумат аз тарафи Худост ва он ҳукуматеро, ки ҳоло дар сари қудрат мебошад, Худо гузоштааст[+]. 2Барои ҳамин ҳар шахсе, ки зидди ҳукумат мебарояд, бар зидди амри Худо мебарояд ва барои ин кораш маҳкум карда мешавад. 3Зеро на некукорон, балки бадкорон аз ҳокимон метарсанд. Агар хоҳӣ, ки аз ҳукумат натарсӣ, корҳои нек кун ва он туро таъриф мекунад. 4Ҳокимон хизматгорони Худоянд ва ба фоидаи ту амал мекунанд. Аммо, агар ту бадкор бошӣ, пас битарс, чунки қудрату тавоноиашон беҳуда нест ва онҳо туро ҷазо медиҳанд. Хизмати онҳо ба Худо аз он иборат аст, ки бадкоронро ба ҷавобгарӣ кашанду онҳоро ҷазо диҳанд[+]. 5Бинобар ин шумо бояд на танҳо ба сабаби тарси ҷазо, балки аз рӯйи виҷдон низ ба ҳукумат итоат намоед.

6Барои ҳамин ҳам шумо андоз месупоред, зеро, вақте ки ҳукумат вазифаи худро иҷро мекунад, ба Худо хизмат менамояд. 7Ҳар қарзеро, ки дар пеши ҳукумат доред, иҷро намоед: боҷу андозро ба андозгирон супоред ва инчунин ҳукуматдоронро ҳурмату иззат намоед[+].


Муҳаббат

8Ба ғайр аз қарзи муҳаббат аз касе чизе қарздор набошед. Зеро, ҳар кӣ каси дигарро дӯст дорад, фармонҳои шариатро[†] аллакай иҷро кардааст[+]. 9Зеро фармонҳои шариат ба мисли «зино накун», «қатл накун», «дуздӣ накун», «моли шахси дигарро ҳавас накун» ва монанди инҳо дар як фармон «дигаронро мисли худат дӯст бидор» хулоса ва ифода шудаанд. 10Муҳаббат ба дигарон бадӣ намекунад. Барои ҳамин муҳаббат иҷрои тамоми фармонҳои шариат аст[+].


Рӯзи бозгашти Масеҳ

11Илова бар ин, шумо медонед, ки ҳоло чӣ гуна замон аст ва вақти он расидааст, ки мо аз хоб бедор шавем. Зеро акнун наҷотамон нисбат ба он вақте, ки мо имон оварда будем, боз ҳам наздиктар шудааст[+]. 12Шаб ба охир расида истодааст ва рӯз равшан мешавад. Барои ҳамин мо бояд корҳои торикиро чун либоси куҳна кашида партоем ва аслиҳаи нуронӣ пӯшем[+]. 13Биёед, мувофиқи он чи дар равшании рӯз шоиста аст, бе айшу ишрат, бе мастигарӣ, бе расвоию бадахлоқӣ ва бе ҷанҷолу ҳасадхӯрӣ зиндагӣ кунем[+]. 14Шумо бояд Худованд Исои Масеҳро[†] ҳамчун либос бипӯшед ва дигар ба табиати гунаҳкоратон ва ҳавасҳои бади он тан надиҳед[+].

### 14


Айбдор кардани дигарон

1Дар бораи фикру ақидаҳои шахси сустимон баҳс накарда, ӯро қабул намоед[+]. 2Масалан, бародаре бовар мекунад, ки хӯрдани ҳама чиз мумкин аст, лекин бародари сустимон танҳо сабзавот мехӯрад[+]. 3Шахсе, ки хӯрдани ҳама чизро раво медонад, набояд шахсеро, ки парҳез мекунад, паст шуморад. Инчунин, шахси парҳезкунанда набояд шахсеро, ки ҳама чизро мехӯрад, айбдор намояд, чунки Худо ӯро қабул намудааст[+]. 4Ту кистӣ, ки хизматгори шахси дигарро айбдор мекунӣ? Хӯҷаини вай худаш ҳал мекунад, ки хизматгораш аз уҳдаи кораш баромад ё не. Лекин бо ёрии Худованд он хизматгор албатта аз уҳдаи кораш мебарояд[+].

5Яке фикр мекунад, ки як рӯз аз рӯзҳои дигар муҳимтар аст, лекин барои шахси дигар ҳама рӯзҳо баробаранд. Бигзор ҳар одам дар ин масъала дар фикру ақидаи худаш устувор бошад[+]. 6Касе ки як рӯзи муайянро муҳим мешуморад, инро ба хотири Худованд мекунад. Инчунин, касе ки ҳама чизро мехӯрад, ба хотири Худованд мехӯрад, чунки Худоро барои хӯрок шукр мегӯяд. Ҳамчунин, шахсе, ки чизеро намехӯрад, инро ба хотири Худованд мекунад ва Худоро шукр мекунад[+]. 7Касе аз мо барои худ зиндагӣ намекунад ва ҳеҷ кас барои худ намемирад[+]. 8Агар зиндагӣ кунем, ба хотири Худованд зиндагӣ мекунем ва агар бимирем, ба хотири Худованд мемирем. Барои ҳамин, хоҳ зинда бошем, хоҳ мурда, мо аз они Худованд ҳастем[+]. 9Барои он ки Масеҳ[†] ҳукмрони мурдагону зиндагон шавад, Ӯ мурд ва зинда шуд[+].

10Пас, чаро ту бародари худро айбдор мекунӣ? Ё барои чӣ ту бародаратро паст мешуморӣ? Охир, ҳамаи мо дар пеши тахти Худо ҷавоб хоҳем дод[+]. 11Зеро дар навиштаҷот[†] чунин омадааст: «Худованд чунин мегӯяд:

Ба ҳаёти Худ қасам, ки ҳамаи одамон дар пеши Ман зону мезананд
ва бо забони худ Худоро эътироф намуда, ситоиш мекунанд!»[+]

12Бинобар ин ҳар яки мо дар пеши Худо барои худ ҷавоб хоҳем дод![+]


Сабаби мушкилоти дигарон нашавед

13Аз ин рӯ, биёед, якдигарро дигар айбдор накунем. Беҳтараш кӯшиш намоем чунон зиндагӣ кунем, ки сабаби дар имон пешпо хӯрда афтодани имондори дигар нашавем[+]. 14Ман медонам ва дар ягонагӣ бо Худованд Исо боварии комил дорам, ки ягон хӯрок худ аз худ ҳаром нест. Лекин, агар шахсе ягон хӯрокро ҳаром ҳисобад, он хӯрок барояш ҳаром мешавад[+]. 15Агар бародар ё хоҳари имондорат ба сабаби хӯроке, ки ту мехӯрӣ, хафа шавад, пас ту дигар аз рӯйи муҳаббат зиндагӣ намекунӣ. Бо хӯрокат касеро, ки барояш Масеҳ мурдааст, нобуд накун[+]. 16Нагузоред, чизҳое, ки шумо барои худ дурусту раво меҳисобед, аз тарафи дигарон бадгӯйӣ карда шаванд. 17Зеро Подшоҳии Худо[†] на аз хӯрдану нӯшидан, балки аз росткорӣ, сулҳу осоиштагӣ ва хурсандие, ки Рӯҳулқудс[†] медиҳад, иборат аст![+] 18Шахсе, ки ҳамин тавр ба Масеҳ хизмат мекунад, ҳам ба Худо писанд аст ва ҳам дигарон ӯро эҳтиром мекунанд.

19Пас, биёед, саъю кӯшиш намоем, ки дар байни мо сулҳ бошад ва якдигарро дар имон устувор гардонем[+].

20Ба хотири хӯрок кори Худоро вайрон накун. Хӯрдани ҳамаи хӯрокҳо равост, лекин, агар бо хӯроки хӯрдаат ту сабаби дар имон афтодани каси дигар шавӣ, кори бад мекунӣ[+]. 21Беҳтараш аз хӯрдани гӯшт ва нӯшидани шароб ва ё ягон кори дигаре, ки сабаби дар имон пешпо хӯрдани бародару хоҳарат мешавад, даст кашӣ. 22Бигзор фикру ақидаҳои шахсии ту дар бораи ин масъала дар байни ту ва Худо бимонанд. Хушбахт аст касе, ки барои интихоби кардааш худро айбдор намекунад. 23Лекин, агар шахсе шубҳа кунад, ки хӯрдани чизе равост ё раво нест ва онро хӯрад, айбдор мешавад, чунки мувофиқи имони худ рафтор намекунад. Зеро ҳар коре, ки аз рӯйи имон карда намешавад, гуноҳ аст.


Дуои ниҳоии Павлус

24Биёед, Худоро ҳамду сано хонем! Ӯ метавонад, шуморо дар имон мустаҳкам намояд, чунон ки хушхабари эълонкардаам мегӯяд. Ин хабар дар бораи Исои Масеҳ аст, чунон ки ба мо ҳақиқате мекушояд, ки асрҳои зиёд ҳамчун сир ниҳон буд[+]. 25Лекин ҳоло ин ҳақиқати ниҳонӣ ба воситаи навиштаҳои пайғамбарон ва ба фармони Худои абадӣ ба ҳамаи халқҳо кушода шудааст, то ки ҳама ба Худо имон оваранд ва ба Худо итоат кунанд[+]. 26Тамоми шаъну шараф ба воситаи Исои Масеҳ ба ягона Худои хирад то абад бод! Омин[+].

### 15


Ёрӣ ба дигарон

1Мо ки дар имон устувор ҳастем, бояд ба сустимонон дар душвориҳояшон кӯмак кунем ва на танҳо дар бораи фоидаи худ фикр кунем[+]. 2Ҳамаи мо бояд кӯшиш кунем, ки ба бародарону хоҳарон писанд оем ва барои фоидаву дар имон боқувват шудани онҳо кӯмак расонем[+]. 3Масеҳ[†] низ дар бораи фоидаи Худ фикр намекард, лекин, чунон ки дар навиштаҷот[†] омадааст: «Ҳақоратҳои бадгӯёни Ту бар сари Ман афтодаанд».[+] 4Зеро ҳар он чизе, ки дар навиштаҷот аз замони пеш омадааст, барои таълим додани мо мебошад, то ки ба воситаи тоқату дилбардорие, ки навиштаҷот ба мо мебахшад, умед дошта бошем[+]. 5Бигзор Худо, ки сарчашмаи тоқату дилбардорист, ба шумо қувват диҳад, ки аз пайи Исои Масеҳ рафта, бо якдигар ҳамфикр бошед[+]. 6Он гоҳ ҳамаи шумо бо як дилу як забон Худоро, ки Падари Худовандамон Исои Масеҳ аст, ситоиш мекунед.


Хушхабар барои ҳама аст

7Бинобар ин, чунон ки Масеҳ шуморо қабул намудааст, шумо низ барои шаъну шарафи Худо якдигарро қабул намоед. 8Зеро ба шумо мегӯям, ки Масеҳ хизматгори яҳудиён[†] шуд, то ки вафодории Худоро нишон диҳад ва тасдиқ намояд, ки Худо нисбати аҷдодони яҳудиён ваъдаҳояшро иҷро кардааст. 9Инчунин, Масеҳ барои он омадааст, ки ғайрияҳудиён[†] Худоро барои раҳму шафқаташ ситоиш кунанд, чунон ки дар навиштаҷот омадааст: «Барои ҳамин Туро дар байни дигар халқҳо ситоиш мекунам ва дар васфи номи Ту ҳамду сано мехонам».[+] 10Инчунин, дар навиштаҷот омадааст: «Эй ғайрияҳудиён, якҷоя бо халқи Худо шодӣ кунед!» 11Ҳамчунин: «Эй ҳамаи ғайрияҳудиён, Худовандро ситоиш кунед! Эй тамоми халқҳо, Ӯро ҳамду сано хонед!» 12Пайғамбар Ишаъё низ чунин мегӯяд: «Решаи Ишой, яъне вориси шоҳ Довуд омада, подшоҳ мешавад ва бар ғайрияҳудиён ҳукмронӣ мекунад. Тамоми халқҳо ба Ӯ умед мебанданд». 13Бигзор Худо, ки сарчашмаи умед аст, ба воситаи имонатон шуморо пур аз сулҳу осоиштагӣ ва шодӣ гардонад, то ки шумо ба воситаи қувваи Рӯҳулқудс[†] умеди фаровон дошта бошед.


Сабаби навиштани ин нома

14Бародарону хоҳарон, ман боварии комил дорам, ки шумо пур аз некӣ ҳастед ва барои насиҳат кардани якдигар дониши пурра доред. 15Лекин ман ҷуръат намудам, ки дар ин нома ба шумо баъзе чизҳоро хотиррасон намоям. Зеро Худо аз рӯйи файзу меҳрубониаш ба ман ато намудааст, ки 16дар байни ғайрияҳудиён хизматгори Исои Масеҳ бошам. Ман чун коҳин[†] хизмат карда хушхабари Худоро ба ғайрияҳудиён эълон менамоям, то ки онҳоро ҳамчун қурбонии писандидае, ки Рӯҳулқудс пок намудааст, ба Худо тақдим намоям[+]. 17Ҳамин тавр ман метавонам, аз корҳое, ки дар ягонагӣ бо Исои Масеҳ барои Худо кардаам, фахр кунам. 18Зеро ҷуръат намекунам, ки ба ғайр аз он чизе, ки Масеҳ барои итоаткори Худо гардонидани ғайрияҳудиён ба воситаи ман кардааст, гап занам. Масеҳ инро ба воситаи сухану амал, 19қувваи аломатҳову муъҷизаҳо ва бо қувваи Рӯҳи Худо кардааст. Ҳамин тавр ман хушхабарро дар бораи Масеҳ аз Уршалим то ба вилояти Илурикӯн пурра эълон кардаам[+]. 20Ман ҳамеша кӯшиш менамоям, хушхабарро дар ҷое эълон кунам, ки то ҳол дар бораи Масеҳ нашунидаанд, то ки бар болои таҳкурсии дигарон бино накунам[+]. 21Аммо, чунон ки дар навиштаҷот омадааст: «Онҳое, ки аз Ӯ хабар надоштаанд, хоҳанд дид ва онҳое, ки нашунидаанд, хоҳанд фаҳмид». 22Ин ҳама сабаб шуд, ки бо вуҷуди кӯшишҳои зиёдам ба наздатон омада натавонистам[+].


Павлус масеҳиёни Румро дидан мехоҳад

23Ҳоло бошад, дар ҳамаи ин минтақаҳо корҳоямро анҷом додаам. Акнун ки солҳои зиёд дар интизори дидани шумо будам,[+] 24нақша дорам, ки ҳангоми сафарам ба Испания ба назди шумо биёям. Умедворам, ки аз дидоратон сер мешавам ва шумо барои сафари ояндаам ба ман кумак мекунед.

25Худи ҳозир бошад, ман ба шаҳри Уршалим рафта истодаам, то ки ба имондорони он ҷо хизмат намоям[+]. 26Зеро ҷамоатҳои имондорони вилоятҳои Мақдуния ва Охоия хоҳиш пайдо карданд, ки барои камбағалони ҷамоати имондорони[†] Уршалим кумакпулӣ ҷамъ карда фиристанд[+]. 27Онҳо ин корро бо хурсандӣ анҷом додаанд ва дар ҳақиқат ҳам аз имондорони Уршалим қарздоранд. Чунон ки ғайрияҳудиён дар баракатҳои рӯҳонии имондорони яҳудӣ ҳамроҳ шуданд, ҳамон тавр низ бояд ба онҳо дар муҳтоҷиҳои зиндагиашон кумак кунанд[+]. 28Аз ин рӯ, вақте ки ин корро анҷом медиҳам, яъне пули ҷамъкардаро ба дасташон месупорам, ба Испания раҳсипор шуда, шуморо хабар мегирам. 29Ман боварӣ дорам, ки ҳангоми омаданам, Масеҳ ба ҳамаи мо баракатҳои фаровон медиҳад.

30Бародарону хоҳарони азиз, аз шумо ба хотири Худовандамон Исои Масеҳ ва муҳаббати Рӯҳулқудс илтимос мекунам, ки ҳамроҳам бо ҷидду ҷаҳд ба Худо дуо кунед. 31Яъне дуо кунед, ки ман ба дасти беимонони сарзамини Яҳудия наафтам. Ҳамчунин, дуо кунед, ки имондорони Уршалим кӯмакпулиеро, ки ба онҳо бурда истодаам, бо хурсандӣ қабул намоянд[+]. 32Ҳамин тавр, агар хости Худо бошад, ман хурсандона ба назди шумо омада, аз диданатон қуввати нав мегирам[+]. 33Худо, ки сарчашмаи сулҳу осоиштагӣ аст, бо ҳамаи шумо бод! Омин[+].

### 16


Павлус ба дӯстони худ салом мефиристад

1Мехоҳам ба шумо хоҳарамон Фибиро, ки дар ҷамоати имондорони[†] шаҳри Канхария хизмат мекунад, муаррифӣ кунам[+]. 2Ӯро, чунон ки ба имондорон хос аст, ба хотири Худованд қабул кунед ва агар ба ӯ чизе лозим бошад, ёрӣ диҳед. Зеро худаш ҳам ба бисёриҳо ва ба ман низ ёрӣ додааст[+].

3Ба Прискила ва Акило, ки дар хизмати Исои Масеҳ[†] ҳамкорони ман ҳастанд, салом расонед[+]. 4Онҳо ба хотири ман ҷони худро дар хатар гузошта буданд. На танҳо ман, балки тамоми ҷамоатҳои имондорони ғайрияҳудӣ аз онҳо миннатдоранд. 5Инчунин ба аҳли ҷамоати хонагии онҳо саломи маро расонед.

Ба дӯсти азизам – Апайнитус, ки якумин шуда дар вилояти Осиё ба Масеҳ имон овард, салом расонед[+].

6Инчунин, ба Марям, ки барои шумо хеле заҳмат кашидааст, салом гӯед.

7Ба ҳамватанонам – Андрониқос ва Юния, ки ҳамроҳи ман дар зиндон буданд, салом расонед. Онҳо дар байни фиристодагони[†] Масеҳ хеле машҳуранд ва пеш аз ман ба Масеҳ имон оварда буданд.

8Ба Амплиёс, ки дар Худованд дӯсти азизи ман аст, салом гӯед.

9Ҳамчунин, ба Урбонус, ки дар хизмати Масеҳ ҳамкори мост ва ба дӯсти азизам – Истохис салом расонед.

10Ба Апиллис, ки ба Масеҳ вафодор буданашро исбот кардааст, салом расонед.

Ба тамоми хонаводаи Аристобулус салом гӯед.

11Ба ҳамватанам – Ҳиродиюн салом гӯед.

Инчунин, ба онҳое, ки дар хонаводаи Наркисус ба Худованд имон доранд, салом расонед.

12Ба Трифайно ва Трифусо, ки барои Худованд фаъолона хизмат мекунанд ва ба Парсиси азиз, ки барои Худованд хеле меҳнат кардааст, салом расонед.

13Ба Руфус, ки интихобшудаи Худованд аст ва ба модараш, ки ҳамчунин модари ман шудааст, салом гӯед[+].

14Ҳамчунин ба Асинкритус, Флигӯн, Ҳермос, Патрубос, Ҳермис ва ба дигар бародарону хоҳароне, ки бо онҳо ҳастанд, салом расонед.

15Ба Филӯлӯгус ва Юлиё, Нириёсу хоҳараш ва Улимпос ва инчунин ба тамоми имондороне, ки ҳамроҳи онҳоянд, салом гӯед.

16Якдигарро ба оғӯш гирифта, салом гӯед. Ҳамаи ҷамоатҳои Масеҳ ба шумо салом мегӯянд[+].


Насиҳатҳои охирини Павлус

17Бародарону хоҳарон, хоҳиш мекунам, ки шумо аз он нафароне, ки дар байнатон ҷудоӣ меандозанд ва одамонро аз роҳи имон мезананд, эҳтиёт шавед ва аз онҳо дурӣ ҷӯед. Онҳо бо чунин рафторашон бар зидди таълимоти гирифтаатон мебароянд[+]. 18Ин одамон на ба Худованди мо – Масеҳ, балки ба ҳавасҳои бади худ хизмат мекунанд. Онҳо хушомадгӯйӣ карда бо суханҳои зебову ширин одамони содадилро фиреб медиҳанд[+]. 19Аммо вафодории шумо ба ҳама маълум аст ва ман аз ин хеле хурсанд ҳастам. Орзу дорам, ки шумо дар некӣ кардан хирадманд бошед ва дар бадӣ кардан сода бошед[+]. 20Худо ки сарчашмаи сулҳу осоиштагӣ аст, ба зудӣ шайтонро дар зери пойҳои шумо шикаст медиҳад. Файзу меҳрубонии Худовандамон Исо бо шумо бод![+]

21Ба шумо ҳамкорам – Тимотиюс ва ҳамватанонам – Лукюс, Ёсун ва Сӯсипатрус салом мегӯянд[+].

22Ман – Тартиюс низ, ки ин номаро аз забони Павлус навишта истодаам, ҳамчун яке аз пайравони Худованд ба шумо салом мефиристам.

23Инчунин, Ғоюс ба шумо салом мефиристад. Ӯ маро ба хонааш қабул карда, меҳмондорӣ менамояд ва тамоми ҷамоати имондорон низ дар хонаи ӯ ҷамъ мешаванд.

Хазинадори шаҳр – Арастус ва бародари мо – Квартус низ ба шумо салом мегӯянд[+].

24Бигзор файзу меҳрубонии Худовандамон Исои Масеҳ бо ҳамаи шумо бошад! Омин.

## 1-ум Қуринтиён

### 1-ум Қуринтиён

1-ум Қуринтиён


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]


### Пешгуфтор


НОМАИ ЯКУМ БА


ҚУРИНТИЁН


Пешгуфтор

Исои Масеҳ Павлусро, ки муаллифи ин нома аст, тақрибан соли 50-уми пас аз милод ба шаҳри Қуринтус фиристода буд. Дар он замон Қуринтус шаҳри калони юнонӣ дар зери итоати шоҳаншоҳи Рум буд ва ба он ҷо савдогарон аз дигар давлатҳо барои хариду фурӯш меомаданд. Дар он шаҳр пайравони динҳои гуногун зиндагӣ мекарданд. Павлус ба Қуринтус омада, мардумро таълим медод, ки Исо чӣ гуна вафот кард, чӣ гуна гӯронида шуд ва чӣ гуна Ӯ аз мурдагон зинда гардид ва ҳамин тавр ҳозир Ӯ моро аз гуноҳҳоямон наҷот дода, бо Худо оштӣ дода метавонад.

Онҳое ки хушхабари Масеҳро қабул карданд, аз динҳои гуногун, баъзеашон яҳудӣ, вале бисёрашон бутпараст буданд. Павлус ба онҳо таълим медод, ки чӣ гуна Худои ҳақиқиро бояд парастиш намуд ва чӣ гуна ҳамчун ҷамоати имондорон барои дуо, омӯзиши Навиштаҷоти муқаддас ва рӯҳбаландкунии якдигар бояд ҷамъ шаванд. Ӯ дар он ҷо якуним сол истод, баъд он шаҳрро тарк карда, сафарашро давом дод.

Ин мактуб дар бораи он аст, ки чӣ гуна масъалаҳои душворро бояд ҳал намуд. Одамон ба Павлус хабар дода буданд, ки дар байни имондорони шаҳри Қуринтус ҷудоиандозӣ ва дигар масъалаҳо пайдо шудааст. Барои ҳамин ӯ ин мактубро навишт, то ба саволҳои онҳо ҷавоб диҳад ва дар ҳалли мушкилиҳояшон ёрӣ расонад. Ӯ ба онҳо таълим медиҳад, ки чӣ гуна дар масъалаи гуноҳи ҷинсӣ, хӯроки ба бутҳо тақдимшуда ва дигар саволҳое, ки ба ҷамъомади парастиш дахл доранд, ҳамчун имондор бояд фикр ва рафтор кунанд.

Ин мактуб ба хонандагони имрӯза ҳам дахл дорад. Он ба мо дар ҷамоати имондорон роҳҳои ҳалли масъалаҳоро меомӯзонад, ки чӣ гуна бо гунаҳкорони ҷамоат, ки тавба кардан намехоҳанд, рафтор кунем, чӣ тавр гуногунфикриро бояд ҳал намоем ва ба фарҳанги гирду атрофамон чӣ хел муносибат кунем.

### 1


Саломи Павлус

1-2Салом ба ҷамоати имондорони[†] шаҳри Қуринтус, яъне ба шумо, ки бо Исои Масеҳ[†] муттаҳид гардида, пок шудаед! Худо шумо ва ҳамаи онҳоеро, ки дар ҳама ҷо ба Исои Масеҳ дуо мекунанд, ҳамчун халқи Худ интихоб кардааст. Исои Масеҳ Худованди мову онҳо мебошад. Ман, Павлус, ки бо хости Худо фиристодаи[†] Исои Масеҳ интихоб шудаам ва бародари мо Сӯстинис[+] 3файзу меҳрубонӣ ва сулҳу осоиштагии Худо Падари мо ва Худованд Исои Масеҳро бар шумо хоҳонем.


Миннатдории Павлус ба Худо

4Ман ҳамеша Худоямро барои шумо, ки ба воситаи Исои Масеҳ бароятон файзу меҳрубонӣ додааст, шукр мегӯям. 5Чунки Худо шуморо дар ягонагӣ бо Масеҳ ҳаматарафа, ҳам дар ҳар сухану ҳам дар ҳар дониш сарватманд гардондааст,[+] 6то ки шаҳодати мо дар бораи Масеҳ дар байни шумо мустаҳкам шавад. 7Ва дар ҳоле ки шумо бозгашти Худовандамон Исои Масеҳро интизор ҳастед, ба шумо аз тарафи Рӯҳи Худо ҳар намуди қобилият ато шудааст[+]. 8Худо шуморо то охир устувор нигоҳ медорад, то ки дар рӯзи бозгашти Худовандамон Исои Масеҳ беайб бошед[+]. 9Вафодор аст Худое, ки шуморо барои муносибат доштан бо Писари Худ Худованди мо Исои Масеҳ даъват намудааст[+].


Ҷудоиандозӣ дар ҷамоат

10Бародарону хоҳарон, аз шумо илтиҷо мекунам, ки ҳамаатон ба номи Худовандамон Исои Масеҳ бо якдигар якдил ва ҳамфикр ва дар як мақсад муттаҳид бошед. Дар байнатон ба ҷудоиандозӣ роҳ надиҳед[+].

11Инро барои он ба шумо мегӯям, ки ман аз хонаводаи хоҳар Хлӯӣ огоҳ шудам, ки шумо дар байни худ ҷанҷолу муноқиша мекунед[+]. 12Ман дар назар дорам, ки шумо худро ба гурӯҳҳо тақсим карда, аз пайи роҳбарони гуногун меравед. Яке «Ман пайрави Павлус», дигаре «Ман пайрави Апуллус», нафаре «Ман пайрави Петрус» ва касе «Ман пайрави Масеҳ ҳастам» мегуфтааст[+]. 13Ба ҷойи он ки ҳамаатон аз пайи Масеҳ равед, худро ба гурӯҳҳо тақсим карда байни худ баҳс мекунед. Оё ман ба хотири шумо ба салиб[†] мехкӯб шудам?! Не, Масеҳ ба хотири шумо ба салиб мехкӯб шуд. Ё шумо ба номи ман таъмид[†] гирифтед?! Албатта не! Ҳамаи шумо ба номи Исои Масеҳ таъмид гирифта, пайрави Ӯ шудед![+] 14Шукри Худо, ки ман ғайр аз Криспус ва Ғоюс ягон нафари шуморо таъмид надодаам[+]. 15Барои ҳамин касе гуфта наметавонад, ки ман ӯро ба номи худам таъмид дода, пайрави худ гардондам. 16Ҳа, ман боз Истефанусро бо аҳли оилааш таъмид дода будам. Дар ёд надорам, ки дигар касеро таъмид дода бошам[+]. 17Кори асосии ман таъмид додан нест, Масеҳ маро барои хушхабарро эълон кардан фиристодааст. Аммо хушхабарро набояд бо ҳикмату дониши инсонӣ эълон кард, вагарна марги Исои Масеҳ дар салиб қудраташро гум мекунад[+].


Ҳикмати Худо

18Барои нобудшавандагон паёми ба салиб мехкӯб шудани Масеҳ беақлӣ менамояд. Вале барои мо, ки дар роҳи наҷот ҳастем, ин хабар қуввати Худост[+]. 19Зеро дар навиштаҷот[†] омадааст: «Хиради хирадмандонро нобуд ва дониши донишмандонро рад мекунам».

20Куҷост хирадманд?! Куҷост устоди шариат?![†] Куҷост баҳскунандаи ин замона? Магар Худо беақлӣ будани ҳикмату дониши ин ҷаҳонро нишон надодааст?![+] 21Худо хирадмандона қарор кард, ки ҷаҳон бо хиради худ ҳаргиз Ӯро нахоҳад шинохт. Ӯ чунин писандид, ки ба воситаи эълон кардани хушхабаре, ки ҷаҳон онро аблаҳӣ мешуморад, имондоронро наҷот диҳад. 22Зеро ҳангоме ки яҳудиён[†] барои исбот муъҷиза меҷӯянду юнониён хирад,[+] 23мо Таъиншудаи Худо,[†] яъне Масеҳро, ки ба салиб мехкӯб шуда буд, эълон мекунем. Ин барои яҳудиён васваса ва барои ғайрияҳудиён[†] бехирадӣ аст[+]. 24Вале барои касоне, ки Худо онҳоро даъват кардааст, чи яҳудию чи юнонӣ, Масеҳ қувват ва ҳикмати Худо аст[+]. 25Зеро бехирадии Худо аз ҳикмату дониши одамизод болотар аст ва сустии Худо аз қуввати одамизод боқувватар аст!

26Бародарону хоҳарон, ба ёд оред, ки ҳангоме ки Худо шуморо даъват кард, чӣ гуна будед. Оё аз нигоҳи ин ҷаҳон дар байнатон хирадмандону боқудратон ва ашрофзодагон бисёр буданд?! 27Лекин Худо бехирадони ҷаҳонро интихоб намуд, то ки хирадмандонро беобрӯ кунад ва нотавонони ҷаҳонро интихоб намуд, то ки боқувватонро шарманда кунад. 28Ӯ одамони беқудрату назарногирро интихоб намуд, то ки ҳеҷ чиз будани одамони боқудратро нишон диҳад[+]. 29Барои ҳамин ҳеҷ кас дар пеши Худо фахр карда наметавонад[+]. 30Худо шуморо бо Исои Масеҳ муттаҳид намуда, ба воситаи Ӯ ба мо хиради Худро дод. Инчунин, ба воситаи Масеҳ Худо моро росткор гардонда, халқи Худ кард ва аз гуноҳ озод намуд[+]. 31Бинобар ин, чи хеле ки навиштаҷот мегӯяд, агар фахр кардан хоҳед, аз Худованд фахр кунед.[+]

### 2


Дар бораи Масеҳи мехкӯбшуда

1Бародарону хоҳарон, ман ба пеши шумо барои эълон кардани шаҳодат дар бораи Худо омадам. Лекин онро бе калимаҳои адабӣ ва хиради инсонӣ гуфтам,[+] 2чунки ман қарор додам, ки ба шумо танҳо дар бораи Исои Масеҳ[†] ва марги Ӯ дар салиб[†] сухан мегӯям[+]. 3Барои ҳамин дар наздатон суст ва дар тарсу ларзи бузурге будам[+]. 4Суханону паёмамро бо суханони зебо ва ҳикмату дониши инсонӣ таълим намедодам, балки бо қуввати Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо онро ба шумо расондам[+]. 5То ки бо ин тарз имони шумо на ба андешаҳои одамӣ, балки ба қуввати Худо такя кунад[+].


Ҳикмати Худо

6Вале мо барои имондорони баркамол хирадро эълон мекунем, лекин мо ҳикмату дониши ин ҷаҳон ё хиради ҳукмронони ин ҷаҳонро, ки нобуд мешаванд, таълим намедиҳем[+]. 7Хираде, ки мо эълон мекунем, нақшаи хирадмандонаи Худост. Пеш аз офариниши олам Ӯ қарор дода буд, ки нақшааш барои манфиати мо аст, аммо онро пинҳон кард[+]. 8Лекин ҳукмронони ин замон ин нақшаи хирадмандонаи Худоро намедонистанд, чунки агар медонистанд, Худованди бузургро ба салиб мехкӯб карда намекуштанд[+]. 9Чунон ки дар навиштаҷот[†] омадааст:

«Он чиро, ки Худо барои онҳое ки Ӯро дӯст медоранд, муҳайё кардааст,
чашме надида, гӯше нашунида
ва дар борааш фикре ба дили одамизод наомадааст».

10Аммо ин хирадро Худо ба воситаи Рӯҳаш ба мо ошкор кардааст. Зеро Рӯҳи Худо аз тамоми чиз, ҳатто аз андешаҳои Худо огоҳ аст[+]. 11Андешаҳои шахсро ғайр аз рӯҳаш, ки дар ӯст, касе намедонад. Андешаҳои Худоро низ танҳо Рӯҳи Худо медонад. 12Мо на рӯҳи ин ҷаҳон, балки Рӯҳи Худоро қабул кардаем, то ҳар он чиро ки Худо ба мо ато додааст, бидонем[+].

13Суханонамонро на бо калимаҳое, ки ҳикмату дониши инсонӣ ба мо ёд додааст, балки бо калимаҳое, ки Рӯҳи Худо ба мо ёд додааст, мегӯем. Ҳамин тавр чизҳои рӯҳониро ба одамони рӯҳонӣ мефаҳмонем[+]. 14Касе ки рӯҳонӣ нест, аз Рӯҳи Худо ҳақиқатро қабул намекунад. Ин барояш беақлӣ аст, чунки ӯ қобилияти фаҳмидани онро надорад. Онро фақат бо ёрии Рӯҳ фаҳмидан мумкин аст[+]. 15Аммо шахсе ки Рӯҳулқудс дорад, рӯҳонӣ аст ва ба ҳама чиз баҳо дода метавонад, лекин дигарон ба ӯ баҳо дода наметавонанд. 16Зеро дар навиштаҷот омадааст: «Ҳеҷ кас андешаҳои Худовандро фаҳмида наметавонад ва ҳам ба Ӯ маслиҳат дода наметавонад».

Азбаски мо бо Масеҳ ҳамфикр шудем, андешаҳояшро мефаҳмем[+].

### 3


Ман ва Апуллус – хизматгорони Масеҳ

1Ман ба шумо ҳамчун одамони рӯҳонӣ, яъне ҳамчун одамоне, ки Рӯҳулқудс[†] роҳнамоӣ мекунад, сухан гуфта натавонистам. Баръакс ман ба шумо ҳамчун одамони ҷаҳонӣ гап задам, ки гӯё шумо кӯдакони навзод дар Масеҳ[†] бошед. 2Ба шумо на хӯроки сахт, яъне паёми пурраи Худо, балки танҳо шир дода тавонистам. Зеро шумо барои хӯроки сахт тайёр набудед ва то ҳол тайёр нестед[+]. 3Шумо то ҳол ҷаҳонӣ ҳастед. Ҳасаду ҷанҷоле, ки дар байнатон ҳаст, нишон медиҳад, ки шумо нафсонӣ ҳастед ва мисли одамони ин ҷаҳон рафтор мекунед[+]. 4Агар яке «Ман пайрави Павлус ҳастам», дигаре «Ман пайрави Апуллус ҳастам» гӯяд, шумо аз одамони ин дунё чӣ фарқ доред? 5Охир худи Апуллус кист? Павлус кист? Мо фақат хизматгорони Худо ҳастем, ки шумо ба воситаамон ба Масеҳ имон овардед ва ҳар кас вазифаеро, ки Худованд ба вай супорида буд, иҷро намуд[+]. 6Шумо киштзори Худо ҳастед, ки ман дар он тухм коридам, Апуллус онро об дод, вале Худо онро сабзонид![+] 7Бинобар ин на корандаву обдиҳанда, балки Худо муҳим аст, ки тухмро месабзонад[+]. 8Коранда ва обдиҳанда як мақсад доранд ва ҳар якеашон мувофиқи меҳнати худ аз Худо мукофот мегиранд[+]. 9Мо ҳамкорони Худо ҳастем ва шумо киштзори Ӯ ҳастед.

Ҳамчунин шумо иморате ҳастед, ки Худо онро месозад[+]. 10Чӣ хеле ки бинокори хирадманд пеш аз сохтани иморат таҳкурсӣ мегузорад, ман низ бо файзу меҳрубонии Худо аввалин шуда, дар бораи Масеҳ хушхабарро ба шумо расонда, таҳкурсӣ гузоштам. Чӣ хеле ки бинокорони дигар дар болои таҳкурсӣ иморат месозанд, пас аз ман муаллимони дигар омада, шуморо таълим дода истодаанд. Аммо онҳо кореро, ки ман сар кардам, боэҳтиёт бояд давом диҳанд[+]. 11Чунки ҳеҷ кас ба ғайр аз таҳкурсии гузошташуда, ки он Исои Масеҳ аст, таҳкурсии дигаре гузошта наметавонад[+]. 12Шахс метавонад бар рӯйи ин таҳкурсӣ аз тиллову нуқра, сангҳои қиматбаҳо, чӯб ва аз хасу хошок хона созад. 13Вале дар рӯзи қиёмат Худо кори ҳар касро бо оташ месанҷад, чунки оташ сифати кори ҳар касро нишон медиҳад[+]. 14Агар он чи бинокор дар болои таҳкурсӣ сохтааст, ба оташ тоб оварад, ӯ мукофот мегирад. 15Агар дар оташ сӯхта нобуд шавад, бинокор аз мукофот маҳрум мешавад. Вале худаш мисли шахсе, ки гӯё аз даруни оташ бароварда шуда бошад, наҷот меёбад.

16Дар гузашта Худо дар макони муқаддасаш, яъне дар маъбад ҳузур дошт. Ҳоло бошад, донед, ки шумо маъбади Худо[†] ҳастеду Рӯҳаш дар байни шумо зиндагӣ мекунад[+]. 17Агар касе маъбади Худоро нобуд кунад, Худо ӯро низ нобуд месозад. Чунки маъбад танҳо ба Худо тааллуқ дорад ва ҳамон маъбад шумо ҳастед[+].

18Ҳеҷ кас худашро фиреб надиҳад! Агар касе аз байни шумо худро дар ин дунё хирадманд ҳисоб кунад, бигзор дар назари ин ҷаҳон нодон тобад, то ки дар назари Худо хирадманд гардад. 19Чунки ҳикмату дониши инсонӣ дар назари Худо нодонист. Дар навиштаҷот[†] омадааст, ки «Худо ҳакимонро ба доми макри худашон меафтонад»[+]. 20Ҳамчунин, навишта шудааст:

«Худованд андешаҳои хирадмандонро медонад.
Ӯ медонад, ки он ҳеҷу пуч аст».

21Хулоса, аз ягон одам, ки пайраваш ҳастед, фахр накунед. 22Ҳам Павлус, ҳам Апуллус ва ҳам Петрус аз они шумо ҳастанд. Ҳама чиз ба шумо тааллуқ дорад. Ин ҷаҳон, маргу зиндагӣ, ҳозираву оянда низ аз они шумост. 23Шумо бошед аз они Масеҳ ҳастед ва Масеҳ аз они Худост[+].

### 4


Муносибати Павлус ба қуринтиён

1Моро ҳамчун хизматгорони Масеҳ,[†] ки вазифаи эълон кардани сирҳои Худо ба мо супурда шудааст, ҳисоб кунед. 2Аз мо, хизматгорон, талаб карда мешавад, ки вафодор бошем. 3Ман парво надорам, ки шумо ё одамони дигар маро чӣ гуна баҳо медиҳед. Худи ман ҳам худро баҳо намедиҳам. 4Виҷдонам пок бошад ҳам, ин маънои он надорад, ки Худованд маро бегуноҳ меҳисобад. Чунки ман ба Ӯ бояд ҷавоб диҳам[+].

5Аз ин рӯ, то вақти муайяншуда, яъне то бозгашти Худованд Исо касеро ҳукм накунед. Ӯ чизҳоеро, ки дар торикӣ пинҳон шудаанд, аён мекунад ва нияти дилҳоро ошкор месозад. Он гоҳ ҳар шахс аз ҷониби Худо сазовори таъриф мешавад[+].

6Ин гапҳоро ман дар бораи худаму Апуллус барои фоидаи шумо бародарону хоҳарон, мегӯям, то аз мо ёд гиред, ки «Аз он чи навишта шудааст, набояд берун баромад». Он гоҳ якеро аз дигаре болотар намегузоред[+]. 7Дар ҳақиқат, кӣ шуморо аз дигарон боло гузоштааст? Шумо чӣ доред, ки онро аз Худо нагирифтаед? Агар аз Худо гирифта бошед, барои чӣ фахр мекунед, ки гӯё нагирифта бошед?![+]

8Шумо аллакай сер шудаед, сарватманд шудаед, бе мо ҳукмронӣ мекунед. О кошки шумо дар ҳақиқат подшоҳӣ мекардеду мо ҳам ҳамроҳатон ҳукмронӣ мекардем[+]. 9Фикр мекунам, ки Худо мо фиристодагонро[†] мисли шахсони ба марг ҳукмшуда дар қатори охир ҷой кардааст. Мо барои тамоми ҷаҳон, ба одамону фариштаҳо саҳнаи тамошо шудаем[+].

10Мо дар назари шумо ба хотири Масеҳ беақл, вале шумо ҳамчун пайравони Масеҳ оқил ҳастед. Мо нотавон, аммо шумо тавоно ҳастед, шумо обрӯманд, вале мо беобрӯ ҳастем[+]. 11Мо то ҳол гушнаву ташна ва ҷандапӯш мегардем. Моро лату кӯб мекунанд, хонаву дар надорем[+]. 12Арақи ҷабин рехта бо дастони худ нони хӯрданӣ меёбем. Моро дашном медиҳанд, вале мо онҳоро дуои нек медиҳем. Моро азоб медиҳанд, вале мо тоқат мекунем[+]. 13Моро туҳмат мекунанд, вале мо бо некӣ ҷавоб медиҳем. Ба мо то имрӯз ба мисли партови ҷаҳон, яъне партови одамон муносибат мекунанд.


Насиҳати падарона

14Ман на барои шарм дорондани шумо, балки барои ислоҳ кардани шумо – фарзандони азизам менависам[+]. 15Дар Масеҳ ҳазорҳо роҳнамо шуморо таълим диҳанд ҳам, танҳо як падар доред. Аз он ки ман ба шумо хушхабарро овардам, ман бароятон дар Исои Масеҳ падар шудам[+]. 16Илтимос мекунам, аз ман ибрат гиред![+] 17Аз он ки ман дар шаҳри шумо нестам, ман писархонди дӯстдоштаам Тимотиюсро ба наздатон фиристодам. Ӯ ба Худованд вафодор асту ба шумо хотиррасон мекунад, ки ман мувофиқи таълимоте, ки дар ҳар ҷамоати имондорон[†] медиҳам, чӣ гуна Масеҳро пайравӣ мекунам[+].

18Баъзеҳо бо гумони он ки ман ба наздатон намеоям, ҳавобаланд шудаанд. 19Лекин агар Худованд хоҳад, ба наздикӣ ба пешатон омада мебинам, ки оё одамони ҳавобаланд дар ҳақиқат қуввати Худоро доранд ё фахри онҳо танҳо дар гап аст[+]. 20Зеро Подшоҳии Худо[†] на дар сухан, балки дар қувват аст[+]. 21Кадомаш ба шумо маъқул аст? Оё мехоҳед, ки ба наздатон омада, шуморо барои тағйир надодани рафторатон бо химча ҷазо диҳам? Ё ба шумо барои иҷро кардани гуфтаҳоям ба шумо муҳаббату нармдилӣ нишон диҳам[+]?

### 5


Гуноҳи ҷинсӣ дар ҷамоати имондорон

1Овозае ба гӯшам расид, ки аз байни шумо як шахс бо зани падараш хуфтухоб мекардааст. Ҳатто онҳое ки Худоро тамоман намешиносанд, чунин гуноҳ намекунанд![+] 2Шумо гуноҳи ӯро медонед, вале манманӣ мекунед. Беҳтар нест, ки ба ҷойи ин андӯҳгин шуда, ҳамон одамро аз ҷамоататон пеш кунед?!

3Ман аз шумо ҷисман дур бошам ҳам, рӯҳан ҳамроҳатон ҳастам. Ман гӯё бо шумо ҳузур дошта бошам, аллакай ин шахсро ҳукм намудам[+]. 4Вақте ки ба номи Худовандамон Исо ҷамъ мешавед ва ман рӯҳан бо қудрати Худованди мо Исо бо шумо мебошам, 5он шахсро аз ҳимояи ҷамоат маҳрум намуда, ба ихтиёри шайтон супоред. Аз азобе, ки ӯ дар дасти шайтон мебинад, ӯ гуноҳҳои ҷисмашро тарк карда, дар рӯзи бозгашти Худованд наҷот меёбад[+].

6Дар ин маврид манманӣ карданатон хуб нест! Наход надонед, ки ин гуноҳ ба монанди хамиртуруши каме аст, ки тамоми хамирро турш мекунад?![+] 7Пас ин хамиртурушро аз миёни худ берун кунед, то ки хамири нав бошед. Шумо дар асл ҳамон нони бехамиртуруш ҳастед! Зеро барраи иди Наҷот,[†] яъне Масеҳ[†] аллакай ба қурбонӣ оварда шудааст. 8Биёед иди Наҷотро на бо хамиртуруши куҳнаи кина ва бадӣ, балки бо фатири самимияту ростӣ пешвоз мегирем[+].

9Ман дар мактубам навишта будам, ки бо гунаҳкорони ҷинсӣ муносибат накунед, лекин шумо онро нодуруст фаҳмидед[+]. 10Шумо фикр кардед, ки ман тамоми гунаҳкорони ҷинсиро дар назар доштам. Лекин ман беимонони ин ҷаҳонро, ки гунаҳкори ҷинсию чашмгурусна ва ғоратгару бутпараст ҳастанд, дар назар надоштам. Вагарна бояд ин ҷаҳонро тарк мекардед. 11Ман гуфтанӣ будам, ки бо касе ки худро имондор мегираду лекин дар асл ё гунаҳкори ҷинсӣ ё чашмгурусна ё бутпараст аст ё туҳматгар ва ё майпараст ё ғоратгар аст, муносибат накунед. Бо чунин шахс ҳатто ҳамтабақ нашавед[+].

12Беимононро ҳукм кардан вазифаи ман нест! Лекин имондорони ҷамоатро, ки гуноҳ мекунанд, ҳукм кардан вазифаи шумост[+]. 13Худо дар навиштаҷот[†] мегӯяд: «Бадкорро аз байнатон ронед!» Ба одамони аз ҷамоат берун бошад, Худо ҳукм мекунад.

### 6


Даъво дар байни имондорон

1Ҳар гоҳ ки яке аз шумо ба дигаре даъво дорад, чӣ гуна барои ҳалли масъала на ба назди халқи Худо, балки ба назди беимонон меравад?![+] 2Ё шумо намедонед, ки рӯзе халқи Худо ҷаҳонро доварӣ мекунад?! Агар шумо ҷаҳонро доварӣ кунед, наход масъалаҳои хурдро ҳал карда натавонед?![+] 3Магар шумо намедонед, ки мо ҳатто корҳои фариштаҳоро доварӣ хоҳем кард?! Ин тавр ки бошад, магар мо мушкилиҳои хурдро худамон ҳал карда наметавонем?! 4Агар масъалаҳои одӣ пайдо шаванд, чаро онро назди одамоне меоред, ки ба ҷамоати имондорон[†] тааллуқ надоранд?! 5Ман инро барои шарманда шудани шумо мегӯям. Наход дар байни шумо як хирадманд ёфт нашавад, ки баҳси байни имондоронро бартараф кунад?![+] 6Лекин баръакс, имондор бо имондор баҳс мекунаду шахси беимон онро бартараф менамояд!

7Ҳамин дар байни худ даъво доштан аллакай як шикаст аст. Беҳтар аст, ки ранҷида ё ғоратшуда бошед[+]. 8Вале худи шумо бародару хоҳаронатонро меранҷонед ва онҳоро ғорат мекунед!

9Худо ба бадкорон ҳеҷ гоҳ имкон намедиҳад, ки ҳамроҳаш ҳукмронӣ кунанд. Худро фирефта накунед! Ба гунаҳкорони ҷинсию бутпарастон,[†] занону шавҳарони зинокор ва ҳамҷинсгароёну бачабозон,[+] 10дуздону чашмгуруснагон, майпарастону туҳматгарон ва ё фиребгарон Подшоҳии Худо[†] насиб намегардад[+]. 11Баъзеи шумо низ дар гузашта чунин гунаҳкор будед. Лекин акнун шумо аз гуноҳатон шуста шудед ва ба Худо бахшида шудед. Инчунин, бо номи Худованд Исои Масеҳ[†] ва қуввати Рӯҳи Худоямон сафед шудед[+].


Аз гуноҳҳои ҷинсӣ дур шавед

12Шумо мегӯед: «Ҳама кор барои ман равост!» Лекин на ҳама чиз фоиданок аст! Боз мегӯед: «Ҳама кор барои ман мумкин аст!» Аммо ман ба шумо мегӯям, ки ҳеҷ чиз набояд моро ғулом гардонад![+] 13Шумо мегӯед, ки «Ғизо барои шикам аст ва шикам барои ғизо аст!» Аммо Худо ҳар дуяшро нобуд мекунад. Бадан набояд барои гуноҳҳои ҷинсӣ, балки барои ба Худованд хизмат кардан истифода бурда шавад ва Худованд баданро нигоҳ мекунад. 14Худо, чи хеле ки Худованд Исои Масеҳро бо қуввати Худ зинда кард, моро ҳам зинда хоҳад кард.

15Магар шумо намедонед, ки бадани шумо ба Масеҳ тааллуқ дорад?! Оё мумкин аст, ки ман он чи ки аз они Масеҳ аст, гирифта, бо бадани фоҳиша якҷоя созам?! Ҳаргиз![+] 16Оё шумо намедонед, ки агар касе бо фоҳиша якҷоя шавад, бо ӯ як ҷону тан мешавад? Дар ин бора дар навиштаҷоти[†] Худо омадааст: «Ду кас як тан мешаванд»[+]. 17Аммо ҳар кӣ бо Худованд пайванд шавад, рӯҳан бо Ӯ як мешавад[+].

18Аз гуноҳи ҷинсӣ гурезед! Ҳар гуноҳи дигаре ки одам мекунад, бар зидди баданаш нест. Лекин гунаҳкорони ҷинсӣ бар зидди бадани худ гуноҳ мекунанд[+].

19Магар намедонед, ки бадани шумо макони муқаддас, яъне маъбади Рӯҳулқудс[†] аст, ки дар вуҷудатон зиндагӣ мекунад?! Магар намедонед, ки Рӯҳулқудсро ба шумо Худо ато кардааст? Шумо ба худ тааллуқ надоред,[+] 20чунки Ӯ шуморо бо нархи гарон харидааст. Барои ҳамин бадани худро барои бузург доштани номи Худо истифода баред[+].

### 7


Дар бораи никоҳ

1Шумо қуринтиён ба ман дар мактуби пешинаатон навишта будед, ки зан нагирифтани мард беҳтар аст. 2Лекин барои пешгирӣ кардани гуноҳи ҷинсӣ беҳтар аст, ки ҳар мард зани худ ва ҳар зан шавҳари худро дошта бошад. 3Бигзор шавҳар нисбат ба занаш ва зан нисбат ба шавҳараш вазифаҳои заношӯйиро иҷро кунад. 4Зан бар бадани худ ихтиёрдор нест, зеро он аз они шавҳар аст. Шавҳар низ бар бадани худ ихтиёрдор нест, зеро он аз они зан аст. 5Ба ғайр аз он ки бо ризогии тарафайн барои дуову рӯза вақт сарф мекунед, дар ҳолатҳои дигар аз якдигар дурӣ наҷӯед. Сипас аз нав якҷоя шавед, вагарна шайтон ба сабаби худдорӣ карда натавонистанатон шуморо ба гуноҳи ҷинсӣ мебарад[+].

6Дар ин бора ман на фармон, балки маслиҳат медиҳам[+]. 7Мехостам, ки ҳамаи одамон ба мисли ман дар ҳаёт атои муҷаррад мондан дошта бошанд. Лекин Худо ба ҳар кас қобилият ва атоҳои гуногун додааст[+]. 8Ман ба шахсони муҷаррад ва бевазанон маслиҳат медиҳам, ки беҳтар аст издивоҷ накунанд ва мисли ман бимонанд. 9Вале агар тоқат карда натавонанд, бигзор оиладор шаванд. Зан гирифтан беҳтар аст аз он ки ба ҳавасҳои алоқаи ҷинсӣ гирифтор шаванд[+].

10Ба одамони оиладор на ман, балки Худованд фармон медиҳад, ки зан аз шавҳараш набояд ҷудо шавад[+]. 11Агар зан аз шавҳараш ҷудо шавад, бигзор дигар издивоҷ накунад ё бо шавҳараш оштӣ шавад. Мард ҳам набояд аз занаш ҷудо шавад[+].

12Ба дигарон бошад, на Худованд, балки ман мегӯям, ки агар марди имондоршуда зани беимон дошта бошаду он зан ба зиндагӣ бо шавҳараш розӣ бошад, мард набояд занашро талоқ диҳад. 13Ҳамчунин, агар зани имондоршуда шавҳари беимон дошта бошаду он мард ба зиндагӣ бо занаш розӣ бошад, зан набояд шавҳарашро тарк кунад. 14Зеро шавҳари беимон ба воситаи зани имондораш ва зани беимон ба воситаи шавҳари имондораш пок мегардад. Дар чунин ҳолат кӯдаконатон пок ҳастанд, вагарна онҳо нопок мебуданд. 15Вале агар ҳамсари беимон ҷудо шудан хоҳад, бигзор ҷудо шавад. Дар чунин вазъият ҳамсари имондор маҷбур нест, ки бо ҳамсари беимон зиндагиро давом диҳад. Худо моро ба осоиштагӣ даъват кардааст. 16Эй зани имондор! Эй марди имондор! Кӣ медонад, ки агар ҳамроҳи ҳамсари беимон зиндагӣ кардан гиред, ӯро наҷот дода метавонед[+].


Дар ҳамон ҳолате ки даъват шуда будед, боқӣ монед

17Ба ҳар ҳол ҳар якеатон мувофиқи ҳаёте, ки Худованд додааст, зиндагӣ кунед ва дар ҳамон ҳолате ки Худо шуморо даъват кардааст, бимонед. Ман ба ҳама ҷамоатҳои имондорон чунин фармон медиҳам. 18Агар касе хатнашуда[†] бошад, хатнашуда боқӣ монад ва агар хатнанашуда бошад, хатна накунад[+]. 19Байни хатнашуда ва хатнанашуда фарқ нест. Муҳим он аст, ки шахс фармонҳои Худоро риоя кунад[+].

20Бигзор ҳар кас дар ҳамон ҳолате, ки Худо ӯро даъват карда буд, боқӣ монад. 21Агар ҳангоми ғулом буданатон Худо шуморо даъват карда бошад, ки ба Масеҳ[†] имон биёред, андӯҳгин нашавед. Лекин агар имконияти озод шудан бошад, онро истифода баред. 22Зеро ғуломе, ки Худованд ӯро даъват кардааст, барои Худованд озод аст. Инчунин, шахси озоди даъватшуда ғуломи Масеҳ аст[+]. 23Худо шуморо бо нархи гарон харидааст, барои ҳамин ғуломи одамон нашавед[+]. 24Бародарону хоҳарон, дар ҳамон ҳолате ки Худо шуморо даъват карда буд, боқӣ монед.


Дар бораи муҷаррадон ва бевазанон

25Дар бораи духтарон аз Худованд ягон фармон надорам. Лекин мехоҳам, ки андешаи худамро гӯям. Аз он ки Худованд ба ман раҳм карда, маро фиристода[†] таъйин кард, ба ман бовар кардан мумкин аст[+]. 26Фикр мекунам, ки дар ин замони душвор беҳтар аст ҳар кас дар ҳамон ҳолаташ бимонад. 27Яъне агар оиладор бошед, ҷудо нашавед. Агар безан бошед, зан нагиред. 28Лекин агар зан гиред ҳам, гуноҳ намекунед. Инчунин, агар духтаре ба шавҳар барояд, гуноҳ намекунад. Азбаски дар ҳаёти занушавҳарӣ азобҳо зиёданд, ман раҳми шуморо мехӯрам.

29Бародарону хоҳарон, ман гуфтаниам, охирзамон наздик асту вақт кам мондааст, барои ҳамин фарқ надорад, ки шахс оиладор ҳаст ё не. 30Инчунин, фарқ надорад, ки шахс гиря мекунад ё хушҳолӣ мекунад, харид мекунад ё хариде намекунад[+]. 31Касе, ки бо корҳои дунявӣ машғул аст, набояд саргарми кор шавад, балки ба корҳои Худованд аҳамияти калон диҳад, зеро ин дунё гузарон аст[+].

32Ман мехоҳам, ки шумо аз ташвишҳо озод бошед. Марди безан ба корҳои Худованд банд аст, то ки ба Ӯ писанд ояд[+]. 33Вале марди оиладор барои ба занаш писанд омадан ба корҳои ҷаҳонӣ банд аст ва 34ба ду тараф тақсим шудааст. Духтар ё бевазан саргарми корҳои Худованд аст, то ки ҳам рӯҳану ҳам ҷисман ба Худованд бахшида шуда бошад. Зани шавҳардор барои ба шавҳараш писанд омадан ба корҳои ҷаҳонӣ банд аст. 35Ман инро барои фоидаи шумо мегӯям ва на барои он ки шуморо аз ягон чиз маҳрум кунам, то ки шумо ба корҳои дигар банд нашуда, парҳезгорона ва пайваста дар хизмати Худованд бошед.

36Агар марде фикр кунад, ки нисбат ба номзади худ нодуруст рафтор мекунад ва ҳавасҳои шаҳвониашро идора карда натавонаду фикр кунад, ки бояд зан гирад, бигзор бо ҳамон духтар оиладор шавад. 37Лекин агар мард қарор диҳад, ки зан намегирад, ба оиладоршавӣ эҳтиёҷ надорад ва ҳавасҳои шаҳвониашро идора карда метавонад, хуб аст, ки зан нагирад. 38Ҳар касе, ки зан мегирад, рафтори хуб мекунад ва ҳар касе, ки зан намегирад, боз ҳам хубтар рафтор мекунад[+].

39Зан ҳангоми зинда будани шавҳараш ба ӯ тааллуқ дорад. Пас аз вафоти шавҳараш ӯ ба шахси дилхоҳаш ба шавҳар баромада метавонад. Муҳимаш он аст, ки он мард ба Худованд имон дошта бошад[+]. 40Маслиҳат медиҳам, ки агар зан дуюмбора шавҳар накунад, хушбахттар мешавад. Ба фикрам, маслиҳати додаам аз ҷониби Рӯҳи Худост, ки Ӯ дар вуҷуди ман аст.

### 8


Қурбонӣ ба бутҳо

1Акнун дар бораи гӯшти ҳайвоне, ки ба бутҳо қурбонӣ карда мешавад, гап мезанем. Ҳамаи мо дар ин бора чизе медонем. Лекин агар танҳо дониш дошта бошем, ҳавобаланд мешавем. Агар аз рӯйи муҳаббат ин донишро ба дигарон фаҳмонем, ҳама обод мешаванд[+]. 2Агар касе фикр кунад, ки ҳама чизро медонад, дар асл ӯ ҳанӯз ба дараҷаи кофӣ ҳама чизро намедонад[+]. 3Аммо касе ки Худоро дӯст медорад, Худо вайро аз они Худ донистааст[+].

4Акнун дар бораи гӯште гап мезанем, ки ба бутҳо қурбонӣ карда мешавад. Мо ҳама медонем, ки бут худо нест ва ба ғайр аз Худои ягона худои дигаре вуҷуд надорад. 5Ҳам дар замин ва ҳам дар осмон бисёр чизҳое ҳастанд, ки одамон онҳоро «худоён» ва «худовандон» ҳисоб мекунанд. Чунин «худоён»-у «худовандон» бисёр бошанд ҳам, 6барои мо як Худо ҳаст, ки Ӯ Падар мебошад. Ӯ ҳама чизро офаридааст ва мо барои Ӯ зиндагӣ мекунем. Ҳамчунин, як Худованд дорем, ки Ӯ Исои Масеҳ[†] аст. Ҳама чиз ба воситаи Ӯ офарида шудааст ва мо ба воситаи Ӯ зиндагӣ мекунем[+].

7Лекин на ҳама имондорон медонанд, ки бутҳо чизи беҷон ҳастанд. Баъзеашон то ҳол фикр мекунанд, ки бутҳо зинда ҳастанд. Барои ҳамин вақте онҳо гӯшти қурбониро харида мехӯранд, фикр мекунанд, ки он дар ҳақиқат ба бутҳо бахшида шудааст ва ин виҷдони сусташонро азоб дода, нопок мегардонад[+]. 8Лекин хӯрок моро ба Худо наздиктар намекунад. Мо аз хӯрок нахӯрдан бадтар намешавем ва аз хӯрок хӯрдан беҳтар намешавем[+].

9Аммо эҳтиёткор бошед! Нагузоред, ки чизи мехӯрдаатон имондори дигарро, ки имонаш сусттар аст, ба васваса барад. 10Азбаски медонед, ки бутҳо ҳеҷ чизанд, шумо бемалол дар сари дастархон дар бутхона шишта метавонед. Лекин каси сустимон, ки фикр мекунад хӯрдани гӯшти ба бутҳо қурбонишуда манъ аст, шуморо бинад, магар рафторатон ӯро ба гуноҳ тела намедиҳад[+]? 11Он гоҳ магар донишмандии шумо ӯро аз роҳ зада, имонашро нобуд намекунад? Эҳтиёт шавед! Охир Масеҳ барои он бародари сустимон ҳам мурдааст[+]. 12Бо ин коратон шумо бар зидди имондорони дигар гуноҳ карда, ба виҷдони сусти онҳо зарар мерасонед ва ҳам бар зидди Масеҳ гуноҳ мекунед. 13Барои ҳамин, агар гӯшти қурбонӣ хӯрданам сабаби гуноҳ кардани бародарам шавад, пас беҳтар аст, ки ман асло гӯшт нахӯрам, то ки ӯро ба гуноҳ набарам[+].

### 9


Павлус ҳаққи худро талаб намекунад

1Шумо медонед, ки ман ҳамчун марди озод ҳаққу ҳуқуқ дораму фиристодаи[†] Исои Масеҳ[†] таъйин шудаам. Ман Худованд Исоро бо чашмони худ дидаам. Натиҷаи меҳнати ман буд, ки шумо ба Худованд имон овардед[+]. 2Шояд дигарон маро фиристодаи Масеҳ ҳисоб накунанд, лекин ман барои шумо фиристода ҳастам! Имон оварданатон аниқ нишон медиҳад, ки ман фиристода ҳастам.

3Ин аст ҷавоби ман ба онҳое, ки маро танқид мекунанд. 4Мо ҳамчун фиристодагони Масеҳ ҳақ дорем, ки аз ҳисоби ҷамоати имондорон[†] зиндагӣ кунем[+]. 5Мо низ ба монанди Петрус ва дигар фиристодагону бародарони Худованд ҳақ дорем, ки зани имондор гирифта, ҳамроҳамон ба сафар барем[+]. 6Ё фақат ману Барнаббо бояд барои нони хӯрданӣ кор кунем[+]?

7Кадом сарбоз аз ҳисоби худаш хизмат мекунад? Кадом деҳқон ток шинонда, ангурашро намехӯрад? Ё кадом подабонро дидед, ки аз шири рамааш намехӯрда бошад?![+] 8Ин суханон на фақат аз нуқтаи назари одамист, балки шариат[†] низ онро тасдиқ мекунад, 9зеро дар шариати Мусо чунин навишта шудааст: «Вақте ки барзагов хирманро мекӯбад, даҳонашро набанд». Магар Худо танҳо дар бораи барзагов ғамхорӣ мекунад[+]? 10Албатта не, Ӯ дар бораи мо гап мезанад. Ин суханон дар навиштаҷот[†] барои он омадааст, ки ҳам касе, ки шудгор мекунаду ҳам касе, ки хирман мекӯбад, барои гирифтани ҳиссаи худ аз ҳосил умед доранд[+].

11Мо ба шумо хушхабарро расонда, дар байнатон тухми рӯҳонӣ коштем. Оё ҳақ надорем, ки аз шумо ҳосил, яъне кумаки моддӣ гирем[+]? 12Агар дигарон ба ёрии шумо ҳақ дошта бошанд, пас мо нисбат ба онҳо бисёртар ҳақ дорем! Лекин мо ин ҳаққамонро истифода набурдаем. Баръакс, ба ҳама чиз тоқат мекунем, то ки ба паҳн шудани хушхабари Масеҳ халал нарасонем.

13Магар намедонед, онҳое, ки дар маъбади Худо[†] хизмат мекунанд, аз он ҷо хӯрок мехӯранд ва онҳое ки дар назди қурбонгоҳ хизмат мекунанд, ҳаққи худро аз қурбониҳо мегиранд? 14Инчунин Худованд фармудааст, онҳое, ки хушхабарро эълон мекунанд, бо ҳамин роҳ зиндагиашонро таъмин мекунанд[+]. 15Вале ман ягон бор аз ин ҳаққи худ истифода набурдаам ва ин мактубро ҳам на барои он менависам, ки аз шумо ягон кумаки моддӣ гирам. Мурдан беҳтар аст аз он, ки касе маро аз фахрам маҳрум созад. Фахри ман ин аст, ки хушхабарро ба шумо бепул эълон кардам[+]. 16Лекин ба ҳар ҳол, ман аз паҳн кардани хушхабар фахр намекунам, зеро бояд онро паҳн кунам. Вой бар ҳоли ман, агар хушхабарро эълон накунам![+] 17Агар ин корро ба ихтиёри худам мекардам, шояд музд мегирифтам. Аммо ин корам ғайриихтиёрӣ аст, зеро ман танҳо вазифаеро иҷро мекунам, ки Худо онро ба ман фармудааст[+]. 18Ин тавр ки бошад, музди ман аз чӣ иборат аст? Музди ман аз он иборат аст, ки хушхабарро бемузд эълон кунам ва аз ҳаққе, ки дорам, истифода набарам[+].

19Ман озод ҳастаму хӯҷаин надорам, лекин худамро ғуломи ҳама кардам, то ки бисёртар одамонро ба назди Масеҳ орам[+]. 20Бо яҳудиён[†] мисли яҳудӣ зиндагӣ кардам, то ки онҳоро ба назди Масеҳ орам. Яъне бо иҷрокунандагони шариат, ҳарчанд дар зери ҳукми шариат набошам ҳам, чун иҷрокунандаи шариат рафтор кардам, то ки онҳоро ба назди Масеҳ орам[+]. 21Бо одамоне, ки шариати Мусоро надоранд, ба мисли одами бешариат рафтор кардам, то ки онҳоро ба назди Масеҳ орам. Вале бо вуҷуди ин шариати Худоро рад накардаам, балки ба шариати Масеҳ итоат кардам[+]. 22Ман барои онҳое, ки сустимонанд, худро сустимон гирифтам, то ки онҳоро ба назди Исои Масеҳ орам. Хулоса, ман бо ҳар роҳ кӯшиш кардам, ки ба мисли яке аз онҳо шавам, то ки баъзеҳоро ба назди Исои Масеҳ орам[+]. 23Ҳамаи инро ман ба хотири хушхабар иҷро мекунам, то ки дар қатори дигарон баракати хушхабарро ба даст оварам.

24Магар шумо намедонед, ки дар варзишгоҳ тамоми иштирокчиёни мусобиқа медаванд, вале фақат як нафар мукофот мегирад. Шумо ҳам давед, то ки мукофотро ба даст оред[+]. 25Ҳамаи варзишгарон барои гирифтани тоҷе, ки зуд пажмурда мешавад, бо тамоми ҳастияшон машқ мекунанд. Мо бошем, барои аз Худованд гирифтани тоҷе, ки пажмурда намешавад, машқ мекунем[+]. 26Аз ин сабаб ман бемақсад намедавам ва беҳуда мушт ба ҳаво намезанам. 27Ман чун варзишгар идора кардани баданро сахт машқ карда, онро ғуломи худ мегардонам, то ки хушхабарро ба дигарон эълон карда, худам бе мукофот намонам.

### 10


Огоҳӣ аз бутпарастии халқи Исроил

1Бародарону хоҳарон, ман мехоҳам, ки шумо дар бораи аҷдодонамон бидонед. Ҳамаи онҳо дар зери ҳимояи абри Худо буданд ва аз баҳр ба хушкӣ гузаштанд. 2Ҳамин тавр онҳоро абру баҳр фаро гирифт ва онҳо таъмид[†] гирифтанд. Аз ин таъмид ҳамаашон пайравони Мусо шуданд. 3-4Ҳамаи онҳо як ғизоеро муъҷиза ва оберо менӯшиданд, ки Худо ба онҳо бо роҳи мӯъҷиза дода буд. Об аз ҳамон харсанге меомад, ки аз пасашон мерафт ва он харсанг Масеҳ[†] буд. 5Вале бо вуҷуди ин аксарияти онҳо ба Худо писанд наомаданд ва дар натиҷа дар биёбон ба ҳалокат расиданд. 6Ҳамаи ин воқеаҳо барои мо ҳамчун огоҳие буд, то ки мо мисли онҳо орзуи чизҳои бад накунем ва 7ба монанди баъзеи онҳо бутпараст нашавем. Охир, дар навиштаҷот[†] дар бораи онҳо омадааст: «Мардум нишаста, хӯрданду нӯшиданд ва сипас ба рақсу бозӣ даромаданд». 8Вале мо набояд ба монанди баъзеи онҳо гуноҳи ҷинсӣ кунем. Онҳо гуноҳи ҷинсӣ карданд ва оқибат дар як рӯз бисту се ҳазор нафар ҳалок шуд.

9Мо набояд ба монанди баъзе аҷдодонамон дар биёбон Масеҳро озмоиш кунем. Онҳо Масеҳро озмуданд ва оқибат аз заҳри морон мурданд. 10Инчунин, ба монанди баъзеи онҳо шикоят накунем. Онҳо шикоят карданду аз дасти нобудкунанда нобуд шуданд. 11Ҳамаи ин ба он хотир рӯй дод, ки барои мо намуна бошад. Ин барои ҳамаи мо ҳамчун огоҳӣ навишта шудааст, зеро мо дар замоне зиндагӣ мекунем, ки рӯзи қиёмат наздик аст[+].

12Барои ҳамин ҳар кӣ гумон мекунад, ки дар имон устувор истодааст, эҳтиёт шавад, то ки наафтад[+]. 13Озмоишҳое, ки шумо ба онҳо рӯ ба рӯ мешавед, ба сари ҳар инсон меоянд. Аммо Худо вафодор аст ва намегузорад, ки шумо беш аз тавоноии худ санҷида шавед. Балки дар баробари озмоишҳо роҳи халосиро низ нишон медиҳад, то ки шумо онро паси сар карда тавонед[+].


Дастархони Худованд ва дастархони ҷин

14Барои ҳамин, азизонам, шумо бояд аз бутпарастӣ гурезед[+]. 15Ман ба шумо ҳамчун ба одамони боақл мегӯям, ки дар бораи суханонам худатон андеша ронед. 16Мо имондорон ҳангоми таоми шоми Худованд[†] ҷамъ шуда, аз як коса менӯшем ва барои он Худоро шукр мегӯем. Ин коса нишон медиҳад, ки хуни Масеҳ барои мо рехта шудааст. Мо ҳам нонро шикаста мехӯрем, ки ин нишонаи бадани Масеҳ аст. Бо ин роҳ нишон медиҳем, ки бо Ӯ ва бо ҳам як ҳастем[+]. 17Ҳарчанд мо бисёрем, як тан ҳастем, зеро як нонро мехӯрем[+]. 18Ба халқи Исроил нигоҳ кунед. Онҳое ки дар макони муқаддас аз хӯроки дар қурбонгоҳ ба Худо тақдимшударо мехӯранд, дар ибодати Худо иштирок мекунанд.

19Ман гуфтанӣ нестам, ки бут ё хӯроки ба бут қурбонишуда ягон маъно дорад[+]. 20Ман гуфтаниам, ки бутпарастон[†] қурбониҳояшонро на ба Худо, балки ба ҷинҳо пешкаш мекунанд. Барои ҳамин ман намехоҳам, ки шумо бо ҷин муносибат дошта бошед. 21Шумо наметавонед ҳам аз косаи Худованд нӯшеду ҳам аз косаи ҷин! Инчунин, наметавонед ҳам дар сари дастархони Худованд бишинеду ҳам дар сари дастархони ҷин![+] 22Ё ғазаби Худовандро овардан мехоҳед?! Магар мо аз Худованд зӯртар ҳастем?!


Хӯрдану нӯшидан барои бузургии номи Худо

23Шумо мегӯед: «Ҳама кор барои ман равост!» Лекин на ҳама чиз фоиданок аст! Боз мегӯед, ки «Ҳама кор барои ман равост!» Лекин на ҳама чиз барои обод кардан аст[+]. 24Шахс набояд дар фикри худ, балки дар фикри дигарон бошад[+].

25Барои нороҳат нашудани виҷдонатон ҳар гӯштеро, ки дар бозор мефурӯшанд, харида, бихӯреду напурсед, ки ин гӯшт ба бутҳо қурбон шудааст ё не[+]. 26Чунки дар навиштаҷот чунин гуфта шудааст: «Замин ва ҳар чизе, ки дар он ҳаст, аз они Худованд аст».

27Агар шахси беимон шуморо ба меҳмонӣ даъват кунаду шумо рафтанӣ шавед, ҳар чизеро, ки ба дастархон гузорад, барои осудагии виҷдонатон онро бе пурсуҷӯ хӯред[+]. 28Вале агар касе гӯяд, ки ин гӯшти қурбонӣ барои бутҳост, ба хотири касе, ки шуморо огоҳ кард ва ба хотири нороҳат нашудани виҷдон онро нахӯред. 29Ман на виҷдони шуморо, балки виҷдони каси дигарро дар назар дорам. Ман озод ҳастаму он хӯрокро хӯрда метавонам. Дар ин ҳолат чаро виҷдони каси дигар маро аз озодӣ маҳрум созад? 30Агар ман барои хӯрок Худоро шукр гӯям ва онро бихӯрам, чаро касе ба хотири ин корам маро танқид кунад[+]?

31Аз ин рӯ мехӯред ё менӯшед ва ҳар кори дигаре, ки мекунед, ҳамаи инро барои бузургии номи Худо кунед[+]. 32Шумо бояд тарзе зиндагӣ кунед, ки ягон яҳудӣ ё юнонӣ ё имондорони ҷамоати Худо ҳаёти шуморо дида ба гуноҳ наафтад[+]. 33Ба мисли ман кӯшиш намоед, ки дар ҳар бобат ба ҳама писанд оед. Ман дар фикри худ нестам, балки дар фикри дигарон ҳастам, то ки онҳо наҷот ёбанд[+].

### 11

1Чунон ки ман аз Масеҳ[†] ибрат мегирам, шумо низ аз ман ибрат гиред[+].


Дастур дар бораи ибодат кардан

2Шуморо таъриф мекунам, ки маро ҳамеша дар ёд доред ва ба таълимоти ба шумо расондаам итоат мекунед. 3Мехоҳам донед, ки сардори ҳар як мард Масеҳ аст. Сардори ҳар як зан шавҳари ӯст ва сардори Масеҳ Худо аст[+]. 4Ҳар марде, ки бо сари пӯшида дуо гӯяд ё паёми Худоро расонад, ба сардори худ беҳурматӣ мекунад. 5Инчунин, ҳар зане, ки бо сари луч дуо гӯяд ё паёми Худоро расонад, ба сарвари худ, яъне ба шавҳараш беҳурматӣ мекунад. Чунки вай дар ин ҳолат ба монанди зани сартарошида аст[+]. 6Агар зан рӯймол бастан нахоҳад, бигзор мӯйи сарашро қайчӣ кунад. Вале агар ӯ аз мӯйи бурида ё аз сари тарошида шарм дорад, бигзор рӯймол бандад.

7Мард набояд сарашро пӯшонад, зеро ӯро Худо ба Худ монанд офаридааст ва ӯ бузургии Худоро нишон медиҳад. Зан бошад, бузургии шавҳарашро нишон медиҳад. 8Зеро мард аз зан не, балки зан аз мард офарида шудааст. 9Мард барои зан не, балки зан барои мард офарида шудааст. 10Бинобар ин, ба хотире ки фариштагон мебинанд, зан бояд ба сараш рӯймол бандад, то нишон диҳад, ки дар зери итоат аст.

11Лекин дар ҳаёте, ки мо бо Худованд дорем, мард ба зан вобаста асту зан ба мард[+]. 12Зан аз мард офарида шуда бошад ҳам, мард аз зан таваллуд мешавад. Ҳамаи ин аз тарафи Худост.

13Худатон фикр кунед, оё аз рӯйи одоб аст, ки зан бо сари луч ба Худо дуо гӯяд?! 14Инчунин, худи шумо табиатан намефаҳмед, ки мӯйи дароз барои мард шармовар аст?! 15Мӯйи дарози зан бошад, боиси ифтихори ӯст ва барои пӯшонидани сар ба ӯ дода шудааст. 16Ба касе, ки дар ин бора баҳс кардан мехоҳад, гуфтаниам, ки мо ва дигар ҷамоатҳои Худо ба ғайр аз ин одати дигар надорем.


Таоми шом барои ёдоварии марги Худованд

17Дар мавриди дастурҳои дигар шуморо таъриф намекунам, чунки вақте ки шумо ҷамъ мешавед, шумо на фоида, балки бештар зарар меоред. 18Аввалан, ман шунидам, ки дар ҷамъомади худ шумо байнатон ба ҷудоӣ роҳ медиҳед. То як дараҷа бовар мекунам, ки ин хабар рост аст[+]. 19Лекин албатта, гуногунфикрӣ бояд дар байнатон бошад, то писандидагони Худо маълум шаванд[+].

20Ҳангоме ки шумо ҳама якҷоя дар сари як дастархон нишаста, таом мехӯред, онро шоми Худованд ном бурдан номумкин аст. 21Зеро баъзеи шумо баднафсона хӯрок мехӯреду ба дигарон чизе намегузоред. Дар натиҷа яке серу маст мешаваду дигаре гурусна мемонад. 22Чӣ, магар шумо хона надоред, ки дар он ҷо хӯреду нӯшед?! Ё шумо ҷамоати Худоро шарманда карданӣ ҳастед?! Ё мехоҳед, ки камбағалоне, ки бо худ хӯрок оварда наметавонанд, хиҷолат кашанд? Ба шумо чӣ гӯям?! Барои ин коратон шуморо таъриф кунам?! Албатта не!

23Он чи ки Худованд Исои Масеҳ дар бораи ин шом фармудааст, чунин аст ва ман ҳам пештар онро ба шумо таълим дода будам. Худованди мо Исо дар шоме, ки Яҳудо ба Ӯ хиёнат кард, нонро гирифта,[+] 24ба Худо шукр гуфт ва онро пора карда ба шогирдонаш тақсим намуда гуфт: «Нонро гирифта бихӯред, чунки ин бадани Ман аст, ки бароятон қурбонӣ карда мешавад. Барои ёдоварии Ман ҳамин тавр бикунед»[+].

25Айнан ҳамин тарз Исо пас аз таоми шом косаро гирифта гуфт: «Ин коса аҳду паймони навест, ки Худо бо халқаш бо хуни Ман бастааст. Ҳар боре ки аз ин коса нӯшед, Маро ба ёд оваред»[+].

26Бо ин восита, то замони бозгашти Худованд Исо, ҳар боре ки ин нонро мехӯреду аз ин коса менӯшед, шумо хабари марги Худовандро эълон мекунед.

27Бинобар ин ҳар касе, ки бепарвоёна аз нон бихӯрад ва аз косаи Худованд бинӯшад, бар зидди бадан ва хуни Худованд гунаҳкор мешавад[+]. 28Аз ин рӯ шахс бояд аввал худашро санҷида, сипас ин нонро хӯрда, аз ин коса нӯшад. 29Агар касе нонро, ки бадани Масеҳ аст, бихӯрад ва аз коса, ки хуни Масеҳ аст, бинӯшад ва дарк накунад, ки имондорон дар Масеҳ як ҳастанд, Худо ӯро ҷазо медиҳад. 30Барои ҳамин дар байнатон одамони касалу заиф зиёданд ва ҳатто бисёриҳо мурдаанд.

31Агар мо худамонро месанҷидем, ҷазо намегирифтем. 32Вале Худованд моро ҳозир ҷазо дода, тарбия мекунад, то ки дар охирзамон бо беимонон ҳукм карда нашавем.

33Бародарону хоҳаронам, ҳангоме ки ҳамаатон дар сари як дастархон мешинед, ҳамдигарро интизор шавед. 34Агар касе хеле гурусна бошад, бояд дар хонааш хӯрад, то ки ҷамъ шудани имондорони ҷамоат сабаби ҳукмшавӣ нагардад.

Дар бораи чизҳои дигар бошад, вақте ки худам ба наздатон меоям, фармон медиҳам.

### 12


Қобилият ва атоҳо аз тарафи Рӯҳулқудс

1Бародарону хоҳарон, ман мехоҳам, ки шумо дар бораи қобилиятҳое, ки аз тарафи Худо меоянд, яъне дар бораи атоҳои рӯҳонӣ донед[+]. 2Шумо медонед, пеш аз пайрави Исо шуданатон дигарон шуморо ба роҳҳои бад бурда, ба парастиши бутҳои безабон меоварданд[+]. 3Барои ҳамин мехоҳам донед, ки агар шахс дар вуҷудаш Рӯҳулқудс[†] дошта бошад, ӯ «Лаънат ба Исо!» намегӯяд. Инчунин, агар шахс дар вуҷудаш Рӯҳулқудсро надошта бошад, «Исо Худованд аст» гуфта наметавонад[+].

4Атоҳои рӯҳонӣ гуногунанд, лекин ҳамаашон аз як тараф, яъне аз тарафи Рӯҳулқудс меоянд[+]. 5Хизматҳо гуногунанд, лекин ҳама ба як Худованд хизмат мекунанд[+]. 6Фаъолиятҳо низ гуногунанд, аммо як Худост, ки дар ҳама амал мекунад[+].

7Ба ҳар яки мо атои рӯҳонӣ дода мешавад, то ки мо ба ҳамдигар ёрӣ расонда тавонем. 8Масалан, Рӯҳулқудс ба касе атое медиҳад, ки ӯ суханони хирадмандона гӯяд. Ҳамон Рӯҳ ба каси дигар атои донишманд будан, 9ба касе имони боқувват ва ба дигаре атои шифо бахшиданро медиҳад[+]. 10Рӯҳулқудс ба яке қувваи муъҷизакорӣ, ба дигаре атои расондани паёми Худо медиҳад. Ба каси дигар қобилияти фаҳмидани он ки оё паёми шунидааш ҳақиқатан аз тарафи Худо аст ё не, дода мешавад. Ба касе атои бо забонҳои гуногун гап задан ва ба дигаре қобилияти тарҷума кардани онҳо дода мешавад[+]. 11Лекин ҳамаи инро айнан ҳамон Рӯҳ ба амал меорад, ки мувофиқи хости Худ ба ҳар кас ҳар аторо медиҳад.


Имондорон дар Масеҳ як бадан ҳастанд

12Бадани одам узвҳои бисёр дорад, вале ҳамаи узвҳо як баданро ташкил медиҳанд. Бадани Масеҳ[†] низ ҳамин гуна аст[+]. 13Рӯҳулқудс моро фаро гирифта, таъмид[†] дод, то ки аз мо як гурӯҳи имондорон ташкил диҳад. Баъзеи мо яҳудӣ ва баъзеамон юнонӣ ҳастем. Баъзеамон ғулом ва баъзеамон озод ҳастем. Вале Рӯҳулқудс ҳар якеамонро қисми як бадан, яъне бадани Масеҳ гардондааст ва ҳамон Рӯҳулқудс дар вуҷуди ҳар яке аз мо зиндагӣ мекунад[+].

14Бадан на аз як узв, балки аз узвҳои бисёр иборат аст. 15Агар пой гӯяд: «Ман ба ин бадан тааллуқ надорам, чунки даст нестам», наход ки он, ба ин сабаб ба бадан тааллуқ надошта бошад?! 16Ё агар гӯш гӯяд: «Ман ба ин бадан тааллуқ надорам, чунки чашм нестам», наход ки он ба ин сабаб ба бадан тааллуқ надошта бошад? 17Агар тамоми бадан чашм мебуд, чӣ гуна бадан гӯш карда метавонист? Ё агар тамоми бадан гӯш мебуд, чӣ гуна бадан бӯйида метавонист? 18Лекин Худо ҳар як узвро мувофиқи хости Худ дар бадан ҷойгир кардааст. 19Агар бадан аз як узв иборат мешуд, чӣ тарз он вуҷуд дошта метавонист?! 20Аммо дар асл аъзо бисёр, вале бадан яктост. 21Чашм наметавонад ба даст гӯяд: «Ман ба ту эҳтиёҷ надорам». Ё сар наметавонад ба пойҳо гӯяд: «Ман ба шумо эҳтиёҷ надорам».

22Баръакс, он узвҳое, ки ба назарамон аз ҳама сустанд, дар асл аз ҳама заруртаранд. 23Узвҳоеро, ки паст мешуморему намоён шуданашон шармовар аст, бо диққати бештар ва оқилона мепӯшонем, 24вале узвҳои зебои мо ба пӯшондан ҳеҷ эҳтиёҷе надоранд. Худи Худо баданро тарзе офаридааст, ки узвҳои сусттарро бештар қадр кунем, 25то ки дар байни узвҳо на ҷудоӣ, балки ғамхории якдигар бошад. 26Агар як узви бадан ба дард ояд, ҳамаи узвҳо ба дард меоянд. Агар яке аз узвҳо сазовори таъриф шавад, ҳамаи узвҳои бадан шодӣ мекунанд[+]. 27Ҳамаи шумо дар якҷоягӣ бадани Масеҳро ташкил мекунед ва ҳар яке аз шумо узви бадани Ӯ мебошед[+]. 28Худо дар ҷамоати имондорон[†] аввал фиристодагон,[†] дуюм пайғамбаре, ки паёми Худоро мерасонад ва сеюм муаллимонро таъин намуд. Инчунин, Худо ба баъзеҳо атои муъҷизакорӣ, атои шифодиҳӣ, атои ёрирасонӣ, атои роҳбарӣ ва қобилияти ба забонҳо гап заданро додааст[+].

29Бинед, на ҳама фиристодаи Худованд мебошанд! На ҳама пайғамбар ва муаллим мебошанд. На ҳама муъҷиза нишон медиҳанд. 30На ҳар кас атои шифодиҳӣ дорад. На ҳама бо забонҳо сухан меронанд. На ҳама забонҳоро тарҷума мекунанд. 31Лекин шумо атоҳои рӯҳонии бузургтарро хоҳон бошед.

Ман ба шумо роҳи беҳтаринро нишон медиҳам[+].

### 13


Роҳи муҳаббат

1Агар ман бо забонҳои одамӣ ва фариштагон гап занаму муҳаббат надошта бошам, ман ба мисли миси пурсадо ё лаъличаи ҷарангосӣ ҳастам. 2Агар атои расондани паёми Худоро дошта бошам ва аз тамоми сирру асрор бохабар бошам, ҳар гуна дониш дошта бошам ё агар имоне дошта бошам, ки кӯҳро аз ҷояш ҷунбонаму муҳаббат надошта бошам, ман ҳеҷ касам[+]. 3Агар тамоми сарватамро ба камбағалон тақсим кунам ва ҳатто баданамро барои сӯзонидан қурбон кунаму муҳаббат надошта бошам, ягон фоида намебинам.

4Муҳаббат пуртоқату меҳрубон аст. Муҳаббат ҳасад намебарад, ҳавобаланд нест ва ғурур надорад. 5Муҳаббат дағалӣ намекунад, худписанд ва зудранҷ нест ва кина ба дил намегирад. 6Муҳаббат аз беинсофӣ шодӣ намекунад, балки аз ростӣ хушҳол мешавад. 7Муҳаббат ҳамеша сабр мекунад ва бовар менамояд, ба ҳама чиз умед мебандад ва ба ҳама чиз тоб меорад. 8Атои расондани паёми Худо аз байн меравад, забонҳо хомӯш мешаванд ва дониш мегузарад, лекин муҳаббат то абад мемонад.

9Мо ҳама чизро намедонем ва паёми Худоро расонданамон комил нест. 10Аммо, вақте ки пуррагӣ меояд, ҳама чизи нопурра аз байн меравад. 11Масалан, вақте ки ман кӯдак будам, ҳамчун кӯдак гап мезадаму фикру муҳокима мерондам. Лекин вақте ки калон шудам, ҳар чизи кӯдакиро фаромӯш кардам[+]. 12Ҳозир мо Худоро ба мисли сурати хира дар оинаи чанголуд дида метавонем. Дар он дунё Ӯро рӯ ба рӯ хоҳем дид. Ҳозир мо ҳама чизро намедонем, лекин дертар чи хеле ки Худо моро ба таври пурра мефаҳмад, мо низ ҳамон тавр ба таври комил мефаҳмем[+].

13Хулоса, ин се чиз боқӣ мемонад, ки инҳо имон, умед ва муҳаббат мебошанд. Вале муҳаббат бузургтарини онҳо аст.

### 14


Суханронӣ бо забонҳои фаҳмо ва нофаҳмо

1Дар пайи муҳаббат бошед ва талабгори атоҳои рӯҳонӣ, бахусус, хоҳони атои расондани паёми Худо бошед[+]. 2Касе ки аз тарафи Рӯҳулқудс[†] атои бо забонҳои бегона гапзаниро дорад, ӯ на ба одамон, балки ба Худо муроҷиат мекунад. Зеро, вақте ки ӯ ба воситаи Рӯҳулқудс сирру асрорро мегӯяд, ҳеҷ кас гуфтаҳояшро намефаҳмад. 3Вале пайғамбар, ки бо забони фаҳмо паёми Худоро мерасонад, барои обод гардондан ва дастгирию дилбардории одамон ин корро мекунад. 4Касе ки ба забони бегонае гап мезанад, фақат худашро обод мекунад. Вале пайғамбар, ки паёми Худоро мерасонад, ҷамоатҳои имондоронро обод мекунад.

5Мехоҳам, ки ҳамаатон бо забонҳои бегона сухан ронед, лекин бештар мехоҳам, ки паёми Худоро ба дигарон расонед. Ба ғайр аз ҳолатҳое ки забонҳо тарҷума мешаванд, пайғамбар аз оне ки бо забонҳо гап мезанад, муҳимтар аст. Он гоҳ тамоми ҷамоат обод мешавад.

6Бародарону хоҳарон, агар ман ба наздатон омада, ба забонҳо сухан ронам, шумо аз ман чӣ фоида мегиред?! Лекин агар он чиро, ки Худо ба ман нишон додааст ё донише ё паёми илоҳӣ ё таълимотро биёрам, фоиданок мешуд. 7Бо забонҳо гап заданро ба най ё чанг, ки асбобҳои беҷон ҳастанд, монанд мекунам. Агар онҳо садоҳои равшан набароранд, пас оҳанги онҳоро чӣ гуна фаҳмем? 8Агар карнай садои номуайян барорад, кӣ ба ҷанг омода мешавад?! 9Ҳамин тавр, агар шумо ҳам бо суханони номаълум гап занед, одамон сухани шуморо чӣ хел мефаҳманд?! Шумо танҳо ба дару девор гап мезанеду халос!

10Дар ин ҷаҳон забонҳои дигар бисёранд ва ҳар кадоме мазмунеро ифода мекунад. 11Агар ман суханони каси дигарро нафаҳмам, ман ба гӯянда бегона ҳастаму ӯ ба ман бегона. 12Модоме ки ташнаи атоҳои рӯҳонӣ ҳастед, ҳамонашро бештар ба даст оред, ки боиси обод гардидани ҷамоати имондорон[†] мешавад.

13Аз ин рӯ касе, ки ба забонҳо сухан меронад, бояд дуо кунад, то ки гуфтаҳояшро тарҷума карда тавонад. 14Зеро, агар ман ба забоне дуо кунам, рӯҳам дар вуҷудам дуо мекунад, лекин гуфтаҳоямро худам намефаҳмам ва ақлам фоидае намебинад.

15Пас чӣ бояд кунам?! Ман ҳам бо рӯҳи худ ва ҳам бо суханони ба худ фаҳмо дуо мекунам, ман ҳам бо рӯҳ ва ҳам бо суханони ба худ фаҳмо суруд мехонам[+]. 16Агар шумо Худоро ба забоне шукр гӯед, ки фақат рӯҳи худатон мефаҳмад, чӣ тарз дигарон бо дуои шумо розӣ шуда, «Омин» мегӯянд, дар ҳоле ки дар бораи чӣ дуо карданатонро намефаҳманд[+]? 17Шумо Худоро ба забонҳо хеле нағз шукргузорӣ мекунед, лекин дигарон обод намешаванд.

18Худоро шукр мегӯям, ки ман аз ҳар яки шумо зиёдтар ба забонҳо сухан меронам. 19Лекин дар ҷамоати имондорон ба ҷойи даҳ ҳазор калимаи нофаҳмо беҳтар аст, ки бо панҷ калимаи фаҳмо сухан гӯям, то ки дигаронро таълим диҳам.

20Бародарону хоҳарон! Дар фаҳмидани ин чизҳо монанди кӯдакон набошед, вале дар фикрронӣ баркамол бошед. Нисбат ба бадӣ бошад, ба мисли тифли навзод рафтор кунед[+]. 21Зеро Худованд дар навиштаҷот[†] гуфтааст: «Ман ба забони халқҳои дигару ба воситаи одамони бегона сухан меронам, лекин бо вуҷуди ин халқи Худам Маро гӯш намекунад».

22Ҳамин тавр, забонҳо нишон медиҳанд, ки на имондорон, балки беимонон дар зери ҳукми Худо ҳастанд. Аммо атои расондани паёми Худо на барои беимонон, балки барои манфиати имондорон аст[+]. 23Агар шумо имондорон дар ҷамоат ҷамъ шаведу ҳамаатон ба забонҳо гап занед ва беимон ё одамони бегона ба он ҷо даромада монад, оё ӯ фикр намекунад, ки шумо девона шудаед?![+] 24Вале агар ҳама каломи Худоро эълон кунанд, шахси беимон ё каси бегона ба ҷамоат даромада, аз шунидани каломи Худо гуноҳҳояшро мефаҳмад, ки ӯ дар зери ҳукм аст. 25Ба ин восита сирру асрори дилаш ошкор мешавад. Ӯ рӯ ба замин афтода, Худоро парастиш мекунад ва эътироф менамояд, ки ба ростӣ, Худо дар байни шумо аст.


Тартиби парастиш

26Пас дӯстон, чӣ бояд кард? Ҳангоме ки ҷамъ мешавед, бигзор яке аз шумо суруд бихонад, дигаре аз каломи Худо таълим диҳад, дигаре ҳақиқатеро, ки Худо ба вай кушодааст, баён созад, касе ба забоне гап задан ва дигаре тарҷума кардани забонро ба уҳда гирад. Ҳамаи инро барои ободии ҷамоати имондорон бикунед[+].

27Агар дар байнатон шахсоне бошанд, ки бо забон гап мезананд, бигзор ду нафар ё бисёраш се нафар бо навбат гап зананд. Сипас як нафар сухани онҳоро тарҷума кунад. 28Вале агар тарҷумон набошад, бигзор донандаи забон дар ҷамоат бо овози баланд сухан нагӯяд ва хомӯшона танҳо ба худ ва ба Худо гап занад.

29Аз байни пайғамбарон бигзор ду ё се нафарашон паёми Худоро гӯянд ва дигарон суханони онҳоро тафтиш кунанд[+]. 30Аммо агар Худо ба касе аз нишастагон паёме диҳад, бигзор гӯяндаи аввал хомӯш шавад. 31Бо ин тартиб шумо метавонед, бонавбат ҳамаатон паёми Худоро расонед, то ки ҳама таълим гиранд ва рӯҳбаланд шаванд. 32Пайғамбарон бояд атои худро идора кунанд. 33Зеро Худо мехоҳад, ки ба монанди тамоми ҷамоатҳои халқаш ҳама чиз дар осоиштагӣ бошад, на дар бетартибӣ.

34Занон бояд ҳангоми маҷлиси ҷамоат хомӯш бошанд. Ба онҳо сухан гуфтан иҷозат дода нашудааст. Аз рӯйи шариати[†] Мусо онҳо бояд фармонбардор бошанд[+]. 35Агар савол дошта бошанд, бигзор дар хона аз шавҳарони худ пурсанд. Зеро сухан гуфтани занон ҳангоми маҷлиси ҷамоат аз рӯйи одоб нест.

36Ё шумо қуринтиён, фикр мекунед, ки каломи Худо аз шумо баромадааст ё танҳо ба шумо омада расидааст? 37Агар касе худро пайғамбар ё шахси рӯҳонӣ шуморад, бояд эътироф кунад, ки навиштаи ман фармони Худованд мебошанд. 38Агар ӯ ба ин навиштаи ман аҳамият надиҳад, ба вай низ аҳамият надиҳед.

39Ҳамин тавр, дӯстон, талабгори атои расондани паёми Худо бошед, вале ба забонҳо гап заданро манъ накунед[+]. 40Лекин ҳама чиз бояд дар доираи тартибу интизом ба амал ояд[+].

### 15


Зиндашавии Исои Масеҳ

1Бародарону хоҳарон, хотиррасон кардан мехоҳам, ки хушхабареро, ки пештар ба шумо эълон мекардам, қабул кардед ва дар он устувор истодаед. 2Агар шумо хушхабареро, ки эълон кардаам, маҳкам нигоҳ доред, он шуморо наҷот медиҳад, вагарна беҳуда имон овардаед[+]. 3Аввал ин ки ман хушхабари гирифтаамро ба шумо расондам, ки чунин аст: Масеҳ,[†] мувофиқи навиштаҷот,[†] барои гуноҳҳои мо мурд[+]. 4Ӯ гӯронида шуд ва дар рӯзи сеюм мувофиқи навиштаҷот Худо Ӯро зинда кард. 5Аввал Ӯ ба Петрус ва баъд ба дувоздаҳ фиристодагонаш,[†][+] 6сипас дар як вақт ба зиёда аз панҷсад нафар пайравонаш зоҳир гардид. Баъзе пайравонаш аллакай вафот кардаанд, лекин бештари онҳо дар қайди ҳаётанд. 7Сипас Ӯ ба Яъқуб ва дертар ба тамоми фиристодагонаш зоҳир шуд[+].

8Аз ҳама охир ба ман зоҳир шуд, ки ман ба таври ғайриодӣ фиристода шуда будам![+] 9Чунки ман дар байни дигар фиристодагон қадри камтар дорам. Азбаски пештар ҷамоати Худоро дунболагирӣ мекардам, ҳатто сазовор нестам, ки худамро фиристода биномам[+].

10Аммо ба воситаи файзу меҳрубонии Худо он чи имрӯз ҳастам ва файзе, ки Ӯ бар ман додааст, беҳуда нест. Чунки аз ҳамаи фиристодагон зиёдтар меҳнат кардам ва на ман, балки Худо ба воситаи ман бо файзаш кор мекард[+]. 11Лекин фарқ надорад, ки шумо хушхабарро аз ман шунидед ё аз онҳо. Муҳим он аст, ки шумо ба хушхабаре имон овардед, ки ҳамаи мо онро эълон мекунем.


Зиндашавии пайравони Исо

12Агар мо аз мурдагон зинда шудани Масеҳро эълон мекарда бошем, чӣ гуна баъзеи шумо мегӯед, ки зиндашавии мурдагон вуҷуд надорад[+]? 13Агар зиндашавии мурдагон вуҷуд надошта бошад, пас Масеҳ ҳам зинда нашудааст! 14Агар Масеҳ зинда нашуда бошад, ҳам хушхабарро эълон кардани мо беҳуда асту ҳам имони шумо беҳуда аст! 15Агар ҳақиқатан мурдагон зинда нашаванд, пас мо ба шумо дурӯғ гуфтаем, чунки мо ба шумо дар бораи Худо шаҳодат додем, ки Ӯ Исоро зинда кардааст. 16Охир агар мурдагон зинда нашаванд, пас Масеҳ ҳам зинда нашудааст. 17Агар Масеҳ зинда нашуда бошад, пас имон оварданатон беҳуда аст ва шумо то ҳол бо гуноҳҳоятон зиндагӣ мекунед[+]. 18Дар ин ҳолат онҳое ки бо имон ба Исои Масеҳ вафот кардаанд, нобуд шудаанд[+]. 19Агар ба Масеҳ фақат дар ин дунё умед дошта бошем, мо аз ҳамаи одамон бадбахттарин ҳастем. 20Аммо Масеҳ дар ҳақиқат аз байни мурдагон зинда карда шудааст ва Ӯ кафолати он аст, ки пайравонаш низ бархезонда мешаванд[+]. 21Чунон ки марг ба воситаи инсон ба ҷаҳон омадааст, зиндашавии мурдагон низ ба воситаи инсон ба вуҷуд омадааст[+]. 22Инсони аввалин – Одам гуноҳ карда, ба ҳамаи мо марг овард, лекин Масеҳ ба ҳамаи мо, ки ба Ӯ тааллуқ дорем, ҳаёт бахшид. 23Лекин ҳар кас дар навбати худ зинда хоҳад шуд. Аввал Худо Масеҳро аз мурдагон зинда кард, сипас ҳангоми бозгашташ онҳое, ки аз они Ӯ ҳастанд, зинда мешаванд[+].

24Сипас вақте ки дунё ба охир мерасад, Масеҳ тамоми қудрату қувватро шикаст дода, Подшоҳиро ба дасти Худо Падар месупорад[+]. 25Чунки то замоне ки Масеҳ ҳамаи душманонро зери пойҳои Худаш нагузорад, бояд ҳукм ронад[+]. 26Охирин душмане, ки нобуд карда мешавад, марг аст. 27Навиштаҷот мегӯяд, ки Худо ҳама чизро зери пойҳои Масеҳ гузоштааст. Вале маълум аст, ки Худое, ки ҳама чизро зери пойҳои Масеҳ гузоштааст, ба «ҳама чиз» дохил намешавад.[+] 28Вақте ки ҳама чиз таҳти фармони Масеҳ қарор мегирад, Масеҳ низ, ки Писари Худост,[†] Худро зери фармони Худое мегузорад, ки ҳама чизро ба зери итоаташ дароварда буд. Сипас Худо дар ҳама ҷо, сарвари ҳама чиз мегардад[+].

29Баъзе имондорон ба ҷойи одамони беимони вафоткарда дар об таъмид[†] гирифта, бо ин роҳ мехоҳанд, ки гузаштагонро пайравони Масеҳ гардонанд. Вале агар онҳо тамоман зинда нашаванд, чаро одамон ба ҷойи онҳо таъмид мегиранд?

30Мо барои чӣ беист худро ба хатар меандозем[+]? 31Бо фахре, ки аз шумо дар Худованди мо Исои Масеҳ дорам, қасам мехӯрам, ки ҳар рӯз бо марг рӯ ба рӯ мешавам[+]. 32Агар ман аз рӯйи фикри одамӣ бо эфесусиён, ки мисли ҳайвоноти ваҳшӣ ҳастанд, меҷангидам, чӣ фоида мегирифтам? Агар мурдагон зинда нашаванд, пас биёед «бихӯрему бинӯшем, зеро фардо мемирем». 33Фирефта нашавед, чунки ёрони бад шуморо аз роҳ мезананд. 34Ҳушёр шавед ва дигар гуноҳ накунед. Ман ин суханонро барои шарм дорондани шумо мегӯям, зеро баъзеҳо Худоро намешиносанд[+].


Саволҳо дар бораи дигаргуншавии бадан

35Шояд ягон кас пурсад: «Мурдагон чӣ гуна зинда мешаванд? Бадани зиндашудаашон чӣ гуна шакл мегирад?» 36Ин саволҳо бемаънианд! Тухмие, ки ба замин мекоред, то намирад, зинда намешавад[+]. 37Шумо на растаниро, балки як тухмиро, хоҳ донаи гандум хоҳ донаи дигар мекоред, ки ҳанӯз шакл нагирифтааст. 38Вале Худо ба ҳар навъи тухмӣ мувофиқи хости Худ ҷисм медиҳад.

39Ҷисмҳо гуногун мешаванд. Ҷисми одам аз ҷисми ҳайвон ва ҷисми паррандагон аз ҷисми моҳиён фарқ дорад. 40Ҷисмҳои осмонӣ ва заминӣ вуҷуд доранд, вале зебоии онҳо аз ҳам фарқ мекунад. 41Зебоии офтоб дигар асту зебоии моҳу ситораҳо ва дар навбати худ ситораҳо низ бо зебоӣ аз ҳамдигар фарқ мекунанд.

42Ҳангоми зиндашавии мурдагон низ чунин хоҳад буд. Он чи ки нобудшаванда аст, ба хок рафта, дар ҳолати абадӣ бармехезад[+]. 43Баднамуд ба хок рафта, дар ҳолати хушнамуд бармехезад. Дар ҳолати нотавонӣ гузошта шуда, дар ҳолати қудратмандӣ бармехезад. 44Бо бадани ҷисмонӣ ба хок супурда мешавад ва бо бадани рӯҳонӣ бармехезад. Чунон ки бадани ҷисмонӣ ҳаст, бадани рӯҳонӣ низ вуҷуд дорад.

45Дар навиштаҷот чунин омадааст, ки «Аввалин инсон, яъне Одам ҷони зинда гашт». Вале Масеҳ, ки «Одами охирин» аст, ба дигарон рӯҳи ҳаётбахш гардид. 46Чизҳои рӯҳонӣ аввал намеоянд. Аввал ҷисмонӣ, баъд рӯҳонӣ меояд. 47Одами якум аз хоки замин офарида шуд ва одами дуюм Масеҳ аз осмон аст[+]. 48Одамони хокӣ ба инсони хокии аввалин монанданд. Дар осмон бошад, ҳар як кас ба мисли Масеҳ, ки аз осмон аст, монанд мешавад. 49Ҳар яки мо дар замин ба мисли Одами аввалин бадан дорем. Дар осмон бошад, ҳар якеамон ба Масеҳ, ки аз осмон аст, монанд мешавем.


Тағйирёбии бадани имондорон дар рӯзи қиёмат

50Бародарону хоҳарон, ҳаминро ба шумо мегӯям, ки бадани ҷисмонии мо дар Подшоҳии Худо[†] мерос гирифта наметавонад. Чизҳои нобудшаванда чизҳоеро, ки нобуд намешаванд, ба даст оварда наметавонад.

51Гӯш кунед, ба шумо як сирро мекушоям, ки ҳамаамон намемирем, лекин ҳамаамон тағйир меёбем[+]. 52Ногаҳон, дар як мижа задан бо садои карнайи охирин дигаргун мешавем. Карнай садо мебарорад, сипас мурдагон ба таври абадӣ зинда карда мешаванд ва мо тағйир меёбем[+]. 53Зеро он чи нобудшаванда аст, бояд ба абадӣ табдил ёбад ва он чи миранда аст, бояд ба намиранда табдил ёбад[+]. 54Ҳангоме ки нобудшаванда ба абадӣ ва миранда ба намиранда мубаддал мешавад, суханони навиштаҷот ба амал меояд:

«Марг мағлуб шуд! Ғалаба!»
55«Эй марг! Ғалабаи ту куҷост?!
Эй марг! Неши ту куҷост?!»[+]

56Аз он ки мо гуноҳ мекунем, мемирем ва аз он ки шариати[†] Худоро дорем, гуноҳҳоямонро мефаҳмем[+]. 57Лекин шукри Худо, ки Ӯ ба воситаи Худовандамон Исои Масеҳ ба мо ғалаба медиҳад[+].

58Барои ҳамин, бародарону хоҳарони азизи ман, устувору матин бошед. Ба Худованд ҳамеша аз таҳти дил хизмат кунед, зеро медонед, ки меҳнати шумо дар пеши Худованд беҳуда нест.

### 16


Хайрия барои имондорони камбағал дар шаҳри Уршалим

1Акнун дар бораи ҷамъоварии маблағ, ки он барои ёрии халқи Худо аст, менависам. Ҳамон тавре ки ба ҷамоатҳои имондорони вилояти Ғалотия дастур додам, шумо низ ҳамон тарз амал кунед[+]. 2Ҳар якеатон, ҳар ҳафта рӯзи якшанбе вобаста ба даромади худ, чӣ қадаре ки тавонед, пул ҷудо кунед, то ки ҳангоми омадани ман ба ин кор машғул шудан лозим наояд[+]. 3Вақте ки ба пешатон меоям, шахсони интихобкардаи шуморо бо тавсиянома ба шаҳри Уршалим мефиристам, то ки онҳо хайрияи шуморо ба он ҷо баранд[+]. 4Агар ба Уршалим рафтани ман фоиданок бошад, бигзор онҳо ҳамроҳи ман раванд.


Нақшаи Павлус барои сафари оянда

5Дар бораи сафари ояндаам нақша дорам, ки аз вилояти Мақдуния гузашта, назди шумо ба шаҳри Қуринтус ба меҳмонӣ биёям[+]. 6Шояд муддате наздатон бимонам ё ҳатто зимистонро ҳамроҳатон гузаронам. Пас бо кумаки шумо ба сафари худ, ба ҳар ҷое ки бошад, давом диҳам. 7Ман намехоҳам, ки шуморо танҳо як сари қадам дида гузарам, балки агар Худованд хоҳад, пешатон бисёртар истодан мехоҳам. 8Ҳоло бошад ман дар шаҳри Эфесус ҳастаму то иди Ҳосилот дар ин ҷо мемонам,[+] 9чунки дар ин ҷо барои хизмати босамар тамоми имкониятҳо фароҳам аст. Аммо дар ҳамин ҷо ҳам муқобилони бисёр ҳастанд.

10Агар ҳамкорам Тимотиюс ба пешатон биёяд, эҳтиёт бошед, ки ӯ дар байни шумо аз хавфу хатар эмин бошад, зеро ӯ ба мисли ман хизмати Худовандро иҷро карда истодааст[+]. 11Ба ӯ беҳурматӣ накунед, балки ӯро бо сулҳ ба назди ман равон кунед. Ман интизори омадани ӯву бародарон ҳастам.

12Дар бораи бародари мо Апуллус гуфтаниам, ки аз ӯ бисёр хоҳиш намудам, ки бо бародарон ба назди шумо биёяд. Лекин айни замон ӯ тамоман чунин хоҳиш надорад. Аммо ҳар вақте ки имконият шуд, ба наздатон меояд[+].


Дастуроти охирин

13Ҳушёр бошед ва дар имонатон устувор бимонед. Далер ва боқувват бошед[+]. 14Ҳама коратонро аз рӯйи муҳаббат кунед[+].

15Бародарону хоҳарон, шумо аҳли оилаи Истефанусро мешиносед ва медонед, ки онҳо аввалин имондорон дар вилояти Охоия буданд ва худро ба хизмати халқи Худо супоридаанд[+]. 16Ман мехоҳам, ки шумо ба ин шахсон ва ба ҳар касе ки монанди онҳо хизмат карда, меҳнат мекунанд, итоат намоед[+]. 17Ман аз омадани ҳамшаҳриёнатон Истефанус, Фортунатус ва Охойқос хурсанд шудам. Зеро онҳо ҷойи холии шуморо пур карданд. 18Онҳо, чунон ки шуморо рӯҳбаланд карданд, маро низ ҳамон тавр рӯҳбаланд намуданд. Чунин одамонро иззату ҳурмат кунед.


Хайрухуш

19Ҷамоатҳои имондорони вилояти Осиё ба шумо – қуринтиён салом мерасонанд. Ҳамкоронам Акило ва занаш Прискила ва имондороне, ки дар хонаашон ҷамъ мешаванд, дар Худованд бароятон саломи гарму ҷӯшон мефиристанд[+]. 20Тамоми имондорон ба шумо салом мефиристанд. Якдигарро ба оғӯш гирифта, салом гӯед[+].

21Дар ин ҷумла аз ҳусни хатам мебинед, ки ин салом аз худи ман, Павлус аст[+].

22Ҳар кӣ Худовандро дӯст намедорад, гирифтори лаънат бод! Худованди мо биё![+]

23Бигзор файзу меҳрубонии Худованд Исо бо шумо бошад! 24Ман ҳамаи шуморо, ки пайравони Исои Масеҳ[†] ҳастед, дӯст медорам.

## 2-юм Қуринтиён

### 2-юм Қуринтиён

2-юм Қуринтиён


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]


### Пешгуфтор


НОМАИ ДУЮМ БА


ҚУРИНТИЁН


Пешгуфтор

Павлус, ки фиристодаи Исои Масеҳ буд, мактуби навбатиро пас аз навиштани номаи 1-ум ба Қуринтиён, тақрибан соли 55-уми пас аз милод, ҳангоме ки дар сафар буду дар бораи Исои Масеҳ хушхабарро мерасонд, навиштааст.

Павлус ва имондорони шаҳри Қуринтус ба якдигар муҳаббати бародаронаи самимӣ доштанд, лекин дар байнашон нофаҳмӣ ва хафагӣ пайдо шуда буд. Павлус ба ҷойи он ки ба пеши қуринтиён равад, дилашро дар ин мактуб ба онҳо холӣ мекунад. Ӯ дар ин мактубаш барои ислоҳи онҳо сахт гап зада мефаҳмонад, ки вай барояшон мисли падарест, ки аз корҳои нодурусти фарзандонаш азоб мекашад. Ӯ онҳоро барои фоидаи худашон тарбия мекунад. Ӯ мехоҳад, ки онҳо тавба карда, рафторашонро дигар кунанд, то ки дар вақти омадани Исо ҷазо дода нашаванд.

Инчунин ба Павлус лозим омад, ки фиристода будани худро ба қуринтиён исбот намояд. Чунки онҳо ба муаллимони дурӯғине гӯш медоданд, ки мегуфтанд: «Павлус дар асл аз тарафи Худо фиристода нашудааст, ки ба қуринтиён таълим диҳад».

Павлус ба қуринтиён хотиррасон мекунад, ки онҳо хабари хушро аввал аз ӯ шунида буданд ва вақте ки ба ҳақиқат имон оварданд, чи қадар хурсанд буданд. Ӯ боз ёдрас мекунад, ки вай шабу рӯз азобҳои зиёдро паси сар кард, то ки онҳо дар имон калон шаванд. Дар нишон додани муҳаббату ғамхорӣ Павлус барои онҳое, ки халқи Худоро роҳнамоӣ мекунанд, намунаи хуб аст. Ӯ онҳоро сӯиистифода намебарад, балки ба онҳо хизмат мекунад. Ӯ мехоҳад, ки онҳо барои наҷот ёфтан аз гуноҳ даст кашанд ва худотарсона зиндагӣ кунанд. Ӯ онҳоро илтимос мекунад, ки ҳақиқатро аз дурӯғ фарқ кунанд ва ба имондороне, ки муҳтоҷӣ доранд, ёрӣ диҳанд. Вай онҳоеро, ки ӯро хафа кардаанд, мебахшад. Чунин роҳбарон имрӯз ҳам бисёр ба мо лозим ҳастанд.

### 1


Саломи Павлус

1Салом ба аҳли ҷамоати имондорони[†] Худо дар шаҳри Қуринтус ва ба тамоми халқи Ӯ, ки дар вилояти Охоия зиндагӣ мекунанд! Ман, Павлус, ки бо хости Худо фиристодаи[†] Исои Масеҳ[†] таъйин шудаам ва бародари мо Тимотиюс[+] 2файзу меҳрубонӣ ва сулҳу осоиштагии Худо Падари мо ва Худованд Исои Масеҳро бар шумо хоҳонем.


Миннатдории Павлус ба Худо

3Ба Худо, ки Падари Худованди мо Исои Масеҳ ва Падари раҳмдил ва Худои ҳама гуна тасаллӣ аст, ҳамду сано бод![+] 4Ӯ моро дар ҳама гуна мусибатҳоямон тасаллӣ медиҳад, то ки мо низ бо ҳамон тасаллое, ки худамон аз Худо меёбем, дигаронро ҳам дар ҳама гуна мусибаташон дилбардорӣ намоем. 5Мо барои Масеҳ чӣ қадар бештар азоб кашем, ҳамон қадар зиёдтар Худо ба воситаи Масеҳ ба мо тасаллӣ медиҳад[+]. 6Агар мо азобу уқубат кашем, ин ба хотири тасаллову наҷоти шумост ва агар тасаллӣ ёбем, боз ҳам ба хотири тасалло ёфтани шумост. Дар ҳамин ҳолат шумо ба мисли мо бо сабру тоқат азобҳоеро, ки мо аз сар мегузаронем, паси сар мекунед[+]. 7Боварии комил дорем, ки чи хеле дар азобу уқубати мо шарик ҳастед, ҳамчунин дар тасаллое, ки аз Худо меёбем, шарик мешавед.

8Эй бародарону хоҳарон, мо намехоҳем, ки шумо аз мусибатҳое, ки дар вилояти Осиё ба сарамон омад, бехабар монед. Азобу уқубати ба сарамон омада аз қувватамон чунон зиёд буд, ки мо ҳатто аз зинда мондан умедамонро канда будем[+]. 9Дар ҳақиқат, мо интизор будем, ки ҳалок мешавем. Ин аз он сабаб рӯй дод, ки мо на ба қуввати худамон, балки ба Худое, ки мурдагонро зинда мекунад, таваккал кунем[+]. 10Ӯ моро аз хатари марговар наҷот дод ва боз ҳам наҷот медиҳад. Мо ба Ӯ умед мебандем, ки Ӯ боз моро наҷот хоҳад дод[+]. 11Шумо ҳам бо дуоҳоятон ба мо ёрӣ мерасонед, чунки Худо аз рӯйи меҳрубониаш ба дуоҳои зиёд ҷавоб дода, моро наҷот медиҳад ва бисёр одамон Ӯро шукр мегӯянд[+].


Дигаргуниҳо дар нақшаи Павлус

12Мо бо боварӣ ва виҷдони пок гуфта метавонем, ки дар ҳамаи корҳоямон бо нияти пок ва самимияте, ки Худо ба мо додааст, зиндагӣ кардем. Нисбат ба мардуми ҷаҳон ва бахусус нисбат ба шумо мо чунин рафтор намудем ва ин рафторамон на аз рӯйи хиради одамизод, балки аз рӯйи файзу меҳрубонии Худо буд[+]. 13-14Мо ба шумо танҳо чизҳоеро менависем, ки хонда ва маънояшро фаҳмида метавонед. Ҳатто агар ҳозир қисман суханамонро фаҳмед, умедворам, ки дар оянда пурратар мефаҳмед. Сипас дар Рӯзи бозгашти Худованди мо Исо чӣ гунае ки мо аз шумо фахр мекунем, шумо низ аз мо ҳамон тавр фахр мекунед[+]. 15Азбаски дилпур ҳастам, ки шумо ба мо боварӣ доред, қарор додам, ки ҳангоми сафар карданам ду бор ба пешатон омада, баракат диҳам. Яъне дар сари сафарам,[+] 16ҳангоми ба вилояти Мақдуния рафтан ва ҳам аз он ҷо бозгаштанам шуморо бинам. Он гоҳ шумо ба ман ёрӣ дода, маро ба сарзамини Яҳудия гусел карда метавонистед[+].

17Шояд шумо пурсед, ки чаро ман нақшаи ба пешатон омаданро тағйир додаам. Ё шояд шумо фикр кунед, ки ман ба мисли одами ҷаҳонӣ бепарвоёна нақша кашида, дар як вақт ҳам «Ҳа» ва ҳам «Не» мегӯям. 18Лекин чи хеле ки Худо ҳақиқатро мегӯяд, сухани мо низ ба шумо дар як вақт ҳам «Ҳа» ва ҳам «Не» намебошад[+]. 19Зеро Исои Масеҳ – Писари Худо,[†] ки ман ва Силову Тимотиюс Ӯро ба шумо эълон кардем, байни «Ҳа» ё «Не» дудила нест, балки ҳамеша дар «Ҳа» меистад[+]. 20Чи қадар ки ваъдаҳои Худо зиёд бошанд, ҳамаи онҳо дар Масеҳ ҷавоби «Ҳа» меёбад, чунки Масеҳ ҳамаи ваъдаҳоро иҷро мекунад. Барои ҳамин мо ба воситаи Масеҳ барои шукӯҳу бузургии Худо «Омин» мегӯем[+].

21Худо Худаш мову шуморо дар ягонагӣ бо Масеҳ устувор намуда, барои Худ интихоб кардааст. 22Ӯ Рӯҳи Худ, яъне Рӯҳулқудсро[†] ҳамчун муҳр дар диламон гузошта, нишон дод, ки мо аз они Ӯ ҳастем. Ҳамин Рӯҳ кафолати баракатҳоест, ки Худо бароямон медиҳад[+].

23Худо шоҳид аст, ки сабаби то ҳол ба шаҳри Қуринтус наомаданам он буд, ки намехостам шуморо ҷанг кунам[+]. 24Мо намехоҳем, ки бар имони шумо ҳукмронӣ кунем, чунки шумо дар имонатон устувор истодаед. Мо баръакс мехоҳем, ки барои хурсандиатон бо шумо ҳамкорӣ кунем.

### 2

1Ман қарор додам, ки агар омаданам сабаби ранҷишу андӯҳи шумо шавад, дигар ба пешатон наоям. 2Чунки агар шуморо ранҷонам, ғайр аз шумо, дигар кӣ маро хурсанд мекунад[+]? 3Барои ҳамин он мактубро навиштам, то ки вақти омадан касоне, ки бояд маро шод кунанд, сабаби ғамгин гаштани ман нашаванд. Зеро аниқ медонам, ки хурсандии ман ҳамаи шуморо шод месозад. 4Ман он мактубро бо андӯҳи бузургу гиряи бисёр ва дили дардманд навишта будам. Ман намехостам шуморо ғамгин кунам, балки хостам донед, ки чӣ қадар шуморо дӯст медорам[+].


Бахшидани имондоре, ки гуноҳ кардааст

5Дар бораи он бародар аз байнатон, ки пештар маро ранҷонида буд, инро мегӯям: ӯ на фақат маро, балки қисман (намехоҳам воҳима кунам) ҳамаи шуморо низ ранҷонидааст. 6Бисёре аз шумо аллакай ӯро ҷазо додед ва ин барои ӯ басанда аст[+]. 7Акнун вақти он расидааст, ки ӯро бахшед ва дилбардорӣ кунед, то ки ӯ аз ғаму ғуссаи аз ҳад зиёд аз по наафтад. 8Бинобар ин ман аз шумо илтимос мекунам, ки муҳаббати худро ба ӯ нишон диҳед.

9Инчунин ба воситаи он мактуб санҷидан мехостам, ки оё шумо ба фармонҳои ман пурра итоат мекунед ё не. 10Агар шумо касеро бахшед, ман низ ӯро мебахшам. Касеро, ки бахшидаам (агар дар асл бахшидан лозим бошад), ба хотири шумо дар ҳузури Масеҳ[†] бахшидаам, 11то ки шайтон моро фирефта накунад, зеро мо аз нақшаҳои ӯ бохабарем[+].

12Вақте ки ман барои эълон кардани хушхабари Масеҳ ба шаҳри Трӯос омадам, пай бурдам, ки барои дар он ҷо хизмат карданам Худованд тамоми имкониятҳоро фароҳам овардааст[+]. 13Аммо азбаски дар он ҷо бародарам Титусро наёфтам, парешон шудам. Сипас ман бо имондорони он ҷо хайрухуш карда, барои ҷустуҷӯи ӯ ба вилояти Мақдуния омадам[+].


Исои Масеҳ ғалаба медиҳад

14Ман Худоро шукр мегӯям, ки Ӯ моро дар ягонагӣ бо Масеҳ дар қатори ғолибшудагон қарор дода, ҳидоят мекунад. Ӯ ба воситаи мо донишеро, ки дар бораи Масеҳ аст, дар ҳама ҷо мисли бӯйи хуше паҳн мекунад[+]. 15Зеро мо ба мисли бӯйи хуш ҳастем, ки Масеҳ онро ба Худо тақдим мекунад ва он ҳам дар байни онҳое, ки наҷот меёбанд ва ҳам дар байни онҳое, ки ҳалок мешаванд, паҳн мешавад[+]. 16Барои онҳое, ки дар роҳи ҳалокат ҳастанд, мо бӯйи бади марг ҳастем ва барои онҳое, ки дар роҳи наҷот ҳастанд, мо бӯйи ҳаётбахш ҳастем. Ҳеҷ кас аз пеши худаш гуфта наметавонад, ки қобилияти расондани чунин паёмро дорад.

17Бисёриҳо паёми Худоро барои фоидаи шахсии худ эълон мекунанд, лекин мо чунин нестем. Баръакс ҳамчун хизматгорони Масеҳ мо медонем, ки Худо ба мо нигоҳ карда истодааст. Аз ин рӯ паёми Худоро аз самими дил эълон мекунем, зеро Худо моро барои ин кор фиристодааст.[†]

### 3


Хизматгорони аҳду паймони нав

1Шояд шумо фикр мекунед, ки мо боз худро таъриф мекунем, лекин ин тавр нест. Баъзеҳо бо худ тавсияномаҳо гирифта нишон медиҳанд, лекин мо муҳтоҷи тавсиянома аз ягон кас нестем. Мо аз шумо ҳам талаб намекунем, ки тавсиянома барои мо нависед[+]. 2Шумо худ тавсияномаи мо ҳастед, ки он дар диламон навишта шудааст ва онро ҳамаи одамон шинохта ва хонда метавонанд. 3Маълум аст, ки шумо номаи Масеҳ[†] ҳастед ва он натиҷаи хизмати моро дар байни шумо нишон медиҳад. Он на бо қалам, балки бо Рӯҳи Худои зинда навишта шудааст. Он на дар рӯйи лавҳасангҳо, балки дар дили одамизод навишта шудааст.

4Мо инро барои он мегӯем, ки ба воситаи Масеҳ ба Худо бовар дорем 5ва на барои он ки бо қуввати худ кореро анҷом медиҳем, чунки қобилиятҳои мо аз Худост. 6Ӯ ба мо қобилият додааст, ки хизматгорони аҳду паймони нав бошем. Ин аҳду паймон на шариати[†] навишташуда, балки аз Рӯҳулқудс[†] аст, зеро шариати навишташуда инсонро ба марг мебарад, аммо Рӯҳулқудс ҳаёт мебахшад[+].


Бузургии аҳду паймони нав дар муқоиса бо аҳду паймони куҳна

7Шариати дар лавҳасангҳо навишташуда одамонро ба марг ҳукм карда буд. Лекин Худо он шариатро бо чунон шукӯҳу бузургие дод, ки рӯйи Мусо аз он медурахшид. Он то ба дараҷае дурахшон буд, ки халқи Исроил ба чеҳраи ӯ нигоҳ карда наметавонистанд. Аммо ин нур оҳиста-оҳиста нопадид мешуд. 8Пас магар шукӯҳу бузургие, ки ба хизмати Рӯҳулқудс дахл дорад, бузургтар нест?! 9Агар аҳду паймони куҳна, ки ҳукм мебаровард, шукӯҳу бузургӣ дошта бошад, пас аҳду паймони нав, ки моро дар назди Худо сафед мекунад, чӣ қадар зиёд шукӯҳу бузургӣ дошта бошад?! 10Дар ҳақиқат шукӯҳу бузургии пешина дар муқоиса бо шукӯҳу бузургии беканори аҳду паймони нав бузург набуд. 11Агар шукӯҳи чизи гузарон ин қадар бузург буд, пас шукӯҳи чизи абадӣ боз ҳам бузургтар аст.

12Чун умед дорем, ки бузургии аҳду паймони нав то абад мемонад, хеле далерона сухан мегӯем. 13Ба мо лозим нест, ки мисли Мусо рӯямонро пӯшонем. Ӯ рӯяшро бо парда пӯшонида буд, то ки исроилиён[†] анҷоми шукӯҳу бузургии гузарандаро набинанд. 14Исроилиён якрав шудаанд ва то имрӯз ҳангоми хондани аҳду паймони қадим ин парда нокушода мемонад. Ин парда танҳо бо имон овардан ба Масеҳ бардошта мешавад[+]. 15Ҳатто имрӯз, ҳангоме ки онҳо шариати Мусоро мехонанд, ин парда дилашонро пӯшонидааст.

16Лекин ҳангоме ки шахс ба Худованд рӯ меоварад, парда бардошта мешавад. 17Худованд Рӯҳ аст ва дар он ҷое ки Рӯҳи Худованд ҳаст, он ҷо озодист[+]. 18Азбаски парда аз пеши назарамон бардошта шудааст, ҳамаи мо, имондорон зебоии пурнури Худовандро гӯё дар оина мебинем ва Худованд, ки Рӯҳ аст, моро бештару бештар ба Худ монанд мекунад[+].

### 4


Ганҷи бузург дар кӯзаҳои лойин

1Бинобар ин, азбаски Худо аз рӯйи раҳму шафқаташ ба мо чунин хизматро додааст, мо ҳаргиз рӯҳафтода намешавем[+]. 2Мо ҳама амалҳои пинҳони шармоварро рад мекунем. Мо касеро фиреб намедиҳем ё паёми Худоро нодуруст маънидод намекунем. Баръакс, дар ҳузури Худо ҳақиқатро ошкоро мегӯем ва ҳамин тавр одамони боваринок буданамонро ба ҳама нишон медиҳем[+]. 3Ҳатто агар хушхабаре, ки мо эълон мекунем, барои ягон кас пинҳон бошад, он фақат барои ҳалокшавандагон пинҳон аст[+]. 4Шайтон, ки худои ин ҷаҳон аст, зеҳни беимононро тира кардааст. Бинобар ин зеҳни онҳо бо нури хушхабар дар бораи Исои Масеҳи[†] пурнур, ки аз ҳар ҷиҳат мисли Худост, равшан намешавад[+]. 5Мо на худро, балки Исои Масеҳро эълон мекунем, ки Ӯ Худованд аст ва мо ба хотири Исо ба шумо хизмат мекунем[+]. 6Зеро Худое, ки дар вақти офаридани дунё дар торикӣ «Рӯшноӣ шавад», гуфтааст, бо нураш фикрҳои моро низ равшан кардааст, то ки мо шукӯҳу бузургии Ӯро, ки дар рӯйи Исои Масеҳ аст, бифаҳмем.

7Мо ки фақат ба монанди кӯзаҳои лойин ҳастем, ин дониши илоҳиро ҳамчун ганҷ дар худ нигоҳ медорем. Аз ин маълум мешавад, ки қуввати бузург на аз тарафи мо, балки аз тарафи Худо меояд[+]. 8Ба мо аз ҳар тараф фишор меоранд, лекин мо мағлуб нашудаем. Илоҷе надорем, лекин рӯҳафтода ҳам намешавем[+]. 9Моро дунболагирӣ мекунанд, лекин Худо моро тарк намекунад. Моро аз пой афтондаанд, лекин нобуд нашудаем[+]. 10Мо ҳамеша дар баданамон марги Исоро бардошта мегардем, то ки ҳаёти Ӯ дар баданамон низ зоҳир шавад[+].

11Мо зиндагон ҳамеша ба хотири Исои Масеҳ зери хатари марг ҳастем, то ки зинда будани Исо дар бадани мирандаи мо маълум гардад[+]. 12Аз ин рӯ, мо бо маргу азоб рӯ ба рӯ мешавем, то ки шумо ҳаёт ёбед.

13Дар навиштаҷот[†] омадааст: «Азбаски имон доштам, сухан гуфтам». Азбаски мо ҳам ҳамин гуна имон дорем, мо низ паёми Худоро нақл кардан мегирем. 14Зеро медонем ҳамон Худое, ки Худованд Исоро зинда кард, моро низ ҳамроҳи Исо зинда намуда, бо шумо ба ҳузураш мебарад[+]. 15Ҳамаи ин барои манфиати шумо аст, то ки файзу меҳрубонии Худо барои одамон бештару бештар гардад ва барои шукӯҳу бузургии Худо шукргузорӣ низ зиёд шавад.


Имон ба Худованд

16Барои ҳамин мо ҳаргиз рӯҳафтода намешавем. Ҳарчанд намуди зоҳирии мо, яъне баданҳоямон фарсуда шудан гирад ҳам, олами дарунии мо рӯз ба рӯз нав мешавад[+]. 17Зеро ранҷу азоби ҳозираи мо ночиз ва зудгузар аст. Аммо он барои мо чунон шукӯҳу бузургие меорад, ки аз ранҷу азоб беҳад бузургтар аст ва абадӣ мемонад[+]. 18Мо на ба чизҳое, ки мебинем, балки ба чизҳое, ки намебинем, чашм дӯхтаем. Зеро чизҳои заминӣ, ки дида мешаванд, муваққатӣ ҳастанд, вале чизҳои осмонӣ, ки дида намешаванд, абадианд[+].

### 5


Худо ба мо баданҳои нав медиҳад

1Мо медонем, ки дар ин дунё бадани мо ба мисли хаймае хонаи муваққатӣ аст, ки дар охири умрамон ҷамъ карда мешавад. Дар он вақт Худо бароямон хонаи осмонӣ, яъне бадани абадӣ медиҳад, ки онро на одамизод, балки Худи Худо сохтааст. 2Ҳоло ки мо баданҳои заминӣ дорем, оҳ кашида, орзу мекунем, ки бадани осмониамонро ҳамчун либоси нав ба бар кунем[+]. 3Азбаски мо баданҳои осмонӣ мегирем, рӯҳи бебадан нахоҳем буд[+]. 4Хаймаҳое, ки дар онҳо ҳоло зиндагӣ мекунем, бароямон бори вазнинанду мо оҳу нола мекунем. Хоҳиши мо мурдану аз ин бадан халос шудан нест, балки он аст, ки бо бадани осмонӣ пӯшонида шавем. Ин тавр бадани мирандаи мо ба бадани абадӣ табдил меёбад. 5Худи Худо моро барои қабул кардани баданҳои нави осмонӣ тайёр кардааст ва ҳамчун кафолате, ки ин баданҳои навро медиҳад, ба мо Рӯҳи Худашро бахшидааст[+].

6Бинобар ин мо ҳамеша дилпур ҳастем ва медонем, ки то вақте, ки дар бадани заминӣ зиндагӣ мекунем, бо Худованд дар осмон нестем. 7Мо на бо чизҳое, ки мебинем, балки бо имон зиндагӣ мекунем[+]. 8Бале, мо дилпур ҳастем ва мехоҳем, ки ҷисмҳои заминиамонро тарк карда, ба манзили худ, назди Худованд равем. 9Аз ин рӯ, чи дар ин ҷо бошем, чи дар он ҷо, беш аз ҳама кӯшиш менамоем, ки ба Ӯ писанд оем[+]. 10Зеро ҳамаи мо бояд пеши тахти Масеҳ[†] ҷавоб диҳем, то ки мувофиқи корҳои неку бадамон, ки бо ҷисми худ кардаем, подош гирем[+].


Мо намояндагони Масеҳ ҳастем

11Пас чун пеши тахти Ӯ ҷавоб медиҳем, тарси Худовандро дорем ва кӯшиш мекунем, ки мардумро ба сӯи наҷот ҳидоят намоем. Худо чӣ гуна одам будани моро медонад ва умедворем, ки шумо низ чӣ гуна будани моро медонед[+]. 12Ин чунин маъно надорад, ки мо боз худамонро таъриф карда истодаем. Балки ба шумо имкон медиҳем, ки аз мо фахр кунед, то ба онҳое, ки на бо чизҳои ботинӣ, балки бо чизҳои зоҳирӣ ифтихор мекунанд, ҷавобе дошта бошед[+]. 13Агар ба назар чунин намояд, ки аз ақл бегона шудаем, ин ба хотири Худост! Вале агар солимфикр бошем, ин ба хотири шумост[+]. 14Муҳаббати Масеҳ моро ба ҳар кор водор менамояд. Боварии комил дорем, ки чун Масеҳ барои ҳама мурдааст, пас ҳама барои ҳаёти пештараашон мурдаанд[+]. 15Масеҳ барои ҳама мурдааст, то ки зиндагон дигар барои худ зиндагӣ накунанд, балки барои Ӯ зиндагӣ кунанд, ки ба хотири онҳо мурд ва дубора зинда шуд[+].

16Дигар мо касеро аз нуқтаи назари одамӣ баҳо намедиҳем. Агар пештар Исои Масеҳро аз нуқтаи назари одамӣ баҳо медодем, пас ҳозир чунин намекунем. 17Ин чунин маъно дорад, ки ҳар касе, ки ба Масеҳ тааллуқ дорад, аз нав офарида шудааст. Он чи ки куҳна буд, даргузашт ва акнун ҳама чиз нав шудааст[+].

18Ҳамаи ин кори Худост. Ӯ ба воситаи Масеҳ моро бо Худ оштӣ додааст. Ҳоло моро вазифадор кардааст, ки паёми бо Худо оштӣ шуданро ба дигарон расонем[+]. 19Яъне Худо ба воситаи Масеҳ ҷаҳонро бо Худ оштӣ дода, гуноҳҳояшонро дигар ҳисоб намекунад ва ин паёми оштиро ба мо супурд[+]. 20Мо намояндагони Масеҳ ҳастем ва Худо ба воситаи мо ба одамон муроҷиат мекунад. Аз ин рӯ мо аз номи Масеҳ аз шумо илтиҷо мекунем, ки дигар ҳамчун душманони Худо зиндагӣ накарда, бо Ӯ оштӣ шавед[+]. 21Худо гуноҳҳои одамонро ба дӯши Масеҳ, ки комилан бегуноҳ буд, гузошт, то ки Ӯ мо гунаҳкоронро дар ягонагӣ бо Масеҳ беайбу росткор эълон кунад[+].

### 6

1Худо аз рӯйи файзу меҳрубониаш шуморо наҷот додааст. Ҳоло ҳамчун ҳамкорони Худо мо аз шумо илтиҷо мекунем, ки ин наҷотро зери по карда бефоида накунед[+]. 2Зеро Худо мегӯяд: «Дар вақти мувофиқ туро шунидам ва дар рӯзи наҷот ба ту мадад расондам».

Инак он вақти мувофиқ расидаасту имрӯз рӯзи наҷот аст.


Мушкилиҳои Павлус

3Мо ягон касро ба васваса намеандозем, то ки ҳеҷ кас хизмати моро бадном накунад. 4Баръакс, бо сабру тоқат дар ҳама чиз, дар азобу уқубат, дар муҳтоҷӣ ва дар ҳар гуна душворӣ худро ҳамчун хизматгорони бовафои Худо нишон медиҳем[+]. 5Мо шӯришҳову меҳнати сахт, лату кӯбу шабҳои бехобӣ ва гуруснагиро аз сар гузаронидем. 6Ҳамчунин мо хизматгорони Худо буданамонро дар дили соф, дониш, сабр, меҳрубонӣ, муҳаббати самимона ва ба воситаи Рӯҳулқудс,[†] ки дар вуҷудамон ҳаст, нишон медиҳем. 7Мо ҳақиқатро таълим медиҳем ва қудрати Худо дар вуҷудамон амал мекунад. Ҳам барои дасти чап ва ҳам барои дасти рости мо ҳаёти покамон ҳамчун аслиҳаи ҷангӣ аст[+]. 8Новобаста ба он ки одамон моро ҳурмат мекунанд ё намекунанд, ифтихор мекунанд ё бадгӯйӣ мекунанд, мо ба Худо хизмат мекунем. Мо ростқавл ҳастем, лекин одамон моро фиребгар меноманд[+]. 9Моро хуб намешиносанд, вале мо машҳур ҳастем. Бо марг рӯ ба рӯ бошем ҳам, ҳанӯз зинда ҳастем. Азобу шиканҷа кашем ҳам, кушта нашудаем[+]. 10Моро ғамгин мекунанд, мо бошем, ҳамеша шодӣ мекунем. Камбағал ҳастем, лекин дигаронро сарватманд мегардонем. Мо ҳеҷ чиз надорем, вале дорои ҳама чиз ҳастем[+].

11Эй мардуми шаҳри Қуринтус! Мо ба шумо кушоду равшан гап задем ва аз таҳти дил шуморо дӯст доштем. 12Мо муҳаббати худро аз шумо дареғ намедорем. Ин шумоед, ки муҳаббати худро аз мо дареғ медоред. 13Ман ба шумо ҳамчун ба фарзандони худам мегӯям, ки шумо низ дилҳои худро ба мо кушоед[+].


Аз онҳое, ки Худоро рад мекунанд, худро дур гиред

14Бо онҳое, ки беимонанд, якҷо нашавед. Охир росткорӣ бо бадкорӣ чӣ алоқа дорад? Ё нур бо торикӣ чӣ чизи умумӣ доранд[+]? 15Магар дар байни Масеҳ[†] ва шайтон ягонагие ҳаст? Охир имондор чӣ гуна шарики шахси беимон шуда метавонад[+]? 16Оё бутҳо ба макони муқаддаси Худо, яъне ба маъбадаш тааллуқ доранд? Албатта не! Мо маъбади Худои[†] зинда ҳастем. Чунон ки Худо гуфтааст: «Ман андаруни онҳо сокин шуда, дар байнашон мегардам. Ман Худои онҳо мешавам ва онҳо халқи Ман мешаванд».[+]

17«Барои ҳамин аз миёни беимонон берун омада, аз онҳо ҷудо шавед. Ба чизҳои нопоки онҳо нарасед ва Ман шуморо қабул хоҳам кард. 18Ман Падари шумо мешавам ва шумо писарону духтарони Ман мешавед», мегӯяд Худованди Тавоно.

### 7

1Дӯстони азиз, азбаски чунин ваъдаҳо дорем, бояд худро аз ҳар чизе, ки рӯҳу баданамонро ҳаром месозад, пок кунем ва азбаски аз Худо метарсем, худро пурра аз бадӣ ҷудо карда, ба Ӯ бахшида шавем[+].


Хурсандии Павлус аз рафтори имондорони шаҳри Қуринтус

2Моро дар дилҳоятон ҷой диҳед. Мо касеро наранҷондаем, касеро гумроҳ накардаем ва аз касе сӯиистифода набурдаем[+]. 3Ман инро барои айбдор намудани шумо намегӯям. Ман пештар гуфта будам, ки шумо он чунон дар дилҳои мо ҷой шудаед, ки на марг метавонад шуморо аз мо ҷудо созад, на зиндагӣ[+]. 4Ман ба шумо боварии комил дорам ва бо шумо хеле ифтихор дорам. Бо вуҷуди ҳамаи мушкилотам, ман пур аз тасаллӣ ҳастам ва шодии фаровон дорам[+].

5Пас аз он ки мо ба вилояти Мақдуния омадем, ҳеҷ оромие надоштем, чунки дар ҳама ҷо мусибат, атрофамон ҷангу ҷидол ва диламон дар тарсу ҳарос буд[+]. 6Лекин Худое, ки рӯҳафтодагонро таскин мебахшад, бо омадани Титус моро рӯҳбаланд намуд[+]. 7На фақат омаданаш, балки дилбардорие, ки ӯ аз шумо дид, моро рӯҳбаланд кард. Ӯ нақл кард, ки шумо маро сахт ёд кардаеду аз кори кардаатон пушаймон ҳастед ва то чӣ андоза барои муҳофизати ман бархостаед. Ин чизҳо маро беҳад шод кард!

8Агарчи суханони сахтам дар номаи пештара шуморо ғамгин карда бошад ҳам, ман аз навиштани он пушаймон нестам. Албатта дар аввал вақте фаҳмидам, ки он шуморо барои муддати кӯтоҳе ғамгин сохтааст, пушаймон шудам[+]. 9Лекин ҳозир аз навиштани он нома хурсанд ҳастам. На барои он ки шумо ғамгин шудед, балки барои он ки ин ғам сабаби тавбаи шумо гардид. Шумо бо хости Худо ғамгин шуда будед ва аз мо ягон зарар надидаед. 10Ғаме, ки Худо медиҳад, шахсро ба тавба мебарад, ба тавбае, ки дар натиҷа наҷот мебахшаду дар он пушаймонӣ нест. Аммо ғами ин дунё шахсро ба марг мебарад[+]. 11Охир бинед, ки ғами Худо дода чӣ қадар чизҳои хуб, аз қабили ҷидду ҷаҳд, хоҳиши худро ҳимоя кардан, тарс аз бадӣ, хоҳиши дидани ман, ғайрат ва ташнаи адолат буданро дар вуҷуди шумо бедор кард. Дар ҳамаи ин шумо нишон додед, ки дар ин кор беайб ҳастед.

12Мақсади ман он набуд, ки дар бораи шахси хатокарда ё ҷабрдида нависам. Балки мехоҳам, донед, ки шумо дар пеши Худо чӣ қадар ғами моро мехӯред[+]. 13Ин моро тасалло дод!

Азбаски ҳамаи шумо Титусро тасалло додед, ӯ хурсанд шуд ва мо бошем, аз шодии ӯ бештар хурсанд шудем. 14Ман дар назди Титус аз шумо ифтихор доштам ва шумо маро дар хиҷолат нагузоштаед. Чи хеле ки мо ҳамеша ба шумо сухани ростро мегуфтем, сухани таърифие, ки дар бораатон ба Титус гуфта будем, рост баромад. 15Ҳозир вақте Титус ба ёд меорад, ки чи хел ҳамаи шумо ӯро бо тарсу эҳтиром қабул карда, ба ӯ итоат карда будед, дар ҳаққи шумо зиёдтар ғамхорӣ мекунад. 16Ман бошам, бисёр хурсандам, ки дар ҳама чиз ба шумо бовар карда метавонам.

### 8


Хайру саховати ҷамоатҳои имондорон

1Бародарону хоҳарони азиз, мехоҳем, аз файзу меҳрубоние, ки Худо ба ҷамоатҳои вилояти Мақдуния додааст, огоҳ шавед. 2Дар вақти азобҳои зиёд шодию хурсандӣ ва камбағалии сахт онҳоро дасткушод карда буд[+]. 3Ман шаҳодат медиҳам, ки онҳо на танҳо аз рӯйи имконияташон, балки зиёдтар аз он, ихтиёран пул ҷамъ карда доданд[+]. 4Онҳо моро сахт илтиҷо намуданд, ки дар чунин хизмати боифтихор, яъне кумак расондан ба имондорони шаҳри Уршалим саҳмгузор бошанд[+]. 5Коре, ки онҳо карданд, аз он чи ки мо интизор будем, бештар буд. Онҳо аввал худро ба хизмати Худованд бахшида, сипас аз рӯйи хоҳиши Худо худро ба ихтиёри мо гузоштанд. 6Аз ин рӯ, мо аз Титус хоҳиш намудем, ки кори хайри дар байни шумо сар кардаашро ба охир расонад[+]. 7Азбаски аз ҳама чиз, яъне имон, сухандонӣ, дониш ва ғайрат сарватманд ҳастед ва мо низ нисбат ба шумо муҳаббати зиёд дорем, дар ин кори хайр низ дасткушод бошед[+].

8Ман ба шумо фармон намедиҳам, ки кумакпулӣ диҳед. Имондорони ҷамоатҳои дигар мехоҳанд ҳадя кунанд ва ман мехоҳам санҷам, ки муҳаббати шумо ҳам нисбати имондорони Яҳудия самимӣ ҳаст ё не[+]. 9Шумо файзу меҳрубонии Худовандамон Исои Масеҳро[†] медонед. Ӯ сарватманд буд, лекин ба хотири шумо камбағал шуд, то ки бо камбағалиаш шуморо сарватманд гардонад[+].

10Маслиҳати ман ба шумо ин аст, ки агар кори хайреро, ки соли гузашта сар карда будед, ба анҷом расонед, бароятон хуб мешавад. Соли гузашта шумо аввалин касоне будед, ки ба кори хайр даст задед ва ҳатто кори хайр карданро орзу кардед[+]. 11Он кореро, ки аз аввал бо ғайрати калон сар карда будед, акнун мувофиқи имкониятҳоятон ба анҷом расонед. 12Агар кумак кардан хоҳед, Худо онро аз рӯйи имкониятатон қабул мекунад ва на аз рӯйи он чи ки надоред[+].

13Ман намехоҳам, ки кумаки шумо ба дигарон осон ва барои худатон гарон афтад. Ман фақат мехоҳам, ки баробарӣ бошад. 14Шумо ҳозир метавонед, аз сарвати худ ба шахсони муҳтоҷ ёрӣ расонед. Дертар, ҳангоме ки онҳо доро мешаванд, дар муҳтоҷиатон ба шумо онҳо ёрӣ мерасонанд. Ҳамин тавр баробарӣ ба миён меояд[+]. 15Охир дар навиштаҷот[†] омадааст: «Касе ки бисёр чида буд, зиёдатӣ надошт ва касе ки кам чида буд, камӣ надошт».


Титус ва ҳамроҳони ӯ

16Шукри Худо дилсӯзие, ки ман нисбати шумо дорам, ба Титус ҳам дода шудааст. 17Ӯ на танҳо дархости моро барои омадан қабул кард, балки хеле боғайратона, ихтиёрӣ боз ба назди шумо омадан мехост. 18Ҳамроҳи Титус бародареро мефиристем, ки барои эълон кардани хушхабар дар ҳамаи ҷамоатҳои имондорон сазовори таъриф гардидааст. 19Инчунин, он бародарро ҷамоатҳо таъйин намуданд, ки ба мо дар ин кори хайр ҳамсафар бошад. Мо ин корро барои бузургии Худованд ва барои нишон додани некхоҳиамон анҷом медиҳем. 20Мо ин тавр кардем, то касе моро дар нодуруст истифода бурдани ҳадяҳое, ки саховатмандона дода шудаанд, айбдор накунад. 21Мо кӯшиш мекунем, ки на танҳо дар назари Худованд, балки дар назари одамон низ ростқавл бошем.

22Инчунин, ҳамроҳи онҳо боз як бародарро низ мефиристем, ки кӯшишу ғайрати ӯро чандин маротиба дар бисёр чизҳо санҷидаем. Азбаски ба шумо боварии зиёд дорад, кӯшишу ғайрати ӯ зиёдтар шудааст. 23Рафиқам Титус бошад, бо ман барои манфиати шумо кор мекунад. Бародарони дигари мо намояндагони ҷамоатҳо ҳастанд, ки одамон Масеҳро барои кори онҳо ситоиш мекунанд. 24Барои ҳамин ба онҳо меҳру муҳаббати худ ва сабаби аз шумо фахр карданамонро нишон диҳед, то ки ҷамоатҳои имондорон инро дида тавонанд[+].

### 9


Ёрии моддӣ барои имондорони шаҳри Уршалим

1Дар бораи хизмате, ки барои кӯмак расондан ба халқи Худо аст, ба шумо навиштанам зарур нест[+]. 2Ман кӯшишу ғайрататонро медонам ва аз шумо дар назди имондорони вилояти Мақдуния ифтихор мекунам, ки ҳанӯз як сол пеш шумо дар вилояти Охоия барои ёрӣ додан тайёр будед. Ин кӯшишу ғайрати шумо бисёриҳоро ба ёрӣ расондан шавқманд кардааст. 3Ҳоло бошад азбаски ман ба бародарон гуфта будам, ки шумо ҳадяи худро тайёр кардаед, онҳоро ба пешатон мефиристам. Онҳо рафта мебинанд, ки суханони таърифие, ки дар бораатон гуфта будам рост будааст[+]. 4Агар имондорони Мақдуния ҳамроҳи ман омада бинанд, ки баъд аз он ҳама таъриф ҳадяҳои шумо ҳанӯз тайёр нест, он гоҳ ҳам мо шарманда мешавем, ҳам шумо! 5Барои ҳамин лозим донистам, аз бародарон илтимос кунам, то ки онҳо пеш аз ман ба назди шумо рафта, он ҳадяҳое, ки ваъда карда будед, пешакӣ тайёр кунанд, то ки он на маҷбурӣ, балки ба таври ихтиёрӣ бошад.

6Хуллас, касе ки хасисона мекорад, кам дарав мекунад ва касе ки саховатмандона мекорад, фаровон дарав мекунад[+]. 7Ҳар кас бояд дар дилаш ба қароре ояд, ки чӣ қадар медиҳад ва на бо дили нохоҳам ва на ба таври маҷбурӣ. Зеро Худо онҳоеро, ки бо хурсандӣ хайр мекунанд, дӯст медорад. 8Худо метавонад бо ҳар гуна баракат шуморо сарватманд гардонад, то ки ҳама вақт ҳама муҳтоҷиҳои худро бартараф намоед ва ба дигарон низ ба таври фаровон хайр кунед[+]. 9Чи хеле ки навиштаҷот[†] мегӯяд: «Ӯ бо саховатмандӣ ба камбағалон додааст. Росткории Ӯ то абад пойдор мемонад».

10Худо ки барои коранда тухмӣ ва барои хӯрдан нон медиҳад, ба кишти шумо афзунӣ мебахшад ва самараи корҳои некатонро зиёд мегардонад. 11Ӯ шуморо ба ҳар восита баракат медиҳад, то ки аз ҳар ҷиҳат дасткушод бошед. Ҳангоме ки мо ҳадяҳои шуморо ба шахсони эҳтиёҷманд мерасонем, онҳо ба Худо шукр мегӯянд[+].

12Зеро бо ин ҳадяҳо на фақат муҳтоҷиҳои халқи Худо бартараф мешавад, балки инчунин ба Худо шукргузории зиёд рафта мерасад. 13Барои ин хизмати шумо шахсони эҳтиёҷманд ва ҳама Худоро ситоиш мекунанд, чунки он имони шуморо исбот мекунад. Шумо ба хушхабари Масеҳ[†] итоат мекунед ва ба халқи Худо саховатмандона хайр менамоед[+]. 14Имондорони Уршалим ба хотири файзу меҳрубонии беандозае, ки Худо ба шумо додааст, бо муҳаббати зиёд барои шумо дуо мекунанд. 15Биёед, Худоро барои ин туҳфааш, ки онро бо сухан ифода карда намешавад, шукр гӯем!

### 10


Павлус хизматашро ҳимоя мекунад

1Шумо дар бораам нодуруст гумон мекунед, вақте мегӯед, ки ман дар мактубҳоям боҷуръат менависаму дар наздатон бошад хоксор ҳастам. Дар асл ман ин тавр нестам. Ҳоло ман – Павлус бо хоксорию меҳрубонии Исои Масеҳ[†] аз шумо илтиҷо мекунам, ки[+] 2маро маҷбур накунед, ки ба наздатон омада, бо онҳое, ки рафтори моро нафсонӣ меноманд, боҷуръат рафтор кунам[+]. 3Мо дар ин дунё ҷисмонӣ зиндагӣ кунем ҳам, ҷанги мо ҷисмонӣ нест. 4Мо бо аслиҳаи ин дунё намеҷангем, балки бо қуввати Худо меҷангем, ки он қалъаҳоро хароб мекунад ва бар фикрҳои дурӯғин ғолиб мебарояд[+]. 5Мо ҳар фахреро, ки муқобили шинохтани Худо аст, нест мекунем ва ҳар андешаро барои итоати Масеҳ асир мегирем. 6Пас аз он ки шумо пурра ба Масеҳ итоат намудед, мо ҳар касеро, ки беитоатӣ мекунад, ҷазо медиҳем.

7Ба як далели дақиқ эътибор диҳед. Касе ки дилпурона «ман ба Масеҳ тааллуқ дорам», мегӯяд, бояд донад, ки мо ҳам мисли вай ба Масеҳ тааллуқ дорем[+]. 8Ҳатто агарчи ман аз қудратамон каме фахр кунам ҳам, аз ин шарм намедорам. Чунки ин қудратро Худованд ба мо на барои хароб кардан, балки барои обод кардани шумо додааст[+].

9Гумон накунед, ки ман шуморо бо номаҳоям тарсондан мехоҳам. 10Касе мегӯяд, ки ман дар номаҳоям сахтгир ва пурқувват, вале дар наздашон нотавон ҳастам ва суханонам таъсирбахш нестанд[+]. 11Чунин шахс бояд донад, ки чи хеле ки дар мактубҳоямон бошем, дар ҳузури шахсию дар корҳоямон низ ҳамон тавр ҳастем.

12Мо ҷуръат намекунем, ки худамонро бо касоне, ки худро бузург меҳисобанд, баробар ё муқоиса кунем. Онҳо бехирадона худро бо якдигар муқоиса мекунанд. 13Лекин мо аз чизҳое, ки ба он ҳақ надорем, фахр намекунем, балки фақат аз корҳое фахр мекунем, ки Худо моро барои иҷрояш фиристод ва шумо бошед, қисми ҳамон кор ҳастед. 14Азбаски шумо ба он ҳад дохил мешавед, мо аз он нагузашта, якум шуда, ба наздатон омадем ва хушхабари Масеҳро эълон намудем.

15Аз меҳнати дигарон, ки гӯё онро мо карда бошем, фахр намекунем, балки умедвор мешавем, ки бо зиёд шудани имонатон барои мо имконияти кор кардан дар байни шумо зиёд мешавад. 16Дар ин ҳолат мо хушхабарро дар ҷойҳои дуртар эълон мекунем ва бо он корҳое, ки қаблан дар ҷойи одамони дигар анҷом дода шудааст, фахр намекунем. 17Чи хеле ки навиштаҷот[†] мегӯяд: «Агар фахр кардан хоҳанд, аз Худованд фахр кунанд».[+] 18Зеро на касоне, ки худро арзанда меҳисобанд, балки касоне, ки Худованд онҳоро арзанда меҳисобад, фиристодаи[†] ҳақиқӣ ҳастанд[+].

### 11


Қуринтиён дар бораи қудрати Павлус шубҳа мекунанд

1Бояд монанди каси аблаҳ худро каме таъриф кунам. Илтимос, инро тоқат кунед[+]. 2Ман ба мисли Худо барои шумо кӯшишу ғайрат мекунам, чунки шуморо ба никоҳи як мард, яъне ба никоҳи Масеҳ[†] даровардам, то ки ба Ӯ духтари покдоманро тақдим намоям[+]. 3Лекин метарсам, он чунон ки мор бо макраш Ҳаворо фирефта карда буд, муаллимони дурӯғин шуморо низ ҳамон тавр фирефта карда, фикрҳоятонро вайрон месозанд, то аз дилбастагии поку самимие, ки ба Масеҳ доред, рӯ гардонед[+]. 4Шумо одамонеро, ки шуморо фиреб медиҳанд, хуб қабул мекунед. Шумо Исои Масеҳи эълонкардаамонро қабул кардаед, лекин онҳо Исои дигарро эълон мекунанд, шумо Рӯҳи Худоро қабул кардаед лекин онҳо рӯҳи дигареро эълон мекунанд. Шумо хушхабарро қабул кардаед лекин онҳо хушхабари дигарро эълон мекунанд[+].

5Гумон намекунам, ки ман аз он муаллимоне, ки худро «фиристодагони[†] олӣ» мегиранд, камтар бошам[+]. 6Шояд ман сухандони хуб набошам, лекин дар бораи чӣ гап заданамро медонам. Ин аллакай ба шумо, бо ҳар роҳе ки бошад, маълум гаштааст[+].

7Ман худро хоксор гирифта ба шумо бе ҳаққи хизмат хушхабари Худоро эълон намудам, то ки шумо сарафроз гардед. Магар ин гуноҳ буд[+]? 8Ман аз дигар ҷамоатҳои имондорон кӯмакпулӣ гирифтам, яъне сабаби харҷи онҳо шудам, то ки ба шумо бемузд хизмат карда тавонам. 9Ҳатто, вақте ки ман ҳамроҳи шумо будаму барои зиндагиам маблағи кофӣ надоштам, ба гардани шумо бор нашудам. Бародароне, ки аз вилояти Мақдуния омаданд, эҳтиёҷоти маро пурра таъмин намуданд. Ман ба гардани шумо аз ҳеҷ ҷиҳат бор нашудаму дар оянда низ намешавам[+]. 10Ман фахр мекунам, ки бе музди меҳнат кор мекунам ва чун ростии Масеҳ дар вуҷуди ман аст, ман ба шумо мегӯям, ки ҳеҷ кас дар тамоми ноҳияҳои Охоия ин фахри маро кашида гирифта наметавонад[+]. 11Барои чӣ ман аз шумо ёрии моддӣ талаб намекардам?! Барои он ки шуморо дӯст намедорам? Не, Худо медонад, ки ман шуморо дӯст медорам!

12Ман кори худро давом додан мегирам, то онҳое, ки гӯё ба мисли мо кор мекунанд, фахр карда натавонанд. 13Онҳо фиристодагони бардурӯғ ва коргарони фиребгаранд, ки худро фиристодагони Масеҳ вонамуд мекунанд[+]. 14Ҷойи тааҷҷуб нест, чунки шайтон ҳам худро фариштаи нур вонамуд мекунад[+]. 15Пас агар хизматгорони шайтон низ шакли хизматгорони росткориро ба худ гиранд, ҷойи тааҷҷуб нест! Лекин дар охир онҳо мувофиқи корҳояшон ҷазо мегиранд[+].


Павлус худро масхара мекунад

16Боз мегӯям, фикр накунед, ки ман аблаҳ ҳастам. Лекин агар дар бораи ман чунин фикр кунед, пас маро мисли аблаҳ қабул кунед, то ки андаке манманӣ кунам[+]. 17Чунин худситоӣ албатта аз ҷониби Худованд нест. Лекин дар ин масъалаи манманӣ кардан ман ба мисли аблаҳ сухан мегӯям. 18Чӣ хеле ки бисёр касон ба таври дунявӣ аз корҳои худ фахр мекунанд, ман ҳам андаке фахр мекунам[+]. 19Охир шумо ки худатонро ин қадар доно мегиред, беақлонро бо ҷону дил тоқат мекунед-ку![+] 20Ҳангоме ки ба шумо фармонравоӣ мекунанд, сӯиистифода мебаранд, ҷабр мекунанд, худро аз шумо калон мегиранд ва ба рӯятон торсакӣ мезананд, шумо тоқат мекунед![+] 21Э, сад афсӯс, ки мо чунон нотавон будем, ки қуввати мо барои ин корҳо нарасид.

Агар касе ҷуръат кунад, ки бо чизе манманӣ кунад, боз ҳам аблаҳона сухан мегӯям, ки ман низ аз ӯ камтар нестам. 22Онҳо худро ибрӣ меноманд? Ман ҳам ибриам. Онҳо худро исроилӣ меноманд? Ман ҳам исроилиам. Онҳо худро аз насли Иброҳим меноманд? Ман низ аз насли Иброҳим ҳастам![+] 23Онҳо даъво мекунанд, ки хизматгорони Масеҳ ҳастанд? Шояд ин суханони ман ба мисли суханони одами девона садо диҳанд, лекин бештар ман ба Ӯ хизмат кардаам! Ман бештар меҳнат кардаам, бисёр вақт дар зиндонҳо будам, беҳисоб шаллоқ хӯрда, бо марг бисёр рӯ ба рӯ шудаам[+]. 24Панҷ бор сиюнуҳтогӣ аз яҳудиён[†] тозиёна хӯрдам. 25Се маротиба румиён маро калтаккорӣ карданд ва як маротиба гурӯҳи калони одамон маро сангсор намуданд. Се маротиба киштиам ба шикаст дучор шуд ва ман як шабонарӯзро дар баҳр гузаронидам[+]. 26Ман бисёр сафарҳо карда, ба хатари дарёҳо ва роҳзанон дучор шудам. Аз ҷониби ҳамватанони худам ва ғайрияҳудиён[†] низ ба хатар рӯ ба рӯ шудам. Дар шаҳрҳо, дар биёбонҳо ва баҳрҳо ба хатар дучор гардидам. Инчунин аз дасти имондорони дурӯғин ба хатар рӯ ба рӯ шудам[+]. 27Меҳнату заҳмат, бисёр шабҳои бедорӣ, гушнагию ташнагӣ, нимгуруснагӣ ва аз бараҳнагӣ азоби хунукиро аз сар гузарондам[+].

28Ғайр аз ҳамаи ин ва чизҳои дигар, ғамхории тамоми ҷамоатҳои имондорон мисли борест, ки шабу рӯз бар дӯши ман аст. 29Агар касе беҳол шавад, магар ман беҳол намешавам? Агар касе шуморо ба гуноҳ тела диҳад, магар ман намесӯзам[+]?

30Агар фахр кардан лозим бошад, пас ман бо нотавон буданам фахр мекунам. 31Худо ки Падари Худованди мо Исои Масеҳ асту то абад сазовори ситоиш аст, медонад, ки ман дурӯғ намегӯям. 32Ҳангоми дар шаҳри Димишқ буданам волии шоҳ Ҳорис барои дастгир кардани ман дар назди дарвозаҳои шаҳр посбононро гузошта буд. Лекин маро ба воситаи сӯрохии девори шаҳр бо сабад ба поён фароварданд ва ҳамин тавр ман аз ӯ халос шудам[+].

### 12


Худо ба Павлус биҳиштро нишон медиҳад

1Ҳарчанд фахр кардан фоида надорад, лекин бояд фахр кунам. Ман ҳозир дар бораи чизҳое, ки Худованд ошкору аён намудааст, нақл мекунам[+]. 2Ман марди масеҳиеро[†] мешиносам, ки чордаҳ сол пеш ба арши аъло рабуда шуду баргашт. Ҷисман буд ё рӯҳан, ман намедонам, Худо медонад. 3Ман ин шахсро мешиносам (фақат ҷисман буд ё рӯҳан, ман намедонам, Худо медонад), 4ки ӯ ногаҳон гирифта, ба биҳишт бурда шуд. Дар он ҷо ӯ чизҳое шунид, ки ба сухан ифода карда намешавад ва ба одамизод нақл кардани он ҳам мумкин нест. 5Бо чунин шахс фахр мекунам, вале аз худам фахр намекунам, танҳо чизе, ки бо он фахр мекунам, нотавониҳоям аст.


Неши дардовари Павлус

6Агар ман фахр кардан хоҳам, ба назар аблаҳ наметобам, чунки ҳақиқатро мегӯям. Лекин ман фахр намекунам. Зеро намехоҳам, ки одамон аз он чизе, ки дар ман мебинанду мешунаванд, зиёдтар дар бораам гумон кунанд. 7Худо ба ман он қадар чизҳои аҷоибро кушод, ки барои аз худ нарафтанам Ӯ бар ман неши дардовар дод. Худо иҷозат дод, ки ин неш ҳамчун фиристодаи[†] шайтон маро азоб диҳад, то ки ман худамро баланд нагирам. 8Се маротиба ман аз Худованд хоҳиш намудам, ки онро аз ман дур кунад. 9Лекин Ӯ гуфт: «Файзу меҳрубонии Ман барои ту басанда аст, зеро қудрати Ман дар нотавонӣ комил мешавад». Аз ин рӯ, бештар аз нотавониам бо ҷону дил фахр мекунам, то ки қуввати Масеҳ дар вуҷудам бошад. 10Аз ин рӯ дар нотавониҳо, дар таҳқирҳо, дар мусибатҳо, дар дунболагирӣ ва мушкилиҳое, ки ба хотири Масеҳ дорам, шод ҳастам. Зеро, ҳангоме ки нотавон ҳастам, ҳамон вақт боқувватам![+]


Хавотир шудани Павлус барои қуринтиён

11Бинед, ки шумо маро ба чи коре оварда расондед, ки ман худро аблаҳона таъриф кардам. Бояд шумо маро таъриф карда ҳимоя мекардед. Охир ман ҳеҷ кас набошам ҳам, қадри ман аз ҳамон «фиристодагони олӣ» камтар нест[+]. 12Ҳангоми дар байнатон буданам ман босаброна муъҷизаву аломатҳо ва корҳои бузург нишон дода, исбот намудам, ки фиристода ҳастам[+]. 13Ягона камбудие, ки шумо нисбат ба дигар ҷамоатҳо доштед, он буд, ки ман аз шумо ёрии молӣ талаб накардам. Бубахшед, ки чунин кори бадро дар ҳаққи шумо раво донистам[+].

14Ҳоло ман тайёрам, ки бори сеюм ба наздатон биёям. Ин дафъа ҳам ба гардани шумо бор намешавам, чунки ба ман чизи шумо даркор нест, балки худи шумо даркоред. Чунки на фарзандон барои падару модарашон, балки падару модар бояд барои фарзандонашон моликият ҷамъ кунанд[+]. 15Ман бо ҷону дил барои шумо тамоми дороиямро ва ҳатто ҷонамро медиҳам. Ман шуморо ин қадар зиёд дӯст медорам, лекин наход ки меҳри шумо нисбати ман камтару камтар шавад[+]?

16Шумо медонед, ки ман ба гардани шумо бор набудам. Лекин баъзеҳо ҳанӯз ҳам фикр мекунанд, ки ман ҳилагаре ҳастам, ки аз шумо бо фиреб манфиат гирифтам[+]. 17Аммо чӣ тавр? Оё ман ба воситаи касоне, ки ба наздатон фиристодам, аз шумо фоидае гирифтам? 18Ман аз Титус илтиҷо кардам, ки ба наздатон биёяд ва он бародари дигарро ҳамроҳи ӯ фиристодам. Оё Титус аз шумо фоидае гирифтааст? Магар ману Титус дар ин масъала як хел рафтор накардаем[+]?

19Шояд шумо кайҳо боз фикр мекунед, ки мо худро дар назди шумо ҳимоя карда истодаем. Не, мо инро дар ҳузури Худо ва дар ягонагӣ бо Масеҳ ба шумо мегӯем ва ҳамаи ин, азизон, барои ободии шумост[+]. 20Метарсам, ки ба наздатон меояму шуморо он чунон ки дидан мехостам, дарнамеёбам ва шумо низ маро он чунон ки дидан мехостед, дарнамеёбед. Метарсам, ки дар байнатон ҷанҷол, бахилӣ, хашм, худпарастӣ, туҳмат, ғайбат, ҳавобаландӣ ва рафтори бетартибонаро мебинам. 21Метарсам, ки ҳангоми бори дигар ба наздатон омаданам аз он ки бисёре аз шумо аз гуноҳҳои пештараатон даст накашидаед, Худои ман обрӯямро дар ҳузури шумо мерезонад. Ман сахт ғамгин мешавам, ки шумо аз нопокии худ, аз гуноҳи ҷинсӣ ва ҳавою ҳаваси шаҳвонӣ тавба накардаед[+].

### 13


Огоҳии охирини Павлус

1Ин сеюм маротиба аст, ки ман ба наздатон меоям. Чи хеле ки навиштаҷот[†] мегӯяд, «Ҳама гуна айбдоркунӣ бояд аз забони ду ё се шоҳид тасдиқ шавад».[+] 2Ҳангоми бори дуюм дар он ҷо буданам онҳоеро, ки гуноҳ мекарданд, огоҳӣ дода будам. Ҳозир аз дурӣ истода, ман ҳамаи гунаҳкорон ва дигаронро мисли пештара огоҳӣ медиҳам, ки ҳангоми ин дафъа омаданам ба касе раҳм намекунам. 3Шумо талаб мекунед, то исбот кунам, ки Масеҳ[†] ба воситаи ман сухан мегӯяд ва ман инро ба шумо нишон медиҳам. Масеҳ барои ислоҳ кардани шумо нотавон нест, балки Ӯ дар байнатон пурқувват аст. 4Ҳарчанд Ӯро дар нотавониаш ба салиб[†] мехкӯб карданд, Ӯ бо қуввати Худо зинда аст. Мо ҳам мисли Ӯ нотавон ҳастем, аммо дар муносибат бо шумо мо дар ягонагӣ бо Масеҳ зиндагӣ мекунем ва аз Худо қувват дорем[+].

5Худатонро имтиҳон карда, санҷед, ки оё имоне, ки доред, ҳақиқист ё не?! Оё дақиқ медонед, ки Исои Масеҳ дар вуҷуди шумост? Агар чунин нест, шумо дар санҷиши ҳақиқии имон шикаст хӯрдаед. 6Умедворам, мефаҳмед, ки мо дар имтиҳони имон шикаст нахӯрдаем.

7Мо ба Худо дуо мекунем, ки шумо ягон кори бад накунед. Мо на барои он дуо мекунем, ки худро хуб нишон диҳем, балки барои он дуо мекунем, ки шумо кори хуб кунед, гарчи мо ҳамчун шикастхӯрда ба назар менамоем. 8Аз ин рӯ, мо наметавонем бар зидди ростӣ амал кунем, балки ҳар чӣ мекунем, фақат ба хотири ростӣ мекунем. 9Агар нотавонии мо барои боқувват шудани шумо ёрӣ расонад, аз ин хурсанд ҳастем ва дуо мекунем, ки шумо пурра ислоҳ шавед[+].

10Ман аз дурӣ истода ба шумо менависам, то чун ба наздатон оям, маҷбур нашавам, ки аз рӯйи қудратам сахтгирона муносибат кунам. Худованд ин қудратро на барои вайронкорӣ, балки барои обод кардани шумо ба ман додааст[+].


Хайрухуш

11Хулоса, бародарону хоҳарони азиз, шод бошед, зиндагиатонро барқарор кунед, ба насиҳатам гӯш диҳед ва бо якдигарфаҳмию сулҳ зиндагӣ кунед ва Худои сулҳу муҳаббат бо шумо хоҳад буд[+]. 12Якдигарро ба оғӯш гирифта салом гӯед. Тамоми имондорон ба шумо салом мерасонанд[+]. 13Бигзор файзу меҳрубонии Худованд Исои Масеҳ, муҳаббати Худо ва ягонагии Рӯҳулқудс[†] бо ҳамаи шумо бошад!

## Ғалотиён

### Ғалотиён

Ғалотиён


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]


### Пешгуфтор


НОМА БА


ҒАЛОТИЁН


Пешгуфтор

Павлус ин номаро ба ҷамоатҳои имондорони Ғалотия навиштааст. Ғалотия яке аз вилоятҳои шоҳаншоҳии Рум буда, дар қисми марказии Туркияи ҳозира ҷойгир шуда буд. Павлус дар баъзе ҳудудҳои ин вилоят хушхабари Исои Масеҳро паҳн мекунад. Дар натиҷа якчанд ҷамоатҳои имондорони масеҳӣ дар он ҷо ба вуҷуд меоянд, ки аксаран аз ғайрияҳудиён иборат буд.

Баъд аз чанд муддат шариатпарастони яҳудӣ омада, ғалотиёни соддалавҳро бовар кунонданд, ки барои наҷот ёфтани одам фақат имон овардан кам аст ва азбаски имондорони Ғалотия асосан ғайрияҳудиён буданд, ин муаллимони шариатпараст ба онҳо гуфтанд, ки барои дар назди Худо сафед шудан онҳо бояд расму қоидаҳои дини яҳудиро низ риоя кунанд ва мардон бояд ҳатман хатна карда шаванд. Ин иғвогарон ба нодуруст таълим додани хушхабари ҳақиқӣ қонеъ нашуда, ҳамчунин обрӯю эътибори Павлусро дар назди ғалотиён паст зада, мегуфтанд, ки азбаски ӯ ба қатори фиристодагони аввалини Исои Масеҳ дохил намешуд, ҳаққи фиристода буданро надорад. Онҳо ҳамчунин дар ҳаққи Павлус туҳмат зада мегуфтанд, ки таълимоти ӯ аз хушхабаре, ки дар Уршалим мавъиза карда мешавад, фарқ дорад ва мавъизаи ӯ дар бораи файзу меҳрубонии Худо ба ҳаёти пургуноҳ оварда мерасонад.

Вале Павлус бо навиштани ин нома нодуруст будани таълимоти онҳоро исбот мекунад ва бо далелҳои раднашаванда айбҷӯиҳои беасос ва иғвогаронаи онҳоро фош месозад. Павлус дар навбати аввал фиристодаи ҳаққонии Худо будани худро таъкид мекунад ва мегӯяд, ки таълимоти ӯ аз рӯйи фикри одамизод нест, балки худи Исои Масеҳ инро барояш аён кардааст. Ӯ дар давоми нома менависад, ки одам на ба воситаи шариат, балки фақат ба воситаи имон ба Исои Масеҳ дар назди Худо сафед мешавад. Сипас аз ҳаёти Иброҳим пайғамбар мисол оварда, фарқи байни шариату имон ва моҳияти аслии онҳоро фаҳмонида медиҳад. Ҳамчунин ӯ таъкид мекунад, ки имондорон бояд дар озодие, ки Масеҳ ба онҳо додааст, устувор истанд ва бо ҳидояту роҳнамоии Рӯҳулқудс зиндагӣ кунанд.

### 1


Саломи Павлус ба имондорони Ғалотия

1-2Салом ба ҷамоатҳои имондорони вилояти Ғалотия! Ман, Павлус, ки фиристодаи[†] Масеҳ[†] ҳастам, на бо қарори одамон ё аз ҷониби ягон инсон, балки аз ҷониби Исои Масеҳ ва Худо Падар, ки Исоро баъд аз мурданаш зинда гардондааст, ба ин вазифа таъйин гаштаам. Ҳамчунин ҳамаи имондороне, ки бо ман ҳастанд,[+][+] 3ба шумо файзу меҳрубонӣ ва сулҳу осоиштагии Худо Падар ва Худовандамон Исои Масеҳро хоҳонем! 4Исои Масеҳ мувофиқи хости Падарамон Худо ба хотири гуноҳҳои мо Худро фидо кард, то ки моро аз ин дунёи палид озод намояд[+]. 5Ба Ӯ шаъну шараф то абад бод. Омин.


Хушхабар яктост

6Ҳайронам, ки шумо ин қадар зуд аз Худо, ки шуморо бо файзу меҳрубонии Масеҳ даъват кардааст, рӯй гардонда, ба хушхабари дигаре рӯй меоваред[+]. 7Дар асл хушхабари дигар вуҷуд надорад. Фақат баъзе касон майнаи шуморо гаранг мекунанд ва хушхабари Масеҳро тағйир доданӣ ҳастанд[+]. 8Аммо агар ҳатто мо ё фариштае аз осмон баръакси ҳамон хушхабаре, ки ба шумо эълон карда будем, таълимоти дигар диҳад, бигзор вайро Худо занад![+] 9Чуноне ки мо аллакай гуфтем, боз ҳам такрор мекунам, лаънат ба касе, ки ба шумо хушхабари дигаре аз он, ки қабул кардаед, эълон намояд! 10Ҳоло гӯед, ки оё ман бо гуфти одамон зиндагӣ мекунам ё бо гуфти Худо? Магар ман ба одамон маъқул шудан мехоҳам? Агар ман то ҳол кӯшиш мекардам, ки ба одамон маъқул шавам, хизматгузори Масеҳ намебудам[+].


Павлус даъватшудаи Худост

11Эй бародарону хоҳарон, мехоҳам инро донед, ки хушхабари эълон кардаамро одамизод бофта набаровардааст. 12Ман онро аз одамизод на қабул кардааму на таълим ёфтаам, балки Исои Масеҳ ин хушхабарро бароям ошкор намудааст[+].

13Шумо шунидаед, ки ҳангоми пайрави дини яҳудӣ буданам чӣ хел зиндагӣ мекардам. Ман бераҳмона ҷамоати имондорони[†] Худоро азоб медодаму дар пайи нобуд кардани он будам[+]. 14Ман дар риояи дини яҳудӣ дар байни авлодамон аз ҳамаи ҳамсолони худ зиёдтар пешрафт карда будам, чунки дар иҷрои расму русуми аҷдодонамон бисёр кӯшишу ғайрат мекардам[+]. 15Аммо Худо маро пеш аз он, ки ба дунё оям, интихоб намуда, файзу меҳрубонӣ нишон дода, маро ба хизмати Худ даъват кардааст. Худо дар вақту соате, ки муносиб донист,[+] 16Писари Худро ба ман ошкор кард, то ки ман рафта, дар бораи Писараш ба халқҳои ғайрияҳудӣ хабар диҳам. Ман ҳамон замон барои маслиҳат пеши ягон инсон нарафтам. 17Ҳатто ба шаҳри Уршалим назди фиристодагоне, ки аллакай ба ин вазифа таъйин шуда буданд, нарафтам, балки ба Арабистон рафтам ва баъдан ба шаҳри Димишқ баргаштам[+].

18Баъд аз се сол ман барои шинос шудан бо Петрус ба Уршалим рафта, понздаҳ рӯз ҳамроҳаш истодам[+]. 19Вале аз фиристодагони дигар касеро ба ғайр аз Яъқуби бародари Худовандамон Исои Масеҳ надидам[+]. 20Худо шоҳид аст, ки он чи ба шумо навишта истодаам, дурӯғ нест![+] 21Сипас ман ба сарзамини Сурия ва Киликия раҳсипор шудам. 22Имондорони ҷамоатҳои Масеҳ дар сарзамини Яҳудия маро ҳанӯз шахсан намешинохтанд. 23Фақат ба гӯшашон хабар расида буд, ки Павлуси азобдиҳандаи онҳо ҳамон имонеро, ки пештар аз байн бурдан мехост, акнун дар бораи ин имон худаш эълон карда истодааст[+]. 24Бинобар ин онҳо ба хотири ман Худоро шукр гуфтанд.

### 2


Вохӯрии Павлус бо фиристодагони дигар

1Баъд аз чордаҳ сол ман боз ба Уршалим рафтам. Ин дафъа ман ҳамроҳи Барнаббо будам ва Титуси юнониро низ бо худ овардам[+]. 2Нияти ба Уршалим рафтанро ба дилам Худо андохта буд. Дар он ҷо ман бо роҳбарони обрӯманди ҷамоати имондорон[†] алоҳида вохӯрда, хушхабареро, ки ба ғайрияҳудиён[†] эълон мекардам, ба онҳо баён кардам, то ки аз назар гузаронанд. Ман хавотир будам, ки мабодо меҳнате, ки барои расондани хушхабар мекунам, бефоида набошад[+]. 3Агарчи ҳамсафари ман Титус хатна[†] нашуда ҳам буд, роҳбарони яҳудӣ аз ӯ хатна шуданро талаб накарда, қабул карданд[+].

4Масъалаи хатна фақат аз ҷониби он яҳудиёне,[†] ки имондорони дурӯғин буданд, ба миён омад. Онҳо махфиёна ба мобайни мо роҳ ёфта, хостанд дар бораи озодӣ аз шариате,[†] ки мо, имондорон ба хотири Исои Масеҳ[†] дорем, маълумот гиранд. Онҳо хостанд, ки моро аз ин озодӣ маҳрум карда, ғуломи қонуну қоидаҳои яҳудиён гардонанд[+]. 5Вале мо як лаҳзае ҳам ба гапҳои онҳо дода нашудем, чун хостем, ки ҳақиқати хушхабарро барои шумо нигоҳ дорем.

6Ва онҳое, ки роҳбарони ҷамоати имондорон ҳисобида мешаванд (дар ҳар мансабе, ки бошанд, ба ман фарқ надорад, чунки Худо ба ҳама бо як чашм нигоҳ мекунад), – ана ҳамон роҳбарон низ ба хушхабари эълон мекардаам чизе илова накарда, тасдиқ намуданд, ки он дуруст аст. 7Баръакс, онҳо диданд, ки Худо маро уҳдадор намудааст, ки хушхабарро ба халқҳои ғайрияҳудӣ эълон кунам. Ҳамон тавре ки Худо Петрусро вазифадор кардааст, ки ба яҳудиён хушхабарро расонад, маро вазифадор кардааст, ки хушхабарро ба ғайрияҳудиён эълон кунам[+]. 8Зеро ҳамон Худо, ки ба Петрус қудрат дод, то фиристода[†] барои яҳудиён бошад, ба ман низ қудрат дод, ки фиристода барои ғайрияҳудиён бошам. 9Вақте Яъқуб, Петрус ва Юҳанно, ки сутунҳои ҷамоати имондорон ҳисобида мешаванд, диданд, ки Худо ба ман файзу меҳрубонӣ нишон додааст, ману Барнабборо ба қатори ҳамкорони худ дароварданд. Онҳо розӣ шуданд, ки мо ба назди халқҳои ғайрияҳудӣ рафта, хушхабарро эълон кунему онҳо ба яҳудиён эълон кунанд[+]. 10Ин роҳбарон фақат як хоҳиш доштанд, ки мо ба камбағалони ҷамоати онҳо ёрӣ расонданро давом диҳем, ки ман худ ба ин кор майлу рағбат доштам[+].


Павлус рафтори Петрусро сарзаниш мекунад

11Аммо, ҳангоме ки Петрус ба шаҳри Антокия омад, ман ба вай рӯйирост зид баромадам, чунки рафтори нодуруст карда буд[+]. 12Аввал ӯ вақте ба Антокия омад, бо имондорони ғайрияҳудӣ, ки хатна нашудаанд, аз як дастархон нон мехӯрд. Аммо ҳамин ки аз ҷониби Яъқуб одамон омаданд, Петрус худро аз ғайрияҳудиён канора гирифта, дигар ҳамроҳашон намехӯрд, чунки аз танқиди тарафдорони хатна тарсида буд[+]. 13Дар натиҷа имондорони яҳудии дигар низ мисли Петрус дурӯягӣ карданд ва дурӯягии онҳо ҳатто Барнабборо аз роҳ зад.

14Вақте дидам, ки онҳо аз рӯйи ростии хушхабар амал намекунанд, дар пеши ҳама ба Петрус гуфтам: «Агар туи яҳудӣ ҳамчун ғайрияҳудӣ зиндагӣ кунӣ, пас чаро ғайрияҳудиёнро маҷбур месозӣ, ки аз рӯйи қонуну қоидаҳои яҳудӣ зиндагӣ кунанд?»[+]


Бо имон дар назари Худо сафед шудани ҳам яҳудиён ва ҳам ғайрияҳудиён

15Мо аз таваллудамон на ягон ғайрияҳудии гунаҳкор, балки яҳудӣ ҳастем. 16Лекин фаҳмидем, ки инсон на бо иҷро кардани шариат, балки бо имон ба Исои Масеҳ дар назари Худо сафед мешавад. Бинобар ин мо низ ба Исои Масеҳ имон овардем, то ки на бо иҷрои шариати Мусо, балки ба воситаи имон ба Масеҳ сафед шавем, чунки ба воситаи иҷро кардани шариат ҳеҷ кас сафед намешавад[+].

17Ҳоло мо на ба воситаи иҷрои шариат, балки ба воситаи имон ба Масеҳ сафед шуданӣ ҳастем ва бинобар ин аз шариат рӯй гардондем. Агар ба сабаби ин гуноҳкор ҳисобида шавем, пас магар Масеҳ моро ба сӯйи гуноҳ мебарад? Ҳаргиз! 18Баръакс, агар ман он чиро, ки худ вайрон кардаам, боз аз нав барпо намоям, нишон медиҳам, ки ҷинояткор ҳастам. 19Охир вақте ки ман бо иҷрои шариат зиндагӣ мекардам, шариат нишон дод, ки гуноҳкорам ва сазовори марг ҳастам. Пас ман барои шариат мурдам ва онро дигар риоя намекунам, то ки акнун барои Худо зиндагӣ кунам. Ман ба марги Масеҳ, ки ба салиб[†] мехкӯб шуда буд, шарик шуда, мурдам[+]. 20Акнун на ман, балки Масеҳ дар ман зиндагӣ мекунад. Ва ҳоло, ки дар ҷисм ҳастам, ман бо имон ба Писари Худо[†] зиндагӣ мекунам, ки Ӯ маро дӯст дошт ва ба хотири ман Худро фидо кард[+]. 21Ман файзу меҳрубонии Худоро рад намекунам. Зеро, агар мо бо риояи шариат дар назари Худо сафед шуда метавонистем, пас Масеҳ беҳуда ҷон додааст!

### 3


Имон ё шариат

1Эй ғалотиёни бефаҳм! Кӣ шуморо сеҳру ҷоду кардааст?! Охир ман мақсади марги Исои Масеҳро[†] ба шумо чунон аниқ фаҳмонда будам, ки шумо ба салиб[†] мехкӯб шуданашро гӯё бо чашми худ дидаед. 2Ман аз шумо фақат як чиз пурсиданӣ ҳастам, ки оё Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо бароятон ба воситаи иҷро намудани шариат[†] дода шуд? Не, Рӯҳулқудс ба шумо дар натиҷаи он дода шуд, ки шумо хушхабарро шунидеду имон овардед[+]. 3Наход ин қадар бефаҳм бошед! Охир шумо ҳаёти имондориро бо қудрати Рӯҳулқудс сар кардаед, вале ҳоло мехоҳед, ки бо иҷрои қонунҳое, ки ба ҷисм тааллуқ доранд, то охир давом диҳед? 4Оё ҳамаи он чие, ки дар роҳи имон аз сар гузарондед, беҳуда буд? Аниқ, ки беҳуда набуд![+] 5Оё ба хотири иҷро кардани шариат Худо ба шумо Рӯҳулқудсро дода, дар байнатон муъҷизаҳо нишон медиҳад? Магар на ба хотири он, ки шумо ба хушхабар бовар кардаед[+]?

6Ана Иброҳим пайғамбар низ ба ваъдаи Худо бовар карда буд ва барои ҳамин Худо ӯро беайб ҳисоб намуд.[+] 7Пас бояд донед, ки насли Иброҳим онҳое ҳисобида мешаванд, ки имон доранд.

8Азбаски навиштаҷот[†] пешбинӣ карда буд, ки Худо халқҳои ғайрияҳудиро ба хотири имонашон сафед мекунад, пешакӣ ба Иброҳим хушхабар дода гуфт: «Ба воситаи ту ҳамаи халқҳоро баракат медиҳам».[+] 9Иброҳим ба Худо бовар карду баракат ёфт. Пас онҳое, ки ба Исо имон доранд, ба баракати Иброҳим шарик мешаванд.

10Аммо онҳое, ки бо иҷрои шариат дар назари Худо сафед шудан мехоҳанд, гирифтори лаънат мешаванд, чунки дар навиштаҷот чунин омадааст: «Ҳар кӣ ҳамаи навиштаҳои китоби шариатро доимо иҷро намекунад, лаънатзада мешавад». [+] 11Пас аниқ аст, ки ба воситаи риояи шариат касе худро дар пеши Худо сафед карда наметавонад, чунки дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки шахси росткор ба воситаи имон зиндагӣ мекунад.[+] 12Аммо иҷрои шариат як чиз асту имон овардан дигар чиз аст. Зеро навишта шудааст, ки «Ҳар кӣ тамоми шариатро иҷро мекунад, бо он зинда мемонад».[+]

13Азбаски мо шариатро иҷро карда наметавонистем, лаънатзада шуда будем. Лекин Масеҳ ба ҷойи мо ҳамин ҷазои лаънатро ба Худ гирифта, моро озод кард. Зеро дар навиштаҷот омадааст, ки «лаънатзада аст ҳар касе, ки ба дарахт овехта мешавад». 14Исои Масеҳ ин корро бо мақсади он кард, ки ба воситаи Ӯ баракате, ки Худо ба Иброҳим дода буд, ба халқҳои ғайрияҳудӣ дастрас шавад. Дар натиҷа мо Рӯҳулқудсро, ки Худо ваъда дода буд, ба воситаи имон гирифта метавонем[+].


Шариат ва ваъдаи Худо

15Эй бародарону хоҳарон! Аз ҳаёти ҳаррӯза мисол меоварам, ки агар аҳду паймон бо розигии тарафҳо баста шуда бошад, онро касе на бекор карда ва на ба он чизе илова намуда метавонад. 16Худо ваъдаҳои Худро ба Иброҳим ва ба насли вай дода буд. Диққат кунед, ки дар навиштаҷот «наслҳои вай» гуфта нашудааст, ки бисёриҳо ба назар гирифта шуда бошанд, балки «насли вай» гуфта шудааст, ки фақат ба як кас, яъне ба Масеҳ, ки Таъйиншудаи Худост, ишора мекунад[+]. 17Бо ҳамаи ин ман чӣ гуфтаниам? Худо бо Иброҳим аҳду паймон баста буд. Баъд аз чорсаду сӣ соли он шариати Мусо омад, аммо ин шариат аҳди Худоро, ки аллакай баста шуда буд, бекор карда ва ваъдаҳои Худоро аз байн бурда наметавонад. 18Агар он чи Худо ваъда додааст, ба мо ба воситаи иҷрои шариат насиб мешуда бошад, пас он дигар мувофиқи ваъда нест. Аммо Худо баракаташро ба Иброҳим мувофиқи ваъдааш ато кардааст[+].

19Пас шариат барои чӣ даркор аст? Он баъдтар барои он илова шуда буд, ки чӣ будани гуноҳро нишон диҳад. Эътибори шариат фақат то замони омадани ҳамон насле буд, яъне Исои Масеҳ, ки барояш ваъда тааллуқ дошт. Худо шариатро ба воситаи фариштаҳо ба Мусо дод, ки вай байни Худо ва халқаш миёнарав буд[+]. 20Агар миёнарав бошад, пас тарафҳо низ ҳастанд. Аммо вақте ки Худо ваъда медод, миёнарав надошт. Ин нишон медиҳад, ки ваъда фақат аз як тараф дода шудааст, аз тарафи Худо[+].


Парастории шариат то замони омадани Исои Масеҳ

21Пас магар шариати Худо зидди ваъдаҳояш аст? Ҳаргиз! Агар шариат ба одамон ҳаёти нав бахшида метавонист, Худо онҳоро дар асоси иҷрои шариат сафед мекард. 22Аммо навиштаҷот мефармояд, ки ҳамаи одамон ба доми гуноҳ ҳамчун ба зиндон афтодаанд, то ки ваъдаи Худо ба онҳое дода шавад, ки ба Исои Масеҳ имон меоваранд[+].

23Пеш аз омадани хушхабар дар бораи имон ба Исои Масеҳ шариат моро ҳамчун посбон дар ҳабсхона нигоҳ медошт. 24Инак шариат то замони омадани Масеҳ парастори мо буд, то ки мо аз рӯйи имон ба Масеҳ сафед шавем[+]. 25Акнун ки замони имон расидааст, мо аз таҳти назорати парастор баромадаем. 26Охир ҳамаи шумо ба воситаи имон ба Исои Масеҳ фарзандони Худо шудаед[+].

27Ҳамаи шумо, ки дар Масеҳ таъмид[†] ёфтаед, яъне ғарқи Ӯ шудаед, Масеҳро гӯё дар бар карда, ба Ӯ монанд шудаед[+]. 28Пас ҳамаи шумо дар Исои Масеҳ як шудаед ва бинобар ин дигар на яҳудӣ ҳасту на ғайрияҳудӣ, на ғулом ҳасту на озод ва на мард ҳасту на зан[+]. 29Ҳоло ки шумо аз они Масеҳ шудаед, пас ҳамон насли Иброҳим ва меросхӯрони вай мебошед. Ваъдае, ки Худо ба Иброҳим дода буд, аз они шумо шудааст[+].

### 4

1Мақсади ман ин аст: вақте ки ба кӯдаке аз падараш мерос мемонад, то замоне ки кӯдак ноболиғ аст, ӯ аз ғулом фарқ намекунад. Гарчанде кӯдак соҳиби тамоми молу мулк бошад ҳам, 2вале то расидани муҳлате, ки падараш дар васият муайян кардааст, ӯро сарпарастону мураббияҳо идора мекунанд. 3Мо низ ҳамин тавр то замоне, ки ҳанӯз гӯё кӯдак будем, ғуломи қонунҳои динии ин ҷаҳон будем.

4Аммо вақте ки замони муайяншуда расид, Худо Писари Худро фиристод, ки аз зан таваллуд шуд ва тобеи шариат[†] буд[+]. 5Худо Писарашро барои он фиристод, ки моро аз ғуломии шариат озод карда, фарзандони Худ хонад[+]. 6Азбаски фарзандонаш ҳастем, Худо ба дилҳои мо Рӯҳи Писари Худро фиристодааст[†] ва ин Рӯҳ аз дохили мо ба Худо муроҷиат карда «Эй Або, эй Падарҷонам!» мегӯяд. 7Ту дигар ғулом нестӣ, балки фарзанди Худоӣ. Ва агар фарзандаш бошӣ, Худо туро меросхӯр таъйин намудааст.


Павлус барои ғалотиён хавотир аст

8Пештар, ки шумо Худоро намешинохтед, ғуломони ба ном худоёне будед, ки дар асл Худо нестанд. 9Аммо акнун шумо Худоро мешиносед ё аниқтараш Худо шуморо мешиносад! Пас, бо кадом фикр шумо боз ғуломи қонунҳои динӣ шудан мехоҳед? Охир ин қонунҳо худ нотавону суст ҳастанд[+]. 10Шумо ҳатто рӯзҳо, моҳҳо, идҳо ва солҳои диниро риоя мекардагӣ шудаед[+]. 11Ҳоло хавотирам, ки мабодо меҳнати ба хотири шумо кардаам беҳуда шуда бошад[+].

12Эй бародарону хоҳарон, аз шумо илтиҷо менамоям, ки мисли ман озод бошед, чуноне ки ман мисли шумо, ғайрияҳудиён[†] аз шариат озод шудаам. Шумо бо ман муомилаи бад накардаед. 13Ба шумо маълум аст, ки ман ба шумо бори аввал аз сабаби бемор шуданам хушхабарро эълон намуда будам[+]. 14Гарчанде шумо метавонистед аз сабаби бемориам аз ман рӯй гардонед, вале ин корро накардед ва ба ман хунукназарона рафтор накардед. Баръакс, маро гӯё фариштаи Худо ё Худ Исои Масеҳ[†] бошам, хуш қабул кардед[+]. 15Пас, он шодию хурсандиатон куҷо шуд?! Ман аниқ медонам, ки шумо тайёр будед, ки ҳатто чашмони худро канда гирифта бароям диҳед. 16Ҳоло чӣ шуд? Магар ба шумо гапи ростро гуфта, душманатон шудам? 17Он муаллимони бардурӯғ кӯшишу ғайрат мекунанд, ки диққати шуморо ба тарафи худ ҷалб кунанд. Вале ин ба фоидаи шумо нест, чунки нияташон моро аз ҳам ҷудо кардан аст, то ки баъд шумо танҳо ба онҳо диққат диҳед. 18Кӯшишу ғайрат нишон додан хуб аст, вале дар сурате ки мақсад нек бошад. Инчунин, на фақат дар ҳузури ман, балки бояд ҳамеша нишон дода шавад. 19Эй фарзандони азизам! Ман боз ҳам ба монанди модаре, ки вақти таваллуд карданаш аст, бароятон то он даме, ки ба Масеҳ монанд мешавед, дарду азоб мекашам. 20Эй кош ҳоло дар наздатон мебудаму бо шумо бо тарзи дигар гап мезадам. Аммо ҳозир ҳайрон мондаам, ки чӣ гӯям.


Писари канизу писари зани озод

21Шумо, ки шариатро риоя кардан мехоҳед, ҳоло ба ман гӯед, ки оё медонед шариат чӣ мегӯяд? 22Навишта шудааст, ки Иброҳим соҳиби ду писар буд. Як писарашро канизаш, яъне ғуломзанаш Ҳоҷар таваллуд карда буду писари дигарашро Соро, зани озодаш таваллуд карда буд. 23Писари каниз ба таври одӣ ба дунё омад, вале зани озоди Иброҳим нозой буд, бинобар ин писари вай ба воситаи муъҷизаи ваъдакардаи Худо ба дунё омад.

24Ин ду зан ба ду аҳду паймони Худо ишора мекунанд, ки Худо бо халқи Худ баста буд. Як аҳд дар кӯҳи Сино дар асоси шариат баста шуда буд. Ҳоҷари каниз рамзи ҳамин аҳд аст ва фарзандонашро барои ғуломӣ мезояд. 25Ӯ инчунин, рамзи кӯҳи Сино дар Арабистон мебошад ва шаҳри Уршалими ҳозираро, ки бо фарзандонаш ғуломи шариат ҳастанд, нишон медиҳад. 26Аммо зани озод Соро рамзи Уршалими осмонӣ аст. Ӯ модари ҳамаи мост[+]. 27Дар навиштаҷот[†] чунин омадааст:

«Шод бош, эй зани нозой, ки ҳеҷ фарзанд таваллуд карда натавонистаӣ!
Бо овози баланд садои хурсандӣ барор,
эй ту, ки дарди зоиш накашидаӣ,
зеро зане, ки шавҳараш ӯро партофтааст, аз зани шавҳардор дида, фарзандони зиёдтар дорад!»

28Эй бародарону хоҳарон, ҳамон тавре ки Исҳоқ аз рӯйи ваъдаи Худо ба дунё омад, шумо низ, аз рӯйи ваъдаи Худо фарзандони Худо ҳастед[+]. 29Дар вақти зиндагиашон ҳамон писаре, ки бо роҳи инсонӣ таваллуд шуда буд, писари дигареро, ки бо муъҷизаи Рӯҳулқудс[†] таваллуд шуда буд, озор медод. Ҳоло ҳам ҳамин тавр аст.

30Аммо дар навиштаҷот дар бораи ин чӣ гуфта шудааст? «Канизро бо писараш аз ин ҷо дафъ кун, чунки писари каниз бо писари зани озод якҷоя меросхӯр намешавад». 31Хуллас, эй бародарону хоҳарон, мо на фарзандони каниз, балки фарзандони зани озод ҳастем.

### 5


Озодӣ дар Масеҳ

1Масеҳ[†] моро барои он аз шариат[†] озод кард, ки мо дар озодӣ зиндагӣ кунем. Акнун ин озодиро маҳкам нигоҳ доред ва дигар ба юғи ғуломӣ, ки он риояи шариат аст, гардан нафуроред[+]. 2Гӯш кунед, ки ман, Павлус ба шумо чӣ мегӯям: агар шумо хатна[†] шавед, Масеҳ барои шумо дигар ҳеҷ фоида надорад[+]. 3Боз огоҳ мекунам, ки ҳар кӣ хатна мешавад, бояд тамоми шариатро иҷро намояд[+]. 4Агар ба воситаи риояи шариат дар назари Худо сафед шуданӣ бошед, пас муносибати шумо бо Масеҳ канда шудааст ва аз файзу меҳрубонии Худо маҳрум гаштаед[+].

5Лекин бо ёрии Рӯҳулқудс[†] мо интизор ҳастем, ки ба мақсади умедамон мерасем. Ва умедвории мо ин ба воситаи имонамон дар назари Худо сафед шудан аст[+]. 6Зеро агар бо Исои Масеҳ муносибат дошта бошем, он гоҳ хатна шудан ё нашудан аҳамият надорад. Фақат имони мо, ки дар муҳаббат намоён мешавад, аҳамият дорад[+].

7Шумо дар роҳи имон нағз пешрафт мекардед! Кӣ пеши роҳи шуморо гирифта, намонд, ки ба ростӣ итоат кунед[+]? 8Аниқ аст, ки Худо ин корро накардааст. Охир Ӯ Худ шуморо даъват намудааст. 9Таълимоти хато ба монанди хамиртуруши камест, ки тамоми хамирро турш мекунад[+]. 10Ба ҳар сурат, Худованд маро дилпур мекунад, ки фикри шумо мухолифи фикри ман намешавад. Аммо ҳар касе, ки сари шуморо гаранг мекунад, ҷазояшро мебинад[+].

11Эй бародарону хоҳарон, агар ман то ҳол хатна шуданро таълим медодам, пас барои чӣ маро то ҳол азоб медиҳанд? Агар хатна шуданро таълим медодам, аз пайғоми салиби[†] Исо касе хафа намешуд[+]. 12Кошки онҳое, ки шуморо бо таълимоти хатна гаранг мекунанд, худро на фақат хатна, балки ахта ҳам карда, аз мо канда мешуданд.

13Эй бародарону хоҳарони ман, шумо ба озодӣ даъват шудаед! Аммо эҳтиёт бошед, ки озодем гуфта, ба ҳавасҳои табиати гунаҳкоратон дода нашавед, балки бо меҳру муҳаббат ба якдигар хизмат кунед[+]. 14Зеро тамоми шариат дар ин як фармон ҷамъбаст шудааст: «Дигаронро мисли худат дӯст дор».[+] 15Аммо агар шумо ба якдигар дарафтода, якдигарро хӯрдан гиред, эҳтиёт шавед, ки боз аз дасти ҳамдигар нобуд нагардед.


Ҳаёт бо роҳнамоии Рӯҳулқудс

16Ман чӣ гуфтаниам? Бо роҳнамоии Рӯҳулқудс зиндагӣ кунед ва он вақт ҳавасҳои табиати гунаҳкори худро иҷро намекунед[+]. 17Табиати гунаҳкор он чиро, ки зидди хости Рӯҳулқудс аст, ҳавас мекунад ва хосте, ки Рӯҳулқудс ба диламон меандозад, зидди табиати гунаҳкори мост. Ин ҳар ду ба якдигар зид ҳастанд. Аз ин рӯ, шумо хостаатонро иҷро карда наметавонед[+]. 18Дар айни ҳол агар роҳнамоятон Рӯҳулқудс бошад, шумо тобеи шариат нестед[+].

19Корҳои табиати гунаҳкор ба ҳама маълуманд: гуноҳҳои ҷинсӣ, бешармиву беҳаёӣ, бадахлоқии ҷинсӣ,[+] 20бутпарастӣ, ҷодугарӣ, душманӣ, ҷангу хархаша, ҳасад, қаҳру ғазаб, худпарастӣ, ҷудоиву тарафкашӣ,[+] 21бахилӣ, бадмастӣ, айшу ишрат ва ғайра. Ман пештар таъкид карда будам ва боз огоҳ мекунам, ки ба онҳое, ки чунин корҳоро мекунанд, Подшоҳии Худо[†] насибашон намегардад[+].

22Аммо самарае, ки Рӯҳулқудс дар зиндагии одамон меоварад, инҳоянд: меҳру муҳаббат, шодию хурсандӣ, сулҳу оромӣ, сабру тоқат, некӣ ва меҳрубонӣ, вафодорӣ,[+] 23хоксорӣ ва нафси худро нигоҳ дошта. Ҳеҷ қонуне бар зидди ин хислатҳо мавҷуд нест[+].

24Онҳое, ки аз они Исои Масеҳ ҳастанд, табиати гунаҳкори худро бо майлу ҳавасҳояш ба салиб мехкӯб карда, ба марг супоридаанд[+]. 25Азбаски Рӯҳулқудс сарчашмаи ҳаётамон мебошад, пас мо бояд бо роҳнамоии Ӯ низ рафтор кунем. 26Барои ҳамин биёед ҳавобаланд нашавем, якдигарро ба ҷанг наандозем ва ба якдигар бахилӣ накунем[+].

### 6


Якдигарро дастгирӣ кунед

1Эй бародарону хоҳарон, ки бо роҳнамоии Рӯҳи Худо зиндагӣ мекунед, агар касе аз шумо гирифтори гуноҳ шавад, вайро бо меҳрубонӣ ва хоксорӣ ислоҳ намоед. Аммо бохабар бошед, ки боз худатон ба доми гуноҳ наафтед[+]. 2Якдигарро дар вақти вазнинӣ дастгирӣ кунед ва ҳамин тавр қонуни Масеҳро[†] иҷро менамоед[+]. 3Агар касе худро аз дигарон калон гирад, дар ҳоле ки ночиз аст, фақат худро фиреб медиҳад[+].

4Пас ҳар кас бояд рафтори худро аз назар гузаронад. Он гоҳ вай худро бо каси дигар муқоиса карда, калонгирӣ намекунаду аз муваффақияти худ фахр мекунад. 5Охир ҳар кас уҳдадории худро ба зиммааш дорад[+].

6Бигзор ҳар кас аз молу давлаташ бо муаллими худ, ки гуфтаҳои Худоро барояш таълим медиҳад, бо ҳам бинад[+].

7Ба фикри хато, ки гӯё Худоро фиреб дода метавонед, роҳ надиҳед. Чизи коштаатонро мегиред[+]. 8Касе ки ҳавасҳои табиати гунаҳкорашро қонеъ гардонда зиндагӣ мекунад, аз табиати гунаҳкор маргро ҳосил мегирад. Вале касе ки барои шод гардондани Рӯҳулқудс[†] мекорад, аз Ӯ ҳаёти абадӣ ҳосил мегирад[+]. 9Пас, биёед аз некӣ кардан дилгир нашавем, чунки агар ноумед нагардем, дар вақти муносиб ҳосилашро ҳам мегирем[+]. 10Бинобар ин, ҳанӯз ки имконият ҳаст, ба ҳама некӣ кунем, махсусан, ба онҳое, ки бо мо дар имон аъзои як хонавода ҳастанд[+].


Суханони хотимавии Павлус дар бораи аҳамият надоштани хатнашавӣ

11Ҳоло ман худам менависам ва шумо инро аз тарзи навиштанам мебинед, чунки ман бо ҳарфҳои калон менависам[+].

12Касоне, ки шуморо ба хатна[†] шудан маҷбур мекунанд, ба дигарон маъқул шуданӣ ҳастанд. Онҳо бо азобҳо дучор шудан намехоҳанд, чунки агар эълон кунанд, ки Масеҳ ба хотири наҷоти мо ба салиб[†] мехкӯб шуда буд, азобу уқубат мекашанд. 13Ин хатнашудагон худашон шариатро[†] иҷро намекунанд, вале мехоҳанд, ки шумо хатна шаведу онҳо аз ин фахр намоянд. 14Ман бошам, ба ғайр аз салиби Худованди мо Исои Масеҳ бо ҳеҷ чизи дигар фахр кардан намехоҳам. Ба воситаи марги Исои Масеҳ дар салиб чизҳои ҷаҳонӣ барои ман мурдаанд ва ман барои ин ҷаҳон мурдаам[+].

15Охир хатна шудан ё нашудан аҳамият надорад, балки аз ҳама муҳимаш он аст, ки Худо моро офаридаи нав кардааст[+]. 16Бар ҳамаи онҳое, ки аз рӯйи ҳамин гуфтаҳо зиндагӣ мекунанд ва халқи ҳақиқии Худо мебошанд, осоиштагӣ ва раҳму шафқати Худо бод!

17Минбаъд касе маро азоб надиҳад, чунки ман дар баданам доғи захмҳоеро дорам, ки аз они Исо буданамро нишон медиҳанд.

18Эй бародарону хоҳарон, бигзор файзу меҳрубонии Худованди мо Исои Масеҳ бо рӯҳи шумо бошад. Омин.

## Эфесусиён

### Эфесусиён

Эфесусиён


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]


### Пешгуфтор


НОМА БА


ЭФЕСУСИЁН


Пешгуфтор

Муаллифи ин нома Павлуси фиристодаи Исои Масеҳ мебошад. Ӯ онро ҳангоми дар ҳабс буданаш (шояд дар Рум) ба ҷамоати имондорони шаҳри Эфесус навиштааст. Эфесус дар вилояти Осиёи шоҳаншоҳии Рум маркази муҳимми тиҷорат ва маданият ҳисоб мешуд. Дар ин ҷо Павлус ҷамоати имондорони масеҳиро барпо намуд, ки дар натиҷа хушхабари Исои Масеҳ ба гӯши тамоми мардуми вилояти Осиё расид (Корномаи Фиристодагон 19:10).

Дар ин нома Павлус ба имондорон дар бораи файзу меҳрубонии беҳадду канори Худо навишта, хостааст, ки дар дили онҳо шукргузориро барои ҳаёти наве, ки дар Масеҳ ба онҳо ато карда шудааст, ба вуҷуд биёрад. Ӯ гуфтааст, ки мо на дар натиҷаи рафтору кирдори худ наҷот ёфтаем, балки он ба мо аз рӯйи файзу меҳрубонии Худо туҳфа карда шудааст.

Нақшаи азалии Худо ин будааст, ки ба воситаи Исои Масеҳ моро ба фарзандӣ қабул кунад ва дар вақту соаташ тамоми мавҷудоти замину осмонро дар зери ҳокимияти Масеҳ сарҷамъ намояд. Худо ин нақшаи Худро ба воситаи Исои Масеҳ амалӣ гардондааст. Акнун ба туфайли хуни Исои Масеҳ, ки дар салиб рехта шудааст, имондорон ба файзи Худо роҳ ёфтаанд ва ба воситаи имон бо Рӯҳулқудс муҳр зада шудаанд, то ки аз они Худо будани онҳо маълум шавад.

Агар ҷамоати имондорон бадан бошад, Масеҳ сар аст ва агар ҷамоат иморат бошад, Масеҳ санги таҳкурсии хона мебошад. Павлус бо ин суханони маҷозӣ фаҳмонидан хостааст, ки ҷамоати имондорон ба Исои Масеҳ тааллуқ дорад. Бинобар ин онҳо бояд одатҳои пештараи гуноҳкоронаи худро тарк карда, муносиби Масеҳ зиндагӣ кунанд.

Дар охир Павлус имондоронро даъват мекунад, ки бо силоҳи Худо мусаллаҳ шуда, ба фиребу найрангҳои шайтон муқобилият нишон диҳанд ва ҳамеша бо роҳнамоии Рӯҳ барои тамоми халқи Худо дуову илтиҷо кунанд.

### 1


Саломи Павлус ба имондорони шаҳри Эфесус

1Салом ба халқи Худо, ки дар шаҳри Эфесус Исои Масеҳро[†] вафодорона пайравӣ мекунанд! Ман, Павлус, ки бо хости Худо фиристодаи[†] Исои Масеҳ интихоб шудаам, 2ба шумо файзу меҳрубонӣ ва сулҳу осоиштагии Падари мо Худо ва Худованд Исои Масеҳро хоҳонам.


Дода шудани баракатҳои рӯҳонӣ ба воситаи Исои Масеҳ

3Шаъну шараф ба Худо, ки Падари Худовандамон Исои Масеҳ аст! Ӯ ба хотири Масеҳ ба мо ҳар баракати рӯҳониро дар даргоҳаш бахшидааст[+]. 4Охир, Худо моро аллакай, пеш аз офариниши дунё ба воситаи Масеҳ интихоб карда буд, ки аз они Ӯ шуда, дар назараш беайбу нуқсон бошем[+]. 5Ӯ бо меҳру муҳаббат пешакӣ мувофиқи хости дилаш муқаррар карда буд, ки ба воситаи Исои Масеҳ моро ба фарзандӣ қабул мекунад[+]. 6Худо мақсад дошт, ки мо ҳамин файзу меҳрубонии бузургашро, ки Ӯ ба воситаи Писари азизаш бароямон ато кардааст, таърифу ситоиш кунем. 7Охир файзу меҳрубонии Худо он чунон бепоён аст, ки ба воситаи хуни Писараш мо ба озодӣ харида шудаему гуноҳҳоямон бахшида шуданд[+]. 8Худо файзу меҳрубониашро ба мо бо додани тамоми хираду ҳикмат саршор кардааст. 9Зеро Ӯ сирри Худро, ки он хости дилаш буд ва иҷрои онро ба воситаи Масеҳ дар назар дошт, ба мо ошкор кард[+]. 10Нақшаи Худо ин буд, ки дар вақти муайяншуда ҳама чизи дар осмону дар замин бударо дар ихтиёри Масеҳ гузорад[+].

11Худо инчунин, ба хотири Масеҳ ба мо насиб гардонд, ки халқи Ӯ шавем. Ин тақдирро Худо аз аввал барои мо ба нақша гирифта буд ва Ӯ ҳама вақт хосту фикрашро ба амал меоварад. 12Дар натиҷа мо, яҳудиён,[†] ки аввалин шуда ба Масеҳ умедвор гаштем, ба таърифу ситоиш ёфтани бузургии Худо сабабгор мешавем. 13Ана шумо, ғайрияҳудиён[†] низ ба воситаи Масеҳ бо Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо муҳр зада шудаед, ки аз они Худо будани шуморо нишон медиҳад. Ин Рӯҳи ваъдашудаи Худо бароятон ҳамон вақт дода шуд, ки хабари ростиро, яъне хушхабари наҷоти худро шунида, ба Масеҳ имон овардед[+]. 14Худо Рӯҳулқудсро ба мо ҳамчун гарави он додааст, ки дар рӯзе, ки халқаш пурра ба озодӣ мебарояд, ҳамон мероси ваъдакардааш ба мо насиб мегардад, то ки мо барои таърифу ситоиш ёфтани бузургии Худо сабабгор шавем.


Дуо барои фаҳмиши рӯҳонии имондорон

15Бинобар ин, аз вақте ки дар бораи имони шумо ба Худованд Исо ва муҳаббате, ки ба тамоми халқи Худо доред, хабардор шудам,[+] 16бароятон дуо карда, ҳамеша Худоро ба хотири шумо шукргузорӣ мекунам. 17Ман ба Худои Исои Масеҳ Худовандамон, ки Падари бузургвор аст, дуо карда хоҳиш мекунам, ки барои шинохтани Ӯ ба шумо ба воситаи Рӯҳ ҳикмату хирад бахшад ва Худро ошкор созад. 18Бигзор Ӯ чашми дили шуморо кушояд, то дарк кунед, ки Худо шуморо даъват карда, бароятон чӣ умеде додааст ва чӣ мероси пуршукӯҳу бузурге барои халқаш дорад[+].

19Инчунин, қудрати беҳад азими Худоро, ки барои кумаки мо, имондорон амал мекунад, фаҳмед. Ин ҳамон қудрати азимест, 20ки Худо бо он Масеҳро аз марг бархезонд ва аз дасти рости Худ дар даргоҳаш шинонд[+]. 21Акнун мақоми Масеҳ болотар аз ҳар тахту тоҷ, қуввату қудрат, ҳукумату роҳбарият ва ҳар мақоми дигарест, ки на фақат дар ин олам, балки дар олами оянда низ ҳаст[+]. 22Худо ҳама чизро зери пойҳои Масеҳ гузошта, Ӯро аз ҳама касу ҳама чиз болотар ҳамчун сар барои ҷамоати имондорон[†] муқаррар кард[+]. 23Ҷамоати имондорон бадани Масеҳ аст, яъне пуррагии Ӯст, ки ҳама чиз ва ҳама ҷойро бо ҳузури Худ пур мекунад[+].

### 2


Наҷот аз рӯйи файзу меҳрубонии Худо

1Замоне буд, ки шумо ба сабаби гуноҳҳо ва саркашиатон мурда ҳисобида мешудед,[+] 2чунки ба монанди одамони ин дунё зиндагӣ мекардед ва ба ҳокими қувваҳои бад итоат менамудед. Ин ҳоким шайтон аст, ки ҳоло дар шахсони саркаш амал мекунад[+]. 3Ба монанди ин шахсони саркаш, ҳамаи мо низ замоне аз пайи ҳавасҳои ҷисмонии худ мерафтем ва хости нафсамонро иҷро карда, ҳар чи ба фикрамон ояд, мекардем. Пас, мо табиатан дар қатори дигарон гирифтори ғазаби Худо будем[+].

4Лекин Худо моро бениҳоят сахт дӯст доштааст ва аз рӯйи ин меҳру муҳаббаташ Ӯ, ки пур аз раҳму шафқат аст,[+] 5-6ба мо агарчи аз сабаби гуноҳҳоямон мурда ҳисобида мешудем, ҳамроҳи Масеҳ[†] ҳаёт бахшид. Худо моро ҳамроҳи Масеҳ зинда карда ва бо Исои Масеҳ як намуда, дар даргоҳи Худ ҳамроҳаш шинонд. Инак, наҷот ба шумо аз рӯйи файзу меҳрубонии Худо туҳфа шудааст[+][+]. 7Худо бо ҳамаи ин некиҳое, ки ба воситаи Исои Масеҳ нисбати мо кардааст, то чӣ андоза беҳадду канор будани файзу меҳрубониашро дар замони оянда нишон доданӣ аст.

8-9Охир, шумо аз рӯйи файзу баракати Худо ба воситаи имонатон наҷот ёфтаед. Яъне наҷот на маҳсули кори шумо асту на натиҷаи кирдору рафторатон, балки туҳфаи Худост. Бинобар ин ҳеҷ кас фахр карда наметавонад,[+][+] 10чунки мо маҳсули дастони Худо ҳастем. Мо ба воситаи Исои Масеҳ барои корҳои нек офарида шудаем, ки иҷрои онҳоро Худо пешакӣ барои мо муқаррар намуда буд[+].


Масеҳ оштидиҳандаи мо аст

11Пас фаромӯш накунед, ки як вақт яҳудиён,[†] ки аз хатна[†] шуданашон фахр мекунанд, шуморо халқҳои хатнанашуда меномиданд, чунки шумо ҳамчун ғайрияҳудӣ ба дунё омадед. Ҳол он ки хатнаи яҳудиён фақат ҷисмонӣ асту бо дасти инсон карда шудааст[+]. 12Он вақт шумо ҳанӯз бе Масеҳ зиндагӣ мекардед ва аз ҷамоати Исроил ҷудо будед. Аз ин рӯ, шумо барои ваъдаҳои аҳду паймони Худо бегонаву дар ин ҷаҳон бе умеду бе Худо будед[+]. 13Аммо акнун шумо, ки як вақте аз Худо дур будед, ба хотири Исои Масеҳ ва ба воситаи хуни Ӯ ба Худо наздик шудаед[+].

14-15Масеҳ Худ оштидиҳандаи мост, ки яҳудиёну ғайрияҳудиёнро[†] бо ҳам муттаҳид кардааст. Ӯ бо қурбонии баданаш шариати[†] Мусоро бо қонуну қоидаҳояш беэътибор сохта, девори душманиро, ки моро аз ҳам ҷудо мекард, шикаст. Масеҳ инро бо мақсади он кард, ки дар Худ аз ин ҳар ду як халқи нав ба вуҷуд оварда, ҳамин тавр сулҳро барпо кунад[+][+] 16ва ин ҳар дуро ба як тан пайванд намуда, ба воситаи марг дар салиб[†] душманиро аз байн бараду моро пеши Худо баргардонад[+].

17Инак, Масеҳ омада, ҳам ба шумо, ки аз Худо дур будед, ҳам ба онҳое, ки ба Худо наздик буданд, хушхабари сулҳу оштиро эълон кард. 18Ба василаи Ӯ ҳамаи мо, чи дуру чи наздик, бо ҳамон як Рӯҳ ба пеши Падари Осмонӣ роҳ ёфтаем.

19Пас, шумо дигар бегона ва ғариб нестед, балки бо халқи Худо ҳамватан шуда, аҳли хонаи Худо[†] гаштаед,[+] 20ки ин хонавода дар асоси таълимоти фиристодагон[†] ва пайғамбарон сохта шудааст. Санги асосии таҳкурсии хона бошад, Худи Исои Масеҳ аст[+]. 21Бо Ӯ ҳамаи имондорон ба монанди иморат, бо ҳам пайваст шуда, торафт маъбаде мешаванд, ки ба Худованд бахшида шудааст[+]. 22Шумо низ дар пайвастагӣ бо Масеҳ ба ҳамин иморат пайваст шуда, ба маконе бино мешавед, ки Худо ба воситаи Рӯҳ дар он сокин мебошад[+].

### 3


Хизмати Павлус барои ғайрияҳудиён

1Ана барои ҳамин ман, Павлус, ки баҳри шумо, ғайрияҳудиён,[†] ҳамчун хизматгузори Исои Масеҳ[†] дар зиндон мебошам, ба Худо дуо мекунам[+]. 2Дар омади гап, шумо дар бораи вазифае, ки баҳри шумо аз рӯйи файзу меҳрубонии Худо ба ман дода шудааст, аниқ шунидаед[+]. 3Ман дар бораи ин пештар каме навишта будам, ки чӣ тавр Худо сиррашро ба ман ошкор кардааст[+]. 4Навиштаҳоямро хонда, шумо фаҳмиши маро дар бораи сирри Масеҳ дарк мекунед. 5Ин сир, ки ба одамони гузашта номаълум монда буд, ҳоло ба воситаи Рӯҳулқудс[†] ба пайғамбарон ва фиристодагони[†] муқаддаси Худо ошкор гаштааст.

6Худо ошкор кард, ки ба хотири Исои Масеҳ ғайрияҳудиён низ ба хушхабар бовар карда, якҷоя бо яҳудиён[†] ба мероси Худо ҳақ пайдо мекунанд. Онҳо аъзои ҳамон як бадани Масеҳ мешаванду ба ваъдае, ки Худо ба яҳудиён дода буд, шарик мегарданд[+]. 7Барои эълон кардани ана ҳамин хушхабар ман хизматгузори Худо гаштаам. Ин хизмат бароям ҳамчун файзу баракати Худо ва бо қудрати бузурги Ӯ ато шудааст[+].

8Гарчанде ман дар байни тамоми халқи Худо аз ҳама камарзиштарин ҳастам, ба ман ҳамин ато дода шудааст, ки ба халқҳои ғайрияҳудӣ хабари хушро дар бораи сарвати бепоёни Масеҳ расонам[+]. 9Инчунин, ба ман ато шудааст, ки нақшаи ҳамон сирри Худоро, ки Ӯ, Офарандаи ҳама чиз аз асрҳои пеш пинҳон нигоҳ медошт, ба ҳама равшан гардонам[+].

10Ҳамаи инро Худо бо мақсади он кард, ки акнун ба воситаи ҷамоати имондорон[†] хираду ҳикмати серпаҳлуи Худро ба ҳокимону сардорони олами рӯҳонӣ маълум гардонад[+]. 11Ана ҳамин буд нақшаи абадии Худо, ки Ӯ онро ба воситаи Худованди мо Исои Масеҳ амалӣ гардонд. 12Инак, ба хотири Масеҳ мо бо имоне, ки ба Ӯ дорем, бе тарсу ҳарос ва дилпурона ба Худо наздик шуда метавонем[+].

13Бинобар ин илтимос мекунам, ки аз сабаби азобу уқубате, ки ман ба хотири шумо мекашам, рӯҳафтода нашавед, чунки он боиси обрӯйи шумо мебошад[+].


Дуо барои дарк кардани муҳаббати Худо

14-15Аз ин рӯ, ман пеши Падар, ки Офарандаи ҳама кас чи дар осмону чи дар замин аст, зону зада, 16дуо мекунам, ки аз рӯйи сарвати пуршукӯҳаш бо Рӯҳи Худ ба шумо қудрат бахшида, шуморо рӯҳан боқувват кунад[+]. 17Бигзор аз барои имонатон, ки ба Масеҳ доред, Ӯ дар дили шумо сокин бошаду шумо дар муҳаббат реша давонда, устувор гардед,[+] 18то ки якҷоя бо тамоми халқи Худо муҳаббати беҳадду канор ва беохиру бепоёни Худоро пурра дарк карда тавонед. 19Дуо мекунам, ки муҳаббати Масеҳро низ, ки бо ақл фаҳмида намешавад, дарк кунед, то ки бо тамоми пуррагии Худо пур шавед[+].

20-21Ҳоло шаъну шараф ба Худо ба воситаи ҷамоати имондорон ва Исои Масеҳ дар ҳар насл ва то абад, чунки Ӯ бо қудрати бузургаш бештар аз ҳар он чи орзу ва хоҳиш мекунем, карда метавонад ва ин қудраташ дар мо амал мекунад! Омин[+][+].

### 4


Ягонагӣ дар бадани Масеҳ

1Пас ман, ки ба хотири Худованд зиндонӣ гаштаам, аз шумо илтимос мекунам, ки муносиби мақоме, ки Худо шуморо барояш даъват кардааст, зиндагӣ кунед[+]. 2Дар зиндагӣ ҳамеша хоксору нармдил бошеду аз рӯйи муҳаббат якдигарро бо сабру тоқат бардошт кунед[+]. 3Инчунин, то тавонед, ягонагиеро, ки аз ҷониби Рӯҳулқудс[†] дода мешавад, ба воситаи созиш кардан бо якдигар нигоҳ доред[+]. 4Чунон ки Худо ҳамаи шуморо ба як умед даъват кардааст, ҳамин тавр фақат як бадани Масеҳ[†] ва як Рӯҳ,[+] 5як Худованд, як имон ва як маросими таъмид[†] бо об аст[+]. 6Мо як Худо дорем, ки Падари ҳамаи мост. Ӯ болои сари ҳамаамон аст ва ба воситаи ҳамаи мо амал мекунаду дар вуҷуди ҳамаамон сокин мебошад[+].

7Лекин атоҳо ва қобилиятҳоро Масеҳ ба ҳар яки мо ба андозае, ки Худаш мехоҳад, мебахшад[+]. 8Бинобар ин дар навиштаҷот[†] омадааст, ки

«Вақте Ӯ боло рафт,
бо Худ бисёр асиронро бурд
ва ба одамон атоҳо бахшид».

9«Ӯ боло рафт» гуфтан чӣ маъно дорад? Ҳамин, ки Ӯ аввал ба қаъри замин фаромадааст[+]. 10Пас ҳамон, ки фаромада буд, баъд ба ҷойи болотарини осмон низ рафт, то ки ҳама ҷойро бо Худ пур кунад[+].

11Инак атоҳои Масеҳ ҳамин буд, ки Ӯ баъзеҳоро фиристодагон,[†] баъзеҳоро пайғамбарон, баъзеҳоро эълонкунандагони хушхабар ва баъзеҳоро ба мисли чӯпон нигоҳубинон ва муаллимони халқи Худо интихоб намудааст[+]. 12Вазифаи онҳо халқи Худоро ба иҷрои кори Худо тайёр намудан аст, то ки бо хидмати онҳо ҷамоати имондорон,[†] ки бадани Масеҳ аст, инкишоф ёбад[+]. 13Мо то замоне инкишоф меёбем, ки ҳамаамон як хел бовар мекунем ва як хел фаҳмиш дар бораи Писари Худо[†] пайдо мекунем. Дар натиҷа мо ба дараҷаи пурраи Масеҳ ба камол мерасем[+].

14Он гоҳ мо дигар ба монанди кӯдакон рафтор намекунем. Мо намегузорем, ки бовариамон мисли мавҷ алвонҷ хӯраду мо бо шамоли ҳар гуна таълимоти одамони ҳилагар ва сохтакор гумроҳ гардем,[+] 15балки аз рӯйи муҳаббат ростиро баён намуда, аз ҳар ҷиҳат ба дараҷаи Масеҳ, ки Ӯ сари бадан аст, инкишоф меёбем[+]. 16Ба воситаи Ӯ тамоми бадан бо банду буғумҳо бо ҳам пайваст шудааст. Ҳар яки он вазифаи худро иҷро карда, ба сабзиши бадани Масеҳ ёрӣ медиҳад. Дар натиҷа тамоми бадани Масеҳ худро бо муҳаббат такмил медиҳад.


Зиндагии нави масеҳӣ

17Инак, аз номи Худованд шуморо таъкид карда мегӯям, ки дигар ба мисли беимонон зиндагӣ накунед. Охир онҳо аз рӯйи фаҳмиши пучу холиашон рафтор мекунанд[+]. 18Азбаски ақлашон тира гаштааст, онҳо барои ҳаёте, ки аз ҷониби Худо дода мешавад, бегонаанд, чунки кундфаҳму гарданшах гаштаанд[+]. 19Ин одамон ҳисси нангу номусро аз даст дода, ба нафси шаҳвонӣ дода шудаанд ва ҳар қадар рафтори бешарму ҳаё кунанд ҳам, барояшон боз ҳам кам аст[+].

20Вале шумо аз Масеҳ чунин тарзи ҳаётро таълим нагирифтаед. 21Шумо, ки аниқ дар бораи Исо шунидаед ва аз Ӯ таълим гирифтаед, чун ростӣ дар Исо аст, 22медонед, ки бояд аз тарзи зиндагии пештара ва аз табиати куҳнаи худ, ки ба фиреби ҳавасҳои шаҳвонӣ гирифтор шуда, торафт нобуд мегашт, даст кашед[+]. 23Шумо медонед, ки тарзи фикррониатон бояд пурра нав шавад[+] 24ва он табиати наверо бояд дар бар кунед, ки ба Худо монанд офарида шудаасту хислатҳои ҳақиқии росткорӣ ва покиро дорад[+].

25Пас дурӯғгӯйиро бас кунед! Азбаски мо дар бадани Масеҳ аъзои якдигарем, биёед ба якдигар рост мегӯем[+]. 26Дар сари қаҳру ғазаб гуноҳ накунед. Нагузоред, ки ғазабатон то ғуруби офтоб давом ёбад 27то ки ба шайтон роҳ дода нашавад[+].

28Дуздон, дигар дуздӣ накунед. Баръакс, бо дастони худ меҳнати фоиданок кунед, ки барои хайрияи муҳтоҷон чизе дошта бошед[+]. 29Бигзор аз даҳони шумо ягон гапи хунук набарояд, балки бамаврид гап занед, то суханонатон фоидаовар бошанду шунавандагонатон аз он баҳра гиранд[+].

30Ҳамчунин, Рӯҳулқудси Худоро ғамгин накунед. Охир бо Ӯ шумо муҳр зада шудаед, ки ин аз они Худо будану рӯзе пурра аз гуноҳ озод шуданатонро нишон медиҳад[+].

31Ҳамаи қаҳру ғазаб, хашм, ҷангу ғавғо ва дашномдиҳӣ ва ҳамаи кинаву адоватро аз худ дур кунед[+]. 32Ба якдигар бомеҳру шафқат бошед ва ҳамон тавре ки Худо шуморо ба воситаи Масеҳ бахшидааст, шумо низ якдигарро бахшед[+].

### 5


Зиндагӣ дар равшанӣ

1Инак, ҳамчун фарзандони азизи Худо дар ҳама чиз аз Ӯ ибрат гиред[+]. 2Ҳамон тавре бомуҳаббат зиндагӣ кунед, ки Масеҳ[†] нишон додааст. Ӯ моро дӯст дошта, Худро ба хотири мо ба Худо ҳамчун қурбонӣ тақдим кард ва ин қурбонӣ ҳамчун бӯйи хуш ба димоғи Худо расидааст[+]. 3Инак, ҳеҷ гуноҳи ҷинсӣ ё бешармиву беҳаёӣ ё чашмгуруснагӣ дар байни шумо ҳатто набояд зикр шавад, чунки ба халқи Худо ин рафтор ношоиста аст[+]. 4Инчунин, гапҳои бемаънӣ гуфтан ва шӯхиҳои беодобона кардан ба шумо муносиб нестанд. Баръакс, бояд шукргузорӣ кунед[+]. 5Ҳаминро донед, ки ба ягон шахси бероҳа, бешарму ҳаё ё чашмгурусна, ки чунин рафтораш баробари бутпарастӣ аст, Подшоҳии Масеҳ ва Худо насиб намешавад[+].

6Нагузоред, ки касе шуморо бо гапҳои беҳуда, ки гӯё чунин рафтор гуноҳ нест, фиреб диҳад! Охир, ана ҳамин рафторҳо ғазаби Худоро бар сари шахсони саркаш меоранд[+]. 7Бо ин гуна шахсҳо шиштухез накунед![+]

8Шумо як замон худ торикӣ будед, вале акнун, ки бо Худованд ҳастед, равшанӣ гаштаед. Пас ҳамон рафтору кирдореро кунед, ки мувофиқи равшанӣ бошад[+]. 9Агар равшанӣ дар вуҷуди шумо ҳаст, рафторатон бояд нек, дуруст ва рост бошад. 10Барои фаҳмидани он чи ба Худованд писанд меояд, кӯшишу ғайрат кунед[+]. 11Ба корҳои беҳудаи торикӣ ҳамроҳ нашаведу онҳоро фош кунед[+]. 12Кас ҳатто аз гуфтани он корҳое, ки онҳо пинҳонӣ дар торикӣ мекунанд, шарм медорад. 13Аммо, вақте ки рӯшноӣ ба ҳаёти онҳо метобад, ҳама чиз ошкор мегардад[+]. 14Пас онҳое, ки ошкор шудаанд, худ равшанӣ мешаванд. Бинобар ин гуфторе ҳаст, ки

«Эй хобрафта, бедор шаву аз марг бархез!
Ва нури Масеҳ бар ту медурахшад!»[+]

15Инак, монанди шахсони беақл набошед. Балки ҳушёр буда, ҳамчун шахсони бохирад қадаматонро дониста монед[+]. 16Азбаски ин замон замони бадӣ аст, ҳар фурсатро ғанимат донед. 17Бефаросат набошеду донед, ки хости Худованд чист[+]. 18Маст нашавед, ки мастӣ шуморо ба расвоӣ мебарад. Баръакс, бо Рӯҳулқудс[†] пур шуда,[+] 19дар вақти суҳбат бо якдигар сурудҳои Забурро хонед ва Худоро ҳамду сано гуфта, дар дилҳоятон таронаҳои парастиш барои Худованд хонед[+]. 20Инчунин, ҳамеша Худоро, ки Падарамон аст, ба хотири Худованди мо Исои Масеҳ барои ҳама чиз шукргузорӣ кунед[+].


Рафтори занону шавҳарон

21[•]Ҳурмати Масеҳро карда, ба якдигар итоат кунед. 22Занон, ҳамон тавре ки ба Худованд итоат мекунед, ба шавҳарони худ низ итоат кунед[+]. 23Охир, шавҳар барои занаш сар аст, чунон ки Масеҳ сари ҷамоати имондорон[†] аст, ки он бадани Ӯст. Масеҳ ҳамчунин, Наҷотдиҳандаи ҷамоаташ мебошад[+]. 24Пас, чунон ки ҷамоати имондорон ба Масеҳ итоат мекунад, ҳамон тарз зан низ бояд ба шавҳари худ аз ҳар ҷиҳат итоат кунад.

25Мардҳо, занони худро бояд ҳамон тарз дӯст доред, ки Масеҳ ҷамоати имондоронро дӯст доштааст. Охир ба хотири ҷамоати имондорон Масеҳ Худро фидо намуд,[+] 26то ки ба воситаи каломаш ин ҷамоатро гӯё бо об шустушӯ намуда, барои Худ ҷудо карда гирад[+]. 27Масеҳ бо ин кораш хост имондоронро барои Худ ҳамчун ҷамоати бошукӯҳе муҳайё созад, ки бе ягон доғу иллат ва беайбу нуқсон аз они Ӯ бошад[+]. 28Ана ҳамин тавр мард занашро ҳамчун ҷисму ҷони худ бояд дӯст дорад. Ҳар кӣ занашро дӯст дорад, нишон медиҳад, ки худашро дӯст медорад. 29Ҳеҷ инсоне нест, ки ягон бор ҷисмашро бад дида бошад. Баръакс, ҳар кас ҷисмашро хӯронда парвариш мекунад. Масеҳ ба ҷамоати имондорон чунин рафтор мекунад, 30чунки мо аъзои бадани Ӯ ҳастем[+].

31Дар навиштаҷот[†] омадааст, ки «Аз ҳамин сабаб мард падару модари худро гузошта, ба зани худ мепайвандад ва онҳо як тан мешаванд».[+] 32Ин гуфтаҳо маънои чуқур доранд, аммо ман бо ин мисол Масеҳ ва ҷамоати имондоронро дар назар дорам. 33Лекин ба шумо низ ин гуфтаҳо тааллуқ доранд, ки ҳар мард бояд занашро баробари ҷонаш дӯст дорад. Занҳо бошанд, бояд иззату ҳурмати шавҳарони худро ба ҷо оваранд[+].

### 6


Рафтори фарзандон ва падарону модарон

1Бачаҳо, ҳамчун пайравони Худованд падару модаратонро гӯш кунед. Ин вазифаи шумо аст. 2Охир, аввалин фармони асосии Худо, ки шарт дорад, чунин аст: «Падару модаратро ҳурмату эҳтиром намо. 3Он гоҳ корат барор меёбаду умри дароз мебинӣ».

4Падарон, шумо ҳам фарзандони худро асабонӣ накунед, балки бо панду насиҳатҳои Худованд онҳоро тарбия намуда, ба воя расонед.


Рафтори ғуломону хӯҷаинон

5Ғуломон, ба хӯҷаинони хокии худ аз рӯйи иззату эҳтиром бо тарс ва самимона итоат кунед гӯё ба Масеҳ[†] мекарда бошед[+]. 6Мисли ғуломи хушомадгӯй, ки дар пеши соҳибаш нағз кор карда, дар набудани ӯ бо дили нохоҳам кор мекунад, хизмат накунед. Балки ҳамчун ғуломи Масеҳ хости Худоро бо ҷону дил иҷро намоед[+]. 7Хизмати шумо на ҳамчун ба инсон, балки ҳамчун ба Худованд бо майлу рағбат бошад. 8Фаромӯш накунед, ки ҳар кас, хоҳ ғулому хоҳ озод, барои ҳар кори некаш аз Худованд мукофот мегирад[+].

9Хӯҷаинон, шумо низ ҳамин муомиларо нисбати ғуломони худ кунед. Ба онҳо дӯғу пӯписа заданро бас намоед. Дар ёд дошта бошед, ки дар осмон як Хӯҷаин доред, ки Ӯ ҳам хӯҷаини шумову ҳам хӯҷаини ғуломонатон аст ва ба ҳама бо як чашм нигоҳ мекунад.


Дар бар кардани аслиҳаи Худо

10Ниҳоят, аз Худованд ва қудрати пурзӯраш қувват гиред. 11Ҳамаи аслиҳаи ҷангиеро, ки Худо ба шумо медиҳад, пӯшед ва ба даст гиред, то ки ба фиребу найрангҳои шайтон муқобилат нишон дода тавонед[+]. 12Охир, мо на бар зидди инсон, ки соҳиби гӯшту хун аст, балки бар зидди соҳибони тахту тоҷ ва соҳибқудратону фармондеҳони ҳамин олами ҷинҳо ва бар зидди қувваҳои баде, ки дар осмон амал мекунанд, меҷангем[+]. 13Бинобар ин тамоми силоҳи Худоро ба худ гиред, то ки дар рӯзи ҳамлаи душман бо он зиддият нишон дода тавонеду муборизаро ба охир расонда, дастболо гардед.

14Инак, тайёр бошед! Мисли сарбоз ҳақиқатро ҳамчун тасма ба миёнатон баста, росткориро ҳамчун ҷавшани рӯйи сандуқи дил дар бар кунед[+]. 15Инчунин, хушхабареро, ки дар бораи сулҳу осоиштагӣ гирифтаед, ҳамчун пойафзори тайёр буданатон ба пой пӯшед[+]. 16Илова бар ҳамаи ин, имонро сипар кунед, ки бо он ҳамаи тирҳои сӯзони шайтонро хомӯш карда метавонед[+]. 17Наҷотро низ ҳамчун кулоҳи ҷангӣ ва сухани Худоро ҳамчун шамшере, ки Рӯҳулқудс[†] медиҳад, ба даст гиред[+]. 18Ҳамаи инро бо дуову илтиҷо аз Худо мадад талабида, ба ҷо оред ва ҳама вақт бо роҳнамоии Рӯҳ дуо гӯед. Бинобар ин, ҳушёр бошеду барои тамоми халқи Худо ҳамеша истодагарона дуою илтиҷо намоед[+].

19Аз он ҷумла, барои ман дуо кунед, ки Худо суханони даркориро ба забонам андозад ва ман нотарсона сирри хушхабарро эълон кунам[+]. 20Ман ҳатто дар зиндон ҳамчун намояндаи Масеҳ хушхабарро паҳн мекунам. Пас, дуо кунед, ки ман ин хушхабарро ҳамон тавр ки бояд эълон шавад, далерона эълон кунам[+].


Хайрухуш

21[•]Аз тамоми ҳолу аҳвол ва кору борам шуморо Тихикос, бародари азизу хизматгузори бовафои Худованд, хабардор мекунад[+]. 22Ман бо ҳамин мақсад вайро пеши шумо фиристодам,[†] ки аз ҳолати мо хабар дода, шуморо хотирҷамъ созад[+]. 23Аз Худо Падар ва Худованд Исои Масеҳ барои бародарону хоҳарони имондор осоиштагӣ ва муҳаббат якҷоя бо имон металабам. 24Бигзор файзу меҳрубонии Худо бо ҳамаи онҳое бошад, ки Худовандамон Исои Масеҳро самимона дӯст медоранд.

## Филиппиён

### Филиппиён

Филиппиён


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]


### Пешгуфтор


НОМА БА


ФИЛИППИЁН


Пешгуфтор

Павлус фиристодаи Худо буд ва ӯ барои эълон кардани каломи Худо ба бисёр ҷойҳо сафар мекард. Вай тақрибан, дар соли 50-ум ба шаҳри Филиппӣ, ки дар шимоли Юнон воқеъ гардидааст, рафтааст. Ӯ дар он ҷо каломи Худоро эълон карда, ба зиндон андохта шуд. Бо вуҷуди ин баъзе касоне ки хушхабарро аз ӯ шунида буданд, ба Исои Масеҳ имон оварданд. Ӯ аввалин ҷамоати имондоронро дар минтақаи Аврупо, дар ин шаҳр таъсис додааст. Имондорони Филиппӣ Павлусро бисёр дӯст медоштанд ва ба ӯ кумакҳои молӣ мерасонданд.

Павлус тақрибан, соли 62-юм ҳангоми дар зиндони Рум буданаш ин номаро ба филиппиён навиштааст ва аз он аён мегардад, ки ӯ ба ҷамоати филиппиён муҳаббати зиёд дошт.

Дар ин нома се мавзӯъ бештар аз ҳама қайд шудаанд. Якум Павлус мехост, ки хушхабар дар ҳама ҷо паҳн шавад, ӯ мехоҳад, ки Масеҳ ба ҳар роҳу восита эълон гардад (1:18). Дуюм Масеҳ нақши марказиро мебозад. Масеҳ ҳаёти ӯст (1:21) ва фикр мекунад, ки дастоварди бузургтарини ҳаёт «шинохтани Худовандам Исои Масеҳ» аст (3:8). Сеюм Павлус сахт хоҳиш дорад, ки филиппиён мисли Масеҳ бошанд, яъне худотарсу хоксор бошанд ва ба дигарон муҳаббат нишон диҳанд. Чунин тарзи ҳаёт маънои ҳаёти хушнудона ба сар бурданро дорад.

### 1


Саломи Павлус ба имондорони шаҳри Филиппӣ

1Салом ба ҳамаи онҳое ки аз они Исои Масеҳ[†] ҳастанд ва ба сардорону хизматчиёни ҷамоат, ки дар шаҳри Филиппӣ мебошанд! Мо, Павлусу Тимотиюс, ки хизматгорони Исои Масеҳ ҳастем,[+] 2файзу меҳрубонӣ ва сулҳу осоиштагии Падари мо Худо ва Худовандамон Исои Масеҳро бар шумо хоҳонем.


Павлус барои филиппиён дуо мекунад

3Ҳар гоҳ ки шуморо ёд мекунам, ба Худоям шукр мегӯям[+] 4ва ҳангоми дуоҳоям ҳамеша бо хурсандӣ барои ҳамаатон дуо мекунам, 5чунки шумо аз рӯзи аввал то ҳол дар паҳн намудани хушхабари Исои Масеҳ иштирок мекунед[+]. 6Боварии комил дорам, Худое, ки ин кори некро дар дилҳои шумо оғоз намуд, то рӯзи баргаштани Исои Масеҳ онро анҷом медиҳад[+]. 7Дар бораи ҳамаи шумо чунин андеша доштанам дуруст аст, зеро шумо дар дили ман ҷой гирифтаед. Ҳангоми дар зиндон буданам ва ҳақиқати хушхабарро ҳимояву исбот карданам шуморо дар файзу меҳрубонии Худо шарикони худ медонистам[+]. 8Худо медонад, ки бо он қадар меҳри зиёде, ки аз Исои Масеҳ дар ман пайдо шудааст, муштоқи дидори шумо ҳастам[+]. 9Ҳамчунин, барои шумо дуо мекунам, ки муҳаббататон бо донишу фаҳмиши бештар торафт зиёд шавад[+]. 10Зеро ман мехоҳам, ки шумо интихоб кардани чизҳои беҳтаринро ёд гирифта, то рӯзи баргаштани Масеҳ поку беайб гардед. 11Боз дуо мекунам, ки зиндагиатон пур аз ростӣ бошад. Ин зиндагии пур аз ростӣ барои бузургию ситоиши Худо аз ҷониби Исои Масеҳ бахшида мешавад.


Павлус дар зиндон хизматашро давом медиҳад

12Бародарону хоҳарон, мехоҳам бидонед, ки ба паҳн шудани хушхабар аслан азоб кашиданам кумак кард. 13Ҳоло ба ҳамагон, аз он ҷумла, ба тамоми посбонони дарбор маълум гардидааст, ки ман ба хотири Масеҳ дар зиндон ҳастам[+]. 14Аз ҳамин сабаб имондорони зиёд аз Худованд дилпур гардида, бе тарсу ҳарос, бо як далерии бузург паёми Худоро мегуфтагӣ шуданд[+].

15-17Баъзеҳо на аз таҳти дил, балки аз бахиливу душманӣ ва аз рӯйи рақобат Масеҳро эълон мекунанд, то ки азобҳоямро дар зиндон дучанд гардонанд. Аммо баъзеи дигар бо нияти нек, аз рӯйи муҳаббат ин корро мекунанд, зеро медонанд, ки ман ба ин ҷо барои ҳимояи хушхабар афтодаам[+]. 18Чӣ илоҷ? Бо ҳар роҳе ки бошад, хоҳ аз рӯйи нияти дуруст ё хоҳ нодуруст, Масеҳ ба мардум эълон карда мешавад. Аз эълон кардани номи Масеҳ ман шодам ва шодӣ кардан мегирам, 19зеро медонам, ки дуои шумову кумаки Рӯҳи Исои Масеҳ маро наҷот медиҳад[+]. 20Умеди зиёд дорам, ки дар ягон ҳолат шарманда намешавам. Баръакс, ҳоло низ мисли ҳамеша бо камоли далерӣ сухан гуфтанро давом медиҳам, то ки хоҳ дар ҳаётам бошад, хоҳ дар маргам бузургии Масеҳ дар ман афзунтар гардад[+]. 21Зеро Масеҳ барои ман ҳаёт аст ва марг бароям фоида аст. 22Аммо агар зинда монам, корам самаранок мешавад. Хулоса, намедонам кадомашро интихоб кунам. 23Дар байни ду роҳ мондаам. Аз як тараф мехоҳам, ки ин дунёро тарк намуда, бо Масеҳ бошам, чунки ин аз ҳама беҳтар аст[+]. 24Аммо аз тарафи дигар, ҷисман зинда монданам барои шумо заруртар аст. 25Ман аниқ медонам, ки зинда мемонаму барои дар имон мустаҳкам шудану хурсандӣ карданатон ба шумо ёрӣ доданро давом медиҳам, 26то ки ҳангоми ба наздатон баргаштанам ба хотири ман аз Исои Масеҳ бештар ифтихор кунед.

27Фақат тарзе зиндагӣ кунед, ки рафтори шумо лоиқи хушхабари Масеҳ бошад, то ки ҳангоми омаданам бинам ё агар омада натавонам, ақаллан шунавам, ки шумо дар як рӯҳ устуворед, бо як мақсад ва якҷоя барои имон, яъне барои хушхабар заҳмати зиёд мекашед[+]. 28Ба душманон роҳ надиҳед, ки шуморо ба тарсу ҳарос андозанд. Ин нотарсиатон нишонаи он мегардад, ки онҳо нобуд мешаванду шумо наҷот меёбед. Инчунин, ин нишона аз ҷониби Худо мебошад. 29Зеро ба шумо ато шудааст, ки на танҳо ба Масеҳ имон дошта бошед, балки ба хотири Ӯ азоб низ кашед[+]. 30Шумо азоби маро дида будед ва то ҳол мешунавед, ки ҳанӯз дар азобам. Ҳоло бошад, худатон мисли ман азоб мекашед[+].

### 2


Ягонагии масеҳиён ва парастиши Масеҳ

1Пас, агар дар имон ба Масеҳ[†] ягон дилбардорӣ ё бо Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо муносибат ё раҳму дилсӯзие дошта бошед ё муҳаббати Ӯ шуморо тасалло медиҳад, 2дар фикру муҳаббати ягона якдилу якҷон шуда, хурсандии маро пурра созед[+]. 3Ҳаргиз худхоҳонаву ҳавобаландона рафтор накунед, балки хоксорона дигаронро аз худ болотар донед[+]. 4Бигзор ҳар яке аз шумо на танҳо дар бораи худ, балки дар бораи дигарон низ ғамхорӣ намояд[+]. 5Шумо низ бояд он андешаҳое, ки Исои Масеҳ дар бораи Худ дошт, дошта бошед:

6Масеҳ дар асл Худо буд,
лекин фикр накард, ки бо Худо баробар буданро ба даст биёрад[+].
7Ба ҷойи ин Ӯ ихтиёрӣ аз ҳама чиз маҳрум шуда, ғулом гардид ва монанди инсонҳо шуд[+].
8Вақте ки Ӯ инсон шуд, Худро фурӯтан сохта, ба Худо итоат кард
ва ҳатто то дами марг дар салиб[†] итоаткор монд[+].
9Барои ин Худо Ӯро бар ҳама сарафроз кард
ва номашро дар байни ҳама номҳо баланд намуд,[+]
10то ки баробари шунидани номи Исо ҳар зону, чи дар осмону чи дар замин ва чи дар зери замин хам шавад[+]
11ва барои бузургии Худо Падар ҳар як кас эълон кунад, ки Исои Масеҳ Худованд аст.


Монанди ситорагон дурахшед

12Азизонам, вақте ки бо шумо будам, ҳамеша ба ман итоат мекардед, аммо акнун ҳангоми набуданам бештар итоат намуда, наҷоти худро бо тарсу ларз ба ҷо оваред. 13Зеро Худо дар дили шумо амал мекунад, то ки ҳам хосту ҳам амалатон писанди Ӯ бошад[+].

14Ҳар корро шикоят накарда, бечуну чаро иҷро кунед, 15-16то ки дар байни насли беинсофу вайроншуда шумо поку беайб ва фарзандони бенуқси Худо бошед. Ҳангоме ки каломи ҳаётро маҳкам нигоҳ медоред, ҳамчун ситорагон ба ҷаҳон нур мепошед. Дар ин ҳолат ман дар рӯзи баргаштани Масеҳ ифтихор карда метавонам, ки кору давутозам пучу беҳуда набуд[+][+]. 17Ҳатто агар хунам мисли шароб ҳангоми ҳадяи нӯшиданӣ барои иҷрои қурбонии хизмати шумо рехта шавад ҳам, хурсандам ва ҳамроҳи ҳамаи шумо шодӣ мекунам[+]. 18Шумо низ ҳамин тавр хурсанд бошед ва бо ман шодӣ кунед.


Тимотиюс ва Эпафрудитус

19Умедворам, ки бо хости Худованд Исо ба наздикӣ Тимотиюсро ба наздатон мефиристам, то ки аз ҳоли шумо хабардор шуда, шод гардам[+]. 20Ман каси дигаре надорам, ки мисли ӯ аз таҳти дил ғамхори шумо бошад. 21Чунки дигарон на дар фикри хизмат ба Исои Масеҳ, балки дар фикри худ ҳастанд[+]. 22Шумо Тимотиюсро хуб мешиносед ва медонед, ки ӯ дар эълон кардани хушхабар ба ман мисли писар ба падар хизмат кард[+]. 23Аз ин рӯ умедворам, ки пас аз маълум шудани вазъиятам ӯро дарҳол мефиристам. 24Аммо дар Худованд дилпур ҳастам, ки ба наздикӣ худам ҳам ба пешатон меоям.

25Ҳоло зарур донистам, ки ҳамкору ҳамсаф ва бародарам Эпафрудитусро, ки ҳангоми муҳтоҷ буданам ба хизматам фиристода[†] будед, баргардонда ба назди шумо фиристам[+]. 26Ӯ шуморо хеле ёд кардааст ва хеле ғамгин аст, ки овозаи бемор шуданаш то ба шумо расидааст. 27Эпафрудитус, дар ҳақиқат, сахт бемор буд. Қариб мемурд, лекин Худо ба ӯ раҳм кард ва на танҳо ба ӯ, балки Худо ба ман низ раҳм кард, то ки ба ғамҳоям боз ғами дигар зам нашавад. 28Бинобар ин бо ҷону дил ӯро ба наздатон мефиристам, то ки шумо аз дидораш хурсанд шаведу ман аз ғам озод шавам. 29Ӯро ҳамчун бародари имондор дар Худованд бо камоли хурсандӣ қабул намоед. Чунин одамонро ҳамеша ҳурмату иззат бояд кард[+]. 30Зеро ӯ барои кори Масеҳ ҷонашро дар хатар монда, ба ҷойи ҳамаи шумо ба ман хизмат кард.

### 3


Росткорие, ки аз Худо меояд

1Инак, бародарону хоҳарон, дар ягонагӣ бо Худованд шод бошед. Ба ман такрор ба такрор навиштани ин чизҳо мушкил нест, чунки ин бар фоидаи шумост[+].

2Аз сагон – аз одамони нобакор, аз онҳое, ки одамонро ба хатна[†] кардан маҷбур мекунанд, эҳтиёт шавед! 3Зеро хатнашудагони ҳақиқӣ мо ҳастем, ки ба чизҳои зоҳирӣ такя намекунем, балки бо Рӯҳи Худо парастиш мекунему бо Исои Масеҳ[†] ифтихор мекунем[+]. 4Ман метавонистам, ба ҷисм такя кунам. Агар касе гумон кунад, ки ҳақ дорад ба ҷисмаш такя кунад, пас ман ҳаққи бештар дорам[+]. 5Зеро дар ҳаштрӯзагиам хатна шудаам, миллатам исроилӣ, аз авлоди Бинёмин ва ибрии ҳақиқӣ мебошам. Ҳамчун аз мазҳаби фарисӣ ба шариати[†] Мусо итоат мекардам[+]. 6Аз рӯйи ҷидду ҷаҳд озордиҳандаи ҷамоати имондорон[†] ва аз ҷиҳати росткорӣ дар итоати қонун беайб будам[+]. 7Аммо ҳоло ҳама чизҳоеро, ки пеш дастоварди худ меҳисобидам, ба хотири Масеҳ ҳеҷу пуч мешуморам. 8Бештар аз ин, ман ҳама чизро ҳеҷу пуч мешуморам, зеро чизе нест, ки аз шинохтани Худовандам Исои Масеҳ беҳтар бошад. Ба хотири Ӯ ман аз ҳама чиз, гӯё аз партове бошад, даст кашидам, то ки бо Масеҳ бошам 9ва бо Ӯ як шавам. Ман дигар кӯшиш намекунам, ки бо қуввати худ шариатро иҷро намуда, росткор шавам, балки дар пайи росткорие мебошам, ки аз имон ба Масеҳ бармеояд. Ин росткорӣ ба хотири имон аст ва аз ҷониби Худо дода мешавад[+]. 10Хоҳиши ман ин аст, ки Исои Масеҳро бештар шиносам ва қувваеро, ки Ӯро аз марг зинда кард, дарк кунам. Мехоҳам, ки дар азобҳои Ӯ шарик шавам ва дар маргаш монанди Ӯ бошам,[+] 11бо умеди он ки ман низ аз мурдагон зинда шавам.


Ба сӯйи мақсад

12Намегӯям, ки ман аллакай ба мақсадам расидаам ё комил шудаам, балки ғайрат мекунам, ки онро ба даст оварам, чунки Исои Масеҳ маро ба даст овард[+]. 13Бародарону хоҳарон, ман дар бораи худ фикр намекунам, ки муродам ҳосил шудааст, балки як чизро мегӯям, ки гузаштаро фаромӯш карда, ба пеш ҳаракат мекунам. 14Ба сӯйи мақсад мешитобам, то ки мукофотамро, яъне даъвати осмонии Худоро, ки ба воситаи Исои Масеҳ дода мешавад, ба даст оварам[+]. 15Бигзор ҳар яки мо, ки рӯҳан ба камол расидаем, ҳамин тавр фикр кунем, аммо агар шумо дигар хел фикр кунед, Худо онро ҳам ба шумо ошкор мекунад[+]. 16Ба ҳар ҳол, мо бояд мувофиқи ҳақиқате, ки ёфтаем, зиндагӣ кунем.

17Бародарону хоҳарон, аз ман ибрат гиред ва ба онҳое нигоҳ кунед, ки мувофиқи намунаи мо рафтор мекунанд[+]. 18Зеро бисёриҳо, чунон ки пеш ба шумо мегуфтам ва алҳол бо оби дида мегӯям, мисли душмани салиби[†] Масеҳ рафтор мекунанд. 19Оқибати онҳо нобудӣ, худои онҳо шикам аст ва онҳо аз расвоӣ фахр мекунанд. Тамоми фикрҳояшон дар бораи чизҳои заминӣ аст[+]. 20Вале ватани мо осмон аст ва мо интизорем, ки аз он ҷо Наҷотдиҳанда, яъне Худовандамон Исои Масеҳ меояд[+]. 21Ӯ бо қуввате, ки ҳама чизро ба Худ тобеъ мекунад, ҷисмҳои сусту нобудшавандаи моро дигаргун мекунад, то ба ҷисми пуршукӯҳи Худ монанд гардонад[+].

### 4

1Бародарону хоҳарони азиз, шодии дил ва тоҷи сарам, дар имон ба Худованд устувор монед!


Насиҳатҳо

2Аз хоҳарон Авудия ва Синтихӣ илтимос мекунам, ки ба хотири Худованд бо якдигар сулҳ дошта бошанд[+]. 3Бале, ҳамкори вафодорам, аз ту низ хоҳиш мекунам, ки ба ин занон ёрӣ диҳӣ. Онҳо дар баробари ман, Климентус ва ҳамкорони дигарам, ки номҳояшон дар китоби ҳаёт аст, барои паҳн кардани хушхабар заҳмати зиёд кашиданд[+].

4Ҳамеша дар ягонагӣ бо Худованд шод бошед! Боз мегӯям, ки шод бошед![+] 5Бигзор нармдилии шумо ба ҳама одамон маълум бошад, чунки Худованд наздик аст![+] 6Ғами ҳеҷ чизро нахӯред, балки барои ҳама чиз ҳангоми дуо бо илтимосу миннатдорӣ хоҳишҳои худро ба Худо бигӯед[+]. 7Он гоҳ осоиштагии Худо, ки аз ҳар хирад болотар аст, дилу андешаҳои шуморо дар ягонагӣ бо Исои Масеҳ[†] нигоҳ медорад[+].

8Хуллас, бародарону хоҳарон, дар бораи чизҳое фикр кунед, ки росту шоиста, поку дуруст, хушоянду лоиқи таъриф ва мувофиқи одобу сазовори ситоиш бошад. 9Корҳои аз ман омӯхтаву қабулкарда ва шунидаву дидаатонро давом диҳед ва Худои осоиштагӣ ҳамроҳи шумо хоҳад буд[+].


Миннатдорӣ барои ёрӣ

10Дар ягонагӣ бо Худованд беҳад хурсандам, ки оқибат ба ман ғамхорӣ мекардагӣ шудед. Албатта, шумо пеш ҳам ба ман ғамхорӣ мекардед, лекин барои ёрӣ додан имконият надоштед. 11Инро на барои он мегӯям, ки муҳтоҷӣ мекашам, зеро ман дар ҳама гуна шароит қаноатмандона зиндагӣ карданро ёд гирифтаам[+]. 12Камбағалиро ҳам дидааму серию пуриро ҳам. Ҳама гуна ҳолатро аз сарам гузарондаам. Ҳам ба сериву гуруснагӣ ва ҳам ба нодориву фаровонӣ тайёр ҳастам[+]. 13Ба воситаи Масеҳ, ки ба ман қувват мебахшад, дар ҳама гуна вазъият тоқат мекунам[+].

14Бо вуҷуди ин хуб кардед, ки дар ин вақти мушкил ба ман дасти ёрӣ дароз намудед[+]. 15Филиппиён, шумо худ медонед, ки вақте ки аз вилояти Мақдуния баромада, эълон кардани хушхабарро сар кардам, ғайр аз шумо ягон ҷамоати дигари имондорон ба ман кумакпулӣ надод. 16Ҳатто ҳангоми дар шаҳри Тасолуникӣ буданам шумо як-ду бор барои эҳтиёҷотам кумакпулӣ фиристода[†] будед[+]. 17Мақсади гапам аз шумо туҳфа рӯёндан нест, фақат мехоҳам, ки самараи корҳои некатон зиёд шавад[+]. 18Туҳфае, ки ба дасти Эпафрудитус ба ман фиристодед, мисли дуди хушбӯй ва қурбонии хушу писандидаи Худо аст. Акнун ман пурра таъмин шудам ва ҳатто аз ҳад зиёд дорам[+]. 19Худои ман ҳар эҳтиёҷи шуморо низ аз сарвати азими Худ ба воситаи Исои Масеҳ қонеъ хоҳад гардонд[+]. 20Ба Худо Падари мо, то абад бузургӣ бод. Омин.


Хайрухуш

21Ба ҳар касе, ки ба Исои Масеҳ имон оварда, аз они Худо шудааст, салом расонед. Бародароне, ки бо ман ҳастанд, ба шумо салом мерасонанд[+]. 22Ҳамаи онҳое, ки аз они Худо ҳастанд, хусусан, дарбориёни шоҳаншоҳ ба шумо салом мефиристанд[+]. 23Бигзор файзу меҳрубонии Худованд Исои Масеҳ бо шумо бошад!

## Кулассиён

### Кулассиён

Кулассиён


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]


### Пешгуфтор


НОМА БА


КУЛАССИЁН


Пешгуфтор

Павлуси фиристода ин номаро ҳангоми дар ҳабс буданаш ба ҷамоати имондорони шаҳри Кулассо навиштааст. Ин шаҳр дар ҳудуди Туркияи ҳозира, дар тарафи шарқии шаҳри Эфесус ҷойгир шуда буд. Ҷамоати имондоронро дар шаҳри Кулассо худи Павлус таъсис надода бошад ҳам, хидматгузории тақрибан сесолаи ӯ дар шаҳри Эфесус, ки барои паҳн шудани хушхабари Исои Масеҳ дар тамоми вилояти Осиё аҳамияти калон дошт, боиси барпо шудани ин ҷамоат гардида буд. Гарчанде Павлус ягон бор ҳам шахсан ба Кулассо ташриф наоварда буд, ӯ ба воситаи ҳамкори худ Эпафрос, ки ин ҷамоатро таъсис намуда, роҳбарии онро ба уҳда дошт, бо аҳли ҷамоат муносибат пайдо карда буд.

Боре Эпафрос барои хабаргирии Павлус ба зиндон омада, ӯро аз ҳоли ҷамоати имондорони шаҳри Кулассо огоҳ мекунад ва аз пайдо шудани таълимоти бардурӯғе, ки барои камолоти рӯҳонии ҷамоат халал мерасонад, хабар медиҳад. Аз рӯйи нақли ӯ муаллимони дурӯғгӯ ба ҷамоат ворид шуда, ба имондорон таълим медоданд, ки барои наҷот ёфтан фидокории Исои Масеҳ дар салиб кифоя нест. Аз рӯйи фалсафаи онҳо имондорон бояд на фақат ба Исо имон меоварданд, балки қоидаҳои шариатро низ ба монанди «нагиру нахӯр» риоя менамуданду идҳо ва рӯзҳои махсусро ҷашн мегирифтанд. Инчунин, онҳо бояд қувваҳои олами нонамоёнро парастиш мекарданд, чунки аз рӯйи гуфтаи онҳо ин қувваҳо дар мобайни Худо ва одамизод истода, қудрат доштаанд, ки ҳодисаҳои табиатро идора кунанд. Ин таълимот аҳамияти бузурги корнамоии Исои Масеҳро дар нақшаи наҷоти инсоният зери шубҳа мегузошт ва мавқею эътибори шахсияти Ӯро паст мекард.

Бинобар ин муаллиф баъд аз салому алейк, пеш аз ҳама, диққати хонандагонро ба шахсияти Исои Масеҳ ҷалб карда, Ӯро симои Худои нонамоён, болотар аз тамоми офаридаҳо, сари ҷамоати имондорон, нигаҳдорандаи тамоми ҳастӣ меномад ва мегӯяд, ки ҳама чиз дар осмон ва бар замин ба воситаи Ӯ ва барои Ӯ офарида шудаанд ва Худо ба хотири хуни Ӯ, ки дар салиб рехта шуд, ҳама касро дар замину осмон бо Худ оштӣ додааст. Павлус имондорони ҷамоати кулассиёнро огоҳ мекунад, ки аз маросимпарастӣ, сафсатагӯӣ, парастиши фариштаҳо худдорӣ кунанд ва барои наҷот ёфтан худро беҳуда ба азобу машаққатҳо гирифтор накунанд. Ӯ таъкид мекунад, ки барои комил гардондани наҷоти одамизод қурбонии Исои Масеҳ дар салиб басанда аст. Ӯ бо ин суханон пучу бемаънӣ будани фалсафаи инсониро фош мекунад.

Дар охир Павлус имондоронро даъват мекунад, ки мувофиқи имони худ зиндагӣ кунанд ва бигзор муҳаббати Худо, ки дили онҳоро пур кардааст, дар муносибатҳои байни зану шавҳар, падару модару фарзанд ва хӯҷаину ғулом намоён шавад.

### 1


Саломи Павлус ба имондорони шаҳри Кулассо

1-2Салом ба халқи Худо ва бародарону хоҳарони вафодор дар Масеҳ,[†] ки дар шаҳри Кулассо ҳастед! Ман, Павлус, ки бо хости Худо фиристодаи[†] Исои Масеҳ интихоб шудаам ва бародари мо, Тимотиюс ба шумо файзу меҳрубонӣ ва сулҳу осоиштагии Падари мо Худоро хоҳонем[+].


Шукргузорӣ ва дуои Павлус барои имондорони Кулассо

3-4Мо хабардор шудем, ки ба хотири умедвориатон шумо Исои Масеҳро такягоҳи худ кардаед ва ба тамоми халқи Худо муҳаббат доред. Бинобар ин барои шумо дуо карда, Худо ва Падари Худовандамон Исои Масеҳро ҳамеша шукр мегӯем[+]. 5Умедвории шумо ба он чизҳоест, ки дар даргоҳи Худо шуморо интизор аст. Ва шумо дар борааш бо шунидани пайғоми ростӣ фаҳмидаед, ки бо хушхабар[+] 6ба шумо расидааст. Ин хушхабар дар саросари дунё паҳн шуда, самара медиҳад ва дар байни шумо низ аз рӯзе, ки онро шунидаеду файзу меҳрубонии Худоро ба ростӣ фаҳмидаед, паҳн шуда, самара дода истодааст[+]. 7Ҳамаи инро шумо аз ҳамкори азизамон Эпафрос, ки ба хотири шумо вафодорона ба Масеҳ хизмат мекунад, таълим гирифтаед[+]. 8Ӯ ба мо низ дар бораи муҳаббати шумо, ки Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо бахшидааст, хабар додааст.

9Бинобар ин аз рӯзе, ки дар бораи шумо шунидем, доимо бароятон дуо карда, аз Худо металабем, ки ба шумо бо Рӯҳаш тамоми хираду дониш бахшида, ба ҳамин восита хосташро бароятон пурра маълум гардонад[+]. 10Он гоҳ тарзи зиндагонии шумо лоиқи Худованд шуда метавонаду шумо дар ҳар кори нек самара дода ва ҳар чӣ бештар Худоро шинохта, аз ҳар ҷиҳат Ӯро хурсанд мегардонед[+]. 11Бигзор Худо аз қудрати бузургаш шуморо он қадар қувват бахшад, ки босабру тоқат ба ҳама чиз тоб овареду хурсандиро аз даст надиҳед[+]. 12Ҳамчунон, Худо Падарро шукргузорӣ кунед, ки шуморо муносиб ба ҳамон меросе гардондааст, ки дар подшоҳии нур барои халқи Худ дорад. 13Зеро Ӯ моро аз қувваҳои торикӣ халос карда, ба Подшоҳии Писари азизаш гузаронидааст[+]. 14Ва ба воситаи Писараш мо ба озодӣ харида шудаему гуноҳҳоямон бахшида шудаанд[+].


Писар болотар аз ҳама аст

15Писар симои Худои нонамоён асту пеш аз офарида шудани ҳама чиз вуҷуд дорад ва болотар аз тамоми офариниш аст[+]. 16Зеро ба воситаи Ӯ ҳама чизи дар замину осмон буда, олами намоёну нонамоён бо соҳибони тахту тоҷ, роҳбарону ҳокимон ва соҳибқудратонаш, ҳама ба воситаи Писар ва барои Ӯ офарида шудаанд[+]. 17Ӯ пеш аз пайдоиши ҳама чиз аллакай, ҳаст ва ба воситааш тамоми офариниш бо ҳам пайваст нигоҳ дошта мешавад. 18Ӯ сари ҷамоати имондорон[†] аст ва ин ҷамоат бадани Ӯст. Писар ибтидо аст ва аввалин шуда аз марг зинда гаштааст, то ки дар ҳама чиз аввал бошад[+]. 19Зеро Худо хоста буд, ки ҳузураш пурра дар Писар сокин бошаду[+] 20ба воситаи Ӯ ҳама чизро ба Худ баргардонад. Ӯ ба хотири хуни Писараш, ки дар салиб[†] рехта шуд, бо ҳама кас, чи дар замину чи дар осмон, сулҳ баст[+].

21Шумо низ як вақте барои Худо бегона будед ва бо фикру кирдори бадатон ба Худо зид мебаромадед[+]. 22Аммо ба воситаи он ки Масеҳ инсон шуда, ҷон супорид, ҳоло Худо шуморо бо Худ оштӣ кунонд, то ки дар ҳузураш ҳамчун халқи комилан беайбу нуқсони Худ гузорад[+]. 23Аммо ин бо шартест, ки дар имонатон пойдору мустаҳкам истед ва умеди худро, ки бо шунидани хушхабар пайдо кардаед, аз даст надиҳед. Ин хушхабар дар саросари ҷаҳон ба ҳама эълон шудааст ва ман, Павлус низ барои паҳн кардани он вазифадор гаштаам[+].


Хизмати Павлус ба хотири ҷамоати имондорон

24Ҳоло хурсандам, ки ҷисман ба хотири шумо ранҷу азоб мекашам ва барои ба охир расондани азобҳое, ки Масеҳ баҳри баданаш, яъне ҷамоати имондорон ҳанӯз дорад, саҳм мегузорам[+]. 25Худо маро барои ҷамоати имондорон ҳамчун хизматгузор уҳдадор кардааст, ки пайғоми Ӯро ба шумо пурра маълум гардонам[+]. 26Ин пайғоми Худо ҳамон сиррест, ки Ӯ аз асрҳои пеш аз ҳамаи одамон пинҳон нигоҳ дошта, акнун ба халқаш ошкор кардааст[+]. 27Ӯ нишон додан хост, ки ин сир барои шумо, ғайрияҳудиён[†] сарвати то чӣ андоза боҳашамате дорад, чунки сир ҳамин аст, ки Масеҳ дар шумост. Бинобар ин шумо бо дили пур ба дидани шукӯҳу ҷалоли Худо умедвор шуда метавонед[+].

28Инак, мо бо тамоми ҳикматамон ҳар шахсро насиҳат карда ва таълим дода, дар бораи Масеҳ эълон мекунем, то ҳар касеро, ки бо Масеҳ як аст, пеши Худо ҳамчун имондори баркамол пешкаш намоем. 29Бо ҳамин мақсад ман остинамро барзада, бо тамоми қуввати Худо, ки дар ман амал мекунад, заҳмат мекашам[+].

### 2

1Кош медонистед, ки ман барои шумо ва онҳое, ки дар шаҳри Лоудикия ҳастанд, инчунин, барои ҳамаи имондорони дигаре, ки маро шахсан надидаанд, чӣ заҳмати зиёде мекашам. 2Ман мехоҳам, ки ҳамаи шумо рӯҳбаланду бо риштаи муҳаббат бо якдигар пайваст бошед, то аз донишу фаҳмиши чуқуре, ки дар бораи сирри Худо, яъне пайғом дар бораи Масеҳ[†] доред, комилан дилпур гардед[+]. 3Дар Масеҳ тамоми ганҷинаҳои ҳикмат ва дониш ниҳон шудаанд[+].

4Ман ин суханонро барои он мегӯям, ки ҳеҷ касе шуморо бо дурӯғҳои боварибахш аз роҳ назанад[+]. 5Зеро ҷисман аз шумо дур бошам ҳам, дилам бо шумост. Ман аз дидани тартибу интизоме, ки дар байни шумо ҳаст ва имони мустаҳкаме, ки ба Масеҳ доред, хурсанд мешавам[+].


Ҳаёти озод аз расму русум ва қоидаҳои инсонӣ

6Инак, шумо, ки Исои Масеҳро ҳамчун Худованд қабул кардаед, зиндагиатонро якҷоя бо Ӯ давом диҳед[+]. 7Яъне дар Масеҳ реша давонеду Ӯро таҳкурсии зиндагиатон кунед. Чунон ки таълим гирифтаед, бо дилҳои пур аз шукргузорӣ имонатонро ба Масеҳ устувор кардан гиред[+].

8Нагузоред, ки касе шуморо ба доми фалсафаҳои пучу холӣ ва гумроҳкунанда гирифтор кунад, чунки ин фалсафа на аз тарафи Масеҳ аст, балки аз расму русуми одамизоду аз қувваҳои бади нонамоён дар ин ҷаҳон бармеояд[+]. 9Зеро дар Масеҳ тамоми ҳастии Худо ба шакли ҷисмӣ пурра сокин мебошад[+]. 10Инак, шумо низ ба воситаи як шудан бо Масеҳ, ки Ӯ болотар аз ҳар ҳокиму ҳар соҳибқудрат аст, аз Ӯ пур шудаед[+]. 11Инчунин, шумо бо Масеҳ як шуда, дар ботин хатна[†] шудаед, яъне одамизод ҷисматонро хатна накардааст, балки Масеҳ табиати гуноҳкоратонро бурида партофта шуморо хатна кардааст[+]. 12Зеро ҳангоме ки шумо аз маросими таъмид[†] мегузаштед, ба об даромада, гуфтан мумкин, ки якҷоя бо Масеҳ дафн шудед ва бо Ӯ низ зинда гаштед, чунки ба қудрати Худо, ки Масеҳро аз марг зинда кардааст, боварӣ доштед[+]. 13Инак шуморо, ки аз сабаби гуноҳҳоятон ва бурида нашудани табиати гуноҳкоратон, мурда ҳисобида мешудед, Худо бо Масеҳ зинда кард. Охир Ӯ ҳамаи гуноҳҳои моро бахшидааст ва[+] 14рӯйхати гуноҳҳоямонро, ки шариат[†] бар зидди мо ҳамчун қарз даъво мекард, хат зада ва ба салиб[†] мехкӯб карда, нобуд сохтааст[+]. 15Худо ба воситаи қурбонии Масеҳ дар салиб бар ҳокимону соҳибқудратони шайтонӣ ғолиб баромада, онҳоро беяроқ карда, шармандаи дунё сохт[+].

16Пас нагузоред, ки касе шуморо барои хӯрдану нӯшидан ё барои ҷашн нагирифтани иди мазҳабӣ, моҳи нав ё риоя накардани рӯзи шанбе айбдор кунад[+]. 17Ҳамаи ин қонуну қоидаҳо фақат сояи чизҳои оянда ҳастанд, аммо асли ҳама чиз Худи Масеҳ аст[+]. 18Пас нагузоред, ки касе шуморо бо парҳезгорию парастиши фариштаҳо ҳавасманд гардонда, аз мукофоти Худо маҳрум созад. Чунин одамон «ба мо сирру асрори ниҳонӣ аён шудааст» гуфта худро калон мегиранд ва аз рӯйи фикрронии гуноҳолудашон бе ягон асос меболанду 19пайвандро аз Масеҳ, ки сари бадан аст, буридаанд. Ҳол он ки Ӯ тамоми баданро ба воситаи рагу пай якҷоя пайваст нигоҳ медорад ва он мувофиқи хости Худо инкишоф меёбад[+].

20Агар шумо якҷоя бо Масеҳ мурда, аз таъсири қувваҳои бади нонамоён дар ин ҷаҳон озод шуда бошед, пас чаро боз ба монанди одамони ин ҷаҳон зиндагӣ карда, ба қонуну қоидаҳои[+] 21«нагир», «нахӯр» ва «даст нарасон» итоат мекунед[+]? 22Ҳамаи ин қоидаҳо танҳо фармону таълимоти одамизод дар бораи чизҳое ҳастанд, ки баъд аз истеъмол аз байн мераванд[+]. 23Ин қоидаҳое, ки ба диндории махсус, парҳезгорӣ ва танбеҳ додани бадан водор месозанд, рӯякӣ қоидаҳои хирадмандона менамоянд, аммо дар асл барои доштани нафс аз ҳавасҳои гунаҳкор ёрӣ намедиҳанд.

### 3


Насиҳат дар бораи тарзи зиндагии нав

1Акнун, ки Худо шуморо ҳамроҳи Масеҳ[†] зинда кард, ба ҳамон чизҳое дил бандед, ки дар осмон аст, он ҷое, ки Масеҳ аз дасти рости Худо нишастааст[+]. 2Ҳушатонро на бо чизҳои заминӣ, балки бо чизҳои осмонӣ банд кунед, 3чунки шумо барои ин дунё мурда ҳисоб шудед ва ҳаётатон бо Масеҳ дар ҳузури Худо пинҳон шудааст[+]. 4Вақте Масеҳ, ки ҳаёти шумост, ба ҳама аён мегардад, он гоҳ шумо низ ҳамроҳи Масеҳ дар шукӯҳу ҷалолаш аён мешавед[+].

5Аз ин рӯ, ҳар гуна хоҳиши заминии худро нобуд созед, яъне гуноҳҳои ҷинсӣ, бешармиву беҳаёӣ, ҳавасҳои бад ва чашмгуруснагиро, ки ин бутпарастист, аз худ дур кунед[+]. 6Ҳамаи ин боиси ғазаби Худо мешаванд, ки бар сари шахсони саркаш меояд[+]. 7Шумо низ як вақте дар байни онҳо зиндагӣ карда, чунин рафтор мекардед[+].

8Аммо акнун шумо бояд аз ҳар қаҳру ғазаб ва бадӣ даст кашида, забонатонро аз дашному ҳақорат пок созед![+] 9Инчунин, ба якдигар дурӯғ нагӯед, охир шумо, ки табиатан гуноҳкор будед, ин табиати куҳнаи худро бо амалҳои гуноҳолудаш мисли либос кашидаеду[+] 10табиати навро дар бар кардаед. Ин табиати нави шумо ба симои Офарандааш барқарор шудан мегирад, то ки шумо ҳақиқатан Худоро шиносед[+]. 11Пас дар ин зиндагии нав дигар аҳамият надорад, ки кӣ яҳудиву кӣ ғайрияҳудӣ, кӣ хатнашудаву[†] кӣ хатнанашуда, кӣ аз халқи варварию кӣ аз сакоӣ, кӣ ғулому кӣ озод аст, балки Масеҳ бештар аз ҳама чизу ҳама кас аҳамият дорад[+].

12Бинобар ин шумо, ки халқи поку интихобшуда ва дӯстдоштаи Худо ҳастед, раҳму шафқат, меҳрубонӣ, хоксорию нармдилӣ ва сабру тоқатро дар бар карда,[+] 13бо сабр якдигарро бардошт кунед. Агар касе аз шумо нисбати дигаре шикоят дошта бошед, якдигарро бахшед. Чунон ки Худованд шуморо бахшидааст, шумо низ дигаронро бахшед[+]. 14Аз ҳама муҳимаш якдигарро дӯст доред, чунки муҳаббат ҳамаро комилан муттаҳид нигоҳ медорад[+]. 15Шумо даъват шудаед, ки ҳамчун як бадани Масеҳ бо якдигар сулҳ дошта бошед. Пас бигзор ҳамин сулҳу осоиши Масеҳ дар дили шумо ҳукмронӣ намояду шумо шукргузор бошед[+].

16Иҷозат диҳед, ки суханони Масеҳ ҳаёти шуморо пурра фаро гирад. Бо ақлу хиради олӣ якдигарро насиҳат кунед ва таълим диҳед, бо дилҳои миннатдор ба Худо сурудҳои Забур, ҳамду сано ва таронаҳои парастиш хонед[+]. 17Дар ҳар сухану рафтор ҳамчун пайравони Худованд Исо амал кунед ва ба воситаи Исо ба Падарамон Худо шукргузорӣ намоед[+].


Насиҳат ба хонаводаҳо

18[•]Занон, ҳамон тавре ки ба пайравони Худованд муносиб аст, ба шавҳарони худ итоат кунед[+].

19Мардҳо, занони худро дӯст доред ва ба онҳо сахтгирӣ накунед[+].

20Бачаҳо, ҳама вақт падару модари худро гӯш кунед, ки чунин рафтор писандидаи Худованд аст.

21Падарон, фарзандони худро беҳуда сарзаниш накунед, ки боз дилшикаста нашаванд.

22Ғуломон, ба хӯҷаинони худ ҳаматарафа итоат кунед. Аммо на ҳамчун хушомадгӯй, ки дар пеши соҳибаш нағз кор карда, дар набудани ӯ бо дили нохоҳам кор мекунад, балки ҳамчун тарсгорони Худованд самимона итоат намоед[+]. 23Ҳар кореро аз дилу ҷон, гӯё на ба инсон, балки ба Худованд бошад, иҷро намоед. 24Фаромӯш накунед, ки хизмати шумо ба Худованд Масеҳ аст, бинобар ин Ӯ ба шумо насиби некро ҳамчун мукофот медиҳад[+]. 25Шахси нобакор бошад, ҷазои рафтори бадашро мегирад, чунки Худованд ба ҳамаи одамон бо як чашм нигоҳ мекунад[+].

### 4

1Хӯҷаинон, шумо низ бо ғуломони худ ноҳақ ва беинсофона рафтор накунед, чун медонед, ки шумо ҳам дар осмон Хӯҷаин доред.


Насиҳати Павлус барои дуо кардан

2Инак, дуохониро ҳаргиз бас накунед ва ҳамеша ақлу ҳушатонро ҷамъ намуда ва бо шукргузорӣ дуо кунед[+]. 3Дар ҳаққи мо низ аз он ҷумла дуо кунед. Бигзор Худо барои мо роҳ кушояд, то пайғоми Ӯро дар бораи сирри Масеҳ,[†] ки ман ба хотири он дар зиндон ҳастам, эълон намоем[+]. 4Ва дуо кунед, ки мувофиқи вазифаам ин сирро кушоду равшан фаҳмонда тавонам. 5Ҳар фурсатро ғанимат донеду бо онҳое, ки ба Худованд Исо имон надоранд, оқилона рафтор намоед[+]. 6Ҳангоми суҳбат бо онҳо ҳамеша бо меҳру шафқат ва ақлу заковат сухан ронед, ки ба ҳар кас чӣ ҷавоб доданро донед[+].


Хайрухуш

7[•]Аз ҳолу аҳволам ба шумо Тихикос, бародари азизу хизматгузори бовафо, ки ҳамроҳи ман ба Худованд хизмат мекунад, хабар медиҳад[+]. 8Ман бо ҳамин мақсад вайро пеши шумо фиристодам,[†] ки аз ҳолати мо хабар дода, шуморо хотирҷамъ созад[+]. 9Ҳамроҳаш Онисимусро мефиристам, ки ӯ низ бародари азизу бовафост ва одами худи шумо мебошад. Онҳо шуморо аз тамоми кору бори ин ҷо хабардор мекунанд[+].

10Аристархус, ки бо ман зиндонӣ аст ва Марқуси амакбачаи Барнаббо ба шумо салом мерасонанд. Шумо дар бораи Марқус дастур гирифта будед, ки агар ба наздатон биёяд, нағз пешвоз гиред[+]. 11Юшаъ низ, ки ӯро боз Юстус меноманд, ба шумо салом мерасонад. Аз байни ҳамкоронам фақат ҳамин нафарон аз ҷумлаи яҳудиён[†] ҳастанд, ки барои Подшоҳии Худо[†] хизмат мекунанду бароям роҳати ҷон шудаанд[+]. 12Боз Эпафрос, ки вай низ хизматгузори Исои Масеҳ ва одами худи шумо аст, ба шумо салом мерасонад. Ӯ доимо ба хотири шумо дар дуо заҳмат мекашад, ки устувор бошед, яъне дар имон ба камол раседу аниқ донед, ки хости пурраи Худо чист[+]. 13Ман шоҳид ҳастам, ки ӯ баҳри шумо ва имондорони шаҳрҳои Лоудикия ва Ҳиропулис ранҷу машаққати зиёд мекашад.

14Духтури азизамон Луқо ва инчунин, Димос низ ба шумо салом мегӯянд[+]. 15Ба имондорони Лоудикия ва ба ҷамоати имондороне,[†] ки дар хонаи Нимфос ҷамъ мешаванд, инчунин, ба худи Нимфос саломи моро расонед[+]. 16Баъд аз он ки ин номаро дар байни худ хонда мебароед, онро ба ҷамоати имондорони Лоудикия низ фиристед, ки онҳо ҳам хонда бароянд. Шумо дар навбати худ номаеро, ки ба Лоудикия навишта шудааст, хонда бароед[+]. 17Ба Архипус расонед, ки вазифаи Худованд ба уҳдааш гузоштаро ҳатман иҷро кунад[+].

18Аз ҳусни хатам мебинед, ки ин саломро худи ман, Павлус менависам. Дар зиндон будани маро фаромӯш накунед! Бигзор файзу меҳрубонии Худованд бо шумо бошад![+]

## 1-ум Тасолуникиён

### 1-ум Тасолуникиён

1-ум Тасолуникиён


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]


### Пешгуфтор


НОМАИ ЯКУМ БА


ТАСОЛУНИКИЁН


Пешгуфтор

Ин мактубро Павлуси фиристода – шогирди Исои Масеҳ ба ҷамоати имондорони шаҳри Тасолуникӣ дар шимоли Юнон навиштааст. Пас аз бист соли вафот ва зиндашавии Исои Масеҳ Павлус ба тасолуникиён хушхабарро расонд. Вале дертар маҷбур шуд, ки шаҳри Тасолуникиро тарк кунад, чунки баъзе касон хушхабарро рад карда, ба ӯ зиддият карданд. Шумо метавонед дар бораи ин ҳодисаҳо дар китоби Корномаи Фиристодагон 17:1-10 хонед. Навимонони Тасолуникӣ низ аз ҷониби онҳо пайгирӣ мешуданд ва ранҷу шиканҷа медиданд. Аз ҳамин сабаб Павлус ба навимонон таълимоти заруриро дода натавонист. Павлус барои имони онҳо хавотир шуда, шогирдаш Тимотиюсро ба он ҷо мефиристад. Дар ин мактуб Павлус имондоронро дилбардорӣ мекунад, ки ба азобу уқубат нигоҳ накарда, дар роҳи имон устувор бошанд ва зиндагиашонро бо Исои Масеҳ давом диҳанд. Инчунин, Павлус дар бораи онҳое, ки вафот карданд, менависад, ки онҳо ҳангоми бозгашти Исои Масеҳ, яъне дар рӯзи қиёмат зинда мешаванд.

### 1

1Салом ба ҷамоати имондорони[†] шаҳри Тасолуникӣ, ки аз они Худо Падар ва Худованд Исои Масеҳ[†] аст! Мо Павлус, Сило ва Тимотиюс ба шумо файзу меҳрубонӣ ва сулҳу осоиштагӣ хоҳонем![+]


Тасолуникиён аз рӯйи имон зиндагӣ мекунанд

2Мо ҳамеша шумо – тасолуникиёнро дар дуоҳоямон ба хотир оварда, барои ҳамаатон Худоро шукр мегӯем[+]. 3Инчунин, дар назди Худо Падари мо имон ва муҳаббату умеди шуморо ба ёд меорем. Яъне корҳои шуморо, ки бо имон иҷро кардед, меҳнатеро, ки бо муҳаббат мекунед, умедеро, ки ба Худованд Исои Масеҳ доред ва онро нигоҳ медоред.

4Бародарону хоҳарон, Худо шуморо дӯст медорад. Мо медонем, ки Ӯ шуморо интихоб кардааст[+]. 5Чунки мо хушхабарро ба шумо на танҳо дар сухан, балки бо қудрат, бо ёрии Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо ва бо боварии комил расондем. Худатон медонед, ки ҳангоми бо шумо буданамон барои беҳбудии шумо чӣ гуна рафтор мекардем[+]. 6Шумо аз мову Худованд ибрат гирифта, бо вуҷуди азобҳои бисёр каломро бо хушнудии Рӯҳулқудс қабул кардед[+]. 7Аз ҳамин сабаб, шумо барои ҳамаи имондорони вилоятҳои Мақдуния ва Охоия намунаи ибрат шудед.

8Акнун каломи Худованд аз тарафи шумо на танҳо дар Мақдуния ва Охоия, балки дар ҳама ҷое, ки дар бораи имони шумо шунидаанд, паҳн гардид. Барои ҳамин лозим нест, ки дар бораи имони шумо ба касе гӯем. 9Чунки дигарон аллакай нақл мекунанд, ки чӣ тавр шумо моро қабул кардаед ва аз бутҳо рӯй гардонида, ба Худои зиндаву ҳақиқӣ рӯй овардаед, то ки ба Ӯ хизмат кунед[+]. 10Инчунин интизори аз осмон омадани Писараш ҳастед, ки Ӯро Падар аз мурдагон зинда кардааст – Исоро, ки моро аз ғазаби омадаистодаи Худо раҳоӣ мебахшад[+].

### 2


Хизмати Павлус ва Сило дар Тасолуникӣ самар меоварад

1Бародарону хоҳарон, худи шумо медонед, вақте ки мо ба назди шумо омадем, хизматамон бефоида набуд. 2Чуноне ки медонед, дар шаҳри Филиппӣ моро бисёр азоб доданд, паст заданд, вале Худо ба мо ҷуръат дод, ки бо вуҷуди зиддиятҳои сахт хушхабари Ӯро ба шумо кушоду равшан эълон намоем[+]. 3Охир, дар даъвати мо гумроҳ кардан, нияти бад ва ё фиребе нест[+]. 4Баръакс, Худо баъди санҷишҳо ба мо супориш додааст, ки хушхабарро эълон кунем. Барои ҳамин дар вақти сухан гуфтан кӯшиш мекунем, ки на ба одамон, балки ба Худое, ки дилҳои моро месанҷад, писанд оем[+]. 5Шумо медонед ва Худо низ шоҳид аст, ки мо ҳаргиз хушомадгӯйӣ накардаем ва ба манфиати худ кор набурдаем[+]. 6Зеро мо на аз шумо ва на аз каси дигар таъриф ҷустаем[+]. 7Мо чун фиристодагони[†] Масеҳ[†] ҳақ доштем, ки аз шумо ҳурмату эҳтиром талаб кунем, аммо, мисли он ки модар навозишкорона ба кӯдаконаш ғамхорӣ мекунад, ба шумо меҳрубон будем. 8Мо шуморо чунон дӯст доштем, ки тайёр будем на танҳо хушхабари Худоро ба шумо расонем, балки ҷони худро бароятон фидо кунем, чунки шумо бароямон хеле азиз ва гиромӣ ҳастед[+].

9Бародарону хоҳарони азиз, шумо дар ёд доред, чӣ тарз мо заҳмат мекашидем: хушхабари Худоро ба шумо расонда, боз шабу рӯз кор ҳам мекардем, то ки ба дӯши ягон каси шумо бор нашавем[+]. 10Ҳам шумо ва ҳам Худо шоҳид ҳастед, ки рафтори мо нисбати шумо, имондорон, то чӣ андоза пок, дуруст ва беайб буд. 11Худатон медонед, ки мо бо ҳар яки шумо мисли падар бо фарзандонаш муомила мекардем,[+] 12шуморо қувват бахшидаву рӯҳбаланд карда, насиҳат мекардем. Мехостем, ки тарзи зиндагии шумо лоиқи Худо бошад, ки шуморо ба шукӯҳу бузургӣ ва Подшоҳиаш даъват кардааст[+].

13Мо ҳамеша Худоро шукр мегӯем, ки шумо ҳангоми аз мо шунидани каломи Худо, онро на ҳамчун сухани одамизод, балки чун каломи Худо қабул кардед, ки он дар ҳақиқат ҳам чунин аст. Ин калом дар ҳаёти шумо, имондорон амал мекунад[+]. 14Охир шумо, бародарону хоҳарон, дар азоб кашиданатон ба ҷамоатҳои Худо дар сарзамини Яҳудия, ки ба Исои Масеҳ бовар мекунанд, монанд шудед. Шумо аз халқи худ ҳамон азобҳоеро кашидед, ки онҳо аз яҳудиён[†] дида буданд[+]. 15Яҳудиён Худованд Исо ва пайғамбаронро куштанд, инчунин, моро пеш карданд. Рафтори онҳо ба Худо маъқул нест, онҳо ба одамон зиддият карда[+] 16намегузоранд, ки мо хушхабарро ба халқҳои ғайрияҳудӣ расонем, то ки наҷот ёбанд. Бо ин корашон ҳамеша косаи гуноҳҳояшонро лабрез намуда, ба ғазаби Худо гирифтор мешаванд[+].


Павлус орзу мекунад, ки бори дигар имондорони тасолуникиро бубинад

17Эй бародарону хоҳарон, азбаски мо ғайриихтиёрӣ ба муддати кӯтоҳе на дар дил, балки ҷисман аз шумо ҷудо шудем, хоҳиши зиёд доштем, ки шуморо боз рӯ ба рӯ бубинем[+]. 18Бале, хеле мехостем ба назди шумо равем. Ман, Павлус, бошам чанд бор кӯшиш кардам, аммо шайтон пеши роҳамонро гирифт[+]. 19Вақте ки Худованд Исо бармегардад, дар назди Ӯ шумо боиси умеду шодмонӣ ва сарбаландии мо мешавед![+] 20Охир шумо сабаби фахру хушнудии мо ҳастед!

### 3

1Азбаски дигар тоқати ҷудоӣ надоштем, фикр кардем, ки дар шаҳри Атино худ танҳо бимонем,[+] 2вале ба назди шумо ба шаҳри Тасолуникӣ Тимотиюсро фиристем. Ҳамон Тимотиюсро, ки бародари мо буда, дар эълон кардани хушхабари Масеҳ[†] хизматгори Худо мебошад. Хостем, ки ӯ шуморо дар имонатон устувор ва боқувват гардонад,[+] 3то касе аз шумо ҳангоми азобҳо ба дудилагӣ роҳ надиҳад. Шумо пештар ҳам медонистед, ки мо бояд азоб кашем[+]. 4Охир, ҳангоми дар назди шумо буданамон ҳам огоҳ карда будем, ки моро азоб дода, дунболагирӣ хоҳанд кард. Чуноне ки мебинед, ҳамин тавр ҳам шуд. 5Аз ин сабаб, вақте ки тоқатам тоқ шуд, ба назди шумо Тимотиюсро фиристодам,[†] то дар бораи имонатон бифаҳмад, мабодо шайтони васвасакор шуморо аз роҳ занад ва тамоми меҳнатамон барбод равад[+].

6Вале алҳол Тимотиюс аз наздатон баргашта, дар бораи муҳаббату имони шумо хабарҳои хуш овард. Ӯ ба мо нақл кард, ки шумо ҳамеша бо некӣ моро ёд мекунед ва мехоҳед, ки моро боз бубинед, чуноне ки мо ҳам хоҳони дидори шумоем[+]. 7Бародарону хоҳарон, дар ин ҳама ранҷу азобу душвориҳоямон имони шумо моро рӯҳбаланд кард. 8Агар имони шумо ба Худованд устувор бошад, мо ҳам зиндадил мегардем. 9Бародарону хоҳарони тасолуникӣ, дар ҳузури Худо шумо ба мо хурсандии бузурге бахшидед, ки барои он Худоро беохир шукр мегӯем. 10Мо шабу рӯз аз таҳти дил дуо мегӯем, ки боз бо шумо вохӯрем, то норасоии имонатонро пурра гардонем[+]. 11Бигзор Худи Худо – Падар ва Худовандамон Исо моро сӯйи шумо равона кунад![+] 12Бигзор Худованд бо он муҳаббати бузурге, ки нисбат ба шумо дорем, шуморо ҳам нисбат ба якдигар ва ҳамагон пур ва лабрез намояд[+]. 13Ҳамин тавр, Ӯ дили шуморо боқувват гардонад, то ҳамон рӯзе, ки Худованд Исо бо пайравонаш меояд, дар пеши Худо Падарамон беайб ва пок бошед[+].

### 4


Дар бораи зиндагие, ки ба Худо писанд аст

1Инак, бародарону хоҳарон, бо номи Худованд Исо хоҳиш ва илтиҷо мекунем, чи тавре ки мо таълим додем, зиндагиро давом диҳед, то ки ба Худо писанд оед. Шумо аллакай ҳамин тарз рафтор мекунед, вале кӯшиш намоед, ки аз ин ҳам беҳтар зиндагӣ кунед[+]. 2Зеро шумо медонед, ки бо қудрати Худованд Исо чӣ гуна таълимотро ба шумо додаем. 3Худо мехоҳад, ки шумо худро пурра ба Ӯ бахшида, аз гуноҳи ҷинсӣ худро нигоҳ доред[+]. 4Хости Худо ин аст, ки ҳар яки шумо ҷисму хоҳишҳои худро идора карда, беайб ва бономус бошед. 5Боз Худо мехоҳад мисли беимононе, ки Ӯро намешиносанд, пойбанди ҳавасҳои ҷинсӣ набошед[+]. 6Инчунин, мувофиқи хости Худо шумо набояд аз боварии бародаратон сӯиистифода карда, бо зани вай ҳамхоба шавед. Мо пештар ҳам инро ба шумо қатъиян гуфта ва огоҳ карда будем, ки барои ҳамаи ин гуноҳҳо Худованд аз одам қасос мегирад. 7Чунки Ӯ моро на ба нопокӣ, балки ба ҳаёти пок даъват кардааст[+]. 8Инак, касе ки аз фармудаҳои Худо саркашӣ мекунад, на одамро, балки Худоеро, ки ба шумо Рӯҳулқудсро[†] медиҳад, рад мекунад.

9Дар бораи бародардӯстӣ ҳоҷат ба сухан нест, чунки худи шумо аз Худо таълим гирифтаед, ки якдигарро дӯст доред[+]. 10Бале, шумо ҳамаи имондоронеро, ки дар саросари вилояти Мақдуния ҳастанд, дӯст медоред. Ба ҳар ҳол, хоҳиш мекунем, ки якдигарро боз зиёдтар дӯст доред. 11Чи тавре ки фармуда будем, оромона зиндагӣ кунед, ҳар кас бо кори худ машғул шуда, бо дастонаш меҳнат кунад[+]. 12Чунон зиндагӣ кунед, ки ҳаёти шумо сазовори ҳурмати беимонон бошад, то ки шумо аз дигарон вобаста набошед[+].


Ҳангоми бозгашти Масеҳ чӣ рӯй медиҳад

13Эй бародарону хоҳарон, намехоҳем, ки шумо дар бораи гузаштагон бехабар монда, ба монанди беимононе, ки умед надоранд, ғамгин бошед[+]. 14Мо бовар мекунем, ки Исои Масеҳ[†] мурда зинда шуд ва инчунин, бовар мекунем, ки Худо касонеро, ки ба Исои Масеҳ имон доштанду аз олам гузаштаанд, ба назди Ӯ ба осмон мебарад[+]. 15Мувофиқи суханони Худованд ба шумо мегӯем: мо, ки то бозгашти Худованд зинда мемонем, аз имондорони гузашта, ҳаргиз пеш намеравем[+]. 16Зеро Худи Худованд аз осмон бо фармони қатъӣ, бо овози сардори фариштагону карнайи Худо фуруд меояд ва аввал онҳое, ки ба Масеҳ имон доштанд, пас аз мурдан зинда мешаванд[+]. 17Сипас, мо, зиндаҳои боқимонда ҳамроҳи онҳо дар абре ба ҳаво, ба пешвози Худованд боло мешавем ва то абад бо Ӯ мемонем[+]. 18Барои ҳамин бо ин суханон якдигарро рӯҳбаланд кунед.

### 5


Барои бозгашти Исои Масеҳ омода бошед

1Бародарону хоҳарон, ҳоҷат нест, ки мо ба шумо дар бораи вақту соати он рӯз нависем[+]. 2Зеро шумо хуб медонед, ки рӯзи Худованд мисли дузде, ки шабона меояд, ногаҳон фаро мерасад[+]. 3Ҳангоме ки одамон «дар ҳама ҷо сулҳу осоиштагӣ» мегӯянд, ба мисли он ки пеш аз таваллуд зани ҳомиладорро дард мегирад, ногаҳон ҳалокат меояд. Ҳамин тавр, ба онҳо низ роҳи гурез нест[+]. 4Аммо шумо, бародарону хоҳарон, дар торикӣ нестед, то ки он рӯз ногаҳон чун дузд шуморо дар ғафлат ёбад[+]. 5Зеро ҳамаи шумо писарони нур ва рӯзи равшан ҳастед. Мо аз они шаб ва торикӣ нестем[+]. 6Инак, мисли дигарон дар хоби ғафлат намонем, балки бедор ва ҳушёр бошем[+]. 7Чунки онҳое, ки хобанд, шабона хоб мераванд ва онҳое, ки бадмастанд, шабона шароб менӯшанд. 8Лекин мо аз они рӯзи равшан ҳастем, пас биёед имону муҳаббатро ҳамчун ҷавшани рӯйи сандуқи дил дар бар кунем ва умеди наҷоти ояндаро ҳамчун кулоҳи ҷангӣ ба сар кашида, ҳушёр биистем[+]. 9Зеро Худо моро на барои ғазабаш, балки барои наҷот ба воситаи Худовандамон Исои Масеҳ[†] пешакӣ муайян кардааст[+]. 10Исо барои мо ҷонашро фидо кард, то ки мо хоҳ зинда бошем, хоҳ мурда ҳамроҳи Ӯ зиндагӣ кунем[+]. 11Пас рӯҳбаланд кардан ва устувор гардондани якдигарро давом диҳед.


Насиҳатҳои амалӣ

12Бародарону хоҳарон, аз шумо хоҳиш мекунем: намояндагони Худовандро, ки дар байни шумо меҳнат ва шуморо роҳбарию насиҳат мекунанд, иззат намоед[+]. 13Барои корашон онҳоро бо тамоми вуҷудатон ҳурмату эҳтиром кунед ва дӯст доред. Бо якдигар сулҳу осоиштагӣ дошта бошед[+].

14Эй, бародарону хоҳарон, аз шумо илтиҷо мекунем, ки танбалонро насиҳат кунед, ба тарсончакон қувват бахшед, сустимонҳоро дастгирӣ кунед ва нисбат ба ҳама сабру тоқат дошта бошед[+]. 15Нагузоред, ки касе ба ивази бадӣ бо бадӣ ҷавоб диҳад, балки ҳамеша нисбат ба якдигар ва ҳама ба некӣ кардан кӯшиш кунед[+]. 16Ҳама вақт шод бошед,[+] 17ҳамеша дуо гӯед,[+] 18дар ҳар ҳолат Худоро шукр гӯед, зеро хости Худо барои шумо, ки ба Исои Масеҳ тааллуқ доред, ҳамин аст[+]. 19Ба кори Рӯҳулқудс[†] халал нарасонед,[+] 20пешгӯйиҳоро зери пой нанамоед, 21лекин ҳамаи инро санҷида, пешгӯйиҳои хубро қабул кунед,[+] 22аз ҳар намуди бадаш дурӣ кунед!

23Бигзор Худи Худои осоиштагӣ шуморо комилан пок гардонад, то ки ҳангоми бозгашти Худованди мо Исои Масеҳ тамоми вуҷудатон, яъне рӯҳ, ҷон ва ҷисматон беайб нигоҳ дошта шавад[+]. 24Худо – Даъваткунандаи шумо вафодор аст ва Ӯ шуморо беайб нигоҳ медорад[+].

25Бародарону хоҳарон, барои мо дуо кунед[+]. 26Ҳамаи бародарону хоҳаронро ба оғӯш гирифта, салом гӯед[+]. 27Дар назди Худованд шуморо вазифадор мекунам, ки ин номаро ба ҳамаи бародарону хоҳарон хонед[+].

28Бигзор файзу меҳрубонии Худовандамон Исои Масеҳ бо шумо бошад!

## 2-юм Тасолуникиён

### 2-юм Тасолуникиён

2-юм Тасолуникиён


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]


### Пешгуфтор


НОМАИ ДУЮМ БА


ТАСОЛУНИКИЁН


Пешгуфтор

Ин дуюмин номаест, ки Павлусу дӯстонаш ба ҷамоати имондорони шаҳри Тасолуникӣ навиштаанд. Шумо метавонед дар ин бора дар номаи 1-уми Тасолуникиён ва китоби Корномаи Фиристодагон 17:1-10 низ хонед.

Вақте ки Павлус номаи дуюмашро менавишт, баъзе одамон дар ҷамоат таълимоти нодурустро паҳн карда буданд, ки гӯё Исои Масеҳ аллакай ба замин баргаштааст. Дар натиҷа баъзе имондорон таълимоти онҳоро қабул карда буданд.

Павлус ба воситаи ин мактуб имондоронро бовар кунонидан мехоҳад, ки Исои Масеҳ ҳанӯз барнагаштааст ва мефаҳмонад, ки ҳангоми бозгашти Ӯ кадом ҳодисаҳо бояд рӯй диҳанд. Павлус имондоронро рӯҳбаланд мекунад, ки ҳатто дар вақти азобу шиканҷаҳо низ Исоро пайравӣ намоянд. Инчунин, аз рӯйи фармони Павлус имондорон бояд танбалӣ накарда, кор кунанд. Дастурамале, ки Павлус ба ҷамоати имондорони шаҳри Тасолуникӣ навиштааст, имрӯз ҳам барои мо фоиданок аст.

### 1

1Салом ба ҷамоати имондорони[†] шаҳри Тасолуникӣ, ки аз они Худо Падари мо ва Худованд Исои Масеҳ[†] аст![+] 2Мо Павлус, Сило ва Тимотиюс ба шумо файзу меҳрубонӣ ва сулҳу осоиштагии Худо Падари мо ва Худованд Исои Масеҳ хоҳонем!


Дар интизори баргаштани Исои Масеҳ

3Бародарону хоҳарон, мо бояд ҳамеша барои шумо Худоро шукр гӯем. Ин шукргузорӣ дуруст аст, зеро имонатон беҳад зиёд шуда, муҳаббати ҳар яки шумо нисбат ба ҳамдигар торафт меафзояд[+]. 4Шумо дар ҳамаи дунболагирию душвориҳо имон ва сабру тоқати худро зоҳир мекунед. Барои ҳамин мо дар байни дигар ҷамоатҳои имондорони Худо бо шумо фахр мекунем[+]. 5Худо ба воситаи ин озмоишҳо боинсоф будани Худро нишон медиҳад ва оқибат шумо ба Подшоҳии Худо,[†] ки ба хотири он азоб мекашед, сазовор мешавед[+]. 6Худо боинсоф аст ва Ӯ азобдиҳандагони шуморо азоб медиҳад[+]. 7Вақте ки Худованд Исо аз осмон бо фариштагони тавоно меояд, Ӯ мову шуморо, ки чунин азобҳоро аз сар гузаронидаем, оромӣ мебахшад[+]. 8Ӯ аз онҳое, ки Худоро намешиносанд ва ба хушхабари Худованди мо Исо итоат намекунанд, бо шуълаҳои оташ қасос мегирад[+]. 9Онҳо ба ҳалокати ҷовидона гирифтор гардида, аз ҳузури Худованд, аз бузургию қуввати Ӯ ҷудо мешаванд. 10Вақте ки Худованд Исо дар рӯзи қиёмат меояд, халқи Худо Ӯро шукӯҳу бузургӣ мебахшад ва ҳама имондорон аз Ӯ ба ҳаяҷон меоянд. Азбаски ба шаҳодати мо дар бораи хушхабар бовар кардед, шумо низ дар байни онҳо мешавед[+].

11Аз ин сабаб ҳамеша барои шумо дуо мекунем, ки Худои мо шуморо ба даъваташ сазовор донад. Бигзор Худо тамоми нияти хуб ва кори неке, ки аз рӯйи имон карданӣ ҳастед, бо қудрату тавоноияш амалӣ созад[+]. 12Хулоса, шумо бо файзу меҳрубонии Худои мо ва Худованд Исои Масеҳ номи Ӯро шукӯҳу бузургӣ мебахшед. Ҳамчунин, Ӯ низ шуморо шукӯҳу бузургӣ мебахшад.

### 2


Ҳодисаҳои пеш аз омадани Исо

1Бародарону хоҳарон, дар бораи баргаштани Худовандамон Исои Масеҳ[†] ва вохӯрии мо бо Ӯ аз шумо илтимос дорем[+]. 2Аз ягон пешгӯйӣ ва овозаву мактубе, ки гӯё мо паҳн карда бошем, ки рӯзи қиёмат аллакай расидааст, зуд парешонхотир ва нороҳат нашавед. 3Эҳтиёт бошед, ки ҳеҷ кас шуморо бо ягон роҳ фиреб надиҳад. Зеро пеш аз омадани рӯзи қиёмат бояд бар зидди Худо шӯриши бузурге барпо шавад ва шахси золим, ки ба марг маҳкум шудааст, ошкор гардад[+]. 4Шахси золим ба ҳама чизҳое, ки одамон мисли Худо, бутҳо ё ҳамчун муқаддасот парастиш мекунанд, зид баромада, худро аз ҳама боло мегирад. Дар натиҷа дар маъбади Худо[†] сокин шуда, худро Худо эълон мекунад.

5Оё дар хотир доред, ки ҳангоми дар назди шумо буданам дар бораи ин чизҳо мегуфтам? 6Барои он ки золим пеш аз муҳлаташ аён нашавад, ӯро чизе манъ мекунад. Ҳоло шумо аз ин бохабар ҳастед. 7Аллакай зулми махфиёна амал мекунад, лекин касе ки манъ мекунад, то дами аз байн рафтанаш корашро давом медиҳад[+]. 8Сипас ҳамон шахси золим ошкор мешавад ва Худованд Исо бо нафасаш вайро кушта, бо ҳузури пуршукӯҳаш нобуд мекунад[+].

9Омадани золим кори шайтон аст. Золим бо тамоми қувваю муъҷизаву аломатҳои бардурӯғаш амал мекунад[+]. 10Ӯ одамони нобудшудаистодаро ба ҳар гуна макру фиреб гирифтор мекунад. Агар онҳо ростиро дӯст доштан мехостанд, наҷот меёфтанд. Лекин онҳо онро рад карданд ва аз ин сабаб нобуд мешаванд[+]. 11Барои ҳамин Худо онҳоро гумроҳ мекунонад, то ки онҳо ба дурӯғ бовар кунанд. 12Бинобар ин шахсоне, ки ба ҷойи ба ростӣ бовар кардан гуноҳро дӯст медоранд, ҳукм карда мешаванд.


Устувор монед

13Бародарону хоҳарони дӯстдоштаи Худованд, мо бояд ба Худо бароятон ҳамеша шукргузор бошем, зеро Ӯ аз ибтидо шуморо интихоб карда буд. Барои ҳамин шумо ба воситаи бо Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо пок шудан ва ба ростӣ бовар кардан наҷот ёфтаед[+]. 14Ӯ шуморо ба воситаи хушхабари мо ба хотири ин наҷот даъват кардааст, ки шукӯҳу бузургии Худовандамон Исои Масеҳро соҳиб шавед[+].

15Барои ҳамин, бародарону хоҳарон, устувор бошед ва таълимотеро, ки мо онро ба шумо ҳам даҳонию ҳам хаттӣ расонидем, маҳкам нигоҳ доред[+]. 16Бигзор Худовандамон Исои Масеҳ ва Худо Падар, ки моро дӯст медораду аз рӯйи файзу меҳрубониаш ба мо тасаллои абадию умеди нек медиҳад,[+] 17барои ҳар кору сухани нек ба дилатон рӯҳбаландӣ бахшад ва шуморо қавӣ гардонад[+].

### 3


Талабот ба дуо

1Хулоса, бародарону хоҳарон, барои мо дуо кунед. Бигзор хабари Худованд, чи хеле ки дар байни шумо ҳаст, зуд паҳн гардида, дар байни дигарон ҳам бо эҳтиром қабул шавад[+]. 2Дуо кунед, ки мо аз одамони бад дар амон бошем, зеро на ҳама ба хушхабар бовар доранд[+]. 3Худованд вафодор аст ва Ӯ шуморо мустаҳкам намуда, аз шайтон ҳимоя мекунад[+]. 4Худованд ба мо дар бораи шумо боварӣ медиҳад, ки фармонамонро иҷро намуда истодаед ва ҳамон тавр давом медиҳед. 5Бигзор Худованд дилҳои шуморо ба муҳаббати Худо ва сабру тоқати Масеҳ[†] равона кунад[+].


Огоҳӣ аз бекорхӯҷагӣ

6Бародарону хоҳарон, ба номи Худовандамон Исои Масеҳ ба шумо амр медиҳем, ки аз он имондоре дурӣ ҷӯед, ки бекорхӯҷагӣ намуда, мувофиқи таълимоти аз мо гирифтааш зиндагӣ намекунад. 7Худатон медонед, ки чӣ тавр ба мо бояд пайравӣ кунед. Ҳангоми дар наздатон буданамон мо бекорхӯҷагӣ накардем ва[+] 8нони касеро муфт нахӯрдем. Баръакс, шабу рӯз бисёр меҳнат мекардем, то ки ба ҳеҷ яке аз шумо бор нашавем[+]. 9Бо вуҷуди он ки ба ёрии шумо ҳақ доштем, худамон кор кардем. Мехостем ба шумо намунаи ибрат бошем[+]. 10Ҳатто ҳангоми дар назди шумо буданамон фармон медодем, ки ба касе, ки кор кардан намехоҳад, ёрӣ нарасонед[+].

11Мо шунидем, ки бо вуҷуди ин баъзеҳо дар байнатон бекорхӯҷагӣ мекунанд, ҳеҷ кор накарда, нахӯди пеши қошуқ мешаванд[+]. 12Аз номи Худованд Исои Масеҳ ба онҳо фармон дода, насиҳат мекунем, ки бо сари хам кор карда, ризқу рӯзии ҳалол ёбанд. 13Аммо шумо бошед, бародарону хоҳарон, аз некӣ кардан хаста нашавед[+].

14Касеро, ки ба таълимоти дар ин нома навиштаамон итоат накунад, ба назар гиред ва бо ӯ рафтуомад накунед, то ки шарм дорад. 15Вале ӯро душман нашуморед, балки ба мисли бародару хоҳар насиҳат намоед[+].


Хайрухуш

16Бигзор Худи Худованд, ки сарчашмаи сулҳу осоиштагӣ аст, ҳамеша ба шумо дар ҳама ҳолат сулҳу осоиштагӣ диҳад. Худованд бо ҳамаи шумо бод![+]

17Аз ҳусни хатам мебинед, ки ин саломро худи ман, Павлус менависам. Дар ҳамаи мактубҳоям низ ҳамин тавр мекунам ва бо ин исбот менамоям, ки мактуб дар ҳақиқат аз тарафи ман аст[+].

18Бигзор файзу меҳрубонии Худовандамон Исои Масеҳ бо ҳамаи шумо бошад!

## 1-ум Тимотиюс

### 1-ум Тимотиюс

1-ум Тимотиюс


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]


### Пешгуфтор


НОМАИ ЯКУМ БА


ТИМОТИЮС


Пешгуфтор

Ин аввалин мактубест, ки Павлус ба шогирдаш Тимотиюс навиштааст. Павлус фиристодаи Исои Масеҳ буд. Яъне ӯ аз ҷониби Исои Масеҳ интихоб шуд, то ки намояндаи Ӯ бошад. Павлус бо қудрати Худованд хушхабарро ба худобехабарон эълон мекард ва ҳамроҳи фиристодагони дигар каломи Худоро ба имондорон таълим медоду ҷамоати масеҳиёнро роҳнамоӣ мекард. Тимотиюси ҷавон ҳамчун ёрдамчии Павлус кор мекард. Павлус барои Тимотиюс на фақат устод ва роҳбар, балки мисли падар ҳам буд. Яъне Павлус Тимотиюсро ҳамчун писари худ дӯст медошт.

Онҳо дар шаҳри Эфесус (дар Туркияи ҳозира) хушхабарро эълон намуда, дар он ҷо ҷамоати имондоронро ташкил карда буданд. Сипас Павлус ба шаҳри дигар рафту Тимотиюс дар ҳамон ҷо монд. Тимотиюс бояд ҳар гуна таълимоти бардурӯғро манъ мекард ва каломи Худоро ба ҳама мерасонд. Ӯ бояд ба имондорон ғамхорӣ мекард ва аз байни имондорон роҳбарони маҳаллиро эҳтиёткорона таъйин менамуд. Тимотиюс ҷавон ки буд, на ҳама ӯро ҳурмат мекарданд. Барои ҳамин Павлус ба Тимотиюс мактуби рӯҳбаландкунанда навишт.

Ду ҳазор сол инҷониб фармонҳои Павлус барои роҳбарӣ кардани ҷамоат, таълиму тарбия ва дигар мавзӯъҳо имондоронро роҳнамоӣ мекунанд.

### 1


Салом аз Павлус

1Салом Тимотиюс! Ман – Павлус бо фармони Наҷотдиҳандаи мо – Худо ва Исои Масеҳ,[†] ки умеди мост, фиристодаи[†] Исои Масеҳ таъйин шудаам[+].

2Ман ба ту, ки фарзанди ҳақиқиам дар имон ҳастӣ, файзу меҳрубонӣ, раҳму шафқат ва сулҳу осоиштагии Худо Падар ва Худовандамон Исои Масеҳро хоҳонам![+]


Огоҳӣ аз таълимоти бардурӯғ

3Ман – Павлус, пеш аз он ки ба вилояти Мақдуния равам, аз ту хоҳиш кардам, ки дар шаҳри Эфесус бимонӣ. Хостам, ки ту дар он ҷо таълимоти бардурӯғи баъзе муаллимонро манъ кунӣ. 4Ба онҳо гӯй, ки вақташонро ба ривоятҳо ва насабномаҳои аҷдодонашон беҳуда сарф накунанд. Аз ин кор танҳо баҳсу мунозира ба вуҷуд меояд. Нақшаҳои Худо на бо чунин корҳо, балки бо имон иҷро мешаванд[+].

5Мақсади фармони ман ин аст, ки имондорон аз муҳаббате, ки аз дили соф, виҷдони нек ва имони ҳақиқӣ мебарояд, пур бошанд[+]. 6Лекин баъзеҳо аз ҳамаи ин дур шуда, ба сафсатагӯйӣ машғул шудаанд[+]. 7Онҳо шариати[†] Мусоро намефаҳманд, лекин мехоҳанд, ки устоди шариат бошанд. Дар асл онҳо намедонанд, ки дар бораи чӣ гап мезананду чиро исбот мекунанд.

8Мо медонем, ки агар шариатро дуруст истифода барем, он хуб аст[+]. 9Ҳамчунин, медонем, ки шариат на росткоронро ҳукм мекунад, балки қонуншиканону беитоатон, худобехабарону гунаҳкорон, бадкорону нопокон, таҳқиркунандагони падару модар ва одамкушонро ҳукм мекунад[+]. 10Инчунин, шариат гунаҳкорони ҷинсӣ, ҳамҷинсгароён, одамдуздон, дурӯғгӯён ва аҳдшиканонро ҳукм мекунад. Хулоса, касе ки бар зидди таълимоти дуруст мебарояд, аз рӯйи шариат ҷазо мебинад. 11Ин таълимоти дуруст мувофиқи хушхабари Худост. Худои бузургу сазовори ситоиш ин хушхабарро ба ман супоридааст, то ки ба дигарон эълон кунам[+].


Раҳму шафқати Худо ба Павлус

12Аз Худованди мо Исои Масеҳ, ки ба ман қувват додааст, миннатдорам. Ӯ маро шахси вафодор ҳисобида, барои хизмати эълони хушхабар таъйин кард[+]. 13Ман бошам, пештар аз рӯйи нодонию нобоварӣ Ӯро дашному озор медодам ва ба пайравонаш зӯроварӣ мекардам. Вале Худо ба ман раҳм кард![+] 14Файзу меҳрубонии Худо ба ман чунон фаровон буд, ки Ӯ маро аз имон ба Худ ва муҳаббат ба дигарон пур кард. Ин имон ва муҳаббат аз ҷониби Исои Масеҳ меояд[+].

15«Исои Масеҳ барои наҷот додани гунаҳкорон ба ҷаҳон омад». Ин суханон дурустанд ва ҳама бояд онҳоро қабул кунанд!

Ман – Павлус дар байни гунаҳкорон шахси бадтарин будам,[+] 16лекин Худо раҳми маро хӯрд. Ӯ ин корро ба он хотир кард, ки Исои Масеҳ ба воситаи ман, ки гунаҳкори бадтарин будам, сабру тоқати зиёдашро нишон диҳад ва дар намунаи ман дигарон ба Ӯ имон оварда, ҳаёти абадӣ ёбанд. 17Худо шоҳи ҷовидон, нонамоён, ягона ва то абад зинда аст! Ба Ӯ то абад шаъну шараф бод! Омин.


Супориши Тимотиюс

18Писарам – Тимотиюс, ман мувофиқи пешгӯйиҳои дар бораат гуфташуда ба ту супориш медиҳам. Ба он итоат карда, ба мисли сарбози хуб бар зидди бадӣ мубориза бар ва[+] 19виҷдони поку имонатро ба Масеҳ нигоҳ дор. Зеро баъзе касон виҷдонашонро пок нигоҳ надоштанд ва дар натиҷа имонашонро аз даст доданд. 20Ҳименоюс ва Искандар дар байни онҳо буданд ва ман онҳоро ба ихтиёри шайтон супорида, ҷазо додам, то ки бар зидди Худованд баромаданро бас кунанд[+].

### 2


Дастурамал дар бораи парастиши Худо

1Ман пеш аз ҳама шуморо даъват мекунам, ки барои тамоми одамон дуо ва шукргузорӣ кунед. Аз Худо талаб намоед, ки ба онҳо ёрӣ диҳад ва худатон низ дар пеши Ӯ тарафи онҳоро гиред. 2Инчунин, барои шоҳон ва тамоми ҳукуматдорон дуо кунед, то ки мо дар худотарсӣ ва сарбаландӣ зиндагии орому осуда дошта бошем. 3Зеро чунин дуоҳо хубанд ва ба Худо Наҷотдиҳандаи мо писанд меоянд[+]. 4Худо мехоҳад, ки тамоми одамон наҷот ёбанд ва ростиро фаҳманд[+]. 5Ростӣ ҳамин аст, ки танҳо як Худо аст ва танҳо як одам метавонад моро бо Худо оштӣ кунад. Ин одами миёнарав Исои Масеҳ[†] мебошад[+]. 6Ӯ Худашро фидо карда, озодии тамоми одамонро харидааст. Инро Худо дар вақту соати муносиб ба мо нишон додааст[+]. 7Барои ҳамин Ӯ маро – Павлусро эълонкунандаи хушхабар ва фиристода[†] интихоб кардааст, то ки ба ғайрияҳудиён[†] дар бораи имону ҳақиқат таълим диҳам. Суханҳоям рост асту ҳеҷ дурӯғ надорад[+].

8Мехоҳам, ки мардҳо дар ҳама ҷо бо дилу нияти нек, беқаҳр ва бебаҳсу мунозира дасти дуо бардоранд. 9Занон бошанд, худро на бо тиллову марворид, балки бо шарму ҳаё ва некандешӣ оро диҳанд. На бо мӯйбофӣ ва пироҳани пурқимат,[+] 10балки бо корҳои некашон худро оро диҳанд. Ин чизҳо муносиби заноне аст, ки худро худотарс меноманд. 11Зан бояд бо камоли фармонбардорӣ дар хомӯшӣ таълим гирад[+]. 12Ба занон иҷозат намедиҳам, ки таълим диҳанд ва бар мард ҳукмронӣ кунанд. Онҳо бояд оромона ба таълимот гӯш диҳанд[+]. 13Барои чӣ чунин мегӯям? Барои он ки Худо на зан, балки мардро аввал офарид. 14Ҳамчунин, шайтон на Одамро, балки Ҳаворо фиреб дода, ӯро ба гуноҳ водор намуд[+]. 15Лекин агар занҳо нақшеро, ки Худо барояшон додааст, қабул кунанд, яъне фарзанд ба дунё оранд, ҳаёти пур аз имону муҳаббат дошта бошанд ва покдоману оқила бошанд, Худо онҳоро наҷот медиҳад.

### 3


Сардори ҷамоати имондорон

1Дуруст мегӯянд, ки агар касе дар ҷамоати имондорон[†] орзу дошта бошад, ки ҳамчун сардор хизмат кунад, ӯ кори нек кардан мехоҳад[+]. 2Лекин сардор бояд беайб, яъне ба зани ягонааш вафодор, боандеша бошад, хирадмандона зиндагӣ кунад, баномус, меҳмондӯст бошад ва каломи Худоро шарҳ дода тавонад[+]. 3Майпараст, ҷангара ва пулпараст набошад, балки нармдил ва марди сулҳҷӯ бошад[+]. 4Хонаводаашро хуб идора кунад ва фарзандонашро чунон тарбият намояд, ки ба ӯ бо эҳтиром итоат кунанд. 5Агар касе хонаву дари худро идора карда натавонад, оё ба ҷамоати Худо ғамхорӣ карда метавонад? 6Сардори ҷамоати имондорон шахси нав имоноварда набошад. Чунин шахс метавонад ҳавобаландӣ карда, ба мисли шайтон ҷазо гирад. 7Ӯ дар байни мардум ҳам бояд номи нек дошта бошад, вагарна сабаби бадгӯйӣ шуда, ба доми шайтон меафтад[+].


Хизматчиёни ҷамоати имондорон

8Инчунин, хизматчиёни ҷамоати имондорон бояд одамони баобрӯ бошанд. Дурӯяву чашмгурусна ва майпараст набошанд[+]. 9Онҳо бояд ростиеро, ки Худо дар бораи имон ба мо ошкор кардааст, бо виҷдони пок нигоҳ доранд. 10Дар аввал онҳоеро, ки хизматчӣ шудан мехоҳанд, санҷидан лозим аст. Агар беайб бошанд, бигзор хизмат кунанд. 11Зани хизматчӣ низ бояд баобрӯ бошад ва касеро ғайбат накунад. Ӯ бояд худашро идора кунад ва дар ҳама кор одами боваринок бошад[+].

12Хизматчӣ бояд ба зани ягонааш вафодор бошад ва фарзандону хонаводаашро хуб идора кунад. 13Онҳое, ки хуб хизмат мекунанд, сазовори ҳурмати дигарон мегарданд ва имонашон ба Исои Масеҳ[†] хеле мустаҳкам мешавад.

14Умедворам, ки ба наздикӣ пешат меоям. Лекин инро барои он ба ту менависам, ки 15мабодо дер оям, ту бояд бидонӣ, ки дар ҷамоати Худо чӣ гуна рафтор кардан лозим аст. Чи тавре ки таҳкурсӣ ва сутунҳо хонаро мустаҳкам нигоҳ медоранд, ҷамоати Худои зинда низ таълимоти ростиро мустаҳкам нигоҳ медорад. 16Бегуфтугӯ, ростие, ки Худо дар бораи худотарсӣ ба мо ошкор кардааст, аҷиб аст:

Ӯ ҳамчун одам ба дунё омад
ва ҳаққонӣ будани Ӯро Рӯҳи Худо исбот кард.
Ӯро фариштаҳо диданд, дар борааш ба халқҳо хабар дода шуд.
Одамон дар дунё ба Ӯ имон оварданд.
Худо Ӯро бо шаъну шараф ба осмонҳо бурд[+].

### 4


Огоҳӣ аз устодони дурӯғгӯй

1Рӯҳи Худо аниқ мегӯяд, ки дар замони охир баъзеҳо имонашонро тарк мекунанд ва рӯҳҳои фиребгару таълимоти шайтониро гӯш карда, ба онҳо пайравӣ мекунанд[+]. 2Чунин таълимотро дурӯғгӯёни дурӯя паҳн мекунанд, ки виҷдонашонро аз даст додаанд. 3Ҳамин устодони дурӯғгӯй никоҳи зану мардро манъ мекунанд ва хӯрдани ин ё он хӯрокро иҷозат намедиҳанд. Лекин хӯрокро Худо офаридааст, то ки имондороне, ки ҳақиқатро мешиносанд, онро бо шукргузорӣ хӯранд[+]. 4Ҳар чизе, ки Худо офаридааст, хуб аст ва онро набояд рад кунем, балки бо миннатдорӣ қабул кунем[+]. 5Зеро он ба воситаи сухани Худо ва дуо ҳалол мешавад.


Хизматгори хуби Исои Масеҳ

6Агар ту – Тимотиюс, ин чизҳоро ба имондорон ёдрас кунӣ, хизматгори хуби Исои Масеҳ[†] мешавӣ. Инчунин, аз таълимот дар бораи имон ва аз дастурамалҳои неки иҷро кардаат парвариш меёбӣ. 7Худро аз ривоятҳои беҳудаву бемаънӣ дур гирифта, дар худотарсӣ инкишоф деҳ[+]. 8Машқи ҷисмонӣ кори хуб аст, лекин худотарсӣ ҳамеша беҳтар аст, зеро он ҳам барои ин ҳаёт ва ҳам барои ҳаёти оянда зиндагиро ваъда медиҳад. 9Ин суханон дурустанд ва ҳама бояд онҳоро қабул кунанд![+] 10Барои он ки худро дар худотарсӣ инкишоф диҳем, мо меҳнат мекунем ва заҳмат мекашем, зеро ба Худои зинда умед бастаем. Ӯ Наҷотдиҳандаи тамоми одамон, хусусан, имондорон аст[+].

11Ана ҳамин чизҳоро аз имондорон талаб намо ва таълим деҳ. 12Бигзор ҳеҷ кас барои ҷавон буданат ба ту беҳурматӣ накунад. Тимотиюс, дар рафтору гуфторат, дар муҳаббату имонат ва покизагиат барои имондорон намунаи ибрат бош[+]. 13То вақти омаданам ба хондани навиштаҷот[†] ва шарҳу таълим додани он бештар аҳамият деҳ. 14Роҳбарони ҷамоати имондорон[†] дасташонро бар ту гузошта дуо карданд ва бо ҳамин роҳ туро ба хизмат таъйин намуданд. Ҳангоме ки онҳо дар бораат пешгӯйӣ мекарданд, аз Худо ба ту қобилият дода шуд. Онро ҳамеша истифода бар[+]. 15Аз таҳти дил ба ин чизҳо машғул шав ва боғайрат бош, то ки пешравиҳои ту ба ҳама аён гардад. 16Аҳамият деҳ, ки чиро таълим медиҳӣ ва чӣ гуна зиндагӣ мекунӣ. Агар чунин рафтор кунӣ, ҳам худ ва ҳам шунавандагонатро наҷот медиҳӣ.

### 5


Маслиҳатҳо дар бораи муносибат бо дигарон

1Агар марди аз худат калонсолтар кори нодуруст кунад, ӯро сарзаниш накун, балки мисли он ки ӯ падарат бошад, маслиҳат деҳ. Бо ҷавонмардон ба мисли бародаронат муомила кун[+]. 2Бо занҳои аз худ калонсолтар ба мисли модарон ва бо ҷавонзанон ба мисли хоҳар бо дили пок муносибат намо. 3Ба бевазанони бекас ғамхорӣ кун. 4Аммо агар бевазан фарзандон ё набераҳо дошта бошад, бигзор онҳо аввал ба ӯ ғамхорӣ карда, қарзи фарзандиашонро адо кунанд. Бо ҳамин восита онҳо худотарсиашонро нишон медиҳанд. Ҳамин кор ба Худо писанд меояд[+].

5Бевазани ҳақиқӣ ҳамонест, ки танҳо мондааст ва умедашро ба Худо баста, шабу рӯз даст ба дуо Худоро илтиҷо мекунад. 6Вале бевазане, ки барои кайфу сафо зиндагӣ мекунад, зинда ба зинда мурда аст[+]. 7Ин дастурҳоро ба имондорон таълим деҳ, то ки онҳо итоат кунанд ва беайб бошанд.

8Ҳар кас ки дар бораи хешу табори худ, бахусус, дар бораи аъзоёни оилааш ғамхорӣ намекунад, ӯ аз имонаш рӯй гардонда, аз беимон бадтар шудааст.

9Дар рӯйхати эҳтиёҷмандон бевазане навишта шавад, ки ба шавҳараш вафодор буд ва синнаш аз шаст боло аст. 10Дигарон бояд тасдиқ кунанд, ки ӯ ҳамеша корҳои нек кардааст. Масалан, ба фарзандонаш тарбияи хуб дода бошад ва меҳмоннавозиро ба ҷо оварда, ба имондорони дигар хоксорона хизмат карда бошад. Инчунин, ба мусибатзадагон дасти ёрӣ дароз карда бошад. Умуман, дар ҳар гуна корҳои нек ғайратманд бошад[+].

11Вале намонед, ки бевазанони ҷавонтар ба рӯйхат дохил шаванд. Чунки вақте ки онҳоро ҳавасҳои шаҳвонӣ фаро мегирад, онҳо боз шавҳар кардан мехоҳанд ва аз Масеҳ[†] рӯй мегардонанд. 12Азбаски онҳо имони пештараашонро рад мекунанд, ҳукм мешаванд. 13Агар онҳо дар рӯйхати эҳтиёҷмандони ҷамоати имондорон[†] бошанд, танбал мешаванд. Онҳо хона ба хона гашта, на танҳо бекорхӯҷа, балки ғайбатчию кунҷков низ мешаванд ва ҳар гапи беҳударо гуфтан мегиранд[+]. 14Барои ҳамин ман ба бевазанони ҷавон маслиҳат медиҳам, ки ба шавҳар баромада, кӯдак таваллуд кунанд ва аз пайи зиндагиашон шаванд. Он гоҳ душман дар бораи мо – имондорон сухани бад гуфта наметавонад[+]. 15Охир баъзе занон аз имон гашта, аз пайи шайтон рафтаанд. 16Агар хоҳари имондор хешованди бевамонда дошта бошад, бояд дар бораи ӯ ғамхорӣ кунад. Ин борро ба дӯши ҷамоати имондорон нагузорад, то ки ҷамоат фақат ба бевазанони бекас ёрӣ расонда тавонад.


Роҳбарони ҷамоати имондорон

17Роҳбароне, ки хуб кор мекунанд, бахусус, онҳое, ки дар шарҳу таълим додани каломи Худо меҳнат мекунанд, ҳам ба маош ва ҳам ба эҳтиром сазоворанд[+]. 18Навиштаҷот[†] дар бораи ин мегӯяд: «Вақте ки барзагов хирманро мекӯбад, даҳонашро набанд» ва «Меҳнаткаш сазовори музди меҳнат аст».[+][+]

19Шикоятро бар зидди роҳбаре танҳо бо тасдиқи ду-се шоҳид қабул намо. 20Лекин агар вай гуноҳ кардан гирад, дар ҳузури ҷамоати имондорон сарзаниш намо, то ки дигарон битарсанд[+]. 21Дар назди Худову Исои Масеҳ ва фариштаҳои интихобшуда ба ту фармон медиҳам, ки ба ин дастурамалҳо бе рӯйбинӣ итоат намоӣ ва шиносбозӣ накунӣ.

22Тимотиюс, вақте ки дастонатро бар касе гузошта, барои роҳбар шудани ӯ дуо мекунӣ, боэҳтиёт бош ва саросема нашав. Зеро агар ӯ гуноҳ карда бошад, ту ҳам барои гуноҳаш ҷавобгар мешавӣ. Эҳтиёт бош, то ки худат гуноҳ накунӣ[+].

23Медонам, ки меъдаву шикамат тез-тез дардманд мешаванд. Барои ҳамин минбаъд на фақат об, балки каме май ҳам нӯш[+].

24Гуноҳҳои баъзеҳо пеш аз санҷиш аллакай аён мебошанд, вале гуноҳҳои дигарон дертар маълум мешаванд. 25Инчунин, корҳои нек низ маълум аст. Ҳатто агар маълум набошанд, пинҳон низ намемонанд.

### 6


Муносибати ғулом ба хӯҷаин

1Имондороне, ки ғулом ҳастанд, хӯҷаинони худро бояд аз таҳти дил ҳурмату иззат кунанд. Чунин муносибат номи Худо ва таълимоти масеҳиро[†] аз бадномӣ нигоҳ медорад[+]. 2Агар хӯҷаин низ имондор бошад, ғулом набояд бо сабаби бародар буданаш ба хӯҷаинаш беҳурматӣ кунад. Баръакс, ӯ бояд боз ҳам беҳтар хизмат кунад, чунки аз хизмати ӯ бародари имондору маҳбуб фоида мегирад. Ҳаминро ба дигарон таълим деҳ ва онҳоро насиҳат намо[+].


Таълимоти дурӯғ ва сарвати ҳақиқӣ

3Баъзе одамон таълимоти бегонаро ёд медиҳанд, ба суханони дурусти Худованди мо Исои Масеҳ розӣ нестанд ва таълимоти худотарсиро пайравӣ намекунанд[+]. 4Чунин касон ҳавобаланданд ва ҳеҷ чизро намедонанд. Онҳо хоҳиши носолим доранд ва мехоҳанд, ки дар бораи калимаҳо бо баҳсҳои беохир машғул шаванд. Ҳамин гуна баҳсҳо ҳасад, ҷудоӣ, дашном ва шубҳаҳои бадро ба вуҷуд меоранд[+]. 5Ҳамин касон ҳамеша дар байни одамоне, ки ақлашонро хӯрда, аз ростӣ маҳрум шудаанд, боиси ҷанҷолҳо мешаванд. Хаёл мекунанд, ки худро худотарс нишон дода, ба ин восита сарватманд мешаванд[+]. 6Бале, худотарсӣ манфиати бисёр дорад, лекин ин фақат барои одамони қаноатманд аст[+]. 7Зеро мо ба ин дунё ҳеҷ чиз наовардаем ва ҳамроҳи худ ба он дунё чизе бурда наметавонем. 8Аз ин рӯ, агар ризқу рӯзӣ ва сарулибос дошта бошем, бояд қаноат кунем. 9Онҳое, ки сарватманд шудан мехоҳанд, ба васваса, дом ва бисёр ҳавасҳои аблаҳонаву зараровар гирифтор мешаванд, ки одамонро ба фалокат дучор намуда, несту нобуд мекунанд[+]. 10Пулпарастӣ решаи ҳар намуди бадӣ мебошад. Баъзе одамон аз пайи он рафта аз имон дур шудаанд ва ба азобҳои бисёр дучор гардидаанд.


Дастурамалҳои охирини Павлус

11Лекин, азбаски ту одами Худо ҳастӣ, аз ин чизҳои бад гурез! Бо роҳи росткорӣ, худотарсӣ, имон, муҳаббат, сабр ва нармдилӣ бирав[+]. 12Бисёр кӯшиш намуда, таълимоти Масеҳро пайравӣ кун, то ки ҳаёти абадиеро, ки ба он даъват шудаӣ, соҳиб шавӣ. Охир, ту ба таври сазовор дар назди шоҳидони бисёр имонатро эътироф кардаӣ[+]. 13Ман дар ҳузури Худо, ки ба ҳама чиз ҳаёт мебахшад ва дар ҳузури Исои Масеҳ, ки Ӯ дар назди ҳокими румӣ – Понтиюс Пилотус ба ростӣ хуб шаҳодат додааст, аз ту талаб мекунам, ки[+] 14то омадани Худованди мо Исои Масеҳ ҳамин фармонро бекамбудӣ риоя намоӣ. 15Худо – Ҳокими ягона, Шоҳи шоҳон, Сарвари сарварон, ки сазовори ситоиш аст, омадани Исоро дар вақташ ошкор менамояд[+]. 16Фақат Худо ҳеҷ гоҳ намемирад! Ӯ дар рӯшноие зиндагӣ мекунад, ки ҳеҷ кас ба он наздик шуда наметавонад. Ӯро чашми инсон надидааст ва дида наметавонад. Шарафу қудрати абадӣ ба Худо бод! Омин!

17Сарватмандони ин дунёро насиҳат бикун, ки ҳавобаланд нашаванд ва ба сарвати дурӯза умед набанданд, балки ба Худо умед банданд, ки ҳама чизро барои ҳаловати мо ба таври фаровон медиҳад. 18Ба онҳо фармон деҳ, ки пулашонро барои корҳои нек сарф кунанд. Онҳо бояд доимо корҳои нек кунанд ва саховатманду дасткушод бошанд[+]. 19Ба ин восита онҳо бо корҳои некашон дар он дунё ганҷи рӯҳоние ҷамъ мекунанд, ки он мисли таҳкурсии бино мустаҳкам меистад. Бо ҳамин роҳ ҳаёти ҳақиқиро ба даст меоранд.

20Тимотиюс, он чизҳоеро, ки ба ту дода шудаанд, ҳимоя кун. Аз беҳудагӯйии ношоям ва баҳсҳое, ки одамон онро бардурӯғ «дониш» меноманд, рӯй гардон[+]. 21Баъзеҳо ин чизҳоро пайравӣ карда, аз имон дур шудаанд.

Бигзор файзу меҳрубонии Худованд бо ҳамаи шумо бошад![+]

## 2-юм Тимотиюс

### 2-юм Тимотиюс

2-юм Тимотиюс


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]


### Пешгуфтор


НОМАИ ДУЮМ БА


ТИМОТИЮС


Пешгуфтор

Павлус мактуби дуюмро дар рӯзҳои охири ҳаёташ ба Тимотиюс навиштааст. Дар он вақт Павлус дар зиндони шаҳри Рум интизори суди дуюм менишаст. Ӯ ҳеҷ кори баде накарда буд, ки зиндонӣ шаваду ҳукми қатл гирад, балки баръакс бо тамоми дилу ҷонаш ба Худо хизмат мекард. Аммо душманонаш ӯро айбдор карданд ва ҳатто аксарияти дӯстонаш дар вилояти Осиё аз вай рӯй гардонданд.

Павлус медонист, ки маргаш наздик аст, вале намехост Тимотиюс, ки шогирд ва ҳамкораш буд, ғамгин шавад. Ӯ дар мактубаш аз Тимотиюс илтимос мекунад, ки ҳар чи зудтар дар шаҳри Эфесус фармонҳояшро иҷро кунад. Дар ин мактуб Павлус ба Тимотиюс фармон медиҳад, ки ба душвориҳо нигоҳ накарда, хизмат ба Исои Масеҳро давом диҳад. Павлус мехост, ки Тимотиюс хушхабари Исои Масеҳро дар байни дигарон паҳн кардан гирад, то ки онҳо низ дар навбати худ ин таълимотро ба дигарон расонанд.

### 1


Салом аз Павлус

1Салом, писархонди дӯстдоштаам Тимотиюс! Ман – Павлус бо хости Худо фиристодаи[†] Исои Масеҳ[†] таъйин шудаам. Ӯ маро фиристод, то ки дар бораи ҳаёти абадии ваъдакардааш ба ҳама гӯям. Ин ҳаёт ба онҳое, ки дар ягонагӣ бо Исои Масеҳ зиндагӣ мекунанд, дода мешавад[+]. 2Ман ба ту файзу меҳрубонӣ, раҳму шафқат ва сулҳу осоиштагии Худо Падар ва Худовандамон Исои Масеҳро хоҳонам![+]


Миннатдорӣ ва рӯҳбаландкунӣ

3Эй Тимотиюс, шабу рӯз беист туро дар дуоҳоям ба ёд оварда, бароят ба ҳамон Худо шукр мегӯям, ки ман ба монанди аҷдодонам бо виҷдони пок ба Ӯ хизмат мекунам[+]. 4Ман гиряҳои туро дар хотир дорам. Бисёр мехоҳам туро бубинам, то аз дидорат шод шавам. 5Ҳамчунин, имони ҳақиқии туро, ҳамон имони қавие, ки модаркалонат Лӯису модарат Авнико доштанд, дар ёд дорам. Боварӣ дорам, ки ту ҳам мисли онҳо имони қавӣ дорӣ[+].

6Аз ин рӯ хотиррасон мекунам, ки қобилияти худододатро аз таҳти дил истифода бар. Вақте ки ман дастонамро ба ту гузошта, туро ба хизмат таъйин кардам, он аз ҷониби Худо бароят дода шуд[+]. 7Худо ба мо на тарсу ваҳм, балки қувват ва муҳаббату худидоракуниро медиҳад[+]. 8Барои ҳамин аз шаҳодат додан дар бораи Худовандамон Исои Масеҳ шарм надор. Инчунин, аз ман, ки ба хотири Исои Масеҳ зиндонӣ шудаам, шарм надор. Балки ба қуввати Худо такя карда, ба хотири хушхабар ҳамроҳи ман ба азобҳо тайёр бош[+]. 9Чунки Худо моро наҷот дода, даъват кардааст, ки халқи Ӯ бошем. Худо моро на ба хотири корҳоямон даъват намудааст, балки Ӯ пеш аз офариниш нақша дошт, ки ба воситаи корҳои Исои Масеҳ ба мо файзу меҳрубониашро нишон диҳад[+]. 10Акнун бошад, Худо бо омадани Исои Масеҳ – Наҷотдиҳандаи мо онро бароямон кушодааст. Исои Масеҳ маргро несту нобуд карда, ба воситаи хушхабар роҳи ҳаёт ва абадиятро равшан кард[+]. 11Худо маро интихоб намудааст, то ки эълонкунанда, фиристода ва муаллими ин хушхабар бошам[+]. 12Ҳоло ба хотири иҷрои ҳамин вазифаи Худо ман азоб мекашам, лекин аз ин шарм намедорам. Охир медонам, ки ба Исои Масеҳ бовар кардаам. Барои ҳамин дилпур ҳастам, ки он чизҳоеро, ки ман ба Исои Масеҳ супоридаам, Ӯ то рӯзи бозгашташ ҳимоя карда метавонад[+].

13Суханони дурусти аз ман шунидаатро ҳамчун намунаи суханони солим нигоҳ дор. Бо имон ва муҳаббате, ки Исои Масеҳ бахшидааст, аз рӯйи ин намуна амал бикун. 14Бо қудрати Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо, ки дар вуҷудамон сокин шудааст, ҳама чизҳои неки ба ту боваркардашударо нигоҳ дор[+].

15Ту медонӣ, ки дар вилояти Осиё ҳама, ҳатто Фиҷелус ва Ҳармуҷанис низ аз ман рӯй гардонданд[+]. 16Бигзор Худованд ба аҳли хонаводаи Анисифӯрус раҳм кунад. Чунки вай маро тез-тез хабар гирифта, рӯҳбаланд мекард. Анисифӯрус ҳам аз он ки дар зиндон занҷирбанд будам, боре шарм надошт[+]. 17Баръакс ба шаҳри Рум расида, то дами маро ёфтан бисёр ҷустуҷӯ намуд. 18Бигзор Худованд дар рӯзи қиёмат ба ӯ раҳм кунад. Ту худат хуб медонӣ, ки ӯ дар шаҳри Эфесус чӣ қадар ба ман ёрӣ расонда буд.

### 2


Меҳнату азоб ба хотири хушхабар

1Писарам – Тимотиюс, ту ба воситаи қуввате, ки Исои Масеҳ[†] ба мо медиҳад, устувор бош. 2Таълимотеро, ки ту дар ҳузури шоҳидони бисёр аз ман шунидӣ, ба одамони вафодор расон, ки онҳо низ дигаронро таълим дода метавонанд. 3Ҳамчун сарбози вафодори Исои Масеҳ ҳамроҳи ман дар сахтиҳо тоқат бикун[+].

4Дар бораи ин се масал андеша кун: ягон сарбоз ҳангоми хизматаш ба корҳои одӣ машғул намешавад. Ӯ фақат кӯшиш мекунад, ки ба сарлашкар писанд ояд. 5Варзишгаре, ки дар мусобиқа аз рӯйи қоида мубориза намебарад, мукофот намегирад[+]. 6Деҳқоне ки меҳнат мекунаду заҳмат мекашад, бояд ҳаққашро аз ҳосил аввалин шуда гирад[+]. 7Дар бораи суханони ман андеша намо. Худи Худованд барои фаҳмидани ҳамаи ин ба ту ёрӣ мерасонад.

8Исои Масеҳро ҳамеша дар ёд дор! Хушхабаре, ки ман эълон мекунам, он аст, ки Исо аз насли шоҳ Довуд буд ва Худо Исоро аз мурдагон зинда кардааст[+]. 9Ба хотири эълон кардани ин хушхабар ман азоб мекашам ва ҳатто мисли ҷинояткор занҷирбанд ҳастам. Лекин каломи Худоро занҷирбанд карда намешавад[+]. 10Бинобар ин ба хотири халқи интихобшудаи Худо ба ҳама гуна азоб тоқат мекунам, то ки онҳо ҳам бо шуҳрату ҷалоли абадӣ наҷотеро ба даст оранд, ки он аз Исои Масеҳ аст[+]. 11Дуруст гуфта шудааст, ки

агар бо Ӯ мурда бошем,
бо Ӯ зиндагӣ низ хоҳем кард[+].
12Агар мо ба азобҳо тоқат кунем,
бо Ӯ ҳукмронӣ низ хоҳем кард.
Агар мо аз Ӯ рӯй гардонем,
Ӯ низ аз мо рӯй хоҳад гардонд[+].
13Агар мо ба Ӯ бевафоӣ кунем,
Ӯ вафодор мемонад,
зеро Худашро рад карда наметавонад[+].


Шахси писандидаи Худо

14Ин чизҳоро ба ҳама хотиррасон намуда, дар ҳузури Худо талаб намо, ки баҳсҳоро дар бораи маънои калимаҳо ба охир расонанд. Шунавандагони баҳсҳо аз ин на фоида, балки зарар мебинанд[+]. 15Аз таҳти дил хизмат кун, то ки худро дар чашми Худо ҳамчун шахси санҷидашуда ва ҳамчун коргаре нишон диҳӣ, ки аз чизе шарм намедорад ва паёми ростиро дуруст шарҳ медиҳад. 16Аз баҳсҳои беҳуда ва бемаънӣ худро дур гир. Онҳое, ки ба баҳс кардан машғуланд, бештару бештар одамонро аз Худо дур мекунанд ва[+] 17таълимоташон ба мисли бемории саратон дар бадан паҳн мешавад. Дар байни онҳо Ҳименоюс ва Филитус ҳам ҳастанд[+]. 18Онҳо роҳи ростро тарк карда, эълон мекунанд, ки Худо аллакай мурдаҳоро зинда кардааст. Ба ин восита баъзеҳоро аз имон мегардонанд[+]. 19Лекин ҳақиқати Худо ба монанди санги таҳкурсӣ устувор истодааст, ки дар он ин суханон кандакорӣ шудаанд: «Худованд медонад, ки киҳо аз они Ӯ ҳастанд» ва «Ҳар касе ки номи Худовандро ба забон меорад, бояд аз бадӣ дур шавад!»

20Дар як хонаи калон на танҳо зарфҳои тиллоию нуқрагин, балки зарфҳои чӯбину сафолӣ низ ҳастанд. Баъзеи онҳо барои корҳои махсус ва баъзеи онҳо барои корҳои одӣ мебошанд[+]. 21Касе ки худро аз корҳои бад пок кунад, ба мисли зарф барои корҳои махсус истифода бурда мешавад. Ӯ барои Худо ҷудо карда мешавад. Дар ин ҳолат ӯ тайёр аст, то ки Хӯҷаинаш вайро барои ҳар кори нек истифода барад.

22Тимотиюс, ту ҷавон бошӣ ҳам, аз ҳавасҳои ҷавонӣ гурез. Баръакс, дар пайи росткорию имон, муҳаббату сулҳ бош ва аз пайи онҳое рав, ки бо дили пок ба Худованд дуо мекунанд[+]. 23Дар баҳсҳои беҳудаву беасоси дигарон иштирок накун. Охир медонӣ, ки чунин баҳсҳо бо ҷанҷол анҷом меёбанд[+]. 24Хизматгори Худованд набояд ҷангҷӯй бошад, балки ба ҳама меҳрубонию сабру тоқаташро нишон диҳад. Ҳамчунин қобилияти таълим додани каломи Худоро дошта бошад. 25Инчунин, хизматгор муқобилони худро бояд хоксорона ислоҳ намояд. Шояд ба воситаи чунин ислоҳкунӣ Худо ато фармояд, ки онҳо аз корашон даст кашанд ва тавба карда, ростиро фаҳманд[+]. 26Ба ин восита ба худ омада, аз доми шайтон раҳоӣ меёбанд, ки вай онҳоро чун асир ба зери итоаташ даровардааст[+].

### 3


Бадахлоқии одамон дар охирзамон

1Тимотиюс, ту бояд донӣ, ки дар охирзамон – пеш аз омадани Исои Масеҳ[†] рӯзҳои сахт фаро мерасанд[+]. 2Одамон худпарасту пулпараст, худписанд, ҳавобаланд, дағал мешаванд, ба падару модарашон беитоатӣ мекунанд ва кӯрнамаку худобехабар мегарданд[+]. 3Онҳо дилсахтанду некиро бад мебинанд. Ҳамчунин, бераҳм, туҳматгар, бадқавоқ, ноодам,[+] 4хиёнаткор ва саркашу пурғурур мешаванд. Аз Худо дида кайфу сафоро бештар дӯст медоранд. 5Худотарс тобанд ҳам, дар асл ба Худо бовар намекунанд. Худро аз онҳо дур гир!

6Баъзеи онҳо бо роҳи фиреб ба хонаҳо даромада, занҳои бепушту паноҳро фирефта мекунанд. Чунин занҳо дар зери бори гуноҳ монда, ба ҳавасҳои гуногун гирифтор шудаанд ва 7ҳамеша чизи наве меомӯзанд, лекин ҳеҷ гоҳ ҳақиқатро шинохта наметавонанд. 8Чи хеле ки дар замони қадим Янису Ямбрис бар зидди Мусо баромада буданд, ин муаллимон низ бар муқобили ростӣ мебароянд. Онҳо андешаҳои бадахлоқона доранд ва имонашон ҳақиқӣ нест. 9Лекин онҳо комёб намешаванд, зеро аблаҳиашон ба мисли аблаҳии Янису Ямбрис ба ҳама ошкор мешавад.


Панду насиҳатҳои охирини Павлус ба Тимотиюс

10Лекин ту – Тимотиюс, таълим, тарзи зиндагӣ, мақсад, имон, сабру тоқат, муҳаббат ва истодагарии маро медонӣ. 11Ту азобу таъқиботи маро медонӣ! Ту медонӣ, ки маро дар шаҳрҳои Антокия, Қуния ва Лустра чӣ гуна азоб доданд. Аммо Худованд маро аз ҳамаи азобҳо халос кард[+]. 12Бале, ҳамаи онҳоеро, ки худотарсона ҳамроҳи Исои Масеҳ зиндагӣ кардан мехоҳанд, таъқиб карда, азоб медиҳанд[+]. 13Вале одамони баду фиребгар боз ҳам бадтар гардида, дигаронро гумроҳ мекунанд ва худашонро низ дигарон гумроҳ месозанд[+].

14Вале ту ба таълимоти гирифта, бовар кардаат устувор бош. Ту медонӣ, ки онро аз кӣ ёд гирифтӣ ва 15ҳамчунин, аз хурдӣ навиштаҷоти[†] Худоро медонистӣ. Он ба ту хирад меомӯзад, ки наҷотро ба воситаи имон ба Исои Масеҳ ба даст оварда метавонӣ[+]. 16Тамоми навиштаҷот аз нафаси Худо баромадааст. Он барои таълимоту сарзаниш, ислоҳ ва барои омӯхтани кори дуруст фоиданок аст[+]. 17Худо инро барои он истифода мебарад, ки халқи Ӯ барои ҳар кори нек пурра омода бошад[+].

### 4


Тимотиюс бояд аз таҳти дил кор кунад

1Вақте ки Исои Масеҳ[†] боз меояд, Ӯ ҳамчун шоҳ ҳукмронӣ мекунад ва ҳамаро, яъне зиндагону мурдагонро доварӣ менамояд. Аз ин сабаб ман дар ҳузури Худо ва Исои Масеҳ ба ту супориш медиҳам, ки[+] 2каломи Худоро эълон намо. Вақту бевақт омодаи кор бош. Босаброна ва бо таълимоти дуруст одамонро ислоҳу сарзаниш намо ва онҳоро рӯҳбаланд кун[+].

3Зеро замоне фаро мерасад, ки одамон таълими дурустро қабул намекунанд. Баръакс, барои шунидани суханони табъи дилҳои бадашон муаллимони дигареро даъват намуда, ба онҳо гӯш медиҳанд. 4Онҳо гӯшҳояшонро аз шунидани ҳақиқат маҳкам карда, аз пайи шунидани афсонаҳо мераванд.

5Лекин ту дар ҳама ҳолат ҳушёр бош. Ҳангоми ба хотири Худованд азоб кашидан пуртоқат бош. Хушхабарро эълон намудан гир ва хизмати худро пурра иҷро кун[+].

6Ҳаёти ман мисли май то қатраи охиринаш дар қурбонгоҳ рехта шудааст, яъне хизматам ба охир расида истодааст. Ба наздикӣ аз дунё меравам[+]. 7Ман ба мисли варзишгар хуб мубориза бурда, то охир давидам ва имонро нигоҳ доштам[+]. 8Акнун маро мукофот, яъне тоҷи росткорӣ интизор аст. Онро Худованд – Довари боадолат дар рӯзи баргаштанаш ба ман хоҳад дод. Ин мукофотро на танҳо ман, балки ҳамаи онҳое низ мегиранд, ки бозгашти Исои Масеҳро беҳад интизоранд[+].


Маслиҳатҳои шахсии Павлус

9Тимотиюс, кӯшиш намо, ки ҳарчи зудтар ба наздам – ба шаҳри Рум биёӣ. 10Чунки Димос чизҳои ин дунёро дӯст дошт ва маро тарк карда, ба шаҳри Тасолуникӣ рафт. Крискис ба вилояти Ғалотия ва Титус бошад, ба вилояти Далмотия рафт[+]. 11Фақат Луқо ҳамроҳи ман аст. Ҳангоми омаданат Марқусро бо худ биёр, зеро ӯ ба хизмати ман ёрӣ мерасонад[+]. 12Ман Тихикосро ба шаҳри Эфесус фиристодам.[†][+] 13Ҳангоми омаданат ҷомаамро биёр. Ман онро дар шаҳри Трӯос дар хонаи Карпус монда будам. Инчунин, китобҳо, бахусус қиматашонро биёр[+].

14Искандари оҳангар ба ман бисёр бадӣ кард. Худованд мувофиқи амалаш вайро ҷазо медиҳад[+]. 15Ту низ аз ӯ эҳтиёт шав, чунки ӯ сахт бар зидди суханони мо баромада буд.

16Дар суди якум ягон кас маро тарафдорӣ накард, ҳама маро тарк намуданд. Бигзор Худо инро ба онҳо гуноҳ ҳисоб накунад. 17Лекин Худованд маро тарафдорӣ намуд. Ӯ ба ман қувват дод, ки хушхабарро эълон намоям. Ба шарофати ман ғайрияҳудиён[†] хушхабарро аз сар то охир шуниданд. Бале, Худованд маро тарафдорӣ карда, аз даҳони шер халос кард. 18Ӯ маро аз ҳар кори бад раҳоӣ дода, сиҳату саломат ба Подшоҳии осмониаш мебарад. Ба Ӯ то абад шаъну шараф бод! Омин!


Хайрухуш

19Ба Прискилаву Акило ва аҳли оилаи Анисифӯрус аз номи ман салом расон[+]. 20Арастус дар шаҳри Қуринтус монд ва Труфимуси беморро дар шаҳри Милитус гузоштам[+]. 21Кӯшиш кун, ки пеш аз зимистон ба ин ҷо расида биёӣ. Авбулусу Пудис, Линусу Клавдия ва ҳамаи имондорон ба ту салом мерасонанд. 22Бигзор Худованд бо ту бошад ва ба ҳамаи шумо файзу меҳрубонӣ нишон диҳад.

## Титус

### Титус

Титус


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]


### Пешгуфтор


НОМА БА


ТИТУС


Пешгуфтор

Дар асри якуми милодӣ Худо муаллифи ин номаро, яъне Павлуси яҳудиро бо хушхабар ба назди халқҳои дигар фиристод. Ин хушхабар дар бораи он шаҳодат медод, ки ба воситаи имон ба Исои Масеҳ аз гуноҳ озод шудан мумкин аст. Титус шогирди боваринок ва яке аз дӯстони наздики Павлус буд. Ӯ ҳамроҳи Павлус ба сафарҳо баромада, хушхабари Худоро эълон мекард. Баъдтар Павлус шогирдаш Титусро дар ҷазираи Крит (як қисми Юнони ҳозира) гузошт, то ки ӯ ба имондорони он ҷо ёрӣ расонад. Дар ин мактуб ӯ дар бораи ҷамоати имондорони Крит ба Титус фармонҳо медиҳад ва ӯро рӯҳбаланд мекунад.

Аҳолии ҷазираи Крит дар байни халқҳои дигар номи бад доштанд ва дар сухани худ ноустувор буданд. Одамон онҳоро танбалу фиребгар меҳисобиданд. Аз байни критиён рафтори онҳое, ки ба Исои Масеҳ имон оварда буданд, бояд дигаргун мешуд. Титус бояд ҳамин пайравони Исои Масеҳро насиҳат мекард, ки агар онҳо аз гуноҳҳояшон даст накашанд, хушхабар дар бораи Исои Масеҳ бадном мешавад. Аз он ки Исо ба шахсони имоноварда ҳаёти нав бахшидааст, онҳо тағйир ёфта, бояд сулҳҷӯю ростқавл бошанд ва ба муҳтоҷон ёрӣ расонанд. Вақте ки онҳо рафтори нек мекунанд, дигарон зебоии паёмро дар бораи Исо мебинанд.

Дар ин мактуб Павлус ба Титус дар бораи хислатҳое, ки роҳбари ҷамоат бояд дошта бошад ва худи Титус чӣ гуна бояд рафтор кунад, дастур медиҳад. Инчунин Павлус дар бораи рафтори калонсолон, ҷавонон, ғуломон ва иҷро кардани корҳои нек, ки бисёр муҳим аст, маслиҳат медиҳад.

### 1


Салом аз Павлус

1Салом Титус! Ман – Павлус, хизматгори Худо ва фиристодаи[†] Исои Масеҳ[†] вазифадорам, ки имони интихобшудагони Худоро устувор гардонам. Инчунин, ростиеро ба онҳо таълим диҳам, ки худотарсиро меомӯзонад[+]. 2Ин ростӣ ба онҳо умед мебахшад, ки ҳаёти абадиро соҳиб шаванд. Худо пеш аз офариниши олам қарор кард, ки ҳаёти абадиро ба мо медиҳад ва Ӯ ҳаргиз дурӯғ намегӯяд. 3Ҳоло Худо дар вақту соати муносибаш паёми Худро ошкор кард, ки он бо фармони Худо Наҷотдиҳандаи мо ба ман супурда шудааст, то ки онро ба одамон эълон кунам[+].

4Ба ту фарзанди ҳақиқиам, ки ҳар дуямон дар имон шарик ҳастем, файзу меҳрубонӣ ва сулҳу осоиштагии Худо Падар ва Наҷотдиҳандаамон Исои Масеҳро хоҳонам![+]


Вазифаи Титус дар ҷазираи Крит

5Туро барои он дар ҷазираи Крит монда омадам, ки корҳои боқимондаро ба анҷом расонда, мувофиқи фармони ман дар ҷамоати имондорони[†] ҳар шаҳр роҳбаронро таъйин намойӣ[+]. 6Лекин шахсе, ки ӯро роҳбари ҷамоати имондорон таъйин мекунӣ, бояд беайб бошад. Ӯ бояд ба зани ягонааш вафодор бошад. Инчунин, фарзандонаш бояд имондор бошанд, то ки касе онҳоро дар бадахлоқиву беитоатӣ айбдор карда натавонад[+].

7Сардор, ки корҳои Худоро назорат мекунад, бояд шахси беайб бошад. Ӯ бояд ҳавобаланд, бадқаҳр, майпараст, ҷангара ва чашмгурусна набошад[+]. 8Баръакс вай бояд меҳмондӯст бошад ва некиро дӯст дорад. Ӯ бояд боандеша ва боинсоф бошад. Ҳамчунин, худотарсона зиндагӣ кунад ва худро идора карда тавонад. 9Ӯ бояд ба паёми ростии таълим гирифтааш вафодор бошад, то ки бо таълимоти солим дигаронро рӯҳбаланд кунад ва муқобилони ростиро сарзаниш намояд.

10Бисёр шахсони беитоат, беҳудагӯй, фиребгар, махсусан онҳое ҳастанд, ки барои наҷот ёфтан хатна[†] лозим аст, мегӯянд[+]. 11Ту бояд чунин одамонро манъ намоӣ, зеро онҳо бо таълими чизҳое, ки онро набояд таълим дод, ба хотири фоидаи худ тамоми аъзоёни оилаҳоро аз роҳ мезананд[+]. 12Ҳатто пайғамбаре аз байни худи критиён мегӯяд, ки «Аҳолии ҷазираи Крит ҳамеша дурӯғгӯй, ҳайвонҳои ваҳшӣ ва шикампарастони танбаланд». 13Ин гуфтаҳо дурустанд. Барои ҳамин ту Титус, чунин одамонро сахт сарзаниш кун, то ки имонашон солим бошад ва[+] 14ба афсонаҳои яҳудиёну[†] фармудаҳои одамоне, ки аз ростӣ рӯй гардондаанд, гӯш наандозанд[+].

15Барои софдилон ҳама чиз пок аст, аммо барои касоне ки дилсиёҳу беимонанд, ягон чиз пок нест. Зеро ҳам фикру ҳам виҷдони онҳо нопок аст[+]. 16Онҳо мегӯянд, ки Худоро мешиносанд, аммо бо корҳои худ Ӯро рад мекунанд. Онҳо беитоат буда, ягон кори нек карда наметавонанд. Худо аз онҳо нафрат дорад[+].

### 2


Таълимоти солим

1Аммо ту Титус, чизҳоеро ба имондорон таълим деҳ, ки ба таълимоти дуруст мувофиқ бошанд. 2Ба мӯйсафедон таълим, деҳ, ки ҳушёр, сазовори ҳурмат ва боандеша бошанд. Инчунин, ҳамеша имону муҳаббат ва сабрашонро нишон диҳанд.

3Ҳамчунин, ба пиразанон таълим деҳ, ки худотарсона рафтор кунанд. Онҳо набояд ғайбатчӣ ва майпараст бошанд. Баръакс бояд ба ҷавонзанон некӯиро ёд диҳанд,[+] 4то ки онҳо шавҳару кӯдакони худро дӯст доранд. 5Инчунин, боандеша, покдоман, машғули кори хона, некӯкор ва таҳти итоати шавҳарони худ бошанд, то ки каломи Худо беҳурмат нагардад[+]. 6Ҷавонмардонро низ насиҳат намо, ки боандеша бошанд[+].

7Худат ҳам бо ҳама гуна амалҳои некат ба онҳо намуна шав. Бигзор таълимдиҳии ту ростқавл ва ҷиддӣ буданатро нишон диҳад[+]. 8Гуфтори дурустро ба кор бар, то ки шахсони муқобил шарманда шуда, дар бораи мо сухани бад гуфта натавонанд[+].

9Ба ғуломон бигӯ, ки бояд ҳамеша ба хӯҷаинони худ итоат кунанд ва кӯшиш намоянд, ки аз ҳар ҷиҳат ба онҳо писанд оянд. Гапгардонӣ[+] 10ё дуздӣ накунанд, баръакс худро шахсони боваринок ва нек нишон диҳанд. Рафтори хуби онҳоро дида, дигарон ба таълимот дар бораи Худо Наҷотдиҳандаи мо ҷалб мешаванд.

11Зеро файзу меҳрубонии Худо, ки ба ҳама одамон наҷот меорад, зоҳир шудааст[+]. 12Ин файзу меҳрубонӣ ба мо таълим медиҳад, ки худонотарсӣ ва ҳавасҳои дунявиамонро тарк карда, дар ин дунё хирадмандонаву росткорона зиндагӣ кунем ва худотарс бошем[+]. 13Дар айни ҳол интизори умеди рӯзи пуршукӯҳ, яъне бо тантана баргаштани Исои Масеҳ,[†] ки Худои бузург ва Наҷотдиҳандаамон аст, бошем[+]. 14Ӯ ҷонашро барои мо фидо карда, моро аз тамоми бадкориҳо озод намуд. Инчунин, моро аз гуноҳҳоямон пок сохта, халқи Худ гардонд, то ки барои иҷрои корҳои нек боғайрат бошем[+].

15Титус, ту ин чизҳоро таълим дода, насиҳат намо, бо тамоми қудрат онҳоро ислоҳ кун ва нагузор, ки дигарон нисбат ба ту беҳурматӣ кунанд[+].

### 3


Некӯкорӣ

1Ба имондорон хотиррасон намо, ки ба ҳукуматдорон ва сарварон итоат кунанд. Онҳо бояд фармонбардор ва барои кори нек кардан омода бошанд[+]. 2Имондорон набояд дар бораи ягон кас бадгӯйӣ кунанд. Баръакс, бояд аз ҷанҷол дурӣ ҷӯянд, сулҳҷӯ ва нисбат ба ҳамаи одамон нармдил бошанд[+].

3Мо ҳам замоне беандеша, беитоат, гумроҳ ва ғуломи шаҳвату ҳаловатҳои гуногун будем. Ҳаётамон пур аз кинаву ҳасад буд ва мо нисбат ба ҳамдигар нафрат доштем[+]. 4Аммо ҳангоме ки меҳрубонию инсондӯстии Худо Наҷотдиҳандаи мо зоҳир шуд, 5Ӯ моро на ба хотири корҳои некамон, балки аз рӯйи раҳму шафқаташ наҷот дод. Ӯ ба воситаи Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо гуноҳҳои моро шуста, ба мо таваллуди нав ва ҳаёти нав бахшид[+]. 6Худо ба воситаи Наҷотдиҳандаи мо Исои Масеҳ[†] Рӯҳашро ба фаровонӣ ба мо бахшид,[+] 7то ки ба воситаи файзу меҳрубониаш сафед шуда, дилпур гардем, ки соҳиби ҳаёти абадӣ мешавем[+]. 8Ин суханон дурустанд ва ман мехоҳам, ки ту ба ин чизҳо аҳамияти махсус диҳӣ, то онҳое ки ба Худо бовар мекунанд, андеша карда, бо корҳои нек машғул шаванд. Чунин таълимот барои одамон хубу фоидаовар мебошанд[+].

9Аз муҳокимаҳои аблаҳона, насабномаҳои аҷдодон ва аз баҳсҳо дар бораи шариати[†] Мусо дур бош. Ин корҳо бефоида ва беарзишанд[+]. 10Агар касе дар байнатон ҷудоӣ андозад, ӯро як-ду бор огоҳ куну дигар ба ӯ кордор нашав[+]. 11Чунин одам гумроҳ шуда, ба сабаби гуноҳҳояш ба худ ҳукми ҷазо баровардааст.


Дастурамалҳои охирини Павлус

12Ҳангоме ки ба наздат ё Артемос ё Тихикосро мефиристам, кӯшиш намо, ки зуд ба наздам ба шаҳри Никӯпулис биёӣ. Зеро ман қарор додам, ки ин зимистонро дар он ҷо гузаронам[+]. 13Ҳаматарафа кӯшиш намуда, барои сафари Зеноси ҳуқуқшинос ва Апуллус ёрӣ расон, то ки онҳо аз чизе камӣ надошта бошанд[+]. 14Бигзор имондорони Крит ба корҳои нек дода шуданро ёд гиранд, то дар муҳтоҷии дигарон ёрӣ расонанду бесамар набошанд[+].

15Ҳама ҳамроҳони ман ба ту салом мерасонанд. Ба имондороне, ки моро дӯст медоранд, салом расон. Бигзор файзу меҳрубонии Худованд бо ҳамаи шумо бошад!

## Филемун

### Филемун

Филемун


Пешгуфтор

[1]


### Пешгуфтор


НОМА БА


ФИЛЕМУН


Пешгуфтор

Ин мактуби дархосташро Павлус ба Филемӯн ном шахсе, ки дар асоси нақли Павлус ба Исои Масеҳ имон овардааст, навиштааст. Павлус аз Филемун дархост мекунад, ки Онисимусро, ки ғуломи Филемун буда аз наздаш гурехта аст, ҳамчун бародар дар имон қабул кунад. Зеро бо Онисимус чунин ҳодисае рӯй дод, ки баъд аз гурехтанаш тасодуфан бо Павлус вохӯрда, хушхабари Исои Масеҳро шунида имон овард. Онисимус барои гурехтанаш ҳатто ҷазои марг гирифтанаш мумкин буд, бинобар ин Павлус ҳангоми ба пеши соҳибаш фиристодани Онисимус номаи дархост мефиристад. Ин номаро Павлус эҳтимолан аз зиндон ҳамон замоне навиштааст, ки «Нома ба кулассиён»-ро менавишт, чунки номҳои имондороне, ки ҳамроҳаш дар зиндон буданд – Эпафрос, Марқус, Аристархус, Димос ва Луқо дар Номаи Кулассиён низ зикр шудаанд. Пас, шояд Филемӯн ва ҷамоати хонагиаш, хоҳар Апфия ва Архипус низ дар шаҳри Кулассо зиндагӣ мекарданд. Павлус инчунин умед дорад, ки ба наздикӣ аз зиндон озод шуда, меҳмони Филемун шавад.

### 1


Саломи Павлус ба Филемун

1Салом Филемуни азиз, дӯст ва ҳамкори мо! Ман, Павлус, ки ба хотири Исои Масеҳ[†] зиндонӣ ҳастам, ҳамроҳи бародари мо Тимотиюс ба ту[+] 2ва ҷамоати хонагиат, ба хоҳар Апфия ва ҳамсафи мо Архипус[+] 3файзу меҳрубонӣ ва сулҳу осоиштагии Падари мо Худо ва Худовандамон Исои Масеҳро хоҳонем!


Муҳаббат ва имони Филемун

4Туро дар дуоҳоям ба ёд оварда, доимо Худоямро шукр мегӯям,[+] 5зеро шунидам, ки ба тамоми халқи Худо муҳаббат нишон медиҳӣ ва ба Худованд Исои Масеҳ бовафо ҳастӣ. 6Бигзор имони ту, ки дар бародарӣ дида мешавад, фаҳмиши туро дар бораи ҳама баракатҳое, ки дар Масеҳ дорӣ, афзун намояд[+]. 7Бародари азиз, муҳаббати ту маро хеле хурсанд ва рӯҳбаланд намуд, чунки ту ба дили имондорон қувват бахшидӣ.


Павлус аз Филемун дар бораи Онисимус хоҳиш мекунад

8Гарчанде аз Масеҳ ихтиёр дорам, ки ба ту далерона фармон диҳам,[+] 9лекин баҳри муҳаббати мо хостам ҳамчун Павлуси пир ва акнун зиндонӣ ба хотири Исои Масеҳ, аз ту хоҳиш кунам. 10Хоҳишам дар бораи Онисимус аст, ки дар зиндон ба воситаи ман имон овард[+]. 11Пеш Онисимус ба ту даркор набуд, лекин ҳоло ба ҳардуямон ҳам даркор[*] аст. 12Ӯро ба ту гӯё бо ҷони худ бармегардонам. 13Хеле мехостам, дар наздам бошаду ҳангоме ки барои хушхабар зиндонӣ ҳастам, ба ҷойи ту ба ман хизмат кунад. 14Аммо бе розигии ту ин корро кардан нахостам, то ки некиат на аз рӯйи маҷбурӣ, балки бо хости худат бошад. 15Шояд барои ҳамин Онисимус ба муддате аз ту ҷудо карда шуда буд, ки сипас то абад бо ту монад. 16Лекин акнун ӯ на чун ғулом, балки хеле болотар, ҳамчун бародари азизат бошад. Барои ман Онисимус хеле азиз аст, лекин барои ту ӯ ҳамчун коргар ва пайрави Масеҳ азизтар аст[+].

17Инак, агар маро шарики худ донӣ, ӯро тавре қабул намо, ки гӯё маро қабул мекарда бошӣ. 18Ҳар зараре, ки ба ту расондааст ё ҳар чизе, ки қарздор шудааст, ман ба сари худ мегирам. 19Ана, ман, Павлус, худам ба ту менависам, ки қарзҳои ӯро бармегардонам, агарчи метавонистам гӯям, ки худи ту бо буду шудат аз ман қарздор ҳастӣ[+]. 20Бале, бародар, мехоҳам ба хотири Худованд аз ту фоидае бинам. Диламро дар Масеҳ қувват бахш! 21Дилам аз ту пур аст, ки гапи маро ба замин намегузорӣ. Ман медонам, ки ту аз гуфтаам бештар мекунӣ, аз ҳамин сабаб ба ту менависам. 22Боз хоҳише дорам, ки бароям ҳуҷрае тайёр кунӣ, чун умедворам, ки бо дуоҳои шумо ба наздатон бармегардам.


Хайрухуш

23Эпафрос, ки ба хотири Исои Масеҳ бо ман зиндонӣ аст, ба ту салом мерасонад[+]. 24Инчунин салом ба ту аз ҳамкоронам Марқус, Аристархус, Димос ва Луқо[+]. 25Бигзор файзу меҳрубонии Худованд Исои Масеҳ бо рӯҳи шумо бошад!

## Ибриён

### Ибриён

Ибриён


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]


### Пешгуфтор


НОМА БА


ИБРИЁН (ЯҲУДИЁН)


Пешгуфтор

Ибриён, ки барояшон нома равона шуда буд, номи қадимаи халқи яҳудӣ аст. Ин нома баъд аз 30–40 соли марг ва зиндашавии Исои Масеҳ аз тарафи яке аз роҳбарони ҷамоати имондорон навишта шудааст. Дар он айём аллакай бисёр одамон аз халқҳои гуногун, аз он ҷумла ибриён, ба Исо имон оварда, пайрави таълимоташ шуда буданд. Муаллифи нома ба имондорони яҳудӣ муроҷиат менамояд, чунки онҳо дар замони навишта шудани ин нома аз дасти ҳамватанони беимони худ азобу уқубат мекашиданд. Ба онҳо фишор оварда мешуд, ки аз имони нав даст кашида, ба дини пештараи худ, ки аз риояи шариат иборат буд, баргарданд. Муаллиф хонандагони худро аз ин роҳ боздоштанӣ шуда, аз рӯйи навиштаҷоти худи онҳо исбот мекунад, ки Исо Наҷотдиҳанда ва Масеҳ аст. Яъне Ӯ ҳамон Таъиншудаи Худост, ки дар бораи омаданаш Худо ба асосгузори халқи яҳудӣ – Иброҳим ваъда дода буду тӯли ҳазорсолаҳо пайғамбарон омадани Ӯро пешгӯйӣ мекарданд.

Дар нома нишон дода мешавад, ки тамоми расму ойини динии яҳудиён як мақсад дошт ва он ҳам тайёр намудани роҳ ба омадани Масеҳ буд. Шариати Худо, ки яҳудиён аз Мусо қабул карда буданд, ба воситаи фариштагон расонда шуда буд. Аммо мақоми Исо аз мақоми фариштагон болотар аст. Агар яҳудиён Мусоро асосгузори маъбад, яъне хонаи Худо ва хизматгузори бовафои Ӯ ҳисобанд, Масеҳ дар хонаи Худо Писар ҳисобида мешавад. Пас Ӯ аз Мусо низ бузургтар аст.

Яке аз қабилаҳои халқи Исроил қабилаи Левӣ буд, ки барои хизмати ибодат аз байни ҳамин қабила хизматгузорон таъин мешуданд. Коҳинон ва саркоҳин бошанд, фақат аз насли Ҳорун – бародари Мусо интихоб мешуданд. Лекин Исои Масеҳ аз қабилаи Яҳудо буд. Бинобар ин хизмати коҳиние, ки Ӯ сар кард, тамоман нав буда, на дар замин, балки дар осмон аст. Аз ин рӯ, хизмати Исо ҳамчун саркоҳин аз хизмати левизодагон бузургтар аст. Инчунин, қурбоние, ки Ӯ кард, аз қурбониҳои замони аҳди пештара бузургтар буд, чунки дар он замон ҳайвонҳоро қурбонӣ мекарданд, аммо Масеҳ барои бахшида шудани гуноҳҳои одамон Худро ба Худо қурбонӣ кард. Як қурбонии комили Исо то абад басанда шуд. Акнун ба қурбониҳои дигар ҳоҷат нест.

Муаллиф огоҳ мекунад, ки агар касе аз Исои Масеҳ даст кашад, ба он баробар аст, ки аз Худои зинда рӯй гардонда бошад. Барои тасдиқи ин дар нома воқеаи аҷдодони яҳудӣ оварда шудааст, ки дар биёбон зидди Худо шӯриш бардоштанду ҷазояшонро диданд. Ҳоло пайғом дар бораи Исо дода шудааст, ки аз пайғоми замони аҷдодон бузургтар ва беҳтар мебошад. Пас онҳое, ки дар бораи Исо мешунаванду нисбат ба Ӯ хунукназарӣ мекунанд, ҳаргиз аз ҷазо гурехта наметавонанд.

Дар охири нома муаллиф хонандагонро рӯҳбаланд менамояд, ки аз қаҳрамонони худ ибрат гирифта, ба омадани Наҷотдиҳанда нигарон бошанду дар рӯ ба рӯйи ҳар гуна ранҷу азобҳо истодагарӣ карда, якдигарро дастгирӣ намоянд.

### 1


Мақоми Писар баландтар аз фариштагон

1Дар замони қадим Худо ба аҷдодони мо ба воситаи пайғамбарон бо роҳҳои гуногун гаштаю баргашта гап мезад. 2Аммо дар ин замони охир Ӯ ба мо ба воситаи Писари Худ гап задааст. Худо ҷаҳон ва тамоми мавҷудотро ба воситаи Писараш офарид ва ҳама чизро ба ихтиёри Ӯ дод[+]. 3Писар дурахши шуҳрату ҷалоли Худоро нишон медиҳад ва аз ҳар ҷиҳат монанди Худо буда, бо амри пурқудраташ тамоми олами мавҷудотро идора мекунад. Баъд аз пок кардани гуноҳҳои одамизод Писар дар боло аз дасти рости Худои Олимақом нишаст[+].

4Аз ин дида мешавад, ки мақоми Писар аз мақоми фариштагон хеле баландтар аст, чунки Худо на фариштагон, балки Ӯро Писар хондааст[+]. 5Охир, Худо ба ҳеҷ кадом фаришта нагуфтааст:

«Ту Писари Ман ҳастӣ. Имрӯз Ман Падари Ту шудаам».

Ё гуфта бошад, ки

«Ман Падари Ӯ мешавам ва Ӯ Писари Ман мешавад».[+]

6Инчунин ҳангоми ба ҷаҳон овардани Писари аввалаш Худо мегӯяд:

«Бигзор ҳамаи фариштагони Худо ба Ӯ саҷда кунанд».

7Дар бораи фариштагон бошад, Худо мегӯяд, ки

«ин хизматгоронашро ба шакли шамолу шуълаҳои оташ табдил медиҳад».

8Аммо ба Писар Худо мегӯяд:

«Тахти Ту, эй Худо, то абад пойдор аст!
Ту дар подшоҳиат одилона ҳукмронӣ мекунӣ.
9Ту дурусткориро дӯст доштаӣ ва бадиро чашми дидан надорӣ.
Бинобар ин, Худо, ки Худои Ту аст, Туро аз шодӣ лабрез намуда, болотар аз шариконат таъин кардааст».

10Ҳамчунин Худо ба Писараш мефармояд:

«Эй Худованд, дар ибтидо Ту асосгузори замин будӣ
ва қабатҳои осмон кори дастони Туст.
11Замину осмон нест мешаванд,

лекин Ту то абад хоҳӣ монд.

Онҳо мисли либос фарсуда мешаванд.
12Ба мисли ҷома замину осмонро печонда ҷамъ мекунӣ
ва ҳамон тавре ки либосро иваз мекунанд, ин ҷаҳонро иваз менамойӣ.
Аммо Ту якхел меистӣ ва умри Ту беохир аст».

13Худо ҳеҷ вақт ба ҳеҷ фариштае нагуфтааст:

«То даме ки душманонатро зери пойҳоят нагузорам,
аз дасти ростам бишин»[+].

14Пас фариштагон кистанд? Онҳо рӯҳҳои хизматгузори Худо ҳастанд ва барои хизмати онҳое фиристода[†] мешаванд, ки насибашон наҷот ёфтан аст.

### 2


Огоҳӣ аз бепарвоӣ ба паёми Худованд

1Бинобар ин мо бояд ба он чи дар бораи Писар шунидаем, диққати бениҳоят зиёд диҳем, то ки аз он дур нашавем. 2Дар гузашта паёми шариат[†] ба воситаи фариштагон эълон шуда буд. Ин паёми шариат чунон эътибори зиёд дошт, ки агар аҷдодонамон аз он сарпечӣ ё ба он беитоатӣ мекарданд, сазовори ҷазо мешуданд. 3Ҳоло бошад, мо паёми аз он бузургтаре гирифтаем. Акнун агар мо ба ин паёми бузург дар бораи наҷот бепарвоӣ нишон диҳем, аз ҷазо ҳаргиз гурехта наметавонем. Аввалан, ин наҷотро Худованд эълон карда буд ва баъд онҳое, ки шунида буданд, онро ба мо расонданд. 4Дар айни замон, ки паёми наҷот ба мо дода шудааст, Худо рост буданашро бо аломоту корҳои аҷиб ва муъҷизаҳои гуногун тасдиқ кард. Инчунин ростии паёми наҷот ба воситаи атоҳои рӯҳоние тасдиқ мегардад, ки Рӯҳулқудс,[†] яъне Рӯҳи Худо ба ҳар касе, ки хоҳад, мебахшад[+].


Роҳбари комили мо сӯйи наҷот

5Худо ҳатто дар олами оянда, ки мо дар борааш гуфта истодаем, фариштагонро ҳукмрон нагузоштааст[+]. 6Баръакс дар як ҷойи навиштаҷот[†] касе ба Худо чунин гуфтааст:

«Инсон кист, ки Ту дар борааш фикр мекунӣ
ва писари одамизод[†] кист, ки Ту ба вай ғамхорӣ менамойӣ?
7Ту ӯро андак вақт аз фариштагон поёнтар гузоштӣ
ва бо шуҳрату ҷалол ва ифтихор сарафроз гардонида,
8ҳама чизро зери пояш гузоштаӣ».

Модом ки Худо ҳама чизро зери пойи инсон гузоштааст, пас дигар чизе намондааст, ки таҳти ҳукмронии ӯ набошад. Аммо ҳозир мо намебинем, ки ҳама чиз таҳти ҳукмронии одам бошад[+]. 9Валекин мо Исоро мебинем, ки ба андак вақт аз фариштагон поёнтар гузошта шуда буд. Азбаски Ӯ маргро аз сар гузаронд, акнун бо шуҳрату ҷалол ва ифтихор сарафроз гашта, ҳукмронӣ мекунад. Ин аз сабаби файзу меҳрубонии Худо буд, ки Ӯ ба ҷойи ҳама маргро чашид[+].

10Худо ки ҳама чизро барои Худ офаридааст, мехост, фарзандони зиёдро ба шуҳрату ҷалолаш шарик гардонад. Барои ин Ӯ лозим донист, ки Исоро ба воситаи азобҳо роҳбари комиле гардонад, то ки фарзандонро ба сӯйи наҷот бурда расонад[+]. 11Охир ҳам Исо, ки Поккунандаи имондорон аст, ҳам имондорони покшаванда аз як Падаранд. Бинобар ин Исо ор накарда онҳоро бародар хонда,[+] 12ба Худо мегӯяд:

«Ман дар бораи Ту ба бародаронам эълон мекунам
ва дар пеши тамоми ҷамъомади онҳо таърифу тавсифи Туро мекунам».

13Исо боз мегӯяд: «Ман ба Ӯ таваккал мекунам» ва «Ана Ман ва онҳое, ки Худо бароям ҳамчун фарзанд додааст».

14Азбаски фарзандони Худо инсон ҳастанд ва аз гӯшту хун иборатанд, Исо низ инсон шуд. Зеро фақат инсон шуда Ӯ метавонист, бо марги Худ қудрати шайтонро, ки одамонро ба марг мебурд, нобуд кунад[+]. 15Инчунин Исо онҳоеро, ки аз марг метарсиданду тамоми умри худ мисли ғуломони шайтон зиндагӣ мекарданд, бо марги Худ озод намуд. 16Аниқ аст, ки Ӯ на ин ки ба фариштаҳо, балки ба мо, ки аз насли Иброҳим ҳастем, ёрӣ медиҳад. 17Вазифаи саркоҳин[†] иборат аз он аст, ки ҳар сол барои гуноҳҳои тамоми халқ ба Худо қурбонӣ кунад. Пас барои саркоҳини раҳмдилу бовафо дар хизмати Худо шудан ба Исо лозим буд, ки аз ҳар ҷиҳат ба бародарони Худ монанд гардад. Танҳо дар ин сурат Ӯ қурбониеро, ки гуноҳҳои одамонро аз байн мебарад, тақдим карда метавонист[+]. 18Исо ки Худ дар вақти аз озмоишҳо гузаштан азоб кашида буд, акнун ба онҳое, ки аз озмоиш мегузаранд, ёрӣ расонда метавонад[+].

### 3


Бартарии Исо аз Мусо

1Пас, эй бародарону хоҳарон, ки аз они Худо ҳастеду ба даргоҳи Худо даъват шудаед, дар бораи Исо, ки мо Ӯро фиристодаи[†] Худо ва саркоҳин[†] эълон мекунем, бомулоҳиза фикр кунед. 2Ҳамон тавре ки Мусо ба тамоми хонаводаи Худо вафодор буд, Исо низ ба Худо дар вазифаи ба он таъиншудааш вафодор монд. 3Аммо, чӣ қадаре ки шуҳрату ҷалоли бинокори хона аз худи хона бештар аст, ҳамон қадар Исо аз Мусо дида сазовори шуҳрату ҷалоли бештаре гардид. 4Ҳар хона бо дасти касе сохта мешавад, аммо бинокори ҳама чиз Худост. 5Мусо ба тамоми хонаводаи Худо ҳамчун хизматгораш вафодор буд, то ки намунаи он ростие бошад, ки Худо дар оянда аён карданӣ буд. 6Масеҳ[†] бошад, ҳамчун Писар ба хонаводаи Худо соҳиби вафодор аст. Ва хонадони Ӯ мо ҳастем, ба шарте ки бовариамонро дилпурона нигоҳ дорем ва хурсандона умедвори он чизҳое бошем, ки Худо бароямон мекунад.


Огоҳӣ аз саркашӣ кардан ба Худо

7Пас, бо гуфтаи Рӯҳулқудс:[†]

«Имрӯз ки овози Худоро мешунавед, 8саркашӣ накунед,
чунон ки халқи Исроил шӯриш карда,
ҳангоми дар биёбон аз озмоиш гузаштанаш ба Худо беитоатӣ карда буд».

9Худо боз гуфтааст: «Аҷдодони шумо корҳои Маро тӯли чил сол дар биёбон медиданд, вале боз ҳам косаи сабрамро лабрез мекарданд. 10Аз ин сабаб Ман аз он насл хашмгин шуда, гуфтам, ки

Онҳо ҳамеша дар дили худ аз Ман рӯй мегардонанд
ва роҳҳои Маро нафаҳмидаанд.
11Пас, дар ғазаби Худ қасам хӯрдам,
ки онҳо ҳаргиз ба истироҳати Ман дохил намешаванд».

12Эй бародарону хоҳарон, эҳтиёт шавед, ки касе аз шумо дили сиёҳу беимоне, ки аз Худои зинда рӯй мегардонад, надошта бошад. 13Балки ҳар рӯз ба якдигар насиҳат кунед. То он замоне, ки ҳанӯз «имрӯз» номида мешавад, насиҳат карданро давом диҳед. Дар акси ҳол шумо ба фиреби гуноҳ афтода, шахси саркаш мешавед.

14Охир мо шарики Масеҳ гаштаем ва шарик мемонем, ба шарте ки боварии аввалаи худро то ба охир маҳкам нигоҳ дорем. 15Чи тавре ки пештар гуфта шуда буд:

«Имрӯз ки овози Худоро мешунавед, саркашӣ накунед,
чунон ки халқи Исроил ҳангоми шӯриш саркашӣ карда буд».

16Киҳо овози Худоро шуниданду шӯриш бардоштанд? Мо медонем, ки ин ҳамаи онҳое буданд, ки Мусо аз Миср берун овард. 17Худо аз кӣ чил сол хашмгин буд? Чунон ки медонем, аз аҷдодони гунаҳкорамон, ки аз барои гуноҳ ҷасадҳояшон дар биёбон монд. 18Дар ҳаққи киҳо Худо қасам хӯрда гуфт, ки ба истироҳати Ӯ дохил намешаванд? Мо ҳама медонем, дар ҳаққи онҳое, ки итоат накарданд. 19Хулоса, мо мебинем, ки онҳо аз сабаби беимониашон ба истироҳати Худо дохил шуда натавонистанд.

### 4


Ваъдаи истироҳат барои имондорон

1Пас, дар сурате ки ваъдаи ба истироҳати Худо дохил шудан ҳанӯз эътибор дорад, бояд эҳтиёт шавем, мабодо маълум шавад, ки касе аз шумо ин ваъдаро аз даст додааст[+]. 2Зеро ин хушхабар ба мо низ ҳамон тарзе эълон шудааст, ки ба аҷдодонамон эълон шуда буд. Лекин ба онҳо шунидаашон фоида набахшид, чунки ба имони онҳое, ки ба ин хабар гӯш карданд, шарик нашуданд. 3Вале мо ки имон овардаем, ба он истироҳат роҳ меёбем. Дар бораи дигарон бошад, Худо фармудааст:

«Пас, дар ғазаби Худ қасам хӯрдам,
ки ҳаргиз ба истироҳати Ман дохил намешаванд»,

ҳол он ки истироҳати Ӯ аз вақти офариниш вуҷуд дорад[+]. 4Мо инро аз навиштаҷот[†] медонем, ки дар як ҷойи он дар бораи рӯзи ҳафтум чунин гуфта шудааст: «Худо дар рӯзи ҳафтум аз ҳамаи корҳои Худ истироҳат кард». 5Боз дар қисме, ки болотар гуфта гузаштем, омадааст, ки «ҳаргиз ба истироҳати Ман дохил намешаванд».

6Барои баъзеҳо ҳанӯз имконияти дохил шудан ба ин истироҳат ҳаст. Вале онҳое, ки пештар барояшон хушхабар эълон шуда буд, аз сабаби беитоатӣ дохил нашуданд[+]. 7Бинобар ин Худо рӯзи дигареро барои дохил шудан ба истироҳати Ӯ муқаррар мекунад ва онро «имрӯз» меномад. Баъд аз солҳои зиёд Худо ба воситаи Довуд дар бораи ин рӯз, чунон ки аллакай қайд кардем, ин тарз эълон мекунад: «Имрӯз ки овози Худоро мешунавед, саркашӣ накунед».

8Халқи Исроил бо роҳбарии Юшаъ заминеро, ки Худо барояшон ваъда дода буд, соҳиб шуда бошад ҳам, истироҳат накард. Агар ба истироҳати Худо дохил мешуданд, дертар Худо дар бораи рӯзи дигари истироҳат гап намезад. 9Пас, истироҳати рӯзи шанбе барои халқи Худо то ҳол ҳаст. 10Ҳар касе, ки ба истироҳати Худо дохил шавад, ба мисли Худо аз корҳояш дам мегирад. 11Пас, биёед ҷидду ҷаҳд кунем, ки ба ин истироҳат дохил шавем, то ҳеҷ кас аз сабаби беитоатӣ мисли гузаштагон инро аз даст надиҳад.

12Охир каломи Худо зинда ва таъсирбахш аст. Он аз ҳар шамшери ду тарафаш тез дида чуқуртар ба дохили мо даромада, таъсир мерасонад. Калом ҷонро аз рӯҳ ва буғумҳоро аз иликҳо ҷудо намуда, фикру ниятҳои дилро фош мекунад[+]. 13Ҳеҷ чиз дар тамоми офариниш аз назари Худо пинҳон нест, балки ҳама чиз дар пеши Ӯ лучу урён ва кушоду ошкор аст. Мо барои ҳама чиз дар пеши Ӯ ҷавоб медиҳем.


Исо саркоҳини бузург

14Пас биёед имони эълон мекардаамонро маҳкам нигоҳ дорем. Охир саркоҳине,[†] ки мо дорем, он чунон бузург аст, ки аз қабатҳои осмон гузашта рост ба даргоҳи Худо дохил шудааст ва ин саркоҳин Писари Худо[†] Исо аст[+]. 15Саркоҳини мо аз ҷумлаи онҳое нест, ки сустии моро надонад, чунки Худаш аз ҳар ҷиҳат ба монанди мо ба васваса дучор шудааст, вале гуноҳ накардааст[+]. 16Бинобар ин биёед, ба пеши тахти файзу меҳрубонии Худо боҷуръат оем, то Худо ба мо раҳм карда, дар вақти муҳтоҷӣ бароямон аз рӯйи файзу меҳрубониаш ёрӣ диҳад[+].

### 5

1Ҳар саркоҳин[†] аз байни мардум барои он интихоб мешавад, ки дар пеши Худо намояндаи онҳо бошад. Вазифаи вай аз ин иборат аст, ки ҳадяҳои мардумро ба Худо тақдим намояду барои гуноҳҳо қурбонӣ кунад[+]. 2Ӯ ба онҳое, ки надониста гуноҳ мекунанд ё гумроҳ мешаванд, метавонад, бо дилсӯзӣ муносибат кунад, чунки аз худаш ҳам хатоӣ сар мезанад[+]. 3Аз ин рӯ саркоҳин бояд на фақат барои гуноҳҳои халқ, балки барои гуноҳҳои худ низ қурбонӣ кунад[+].

4Ҳеҷ кас ин ифтихори саркоҳин шуданро худаш ба даст оварда наметавонад. Ӯ бояд аз тарафи Худо ба мисли Ҳорун, ки саркоҳини аввал буд, барои ин хизмат даъват шавад. 5Масеҳ[†] ҳам ифтихори саркоҳин шуданро Худ ба даст наовардааст, балки Худо бо чунин суханон «Ту Писари Ман ҳастӣ. Имрӯз Ман Падари Ту шудаам» ба Ӯ ин ифтихорро дод[+].

6Инчунин, Худо дар ҷойи дигари навиштаҷот[†] гуфтааст: «Ту то абад коҳин[†] ба мисли Малкисодақ[†] ҳастӣ»[+].

7Масеҳ ҳангоми ҳаёти заминиаш бо фарёдҳои баланд ва ашкрезиҳо ба Ҳамоне, ки қудрати аз марг халос кардани Ӯро дошт, дуо ва илтиҷо кард. Дуояш ба хотири худотарс буданаш мустаҷоб шуд[+]. 8Ҳарчанд Писар бошад ҳам, бояд дар амал дарду азоб мекашид, то ки аз таҷрибаи Худ маънии итоатро омӯзад[+]. 9Ба воситаи ҳамин Исо саркоҳини комил гардида, барои ҳамаи итоаткоронаш Худ сарчашмаи наҷоти абадӣ гардид[+]. 10Ва Ӯ аз ҷониби Худо саркоҳини ба мисли Малкисодақ таъин шудааст.


Огоҳӣ барои аз Худо дур нашудан

11Дар ин бора чизҳои бисёре гуфтанӣ дорем, лекин фаҳмондан ба шумо душвор аст, чунки гапҳо ба гӯшҳои шумо намедароянд[+]. 12Шумо ки солҳои зиёд имондор ҳастед, кайҳо боз мебоист муаллими дигарон мешудед. Лекин ҳоло ба худи шумо муаллиме даркор аст, ки асосҳои таълимоти Худоро ба шумо омӯзонад. Шумо мисли кӯдаки навзод ҳастед, ки на ба хӯроки сахт, балки ба шир муҳтоҷед[+]. 13Касе ки ҳанӯз шир мехӯрад, нишон медиҳад, ки дар зиндагии рӯҳонӣ ақибмонда аст ва то ҳол дурустро аз нодуруст фарқ намекунад. 14Аммо чунон ки хӯроки боқувват барои калонсолон аст, таълимоти боқувват низ барои онҳоест, ки ба камол расидаанд. Чунки онҳо барои сиёҳро аз сафед фарқ кардан ботаҷриба шудаанд[+].

### 6

1Пас биёед, ба таълимоти ибтидоӣ дар бораи Масеҳ[†] гаштаю баргашта барнагардем, балки роҳи ба камол расиданро давом диҳем. Шумо аллакай таълимоти асосиро гирифтаед, ки он дар бораи тавба кардан аз корҳои марговар ва имон овардан ба Худост[+]. 2Инчунин, таълимоти асосӣ аз қоидаҳои шустушӯйӣ, расму русуми ба имондорон даст гузоштан, зиндашавии мурдагон ва аз ҷазои абадӣ иборат аст. Лозим нест, ки онҳоро ба шумо таълим додан гирем[+]. 3Ана Худо хоҳад, дар таълим пеш меравем.

4-6Шахсоне ҳастанд, ки Худо фикрашонро як бор равшан кардаасту мазаи ҳадяи осмонро чашидаанд ва баробари дигар имондорон Рӯҳулқудс[†] барояшон низ дода шудааст. Онҳо хубии каломи Худо ва қудратҳои замони ояндаро чашидаанд, лекин бо вуҷуди ҳамаи ин аз имон даст кашиданд. Чунин одамонро боз ба тавба овардан ғайриимкон аст, чунки онҳо Писари Худоро[†] бори дигар гӯё бо дастони худ ба салиб[†] мехкӯб мекунанд. Бо ин корашон Ӯро дар назари ҳама расво месозанд[+].

7Замине, ки пас аз серборонӣ нарм гашта, ба кишткунандагон ҳосили фоидаовар мерӯёнад, аз Худо баракат меёбад. 8Аммо замине, ки хору хас мерӯёнад, бефоида ва наздики лаънат шудан аст, ки оқибат сӯзонда мешавад[+].

9Эй азизон, гарчанде ин суханонро гӯем ҳам, дар мавриди шумо дилпур ҳастем, ки ҳолати имони шумо беҳтар аст ва ин ҳолат шуморо ба наҷот бурда мерасонад. 10Зеро Худо беинсоф нест, ки амали шумо ва муҳаббатеро, ки ба хотири номи Ӯ дар роҳи хизмат ба халқи Худо нишон додаед ва нишон медиҳед, фаромӯш кунад[+]. 11Орзуи мо ин аст, ки ҳар яки шумо ҳамин ҷидду ҷаҳди худро то ба охир давом диҳед, то ки умедатон ҷомаи амал пӯшад[+]. 12Он гоҳ шумо танбал намешавед, балки ба касоне пайравӣ мекунед, ки ба воситаи имону пурсабрӣ ваъдаҳои Худоро ба даст меоваранд[+].


Ваъдаи тағйирнопазири Худо

13Вақте ки Худо ба Иброҳим ваъда медод, бо номи Худ қасам хӯрд, чунки касе бузургтар аз Ӯ набуд, ки бо номи вай қасам хӯрад[+]. 14Ӯ чунин гуфта буд:

«Ҳатман туро баракат медиҳам ва наслатро бешумор мегардонам».

15Ҳамин тавр Иброҳим босабр интизор шуда, ваъдаи Худоро ба даст овард.

16Одамон ҳамеша ба номи касе қасам мехӯранд, ки аз худашон бузургтар бошад ва ин қасам ба ҳар гуна баҳс хотима мегузорад. 17Худо низ ваъдаашро бо қасам тасдиқ кард, чунки ба касоне, ки ваъда дода буд, нишон додан мехост, ки мақсадашро тағйир намедиҳад. 18Пас ин ду чиз, яъне ваъда ва қасам тағйирнопазиранд, чунки барои Худо дурӯғ гуфтан имкон надорад. Ба воситаи ин ду чиз Худо хост, ки мо, яъне онҳое, ки дар Ӯ паноҳ ёфтаем, бо дили пур умеди пешниҳодшударо мустаҳкам нигоҳ дорем. 19Ҳамон тавре ки лангар киштиро дар як ҷо нигоҳ дошта меистад, ин умед ба мисли лангар ҷони моро дар бехатарӣ мустаҳкам нигоҳ медорад. Умеди мо ба Исо аст, ки аз қабати пардаи хаймаи осмонӣ гузашта, ба ҷойи муқаддастарин, яъне ҳузури Худо дохил мешавад[+]. 20Ин ҳамон ҷоест, ки Исо пешопеши мо ва аз номи мо даромада, то абад саркоҳине[†] ба мисли Малкисодақ[†] гаштааст[+].

### 7


Монандии хизмати Исо ба хизмати Малкисодақ

1Ин Малкисодақ[†] подшоҳи шаҳри Салим ва коҳине[†] дар хизмати Худои Таоло буд. Ӯ Иброҳимро, ки баъд аз шикаст додани подшоҳон бармегашт, пешвоз гирифта, вайро дуои нек кард. 2Ва ба ӯ Иброҳим даҳяки ҳама чизи ба даст овардаашро дод. Маънои номи Малкисодақ «Шоҳи дурусткор» аст ва унвонаш шоҳи Салим, яъне «Шоҳи осоиштагӣ» аст. 3Дар бораи Малкисодақ дар ҳеҷ ҷо қайд нашудааст, ки падару модараш киҳо буданд, чӣ аслу насаб дошт ва умраш кай сар шудаасту кай ба охир расидааст. Маҳз аз ҳамин ҷиҳат вай ба Писари Худо[†] монандӣ дошта, то абад дар хизмати коҳинӣ мемонад.

4Бинед, ки Малкисодақ чӣ шахси бузурге буд, ки ҳатто Иброҳим, асосгузори қавми Исроиламон, ба вай даҳяки ҳама чизи дар ҷанг ба даст овардаашро дод. 5Аз рӯйи фармони шариат,[†] ҳатто насли Иброҳим бояд аз тамоми дороияшон даҳяк диҳад. Исроилиён[†] бояд ба хеши худ, яъне насли Левӣ, ки коҳинон буданд, даҳяк медоданд. 6Аммо Малкисодақ, ки аз авлоди Левӣ набуд, аз дасти Иброҳим даҳяк гирифт. Ва бо вуҷуди он ки Иброҳим худ соҳиби ваъдаҳои Худо буд, Малкисодақ ӯро дуои нек кард[+]. 7Бешубҳа, шахси бузург шахси хурдро дуои нек мекунад. 8Дар ҳолати ҳозира коҳиноне, ки рӯзе мемиранд, даҳякҳоро ҷамъ мекунанд. Аммо дар бораи Малкисодақ, ки аз Иброҳим даҳяк гирифта буд, гуфта шудааст, ки вай зинда аст. 9Гуфтан мумкин аст, ки худи Левӣ, ки наслаш ҷамъкунандагони даҳяк буданд, ба воситаи Иброҳим ба Малкисодақ даҳяк дода буд. 10Охир вақте ки Малкисодақ ба пешвози Иброҳим баромад, Левӣ ҳанӯз ба дунё наомада буд, балки дар вуҷуди Иброҳим буд.

11Гарчанде ки шариати Мусо дар замоне дода шуд, ки ба вазифаи коҳинон аз насли Левӣ интихоб мешуданд, хизматгузории ин коҳинон касеро комил гардонда наметавонист. Чунки, агар комил гардонда метавонист, лозим намешуд, ки коҳини дигаре ва он ҳам на ба мисли Ҳорун, балки ба мисли Малкисодақ биёяд. 12Зеро, вақте ки қоидаҳои интихоби коҳинон тағйир меёбанд, худи шариат низ бояд иваз шавад. 13Ҳамаи ин дар бораи Худованди мо гуфта шудааст, ки Ӯ на аз насли Левӣ, балки аз қабилаи дигаре буд, ки касе аз он ҳаргиз пеши қурбонгоҳ хизмат накардааст. 14Маълум аст, ки Худованди мо аз қабилаи Яҳудо буд ва Мусо ҳеҷ вақт нагуфтааст, ки аз ин қабила коҳине мебарояд[+]. 15Вақте ки коҳини дигаре ба мисли Малкисодақ мебарояд, рӯй додани табаддулотро боз ҳам равшантар нишон медиҳад. 16Исо на аз рӯйи қоидаҳои тааллуқ ба қабила, балки бо қудрати ҳаёти нобуднашаванда ба вазифаи коҳин таъин шудааст. 17Охир дар навиштаҷот[†] дар бораи Ӯ чунин омадааст:

«Ту то абад коҳин ба мисли Малкисодақ ҳастӣ».[+]

18Фармони пештара аз барои суст ва бенатиҷа буданаш бекор карда шуд[+]. 19Чунки шариат ҳеҷ чизеро пурра пок гардонда ва ё ҳеҷ касеро бо Худо оштӣ дода наметавонист. Вале ҳоло умеди беҳтаре дода шудааст, ки ба воситаи он ба Худо наздик мешавем[+]. 20Ин ҳам бе қавлу қасам нашудааст! Дигарон бе қавлу қасам коҳин мешуданд, 21аммо, вақте ки Исо коҳин таъин мешуд, Худо ба Ӯ қасам дода гуфтааст:

«Ман, Худованд, қасам мехӯрам ва қарорамро тағйир намедиҳам:
Ту то абад коҳин ҳастӣ»[+].

22Ба сабаби ин қасам Исо кафили ин аҳду паймони беҳтаре бо Худо шудааст[+]. 23Коҳинони пештара хеле бисёр буданд, чунки марг намемонд, ки онҳо хизмати худро давом диҳанд. 24Лекин Исо то абад зинда аст, бинобар ин хизмати коҳинии Ӯ низ беохир аст. 25Исо метавонад онҳоеро, ки ба воситаи Ӯ ба ҳузури Худо меоянд, комилан ва абадан наҷот бахшад. Зеро Ӯ ҳамеша зинда аст, то ки дар пеши Худо ба тарафдории онҳо сухан гӯяд[+].

26Мо ана ба ҳамин хел саркоҳине[†] эҳтиёҷ дорем, ки пок ва беайбу нуқсон, ҷудо аз гуноҳкорон ва дар ҷойи болотарини осмон бошад[+]. 27Бар хилофи саркоҳине, ки аз насли Левӣ буд, Исо зарурат надорад, ки ҳар рӯз аввал барои гуноҳҳои Худ ва баъд барои гуноҳҳои халқ қурбонӣ кунад. Зеро Ӯ Худро як бор ва барои ҳамеша барои гуноҳҳои одамон ҳамчун қурбонӣ тақдим намуд[+]. 28Аз рӯйи шариат ба вазифаи саркоҳин инсонро таъин мекунанд, ки дорои камбудиҳо аст. Лекин баъд аз дода шудани шариат Худо бо қавлу қасам Писарашро ба ин вазифа таъин кард, ки то абад саркоҳини комил гардид[+].

### 8


Исо саркоҳини аҳди беҳтаре аст

1Мағзи гуфтаҳои мо ин аст, ки мо саркоҳине[†] дорем, ки аз тарафи рости тахти Худои Олимақом дар осмон нишастааст[+]. 2Ӯ дар даргоҳи Худо, ки хаймаи ҳақиқии ибодат дар он ҷост, вазифаи коҳинро[†] иҷро мекунад. Ва ин хайма на бо дасти инсон, балки аз тарафи Худованд гузошта шудааст[+].

3Ҳар саркоҳин барои тақдим кардани ҳадяҳо ба Худо ва маросими қурбониро анҷом додан таъин мешавад. Аз ин рӯ ин коҳин низ мебоист чизе барои тақдим кардан дошта бошад[+]. 4Агар Исо дар рӯйи замин мебуд, ба вазифаи коҳин таъин намешуд, чунки коҳинони дигаре ҳастанд, ки мувофиқи шариат[†] ба Худо ҳадяҳо тақдим мекунанд. 5Аммо хаймаи заминие, ки онҳо хизмат мекунанд, фақат монандӣ ба хаймаи ҳақиқии дар осмонбуда дорад ва тақлид ба он мебошад. Пеш аз он ки Мусо хаймаро созад, Худо вайро огоҳ карда гуфт: «Аммо бин, ки ҳамаашро аз рӯйи намунае созӣ, ки ба ту дар болои кӯҳ нишон дода будам».[+]

6Вале хизмате, ки ба Исо дода шудааст, бузургтар аз хизмати насли Левӣ аст, ҳамон тавре ки аҳду паймоне, ки Ӯ миёнарави он аст, бузургтар аз аҳди пештара мебошад. Чунки ваъдаҳое, ки Худо дар асоси аҳди нав додааст, беҳтар аз ваъдаҳое ҳастанд, ки дар аҳди пештара буданд[+]. 7Агар аҳди аввал камбудӣ намедошт, аҳди дуюм ба ивазаш лозим намешуд[+]. 8Аммо Худо ба норасоии халқи Худ ишора карда гуфт:

«Замоне мерасад, ки Ман, – мегӯяд Худованд, – аҳду паймони наве бо хонадони Исроилу Яҳудо хоҳам баст[+].
9Ин аҳди нав монанди он аҳди пештарае намешавад, ки Ман бо аҷдодонашон баста будам.
Дар он замон Ман дасти аҷдодонашонро гирифта, онҳоро аз Миср бароварда будам.
Аммо онҳо ки ба аҳди Ман вафодор намонданд,
Ман низ аз онҳо рӯй гардондам.
10Сипас Худованд эълон мекунад:
Ана ин аҳду паймонест, ки Ман дар оянда бо хонадони Исроил мебандам:
Ман қонунҳои Худро дар фикри онҳо мегузорам ва дар дилашон менависам.
Он гоҳ Ман Худои онҳо мешавам ва онҳо халқи Ман мешаванд.
11Дигар эҳтиёҷ намешавад, ки онҳо ба ҳамдиёрон ё бародарону хоҳарони худ „Худовандро шиносед“-гӯён таълим диҳанд,
чунки ҳама аз хурд то калон Маро мешиносанд.
12Зеро Ман корҳои бадашонро мебахшам
ва гуноҳҳояшонро дигар ба ёд намеорам».

13Худо вақте ки дар бораи аҳди нав мегӯяд, аҳди аввалро бекор месозад. Чизи куҳна ва бекорашуда зуд аз байн меравад.

### 9


Тарзи ибодат дар хаймаи аввал

1Инак аҳду паймони аввал аз расму ойинҳои ибодат ва хаймаи ибодати заминӣ иборат буд. 2Қисми аввали хаймаи заминӣ «ҷойи муқаддас» номида мешуд. Дар он ҷо чароғдон, миз ва нони ба Худо тақдимшуда гузошта шуда буд.

3Қисми дуюми хайма «ҷойи муқаддастарин» номида мешуд. Ин қисм аз қисми аввал бо парда ҷудо мешуд. 4Дар он ҷо қурбонгоҳи тилло барои сӯзондани хушбӯйиҳо ва сандуқи аҳд буданд. Ҳама ҷойи сандуқи аҳд тиллопӯш шуда буд. Дар дарунаш зарфи тилло бо нони манна, асои шукуфтаи Ҳорун ва аҳду паймони дар рӯйи лавҳасангҳо навишташуда гузошта шуда буданд. 5Дар болои сандуқ ҳамчун нишонаи бузургии Худо ҳайкалҳои махлуқҳои осмонӣ буданд, ки каррубӣ ном доштанд. Қанотҳои онҳо болои сарпӯши сандуқ, ки ҷойи бахшиши гуноҳҳо буд, паҳн мешуданд. Ҳоло мо дар бораи ҳамаи ин як ба як гуфта истода наметавонем.

6Баъд аз он ки ҳама чиз ба ҳамин тартиб гузошта шуд, коҳинон[†] ҳар рӯз барои иҷрои хизматашон ба қисми аввали хайма медаромаданд. 7Аммо ба қисми дуюм фақат саркоҳин[†] соле як бор медаромад. Он ҳам ҳангоми даромаданаш барои гуноҳҳое, ки надониста худаш ва халқ содир карда буданд, ҳамеша хуни қурбонӣ тақдим мекард[+]. 8Бо ҳамаи ин суханони дар бораи хаймаи заминӣ баёншуда Рӯҳулқудс[†] нишон медиҳад, ки то дами вуҷуд доштани хаймаи аввал роҳ ба ҷойи муқаддастарин ҳанӯз кушода нашудааст[+]. 9Ин ба замони ҳозира ишора карда, нишон медиҳад, ки ҳадяҳо ва қурбониҳое, ки одамон ба Худо тақдим мекунанд, виҷдони онҳоро пок карда наметавонанд[+]. 10Ҳамаи ин хӯрданию нӯшиданӣ ва ҳар гуна анъанаҳои шустушӯие, ки қоидаҳои ҷисмонианд, фақат то омадани тарзи ибодати нав эътибор доранд[+].


Хизмати Масеҳ дар хаймаи осмонӣ

11Валекин, вақте ки Масеҳ[†] ҳамчун саркоҳини некиҳои оянда зоҳир гардид, Ӯ ба хаймаи осмонӣ, ки бузургтару комилтар аст, дохил шуд. Он хаймаи дохилшудааш на бо дасти инсон сохта шудаасту на ба ин ҷаҳони офаридашуда тааллуқ дорад[+]. 12Инчунин Масеҳ на бо хуни бузу гӯсола, балки бо хуни Худ як бор ва то абад ба ҷойи муқаддастарин дохил шуда, моро аз гуноҳ то абад халос кард. 13Мувофиқи шариати[†] Мусо ба одамони ҳаромшуда ибодат кардани Худо ҷоиз нест. Онҳоро бо пошидани хуни бузу барзагов ва хокистари ғуноҷини сӯзондашуда пок мегардонданд. 14Пас хуни Масеҳ чӣ қадар бештар пок карда метавонад? Масеҳ Худро ба воситаи қудрати Рӯҳулқудси абадӣ ба Худо беайбу нуқсон ба қурбонӣ тақдим кардааст. Хуни Масеҳ виҷдони моро пок мекунад, то ки мо корҳои марговарро такрор накунем, балки ба Худои зинда хизмат карда тавонем[+]. 15Ана барои ҳамин Масеҳ миёнарави аҳду паймони нави байни Худо ва мардум мебошад, то онҳое, ки даъват шудаанд, мероси ваъдашудаи абадиро ба даст оварда тавонанд. Марги Ӯ ҷуброни гуноҳҳое шуд, ки мардум дар замони аҳду паймони аввал содир карда буданд[+].


Бастани аҳду паймон бо рехтани хун

16Вақте касе васият мекунад, ки молу мулкаш аз они кӣ мешавад, бояд марги ин васиятгар исбот шавад. 17Чунки васият танҳо баъд аз мурдани васиятгар эътибор пайдо мекунад. То вақте ки васиятгар зинда аст, васияти ӯ эътибор надорад. 18Аз ин сабаб ҳатто аҳди аввал бо рехтани хун қувват пайдо кард. 19Баъд аз он ки Мусо ҳамаи фармонҳои шариатро ба мардум эълон намуд, хуни бузу гӯсолаҳоро бо косаи об гирифта, аз он бо пашми сурх ва гиёҳи зуфо ҳам ба рӯйи навиштаҷот[†] ва ҳам ба тамоми мардум пошида, 20чунин гуфт: «Ин хун аҳду паймонеро, ки Худо риояи онро ба шумо фармудааст, тасдиқ мекунад». 21Бо ҳамин тарз вай ҳам худи хайма ва ҳам зарфҳои барои ибодат лозимаро хунпошӣ кард. 22Дар ҳақиқат, мувофиқи шариат қариб ҳама чиз бо хун пок мешавад ва бе рехтани хун гуноҳҳо бахшида намешаванд.


Исо қурбонии гуноҳ

23Ҳамаи хунпошӣ барои пок намудани чизҳои хаймаи заминӣ зарур буд. Азбаски хаймаи заминӣ тақлиди хаймаи осмонӣ аст, барои чизҳои осмонӣ қурбонии беҳтар аз хуни ҳайвонот талаб карда мешуд[+]. 24Охир Масеҳ на ба хаймаи сохти дасти инсон, ки фақат тақлиди хаймаи ҳақиқӣ аст, дохил шуд. Ӯ рост ба осмон рафта дохил шуд, то ки акнун дар назди Худо намояндаи мо бошад[+]. 25Саркоҳин ҳар сол барои тақдим кардани хуни қурбонӣ ба ҷойи муқаддастарин медарояд ва он ҳам на бо хуни худаш, балки бо хуни ҳайвон. Вале Масеҳ ба осмон на барои Худро гаштаю баргашта тақдими қурбонӣ намудан даромадааст. 26Вагарна ба Вай лозим меомад, ки аз офариниши дунё то ҳол борҳо азобу уқубати маргро кашад. Вале Ӯ дар замонҳои охир як бор зоҳир шуд, то ки бо қурбон кардани Худ гуноҳро аз байн барад[+]. 27Ҳамон тавре ки ҳар шахс як бор мемираду баъд Худо ӯро ҳукм мекунад,[+] 28Масеҳ низ як бор мурд. Вале, Ӯ ки Худ бегуноҳ буд, вақти қурбон шуданаш барои ба дӯш гирифтани гуноҳи бисёриҳо ҳукм шуд. Акнун ки бори дуюм меояд, бо гуноҳ кордор намешавад, балки онҳоеро, ки нигарони омаданаш ҳастанд, наҷот медиҳад[+].

### 10


Як қурбонии Масеҳ то абад басанда аст

1Шариати[†] Мусо наҷоти ҳақиқиро бахшида наметавонад. Он фақат мисли соя шакли наҷотро дораду худи наҷот нест. Аз ин рӯ шариат онҳоеро, ки ҳар сол пеши Худо бо қурбонии ҳайвон меоянд, ҳаргиз бегуноҳ гардонда наметавонад[+]. 2Агар метавонист, магар онҳо қурбонӣ карданро бас намекарданд? Агар парастандагон як бор ва доимӣ пок мешуданд, магар виҷдонашон аз азоби гуноҳ озод намешуд? 3Баръакс ҳар сол қурбон кардани ҳайвон ба онҳо инсони гунаҳкор буданашонро хотиррасон мекард. 4Чунки бо хуни бузу барзаговҳо аз байн бурдани гуноҳҳо ғайриимкон аст.

5Бинобар ин Масеҳ[†] ҳангоми ба ҷаҳон омаданаш ба Худо гуфт:

«Қурбониҳову ҳадяҳоро Ту нахостӣ,
балки баданеро ба Ман тайёр кардӣ.
6Сӯхтани ҳайвонҳо болои қурбонгоҳ ё ягон қурбонии дигаре барои бахшиши гуноҳҳо ба Ту маъқул нест».

7Баъд Ӯ гуфт:

«Худоё, ана Ман, ҳамон тавре ки дар навиштаҷот[†] дар бораам гуфта шудааст,
барои иҷро кардани хости Ту омадаам».

8Дар аввал Масеҳ ба Худо гуфт: «Ту қурбониҳову ҳадяҳо, қурбониҳои сӯхтанӣ ва қурбониҳо барои бахшиши гуноҳҳо нахостӣ ва онҳо ба Ту маъқул ҳам нестанд». Ҳол он ки аз рӯйи шариат ин қурбониҳо талаб мешаванд. 9Баъд Ӯ илова кард: «Ана Ман барои иҷро кардани хости Ту омадаам». Ҳамин тавр Масеҳ барои пойдор намудани аҳду паймони дуюм аҳди аввалинро бекор мекунад. 10Аз рӯйи ҳамин хости Худо мо ба воситаи қурбонии бадани Исои Масеҳ як бор ва то абад аз гуноҳ пок шудаем[+].

11Ҳар коҳин[†] вазифаашро ҳар рӯз иҷро намуда, гаштаю баргашта як хел қурбониҳо мекунад, ки ин қурбониҳо гуноҳҳоро ҳаргиз аз байн бурда наметавонанд. 12Вале Масеҳ, ки Худро як бор ва то абад қурбонӣ барои гуноҳҳо тақдим карда, аз дасти рости Худо нишаст,[+] 13ҳоло дар интизори замонест, ки Худо душманонашро зери пояш кунад[+]. 14Зеро Ӯ бо як қурбонии Худ онҳоеро, ки аз гуноҳҳояшон пок мешаванд, то абад бегуноҳ мегардонад.

15Рӯҳулқудс[†] низ инро тасдиқ намуда, мегӯяд:

16«Ана ин аҳду паймонест, ки Ман дар оянда бо онҳо мебандам, мегӯяд Худованд:
Ман қонунҳои Худро дар дили онҳо мегузорам
ва дар фикрашон менависам».

17Боз илова карда мегӯяд:

«Ман гуноҳҳо ва қонуншикании онҳоро дигар ба ёд намеорам».[+]

18Пас баъд аз бахшида шудани гуноҳҳо, қурбонии дигар барои гуноҳҳо даркор нест.


Огоҳӣ барои аз даст надодани имон

19Хуллас, эй бародарону хоҳарон, мо ба воситаи хуни Исо ба ҳузури Худо, ки дар ҷойи муқаддастарин аст, боҷуръат даромада метавонем[+]. 20Ин роҳро ба ҳузури Худо барои мо Исо ба воситаи қурбонии баданаш кушодааст ва ин роҳи наву ҳаётбахш аст, ки аз пардаи хаймаи осмонӣ гузаштааст[+]. 21Мо чунин Саркоҳини[†] бузурге дорем, ки идораи корҳои хонаводаи Худоро дар уҳдаи Худ дорад. 22Пас, биёед рост ба ҳузури Худо бо дили соф ва пур аз имон равем. Биёед бо дилҳое ба Худо наздик шавем, ки бо пошидани хуни Масеҳ аз азоби виҷдон пок гаштаанд. Инчунин, бо баданҳое ба Худо наздик шавем, ки бо оби пок шуста шудаанд[+].

23Биёед он умедамонро, ки эълон мекунем, бе дудилагӣ маҳкам нигоҳ дорем, чунки Худо ба ваъдаҳояш вафо мекунад[+]. 24Биёед дар фикри он бошем, ки чӣ тавр якдигарро ба муҳаббат ва корҳои нек водор созем. 25Баъзе касон одат пайдо кардаанд, ки ба ҷамъомадҳои имондорон наоянд. Биёед ба монанди онҳо нашавем ва аз ҷамъомади ҳамдигар намонем. Баръакс якдигарро рӯҳбаланд намоем, хусусан, дар ин вақте ки рӯзи баргаштани Худованд наздик аст[+]. 26Зеро, агар мо баъд аз қабул кардани дониши ҳақиқат дидаву дониста гуноҳ кардан гирем, барои гуноҳи мо қурбонии дигар намондааст[+]. 27Барои мо фақат ҳамин мемонад, ки бо тарсу ҳарос интизори рӯзи ҷазо ва он оташи шадиде бошем, ки душманони Худоро фурӯ мебарад.

28Шахсе, ки шариати Мусоро назарногирӣ кардааст, бо шаҳодати ду ё се нафар бераҳмона кушта мешавад. 29Пас чӣ қадар шадидтар ҷазои касест, ки Писари Худоро[†] поймол мекунаду хуни аҳди паймонро, ки бо он пок гаштааст, ҳаром месозад ва Рӯҳи файзу меҳрубонии Худоро меранҷонад[+]? 30Мо медонем, ки Худо гуфтааст:

«Қасосгирӣ аз они Ман аст ва Ман ҷазо медиҳам».

Инчунин, гуфта шудааст:

«Худованд халқи Худро ҳукм мекунад».[+]

31Чӣ даҳшатест ба дастони Худои зинда афтодан![+]

32Замонеро ба ёд оваред, ки нав дар бораи Масеҳ сарфаҳм рафта будед ва аз барои имонатон бо чи муборизаи сахте дучор шудед. Вале шумо истодагарӣ карда тавонистед. 33Шумо ба хотири имонатон ё худ дар пеши мардум ба масхараву таҳқир ва азобҳо гирифтор мешудед ё ба онҳое, ки нисбаташон чунин рафтор мекарданд, дасти ёрӣ дароз мекардед. 34Шумо ба онҳое, ки ба хотири имонашон зиндонӣ шуда буданд, ҳамдардӣ мекардед. Вақте ки молу мулкатонро кашида гирифтанд, шумо хурсандӣ кардед, чун медонистед, ки молу мулки беҳтар ва абадӣ доред[+].

35Инак ҳамин хел ба Худованд таваккал карданро давом диҳед! Чунки ин мукофоти бузург меоварад. 36Шумо бояд босабру пуртоқат шавед, то ки хости Худоро иҷро карда, ба он чи ваъда шудааст, соҳиб гардед. 37Чунон ки дар навиштаҷот Худо дар бораи Масеҳ гуфтааст:

«Баъд аз андак вақт он Касе, ки дар роҳ аст, меояд ва дер намемонад.
38Аммо шахси росткор ба воситаи имон зиндагӣ мекунад.
Вале, агар ақиб гардад, аз вай розӣ намешавам».[+]

39Мо бошем, аз он касоне нестем, ки ақиб гашта, нобуд шавем, балки касоне ҳастем, ки имонро нигоҳ дошта, наҷот меёбем.

### 11


Қаҳрамонони имон

1Инак, имон доштан чӣ аст? Ин дилпур будан, ки умедамон ҳақиқатан, ҷомаи амал мепӯшад ва боварии қатъӣ доштан ба чизҳоест, ки мо ҳанӯз намебинем[+]. 2Аз сабаби имонашон одамони гузашта ба таърифи Худо ноил гаштанд.

3Азбаски мо имон дорем, мефаҳмем, ки тамоми ҷаҳон бо амри Худо офарида шудааст ва чизҳои медидаамон аз чизҳои нонамоён сохта шудаанд[+].

4Азбаски Ҳобил имон дошт, қурбонии беҳтар аз қурбонии Қоин тақдим кард. Худо қурбонии Ҳобилро қабул карда, бо ҳамин шаҳодат дод, ки Ҳобил ба воситаи имонаш дурусткор шинохта шуд. Агарчи Ҳобил мурда бошад ҳам, ҳанӯз ба воситаи имонаш ҳамчун ибрат сухан мегӯяд[+]. 5Азбаски Ҳанӯх имон дошт, маргро начашида, ба осмон гирифта шуд. Ӯро дигар наёфтанд, чунки Худо ӯро пеши Худ гирифт. Лекин, пеш аз он ки гирифта шавад, дар борааш шаҳодат дода шуд, ки вай дили Худоро ёфта буд. 6Аммо бе имон дили Худоро ёфтан ғайриимкон аст. Зеро ҳар кӣ пеши Худо меояд, бояд бовар кунад, ки Ӯ вуҷуд дорад ва ба онҳое, ки Ӯро меҷӯянд, мукофот медиҳад.

7Азбаски Нӯҳ ба Худо имон дошт, сухани Худоро ба замин намонда, барои наҷоти тамоми оилааш киштие сохт. Чунки Худо Нӯҳро дар бораи воқеаҳои ояндае, ки Нӯҳ ҳанӯз дида наметавонист, огоҳ карда буд. Бо ҳамин амалаш Нӯҳ соҳиби унвони дурусткор шуд, ки ин унвон дар натиҷаи имон дода мешавад. Инчунин, кори Нӯҳ нишон дод, ки ҳамаи дигарон дар ин ҷаҳон айбдор ҳастанд.

8Азбаски Иброҳим имон дошт, ба Худо итоат намуд. Вақте ки Худо ӯро даъват кард, аз сарзамини худ баромада, ба ҷое, ки Худо ба вай насиб дониста буд, рафт. Ҳангоми баромаданаш ӯ ҳатто намедонист, ки ба куҷо меравад. 9Азбаски Иброҳим имон дошт, ҳатто дар он сарзамине, ки Худо ба вай ваъда дода буд, чун ғариб хайма зада зиндагӣ мекард. Ваъдае, ки Иброҳим дошт, ба Исҳоқу Яъқуб низ дода шуда буд, вале онҳо ҳам монанди Иброҳим дар хаймаҳо умр ба сар бурданд. 10Иброҳим аз он сабаб дар хайма зиндагӣ мекард, ки интизори шаҳри абадие буд, ки меъмор ва бинокораш Худо аст[+].

11Азбаски Иброҳиму Соро имон доштанд, агарчи Иброҳим хеле пир шуда буд ва худи Соро низ нозой буд, соҳиби писар шуда тавонистанд. Зеро боварӣ дошт, ки Худо ба ваъдааш вафо мекунад. 12Ана барои ҳамин аз як марди пири нимҷон насли бешуморе ба мисли ситорагони осмон ё реги соҳили баҳр ба дунё омад[+].

13Ҳамаи ин шахсон имонашонро то дами марг нигоҳ дошта рафтанд. Гарчанде онҳо диданд, ки ваъдаи Худо на дар замони онҳо, балки дар оянда иҷро мешавад, шод шуданд. Ҳамин тавр онҳо иқрор намуданд, ки дар рӯйи замин ғариб ва бегонаанд[+]. 14Онҳое, ки ин тавр мегӯянд, аниқ нишон медиҳанд, ки дар ҷустуҷӯйи ватан ҳастанд. 15Агар онҳо ватани тарккардаашонро ёд мекарданд, фурсати ба он ҷо баргаштанро доштанд. 16Вале, чунон ки мебинем, онҳо муштоқи ватани беҳтаре, яъне ватани осмонӣ буданд. Бинобар ин Худо ҳазар намекунад, ки онҳо Ӯро Худои худ хонанд, чунки барояшон шаҳре тайёр намудааст.

17Азбаски Иброҳим имон дошт, ба иҷрои амри Худо тайёр буд. Худо ӯро санҷиданӣ шуда, гуфта буд, ки писараш Исҳоқро қурбонӣ кунад. Иброҳим писари ягонааш Исҳоқро қурбонӣ карданӣ шуд, ҳол он ки Худо ба Иброҳим дар бораи Исҳоқ бо ваъда[+] 18гуфта буд, ки «Насли ту аз Исҳоқ мебарояд». 19Иброҳим хотирҷамъ буд, ки агар Исҳоқ мурад ҳам, Худо вайро зинда карда метавонад. Бинобар ин вай Исҳоқро гӯё аз марг баргардонда гирифт[+].

20Азбаски Исҳоқ имон дошт, писаронаш, Яъқубу Эсавро дуои нек карда, дар бораи ояндаашон гуфт.

21Азбаски Яъқуб имон дошт, дар дами маргаш ҳар ду писари Юсуфро дуои нек кард ва ба асои худ такя намуда, ба Худо саҷда кард.

22Азбаски Юсуф имон дошт, дар охири умраш пешгӯйӣ карда буд, ки халқи Исроил аз Миср мебарояд. Бинобар ин ба исроилиён[†] дастур дод, ки ҳангоми аз Миср баромаданашон устухонҳояшро бо худ гирифта баранд.

23Азбаски падару модари Мусо имон доштанд, аз фармони шоҳ натарсида, Мусои навзодро се моҳ пинҳон карданд, чунки диданд, ки кӯдак аҷоиб буд[+].

24Азбаски Мусо имон дошт, агарчи духтари фиръавн[†] ӯро ба воя расонда бошад ҳам, баъд аз калон шуданаш аз шоҳзодагӣ даст кашид. 25Ӯ, ба ҷойи он ки аз лаззати муваққатии гуноҳ ҳаловат барад, ҳамроҳи халқи Худо азоб кашиданро интихоб кард[+]. 26Мусо нисбат ба ганҷҳои Миср нангу хории ба хотири Масеҳ[†] кашиданро авлотар меҳисобид, чунки вай нигарони мукофоти оянда буд[+]. 27Азбаски Мусо имон дошт, аз ғазаби шоҳ натарсида Мисрро тарк кард. Вай сабру тоқат нишон дод, гӯё ки Худои нонамоёнро медида бошад. 28Азбаски Мусо имон дошт, ба халқи Исроил фармон дод, ки минбаъд иди Наҷотро[†] ҷашн гиранд ва ба болои дарҳояшон хуни қурбониро моланд, то фариштае, ки барои нобуд кардани писарони аввал фиристода[†] шуда буд, ба писарони халқи Исроил даст нарасонад.

29Азбаски халқи Исроил имон дошт, аз миёни баҳри Сурх мисли болои хушкӣ гузашт, аммо, вақте ки мисриён гузаштанӣ буданд, ғарқ шуданд.

30Азбаски халқи Исроил имон дошт, аз рӯйи дастури Худо шаҳри Ариҳоро ҳафт рӯз давр зад ва баъд деворҳои гирди шаҳр фурӯ рафтанд.

31Азбаски Роҳоби фоҳиша имон дошт, ҳамроҳи мардуми саркаш кушта нашуд, чунки вай ҷосусони халқи Худоро бо сулҳ пешвоз гирифт[+].

32Боз чӣ гӯям? Вақт намерасад, ки дар бораи Ҷидъун, Бороқ, Шимшун, Ифтоҳ, Довуд, Самуил ва пайғамбарҳо нақл кунам. 33Ҳамаи онҳо ба воситаи имонашон шоҳигариҳоро мағлуб намуданд, аз рӯйи адолат ҳукмронӣ карданд, ваъдаҳоро ба даст оварданд, даҳони шеронро маҳкам намуданд, 34оташи шадидро хомӯш карданд, аз теғи шамшер халосӣ ёфтанд, дар ҳолати нотавонӣ қувват ёфтанд ва дар вақти задухӯрд боқувват шуданду лашкарҳои душманонро торумор намуданд. 35Занҳое буданд, ки наздикони мурдаашонро Худо барояшон зинда карда дод.

Барои баъзеҳо бошад, шарт гузошта шуда буд, ки агар аз имонашон гузаранд, аз зиндон озод мешаванд. Вале онҳо шартро қабул накарданд, чунки дилпур буданд, ки баъд аз қиёмат ба ҳаёти беҳтар соҳиб мешаванд. Дар натиҷа онҳоро мурданивор латукӯб карданд. 36Дигарон масхараю қамчинкорӣ ва ҳатто занҷирбандию зиндонҳоро аз сар гузаронданд[+]. 37Онҳоро сангсор мекарданд, бо арра дупора менамуданд, бо шамшер мекуштанд. Онҳо барои пӯшок пӯсти бузу гӯсфанд доштанду сарсону саргардон, қашшоқу бенаво, зери зулму ситам буданд. 38Ин имондорон, ки ҷаҳон лоиқашон набуд, дар биёбону кӯҳистон ва ғор ба ғору чуқурӣ ба чуқурӣ бо оворагардӣ умр ба сар мебурданд.

39Имони ҳамаи инҳо ба Худо писанд омада буд, вале сарфи назар аз ин онҳо иҷрошавии ваъдаи Худоро дар айёми зиндагиашон надиданд, 40чунки Худо нақшаи беҳтарро барои мо дар назар дошт. Худо мехост, ки онҳо интизор шаванду ҳамроҳи мо ба ҳадди камол расанд[+].

### 12


Худо фарзандонашро тарбия медиҳад

1Инак мо бо намунаи имони ҳамин қадар одамон иҳота шудаем. Пас биёед ҳар бореро, ки барои пеш рафтан халал мерасонаду ҳар гуноҳеро, ки бо осонӣ моро ба худ мекашад, як тараф монда, мисли варзишгар бо сабру тобоварӣ масофаи давишеро, ки Худо дар пешамон гузоштааст, медавем[+]. 2Биёед ба Исо назар дӯзем, ки Ӯ пешво ва ба мақсад расонандаи имон аст. Ӯ ба хотири хурсандии дарпешистода ба шармандагӣ аҳамият надода марг дар салибро[†] сабру тоқат намуд ва ҳоло аз тарафи рости тахти Худо нишастааст[+]. 3Пас, барои он ки дар ин мусобиқа суст ва ноумед нашавед, дар бораи Исо андеша кунед. Ӯ аз дасти гунаҳкорон чӣ азобу шиканҷаи зиёде дид! 4Ҳол он ки шумо ба мисли Исо бар зидди гуноҳ то дами марг мубориза набурдаед[+].

5Шумо насиҳати Худоро аз ёд баровардаед, ки ба шумо ҳамчун фарзандонаш гуфта буд:

«Писарам, тарбияи Худовандро назарногирӣ накун
ва ҳангоми туро ислоҳ карданаш ноумед нашав.
6Чунки Худованд касеро адаб медиҳад, ки дӯсташ дорад
ва касеро ҷазо медиҳад, ки ҳамчун писар қабул мекунад».

7Азобе, ки шумо аз сар мегузаронед, барои тарбия гирифтанатон аст. Зеро ҷазо диданатон нишон медиҳад, ки шумо барои Худо ҳамчун фарзанд ҳастед. Охир кадом писарро падар тарбия намедиҳад?![+] 8Ҳамаи фарзандон тарбия мегиранд. Агар шумо тарбия нагиред, писарони ҳақиқӣ нестед, балки ҳаромзода ҳастед. 9Ҳамаи мо падарони заминӣ дорем, ки моро тарбия додаанд ва мо онҳоро барои ҳамин ҳурмат мекунем. Пас чӣ қадар бештар мо бояд ба ҷазои Падари осмониамон сар фарорем, то ки ҳаёти ҳақиқӣ дошта бошем? 10Падарон моро ба андак вақт ва ба тавре ки ба назарашон дуруст менамуд, ҷазо медоданд. Худо бошад, моро барои фоидаамон ҷазо медиҳад, ки мисли Ӯ аз гуноҳ ҷудо бошем. 11Ягон ҷазо дар аввал дилписанд нест, балки дардовар аст. Вале баъд онҳое, ки ба воситаи ҷазо тарбия ёфтаанд, натиҷаашро мебинанд. Натиҷааш ҳамин аст, ки шахс зиндагии росткорона ва ором ба сар мебарад.

12Бинобар ин беқувват шуда бошед ҳам, худро бардам гиред. 13Бо роҳи рост рафтанро давом диҳед, то онҳое, ки ланг ҳастанд, тоб нахӯранд, балки шифо ёбанд.


Огоҳӣ барои аз Худо рӯй нагардондан

14Талош кунед, ки бо ҳама дар осудагӣ зиндагӣ кунед ва худро пурра ба Худо бахшед, чунки бе ин касе Худовандро нахоҳад дид[+]. 15Эҳтиёт шавед, ки касе аз шумо аз файзу меҳрубонии Худо маҳрум нашавад ва ҳеҷ «решаи талхе» сабзида, бисёриҳоро олуда карда, ба шумо зарар нарасонад[+]. 16Ҳамчунон касе набояд мисли Эсав бадахлоқу худобехабар бошад. Эсав барои як коса хӯрок шуда, ҳаққи меросеро, ки ҳамчун фарзанди аввалин дошт, фурӯхт[+]. 17Сипас худатон медонед, ки вақти аз падараш ҳаққи баракаташро гирифтан хост, рад гардид. Гарчанде бо зорию тавалло кори кардаашро тағйир доданӣ буд, вале натавонист.

18Шумо, эй бародарону хоҳарон, на ба ҷойи монанди кӯҳи Сино, ки онро дида ва расида мешавад, омадаед. Ҳангоме ки Худо ба исроилиён[†] назди он кӯҳ шариат[†] медод, кӯҳ бо алангаи оташ, торикию зулмот ва тӯфон фаро гирифта шуда буд. 19Исроилиён садои пурғулғулаи карнаю сухангӯйии Худоро шунида, тавалло мекарданд, ки Худо ба онҳо дигар сухан нагӯяд. 20Чунки Худо фармон дода буд, ки «агар ҳатто ҳайвоне ба кӯҳ расад, бояд сангсор шавад» ва онҳо ба ин фармон тоб оварда натавонистанд. 21Тамоми манзара чунон ваҳмангез буд, ки худи Мусо гуфт: «Ман тарсону ларзон ҳастам».

22Валекин шумо ба назди кӯҳи Сион ва назди Уршалими осмонӣ, ки шаҳри Худои зинда аст, омадаед. Шумо назди ҷамъомади шодонаи ҳазорон-ҳазор фариштаҳо омадаед,[+] 23назди ҷамъомади онҳое омадаед, ки ҳамаашон ҳаққи писари калониро доранд ва номҳояшон дар осмон навишта шудааст. Шумо назди Худо, ки ҳамаи инсонҳо ба Ӯ ҷавоб медиҳанд ва назди гузаштагони росткоре, ки ба ҳадди камолот расидаанд, омадаед[+]. 24Ҳамчунон, назди Исо, миёнарави аҳди нав ва назди хуни пошидашудае омадаед, ки ин хун баръакси хуни Ҳобил на қасос, балки бахшиши гуноҳҳоро талаб мекунад[+].

25Пас, эҳтиёт шавед, ки аз гӯянда рӯй нагардонед. Охир халқи Исроилро Худо дар замин огоҳ карда буд, вале онҳо аз Ӯ рӯй гардонданду аз ҷазо халосӣ наёфтанд. Акнун мо ки Худо бароямон аз осмон гап мезанад, агар ба суханонаш гӯш надиҳем, ҳаргиз халосӣ намеёбем[+]. 26Дар он замоне, ки Худо дар кӯҳи Сино гап зад, овозаш заминро ба ларза овард. Ҳоло бошад, Ӯ ваъда дода мегӯяд: «Боз як бори дигар Ман на танҳо замин, балки осмонро низ меларзонам». 27Ибораи «боз як бори дигар» нишон медиҳад, ки тамоми офариниш ларзонда, аз байн бурда мешавад, то он чизҳое, ки аз таъсири ларза намеафтанд, боқӣ монанд.

28Пас, мо ки аз Худо Подшоҳии ба ларза устуворро мегирем, биёед бо шукргузорӣ парастиши сазовори Худоро бо иззату эҳтиром ва худотарсӣ ба ҷо оварем. 29Чунки Худои мо дар ҳақиқат ба мисли оташи сӯзонанда аст.

### 13


Насиҳати охирин

1Ҳамеша бо имондорон бомеҳру дилсӯз бошед[+]. 2Меҳмоннавозиро гум накунед. Охир баъзе касон меҳмон фикр карда, дар асл фариштаҳоро қабул карда буданд[+]. 3Инчунин, онҳоеро дар ёд дошта бошед, ки ба хотири имонашон зиндонӣ шудаанд, гӯё ҳамроҳашон дар зиндон бошед. Онҳоеро низ фаромӯш накунед, ки нисбаташон бад рафтор мекунанд, гӯё шумо ба рӯзи онҳо гирифтор шуда бошед[+].

4Издивоҷро бояд ҳама ҳурмат кунанд ва пайванди занушӯйӣ бояд пок нигоҳ дошта шавад, чунки онҳоеро, ки ба ҳамсараш хиёнат мекунанд ва бадахлоқ мебошанд, Худо ҳукм мекунад[+].

5Дар зиндагӣ пулпараст нашаведу аз дороиятон қаноатманд бошед. Охир Худи Худо гуфтааст: «Ман ҳаргиз шуморо тарк нахоҳам кард ва танҳо нахоҳам гузошт».[+] 6Пас мо бо дилпурӣ гуфта метавонем:

«Худованд мададгори ман аст
ва ман аз ҳеҷ чиз наметарсам.
Инсон ба ман чӣ кор карда метавонад?»

7Роҳбарони худро, ки ба шумо каломи Худоро таълим медоданд, дар ёд доред. Ба самараи хуби ҳаёти онҳо нигоҳ кунед ва аз имонашон ибрат гиред[+]. 8Исои Масеҳ[†] дирӯз, имрӯз ва то абад бетағйир аст.

9Пас нагузоред, ки ҳар гуна таълимоти аҷибу ғариб шуморо аз роҳ берун кунад. Хуб мешавад, ки рӯҳи шуморо файзу меҳрубонии Худо мустаҳкам гардонад ва на қоидаҳои динӣ дар бораи хӯрокҳо, чунки ин қоидаҳо ба риоякунандагони он ҳеҷ фоида наоварданд[+]. 10Мо, масеҳиён, қурбонгоҳе дорем, ки коҳинони[†] хаймаи ибодат ҳаққи хӯрдани қурбонии онро надоранд. 11Онҳо барои пок гардондани гуноҳи халқ ҳайвонҳо қурбонӣ мекунанд. Хуни ҳайвонҳоро саркоҳин[†] ба ҷойи муқаддастарин мебарад, вале ҷасадашон берун аз қароргоҳ сӯзонида мешавад. 12Барои ҳамин ҳам Исо берун аз дарвозаҳои шаҳр азоб кашида мурд, то ки ба воситаи хуни Худ одамонро аз гуноҳашон пок созад[+]. 13Пас, биёед мо ҳам берун аз қароргоҳ ба пеши Ӯ баромада, ба нангу хорие, ки Ӯ кашидааст, шарик шавем[+]. 14Охир дар ин дунё мо шаҳри доимӣ надорем, балки шаҳреро нигаронем, ки дар роҳи омадан аст.

15Инак, биёед ба воситаи Исо ҳамеша ба Худо ҳамду саноро ҳамчун қурбонӣ тақдим намоем, яъне дар васфи Ӯ таърифу тавсифро ба забон гирем. 16Ҳамчунон, некӣ ва хайрия карданро бе аҳамият намонед, чунки ҳамин гуна қурбониҳо ба Худо писанд меоянд.

17Роҳбарони имондори худро гӯш кунед ва ба онҳо итоат намоед, чунки онҳо ҳамчун касоне, ки назди Худо масъулият доранд, ғами ҷонҳои шуморо мехӯранд. Бигзор онҳо бо хурсандӣ ин корро кунанд ва на бо оҳу воҳ, ки дар ин ҳолат шумо фоида намебинед.

18Барои мо дуо кунед. Мо боварии қатъӣ дорем, ки дар пеши виҷдонамон пок ҳастем, чун хоҳиш дорем, ки аз ҳар ҷиҳат дуруст рафтор кунем[+]. 19Аз ҳама бештар илтимос дорам, дуо кунед, ки Худо ҳарчи зудтар маро ба назди шумо баргардонад.


Суханони хотимавӣ

20Ҳоло бошад, ба Худои сулҳу осоиштагӣ барои шумо дуо мекунам. Ӯ Худовандамон Исоро, ки Чӯпони бузурги гӯсфандон аст, ба воситаи хуне, ки барои аҳди абадӣ рехта шуда буд, аз марг зинда гардонд. Ва дуои ман ин аст, ки[+] 21Худо ба шумо ҳама чизи некеро, ки барои иҷро кардани хости Ӯ даркор мешавад, диҳад. Бигзор Ӯ ба воситаи Исои Масеҳ дар шумо ҳар кореро, ки табъи дилаш аст, иҷро кунад. Шукӯҳу ҷалол то абад ба Исои Масеҳ бод! Омин.

22Эй бародарону хоҳарон, илтимос мекунам, ки ба панду насиҳатгӯйии ман бо сабру тоқат гӯш диҳед, чун ман ба шумо кӯтоҳакак навиштаам. 23Хабардор мекунам, ки бародарамон Тимотиюс аз ҳабс озод шудааст. Агар вай зуд биёяд, ҳамроҳи ӯ ба дидани шумо меравам[+].

24Ба тамоми халқи Худо ва аз он ҷумла ба роҳбаронатон салом расонед. Онҳое, ки аз Италия ҳастанд, низ ба шумо салом мегӯянд. 25Файзу меҳрубонии Худо бо ҳамаи шумо бод!

## Ошкорсозӣ

### Ошкорсозӣ

Ошкорсозӣ


Пешгуфтор

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]


### Пешгуфтор


ОШКОРСОЗӢ


Пешгуфтор

Китоби Ошкорсозӣ аз ҷониби шогирди Исои Масеҳ – Юҳанно, тақрибан, дар охири асри яки милодӣ навишта шудааст. Ин китоб намунаи як навъи хоси адабиёти қадим мебошад, ки бо тасвирҳои аҷоиб рӯйдодҳои ҳозираву ояндаро баён мекунад. Чунин навъи адабиёт дар анъанаҳои ҷаҳони форсизабонон низ ба назар мерасад. Юҳанноро дастгир карда, ба ҷазираи Патмус, ки дар байни Туркия ва Юнони имрӯза воқеъ аст, бадарға карда буданд. Дар он ҷо ба ӯ аз ҷониби Рӯҳи Худо воқеаҳои оянда аён мешаванд. Ва ба ӯ гуфта мешавад, ки чизҳои дидаашро навишта, ба пайравони Исои Масеҳ фиристад, то ба онҳо нақшаҳои Худо ошкор гардад. Барои ҳамин (ин) китоб Ошкорсозӣ номида шудааст.

Китоб тасвиру ифодаҳои хеле аҷоиб ва ҳатто баъзан, даҳшатовар дошта, мақсад аз навиштани он умед бахшидан дар замонҳои душвор ба халқи Худост. Дар китоб аз воқеаҳои бемисли охирзамон ва ба замин баргашта омадани Исои Масеҳ ҳикоят карда мешаванд.

Китоби Ошкорсозӣ охирини Навиштаҳои Муқаддас аст. Дар китоби Ибтидо, яъне дар китоби якуми Навиштаҳои Муқаддас офариниши осмону замин ва натиҷаи марговари гуноҳи Одаму Ҳаво ҳикоят мешавад. Дар китоби Ошкорсозӣ Худо ҳикояи офаринишро ба анҷом мерасонад ва оқибати гуноҳи одамро ислоҳ мекунад.

Дар китоби Ошкорсозӣ якчанд мавзӯъҳо дарҷ гардидаанд. Яке аз онҳо ин аст, ки Худо ҳамаи одамонро доварӣ мекунад. Ӯ пайравони вафодори Худро наҷот медиҳад ва ба онҳо мукофот мебахшад. Аммо онҳое, ки бар зидди Худо ва Писари Ӯ гуноҳ мекунанд, ба ҷазои Ӯ гирифтор мешаванд. Мавзӯи дигар он аст, ки азбаски Исои Масеҳ мурда, баъд зинда шуд, сазовори он гардид, ки дар замин нақшаи Худоро ошкор ва иҷро намояд. Исои Масеҳ бадӣ ва маргро барҳам медиҳад. Мавзӯи навбатӣ он аст, ки дар оянда Худо замину осмони нав меофарад ва меояд, то ки бо пайравони вафодораш зиндагӣ кунад.

### 1


Сарсухан

1Худо ба Исои Масеҳ[†] вазифа дод, то ба пайравонаш ошкор намояд, ки ба зудӣ чӣ рӯй медиҳад. Исои Масеҳ фариштаашро фиристода,[†] он чизҳоро ба хизматгораш – Юҳанно нишон дод[+]. 2Инак, Юҳанно мувофиқи ҳама чизҳои дидааш дар бораи каломи Худо ва дар бораи шаҳодати Исои Масеҳ дар ин китоб гувоҳӣ медиҳад[+]. 3Хушо касе, ки суханони пайғамбаронаи онро мехонад ва хушо касоне, ки онро мешунаванду ба ҷо меоранд, зеро вақт наздик аст[+].


Саломи Юҳанно ба ҳафт ҷамоати имондорон

4Юҳанно ба ҳафт ҷамоати имондорони[†] вилоятҳои Осиё салом мегӯяд. Аз ҷониби Худо – Он, ки ҳаст, Он, ки буд, Он, ки меояд ва аз ҷониби ҳафт рӯҳ, ки дар пеши тахти Ӯ мебошанд, файзу меҳрубонӣ ва осоиш бар шумо бод![+] 5Ҳамчунин, аз ҷониби Исои Масеҳ файзу меҳрубонӣ бар шумо бод. Ӯ шоҳиди вафодор аст ва аввалин шуда аз марг зинда шуд ва шоҳи шоҳони замин аст.

Масеҳ моро дӯст дошта, бо хунаш моро аз бори гуноҳҳоямон озод кард 6ва дар Подшоҳии Падараш – Худо коҳинон[†] таъин намуд. Шаъну шараф ва қудрат ба Масеҳ то абад бод! Омин![+]

7Нигар! Масеҳ бо абрҳо меояд.
Ҳама Ӯро мебинад.
Ҳатто онҳое, ки Ӯро найза зада буданд.
Он гоҳ ҳама қабилаҳои рӯйи замин дар пеши Ӯ доду фиғон мебардоранд.
Оре, ҳамин тавр хоҳад шуд. Омин.

8«Ман Аввалину Охирин ҳастам, – мегӯяд Худованд Худо, – Ҳамоне ки ҳаст, буд ва меояд, Худои Тавоно!»

9Ман Юҳанно, бародар ва шарики шумо ҳастам, чунки ҳамаи мо ба хотири Исо ҳамчун шаҳрвандони Подшоҳии Худо[†] пурсаброна азоб мекашем. Замоне барои эълони каломи Худову ҳақиқати Исо дар ҷазираи Патмус зиндонӣ будам[+]. 10Рӯзи парастиши Худованд буд ва Рӯҳи Худо маро фаро гирифт. Ногаҳон аз пуштам овозе мисли садои карнай баланд шуд[+]. 11Гуфт: «Он чиро, ки мебинӣ, дар китобе бинавис ва ба ҳафт ҷамоати имондорон бифирист. Ин ҷамоатҳо дар вилоятҳои Осиё, яъне дар шаҳрҳои Эфесус, Исмирно, Парғомус, Тиётиро, Сардис, Филоделфия ва Лоудикия ҳастанд».

12Ман баргашта нигоҳ кардам, то бубинам, ки овози киро мешунавам ва ҳафт чароғдони тиллоро дидам. 13Дар байни чароғдонҳо ба мисли Писари Одамизод[†] шахсе меистод. Ӯ то пошнаи пойҳояш ҷомаи дарозе дар бар дошт ва бар қафаси синааш камарбанди тилло баста буд[+]. 14Сару мӯйи Ӯ мисли пашми сафед ё барф сап-сафед буд. Чашмонаш мисли алангаи оташ,[+] 15пойҳояш мисли биринҷии дар оташ софшуда ва овозаш мисли садои шаршараи азиме буд. 16Дар дасти росташ ҳафт ситораро нигоҳ медошт ва аз даҳонаш шамшери дудамаи тезе мебаромад. Рӯйи Ӯ мисли офтоби тафсони нисфирӯзӣ медурахшид[+].

17Ӯро дида, ба пеши пойҳояш мисли мурда афтодам. Аммо Ӯ дасти росташро бар ман ниҳода, гуфт: «Натарс! Ман оғозу анҷоми ҳама чиз ҳастам![+] 18Ҳамонам, ки зинда аст. Мурда будам, лекин ҳоло нигар, ҷовидона зинда ҳастам ва калидҳои маргу олами мурдагон дар дасти Ман аст[+].

19Инак, он чиро, ки дидӣ, он чиро, ки ҳаст ва он чиро, ки баъд аз ин мешавад, бинавис. 20Сирри ҳафт ситора, ки дар дасти ростам дидӣ ва сирри ҳафт чароғдони тилло чунин аст: ҳафт ситора фариштагони ҳафт ҷамоат ва ҳафт чароғдон ҳафт ҷамоати имондорон аст».

### 2


Нома ба ҷамоати имондорони шаҳри Эфесус

1Ба фариштаи ҷамоати имондорони[†] шаҳри Эфесус бинавис: «Он ки дар дасти росташ ҳафт ситораро нигоҳ медорад ва дар байни ҳафт чароғдони тилло мегардад, чунин мегӯяд:[+]

2„Ман корҳои туро медонам. Меҳнат ва сабру тоқати туро низ медонам. Ҳамчунин, медонам, ки ба кирдори бадкорон тоқат намекунӣ ва касонеро, ки худро фиристодагони[†] Масеҳ[†] меноманд, санҷида, ошкор намудӣ, ки фиристодаи Ӯ нестанд, балки дурӯғ мегӯянд[+]. 3Медонам, ки устувор ҳастӣ ва ба хотири номи Ман заҳмат кашида, хаста нашудӣ. 4Аммо аз ту барои як чиз норозиам, ки муҳаббати аввалинатро фаромӯш кардаӣ. 5Инак, ба ёд ор, ки аз куҷо афтодӣ, тавба кун ва корҳои пешинаатро давом деҳ. Агар тавба накунӣ, ба наздат меоям ва чароғдонатро аз ҷояш мегирам. 6Аммо хубии ту дар он аст, ки мисли Ман корҳои николосиёнро бад мебинӣ.

7Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад, ки Рӯҳи Худо ба ҷамоатҳои имондорон чӣ мегӯяд! Дар биҳишти Худо дарахти ҳаёт мерӯяд. Ба касе, ки бар бадӣ ғолиб меояд, иҷозат медиҳам, ки аз меваи он бихӯрад“»[+].


Нома ба ҷамоати имондорони шаҳри Исмирно

8Ба фариштаи ҷамоати имондорони шаҳри Исмирно бинавис: «Аввалин ва Охирин – Ҳамоне, ки мурд ва зинда шуд, чунин мегӯяд:[+] 9„Ман азоби ту ва камбағал буданатро медонам, лекин дар асл ту сарватманд ҳастӣ. Боз медонам, ки баъзе касон туро бадном мекунанд. Онҳо худро яҳудӣ меноманд, лекин дар асл чунин нестанд, балки як ҷамоати шайтонанд[+]. 10Аз азобе, ки ба сарат меояд, натарс. Шайтон барои санҷидан баъзеи шуморо ба зиндон меандозад. Азоби шумо даҳ рӯз давом меёбад. То дами марг вафодор бош ва Ман ба ту тоҷи ҳаётро медиҳам[+].

11Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад, ки Рӯҳи Худо ба ҷамоатҳои имондорон чӣ мегӯяд! Касе ки бар бадӣ ғолиб меояд, аз марги дуюм осеб нахоҳад дид“»[+].


Нома ба ҷамоати имондорони шаҳри Парғомус

12Ба фариштаи ҷамоати имондорони шаҳри Парғомус бинавис: «Соҳиби шамшери тези дудама чунин мегӯяд:[+] 13„Ман медонам, ки дар ҷойи истиқоматат шайтон тахташро гузоштааст, лекин ту номи Маро маҳкам нигоҳ доштӣ. Агарчи шаҳрат иқоматгоҳи шайтон аст ва дар он шоҳиди вафодорам – Антипос кушта шуд, аз имоне, ки ба Ман доштӣ, нагаштӣ.

14Аммо бар зидди ту баъзе чизҳо дорам: Дар наздат одамоне ҳастанд, ки пайрави таълимоти Билъом мебошанд. Билъом ба Болоқ ёд дода буд, ки чӣ тавр халқи Исроилро ба воситаи хӯроки ба бутҳо қурбонишуда ва гуноҳи ҷинсӣ гумроҳ кунад[+]. 15Ҳамчунин, дар назди ту пайравони таълимоти дурӯғини николосиён ҳастанд[+]. 16Пас тавба кун! Вагарна ба зудӣ назди ту меоям ва бо шамшери даҳонам бо онҳо ҷанг мекунам[+].

17Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад, ки Рӯҳи Худо ба ҷамоатҳои имондорон чӣ мегӯяд! Ба касе, ки бар бадӣ ғолиб меояд, маннаи ниҳонӣ, яъне нони осмонӣ медиҳам. Ҳамчунин, ба ӯ санги сафеде медиҳам, ки бар он номи наве навишта шудааст ва он номро ба ғайр аз ӯ касе намедонад“»[+].


Нома ба ҷамоати имондорони шаҳри Тиётиро

18Ба фариштаи ҷамоати имондорони шаҳри Тиётиро бинавис: «Писари Худо,[†] ки чашмонаш мисли шуълаи оташ ва пойҳояш монанди биринҷии дар оташ софшуда аст, чунин мегӯяд:[+] 19„Ман кору муҳаббат, имону хизмат ва сабру тоқататро медонам. Медонам, ки корҳои охиринат аз корҳои аввалинат бузургтаранд. 20Аммо зидди ту як чиз дорам: ту ба Изобал ном зан, ки худро пайғамбар меномад, озодӣ додаӣ. Вай бо таълимоташ хизматгорони Маро гумроҳ мекунад ва водор месозад, ки гуноҳи ҷинсӣ кунанд ва хӯроки ба бутҳо қурбонишударо хӯранд[+]. 21Ман ба вай вақт додам, то ки аз гуноҳи ҷинсиаш тавба кунад, лекин ӯ нахост[+]. 22Нигар! Ман ӯро ба бистари беморӣ меандозам. Агар ҳамроҳонаш, ки бо вай зино мекарданд, аз корҳои худ тавба накунанд, онҳоро низ гирифтори азобу шиканҷа мекунам. 23Ман пайравони ӯро мемиронам ва ҳамаи ҷамоатҳои имондорон хоҳанд донист, ки Ман дилу фикри одамонро санҷида, ба ҳар яки онҳо мувофиқи корҳояшон сазо медиҳам[+]. 24Вале боқимондаатон дар Тиётиро таълимоти Изобалро пайравӣ накардед, яъне, чунон ки мегӯянд, «асоси сирри шайтон»-ро наомӯхтед. Ба китфи шумо бори дигаре намегузорам. 25Хоҳишмандам он чиро, ки доред, то омаданам маҳкам нигоҳ доред[+].

26Ба касе, ки бар бадӣ ғолиб меояд ва хизмати Маро то охир ба ҷо меоварад, қудрате мебахшам, ки бар халқҳо роҳбарӣ кунад[+].

27Ӯ бар сари халқҳо бо асои оҳанин ҳукмронӣ мекунад
ва онҳоро, мисли он ки кӯзаи сафолро мешикананд,
зада пора-пора мекунад.
Чунон ки Ман ҳуқуқи ҳукмронӣ карданро аз Падари Худ гирифтам,
28ба ӯ низ ситораи субҳро медиҳам.

29Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад, ки Рӯҳи Худо ба ҷамоатҳои имондорон чӣ мегӯяд!“»[+]

### 3


Нома ба ҷамоати имондорони шаҳри Сардис

1Ба фариштаи ҷамоати имондорони[†] шаҳри Сардис бинавис: «Он ки ҳафт рӯҳи Худо ва ҳафт ситора дорад, чунин мегӯяд: „Ман корҳои туро медонам. Ту гӯё зиндаӣ, лекин дар асл мурда ҳастӣ[+]. 2Мебинам, ки дар назари Худои Ман корҳоят комил нестанд. Бедор шав ва он чиро, ки боқӣ мондааст, устувор гардон, чунки он дар дами марг аст. 3Бинобар ин чизҳои қабулкардаву шунидаатро ба ёд ор ва ба он итоат намуда, тавба бикун! Агар ҳушёр нашавӣ, Ман барои ҷазо додан мисли дузд ногаҳон ба сарат меоям ва вақту соати омаданамро нахоҳӣ донист[+].

4Бо вуҷуди ин дар Сардис назди ту якчанд касон ҳастанд, ки либоси худро доғдор накарданд ва онҳо бо Ман либоси сафед дар бар намуда, мегарданд, чунки лоиқи ин ҳастанд[+].

5Касе ки бар бадӣ ғолиб меояд, либоси сафед мепӯшад ва Ман номи ӯро аз китоби ҳаёт ҳаргиз кӯр намекунам, балки номашро дар ҳузури Падари Худ ва фариштагони Ӯ хоҳам хонд[+].

6Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад, ки Рӯҳи Худо ба ҷамоатҳои имондорон чӣ мегӯяд!“»[+]


Нома ба ҷамоати имондорони шаҳри Филоделфия

7Ба фариштаи ҷамоати имондорони шаҳри Филоделфия бинавис: «Ҳамоне ки Пок ва Ҳақ аст, мегӯяд: „Ҳамоне ки калиди шоҳ Довудро, яъне қудрати подшоҳӣ дорад ва чун дарро кушояд, ҳеҷ кас онро пӯшида наметавонад ва пӯшад, ҳеҷ кас онро кушода наметавонад. 8Ман корҳои туро медонам. Нигар, пеши ту даре кушодаам, ки ҳеҷ кас онро пӯшида наметавонад. Медонам, ки ба қуввати ками худ нигоҳ накарда, ба каломи Ман итоат кардӣ ва аз номи Ман рӯй нагардондӣ. 9Одамоне аз ҷамоати шайтон ҳастанд, ки худро яҳудӣ меноманд, лекин дар асл чунин нестанд, балки дурӯғ мегӯянд. Бин, Ман онҳоро водор мекунам, ки омада, ба пеши пойҳои ту саҷда кунанд. Сипас хоҳанд донист, ки Ман туро дӯст медорам[+]. 10Азбаски ба сухани Ман гӯш дода, тоқат кардӣ, Ман низ туро аз замони санҷиш, ки барои имтиҳони ҳамаи сокинони замин ба дунё меояд, халос мекунам[+].

11Ман ба зудӣ меоям. Он чиро, ки дорӣ, нигоҳ дор, то касе тоҷатро, яъне мукофотатро нагирад[+].

12Касе ки бар бадӣ ғолиб меояд, ӯро дар маъбади Худои[†] Худ мисли сутун ҷо хоҳам кард, ки ҳаргиз ронда нахоҳад шуд. Ман бар ӯ номи Худои Худ ва номи шаҳри Худои Худ, яъне Уршалими навро хоҳам навишт. Ин шаҳр аз ҷониби Худои Ман – аз осмон фуруд меояд. Ҳамчунин, номи нави Худро низ бар ӯ хоҳам навишт[+].

13Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад, ки Рӯҳи Худо ба ҷамоатҳои имондорон чӣ мегӯяд!“»[+]


Нома ба ҷамоати имондорони шаҳри Лоудикия

14Ба фариштаи ҷамоати имондорони шаҳри Лоудикия бинавис: «Ҳамоне, ки номаш Омин, яъне шоҳиди вафодору ростӣ ва пешвои офаридаҳои Худост, чунин мегӯяд:[+] 15„Ман корҳои туро медонам. Ту на гарм ҳастиву на хунук. Кошки ё хунук мебудӣ ё гарм. 16Азбаски на гарму на хунук, балки ширгарм ҳастӣ, туро аз даҳони Худ қай мекунам. 17Ту мегӯйӣ: «Ман бой ҳастам, сарвати зиёд ҷамъ кардам ва ба чизе муҳтоҷ нестам», аммо намедонӣ, ки ту ночиз, бечора, қашшоқ, кӯр ва луч ҳастӣ[+]. 18Ба ту маслиҳат медиҳам, ки аз Ман тиллои дар оташ софшударо бихарӣ, то ки бой шавӣ. Аз Ман либоси сафед бихар, то ки шармандагии лучиатро бипӯшӣ. Боз аз Ман марҳам харида, ба чашмонат бимол, то ки бино шавӣ[+].

19Ҳар киро дӯст дорам, сарзаниш ва тарбия мекунам. Пас саъю кӯшиш намо ва тавба кун![+] 20Инак, назди дар истода тақ-тақ мекунам! Касе овози Маро шунида, дарро кушояд, даромада, бо ӯ хӯрок мехӯрам ва ӯ бо Ман[+].

21Ба касе, ки бар бадӣ ғолиб меояд, иҷозат медиҳам, ки бо Ман бар тахтам нишинад, чунон ки Ман бар бадӣ ғолиб омадам ва бо Падари Худ бар тахти Ӯ нишастам[+].

22Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад, ки Рӯҳи Худо ба ҷамоатҳои имондорон чӣ мегӯяд!“»[+]

### 4


Тахти Худо

1Баъди ин чизҳо дар пешам дареро дидам, ки сӯйи осмон кушода буд. Сипас боз ҳамон овози шунидаам ба гӯш расид, ки мисли карнай садо медод. Овоз ба ман гуфт: «Ба ин ҷо баро ва Ман ба ту нишон медиҳам, ки минбаъд чӣ рӯй медиҳад»[+]. 2Рӯҳи Худо дарҳол маро фаро гирифт ва дидам, ки дар осмон тахте гузошта шудааст ва бар он Худо нишастааст[+]. 3Ӯ монанди санги яшму ақиқ медурахшид ва гирдогирди тахташ рангинкамоне мисли санги зумуррад дурахшон буд. 4Дар гирди тахташ бисту чор тахти дигар меистод ва бисту чор пири сафедпӯш бар онҳо менишастанд, ки ҳар яке бар сараш тоҷи тилло дошт[+]. 5Аз тахти Худо раъду барқ ғулғула мезад. Дар назди тахт ҳафт чароғи оташ месӯхт, ки онҳо ҳафт рӯҳи Худо мебошанд[+]. 6Рӯ ба рӯйи тахт чизе ба мисли баҳре буд, ки ба санги софу шаффоф монандӣ дошт ва мисли шиша ҳамвор буд.

Дар миёнаҷову гирдогирди тахти Худо чор махлуқи зинда буданд, ки аз пешу қафо чашмони зиёд доштанд[+]. 7Махлуқи якум мисли шер ва дуюм мисли барзагов буд. Махлуқи сеюм рӯйи одамӣ дошт ва чорум мисли уқоби парвозкунанда буд. 8Ҳар махлуқ шаш бол дошт ва аз даруну берун пур аз чашм буд. Онҳо шабу рӯз беист такрор мекунанд:

«Пок, Пок, Пок аст Худованд Худои Тавоно,
Ҳамоне, ки буд, ҳаст ва меояд!»

9Ҳангоме ки махлуқон ба Тахтнишин, яъне ба Худое, ки то абад зинда аст, ҳамду сано хонда, изҳори сипосу эҳтиром мекунанд, 10бисту чор пир ба Худои Тахтнишин, ки то абад зинда аст, саҷда мекунанд ва тоҷҳои худро пеши тахти Худо гузошта, мегӯянд:

11«Эй Худованду Худои мо!
Ту лоиқи бузургӣ, иззат ва қудратмандӣ ҳастӣ,
чунки ҳама чизро офаридӣ,
бо хости Ту онҳо вуҷуд доранд ва офарида шуданд»[+].

### 5


Кушодани китоб

1Сипас дар дасти рости Худо, ки бар тахт менишаст, китоберо дидам. Китоб аз пушту пеш навишта ва бо ҳафт муҳр баста шуда буд[+]. 2Инак фариштаи тавоноеро дидам, ки бо овози баланд эълон мекунад: «Кӣ сазовор аст, ки муҳрҳои ин китобро канда, онро кушояд?» 3Аммо касе дар осмону замин ва зери замин ёфт нашуд, ки он китобро кушода ё ба дарунаш нигоҳ карда тавонад. 4Ман зор-зор гиря кардам, чунки каси сазоворе ёфт нашуд, ки китобро кушояд ё ба даруни он нигоҳ кунад. 5Он гоҳ яке аз пирон ба ман гуфт: «Гиря накун! Нигар, Шере аз қабилаи Яҳудо, яъне Исо ғолиб омад. Ӯ решаи шоҳ Довуд аст ва ҳафт муҳрро канда, китобро кушода метавонад»[+].


Барраи кушташуда – рамзи Исои Масеҳ

6Баъд дидам, ки дар миёнаҷойи тахт ва дар иҳотаи чор махлуқу пирон Баррае, ки қурбонӣ шуда буд, зинда меистод. Барра ҳафт шох ва ҳафт чашм дорад, ки онҳо ҳафт рӯҳи Худо буда, ба тамоми замин фиристода[†] шудаанд[+]. 7Инак, Барра наздик шуда, аз дасти рости Тахтнишин, яъне Худо китобро гирифт. 8Ҳангоми гирифтани китоб чор махлуқ ва бисту чор пир худро пеши пойҳои Барра партофтанд. Ҳар кадомашон асбоби мусиқии торӣ ва косаи тиллои пур аз сӯхтаниҳои хушбӯй доштанд, ки он дуоҳои халқи Худост[+]. 9Онҳо суруди нав сароида, мегӯянд:

«Ту лоиқи гирифтани китоб
ва кандани муҳрҳои он ҳастӣ.
Зеро Ту кушта шудӣ
ва бо нархи хуни Худ
одамонро аз ҳар қавм,
забон, халқ ва миллат
барои Худо харидӣ![+]
10Ту онҳоро барои Худои мо
дар Подшоҳии Ӯ
коҳин[†] таъин кардӣ
ва онҳо дар замин подшоҳӣ хоҳанд кард»[+].

11Сипас дар гирди тахту махлуқон ва пирон фариштагони зиёдеро дидам, ки шумораашон беҳисоб буд[+]. 12Шунидам, ки онҳо бо овози баланд мегӯянд:

«Барраи кушташуда
лоиқи қудрату сарват,
ҳикмату қувват
ва бузургиву ситоишу эҳтиром аст!»[+]

13Баъд шунидам, ки ҳар офаридаи осмону замин ва зери замину даруни баҳр чунин суруд мехонанд:

«Ба Тахтнишину Барра
ситоиш ва эҳтиром,
шаъну шараф ва қудрат то абад бод!»[+]

14Он гоҳ чор махлуқ гуфтанд: «Омин!» Ва пирон рӯ ба замин ниҳода, саҷда карданд[+].

### 6


Кушодани муҳрҳо

1Сипас дидам, ки Барра аз он ҳафт муҳр яктояшро канд ва ба гӯшам расид, ки яке аз он чор махлуқ бо садои мисли раъд мегӯяд: «Биё!»[+] 2Дидам, ки аспи сафеде омад ва камондоре бар он савор аст. Ба ӯ тоҷ дода шуд ва ӯ ҳамчун ғолиб берун омад, то ки ғалаба кунад.

3Чун Барра муҳри дуюмро кушод, овози махлуқи дуюмро шунидам, ки мегӯяд: «Биё!» 4Инак, аспи дигаре омад, ки ранги сурхи аловгун дошт. Ба савори он шамшери бузурге дода шуд ва ӯ иҷозат дошт, ки аз рӯйи замин сулҳро бигирад, то ки одамон якдигарро бикушанд[+].

5Чун Барра муҳри сеюмро кушод, шунидам, ки махлуқи сеюм мегӯяд: «Биё!» Инак, дидам, ки аспи сиёҳе омад ва савори он дар даст тарозуе дошт. 6Сипас аз байни он чор махлуқ мисли овозе шунидам, ки мегуфт: «Бигзор аз боиси қиматӣ ба миқдори даромади кори тамоми рӯз ним кило гандум ё якуним кило ҷав харида шаваду халос. Лекин ба равғану май зарар нарасон!»[+]

7Чун Барра муҳри чорумро кушод, шунидам, ки махлуқи чорум мегӯяд: «Биё!» 8Инак, дидам, ки аспи рангпаридае омад. Савори он Марг ном дошт ва олами мурдагон аз қафои ӯ меомад. Ба онҳо қудрат дода шуд, ки дар чоряки замин одамонро бо шамшер, бо гуруснагӣ, бо бемории марговар ва ба воситаи ҳайвонҳои ваҳшӣ зада кушанд.

9Чун Барра муҳри панҷумро кушод, дар таги қурбонгоҳ ҷонҳои имондоронеро дидам, ки барои эълон кардани каломи Худо ва барои шаҳодат доданашон кушта шуда буданд[+]. 10Онҳо бо овози баланд фарёд зада гуфтанд: «Эй Ҳокими Пок ва Ҳақ! Кай доварӣ намуда, қасоси хуни моро аз сокинони замин мегирӣ?»[+] 11Сипас ба ҳар яки онҳо ҷомаи сафед дода гуфта шуд, ки боз каме сабр кунанд, то даме ки шумораашон пурра шавад. Яъне то вақте ки ҳамхизматон ва бародарону хоҳарони имондори онҳо низ кушта шуда, ба қатори онҳо дохил шаванд[+].

12Сипас, дидам, ки чун Барра муҳри шашумро кушод, заминҷунбии сахте ба вуҷуд омад. Офтоб ранги сиёҳ гирифт ва моҳ мисли хун суп-сурх шуд[+]. 13Ситораҳои осмон, мисли он ки боди сахт анҷирҳои хомро аз дарахт канда меафтонад, ба замин ғалтиданд. 14Осмон мисли лӯлакитобе печида, нобуд шуд ва ҳар кӯҳу ҷазира аз ҷояш ҷунбид[+].

15Сипас подшоҳони замин, мансабдорон, сарлашкарон, сарватмандон, зӯрон ва ғуломону озодон – ҳама дар ғору байни кӯҳпораҳо пинҳон шуданду 16ба кӯҳу харсангҳо гуфтанд: «Ба болоямон афтода, моро аз ҳузури Худои тахтнишину аз ғазаби Барра пинҳон кунед[+]. 17Зеро рӯзи ғазаби бузурги Ӯ расидааст ва кист, ки истодагарӣ карда тавонад?!»

### 7


Мӯҳр зада шудани 144 000 кас

1Баъди ин чизҳо чор фариштаро дидам, ки дар чор кунҷи замин истода, шамолҳои чор самти заминро бозмедоштанд, то ки онҳо ба замину баҳру дарахтон навазанд. 2Боз як фариштаи дигарро дидам, ки аз шарқ боло меомад ва дар дасташ муҳри Худои зиндаро дошт. Ӯ бо овози баланд ба чор фариштае, ки ба онҳо ҳуқуқи ба замину баҳр зарар расондан дода шуда буд, фарёд зада гуфт: 3«Ба замину баҳру дарахтон зараре нарасонед, то даме ки муҳри Худои моро ба пешонии бандагонаш гузорем»[+].

4Сипас шумораи муҳрзадашудагон ба гӯшам расид: Онҳо 144 000 кас аз ҳамаи қабилаҳои халқи Исроил буданд. 5Аз қабилаи Яҳудо 12 000 кас, аз қабилаи Реубен 12 000 кас, аз қабилаи Ҷод 12 000 кас, 6аз қабилаи Ошер 12 000 кас, аз қабилаи Нафтолӣ 12 000 кас, аз қабилаи Менашше 12 000 кас, 7аз қабилаи Шимъун 12 000 кас, аз қабилаи Левӣ 12 000 кас, аз қабилаи Иссокор 12 000 кас, 8аз қабилаи Забулун 12 000 кас, аз қабилаи Юсуф 12 000 кас ва аз қабилаи Бинёмин 12 000 кас муҳр зада шуда буданд.


Мардуми сафедпӯши бешумор

9Баъди ин чизҳо, нигоҳ карда, мардуми зиёдеро дидам, ки касе онҳоро шумурда наметавонист. Одамон аз ҳар миллату қавм ва халқу забон буданд. Онҳо ҷомаҳои сафед дар бар кардаву ҳамчун рамзи шодӣ навдаҳои ниҳолонро ба даст гирифта, дар пеши тахту Барра истодаанд[+]. 10Онҳо бо овози баланд мегӯянд:

«Худои мо бар тахташ нишаста,
Наҷот аз Ӯсту аз они Барра!»[+]

11Ҳамаи фариштагон, ки гирди тахт, пирон ва чор махлуқ меистоданд, пеши тахт рӯй ба замин ниҳода, ба Худо саҷда карданд[+]. 12Онҳо чунин мегуфтанд:

«Омин!
Ба Худои мо бошад то абад,
Ситоишу бузургиву ҳикмат,
Ҳам сипосу иззату қудрат!
Омин!»[+]

13Яке аз пирон аз ман пурсид: «Ин одамони ҷомасафед кистанд ва аз куҷо омадаанд?»

14«Хоҷаам, инро шумо медонед!» – ҷавоб додам ман. Сипас ӯ гуфт: «Ин одамони вафодор аз азоби бузург гузашта меоянд. Онҳо ҷомаҳои худро дар хуни Барра, яъне Исо шуста, сафед кардаанд[+]. 15Бинобар ин онҳо дар пеши тахти Худо истода, шабу рӯз дар маъбади осмон ба Ӯ хизмат мекунанд ва Худо ба онҳо дар манзили Худ ҷой медиҳад. 16Ин одамон дигар ташнаву гурусна намемонанд ва офтобу гармо онҳоро ҳаргиз намесӯзонад. 17Зеро Баррае, ки дар миёнаҷойи тахт меистад, онҳоро чӯпонӣ намуда, ба назди чашмаҳои оби ҳаёт мебарад. Худи Худо ҳар оби дидаи онҳоро пок мекунад»[+].

### 8


Мӯҳри ҳафтум

1Чун Барра муҳри ҳафтумро кушод, дар осмон тақрибан ним соат хомӯшӣ ба миён омад[+]. 2Сипас ман ҳафт фариштаро дидам, ки дар пеши Худо меистоданд. Ба онҳо ҳафт карнай дода шуд[+]. 3Фариштаи дигаре омада, назди қурбонгоҳ истод. Ӯ дар даст кафлези тиллоӣ дошт. Ба ӯ барои сӯзондан хушбӯйии зиёд дода шуда буд, то ки онҳоро бо дуоҳои имондорони муқаддас бар қурбонгоҳи тиллоӣ, ки назди тахт буд, гузорад[+]. 4Инак, аз дасти ин фаришта дуди хушбӯйиҳо бо дуоҳои имондорони муқаддас ба назди Худо боло шуданд[+]. 5Фаришта кафлезро аз оташи қурбонгоҳ пур карда, онро ба замин партофт. Аз ин дар замин раъду барқу садоҳои баланд ба амал омаданд ва заминҷунбӣ рӯй дод[+].


Карнайҳо

6Баъд он ҳафт фаришта, ки ҳафт карнай доштанд, ба навохтан омода шуданд.

7Инак, бо навохтани фариштаи якум ба замин жолаву оташи хунолуд борид ва сеяки замину дарахтон ва ҳамаи алафҳои сабз сӯхтанд.

8Бо навохтани фариштаи дуюм ба баҳр чизе ба мисли кӯҳи бузурги оташин афтод. Аз ин сеяки оби баҳр ба хун табдил ёфту[+] 9сеяки мавҷудоти зиндаи баҳр мурданд ва сеяки киштиҳо нобуд шуданд.

10Бо навохтани фариштаи сеюм аз осмон ба сеяки дарё ва чашмаҳои об ситораи бузурги сӯхтаистодае афтод, ки он мисли чароғи оташ буд[+]. 11Номи ин ситора Талх аст. Бинобар ин сеяки обҳо талх шуданд ва аз ин сабаб одамони зиёд мурданд.

12Сипас бо навохтани фариштаи чорум сеяки офтоб, моҳ ва ситорагон осеб диданд. Онҳо торик шуданд ва дар сеяки рӯзу шаб равшанӣ набуд.

13Сипас дидаму шунидам, ки уқобе дар осмон парвоз карда, бо овози баланд мегӯяд: «Вой, вой, вой бар ҳоли одамон, ки дар замин зиндагӣ мекунанд, чунки карнайҳои се фариштаи боқимонда садо хоҳанд дод».

### 9

1Сипас фариштаи панҷум карнайи худро навохт ва ситораеро дидам, ки аз осмон ба замин афтод. Ба он ситора калиди ғори бепоён дода шуд[+]. 2Чун ситора ғори бепоёнро боз кард, аз он дуде баромад, ки гӯё дуди оташдони бузурге бошад. Аз дуди ғори бепоён офтобу ҳаво тира гардид 3ва дар замин малахҳо пайдо шуданд. Ба онҳо қуввате ба мисли қуввати каждумҳо дода шуд. 4Ба онҳо гуфта шуд, ки ба алафу сабзаву дарахтон зараре нарасонанд, балки танҳо ба одамоне, ки дар пешонии худ муҳри Худоро надоранд, зарар расонанд[+]. 5Ба малахҳо иҷозат набуд, ки одамонро кушанд, балки танҳо муддати панҷ моҳ азоб диҳанд. Дарди он мисли газидани каждум буд. 6Дар он рӯзҳо одамон марг меҷӯянд, аммо намеёбанд. Мурдан мехоҳанд, лекин марг аз онҳо мегурезад.

7Малахҳо мисли аспони ҳарбӣ буданд, ки ба ҷанг омода шудаанд. Бар сарашон чизе ба монанди тоҷи тилло доштанд ва рӯяшон мисли рӯйи одам буд. 8Мӯяшон ба мӯйи занон ва дандонҳояшон ба дандонҳои шерон монанд буд. 9Дар танашон ҷавшани мисли оҳан мустаҳкам доштанд. Садои болҳояшон мисли садои аспаробаҳои бешумор буд, ки ба ҷанг мешитофтанд. 10Онҳо мисли каждум думу неш доштанд. Дар думашон қуввате буд, ки дар давоми панҷ моҳ одамонро азоб диҳанд. 11Фариштаи ғори бепоён шоҳи онҳо буд, ки номаш ба забони ибронӣ Абаддӯн ва ба забони юнонӣ Апӯллийӯн, яъне нобудкунанда аст.

12Балои якум гузашт. Аз паси он ду балои дигар меояд[+].

13Сипас фариштаи шашум карнаяшро навохт ва аз ҷониби чор кунҷи қурбонгоҳи тиллоӣ, ки дар ҳузури Худост, овозе ба гӯшам расид. 14Овоз ба фариштаи карнайнавози шашум гуфт: «Чор фариштаро, ки назди дарёи бузурги Фурот баста шудаанд, озод намо»[+]. 15Инак, чор фариштаро озод кард. Онҳо барои ҳамин соату рӯзу моҳу сол нигоҳ дошта шуда буданд, то ки сеяки одамонро нобуд созанд. 16Ман шунидам, ки шумораи лашкари савораи он чор фаришта дусад миллион буд. 17Боз ба ман аён шуд, ки саворони аспон ҷавшанҳои ранги аловгун, кабуд ва зард дар бар доштанд. Каллаи аспон мисли сари шер буд ва аз даҳонашон оташ, дуд ва сулфур мебаромад. 18Сеяки одамон бо ин се бало, яъне бо оташу дуду сулфур, ки аз даҳони онҳо мебаромад, кушта шуданд. 19Қуввати аспон ҳам дар даҳону ҳам дар думашон буд. Зеро думи аспон монанди мор буда, сар доштанд ва бо он зарар мерасонданд.

20Боқимондаи одамон, ки бо ин балоҳо кушта нашуда буданд, аз бутсозӣ даст накашиданд. Онҳо мисли пешина ҷин ва бутҳои тилло, нуқрагин, биринҷӣ, сангин ва чӯбинро парастиш мекарданд – бутҳоеро, ки на дида, на шунида ва на роҳ гашта метавонанд[+]. 21Илова бар ин онҳо аз куштор, ҷодугарӣ, гуноҳи ҷинсӣ ва дуздӣ тавба накардаанд[+].

### 10


Фаришта бо китоби хурд

1Сипас, дидам, ки боз як фариштаи тавоное аз осмон фуруд меомад. Абре ӯро фаро гирифта буд ва дар болои сараш рангинкамоне медурахшид. Рӯяш мисли офтоб ва пойҳояш мисли сутунҳои оташин буданд[+]. 2Дар дасташ китоби хурди кушодае буд. Ӯ пойи росташро бар баҳр ва пойи чапашро бар замин гузошта 3бо овози баланд, чунон ки шер наъра мезанад, фарёд кард. Сипас ҳафт раъд садо доданд ва 4ман барои навиштан омода шудам. Аммо аз осмон овозе шунидам, ки мегуфт: «Сухани ҳафт раъдро махфӣ нигоҳ дор ва онро нанавис»[+].

5Фариштае, ки бар баҳру замин меистод, дасти росташро ба осмон бардошта 6ба Худое, ки то абад зинда аст – ба Офаридгори осмону замину баҳр ва ҳар он чи дар онҳост, қасам хӯрда гуфт: «Худо дигар интизор намешавад! 7Аммо дар рӯзҳое, ки фариштаи ҳафтум карнайи худро менавозад, нақшаи ниҳонии Худо, чунон ки ба бандагони Худ – пайғамбарон ошкор намудааст, амалӣ хоҳад шуд»[+].

8Сипас, ҳамон овозе, ки аз осмон шунида будам, боз ба ман гуфт: «Рафта, аз дасти фаришта, ки бар баҳру замин меистад, китоби кушодаро бигир». 9Ман ба он фаришта наздик шуда, хоҳиш кардам, ки китоби хурдро ба ман диҳад. Фаришта ба ман гуфт: «Инро бихӯр! Дар даҳонат мисли асал ширин, лекин дар шикамат талх мешавад». 10Ман аз дасти фаришта китобро гирифта, хӯрдам. Китоб дар даҳонам мисли асал ширин буд, аммо чун фурӯ бурдам, шикамам талх гардид. 11Сипас ба ман чунин гуфта шуд: «Ту боз бояд дар бораи бисёр халқу миллату забонҳо ва шоҳон пайғамбарӣ кунӣ».

### 11


Ду шоҳид

1Сипас ба ман ченкунаки асомонанде дода, гуфтанд: «Бархеста, маъбади Худо[†] ва қурбонгоҳро чен намо ва дар он одамонеро, ки парастиш мекунанд, ҳисоб кун[+]. 2Аммо ҳавлии берунии маъбади Худоро чен накун, чунки он ба ғайрияҳудиён[†] дода шудааст ва онҳо шаҳри Уршалими муқаддасро чилу ду моҳ поймол хоҳанд кард[+]. 3Ман ду шоҳидамро мефиристам, ки либоси мотам мепӯшанд. Онҳо ҳазору дусаду шаст рӯз пайғамбарӣ мекунанд».

4Онҳо ду дарахти зайтун ва ду чароғдоне мебошанд, ки дар ҳузури Худованди замин меистанд. 5Агар касе онҳоро озор диҳад, оташе аз даҳонашон берун омада, душманонашонро месӯзонад. Ҳамин тавр ҳар касе, ки онҳоро озор медиҳад, нобуд карда мешавад. 6Онҳо қудрати бастани осмонро доранд, то ки дар он рӯзҳо, ҳангоми пайғамбарӣ карданашон борон наборад. Ҳамчунин, онҳо қудрат доранд, ки обро ба хун табдил диҳанд ва ҳар вақте ки хоҳанд, дунёро бо ҳар гуна офат хароб созанд[+].

7Вақте шоҳидон кори худро тамом мекунанд, ҳайвони ваҳшие аз ғори бепоён баромада, бо шоҳидон меҷангад ва ғолиб омада, онҳоро мекушад[+]. 8Ҷасадҳояшон дар кӯчаи шаҳри бузург, ки дар он Худованди шоҳидон, яъне Исо мехкӯб шуда буд, мехобанд. Ин шаҳр ба таври рамзӣ Садӯм ва Миср номида мешавад. 9Аҳли ҳар халқу қавму забону миллат сеюним рӯз ҷасадҳояшонро тамошо мекунанд ва намегузоранд, ки онҳоро гӯр кунанд. 10Сокинони замин аз мурдани онҳо хурсанд мешаванд ва базм ороста, ба ҳамдигар туҳфа мефиристанд, чунки ин ду пайғамбар онҳоро азоб медоданд. 11Аммо пас аз сеюним рӯз аз ҷониби Худо нафаси ҳаёт омада, ба шоҳидон медарояд ва онҳо ба по мехезанд. Ҳар кас, ки онҳоро медид, ба тарсу ҳарос меафтод. 12Сипас он ду пайғамбар аз осмон овози баланде мешунаванд, ки ба онҳо мегӯяд: «Ба ин ҷо бароед!» Онҳо дар пеши назари душманони худ рӯйи абр ба осмон мебароянд[+]. 13Ҳамон соат заминҷунбии сахте ба амал меояд, ки даҳ дарсади шаҳрро хароб мекунад. Ҳафт ҳазор одам нобуд мешавад ва боқимондагон ба тарсу ҳарос афтода, Худои осмонро бузург мехонанд[+].

14Инак, балои дуюм гузашт, лекин балои сеюм бошитоб меояд[+].


Карнайи ҳафтум

15Сипас, фариштаи ҳафтум карнайи худро навохт ва дар осмон овозҳои баланд шунида шуданд, ки мегуфтанд:

«Подшоҳии ин дунё ба Подшоҳии Худованду[†] Таъиншудаи Ӯ табдил ёфт.
Ӯ абадан ҳукмронӣ хоҳад кард»[+].

16Бисту чор пир, ки дар пеши Худо бар тахтҳои худ мешинанд, рӯ ба замин ниҳода ба Худо саҷда карданд[+] 17ва гуфтанд:

«Худованд Худои Тавоно,
Ҳамоне, ки буд ва Ҳамоне, ки ҳаст!
Қувваи бузургатро намуда ошкор,
Кардӣ ба подшоҳӣ шурӯъ!

Аз ин Туро сипосгузорем![+]

18Халқҳо омаданд ба хашм,
Туро низ омад ғазаб!
Вақт расид!
Вақти ҳукми мурдагон.
Вақти хизматгорону пайғамбаронат,
Ҳам имондорони покат,
Ки номат доранд эҳтирому иззат,
Хурду калон ҳама гиранд ато!
Ҳам харобкунандагони замин,
Бигиранд зи Ту ҷазо»[+].

19Сипас, маъбади Худо дар осмон кушода шуд ва дар он сандуқи аҳду паймони Ӯ намудор гардид. Дар атроф раъду барқ мезад, овозҳо шунида мешуд, замин меҷунбид ва жолаи сахт меборид[+].

### 12


Зан ва аждаҳор

1Дар осмон аломати бузурге намудор шуд. Инак, зане офтобро ҳамчун либос дар бар карда буд. Моҳ зери пойҳояш меистод ва дар сар тоҷе дошт, ки он аз дувоздаҳ ситора иборат буд. 2Зан ҳомиладор буд. Ӯ таваллуд мекард ва аз дард фарёд мекашид.

3Сипас, дар осмон аломати дигаре намудор шуд: аждаҳори бузурги аловгуне, ки ҳафт сар ва даҳ шох дошт. Бар сарҳояш ҳафт тоҷи хурд буд[+]. 4Думи аждаҳор сеяки ситораҳоро аз осмон рӯфта, ба замин мепартофт. Аждаҳор дар пеши зан меистод, то ки кӯдаки ӯро дар баробари таваллуд шуданаш фурӯ барад. 5Оқибат, зан писаре таваллуд кард ва кӯдак дарҳол аз пеши аждаҳор ба сӯйи Худову тахти Ӯ бурда шуд. Зеро ин кӯдак ҳама халқҳоро бо асои оҳанин ҳукмронӣ хоҳад кард[+]. 6Зан гурехта, ба ҷое рафт, ки Худо дар биёбон омода карда буд. Дар он ҷо ӯ ҳазору дусаду шаст рӯз нигаҳбонӣ карда шуд[+].

7Дар осмон ҷанг сар зад. Фариштаи бузург Микоил бо фариштагонаш бар зидди аждаҳор меҷангид ва аждаҳор бо фариштагони худ ҳамлаи ҷавобӣ мегардонд[+]. 8Аммо зӯри аждаҳор нарасид ва ӯ ҳамроҳи фариштагонаш ҷойи худро дар осмон аз даст дод. 9Ин аждаҳори бузургҷусса мори қадимаест, ки иблис[†] ва шайтон ном дошта, тамоми ҷаҳонро гумроҳ мекунад. Ӯ ҳамроҳи фариштагонаш ба замин афканда шуд[+].

10Дар осмон овози баланде шунидам, ки мегуфт:

«Инак, наҷот, қувват ва Подшоҳии Худои[†] мову қудрати Таъиншудаи Ӯ фаро расид.
Зеро айбдоркунандаи бародарону хоҳаронамон, ки онҳоро шабу рӯз дар пеши Худоямон сиёҳ мекард, ба зер афканда шуд.
11Онҳо бо хуни Барра, ки ҳамон Исо аст ва бо каломи шаҳодат дар бораи Ӯ бар шайтон ғолиб омаданд.
Зеро ҷони худро то дами марг дареғ надоштанд[+].
12Шодӣ кунед, эй осмонҳо ва сокинони он!
Аммо вой бар ҳоли баҳру замин,
чунки шайтон бар шумо фуруд омад.
Ӯ сахт хашмгин аст,
зеро медонад, ки вақташ кам мондааст».

13Аждаҳор чун фаҳмид, ки ба замин афканда шуд, занеро, ки писар таваллуд карда буд, пайгирӣ намуд. 14Аммо ба зан мисли болҳои уқоб ду боли бузург дода шуд, то ба ҷое парвоз кунад, ки ба ӯ дар биёбон омода шуда буд. Дар он ҷо, ки аз ҳузури мор дур аст, ӯ сеюним сол нигаҳбонӣ карда шуд[+]. 15Аз ақиби зан мор аз даҳонаш обе ба мисли дарё сар дод, то ки занро ғарқ кунад. 16Аммо замин даҳонашро кушода, дарёи аз даҳони аждаҳор баромадаро фурӯ бурд ва ҳамин тавр ба зан ёрӣ дод. 17Аждаҳор аз зан дар ғазаб шуда рафт, то ки бо фарзандони дигари зан биҷангад, яъне бо онҳое, ки фармонҳои Худоро ба ҷо меоранд ва дар бораи Исо шаҳодат медиҳанд. 18Инак, аждаҳор омада, дар соҳили баҳр истод.

### 13


Ду ҳайвони ваҳшӣ

1Сипас, дидам, ки аз баҳр ҳайвони ваҳшие мебарояд. Вай ҳафт сар ва даҳ шох дошт. Бар шохҳои вай даҳ тоҷи хурд буд ва дар сарҳояш номҳои ҳақоратомез навишта шуда буданд[+]. 2Ҳайвон монанди паланг буд, аммо пойҳояш мисли пойҳои хирс ва даҳонаш мисли даҳони шер буд. Аждаҳор ба ин ҳайвон қувват, тахт ва қудрати бузурги худро дод[+]. 3Чунин менамуд, ки як сари ҳайвон захми марговар дошт, лекин сиҳат шуд. Тамоми дунё ҳайвонро бо ҳайрат пайравӣ мекард. 4Мардум аждаҳорро парастиш мекарданд, чунки ба ҳайвон қудрат дода буд. Ҳамчунин, ҳайвони ваҳширо парастишкунон гуфтанд: «Кист, ки ба ҳайвони ваҳшӣ монанд бошад?! Кист, ки бо вай ҷанг карда тавонад?!»

5Ба ҳайвон даҳоне дода шуд, ки суханони ҳавобаландонаву ҳақоратомез мегуфт. Ба вай қудрат дода шуд, ки чилу ду моҳ ҳукмронӣ намояд[+]. 6Вай даҳони худро бар зидди Худо боз кард, то ки ному манзили Ӯ ва ҳамаи сокинони осмонро дашном диҳад. 7Ҳайвон ба ихтиёри худ гузошта шуда буд, ки бар зидди имондорони муқаддас ҷангида, ғолиб ояд. Ба вай қудрат дода шуда буд, ки бар тамоми қавму халқу забону миллатҳо ҳукмронӣ намояд[+]. 8Инак, ҳамаи сокинони замин ҳайвонро парастиш хоҳанд кард. Зеро номҳои онҳо аз замони бунёдгузории дунё дар китоби ҳаёти Барра, ки кушта шуд, навишта нашудааст[+].

9Ҳар кӣ гӯш дорад, он чиро ки Рӯҳи Худо ба ҷамоатҳои имондорон мегӯяд, бишнавад![+]

10Ба кӣ асирӣ насиб карда бошад – равад ба асирӣ,
Ба кӣ дами шамшер насиб шуда бошад – афтад зи шамшер!

Ҳамаи ин аз имондорони муқаддас сабру тоқат ва имон талаб мекунад[+].

11Сипас, ҳайвони ваҳшии дигарро дидам, ки аз замин мебаромад. Вай ба монанди барра ду шох дошт, лекин ҳамчун аждаҳор гап мезад. 12Ин ҳайвон тамоми қудрати ҳайвони якумро истифода бурда, аз номи ӯ амал мекард. Вай сокинони заминро маҷбур менамуд, ки ҳайвони якумро парастиш кунанд, яъне ҳамонеро, ки захми марговараш сиҳат шудааст. 13Ин ҳайвони дуюм аломатҳои бузург нишон медиҳад ва ҳатто дар пеши чашми одамон аз осмон ба замин оташ меборонад[+]. 14Ӯ бо ин аломатҳо, ки барои нишон доданашон ҳайвони якум иҷозат дода буд, сокинони заминро гумроҳ мекард. Вай ба онҳо фармуд, ки ҳайкали ҳайвонро бисозанд – ҳамон ҳайвонро, ки аз шамшер захмин шуд, вале зинда монд[+]. 15Ба ҳайвони дуюм қувват дода шуд, ки ҳайкали ҳайвонро зинда кунад. Ба тарзе ки ҳайкал сухан ва амал карда тавонад ва одамоне, ки вайро парастиш намекунанд, кушта шаванд. 16Ҳамчунин, вай ҳама одамонро, яъне хурду калон, сарватманду камбағал, озоду ғуломро маҷбур мекунад, ки ба дасти рост ё пешонии худ нишона зананд, 17то касе ба ҷуз онҳое, ки нишона доранд, хариду фурӯш карда натавонад. Нишона ном ё рақами номи ҳайвон аст.

18Ин ҷо ҳикмат даркор аст. Одами бофаҳм бигзор рақами ҳайвони ваҳширо ҳисоб кунад. Зеро ин рақами одамист ва он шашсаду шасту шаш аст.

### 14


Барра ва одамони Ӯ

1Сипас, нигоҳ карда, дидам, ки ҳамроҳи Барра, яъне Исо саду чилу чор ҳазор кас бар кӯҳи Сион меистанд. Дар пешонии онҳо номи Барра ва номи Падари Ӯ навишта шуда буд[+]. 2Ин лаҳза аз осмон садое шунидам, ки мисли шувваси оби хеле калон ва садои баланди раъд буд. Дар баробари ин садо чунин ба гӯш мерасид, ки гӯё торнавозони зиёд менавохта бошанд[+]. 3Он саду чилу чор ҳазор кас дар пеши тахт, чор махлуқи зинда ва пирон истода, суруди нав месароиданд. Суханони он сурудро ба ғайр аз он саду чилу чор ҳазор нафаре, ки аз замин харида шуда буданд, касе аз худ карда наметавонист[+]. 4Инҳо шахсоне мебошанд, ки ҳеҷ гоҳ бо зан ҳамбистар нашудаанд, балки худро пурра ба хизмати Худо супурда, Барраро ба ҳар ҷое, ки мерафт, пайравӣ менамуданд. Онҳо аз байни одамон харида шуда, ҳамчун ҳосили аввалин ба Худо ва Барра пешкаш шуда буданд[+]. 5Дар забонашон дурӯғе ёфт нашуд, онҳо беайбанд.


Се фаришта

6Сипас, фариштаеро дидам, ки дар байни осмон парвоз мекард. Ӯ ба сокинони замин, яъне ба ҳар миллату қавму забону халқ Хушхабари абадиро эълон мекард: 7«Аз Худо битарсед, – фарёд мекард вай, – ва Ӯро бузург доред, чунки рӯзи ҷазо расид. Ӯро, ки осмону замин ва баҳру чашмаҳои обро офаридааст, парастиш кунед».

8Аз қафои вай фариштаи дуюм омада гуфт: «Шикаст хӯрд, шикаст хӯрд шаҳри бузурги Бобил! Ҳамоне, ки бо майи шаҳвати гуноҳи ҷинсиаш ҳама халқҳоро маст карда буд»[+].

9Аз қафои фариштаи дуюм фариштаи сеюм омад ва бо овози баланд гуфт: «Касе, ки ҳайвони ваҳшӣ ва ҳайкали вайро парастиш мекунаду ба дасту пешониаш нишона мезанад,[+] 10аз майи ғазаби Худо хоҳад нӯшид. Ин майи пурзӯрест, ки ба косаи ғазаби Худо рехта шудааст. Вай дар пеши назари фариштагони муқаддас ва Барра дар оташу сулфур азоб хоҳад кашид[+]. 11Дуди азоби онҳо то абад баланд мешавад. Ҳамин тавр онҳое, ки ҳайвон ва ҳайкали онро парастиш мекунанд ва нишонаи номи онро қабул кардаанд, на рӯз ором мешаванд, на шаб».

12Ин ҳама сабру тоқати имондорони муқаддасро талаб мекунад, яъне онҳоеро, ки фармонҳои Худоро иҷро мекунанду ба Исо вафодор мемонанд[+]. 13Сипас овозеро аз осмон шунидам, ки мегуфт: «Чунин бинавис: пас аз ин онҳое, ки ба Худованд рӯй оварда, тарки ҷаҳон кардаанд, муборак ҳастанд».

«Бале, – мегӯяд Рӯҳи Худо, – онҳо аз меҳнати худ роҳат хоҳанд кард, чунки мукофоти корҳояшонро мегиранд»[+].


Мавсими дарав дар замин

14Сипас, нигоҳ карда, абри сафедеро дидам. Бар абр Шахсе менишаст, ки ба Писари Одамизод[†] монанд буд. Ӯ бар сар тоҷи тилло ва дар даст доси тез дошт[+]. 15Ҳамин лаҳза аз маъбад фариштаи дигаре баромада, ба Шахсе, ки бар абр менишаст, гуфт: «Доси Худро гирифта, дарав намо! Ҳосили замин пухта, вақти дарав расидааст»[+]. 16Инак, Шахсе, ки бар абр менишаст, доси Худро ба замин партофт ва замин даравида шуд.

17Сипас, аз маъбади осмонӣ фариштаи дигаре баромад ва ӯ низ дар дасташ доси тез дошт.

18Баъди ӯ фариштаи дигаре аз қурбонгоҳ берун омад, ки ҳукмфармои оташ буд. Ӯ ба фариштаи досдор бо овози баланд гуфт: «Доси тези худро партофта, аз токзори замин хӯшаҳои ангурро бибур, чунки ангур пухтааст». 19Инак, он фаришта доси худро ба замин партофт ва ангурро ғундошта, ба ҳавзи ангурфишурӣ партофт, ки он ҳавзи бузурги ғазаби Худо аст[+]. 20Хӯшаҳо дар он ҳавз, ки берун аз шаҳр воқеъ буд, пойкӯб карда шуданд. Аз ҳавз хун ҷорӣ шуд, ки қади асп баландӣ ва ҳазору шашсад стадия (тақрибан сесад километр) дарозӣ дошт.

### 15


Ҳафт фаришта бо ҳафт балои охирин

1Сипас, дар осмон аломати бузургу аҷоиби дигаре дидам: ҳафт фаришта бо ҳафт балои охирин. Ин ҳафт бало охирин буданд, чунки бо онон ғазаби Худо анҷом меёбад[+]. 2Инак, чизеро мисли баҳри шишагин дидам, ки бо оташ омехта буд. Дар назди он баҳр касоне меистоданд, ки ба ҳайвони ваҳшию ҳайкалаш ва рақами номи вай муқобилат нишон дода, ғолиб омада буданд. Онҳо дар дастонашон асбоби мусиқии торие доштанд, ки Худо дода буд[+] 3ва суруди хизматгузори Худо – Мусо ва Барраро мехонданд:

«Бузург ва аҷибанд корҳои Ту, эй Худованд, Худои Тавоно!
Роҳҳои Ту инсофу ростӣ ҳастанд, эй Шоҳи халқҳо!
4Кист, ки аз Ту, Худованд натарсад,
Ва номи Туро бузург надорад?!
Зеро танҳо Ту пок ҳастӣ!
Ҳамаи халқҳо ба парастиши Ту хоҳанд омад,
Зеро росткориҳои Ту ошкор шудаанд!»

5Сипас, дидам, ки дар осмон маъбад, яъне хаймаи аҳду паймон кушода аст[+]. 6Аз маъбад ҳафт фаришта бо ҳафт бало баромаданд. Онҳо либоси тозаву дурахшони катонӣ пӯшида буданд ва дар қафаси синаашон камарбанди тилло баста буд[+]. 7Яке аз он чор махлуқи зинда ба ҳафт фаришта ҳафт косаи тилло дод. Косаҳо аз ғазаби Худо, ки то абад зинда аст, пур буданд[+]. 8Маъбад аз дуд пур шуд. Ин нишонаи он буд, ки бузургиву қуввати Худо дар он ҷо ҳузур дошт. Ва то даме ки ҳафт балои ҳафт фаришта пурра ба амал наояд, касе ба он дохил шуда наметавонист.

### 16


Косаҳои ғазаби Худо

1Сипас, аз маъбад овози баланде баромад, ки ба ҳафт фаришта мегуфт: «Рафта, ҳафт косаи ғазаби Худоро ба замин резед»[+]. 2Фариштаи якум рафта, косаи худро ба замин рехт. Аз ин дар бадани одамоне, ки нишонаи ҳайвони ваҳшӣ доштанду ҳайкали вайро парастиш мекарданд, захмҳои даҳшатноку дардноке пайдо шуд[+].

3Фариштаи дуюм косаи худро ба баҳр рехт. Аз ин оби баҳр мисли хуни мурда шуд ва ҳама мавҷудоти зиндаи баҳр нобуд шуданд[+].

4Фариштаи сеюм косаи худро ба дарёву чашмаҳои об рехт ва онҳо низ ба хун табдил ёфтанд.

5Сипас, шунидам, ки фариштаи обҳо чунин мегӯяд:

«Эй Худованди Пок, ки ҳастӣ ва будӣ!
Ҳақ бар ҷониби Туст, ки чунин ҳукм намудӣ[+].
6Онҳо хуни имондорону пайғамбаронро рехтанд,
барои ҳамин Ту ба онҳо хун додӣ, то бинӯшанд.
Сазои бадкорон ҳамин аст»[+].

7Аз қурбонгоҳ овозе баромад, ки мегуфт: «Бале, Худованд Худои Тавоно! Ҳамаи ҳукмҳоят ҳақ асту рост!»[+]

8Сипас, фариштаи чорум косаи худро ба офтоб рехт. Ин ба офтоб иҷозат дод, ки одамонро бо оташи худ сӯзонад. 9Инак, одамон аз тафси баланд месӯхтанд ва номи Худоро, ки бар ин балоҳо қудрат дорад, ҳақорат мекарданд. Аммо тавба накарданд ва Ӯро бузург надоштанд[+].

10Фариштаи панҷум косаи худро бар тахти ҳайвони ваҳшӣ бирехт ва тамоми подшоҳии вайро торикӣ фаро гирифт. Одамон аз дард забони худро мегазиданд[+]. 11Онҳо барои дарду захмҳояшон Худои осмонро ҳақорат мекарданд, аммо аз кирдорашон тавба накарданд.

12Фариштаи шашум косаи худро ба дарёи бузург, ба дарёи Фурот рехт. Аз ин оби дарё хушк шуд, то ки барои лашкари шоҳони шарқ роҳ кушода шавад[+]. 13Ҳамчунин, дидам, ки аз даҳони аждаҳор, аз даҳони ҳайвони ваҳшӣ ва аз даҳони пайғамбари дурӯғин се рӯҳи нопоки қурбоқамонанд баромад[+]. 14Ин рӯҳҳои ҷинҳо буданд, ки аломатҳо нишон медиҳанд. Онҳо ба назди подшоҳони замин мераванд, то ки онҳоро ба ҷанги рӯзи бузурги Худои Тавоно ҷамъ кунанд[+].

15«Ҳушёр бош! – мегӯяд Исо, – Ман монанди дузд ногаҳон меоям. Хушо касе, ки либосаш бар тан Маро интизор мешавад. Зеро лучу урён гашта, шарманда нахоҳад шуд»[+].

16Сипас, рӯҳҳои палид подшоҳонро дар ҷое ҷамъ оварданд, ки ба забони ибронӣ Ҳармаҷидӯн ном дорад.

17Оқибат фариштаи ҳафтум косаи худро ба ҳаво пошид. Ин лаҳза аз тахти маъбад овози баланде баромад, ки мегуфт: «Иҷро шуд!» 18Раъду барқ зад, овозҳо баромад ва заминҷунбии сахте ба амал омад. Заминҷунбӣ чунон сахт буд, ки аз замони офариниши одамизод дар рӯйи замин мислаш рӯй надода буд[+]. 19Шаҳри бузурги Бобил ба се қисм ҷудо шуд ва шаҳрҳои халқҳо фурӯ рехтанд. Худо гуноҳҳои Бобили бузургро ба ёд оварда, ба вай косаи майи пур аз хашму ғазаби Худро дод[+]. 20Ҳама ҷазираҳо нобуд ва кӯҳҳо нопадид гардиданд[+]. 21Аз осмон ба сари одамон чунон жолаи калон-калон меборид, ки вазни ҳар кадомаш тақрибан панҷоҳ кило буд. Азбаски балои жола бисёр даҳшатнок буд, одамон Худоро ҳақорат мекарданд[+].

### 17


Фоҳишаи машҳур

1Сипас, яке аз ҳафт фаришта, ки ҳафт коса дошт, омада, ба ман гуфт: «Биё! Ман ба ту ҷазои фоҳишаи машҳурро нишон медиҳам, яъне ҷазои ҳамон шаҳрро, ки ба рӯйи дарёҳои зиёд бино ёфтааст[+]. 2Подшоҳони замин бо фоҳиша гуноҳҳои ҷинсӣ карданд ва сокинони замин майи гуноҳи ҷинсиашро нӯшида маст шудаанд»[+]. 3Фаришта маро бо ёрии Рӯҳ ба биёбон бурд. Дар он ҷо занеро дидам, ки бар ҳайвони ваҳшии суп-сурх савор буд. Ҳайвони ваҳшӣ ҳафт сару даҳ шох дошт ва дар тамоми баданаш суханони ҳақоратомез навишта шуда буд[+]. 4Зан либоси шоҳонаи сурху бунафш пӯшида, бо тиллову сангҳои қиматбаҳо ва марворидҳо оро ёфта буд. Дар даст косаи тилло дошт, ки аз чизҳои нафратангезу ифлоси гуноҳҳои ҷинсиаш пур буд. 5Дар пешонии вай номе навишта шуда буд, ки он сир аст: Бобили бузург, модари фоҳишагону чизҳои нафратангези замин. 6Дидам, ки он зан хуни имондорони муқаддасу шоҳидони Исоро нӯшида маст шудааст. Аз дидани вай сахт ҳайрон шудам,[+] 7лекин фаришта ба ман чунин гуфт: «Барои чӣ ҳайрон шудӣ? Ман ба ту сирри онҳоро мекушоям, яъне сирри ҳайвони ваҳшии ҳафтсараву даҳшоха ва занеро, ки бар он савор аст. 8Ҳайвон буд ва ҳоло нест. Аммо ба зудӣ аз ғори бепоён берун меояд ва баъд нобуд мешавад. Ҳама сокинони замин, ки номҳояшон аз замони бунёди дунё дар китоби ҳаёт навишта нашудаанд, ҳайвонро дида ҳайрон мешаванд. Зеро вай буд, ҳоло нест ва боз меояд[+].

9Барои фаҳмидани ин хирад лозим аст. Ҳафт сар ҳафт кӯҳест, ки зан бар онҳо ҳукмронӣ мекунад. 10Ҳафт сар ҳамчунин ҳафт подшоҳанд, ки панҷтояшон гузаштанд, шашумаш ҳаст ва ҳафтумаш ҳанӯз наомадааст. Ҳамин ки омад, дер намеистад. 11Ҳайвоне, ки буд, вале ҳоло нест, подшоҳи ҳаштум аст. Вай аз қабили он ҳафт нафар буда, ба ҳалокат мерасад. 12Даҳ шохе, ки дидӣ, даҳ подшоҳонанд, ки ҳоло подшоҳии худро надоранд, лекин бо ҳайвон ба як муддати кӯтоҳ қудрати шоҳона пайдо мекунанд[+]. 13Ин подшоҳон ҳама ҳамфикр буда, неруву қудрати худро ба ҳайвон месупоранд. 14Онҳо бо Барра, яъне бо Исо ҷанг мекунанд ва Ӯ бар онҳо ғолиб меояд. Зеро Барра Сарвари сарварон ва Шоҳи шоҳон аст ва ҳамроҳонаш интихобшудагон ва вафодорон номида шудаанд»[+].

15Сипас, фаришта ба ман гуфт: «Обҳое, ки шаҳр бар онҳо бино ёфтаасту фоҳиша бар он ҳукмронӣ мекунад, халқҳо, тӯдаҳои мардум ва миллатҳову забонҳо мебошанд. 16Ин даҳ шох ва ҳайвоне, ки дидӣ, фоҳишаро бад хоҳанд дид. Онҳо вайро хароб карда, луч хоҳанд монд ва ҷисмашро хӯрда месӯзонанд[+]. 17Зеро Худо ба дили онҳо андохтааст, ки қарори Ӯро иҷро намоянд, яъне ба ҳайвон якдилона қудрати шоҳии худро супоранд, то даме ки сухани Худо иҷро шавад.

18Инак, зани дидаат шаҳри бузургест, ки бар ҳамаи подшоҳони замин ҳукмронӣ мекунад».

### 18


Шикасти Бобил

1Баъди ин чизҳо фариштаеро дидам, ки бо қудрати бузург аз осмон фуруд меомад. Аз дурахши ӯ замин равшан шуд. 2Вай бо овози пурзӯр фарёд карда гуфт:

«Фурӯ рехт, фурӯ рехт шаҳри бузурги Бобил!
Ба гурезгоҳи ҷину рӯҳҳои нопок,
ба паноҳгоҳи ҳар гуна парандагони ифлосу
ба макони ҳайвоноти нафратангез табдил ёфт[+].
3Зеро ин шаҳр ҳамчун фоҳиша
ба ҳамаи халқҳо майи пурзӯри гуноҳҳои ҷинсиашро нӯшонда,
онҳоро маст кардааст.
Шоҳони замин бо вай ҳамбистар шуданд
ва савдогарони замин аз баднафсии ӯ сарватманд шуданд»[+].

4Сипас, аз осмон овози дигаре шунидам, ки мегуфт: «Халқи Ман, аз он берун ой, то ки дар гуноҳҳои ин шаҳр шарик набошӣ ва ба мусибате, ки барои вай пешбинӣ шудааст, гирифтор нагардӣ. 5Зеро гуноҳҳояш то ба осмон зиёд шудаанд ва Худо ҷиноятҳояшонро дар ёд дорад. 6Пас подоши ӯро диҳед, чунон ки вай медод. Барои ҳар кораш дучанд подош диҳед. Дар ҳамон косае, ки май омода мекард, ба вай дучанд май бидиҳед, 7то ба андозае, ки худро бузург меҳисобиду айшу нӯш мекард, ранҷу азоб диҳед. Зеро дар дили худ чунин мегуфт: „Ман бева нестам, балки мисли малика менишинам ва ҳеҷ гоҳ мотам нахоҳам гирифт“. 8Бинобар ин ҳамаи балоҳояш – марг, ғаму ғусса ва гуруснагӣ дар як рӯз ба сараш меоянд. Вай дар оташ хоҳад сӯхт, чунки ҷазодиҳандааш Худованд Худои Тавоност»[+].

9Подшоҳони замин, ки бо вай гуноҳҳои ҷинсӣ ва айшу нӯш мекарданд, дуди сӯхторашро дида, ба ҳолаш фиғон мекашанд ва ба қафаси синаашон мушт мезананд. 10Онҳо аз тарси азобаш дур истода мегӯянд:

«Вой, вой бар ҳоли зорат,
эй шаҳри бузург, Бобили тавоно!
Ҳанӯз соате нагузашта, ба ҳалокат расидӣ».

11Савдогарони замин низ ба ҳоли вай гиряву нола мекунанд, чунки дигар касе нест, ки молҳояшонро харад, 12яъне тилло, нуқра, сангҳои қиматбаҳо, марворид, матоъҳои катони маҳин, бунафшранг, шоҳӣ ва сурх ва ҳар гуна дарахтони хушбӯй ва чизҳои аз устухони филу чӯби қиматбаҳо сохташудаву биринҷӣ, оҳану мармар, 13хушбӯйиҳои дорчин, ҳанут, лодан, моддаҳои хуштаъм, атриёт, май, равғани зайтун, орди хушсифат, гандум, гову гӯсфанд, аспу аробаҳои ҷангӣ ва ғуломон ба касе даркор нест.

14Савдогарон мегӯянд: «Чизҳои дилхоҳат аз ту дур шуданд.
Тамоми сарвату дабдабаат барбод рафт
ва онро дигар нахоҳӣ ёфт».

15Савдогароне, ки ҳамаи ин молҳоро ба аҳли шаҳр фурӯхта сарватманд шуданд, аз азоби ӯ тарсида худро ба канор мегиранд. Онҳо гиряву нолакунон 16мегӯянд:

«Вой, вой бар ҳоли зорат, эй шаҳри бузург,
ки либосҳои гаронбаҳои сурху бунафшро дар бар карда,
бо гавҳару марвориду тилло худро оро дода будӣ.
17Аммо соате нагузашта тамоми сарвати ту нобуд шуд».

Ҳама сардорони киштӣ, киштинишинон, баҳрнавардон ва онон, ки кору борашон дар баҳр аст, дар дур меистанд. 18Дуди сӯхторашро дида, «Оё замоне мисли ин шаҳри бузург шаҳре буд?» – гӯён фиғон мебардоранд. 19Онҳо мӯйканон, гиряву нола мекунанд ва фарёд намуда мегӯянд:

«Вой, вой бар ҳоли зорат, эй шаҳри бузург,
ки аз бойигарии зиёди ту ҳама киштидорони баҳр сарватманд шуданд!
Аммо соате нагузашта, ба харобазор табдил ёфтӣ.
20Эй осмон! Эй муқаддасону фиристодагону[†] пайғамбарон!
Шумо шодӣ кунед, чунки Худо онро ба хотири шумо ҷазо дод».

21Сипас, як фариштаи тавоно санги калонеро, ки монанди санги осиё буд бардошта, ба баҳр партофт ва гуфт:

«Шаҳри бузурги Бобил мисли ҳамин санги осиё фурӯ хоҳад рехт
ва дигар бунёд нахоҳад шуд.
22Садои торнавозону сарояндагон ва навои наю карнайнавозон аз ту дигар ба гӯш нахоҳад расид.
Дигар ягон касбу ҳунар ё ҳунарманде дар ту нахоҳад монд.
Садои гардиши сангҳои осиё дигар аз ту шунида нахоҳад шуд.
23Нури чароғ шаҳри Бобилро дигар равшан нахоҳад кард
ва овози домоду арӯс аз он дигар ба гӯшҳо нахоҳад расид,
чунки савдогаронаш мирони замин буданд
ва он бо сеҳру ҷодуҳояш халқҳои тамоми ҷаҳонро гумроҳ намуд.
24Дар кӯчаҳоят хуни пайғамбарону имондорони муқаддас
ва ҳамаи кушташудагони рӯйи замин ёфт шудааст»[+].

### 19


Суруди ғалаба дар осмон

1Пас аз ин чизҳо садои баландеро ба мисли овози мардуми хеле сершумор шунидам, ки дар осмон мегуфт:

«Худоро ситоиш кунед!
Наҷот ва бузургиву нерумандӣ аз Худои мост![+]
2Зеро Ӯ бо адлу инсоф ҳукм мекунад.
Ӯ фоҳишаи бузургро ҷазо дод,
чунки вай заминро бо гуноҳи ҷинсии худ вайрон гардонд.
Ҳам барои хуни ғуломонаш аз вай қасос гирифт»[+].

3Онҳо бори дуюм гуфтанд:

«Худовандро ситоиш кунед!
Дуди фоҳишаи бузург, яъне шаҳри Бобил то абад боло хоҳад шуд»[+].

4Баъд бисту чор пир ва чор махлуқи зинда рӯ ба замин ниҳода, Худоро, ки бар тахт менишаст, парастиш карда, гуфтанд: «Омин! Худовандро ситоиш кунед!»[+]

5Сипас аз сӯйи тахт овоз баромад:

«Ҳама хизматгорон ва тарсгорони Ӯ, хурду калон,
Худои моро ситоиш кунед!»


Тӯйи Барра, яъне Исои Масеҳ

6Сипас, ба мисли овози мардуми зиёд ё садои шаршараи азим ё гулдурроси раъди пурзӯр овозе шунидам:

«Худовандро ситоиш кунед!
Худои Тавонои мо подшоҳӣ мекунад[+].
7Биёед шодиву хурсандӣ кунем
ва бузургии Ӯро эътироф намоем.
Вақти тӯйи Барра расидааст
ва арӯси Ӯ худро омода кардааст[+].
8Арӯс бо иҷозат аз катони маҳин либоси тозаи дурахшон пӯшидааст. (Катони маҳин рамзи росткориҳои имондорон аст)»[+].

9Баъд фаришта ба ман гуфт: «Навис: Хушо онҳое, ки ба тӯйи Барра даъват шудаанд». Боз гуфт: «Ин суханони рости Худост». 10Ин лаҳза ман ба назди пойҳои фаришта афтодам, то ки ба вай саҷда кунам, аммо вай гуфт: «Ин корро накун! Ман ҳам ба мисли туву бародарону хоҳаронат, ки дар бораи Исо шаҳодат медиҳед, хизматгор ҳастам. Танҳо ба Худо саҷда намо! Зеро пайғамбарони ҳақиқӣ танҳо дар бораи Исо шаҳодат медиҳанд»[+].


Савори аспи сафед

11Сипас осмонро кушода, ва дар он аспи сафедеро дидам. Савори он Вафодор ва Ҳақ ном дошт. Ӯ росткорона ҳукм мекарду меҷангид. 12Чашмонаш чун алангаи оташ буданд ва дар сараш тоҷҳои бисёр дошт. Ҳамчунин номи навиштае дошт, ки онро ғайр аз Худаш касе намедонист[+]. 13Дар бар либоси хунолуд дошт ва номи Ӯ «Каломи Худо» аст[+]. 14Лашкарҳои осмонӣ аз пайи Ӯ мерафтанд, ки дар тан аз катони маҳин либоси тозаи сафед доштанд ва бар аспҳои сафед савор буданд. 15Аз даҳонаш шамшери тезе мебаромад, ки бо он халқҳоро зада тавонист ва бо асои оҳанин онҳоро ҳукмронӣ мекард. Ҳамчунин, майи ғазаби Худои Тавоноро тайёр мекард[+]. 16Инак, бар либосу рони Ӯ чунин ном навишта шуда буд: «Шоҳи шоҳон ва Сарвари сарварон».

17Сипас, фариштаеро дидам, ки дар болои офтоб меистод. Вай бо овози баланд фарёд зада ба ҳамаи парандагоне, ки дар байни осмон парвоз мекарданд, гуфт:

«Биёед! Ба зиёфати бузурги Худо ҷамъ шавед.
18Ҷисми шоҳон, сарлашкарон, одамони пурзӯр, аспон ва саворони онҳоро хӯред.
Ҷисми ҳамаи одамон, озоду ғулом ва хурду калонро хӯред».

19Сипас, ҳайвони ваҳшӣ ва подшоҳони заминро бо лашкарҳояшон дидам. Онҳо ҷамъ омада буданд, ки бо Савори аспу лашкараш ҷанг кунанд[+]. 20Инак, ҳайвон ва пайғамбари дурӯғин дастгир шуданд – ҳамон пайғамбаре, ки пешопеши ҳайвон роҳ гашта, аломатҳо нишон медод ва бо ин восита одамонро гумроҳ мекард, яъне онҳоеро, ки нишонаи ҳайвони ваҳширо қабул карда буданду ба ҳайкалаш саҷда мекарданд. Ҳар ду зинда ба зинда ба кӯли оташу сулфур партофта шуданд[+]. 21Боқимондагон бо шамшере, ки аз даҳони Савори асп мебаромад, кушта шуданд ва ҳамаи паррандагон ҷасадҳои онҳоро хӯрда, сер шуданд[+].

### 20


Подшоҳии ҳазорсола

1Инак, дидам, ки фариштае аз осмон фуруд меомад. Дар дастони вай калиди ғори бепоён ва занҷири бузурге буд[+]. 2Он фаришта аждаҳор, яъне мори қадимаро, ки иблис[†] ва шайтон аст, дошта ба муддати ҳазор сол занҷирбанд намуд[+] 3ва ба ғори бепоён партофт. Баъд сари чоҳро маҳкам кард ва муҳр зад, то ки то ба охири ҳазор сол халқҳоро гумроҳ накунад. Дар охир вай бояд ба муддати кӯтоҳ озод карда шавад.

4Сипас тахтҳо ва тахтнишинҳоро дидам, ки ба онҳо қудрати доварӣ кардан дода шуда буд. Ҳамчунин ҷонҳои одамонеро дидам, ки сарашонро аз тан ҷудо карда буданд, чунки онҳо вафодорона дар бораи Исо ба одамон нақл мекарданду каломи Худоро эълон менамуданд. Онҳо ҳайвони ваҳшӣ ва ҳайкали вайро парастиш накарда буданд ва нишонаи вайро ба даст ё пешонии худ қабул накарданд. Онҳо зинда шуда, ҳазор сол бо Масеҳ[†] подшоҳӣ карданд[+]. 5Ин зиндашавии якум аст. Мурдагони боқимонда бошанд, то охири ҳазор сол ба ҳаёт барнагаштанд. 6Хушбахту муқаддас аст касе, ки дар зиндашавии якум ҳисса дорад! Марги дуюм бар онҳо қудрат надорад ва онҳо ҳамчун коҳин[†] ба Худову Масеҳ хизмат карда, бо Исо ҳазор сол подшоҳӣ хоҳанд кард[+].


Шикасти пурраи шайтон

7Пас аз гузаштани ҳазор сол шайтон аз зиндонаш озод карда мешавад, 8то ки ба ҳар чаҳор гӯшаи замин рафта, халқҳоро, ки ба таври рамзӣ Ҷуҷ ва Моҷуҷ номида шудаанд, гумроҳ намояд ва онҳоро ба ҷанг ҷамъ оварад. Шумораи онҳо мисли реги лаби баҳр аст[+]. 9Онҳо ба паҳнои замин баромада, шаҳри дӯстдошта, яъне қароргоҳи халқи Худоро иҳота карданд, аммо аз осмон оташ борида, лашкарони онҳоро фурӯ бурд[+]. 10Шайтон, ки онҳоро гумроҳ мекард, ба кӯли оташу сулфур партофта шуд. Ба ҳамон ҷое, ки ҳайвони ваҳшӣ ва пайғамбари дурӯғин партофта шуда буданд ва онҳо шабу рӯз дар он ҷо абадӣ азоб мекашанд[+].


Тахти бузурги сафед

11Сипас ман Худоро дидам, ки дар тахти бузурги сафед менишаст. Аз ҳузури Ӯ осмону замин гурехтанд ва нопадид шуданд. 12Инак, мурдагонро дидам, ки хурду калон назди тахт меистоданд. Китобҳо кушода шуданд ва китоби дигаре кушода шуд, ки китоби ҳаёт аст. Мурдагон мувофиқи кирдорашон, ки дар китобҳо навишта шудааст, доварӣ шуданд[+]. 13Баҳр мурдагонеро, ки дар худ дошт, дод. Марг ва олами мурдагон низ мурдагонеро, ки дар худ доштанд, доданд ва ҳар кас мувофиқи кирдораш доварӣ шуд[+]. 14Баъд аз ин марг ва олами мурдагон ба кӯли оташ партофта шуданд. Кӯли оташ марги дуюм, яъне марги абадист. 15Ҳар кас ки номаш дар китоби ҳаёт ёфт нашуд, ба кӯли оташ андохта шуд[+].

### 21


Осмону замини нав

1Сипас, осмону замини навро дидам, чунки осмону замини пешина нопадид гардида буданд. Баҳр низ дигар вуҷуд надошт[+]. 2Инак, шаҳри муқаддас – Уршалими навро дидам, ки аз осмон – аз ҷониби Худо фуруд меомад. Шаҳр худро мисли арӯс барои шавҳари худ оро дода буд[+]. 3Аз ҷониби тахт овози баландеро шунидам: «Бубин! Ин хаймаи Худо[†] дар байни одамон аст. Ӯ бо онҳо зиндагӣ мекунад ва онҳо халқи Ӯ хоҳанд буд. Худи Худо бо онҳо ва Худои онҳо хоҳад буд. 4Худо ҳар оби дидаро аз чашмони онҳо пок хоҳад кард. Маргу мусибат, дард ва доду фиғон дигар нахоҳад буд, чунки чизҳои пештара нест шуданд»[+].

5Баъд Тахтнишин гуфт: «Бубин! Ҳама чизро аз нав мекунам». Боз гуфт: «Инро бинавис, чунки ин каломи боваринок ва ҳақиқат аст»[+]. 6Ӯ суханашро давом дода ба ман гуфт: «Иҷро шуд! Ман Аввалину Охирин ва оғозу анҷоми ҳама чиз ҳастам. Ба ҳар ташна аз чашма оби ҳаётро ройгон медиҳам[+]. 7Ба шахси ғолиб ҳама чиз насиб хоҳад шуд. Ман барои вай Худо ва ӯ барои Ман фарзанд хоҳад буд[+]. 8Аммо сазои тарсончакон, беимонон, ҳаромкорон, одамкушон, онҳое, ки гуноҳи ҷинсӣ мекунанд, ҷодугарон, бутпарастон[†] ва ҳамаи дурӯғгӯён дар кӯли оташу сулфур хоҳад буд. Ин марги дуюм, яъне марги абадист»[+].


Шаҳри Уршалими нав

9Сипас яке аз он ҳафт фаришта, ки ҳафт косаи пур аз ҳафт балои охирон доштанд, ба наздам омада, гуфт: «Биё, ба ту арӯсро нишон диҳам. Ӯ зани Барра, яъне зани Исо аст»[+]. 10Инак, вай маро гирифта, ба воситаи Рӯҳи Худо ба кӯҳи баланди бузург бурд ва аз он ҷо ба ман шаҳри Уршалими муқаддасро нишон дод, ки аз осмон – аз ҷониби Худо фуруд меомад[+]. 11Шаҳр аз ҳузури Худо ҳамчун санги гаронбаҳо, мисли санги яшм медурахшид. 12Он девори бузургу баланд ва дувоздаҳ дарвоза дошт. Назди дарвозаҳо дувоздаҳ фаришта меистоданд ва бар ҳар дарвоза номи яке аз дувоздаҳ қабилаи халқи Исроил кандакорӣ шуда буд. 13Се дарвоза дар тарафи шарқ, се дарвоза дар тарафи шимол, се дарвоза дар тарафи ҷануб ва се дарвоза дар тарафи ғарб воқеъ буд. 14Девори шаҳр дувоздаҳ таҳкурсӣ дошт ва ҳар яки он як номи дувоздаҳ фиристодаи[†] Барраро дошт[+]. 15Фариштае, ки бо ман гап мезад, барои чен кардани шаҳр ва дарвозаҳову девораш ченкунаки тилло дошт[+]. 16Шаҳр шакли чоркунҷа дошт ва дарозиву бари он баробар буд. Фаришта бо ченкунакаш шаҳрро чен кард. Инак, шаҳр дувоздаҳ ҳазор стадия (тақрибан 2 400 километр) дарозӣ дошт ва дарозиву бару баландиаш баробар буд. 17Фаришта девори шаҳрро чен кард. Инак баландии девор мувофиқи ченаки одамӣ, ки фаришта истифода мебурд, саду чилу чор оринҷ (тақрибан 60 метр) буд. 18Девор аз санги яшм, худи шаҳр бошад аз тиллои софи мисли шиша шаффоф сохта шуда буд. 19Таҳкурсии девори шаҳр бо ҳар гуна сангҳои қиматбаҳо оро дода шуда буд. Таҳкурсии аввал бо санги яшм, дуюм бо ёқути кабуд, сеюм бо ақиқи сӯхта, чорум бо зумуррад, 20панҷум бо ақиқи гулобӣ, шашум бо ақиқ, ҳафтум бо забарҷад, ҳаштум бо ёқути азрақ, нуҳум ёқути зард, даҳум бо ақиқи сабз, ёздаҳум бо гиасинт ва дувоздаҳум бо лаъли кабуд оро дода шуда буд. 21Дувоздаҳ дарвоза – дувоздаҳ марворид буд, яъне ҳар дарвоза аз як марворид сохта шуда буд. Кӯчаи шаҳр аз тиллои софу мисли шиша шаффоф буд.

22Дар шаҳр парастишгоҳе надидам, зеро Худованд Худои Тавоно ва Барра, яъне Исо Худ парастишгоҳи шаҳр хоҳанд буд. 23Ба шаҳр нури офтобу моҳ даркор намешавад, чунки нури Худо шаҳрро равшан мекунад ва Барра чароғи он аст[+]. 24Халқҳо дар нури он зиндагӣ хоҳанд кард ва подшоҳони замин шаъну шавкати худро ба он ворид хоҳанд намуд. 25Дарвозаҳои шаҳр рӯзона ҳеҷ гоҳ баста намешаванд ва дар он ҷо шаб нахоҳад буд. 26Шаъну шавкати халқҳоро ба он шаҳр меоваранд. 27Аммо ҳеҷ чизи нопок ва ҳеҷ каси бадкору фиребгар ба он дохил нахоҳад шуд, балки танҳо онҳое ки дар китоби ҳаёти Барра навишта шудаанд.

### 22


Дарёи ҳаёт

1Сипас, фаришта ба ман дарёи оби ҳаётро нишон дод, ки аз тахти Худову Барра, яъне Исо ҷорӣ мешуд. Дарё мисли шиша софу шаффоф буд 2ва аз миёнаҷойи кӯчаи шаҳр мегузашт. Дар ҳар ду лаби дарё дарахти ҳаёт мерӯйид ва он дувоздаҳ бор мева медод, яъне ҳар моҳи сол ҳосил меовард. Баргҳои дарахт барои шифо ёфтани халқҳо дармон буданд[+]. 3Инак, дар он ҷо ҳеҷ лаънате намешавад. Тахти Худову Барра дар шаҳр меистад ва хизматгоронаш ба Ӯ хизмат хоҳанд кард. 4Онҳо рӯйи Ӯро мебинанд ва бар пешонии онҳо номи Ӯ навишта хоҳад буд[+]. 5Дигар шаб намешавад ва нури чароғу офтоб ба онҳо даркор намешавад, чунки Худованд Худо бар онҳо нур хоҳад пошид. Ҳамин тавр, онҳо то абад подшоҳӣ хоҳанд кард[+].

6Фаришта ба ман гуфт: «Ҳамаи он, ки дидиву шунидӣ, боваринок ва ҳақиқат аст. Худованд Худое, ки ба пайғамбаронаш илҳом мебахшад, фариштаи Худро фиристодааст,[†] то ба хизматгоронаш нишон диҳад, ки ба зудӣ чӣ бояд рӯй диҳад»[+].


Исои Масеҳ меояд

7«Бингар, – мегӯяд Исо, – Ман ба зудӣ меоям. Хушбахт аст касе, ки ба суханони ин китоб итоат мекунад»[+].

8Ман – Юҳанно, ҳамонам, ки ин чизҳоро шунидаму дидам. Баъд ба назди пойҳои фариштае, ки ба ман ин чизҳоро нишон дод, рӯй ниҳода, саҷда карданӣ шудам[+]. 9Аммо фаришта ба ман гуфт: «Ист, ин корро накун! Ман ҳам мисли туву бародарону хоҳаронат, мисли пайғамбарону онҳое, ки суханони ин китобро ба ҷо меоранд, хизматгор ҳастам. Танҳо ба Худо саҷда намо!»

10Сипас, ӯ суханашро давом дода гуфт: «Суханонеро, ки дар ин китоб навишта шудаанд, пинҳон накун, чунки вақти иҷро шуданашон наздик аст[+]. 11Бигзор бадкор бадкориашро ва шахси бадахлоқ бадахлоқиашро давом диҳад. Бигзор росткор росткориашро давом диҳад ва шахси пок – пок бимонад»[+].

12«Бингар, – мегӯяд Исо, – Ман ба зудӣ меоям ва бо Худ мукофот меорам, то ба ҳар кас мувофиқи корҳояш сазо диҳам[+].
13Ман Аввалину Охирин ва оғозу анҷоми ҳама чиз ҳастам»[+].

14Хушо онҳое, ки ҷомаҳои худро мешӯянд, то ки ба хӯрдани меваи дарахти ҳаёт ҳақ дошта бошанду аз дарвозаҳо ба шаҳр даромада тавонанд[+]. 15Аммо сагфитратон, ҷодугарон, онҳое, ки гуноҳҳои ҷинсӣ мекунанд, одамкушон, бутпарастон[†] ва онҳое, ки фиребгариро дӯст медоранд, берун аз шаҳр хоҳанд монд[+].

16«Ман – Исо, фариштаи Худро фиристодам, то ки ба ҷамоатҳои имондорон дар бораи ин чизҳо хабар диҳад. Ман реша ва насли шоҳ Довуд – ситораи дурахшони субҳ ҳастам»[+].

17Инак, Рӯҳи Худо ва арӯс ба Исо мегӯянд: «Биё!» Бигзор ҳар касе, ки мешунавад, гӯяд: «Биё!» Бигзор ташна ояд! Ҳар хоҳишманд оби ҳаётро ройгон гирад![+]


Хотима

18Ман ҳар касеро, ки суханони ин китобро мешунавад, огоҳ мекунам: агар касе ба он чизе илова кунад, Худо ба вай балоҳоеро илова мекунад, ки дар ин китоб навишта шудаанд. 19Ҳамчунин, агар касе аз суханони ин китоб чизе кам кунад, Худо вайро аз дарахти ҳаёт ва шаҳри муқаддас, ки дар ин китоб тасвир шудаанд, бенасиб мегардонад.

20Шоҳиди ин чизҳо мегӯяд: «Бале, ба зудӣ меоям». Омин! Биё, Худованд Исо![+]

21Файзу меҳрубонии Худованд Исо ба ҳамаи шумо бод!

## ЛУҒАТ

### ЛУҒАТ

ЛУҒАТ


Б

Ғ

Д

И

К

Қ

Л

М

Н

П

Р

С

Т

Ф

Х

Ҷ

Ш

Ю

Я


ЛУҒАТ

### Баал-Забул

Баал-Забул — Яке аз номҳои шайтон мебошад, ки вай душмани Худо ва сардори ҷину ҳар мавҷудоти баду шайтонӣ аст.

### Бемории пӯст

Бемории пӯст — Дар ин ҷо якчанд намуд бемориҳои гузарандаи пӯст дар назар дошта шудааст. Онҳое ки ба ин бемориҳо гирифтор мешуданд, аз хонаву шаҳр ва оилаи худ бояд дур зиндагӣ мекарданд. Аз рӯйи шариати Мусо онҳо ҳаром ҳисобида мешуданд.

### Бутпарастон

Бутпарастон — Онҳоеро, ки ба худоҳои сохта ва бардурӯғ бовар карда, ба онҳо саҷда мекунанд, бутпарастон меноманд. Инчунин дар аҳди нав онҳоеро, ки халқи Худо нестанд, бутпарастон меномиданд. Синоними дигари ин калима ғайрияҳудиён, беимонон ё халқҳои дигар аст ва ин нишон медиҳад, ки ин халқҳо ба Худои ягона саҷда намекарданд.

### Ғайрияҳудиён

Ғайрияҳудиён — Мардуми дунё ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд: яҳудиён, ки аз қадим бо Худои Таоло аҳду паймон доштанд ва халқҳои дигар, ки аз ҳамон аҳду паймон бо Худо маҳрум буданд. Аз ин сабаб яҳудиён худро баланд гирифта, бо ғайрияҳудиён ҳавобаландона рафтор мекарданд. Барои маълумоти бештар ба шарҳи «Исроилиён» нигаред.

### Динор

Динор — Динор яке аз тангаҳои румӣ буд, ки дар саросари шоҳаншоҳии Рум ба кор бурда мешуд. Мардикор барои кори якрӯзааш як динор маош мегирифт.

### Иблис

Иблис — Яке аз номҳои шайтон иблис мебошад.

### Иди Наҷот

Иди Наҷот — Ин ҷашн ба хотири он аст, ки Худо ба халқи Исроил наҷоти бузург додааст. Худо дар Миср онҳоро аз ғуломӣ бо чунин роҳ халос карда буд: Ӯ намояндаи Худ ҳазрати Мусоро ба назди подшоҳи Миср фиристод, то вай халқи Худоро иҷозати рафтан диҳад. Шоҳи Миср бошад, ба фармони Худо итоат накард ва баъд Мусо ӯро огоҳ кард, ки ӯ ҷазо дода мешавад. Аз ҷазоҳои сахте, ки Худо фиристод, қариб буд, ки тамоми Миср нобуд шавад. Ҷазои охирин он буд, ки писари калонии ҳар хонавода ва нахустнаринаи ҳар чорво бояд кушта мешуд. Лекин Худо пешакӣ ба исроилиён фармуд, ки ба болои дару паҳлӯдариҳои хонаҳояшон хуни гӯсфандро бимоланд, то ки нобудкунанда хунро дида, ба хонаҳои онҳо надарояд. Баъди ин ҷазо подшоҳ ба халқи Худо иҷозати рафтан дод. Ин саргузашти исроилиёнро дар китоби Хуруҷ хонда метавонед.

Худо ба халқаш фармон дод, ки онҳо ин наҷоти бузургро ҳар сол ҷашн гиранд. Ҳар иди Наҷот исроилиён воқеаҳои дар Миср рӯйдодаро ба ёд оварда, барраеро кушта мехӯранд. Ба ин восита онҳо ба фарзандонашон таърихи аз дасти нобудкунанда наҷот ёфтанашонро нақл мекунанд.

### Иди Фатир

Иди Фатир — Як рӯз баъд аз иди Наҷот иди Фатир сар мешавад, ки исроилиён онро ҳам ба хотири аз Миср баромадан ва аз ғуломӣ раҳо шуданашон ҳафт рӯз қайд мекунанд. Азбаски Худо ба халқаш фармон дода буд, ки онҳо бояд барои аз Миср баромадан шитоб кунанд, мардум барои тайёр кардани тӯшаи роҳ вақт надоштанд. Барои ҳамин онҳо зуд нони бехамиртуруш пухта, аз Миср фирор карданд.

Яҳудиён то ҳол пеш аз иди Наҷот аз хонаҳояшон нон ва хамиртурушро дур карда, барои иди Фатир нони бехамиртуруш мепазанд.

### Исроилиён

Исроилиён — Ҳазрати Яъқуб, ки писари Исҳоқу набераи Иброҳим буд, аз Худо номи дигар гирифт, ки он Исроил буд. Барои ҳамин насли ӯро исроилиён меномиданд. Дертар исроилиёнро яҳудиён низ меномидагӣ шуданд. Онҳо халқи Худо ҳисоб мешуданд.

### Коҳин

Коҳин — Коҳинон аз оилаи Ҳорун меоянд, ки ӯ бародари ҳазрати Мусо буд. Дар асри якуми милодӣ онҳо ба 12 гурӯҳ тақсим шуда, бо навбат хизмат мекарданд. Коҳин хизматгоре аст, ки дар макони муқаддас, яъне дар маъбади Худо вазифаи диниро иҷро мекард. Вазифаи асосии онҳо расму анъанаи қурбониро ба ҷо овардан аст. Инчунин коҳинон дар байни халқ роҳбарӣ карда, ба онҳо маслиҳату таълим медоданд.

### Коҳинони калон

Коҳинони калон — Гурӯҳи коҳиноне, ки корҳои маъбади Худоро идора мекарданд, коҳинони калон ном доштанд. Онҳо намояндагони обрӯманди халқ буданд.

### Қуръа

Қуръа — Тарзи интихоб байни ду чизро қуръа меноманд. Яҳудиён бовар мекарданд, ки бо қуръапартоӣ хости Худоро мефаҳманд.

### Левизодагон

Левизодагон — Ҳазрати Иброҳим падари Исҳоқ буд, Исҳоқ – падари Яъқуб. Яъқуб дувоздаҳ писар дошт, ки онҳо саркунандагони қабилаҳои халқи Исроил шуданд. Аз байни ин қабилаҳо Худо писарони Левиро барои иҷрои вазифаҳои динӣ дар хаймаи Худ интихоб кардааст.

### Малкисодақ

Малкисодақ — Дар навиштаҷот, дар китоби Ибтидо 14:18 гуфта шудааст, ки Малкисодақ дар давраҳои қадим аз тарафи Худо коҳин буд. Дар бораи зиндагӣ ва вафот кардани ӯ маълумотҳо вуҷуд надоранд.

Лекин дар навиштаҷот омадааст, ки боре вақте ки Иброҳим аз ҷанг бармегашт, дар роҳ бо коҳин Малкисодақ вохӯрда, ӯро ҳамчун коҳини Худо қабул кард. Иброҳим баракати ӯро гирифт ва аз ҳар чизе, ки дар ҷанг ба даст оварда буд, ба Малкисодақ даҳяк дод.

Дар китоби Ибриён омадааст, ки Исо низ ба монанди Малкисодақ ҳамчун коҳин абадан боқӣ мемонад.

### Масеҳ

Масеҳ — Дар замони қадим ба назди касе ки Худо ӯро шоҳи Исроил таъин мекард, намояндаи Худо омада, ҳамчун нишонаи ҷудо шуданаш аз болои сараш равғани махсус мерехт. Бо ин восита ӯ барои ишғоли вазифаи подшоҳ таъин мешуд.

Дар тӯли асрҳои зиёд пайғамбарон пешгӯйӣ карда мегуфтанд, ки рӯзе Худо шахси таъинкардаашро мефиристад, то ки халқи Худоро аз дасти душманонашон раҳо кунад. Ба ин шахс унвони Таъиншудаи Худоро дода буданд.

Ҳам калимаи ибрии «Масеҳ» ва ҳам калимаи юнонии «Христос» маънои бо равған молида, ҷудо шуданро дорад. Исо, ки унвонаш Масеҳ аст, ҳамон шахс аст, ки Худо ӯро Наҷотдиҳандаи ҷаҳон таъин кардааст.

### Маъбади Худо

Маъбади Худо — Дар сарзамини Исроил бинои муқаддастаринро маъбад меномиданд. Исроилиён танҳо дар маъбади Худо, ки дар шаҳри Уршалим ҷойгир шуда буд, ба Худо қурбониҳо мекарданд. Инчунин дар ин макон халқи Исроил идҳои бузургро ҷашн мегирифтанд, шукргузорӣ менамуданд ва ба Худо саҷда мекарданд.

Худи маъбад аз чанд қисм иборат буд: ҳавлии берунӣ, ки дар ин ҷо халқ ҷамъ мешуд, ҳавлии дарунӣ, ки дар он ҷо ба Худо қурбониҳо меоварданд ва хонаи асосӣ, ки дар он макони муқаддастарин ҷойгир шуда буд.

Маъбади аввалинро шоҳ Сулаймон сохтааст, лекин он соли 586-уми пеш аз милод аз тарафи давлати Бобил вайрон карда шуд. Маъбад баъд аз чанд даҳсолаҳо аз нав барқарор карда шуд ва дертар аз тарафи шоҳ Ҳиродус бори дигар обод ва васеътар карда шуд. Чӣ хеле ки Исои Масеҳ пешгӯйӣ карда буд, маъбад дар соли 70-уми милодӣ аз тарафи румиён пурра вайрон карда шуд. Он то ба имрӯз барқарор нашудааст.

### Навиштаҷот

Навиштаҷот — Ҷамъи китобҳои қадимаи халқи Исроилро якҷоя бо таълимоту таърихи ҳаёти Исои Масеҳ ва мактубҳои пайравони аввалинаш навиштаҷот меноманд. Чӣ хеле ки дар номаи дуюм ба Тимотиюс дар боби 3:16 омадааст, тамоми навиштаҷот аз рӯйи нафаси Худо навишта шудааст.

### Писари Одамизод

Писари Одамизод — Омадани Писари Одамизод дар китоби Дониёл пайғамбар, ки дар Аҳди Қадим аст, чунин пешгӯйӣ шуда буд, ки Он шахс аз осмон мефарояд ва Худо ба Ӯ қудрату шуҳрат медиҳад. Мувофиқи ин пешгӯйӣ Исои Масеҳ бар замин омада, Худро Писари Одамизод номид ва нишон дод, ки Ӯ ҳамон шахси бузург аст. Исои Масеҳ бар ҳамаи сокинони ҷаҳон бояд ҳамчун шоҳ абадан ҳукмронӣ кунад.

### Писари Худо

Писари Худо — Яке аз унвонҳои Исои Масеҳ, Писари Худо мебошад.

### Подшоҳии Худо

Подшоҳии Худо — Ибораи «Подшоҳии Худо» муносибат байни Худо ва халқашро мефаҳмонад. Худо ба халқаш ҳукмронӣ мекунад ва онҳоро муҳофизат карда, дар бораашон ғамхорӣ менамояд.

Исои Масеҳ ба дунё омада, эълон мекард, ки Подшоҳии Худо наздик омадааст. Ӯ ба муносибати нав бо Худо роҳ кушод. Сокинони Подшоҳии Худо онҳое мебошанд, ки ба Исои Масеҳ имон оварда, Худоро ҳамчун подшоҳи худ эътироф мекунанд. Подшоҳии Худо ҳангоми бозгашти Исои Масеҳ ба ҳама аён мегардад.

### Рӯзи истироҳат

Рӯзи истироҳат — Худо оламро дар давоми шаш рӯз офарид ва рӯзи ҳафтум дам гирифт. Аз ин рӯ, барои яҳудиён рӯзи ҳафтум рӯзи муқаддас ҳисоб мешавад. Дар ин рӯз мувофиқи шариати Мусо, одамон бояд ба пуррагӣ аз кори ҳаррӯзаи худ даст кашанд. Онҳо рӯзи ҷумъа пас аз фурӯ рафтани офтоб, то рӯзи шанбе, то фурӯ рафтани офтоб набояд кор кунанд. Дар замони аҳди нав баъзе яҳудиёни боқудрат, яъне фарисиён, (ба шарҳи Фарисиён нигаред) рӯйхати корҳоеро, ки дар рӯзи шанбе иҷро кардан мумкин набуд, тартиб дода буданд.

### Рӯҳулқудс

Рӯҳулқудс — Аз рӯйи навиштаҷот мефаҳмем, ки як Худои ҳақиқӣ ҳаст ва Ӯ Падар, Писар ва Рӯҳулқудс ном дорад. Рӯҳулқудс дар навиштаҷот номҳои гуногун: ба мисли Рӯҳи Худо, Рӯҳ, Рӯҳи Исо, Рӯҳи Масеҳ, Рӯҳи ростӣ ва ғайраҳоро дорад. Падар ва Писар Рӯҳулқудсро фиристодаанд, то ки Ӯ дар вуҷуди ҳар шахси ба Исои Масеҳ имоноварда сокин шавад ва барои ба сар бурдани зиндагии пок ва хизмати Худо ба ӯ қувват бахшад.

### Саддуқиён

Саддуқиён — Дар асри якуми милодӣ саддуқӣ як равиши динии яҳудиён буд. Саддуқиён одамони бой ва аз табақаи баланди ҷомеа буданд. Онҳо бовар мекарданд, ки одамон на қоидаҳои одамизод баровардаро, балки бояд танҳо фармонҳоеро, ки Худо ба Мусо дода буд, ба ҷой оранд. Аз ин сабаб байни саддуқиён ва фарисиён зуд-зуд баҳсҳо пайдо мешуд. Яке аз фарқҳои калони байни ин равишҳо он буд, ки фарисиён зиндашавии мурдагонро дар рӯзи қиёмат тасдиқ мекарданд, вале саддуқиён онро инкор менамуданд.

### Салиб

Салиб — Дори махсусеро, ки онро дар шоҳаншоҳии Рум аз ду чӯби болои ҳам гузошташуда месохтанд, салиб меномиданд. Одатан ҷинояткоронро дар пеши назари халқ ба салиб мехкӯб карда, ба қатл мерасонданд.

### Саркоҳин

Саркоҳин — Дар дини яҳудӣ саркоҳин вазифаи баландтаринро ишғол мекард. Ӯ чун намояндаи халқ дар як сол як маротиба бо хуни ҳайвони қурбонишуда ба ҷойи муқаддастарини маъбад, ба ҳузури Худованд медаромад. Худо ба воситаи ҳаёти ҳайвон айбу гуноҳи саркоҳин ва тамоми халқи яҳудиро мебахшид.

### Сирко

Сирко — Оби ангурро, ки мазаи турушӣ дорад, сирко меноманд. Он ба забони русӣ уксус ном дорад.

### Сомариён

Сомариён — Халқеро, ки дар ҳамсоягии шимолии яҳудиён зиндагӣ мекарданд, сомариён меномиданд. Вале яҳудиён бо онҳо рафтуомад намекарданд ва бо онҳо ҳамгапу ҳамнишин намешуданд, зеро фикр мекарданд, ки сомариён аз роҳи рости Худо баромадаанд.

### Таоми шоми Худованд

Таоми шоми Худованд — Исои Масеҳ фармон додааст, ки шогирдонаш то замони аз осмон бозгаштани Ӯ маросими чашидани таоми шоми Худовандро ба ҷо оваранд. Онҳо бояд ҷамъ шуда, аз як коса менӯшиданду як нонро мехӯрданд ва бо ин восита марги Ӯро ба ёд меоварданд. Ҳамин амал маросими чашидани таоми шоми Худованд ном дошт. Нӯшокӣ нишонаи хуни Масеҳ ва нон нишонаи бадани Ӯ аст. Исои Масеҳ барои наҷот ёфтани одамон аз гуноҳҳояшон қурбон шудааст.

### Таъиншудаи Худо

Таъиншудаи Худо — Ба шарҳи «Масеҳ» нигаред.

### Таъмид

Таъмид — Дар хушхабари Матто, Марқус, Луқо ва Юҳанно навишта шудааст, ки Яҳёи Таъмиддиҳанда омада, ба одамон мегуфт, ки аз гуноҳҳояшон даст кашида, тавба кунанд ва ҳамчун нишонаи тавба карданашон ба об даромада бароянд, яъне таъмид гиранд. Бо ин роҳ Яҳё мардумро таъмид медод ва онҳоро барои омадани Исои Масеҳ тайёр мекард.

Мувофиқи фармони Худо, вақте ки касе ба Исои Масеҳ имон меорад, таъмид мегирад, то пайрави Исо шуданашро ба дигарон нишон диҳад. Пайравони аввалини Масеҳ чунин одат доштанду иҷрои онро ба ҷамоатҳои имондорон низ таълим медоданд.

### Фарисиён

Фарисиён — Фарисиён дар байни яҳудиёни асри якум равияи муҳими динӣ ҳисоб мешуданд. Онҳо тамоми қоидаҳои шариати Мусоро хонда, тарзи иҷрои онро ба халқ таълим медоданд. Илова ба ин, қоидаҳои дигарро низ, ки дар навиштаҷот набуданд, ба мардум ёд дода, аз онҳо талаб мекарданд, ки ба ин қоидаҳо итоат кунанд. Фарисиён ба Худо хизмат кардан мехостанд, лекин Исои Масеҳро ҳамчун Писари Худо қабул намекарданд ва барои нобуд кардани Ӯ кӯшиш мекарданд.

### Фиристода

Фиристода — Исои Масеҳ дувоздаҳ шогирди наздикашро бо хушхабар ба назди одамони ҷаҳон фиристод. Ин шогирдон фиристода ном доштанд. Онҳо на танҳо дар бораи Исои Масеҳ хушхабарро ба дигарон мерасонданд, балки ҳамчун намояндагони Исо, имоновардагонро роҳбарӣ мекарданд. Инҳо ҳамроҳи Павлус, Барнаббо ва Яъқуб, ки ҳамаашон Исои зиндашударо дида буданд, аниқу рӯшан ҳамчун фиристода дар аҳди нав тасвир шудаанд.

### Фиръавн

Фиръавн — Подшоҳи Мисрро фиръавн низ меномиданд.

### Хаймаи Худо

Хаймаи Худо — Пас аз он ки исроилиён дар Миср аз ғуломӣ раҳоӣ ёфтанд, онҳо дар биёбон ҳамчун кӯчманчӣ зиндагӣ мекарданд. Дар ин вақт Худо ба пешвои халқи Исроил, ки Мусо буд, гуфт, ки хаймаи махсус созад. Дар китоби Хуруҷ дар бобҳои 25–27 Худо ба Мусо нақшаи хаймаро нишон додааст. Мусо ба халқ фармон дод, ки барои хайма матоъ бофанд, чарми махсус ва асбобу анҷоми дигарро тайёр кунанд.

Исроилиён ҳар ҷое ки мерафтанд, хаймаро дар мобайни қароргоҳашон рост мекарданд ва боз ҳангоми сафар онро ҷамъ карда гирифта мебурданд.

Хаймаи Худо аз рӯйи мисоле, ки дар осмон аст, сохта шуд. Вақте ки халқи Исроил дар ватани худ сокин шуд, шоҳ Сулаймон ба ҷойи хайма маъбади Худоро сохт. Барои маълумоти бештар ба шарҳи «маъбади Худо» ва «Хонаи Худо» нигоҳ кунед.

### Хатна

Хатна — Ҳалол кардани дасти писаронро хатна меноманд ва аз рӯйи шариати Мусо, яҳудиён ин анъанаро пас аз ҳашт рӯзи таваллуд шудани писар иҷро мекунанд. Ин нишонаи он аст, ки писар яҳудӣ аст. Дар баъзе ҷойҳои аҳди нав тамоми халқи яҳудиро хатнашудагон меноманд.

### Хонаи Худо

Хонаи Худо — Пеш аз он ки дар шаҳри Уршалим маъбад сохта шавад, исроилиён барои корҳои ибодат хаймаеро истифода мебурданд. Дар аҳди нав баъзе вақт ин хайма «Хонаи Худо» номида мешавад. Лекин дар ҷойҳои дигари навиштаҷот Хонаи Худо ба маънои маҷозӣ хонаводаи Худо ё биноеро мефаҳмонад, ки Худо онро месозад.

### Ҷамоати имондорон

Ҷамоати имондорон — Ин калима масеҳиёни як маҳалро мефаҳмонад, лекин тамоми пайравони ҳақиқии Исои Масеҳро низ дар тамоми ҷаҳон ҷамоати имондорон меноманд. Ҷамоати имондорони маҳаллӣ барои Худоро ситоиш кардан, ба Ӯ дуо гуфтан ва барои аз навиштаҷот таълим гирифтану якдигарро дастгирӣ кардан ҷамъ мешаванд.

### Шариат

Шариат — Шариати Худо дар панҷ китоби аввали навиштаҷот омадааст. Ин китобҳоро Таврот низ меноманд. Дар он китобҳо қонунҳое, ки Худо барои манфиати халқаш ба воситаи Мусо ошкор кардааст, омадаанд. Инчунин ба онҳо таърихи офариниши оламу саргузаштҳои халқи Исроил дохил шудаанд.

### Шоҳаншоҳи Рум

Шоҳаншоҳи Рум — Шоҳаншоҳ шахсест, ки ҳам бар мамлакати худ ва ҳам бар мамлакатҳои дигар ҳукмронӣ мекунад. Шоҳаншоҳӣ дар дохили худ мамлакатҳои дигар дошт, ки ҳамаи онҳоро шоҳаншоҳ идора мекард.

Дар давраи Исои Масеҳ шоҳаншоҳи Рум бар бисёр мамлакатҳои дигар ғолиб баромада, онҳоро зӯран ба зери итоаташ дароварда буд. Сарзамини яҳудиён низ дар зери итоати Рум буд. Яҳудиён ба Рум андоз месупориданд ва мансабдорону афсарони румӣ дар ватани онҳо зиндагӣ мекарданд.

### Юғ

Юғ — Асбоби аграрие, ки бар гардани ҷуфти барзагов мемонанду деҳқон онҳоро якҷоя меронад, юғ ном дорад.

### Яҳудиён

Яҳудиён — Ба шарҳи «исроилиён» нигаред.

## Суратҳо

### Суратҳо

Суратҳо


Кодекс Синайтикос

Маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус дар замони Исои Масеҳ

Накшаи маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус лар эамони Исои Масеҳ


Суратҳо

### Кодекс Синайтикос

Кодекс Синайтикос

Ин саҳифаест аз «Кодекс Синайтикос», ки дастнависи тамоми Аҳди Нав тақрибан аз соли 325 милодӣ мебошад. Пораҳои дастнависи Аҳди Нав аз соли 100 милодӣ низ ёфт шудаанд

### Маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус дар замони Исои Масеҳ

Маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус дар замони Исои Масеҳ

### Накшаи маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус лар эамони Исои Масеҳ

Накшаи маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус лар эамони Исои Масеҳ

## Харитаҳо

### Харитаҳо

Харитаҳо


Шоханшҳии Рум

Фаластин ва заминхои атрофи он дар замои Исои Масеҳ

Уршалим дар замони Исои Масеҳ

Сафари аввалини Павлус барои паҳн намудани хушхабар

Сафари дуюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

Сафари сеюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

Ба Рум оварда шудани Павлус


Харитаҳо

### Шоханшҳии Рум

Шоханшҳии Рум

### Фаластин ва заминхои атрофи он дар замои Исои Масеҳ

Фаластин ва заминхои атрофи он дар замои Исои Масеҳ

### Уршалим дар замони Исои Масеҳ

Уршалим дар замони Исои Масеҳ

### Сафари аввалини Павлус барои паҳн намудани хушхабар

Сафари аввалини Павлус барои паҳн намудани хушхабар

### Сафари дуюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

Сафари дуюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

### Сафари сеюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

Сафари сеюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

### Ба Рум оварда шудани Павлус

Ба Рум оварда шудани Павлус

Баал-Забул — Яке аз номҳои шайтон мебошад, ки вай душмани Худо ва сардори ҷину ҳар мавҷудоти баду шайтонӣ аст.

Бемории пӯст — Дар ин ҷо якчанд намуд бемориҳои гузарандаи пӯст дар назар дошта шудааст. Онҳое ки ба ин бемориҳо гирифтор мешуданд, аз хонаву шаҳр ва оилаи худ бояд дур зиндагӣ мекарданд. Аз рӯйи шариати Мусо онҳо ҳаром ҳисобида мешуданд.

Бутпарастон — Онҳоеро, ки ба худоҳои сохта ва бардурӯғ бовар карда, ба онҳо саҷда мекунанд, бутпарастон меноманд. Инчунин дар аҳди нав онҳоеро, ки халқи Худо нестанд, бутпарастон меномиданд. Синоними дигари ин калима ғайрияҳудиён, беимонон ё халқҳои дигар аст ва ин нишон медиҳад, ки ин халқҳо ба Худои ягона саҷда намекарданд.

Ғайрияҳудиён — Мардуми дунё ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд: яҳудиён, ки аз қадим бо Худои Таоло аҳду паймон доштанд ва халқҳои дигар, ки аз ҳамон аҳду паймон бо Худо маҳрум буданд. Аз ин сабаб яҳудиён худро баланд гирифта, бо ғайрияҳудиён ҳавобаландона рафтор мекарданд. Барои маълумоти бештар ба шарҳи «Исроилиён» нигаред.

Динор — Динор яке аз тангаҳои румӣ буд, ки дар саросари шоҳаншоҳии Рум ба кор бурда мешуд. Мардикор барои кори якрӯзааш як динор маош мегирифт.

Иблис — Яке аз номҳои шайтон иблис мебошад.

Иди Наҷот — Ин ҷашн ба хотири он аст, ки Худо ба халқи Исроил наҷоти бузург додааст. Худо дар Миср онҳоро аз ғуломӣ бо чунин роҳ халос карда буд: Ӯ намояндаи Худ ҳазрати Мусоро ба назди подшоҳи Миср фиристод, то вай халқи Худоро иҷозати рафтан диҳад. Шоҳи Миср бошад, ба фармони Худо итоат накард ва баъд Мусо ӯро огоҳ кард, ки ӯ ҷазо дода мешавад. Аз ҷазоҳои сахте, ки Худо фиристод, қариб буд, ки тамоми Миср нобуд шавад. Ҷазои охирин он буд, ки писари калонии ҳар хонавода ва нахустнаринаи ҳар чорво бояд кушта мешуд. Лекин Худо пешакӣ ба исроилиён фармуд, ки ба болои дару паҳлӯдариҳои хонаҳояшон хуни гӯсфандро бимоланд, то ки нобудкунанда хунро дида, ба хонаҳои онҳо надарояд. Баъди ин ҷазо подшоҳ ба халқи Худо иҷозати рафтан дод. Ин саргузашти исроилиёнро дар китоби Хуруҷ хонда метавонед.

Худо ба халқаш фармон дод, ки онҳо ин наҷоти бузургро ҳар сол ҷашн гиранд. Ҳар иди Наҷот исроилиён воқеаҳои дар Миср рӯйдодаро ба ёд оварда, барраеро кушта мехӯранд. Ба ин восита онҳо ба фарзандонашон таърихи аз дасти нобудкунанда наҷот ёфтанашонро нақл мекунанд.

Иди Фатир — Як рӯз баъд аз иди Наҷот иди Фатир сар мешавад, ки исроилиён онро ҳам ба хотири аз Миср баромадан ва аз ғуломӣ раҳо шуданашон ҳафт рӯз қайд мекунанд. Азбаски Худо ба халқаш фармон дода буд, ки онҳо бояд барои аз Миср баромадан шитоб кунанд, мардум барои тайёр кардани тӯшаи роҳ вақт надоштанд. Барои ҳамин онҳо зуд нони бехамиртуруш пухта, аз Миср фирор карданд.

Яҳудиён то ҳол пеш аз иди Наҷот аз хонаҳояшон нон ва хамиртурушро дур карда, барои иди Фатир нони бехамиртуруш мепазанд.

Исроилиён — Ҳазрати Яъқуб, ки писари Исҳоқу набераи Иброҳим буд, аз Худо номи дигар гирифт, ки он Исроил буд. Барои ҳамин насли ӯро исроилиён меномиданд. Дертар исроилиёнро яҳудиён низ меномидагӣ шуданд. Онҳо халқи Худо ҳисоб мешуданд.

Коҳин — Коҳинон аз оилаи Ҳорун меоянд, ки ӯ бародари ҳазрати Мусо буд. Дар асри якуми милодӣ онҳо ба 12 гурӯҳ тақсим шуда, бо навбат хизмат мекарданд. Коҳин хизматгоре аст, ки дар макони муқаддас, яъне дар маъбади Худо вазифаи диниро иҷро мекард. Вазифаи асосии онҳо расму анъанаи қурбониро ба ҷо овардан аст. Инчунин коҳинон дар байни халқ роҳбарӣ карда, ба онҳо маслиҳату таълим медоданд.

Коҳинони калон — Гурӯҳи коҳиноне, ки корҳои маъбади Худоро идора мекарданд, коҳинони калон ном доштанд. Онҳо намояндагони обрӯманди халқ буданд.

Қуръа — Тарзи интихоб байни ду чизро қуръа меноманд. Яҳудиён бовар мекарданд, ки бо қуръапартоӣ хости Худоро мефаҳманд.

Левизодагон — Ҳазрати Иброҳим падари Исҳоқ буд, Исҳоқ – падари Яъқуб. Яъқуб дувоздаҳ писар дошт, ки онҳо саркунандагони қабилаҳои халқи Исроил шуданд. Аз байни ин қабилаҳо Худо писарони Левиро барои иҷрои вазифаҳои динӣ дар хаймаи Худ интихоб кардааст.

Малкисодақ — Дар навиштаҷот, дар китоби Ибтидо 14:18 гуфта шудааст, ки Малкисодақ дар давраҳои қадим аз тарафи Худо коҳин буд. Дар бораи зиндагӣ ва вафот кардани ӯ маълумотҳо вуҷуд надоранд.

Лекин дар навиштаҷот омадааст, ки боре вақте ки Иброҳим аз ҷанг бармегашт, дар роҳ бо коҳин Малкисодақ вохӯрда, ӯро ҳамчун коҳини Худо қабул кард. Иброҳим баракати ӯро гирифт ва аз ҳар чизе, ки дар ҷанг ба даст оварда буд, ба Малкисодақ даҳяк дод.

Дар китоби Ибриён омадааст, ки Исо низ ба монанди Малкисодақ ҳамчун коҳин абадан боқӣ мемонад.

Масеҳ — Дар замони қадим ба назди касе ки Худо ӯро шоҳи Исроил таъин мекард, намояндаи Худо омада, ҳамчун нишонаи ҷудо шуданаш аз болои сараш равғани махсус мерехт. Бо ин восита ӯ барои ишғоли вазифаи подшоҳ таъин мешуд.

Дар тӯли асрҳои зиёд пайғамбарон пешгӯйӣ карда мегуфтанд, ки рӯзе Худо шахси таъинкардаашро мефиристад, то ки халқи Худоро аз дасти душманонашон раҳо кунад. Ба ин шахс унвони Таъиншудаи Худоро дода буданд.

Ҳам калимаи ибрии «Масеҳ» ва ҳам калимаи юнонии «Христос» маънои бо равған молида, ҷудо шуданро дорад. Исо, ки унвонаш Масеҳ аст, ҳамон шахс аст, ки Худо ӯро Наҷотдиҳандаи ҷаҳон таъин кардааст.

Маъбади Худо — Дар сарзамини Исроил бинои муқаддастаринро маъбад меномиданд. Исроилиён танҳо дар маъбади Худо, ки дар шаҳри Уршалим ҷойгир шуда буд, ба Худо қурбониҳо мекарданд. Инчунин дар ин макон халқи Исроил идҳои бузургро ҷашн мегирифтанд, шукргузорӣ менамуданд ва ба Худо саҷда мекарданд.

Худи маъбад аз чанд қисм иборат буд: ҳавлии берунӣ, ки дар ин ҷо халқ ҷамъ мешуд, ҳавлии дарунӣ, ки дар он ҷо ба Худо қурбониҳо меоварданд ва хонаи асосӣ, ки дар он макони муқаддастарин ҷойгир шуда буд.

Маъбади аввалинро шоҳ Сулаймон сохтааст, лекин он соли 586-уми пеш аз милод аз тарафи давлати Бобил вайрон карда шуд. Маъбад баъд аз чанд даҳсолаҳо аз нав барқарор карда шуд ва дертар аз тарафи шоҳ Ҳиродус бори дигар обод ва васеътар карда шуд. Чӣ хеле ки Исои Масеҳ пешгӯйӣ карда буд, маъбад дар соли 70-уми милодӣ аз тарафи румиён пурра вайрон карда шуд. Он то ба имрӯз барқарор нашудааст.

Навиштаҷот — Ҷамъи китобҳои қадимаи халқи Исроилро якҷоя бо таълимоту таърихи ҳаёти Исои Масеҳ ва мактубҳои пайравони аввалинаш навиштаҷот меноманд. Чӣ хеле ки дар номаи дуюм ба Тимотиюс дар боби 3:16 омадааст, тамоми навиштаҷот аз рӯйи нафаси Худо навишта шудааст.

Писари Одамизод — Омадани Писари Одамизод дар китоби Дониёл пайғамбар, ки дар Аҳди Қадим аст, чунин пешгӯйӣ шуда буд, ки Он шахс аз осмон мефарояд ва Худо ба Ӯ қудрату шуҳрат медиҳад. Мувофиқи ин пешгӯйӣ Исои Масеҳ бар замин омада, Худро Писари Одамизод номид ва нишон дод, ки Ӯ ҳамон шахси бузург аст. Исои Масеҳ бар ҳамаи сокинони ҷаҳон бояд ҳамчун шоҳ абадан ҳукмронӣ кунад.

Писари Худо — Яке аз унвонҳои Исои Масеҳ, Писари Худо мебошад.

Подшоҳии Худо — Ибораи «Подшоҳии Худо» муносибат байни Худо ва халқашро мефаҳмонад. Худо ба халқаш ҳукмронӣ мекунад ва онҳоро муҳофизат карда, дар бораашон ғамхорӣ менамояд.

Исои Масеҳ ба дунё омада, эълон мекард, ки Подшоҳии Худо наздик омадааст. Ӯ ба муносибати нав бо Худо роҳ кушод. Сокинони Подшоҳии Худо онҳое мебошанд, ки ба Исои Масеҳ имон оварда, Худоро ҳамчун подшоҳи худ эътироф мекунанд. Подшоҳии Худо ҳангоми бозгашти Исои Масеҳ ба ҳама аён мегардад.

Рӯзи истироҳат — Худо оламро дар давоми шаш рӯз офарид ва рӯзи ҳафтум дам гирифт. Аз ин рӯ, барои яҳудиён рӯзи ҳафтум рӯзи муқаддас ҳисоб мешавад. Дар ин рӯз мувофиқи шариати Мусо, одамон бояд ба пуррагӣ аз кори ҳаррӯзаи худ даст кашанд. Онҳо рӯзи ҷумъа пас аз фурӯ рафтани офтоб, то рӯзи шанбе, то фурӯ рафтани офтоб набояд кор кунанд. Дар замони аҳди нав баъзе яҳудиёни боқудрат, яъне фарисиён, (ба шарҳи Фарисиён нигаред) рӯйхати корҳоеро, ки дар рӯзи шанбе иҷро кардан мумкин набуд, тартиб дода буданд.

Рӯҳулқудс — Аз рӯйи навиштаҷот мефаҳмем, ки як Худои ҳақиқӣ ҳаст ва Ӯ Падар, Писар ва Рӯҳулқудс ном дорад. Рӯҳулқудс дар навиштаҷот номҳои гуногун: ба мисли Рӯҳи Худо, Рӯҳ, Рӯҳи Исо, Рӯҳи Масеҳ, Рӯҳи ростӣ ва ғайраҳоро дорад. Падар ва Писар Рӯҳулқудсро фиристодаанд, то ки Ӯ дар вуҷуди ҳар шахси ба Исои Масеҳ имоноварда сокин шавад ва барои ба сар бурдани зиндагии пок ва хизмати Худо ба ӯ қувват бахшад.

Саддуқиён — Дар асри якуми милодӣ саддуқӣ як равиши динии яҳудиён буд. Саддуқиён одамони бой ва аз табақаи баланди ҷомеа буданд. Онҳо бовар мекарданд, ки одамон на қоидаҳои одамизод баровардаро, балки бояд танҳо фармонҳоеро, ки Худо ба Мусо дода буд, ба ҷой оранд. Аз ин сабаб байни саддуқиён ва фарисиён зуд-зуд баҳсҳо пайдо мешуд. Яке аз фарқҳои калони байни ин равишҳо он буд, ки фарисиён зиндашавии мурдагонро дар рӯзи қиёмат тасдиқ мекарданд, вале саддуқиён онро инкор менамуданд.

Салиб — Дори махсусеро, ки онро дар шоҳаншоҳии Рум аз ду чӯби болои ҳам гузошташуда месохтанд, салиб меномиданд. Одатан ҷинояткоронро дар пеши назари халқ ба салиб мехкӯб карда, ба қатл мерасонданд.

Саркоҳин — Дар дини яҳудӣ саркоҳин вазифаи баландтаринро ишғол мекард. Ӯ чун намояндаи халқ дар як сол як маротиба бо хуни ҳайвони қурбонишуда ба ҷойи муқаддастарини маъбад, ба ҳузури Худованд медаромад. Худо ба воситаи ҳаёти ҳайвон айбу гуноҳи саркоҳин ва тамоми халқи яҳудиро мебахшид.

Сирко — Оби ангурро, ки мазаи турушӣ дорад, сирко меноманд. Он ба забони русӣ уксус ном дорад.

Сомариён — Халқеро, ки дар ҳамсоягии шимолии яҳудиён зиндагӣ мекарданд, сомариён меномиданд. Вале яҳудиён бо онҳо рафтуомад намекарданд ва бо онҳо ҳамгапу ҳамнишин намешуданд, зеро фикр мекарданд, ки сомариён аз роҳи рости Худо баромадаанд.

Таоми шоми Худованд — Исои Масеҳ фармон додааст, ки шогирдонаш то замони аз осмон бозгаштани Ӯ маросими чашидани таоми шоми Худовандро ба ҷо оваранд. Онҳо бояд ҷамъ шуда, аз як коса менӯшиданду як нонро мехӯрданд ва бо ин восита марги Ӯро ба ёд меоварданд. Ҳамин амал маросими чашидани таоми шоми Худованд ном дошт. Нӯшокӣ нишонаи хуни Масеҳ ва нон нишонаи бадани Ӯ аст. Исои Масеҳ барои наҷот ёфтани одамон аз гуноҳҳояшон қурбон шудааст.

Таъиншудаи Худо — Ба шарҳи «Масеҳ» нигаред.

Таъмид — Дар хушхабари Матто, Марқус, Луқо ва Юҳанно навишта шудааст, ки Яҳёи Таъмиддиҳанда омада, ба одамон мегуфт, ки аз гуноҳҳояшон даст кашида, тавба кунанд ва ҳамчун нишонаи тавба карданашон ба об даромада бароянд, яъне таъмид гиранд. Бо ин роҳ Яҳё мардумро таъмид медод ва онҳоро барои омадани Исои Масеҳ тайёр мекард.

Мувофиқи фармони Худо, вақте ки касе ба Исои Масеҳ имон меорад, таъмид мегирад, то пайрави Исо шуданашро ба дигарон нишон диҳад. Пайравони аввалини Масеҳ чунин одат доштанду иҷрои онро ба ҷамоатҳои имондорон низ таълим медоданд.

Фарисиён — Фарисиён дар байни яҳудиёни асри якум равияи муҳими динӣ ҳисоб мешуданд. Онҳо тамоми қоидаҳои шариати Мусоро хонда, тарзи иҷрои онро ба халқ таълим медоданд. Илова ба ин, қоидаҳои дигарро низ, ки дар навиштаҷот набуданд, ба мардум ёд дода, аз онҳо талаб мекарданд, ки ба ин қоидаҳо итоат кунанд. Фарисиён ба Худо хизмат кардан мехостанд, лекин Исои Масеҳро ҳамчун Писари Худо қабул намекарданд ва барои нобуд кардани Ӯ кӯшиш мекарданд.

Фиристода — Исои Масеҳ дувоздаҳ шогирди наздикашро бо хушхабар ба назди одамони ҷаҳон фиристод. Ин шогирдон фиристода ном доштанд. Онҳо на танҳо дар бораи Исои Масеҳ хушхабарро ба дигарон мерасонданд, балки ҳамчун намояндагони Исо, имоновардагонро роҳбарӣ мекарданд. Инҳо ҳамроҳи Павлус, Барнаббо ва Яъқуб, ки ҳамаашон Исои зиндашударо дида буданд, аниқу рӯшан ҳамчун фиристода дар аҳди нав тасвир шудаанд.

Фиръавн — Подшоҳи Мисрро фиръавн низ меномиданд.

Хаймаи Худо — Пас аз он ки исроилиён дар Миср аз ғуломӣ раҳоӣ ёфтанд, онҳо дар биёбон ҳамчун кӯчманчӣ зиндагӣ мекарданд. Дар ин вақт Худо ба пешвои халқи Исроил, ки Мусо буд, гуфт, ки хаймаи махсус созад. Дар китоби Хуруҷ дар бобҳои 25–27 Худо ба Мусо нақшаи хаймаро нишон додааст. Мусо ба халқ фармон дод, ки барои хайма матоъ бофанд, чарми махсус ва асбобу анҷоми дигарро тайёр кунанд.

Исроилиён ҳар ҷое ки мерафтанд, хаймаро дар мобайни қароргоҳашон рост мекарданд ва боз ҳангоми сафар онро ҷамъ карда гирифта мебурданд.

Хаймаи Худо аз рӯйи мисоле, ки дар осмон аст, сохта шуд. Вақте ки халқи Исроил дар ватани худ сокин шуд, шоҳ Сулаймон ба ҷойи хайма маъбади Худоро сохт. Барои маълумоти бештар ба шарҳи «маъбади Худо» ва «Хонаи Худо» нигоҳ кунед.

Хатна — Ҳалол кардани дасти писаронро хатна меноманд ва аз рӯйи шариати Мусо, яҳудиён ин анъанаро пас аз ҳашт рӯзи таваллуд шудани писар иҷро мекунанд. Ин нишонаи он аст, ки писар яҳудӣ аст. Дар баъзе ҷойҳои аҳди нав тамоми халқи яҳудиро хатнашудагон меноманд.

Хонаи Худо — Пеш аз он ки дар шаҳри Уршалим маъбад сохта шавад, исроилиён барои корҳои ибодат хаймаеро истифода мебурданд. Дар аҳди нав баъзе вақт ин хайма «Хонаи Худо» номида мешавад. Лекин дар ҷойҳои дигари навиштаҷот Хонаи Худо ба маънои маҷозӣ хонаводаи Худо ё биноеро мефаҳмонад, ки Худо онро месозад.

Ҷамоати имондорон — Ин калима масеҳиёни як маҳалро мефаҳмонад, лекин тамоми пайравони ҳақиқии Исои Масеҳро низ дар тамоми ҷаҳон ҷамоати имондорон меноманд. Ҷамоати имондорони маҳаллӣ барои Худоро ситоиш кардан, ба Ӯ дуо гуфтан ва барои аз навиштаҷот таълим гирифтану якдигарро дастгирӣ кардан ҷамъ мешаванд.

Шариат — Шариати Худо дар панҷ китоби аввали навиштаҷот омадааст. Ин китобҳоро Таврот низ меноманд. Дар он китобҳо қонунҳое, ки Худо барои манфиати халқаш ба воситаи Мусо ошкор кардааст, омадаанд. Инчунин ба онҳо таърихи офариниши оламу саргузаштҳои халқи Исроил дохил шудаанд.

Шоҳаншоҳи Рум — Шоҳаншоҳ шахсест, ки ҳам бар мамлакати худ ва ҳам бар мамлакатҳои дигар ҳукмронӣ мекунад. Шоҳаншоҳӣ дар дохили худ мамлакатҳои дигар дошт, ки ҳамаи онҳоро шоҳаншоҳ идора мекард.

Дар давраи Исои Масеҳ шоҳаншоҳи Рум бар бисёр мамлакатҳои дигар ғолиб баромада, онҳоро зӯран ба зери итоаташ дароварда буд. Сарзамини яҳудиён низ дар зери итоати Рум буд. Яҳудиён ба Рум андоз месупориданд ва мансабдорону афсарони румӣ дар ватани онҳо зиндагӣ мекарданд.

Яҳудиён — Ба шарҳи «исроилиён» нигаред.

• 1:1 Луқ 3:23-28

+ 1:16 Луқ 1:27

• 1:18 Луқ 2:1-7

+ 1:18 Луқ 1:27, Луқ 1:35

* 1:21 Маънои номи Исо «Худованд наҷот медиҳад» аст.

+ 1:21 Луқ 1:31, КФ 4:12, КФ 13:38

+ 1:22 Мат 2:14, Мат 4:14, Мат 21:4, Мат 26:56, Марқ 14:49, Юҳ 19:36,

+ 2:1 Луқ 1:5, Луқ 2:4-7, Юҳ 7:42

+ 2:11 Юҳ 19:39

+ 2:15 Мат 1:22

+ 2:17 Мат 27:9

+ 2:23 Луқ 1:26, Луқ 2:39, Юҳ 1:45

• 3:1 Марқ 1:1-8, Луқ 3:1-9, Луқ 3:15-17, Юҳ 1:19-28

+ 3:1 Луқ 1:80, Юҳ 1:6

+ 3:2 Марқ 1:15

+ 3:6 КФ 19:18

+ 3:7 Мат 12:34, Мат 23:33, Рум 5:9, 1Тас 1:10

+ 3:9 Юҳ 8:33

+ 3:10 Мат 7:19

+ 3:11 Юҳ 1:15, КФ 2:3

+ 3:12 Мат 13:30, Ибр 6:8

• 3:13 Марқ 1:9-11, Луқ 3:21-22

+ 3:16 КФ 7:56, Юҳ 1:32-33

+ 3:17 Марқ 9:7, Юҳ 12:28, Мат 17:5, 2Пет 1:17

• 4:1 Марқ 1:12-13, Луқ 4:1-13

+ 4:2 Мат 21:18

+ 4:3 1Тас 3:5

+ 4:6 Юҳ 7:4

+ 4:10 Мат 16:23,

+ 4:11 Луқ 22:43

• 4:12 Марқ 1:14-15, Луқ 4:14-15

+ 4:12 Мат 14:3

+ 4:13 Мат 2:23, Марқ 1:21

+ 4:14 Мат 1:23

• 4:18 Марқ 1:16-20, Луқ 5:1-11

+ 4:18 Юҳ 1:40-42

+ 4:19 Мат 13:47

+ 4:20 Мат 19:27

• 4:23 Луқ 6:17-19

+ 4:23 Марқ 1:39

+ 4:24 Луқ 2:2

+ 4:25 Марқ 5:20, Марқ 7:31

• 5:3 Луқ 6:20-23

+ 5:4 2Қур 7:10, Ошк 21:4

+ 5:6 Юҳ 7:37

+ 5:7 Луқ 6:36

+ 5:8 1Юҳ 3:2, Ибр 12:14, Ошк 22:4

+ 5:9 Яъқ 3:18, 2Тим 2:22, Юҳ 1:12, 1Юҳ 3:1, 1Юҳ 5:1, Рум 8:14

+ 5:11 Яъқ 1:2, 1Пет 4:14

+ 5:12 КФ 5:41, Яъқ 1:2, Рум 5:3, 2Қур 12:10, Ибр 10:34

• 5:13 Марқ 9:50, Луқ 14:34-35

+ 5:14 Эфс 5:8

+ 5:15 Марқ 4:21, Луқ 8:16, Луқ 11:33

+ 5:16 1Пет 2:12, 2Қур 9:13

+ 5:17 Рум 3:31, Рум 10:4

+ 5:18 Луқ 16:17

+ 5:19 Мат 11:11, Мат 18:4

+ 5:20 Юҳ 3:5

+ 5:22 1Юҳ 3:15

+ 5:25 Луқ 12:58-59

+ 5:30 Мат 18:8-9, Марқ 9:43-44

• 5:31 Мат 19:9, Марқ 10:11-12, Луқ 16:18

+ 5:32 Рум 7:3, 1Қур 7:10-11

+ 5:34 КФ 7:49

+ 5:37 Яъқ 5:12

• 5:38 Луқ 6:27-36

+ 5:39 1Пет 2:23, Рум 12:17, 1Қур 6:7

+ 5:44 Рум 12:20, Луқ 23:34, КФ 7:60, 1Пет 3:9, Рум 12:14

+ 5:45 КФ 14:17

+ 5:48 Мат 19:21, Яъқ 1:4, Эфс 5:1, Кул 1:28

+ 6:1 1Юҳ 2:29

+ 6:2 Луқ 6:24

• 6:5 Луқ 11:2-4

+ 6:5 Луқ 18:11

+ 6:10 Мат 26:42

+ 6:13 Мат 26:41, Юҳ 17:15, 2Тас 3:3

+ 6:14 Марқ 11:25-26, Эфс 4:32, Кул 3:13

+ 6:15 Мат 18:35, Яъқ 2:13

• 6:19 Луқ 11:34-36, Луқ 12:22-34

+ 6:19 1Тим 3:3, 1Тим 6:9, Ибр 13:5, Яъқ 5:2-3

+ 6:20 Мат 19:21, 1Пет 1:4

+ 6:24 Луқ 16:13

+ 6:25 Флп 4:6, 1Пет 5:7

+ 6:26 Мат 10:31, Мат 12:12

+ 6:30 Мат 8:26, Мат 14:31, Мат 16:8

• 7:1 Луқ 6:37-38, Луқ 6:41-42

+ 7:1 Рум 14:10, 1Қур 4:5, Яъқ 4:12

+ 7:2 Марқ 4:24, Рум 2:1

+ 7:6 Мат 15:26

• 7:7 Луқ 11:9-13

+ 7:8 Мат 18:19, Мат 21:22, Марқ 11:24, Юҳ 14:13-14, 1Юҳ 3:22, 1Юҳ 5:14

+ 7:11 Мат 12:34

+ 7:12 Луқ 6:31, Мат 22:40, Ғал 5:14

• 7:13 Луқ 13:24

• 7:15 Луқ 6:43-44, Луқ 13:25-27

+ 7:15 Мат 24:11, Марқ 13:22, КФ 13:6, 2Пет 2:1, 1Юҳ 4:1, КФ 20:29

+ 7:16 Яъқ 2:18

+ 7:17 Мат 12:33-35

+ 7:19 Мат 3:10

+ 7:22 Мат 25:11, Луқ 6:46, Юҳ 13:13, Марқ 9:38, Луқ 9:49

+ 7:23 Мат 25:41

• 7:24 Луқ 6:47-49

+ 7:29 Марқ 1:22, Луқ 4:32

• 8:1 Марқ 1:40-45, Луқ 5:12-16

+ 8:2 Марқ 9:22

+ 8:4 Мат 9:30, Мат 17:9, Марқ 1:34, Луқ 17:14

• 8:5 Луқ 7:1-10

+ 8:10 КФ 10:2

+ 8:11 Луқ 13:29, Луқ 16:23, Эфс 3:6

+ 8:12 Мат 13:42, Мат 22:13, Мат 22:30, Мат 24:51, Мат 25:13, Луқ 13:28

+ 8:13 Мат 9:29, Юҳ 4:53

• 8:14 Марқ 1:29-34, Луқ 4:38-41

+ 8:14 1Қур 9:5

+ 8:15 Марқ 5:41, Марқ 9:27, КФ 3:7, КФ 9:41

• 8:18 Луқ 9:57-62

+ 8:18 Марқ 4:35, Луқ 8:22

• 8:23 Марқ 4:35-41, Луқ 8:22-25

+ 8:26 Мат 6:30,

• 8:28 Марқ 5:1-20, Луқ 8:26-39

+ 8:29 Марқ 1:23-24, Луқ 4:34

+ 8:34 Луқ 5:8, КФ 16:39

• 9:1 Марқ 2:1-12, Луқ 5:17-26

+ 9:1 Мат 4:13

+ 9:2 Марқ 6:55, Мат 8:10, Марқ 10:52, Луқ 7:48

+ 9:3 Мат 26:65, Юҳ 10:33

• 9:9 Марқ 2:13-17, Луқ 5:27-32

+ 9:11 Мат 11:19, Луқ 15:2

+ 9:13 Луқ 15:7, 1Тим 1:15

• 9:14 Марқ 2:18-22, Луқ 5:33-39

+ 9:14 Мат 11:2, Мат 14:12, Луқ 11:1, Юҳ 1:35, Луқ 18:12

+ 9:15 Мат 25:1-13, Юҳ 3:29, Ошк 19:7, Ошк 21:2, Марқ 14:7, Луқ 17:22, Юҳ 16:20

• 9:18 Марқ 5:21-43, Луқ 8:40-56

+ 9:21 Марқ 3:10

+ 9:22 Марқ 10:52, Луқ 7:50, Эфс 2:8

+ 9:24 Юҳ 11:11

+ 9:25 КФ 9:40, Марқ 1:31, Марқ 9:27, КФ 3:7, КФ 9:41

+ 9:27 Мат 22:42, Луқ 1:32, Мат 20:29-34

+ 9:29 Мат 8:13

+ 9:30 Мат 8:4, Мат 12:16, Мат 17:9, Марқ 1:44

+ 9:31 Марқ 1:45, Марқ 7:36

+ 9:34 Мат 10:25, Мат 12:24

+ 9:36 Марқ 8:2, Марқ 6:34

+ 9:38 Луқ 10:2, Юҳ 4:35

• 10:1 Марқ 3:13-19, Марқ 6:7-13, Луқ 6:12-16, Луқ 9:1-6, Луқ 10:1-12

+ 10:6 Мат 15:24, 1Пет 2:25

+ 10:7 Мат 3:2, Мат 4:17

+ 10:8 Мат 8:2, КФ 20:35

+ 10:10 1Тим 5:18

+ 10:14 КФ 13:51

• 10:16 Марқ 13:9-13, Луқ 12:2-12, Луқ 21:12-17

+ 10:16 Луқ 10:3,

+ 10:18 КФ 17:6, КФ 18:12, КФ 24:1, КФ 25:6,

+ 10:21 Мат 24:10

+ 10:22 Мат 24:9, Юҳ 15:18, Яъқ 5:11, Ғал 6:9, Ошк 2:10

+ 10:23 КФ 8:1, КФ 14:6

+ 10:24 Луқ 6:40, Юҳ 13:16

+ 10:25 Мат 9:34, Мат 12:24

+ 10:26 Марқ 4:21, Луқ 8:17, Луқ 12:2

+ 10:31 Мат 6:26, Мат 12:12

+ 10:32 Рум 10:9, Ошк 3:5

+ 10:33 Мат 25:12, 1Юҳ 2:23, 2Тим 2:12

• 10:34 Луқ 12:51-53, Луқ 14:26-27

+ 10:34 КФ 14:4

+ 10:38 Мат 16:24-25, Марқ 8:34-35, Луқ 9:23

+ 10:39 Юҳ 12:25

+ 10:40 Мат 25:40, Луқ 10:16, Юҳ 12:44, Юҳ 13:20, Ғал 4:14

+ 10:42 Марқ 9:41, Ибр 6:10

• 11:1 Луқ 7:18-35

+ 11:2 Мат 14:3, Луқ 3:19-20, Юҳ 3:24, Юҳ 4:25, Юҳ 6:14, Юҳ 11:27

+ 11:6 Юҳ 6:61, Юҳ 16:1

+ 11:7 Мат 3:1

+ 11:9 Мат 14:5, Мат 21:26

+ 11:10 Марқ 1:2

+ 11:11 Луқ 1:15

+ 11:12 Луқ 16:16

+ 11:14 Мат 17:12-13, Луқ 1:17

+ 11:15 Ошк 2:7

+ 11:18 Мат 3:4, Луқ 1:15

+ 11:19 Юҳ 2:1, Юҳ 12:2, Мат 9:10-11

• 11:20 Луқ 10:13-15

+ 11:21 Марқ 6:45, Марқ 8:21, Марқ 3:7

+ 11:22 Мат 15:21

• 11:25 Луқ 10:21-22

+ 11:27 Юҳ 13:3, Юҳ 17:2, Юҳ 6:46, Юҳ 7:29, Юҳ 8:19, Юҳ 10:15

+ 11:28 Юҳ 7:37

+ 11:30 1Юҳ 5:3

• 12:1 Марқ 2:23-28, Луқ 6:1-5

+ 12:6 Мат 12:41

• 12:9 Марқ 3:1-6, Луқ 6:6-11

+ 12:10 Луқ 11:54, Луқ 20:20

+ 12:12 Мат 6:26, Мат 10:31

+ 12:16 Мат 8:4, Мат 9:30

• 12:22 Марқ 3:20-30, Луқ 11:14-23

+ 12:23 Мат 9:27

+ 12:24 Мат 9:34, Мат 10:25

+ 12:27 Марқ 9:38, КФ 19:13

+ 12:30 Марқ 9:40

+ 12:31 Марқ 3:29, Луқ 12:10

+ 12:33 Мат 7:17-20, Луқ 6:43-45

+ 12:34 Мат 3:7, Мат 23:33, Мат 7:11, Мат 15:18, Яъқ 3:6

+ 12:36 Рум 14:12

+ 12:37 Мат 5:22, Яъқ 3:2-12

• 12:38 Марқ 8:11-12, Луқ 11:29-32

+ 12:38 1Қур 1:22

+ 12:39 Мат 16:4

+ 12:41 Рум 2:27, Мат 12:6

• 12:43 Луқ 11:24-26

+ 12:45 2Пет 2:20

• 12:46 Марқ 3:31-35, Луқ 8:19-21

+ 12:46 Мат 13:55, Юҳ 2:12, Юҳ 7:3, КФ 1:14, 1Қур 9:5, Ғал 1:19

+ 12:50 Юҳ 15:14, Ибр 2:11

• 13:1 Марқ 4:1-9, Луқ 8:4-8

+ 13:9 Мат 11:15

• 13:10 Марқ 4:10-12, Луқ 8:9-10

+ 13:11 Мат 19:11

+ 13:12 Мат 25:29

+ 13:15 Юҳ 12:40, КФ 28:26-27

+ 13:16 Луқ 10:23-24

+ 13:17 Ибр 11:13, 1Пет 1:10-12

• 13:18 Марқ 4:13-20, Луқ 8:11-15

+ 13:21 Ғал 1:6, Ибр 6:4

+ 13:22 Мат 6:25, Марқ 10:23, 1Тим 6:10

+ 13:23 Юҳ 15:5

+ 13:30 Мат 3:12

• 13:31 Марқ 4:30-34, Луқ 13:18-21

+ 13:32 Мат 17:20, Луқ 17:6,

+ 13:33 1Қур 5:6, Ғал 5:9

+ 13:38 Юҳ 8:44

+ 13:39 Ошк 14:15-16

+ 13:41 Мат 24:31

+ 13:42 Юҳ 15:6, Ошк 20:15, Мат 8:12

+ 13:43 Мат 11:15

+ 13:47 Мат 4:19

+ 13:48 Юҳ 21:11

+ 13:49 Мат 25:32

+ 13:50 Мат 8:12

• 13:53 Марқ 6:1-6, Луқ 4:16-30

+ 13:54 Мат 2:23, Луқ 2:39, Луқ 4:23, Марқ 1:21

+ 13:55 Юҳ 6:42, Мат 12:46

+ 13:57 Мат 11:6, Юҳ 4:44

• 14:1 Марқ 6:14-29, Луқ 9:7-9

+ 14:2 Мат 16:14

+ 14:3 Мат 4:12, Мат 11:2, Луқ 3:19-20, Юҳ 3:24

+ 14:5 Мат 11:9, Мат 21:26

+ 14:12 Мат 9:14

• 14:13 Марқ 6:30-44, Луқ 9:10-17, Юҳ 6:1-14

+ 14:21 Мат 15:38

• 14:22 Марқ 6:45-56, Юҳ 6:15-21

+ 14:23 Марқ 1:35, Луқ 4:42, Луқ 5:16

+ 14:26 Луқ 24:37

+ 14:31 Мат 6:30

+ 14:33 Луқ 1:35

+ 14:34 Марқ 6:53, Луқ 5:1

• 15:1 Марқ 7:1-23

+ 15:2 Луқ 11:38

+ 15:3 Ғал 1:14

+ 15:7 Мат 23:13, КФ 28:25

+ 15:9 Кул 2:22

+ 15:11 КФ 10:15

+ 15:13 Яҳ 1:12

+ 15:14 Мат 23:16, Луқ 6:39

+ 15:18 Мат 12:34, Яъқ 3:6

+ 15:19 Ғал 5:19-21, 1Қур 6:9-10

• 15:21 Марқ 7:24-30

+ 15:22 Мат 9:27, Луқ 1:32

+ 15:24 Мат 10:6, 1Пет 2:25

+ 15:26 Мат 7:6

• 15:29 Марқ 7:31

+ 15:32 Мат 9:36

+ 15:38 Мат 14:21

• 16:1 Марқ 8:11-13, Луқ 12:54-56

+ 16:1 Мат 3:7, 1Қур 1:22

+ 16:4 Мат 12:39

• 16:5 Марқ 8:14-21

+ 16:6 Луқ 12:1, 1Қур 5:7-8

+ 16:8 Мат 6:30

+ 16:9 Мат 14:13-21

+ 16:10 Мат 15:36-37

• 16:13 Марқ 8:27-30, Луқ 9:18-21

+ 16:14 Мат 14:2,

+ 16:17 1Қур 2:13

+ 16:18 Марқ 3:16, Юҳ 1:42, Эфс 2:20

+ 16:20 Мат 9:30

• 16:21 Марқ 8:31, Луқ 9:22-27

+ 16:21 Луқ 17:25, Марқ 9:31, Марқ 10:34, Юҳ 2:19

+ 16:23 Мат 4:10, Флп 3:19

+ 16:24 Мат 10:38-39

+ 16:25 Мат 19:29

+ 16:27 Мат 24:30, Мат 25:31, 1Тас 4:16, Ошк 2:23

+ 16:28 Мат 24:34, Юҳ 21:22

• 17:1 Марқ 9:2-13, Луқ 9:28-36

+ 17:1 Марқ 5:37, Марқ 14:33

+ 17:2 Ошк 1:16

+ 17:5 Мат 3:17, 2Пет 1:17

+ 17:9 Мат 8:4, Мат 9:30, Марқ 1:44

+ 17:13 Мат 11:14, Луқ 1:17

• 17:14 Марқ 9:14-29, Луқ 9:37-43

+ 17:18 Марқ 1:26, КФ 8:7

+ 17:20 Мат 13:31, Луқ 17:6, Марқ 11:23

• 17:22 Марқ 9:30-32, Луқ 9:43-45

+ 17:23 Мат 16:21, Мат 20:19

+ 17:24 Марқ 9:33, Мат 22:17

+ 17:27 Рум 13:7

• 18:1 Марқ 9:33-37, Марқ 9:42-48, Луқ 9:46-48, Луқ 17:1-2

+ 18:3 1Қур 14:20, Мат 19:16

+ 18:5 Мат 10:40, Луқ 10:16, Юҳ 13:20

+ 18:7 Мат 26:24

+ 18:8 Мат 5:30, Мат 25:41, Ошк 20:10

+ 18:9 Мат 5:29

• 18:10 Луқ 15:3-7

+ 18:14 Юҳ 6:39

• 18:15 Луқ 17:3

+ 18:15 Яъқ 5:19, Ғал 6:1

+ 18:16 2Қур 13:1

+ 18:17 Мат 5:46-47, Тит 3:10

+ 18:19 Мат 7:7-8

+ 18:21 Луқ 17:4

+ 18:35 Мат 6:15, Яъқ 2:13

• 19:1 Марқ 10:1-12

+ 19:5 Эфс 5:31

+ 19:6 1Қур 6:16, 1Қур 7:10

+ 19:9 Мат 5:32, 1Қур 7:10

+ 19:11 Марқ 4:11, 1Қур 7:7, 1Тим 5:14

• 19:13 Марқ 10:13-16, Луқ 18:15-17

+ 19:14 Мат 18:3

• 19:16 Марқ 10:17-31, Луқ 18:18-30

+ 19:16 Луқ 10:25

+ 19:17 Рум 10:5, Ғал 3:12

+ 19:20 Флп 3:6

+ 19:21 Мат 5:48, Луқ 12:33, Мат 6:20, 1Пет 1:4

+ 19:26 Марқ 14:36

+ 19:27 Мат 4:20-22

+ 19:28 Мат 16:27, Мат 25:31, Луқ 22:30, 1Қур 6:2, Ошк 3:21

+ 19:29 Мат 16:25

+ 19:30 Мат 20:16, Луқ 13:30

+ 20:16 Мат 19:30, Луқ 13:30

• 20:17 Марқ 10:32-34, Луқ 18:31-34

+ 20:19 Мат 16:21, Мат 17:23

• 20:20 Марқ 10:35-45

+ 20:20 Мат 10:2, Марқ 1:19

+ 20:21 Мат 19:28

+ 20:22 Мат 26:39, Юҳ 18:11

+ 20:26 1Пет 5:3, Мат 23:11, Марқ 9:35

+ 20:28 Юҳ 13:4-5, Юҳ 11:51, 1Пет 1:18-19, Рум 4:25, Ғал 1:4, 1Тим 2:6, Тит 2:14

• 20:29 Марқ 10:46-52, Луқ 18:35-43

+ 20:30 Мат 9:27-31

+ 20:34 Луқ 7:13

• 21:1 Марқ 11:1-11, Луқ 19:28-38, Юҳ 12:12-19

+ 21:1 КФ 1:12

+ 21:4 Юҳ 12:15, Мат 1:23, Мат 26:56, Юҳ 19:36

+ 21:9 Мат 9:27, Мат 23:39

+ 21:11 Луқ 7:16

• 21:12 Марқ 11:15-19, Луқ 19:45-48, Юҳ 2:13-22

+ 21:12 Луқ 2:24

+ 21:15 Мат 9:27

+ 21:16 Луқ 19:39,

+ 21:17 Луқ 19:29, Луқ 24:50, Юҳ 11:18

• 21:18 Марқ 11:12-14, Марқ 11:20-24

+ 21:18 Мат 4:2

+ 21:19 Мат 24:32, Луқ 13:6

+ 21:21 Мат 17:20, Яъқ 1:6, 1Қур 13:2

+ 21:22 Мат 7:8, Мат 17:20, 1Қур 13:2

• 21:23 Марқ 11:27-33, Луқ 20:1-8

+ 21:23 КФ 4:7

+ 21:25 Мат 3:6, Луқ 7:30

+ 21:26 Мат 11:9, Мат 14:5

+ 21:32 Луқ 7:29

• 21:33 Марқ 12:1-12, Луқ 20:9-19

+ 21:33 Марқ 13:34

+ 21:35 Мат 22:6, Мат 23:34, Ибр 11:36-37

+ 21:37 Мат 3:17, Ибр 1:1

+ 21:38 Ибр 1:2

+ 21:39 Ибр 13:12

+ 21:41 КФ 13:46

+ 21:42 КФ 4:11, 1Пет 2:7

+ 21:46 Марқ 11:18, Марқ 11:32

• 22:1 Луқ 14:15-24

+ 22:1 Мат 13:34

+ 22:2 Мат 25:10, Ошк 19:7, Ошк 21:2

+ 22:6 Мат 21:35, Мат 23:34, Ибр 11:36-37

+ 22:7 Мат 21:41

+ 22:8 Мат 10:11, КФ 13:46, Ошк 3:4

+ 22:13 Мат 8:12

• 22:15 Марқ 12:13-17, Луқ 20:20-26

+ 22:15 Луқ 11:54

+ 22:16 Кул 3:25

+ 22:17 Мат 17:24-25

+ 22:18 Марқ 7:6, Луқ 12:1

+ 22:21 Рум 13:7

• 22:23 Марқ 12:18-27, Луқ 20:27-40

+ 22:23 КФ 4:1, КФ 23:8

• 22:34 Марқ 12:28-34, Луқ 10:25-28

+ 22:39 Мат 19:19

+ 22:40 Мат 7:12, Ғал 5:14

• 22:41 Марқ 12:35-37, Луқ 20:41-44

+ 22:42 Мат 9:27

+ 22:44 КФ 2:34-35

+ 22:46 Луқ 20:40

• 23:1 Марқ 12:38-40, Луқ 11:37-52, Луқ 20:45-47

+ 23:3 Рум 2:17-23

+ 23:6 Луқ 14:7-8

+ 23:8 Яъқ 3:1, Луқ 22:32, Флм 1:16

+ 23:11 Мат 20:26, Марқ 9:35, Марқ 10:43

+ 23:12 Луқ 14:11, Луқ 18:14

+ 23:13 Мат 15:7

+ 23:16 Мат 15:14

+ 23:27 КФ 23:1,

+ 23:30 КФ 7:52

+ 23:33 Мат 3:7, Мат 12:34

+ 23:34 Мат 21:35, Мат 22:6, Ибр 11:36-37, Мат 10:17, Марқ 13:9, Луқ 21:12

+ 23:35 1Юҳ 3:12, Ибр 11:4, Ошк 18:24

• 23:37 Луқ 13:34-35

+ 23:37 КФ 7:52,

+ 23:39 Мат 21:9

• 24:1 Марқ 13:1-13, Луқ 21:5-19

+ 24:2 Луқ 19:44

+ 24:4 1Юҳ 3:7, Кул 2:8, 2Тас 2:3

+ 24:7 Ошк 6:4, КФ 11:28, Ошк 6:8, Ошк 6:12

+ 24:9 Мат 10:22, Юҳ 15:18

+ 24:10 Мат 10:21

+ 24:11 Мат 7:15

+ 24:13 Яъқ 5:11, Ошк 2:10

+ 24:14 Мат 28:19, Рум 10:18, Кул 1:6, Кул 1:23

• 24:15 Марқ 13:14-23, Луқ 21:20-24

+ 24:17 Луқ 17:31

+ 24:19 Луқ 23:29

+ 24:21 Ошк 16:18

+ 24:22 Луқ 18:7

+ 24:23 Луқ 17:23

+ 24:24 2Тас 2:9, Ошк 13:13, Ошк 16:14

+ 24:25 Юҳ 13:19, Юҳ 14:29

+ 24:27 Луқ 17:24

+ 24:28 Луқ 17:37

• 24:29 Марқ 13:24-27, Луқ 21:25-28

+ 24:29 КФ 2:20, Ошк 6:13

+ 24:30 Мат 16:27,

+ 24:31 1Қур 15:52, 1Тас 4:16, Ошк 11:15, Мат 13:41, 2Тас 2:1

• 24:32 Марқ 13:28-31, Луқ 21:29-33

+ 24:34 Мат 16:28

+ 24:35 2Пет 3:10

• 24:36 Марқ 13:32-37, Луқ 12:38-40, Луқ 17:26-30, Луқ 17:34-36

+ 24:42 Мат 25:13

+ 24:43 2Пет 3:10, 1Тас 5:2

+ 24:44 Ошк 3:3, Ошк 16:15

• 24:45 Луқ 12:42-48

+ 24:46 Мат 25:21, Юҳ 13:17

+ 24:48 Мат 25:5

+ 24:51 Мат 8:12

+ 25:1 Мат 9:15, Юҳ 3:29, Ошк 19:7, Ошк 21:2

+ 25:5 Мат 24:48

+ 25:10 Мат 22:2

+ 25:11 Мат 7:22, Луқ 6:46, Луқ 13:25

+ 25:12 Мат 10:33

+ 25:13 1Қур 16:13, Мат 24:36, Мат 24:42

• 25:14 Луқ 19:12-27

+ 25:19 Рум 14:12

+ 25:21 Луқ 16:10, Ибр 12:2

+ 25:29 Мат 13:12

+ 25:30 Мат 8:12

+ 25:31 Мат 16:27, Мат 19:28

+ 25:32 2Қур 5:10, Мат 13:49

+ 25:34 Ошк 21:7

+ 25:35 Луқ 3:11, Яъқ 2:15-16

+ 25:36 2Тим 1:16-18

+ 25:40 Мат 10:40

+ 25:41 Мат 7:23, Марқ 9:43-44, Яҳ 1:7, Ошк 20:10

+ 25:45 Луқ 10:16

• 26:1 Марқ 14:1-2, Луқ 22:1-2, Юҳ 11:45-53

• 26:6 Марқ 14:3-9, Луқ 7:36-50, Юҳ 12:1-8

+ 26:6 Мат 21:17, Юҳ 11:1, Юҳ 11:18,

+ 26:11 Мат 9:15, Юҳ 7:33

+ 26:12 Юҳ 19:40

+ 26:13 Мат 24:14

• 26:14 Марқ 14:10-11, Луқ 22:3-6

+ 26:14 Юҳ 13:2, КФ 1:16

• 26:17 Марқ 14:12-21, Луқ 22:7-14, Луқ 22:21-23, Юҳ 13:21-30

+ 26:21 Юҳ 13:18

+ 26:24 Мат 18:7

• 26:26 Марқ 14:22-26, Луқ 22:15-20, 1Қур 11:23-25

+ 26:26 Юҳ 6:51, 1Қур 10:16, Ибр 10:10

+ 26:30 Луқ 22:39

• 26:31 Марқ 14:27-31, Луқ 22:31-34, Юҳ 13:36-38

+ 26:31 Юҳ 16:32

+ 26:32 Мат 28:7

+ 26:35 Юҳ 11:16, Юҳ 21:19

• 26:36 Марқ 14:32-42, Луқ 22:39-46

+ 26:37 Марқ 5:37, Марқ 9:2

+ 26:38 Юҳ 12:27

+ 26:39 Ибр 5:7, Марқ 10:38, Юҳ 18:11, Юҳ 5:30, Юҳ 6:38, Ғал 1:4

+ 26:41 Мат 6:13, 1Пет 4:7

+ 26:42 Мат 6:10

+ 26:45 Юҳ 2:4, Мат 16:21, Мат 17:22, Мат 20:18

• 26:47 Марқ 14:43-50, Луқ 22:47-53, Юҳ 18:3-12

+ 26:47 КФ 1:16

+ 26:51 Луқ 22:38

+ 26:52 Ошк 13:10

+ 26:55 Мат 21:23, Луқ 21:37

+ 26:56 Мат 1:22-23, Мат 21:4, Юҳ 19:36, Мат 26:31, Юҳ 16:32

• 26:57 Марқ 14:53-65, Луқ 22:54-55, Луқ 22:63-71, Юҳ 18:13-14, Юҳ 18:19-24

+ 26:61 Марқ 15:29, Юҳ 2:19

+ 26:62 Мат 27:13

+ 26:64 Мат 16:27, Мат 24:30, Ибр 1:13

+ 26:65 КФ 14:14, Мат 9:3, Юҳ 10:36

• 26:69 Марқ 14:66-72, Луқ 22:56-62, Юҳ 18:15-18, Юҳ 18:25-27

+ 26:75 Мат 26:34

• 27:1 Марқ 15:1, Луқ 23:1-2, Юҳ 18:28-32

+ 27:2 Луқ 3:1, Луқ 13:1, КФ 3:13, 1Тим 6:13

• 27:3 КФ 1:18-19

+ 27:6 Марқ 12:41, Юҳ 8:20

+ 27:9 Мат 2:17

• 27:11 Марқ 15:2-5, Луқ 23:3-5, Юҳ 18:33-38

+ 27:11 Мат 2:2

+ 27:13 Мат 26:62

• 27:15 Марқ 15:6-15, Луқ 23:13-25, Юҳ 18:39

+ 27:18 Юҳ 12:19

+ 27:20 КФ 3:14

+ 27:23 Луқ 23:41, Ибр 4:15

+ 27:25 1Тас 2:16

+ 27:26 Мат 20:19

• 27:27 Марқ 15:16-20, Юҳ 19:2-3

+ 27:30 Мат 20:19

• 27:32 Марқ 15:21-32, Луқ 23:26-43, Юҳ 19:17-27

+ 27:40 Марқ 14:58, Юҳ 2:19, Мат 4:3-6

+ 27:42 Юҳ 10:18, Юҳ 1:49, Юҳ 12:13, Юҳ 20:29

• 27:45 Марқ 15:33-41, Луқ 23:44-49, Юҳ 19:28-30

+ 27:46 КФ 3:1,

+ 27:52 Юҳ 5:21, Юҳ 5:25

+ 27:56 Луқ 8:2, Мат 20:20

• 27:57 Марқ 15:42-47, Луқ 23:50-56, Юҳ 19:38-42

+ 27:63 Мат 16:21, Мат 17:23, Мат 20:19

+ 27:66 Ошк 20:3

• 28:1 Марқ 16:1-8, Луқ 24:1-12, Юҳ 20:1-10

+ 28:1 Луқ 8:2, Мат 27:61

+ 28:2 Мат 27:60

+ 28:3 Марқ 9:3, КФ 1:10

+ 28:4 Ошк 1:17

+ 28:7 Мат 26:32

+ 28:9 Юҳ 20:19, Юҳ 20:21, Мат 28:17, Луқ 24:52

+ 28:10 Мат 12:50, Юҳ 20:17, Рум 8:29, Ибр 2:11

• 28:16 Марқ 16:14-18, Луқ 24:36-49, Юҳ 20:19-23

+ 28:17 Юҳ 20:25

+ 28:18 Мат 11:27, Юҳ 17:2

+ 28:19 2Қур 13:13, Юҳ 4:1-2, КФ 8:13, Кул 1:23

+ 28:20 Юҳ 14:15, Мат 13:39

• 1:1 Мат 3:1-12, Луқ 3:1-9, Юҳ 1:19-28

+ 1:2 Мат 11:10, Луқ 7:27

+ 1:4 Луқ 1:80, Юҳ 1:6

+ 1:5 КФ 19:18

• 1:9 Мат 3:13, Луқ 3:21-22, Луқ 4:1-13

+ 1:9 Мат 2:23, Луқ 2:39

+ 1:10 КФ 7:56, Юҳ 1:32-33

+ 1:11 Марқ 9:7, Юҳ 12:28, Марқ 9:7, 2Пет 1:17

+ 1:13 1Тас 3:5, Луқ 22:43

• 1:14 Мат 4:18-22, Луқ 5:1-11

+ 1:15 Ғал 4:4, Мат 3:2

+ 1:16 Мат 14:34, Марқ 6:53, Юҳ 1:40-42

+ 1:17 Мат 13:47

+ 1:18 Марқ 10:28

• 1:21 Луқ 4:31-41

+ 1:21 Мат 4:13

+ 1:22 Мат 7:28-29

+ 1:24 Марқ 5:7, КФ 19:15, Юҳ 6:69

+ 1:26 Марқ 9:20, КФ 8:7

+ 1:27 КФ 17:19

+ 1:30 1Қур 9:5

+ 1:31 Марқ 5:41, Марқ 9:27, КФ 3:7, КФ 9:41

+ 1:34 Мат 12:16, Марқ 3:12

• 1:35 Луқ 4:42-44

+ 1:35 Мат 14:23, Луқ 5:16

• 1:40 Мат 8:1-4, Луқ 5:12-16

+ 1:40 Марқ 9:22

+ 1:42 Луқ 17:14

+ 1:43 Мат 9:30

+ 1:44 Луқ 17:14

+ 1:45 Марқ 7:36

• 2:1 Мат 9:1-8, Луқ 5:17-26

+ 2:1 Мат 4:13, Марқ 1:21

+ 2:4 Марқ 6:55

+ 2:5 Мат 8:10, Марқ 10:52, Луқ 7:48

+ 2:7 Марқ 14:64,

• 2:13 Мат 9:9-13, Луқ 5:27-32

+ 2:16 Луқ 15:2

+ 2:17 Луқ 15:7, 1Тим 1:15

• 2:18 Мат 9:14-17, Мат 12:1-8, Луқ 5:33

+ 2:18 Мат 11:2, Луқ 11:1, Юҳ 1:35, Луқ 18:12

+ 2:19 Мат 25:1-13, Юҳ 3:29, Ошк 19:7, Ошк 21:2

+ 2:20 Марқ 14:7, Луқ 17:22

• 3:1 Мат 12:9-14, Луқ 6:6-11

+ 3:1 Марқ 1:21

+ 3:2 Луқ 14:1, Луқ 20:20

+ 3:4 Луқ 14:3

+ 3:5 Эфс 4:18,

+ 3:7 Мат 11:21

+ 3:10 Марқ 5:28

+ 3:11 Мат 14:33, Марқ 1:24

+ 3:12 Мат 12:16, Марқ 1:34

• 3:13 Мат 10:1-4, Луқ 6:12-16

+ 3:16 Мат 16:18, Юҳ 1:42

+ 3:17 Марқ 1:19

+ 3:18 Мат 9:9

+ 3:19 Марқ 14:10, Марқ 14:44

• 3:20 Мат 12:22-32, Луқ 11:14-23, Луқ 12:10

+ 3:20 Марқ 6:31

+ 3:21 2Қур 5:13

+ 3:22 Мат 9:34, Мат 10:25

+ 3:29 Луқ 12:10, 1Юҳ 5:16, Ибр 10:26, Ибр 10:29

• 3:31 Мат 12:46-50, Луқ 8:19-21

+ 3:31 Марқ 6:3, Юҳ 2:12, Юҳ 7:3, КФ 1:14, 1Қур 9:5, Ғал 1:19

+ 3:35 Юҳ 15:14, Ибр 2:11

• 4:1 Мат 13:1-23, Луқ 8:4-15

+ 4:9 Мат 11:15, Ошк 2:7

• 4:10 Мат 13:18-23, Луқ 8:11-15

+ 4:11 Мат 19:11, 1Қур 5:12-13

+ 4:12 Юҳ 12:40, КФ 28:26-27

+ 4:14 КФ 8:4

+ 4:17 Ғал 1:6, Ибр 6:4

+ 4:19 Мат 6:25, Марқ 10:23, 1Тим 6:10

+ 4:20 Юҳ 15:5

• 4:21 Луқ 8:16-18

+ 4:21 Мат 5:15, Луқ 11:33

+ 4:22 Мат 10:26, Луқ 12:2

+ 4:23 Мат 11:15, Марқ 4:9

+ 4:24 Мат 7:2

+ 4:29 Мат 13:38, Ошк 14:15

• 4:30 Мат 13:31-35, Луқ 13:18-19

+ 4:31 Мат 17:20, Луқ 17:6

• 4:35 Мат 8:23-27, Луқ 8:22-25

+ 4:35 Мат 8:18, Луқ 8:22

+ 4:37 КФ 27:14

• 5:1 Мат 8:28-34, Луқ 8:26-39

+ 5:7 Марқ 1:24

+ 5:17 Луқ 5:8, КФ 16:39

+ 5:20 Мат 4:25, Марқ 7:31

• 5:21 Мат 9:18-26, Луқ 8:40-56

+ 5:22 Луқ 13:14, КФ 13:15, КФ 18:8

+ 5:28 Марқ 3:10

+ 5:30 Луқ 5:17, Луқ 6:19

+ 5:34 Марқ 10:52

+ 5:37 Марқ 9:2, Марқ 14:33

+ 5:39 Юҳ 11:11

+ 5:41 Марқ 1:31, Марқ 9:27, КФ 3:7, КФ 9:41, Луқ 7:14

+ 5:43 Марқ 1:44, Марқ 9:9

• 6:1 Мат 13:53-58, Луқ 4:16-30

+ 6:1 Мат 2:23, Луқ 2:39, Луқ 4:23

+ 6:2 Марқ 1:21

+ 6:3 Мат 11:6

+ 6:4 Юҳ 4:44

• 6:7 Мат 10:1, Мат 10:5-15, Луқ 9:1-6

+ 6:7 Марқ 3:13-18

+ 6:11 КФ 13:51

+ 6:12 Марқ 1:15

+ 6:13 Яъқ 5:14

• 6:14 Мат 14:1-12, Луқ 9:7-9

+ 6:14 Марқ 8:28

+ 6:15 Мат 21:11

+ 6:17 Мат 11:2, Луқ 3:19-20, Юҳ 3:24

+ 6:29 Марқ 2:18

• 6:30 Мат 14:13-21, Луқ 9:10-17, Юҳ 6:1-14

+ 6:30 Марқ 6:7

+ 6:31 Марқ 3:20

+ 6:34 Мат 9:36

• 6:45 Мат 14:22-36, Юҳ 6:15-21

+ 6:45 Мат 11:21, Марқ 8:22

+ 6:46 Луқ 6:12, Луқ 9:28

+ 6:49 Луқ 24:37

+ 6:52 Марқ 6:41, Марқ 8:17, Юҳ 12:40, 2Қур 3:14

+ 6:53 Мат 14:34, Луқ 5:1

+ 6:55 Марқ 2:4, КФ 5:15

+ 6:56 Марқ 5:27

• 7:1 Мат 15:1-20

+ 7:3 Ғал 1:14

+ 7:4 Ибр 9:10

+ 7:5 Луқ 11:38

+ 7:6 Мат 23:13

+ 7:7 Кул 2:22

+ 7:15 КФ 10:15, Тит 1:15

+ 7:19 КФ 10:15, КФ 11:9, Тит 1:15

+ 7:20 Мат 12:34, Яъқ 3:6

+ 7:21 Ғал 5:19-21, 1Қур 6:9-10

• 7:24 Мат 15:21-28

+ 7:26 КФ 21:2-3

+ 7:27 Мат 7:6

+ 7:31 Марқ 8:24, Марқ 5:20, Марқ 1:9

+ 7:33 Марқ 8:23, Юҳ 9:6

+ 7:36 Марқ 1:44-45

• 8:1 Мат 15:32-39

+ 8:2 Мат 9:36

• 8:11 Мат 16:1-4

+ 8:11 Луқ 11:16, 1Қур 1:22

• 8:14 Мат 16:5-12

+ 8:15 Луқ 12:1, 1Қур 5:7-8

+ 8:17 Марқ 6:52, Марқ 7:18

+ 8:19 Марқ 6:41-43

+ 8:20 Марқ 8:8

+ 8:22 Марқ 6:45

+ 8:23 Марқ 7:33, Юҳ 9:6

• 8:27 Мат 16:13-20, Луқ 9:18-21

+ 8:28 Марқ 6:14,

+ 8:29 Марқ 14:61-62, Юҳ 11:27

+ 8:30 Мат 9:30

• 8:31 Мат 16:21-28, Луқ 9:22-27

+ 8:31 Луқ 17:25, Марқ 9:31, Марқ 10:34, Юҳ 2:19

+ 8:32 Юҳ 16:25

+ 8:33 Мат 4:10, Флп 3:19

+ 8:34 Мат 10:38-39

+ 8:35 Марқ 10:29

+ 8:36 Луқ 12:20

+ 8:38 Рум 1:16, 2Тим 1:8,

+ 9:1 Марқ 13:30, Юҳ 21:22

• 9:2 Мат 17:1-13, Луқ 9:28-36

+ 9:2 Марқ 5:37, Марқ 14:33

+ 9:7 2Пет 1:17

+ 9:9 Марқ 1:44, Марқ 5:43

+ 9:13 Мат 11:14, Луқ 1:17

• 9:14 Мат 17:14-20, Луқ 9:37-43

+ 9:17 Луқ 11:14

+ 9:20 Марқ 1:26

+ 9:22 Марқ 1:40

+ 9:23 Мат 17:20-21

+ 9:26 Марқ 1:26

+ 9:27 Марқ 1:31, Марқ 5:41, КФ 3:7, КФ 9:41

• 9:30 Мат 17:22-23, Луқ 9:43-45

+ 9:31 Марқ 8:31, Марқ 10:32-34

+ 9:32 Марқ 6:52

• 9:33 Мат 18:1-9, Луқ 9:46-50, Луқ 22:24-30

+ 9:33 Мат 17:24

+ 9:35 Марқ 10:43-44

+ 9:36 Марқ 10:16

+ 9:37 Мат 10:40, Луқ 10:16, Юҳ 13:20

+ 9:38 Мат 7:22, Мат 12:27, КФ 19:13,

+ 9:40 Мат 12:30, Луқ 11:23

+ 9:41 Мат 10:42

+ 9:42 Луқ 17:2

+ 9:43 Мат 5:30, Мат 25:41, Ошк 20:10

+ 9:50 Мат 5:13, Луқ 14:34, Рум 12:18, 2Қур 13:11, 1Тас 5:13

• 10:1 Мат 19:1-12

+ 10:7 1Қур 6:16, Эфс 5:31, 1Қур 6:16

+ 10:9 1Қур 7:10

+ 10:12 Мат 5:32

• 10:13 Мат 19:13-15, Луқ 18:15-17

+ 10:15 Мат 18:3

+ 10:16 Марқ 9:36

• 10:17 Мат 19:16-30, Луқ 18:18-30

+ 10:17 Луқ 10:25

+ 10:19 1Қур 6:8

+ 10:20 Флп 3:6

+ 10:21 Луқ 12:33

+ 10:23 Марқ 4:19

+ 10:27 Марқ 14:36, Луқ 1:37

+ 10:28 Марқ 1:18-20

+ 10:29 Марқ 8:35, Луқ 14:26

+ 10:30 2Қур 12:10

+ 10:31 Мат 20:16, Луқ 13:30

• 10:32 Мат 20:17-19, Луқ 18:31-34

+ 10:34 Марқ 8:31, Марқ 9:31

• 10:35 Мат 20:20-28

+ 10:35 Марқ 1:19

+ 10:37 Мат 19:28

+ 10:38 Марқ 14:36, Юҳ 18:11, Луқ 12:50

+ 10:39 КФ 12:2, Ошк 1:9

+ 10:43 1Пет 5:3, Мат 23:11, Марқ 9:35

+ 10:45 Юҳ 13:4-5, Юҳ 11:51, Рум 4:25, Ғал 1:4, 1Тим 2:6, Тит 2:14, 1Пет 1:18-19

• 10:46 Мат 20:29-34, Луқ 18:35-43

+ 10:47 Луқ 1:32

+ 10:52 Марқ 5:34, Луқ 7:50, Луқ 17:19

• 11:1 Мат 21:1-11, Луқ 19:28-40, Юҳ 12:12-19

+ 11:1 КФ 1:12, Мат 21:17, Луқ 24:50, Юҳ 11:18

+ 11:10 Мат 23:39

• 11:12 Мат 21:18-19

+ 11:12 Мат 4:2

+ 11:13 Марқ 13:28, Луқ 13:6

• 11:15 Мат 21:12-17, Луқ 19:45-48, Юҳ 2:13-22

+ 11:15 Луқ 2:24

+ 11:18 Мат 21:46

+ 11:19 Луқ 21:37

• 11:20 Мат 21:19-22

+ 11:23 Мат 7:7, Мат 17:20, 1Қур 13:2

+ 11:24 Мат 7:7, Яъқ 1:6

+ 11:25 Мат 6:14, Кул 3:13

• 11:27 Мат 21:23-27, Луқ 20:1-8

+ 11:28 КФ 4:7

+ 11:30 Марқ 1:4

+ 11:31 Луқ 7:30

+ 11:32 Мат 11:9, Мат 14:5

• 12:1 Мат 21:33-46, Луқ 20:9-19

+ 12:1 Марқ 13:34

+ 12:5 Мат 22:6, Мат 23:34, Ибр 11:36-37, Ибр 11:36-37

+ 12:6 Мат 3:17, Ибр 1:1

+ 12:7 Ибр 1:2,

+ 12:8 Ибр 13:12

+ 12:9 КФ 13:46

+ 12:11 КФ 4:11, 1Пет 2:7

+ 12:12 Марқ 11:18, Марқ 11:32

• 12:13 Мат 22:15-22, Луқ 20:20-26

+ 12:13 Луқ 11:54

+ 12:14 Мат 17:24-25

+ 12:15 Марқ 7:6, Луқ 12:1

+ 12:17 Рум 13:7

• 12:18 Мат 22:23-33, Луқ 20:27-40

+ 12:18 Мат 3:7, КФ 23:8

• 12:28 Мат 22:34-40, Луқ 10:25-28

+ 12:31 Мат 19:19

+ 12:34 Луқ 20:40

• 12:35 Мат 22:41-46, Луқ 20:41-44

+ 12:35 Марқ 10:47, Луқ 1:32

+ 12:36 КФ 2:34-35

+ 12:37 Марқ 6:20

• 12:38 Мат 23:1-36, Луқ 20:45-47

+ 12:39 Луқ 11:43

• 12:41 Луқ 21:1-4

+ 12:41 Мат 27:6

+ 12:44 2Қур 8:1-3, 2Қур 8:12

• 13:1 Мат 24:1-14, Луқ 21:5-19

+ 13:2 Луқ 19:44

+ 13:5 1Юҳ 3:7, Кул 2:8, 2Тас 2:3

+ 13:8 Ошк 6:4, КФ 11:28, Ошк 6:8, Ошк 6:12

+ 13:9 КФ 17:6, КФ 18:12, КФ 24:1, КФ 25:6

+ 13:10 Мат 28:19, Рум 10:18, Кул 1:6

+ 13:11 КФ 4:8

+ 13:12 Мат 10:35-36

+ 13:13 Мат 10:22, Юҳ 15:18, Яъқ 5:11, Ошк 2:10

• 13:14 Мат 24:15-28, Луқ 21:20-24

+ 13:15 Луқ 17:31

+ 13:17 Луқ 23:29

+ 13:19 Ошк 16:18

+ 13:20 Луқ 18:7

+ 13:21 Луқ 17:23

+ 13:22 2Тас 2:9, Ошк 13:13, Ошк 16:14

+ 13:23 Юҳ 13:19, Юҳ 14:29

• 13:24 Мат 24:29-31, Луқ 21:25-28

+ 13:25 КФ 2:20, Ошк 6:13

+ 13:26 Мат 16:27

+ 13:27 Мат 13:41

• 13:28 Мат 24:32-35, Луқ 21:29-33

+ 13:30 Марқ 9:1

+ 13:31 2Пет 3:10

• 13:32 Мат 24:36-44, Луқ 17:26-30, Луқ 17:34-36

+ 13:33 Эфс 6:18, 1Тас 5:6, Мат 25:13

+ 13:34 Марқ 12:1

+ 13:35 Мат 25:13, 2Пет 3:10, 1Тас 5:2

+ 13:36 Мат 25:1-13

• 14:1 Мат 26:1-5, Луқ 22:1-2, Юҳ 11:45-53

+ 14:1 Юҳ 11:53

• 14:3 Мат 26:6-13, Луқ 7:36-50, Юҳ 12:1-8

+ 14:3 Мат 21:17, Юҳ 11:1, Юҳ 11:18,

+ 14:7 Марқ 2:20, Юҳ 7:33

+ 14:8 Юҳ 19:40

+ 14:9 Мат 24:14

• 14:10 Мат 26:14-16, Луқ 22:3-6

+ 14:10 Юҳ 13:2, КФ 1:16

• 14:12 Мат 26:17-30, Луқ 22:7-23, Юҳ 13:21-30

+ 14:12 1Қур 5:7

+ 14:18 Юҳ 13:18

+ 14:21 Мат 18:7

• 14:22 Мат 26:26-30, Луқ 22:15-20, 1Қур 11:23-25

+ 14:22 Юҳ 6:51, 1Қур 10:16

+ 14:26 Луқ 22:39

• 14:27 Мат 26:31-35, Луқ 22:31-34, Юҳ 13:36-38

+ 14:27 Юҳ 16:32

+ 14:28 Марқ 16:7

• 14:32 Мат 26:36-46, Луқ 22:39-46

+ 14:33 Марқ 5:37, Марқ 9:2

+ 14:34 Юҳ 12:27

+ 14:35 Ибр 5:7

+ 14:36 Марқ 10:27, Марқ 10:38, Юҳ 18:11, Юҳ 5:30, Юҳ 6:38

+ 14:38 Мат 6:13, 1Пет 4:7

+ 14:41 Юҳ 2:4, Марқ 9:31, Марқ 10:33

• 14:43 Мат 26:47-56, Луқ 22:47-53, Юҳ 18:3-12

+ 14:43 КФ 1:16

+ 14:47 Луқ 22:38

+ 14:49 Марқ 11:27, Мат 1:22-23, Мат 21:4, Юҳ 19:36

+ 14:50 Марқ 14:27, Юҳ 16:32

• 14:53 Мат 26:57-68, Луқ 22:54-55, Луқ 22:63-71, Юҳ 18:13-14, Юҳ 18:19-24

+ 14:58 2Қур 5:1, Марқ 15:29, Юҳ 2:19

+ 14:60 Марқ 15:4-5

+ 14:62 Мат 16:27, Мат 24:30, Ибр 1:13

+ 14:63 КФ 14:14

+ 14:64 Марқ 2:7, Юҳ 10:36,

+ 14:65 Марқ 10:34

• 14:66 Мат 26:69-75, Луқ 22:56-62, Юҳ 18:15-18, Юҳ 18:25-27

+ 14:72 Марқ 14:30

• 15:1 Мат 27:1-2, Мат 27:11-14, Луқ 23:1-5, Юҳ 18:28-38

+ 15:1 Луқ 3:1, Луқ 13:1, КФ 3:13, КФ 4:27, 1Тим 6:13

+ 15:2 Мат 2:2

+ 15:4 Марқ 14:60-61

• 15:6 Мат 27:15-26, Луқ 23:13-25, Юҳ 18:39

+ 15:10 Юҳ 12:19, КФ 5:17

+ 15:11 КФ 3:14

+ 15:14 Луқ 23:41, Ибр 4:15

+ 15:15 Марқ 10:34

• 15:16 Мат 27:27-31, Юҳ 19:2-3

+ 15:19 Марқ 10:34, Марқ 14:65

• 15:21 Мат 27:32-44, Луқ 23:26-43, Юҳ 19:17-27

+ 15:21 Рум 16:13

+ 15:29 Марқ 14:58, Юҳ 2:19

+ 15:31 Юҳ 10:18

+ 15:32 Юҳ 1:49, Юҳ 12:13, Юҳ 20:29

• 15:33 Мат 27:45-56, Луқ 23:44-49, Юҳ 19:28-30

+ 15:40 Луқ 8:2

• 15:42 Мат 27:57-61, Луқ 23:50-56, Юҳ 19:38-42

• 16:1 Мат 28:1-8, Луқ 24:1-12, Юҳ 20:1-10

+ 16:1 Марқ 15:40

+ 16:3 Марқ 15:46

+ 16:7 Марқ 14:28

• 16:9 Мат 28:9-10, Мат 28:16-20, Луқ 24:13-49, Юҳ 20:11-23

+ 16:9 Луқ 8:2

+ 16:11 Луқ 24:11

+ 16:15 КФ 1:8, Кул 1:23

+ 16:16 КФ 16:31, Рум 10:9, 1Пет 3:21, Юҳ 3:18

+ 16:17 Луқ 10:17, КФ 5:16, КФ 8:7, КФ 16:18, КФ 19:12, КФ 2:4, КФ 10:46, 1Қур 12:10, 1Қур 14:2

+ 16:18 Луқ 10:19, КФ 28:3-5, КФ 9:12, КФ 28:8

+ 16:19 Луқ 24:51, КФ 1:9, 1Тим 3:16, КФ 7:55-56, 1Пет 3:22, Рум 8:34, Эфс 1:20, Кул 3:1, Ибр 1:3, Ибр 8:1, Ибр 12:2, Ошк 3:21

+ 16:20 КФ 5:12

+ 1:3 КФ 1:1

+ 1:5 Мат 2:1,

+ 1:6 Флп 3:6

+ 1:13 КФ 10:4

+ 1:15 Луқ 7:28, Луқ 7:33, Ғал 1:15

+ 1:17 Мат 11:14, Мат 17:12-13, Марқ 1:2

+ 1:26 Мат 2:23, Юҳ 1:45, Мат 1:16

+ 1:31 Мат 1:20

+ 1:32 Марқ 11:10

+ 1:33 1Қур 15:24, Ошк 11:15

+ 1:35 Мат 18:20, Мат 14:33

+ 1:37 Марқ 10:27

+ 1:48 Луқ 11:27

+ 1:54 Рум 4:13, Ғал 3:16, Ибр 2:16

+ 1:69 КФ 3:21, Рум 1:2, Тит 1:1-2

+ 1:73 Ибр 6:13,

+ 1:76 Луқ 7:26, Луқ 20:6, Мат 3:3, Марқ 1:2-3

+ 1:77 Луқ 3:3

+ 1:79 Мат 4:16

+ 1:80 Луқ 3:2

• 2:1 Мат 1:18-25

+ 2:1 КФ 5:37

+ 2:4 Луқ 1:26-27,

+ 2:9 КФ 12:7

+ 2:11 Мат 1:21,

+ 2:13 Ошк 5:11

+ 2:14 Луқ 19:38

+ 2:19 Луқ 2:51

+ 2:30 Юҳ 8:12

+ 2:35 Юҳ 19:25

+ 2:37 КФ 13:2, КФ 14:23

+ 2:39 Мат 2:23, Луқ 1:26-27

+ 2:50 Луқ 9:45, Луқ 18:34

+ 2:51 Луқ 2:19

• 3:1 Мат 3:1-12, Марқ 1:1-8, Юҳ 1:19-28

+ 3:1 Луқ 13:1, Луқ 23:1, Луқ 9:7

+ 3:2 Мат 26:3, Юҳ 11:49, Луқ 1:63, Луқ 1:80, Юҳ 1:6-7

+ 3:7 Мат 12:34, Мат 23:33

+ 3:8 Луқ 16:24, Юҳ 8:33

+ 3:9 Луқ 13:9, Мат 7:19

+ 3:10 КФ 2:37, КФ 16:30

+ 3:11 Мат 25:35, Яъқ 2:15-16

+ 3:14 Луқ 19:8

+ 3:15 Юҳ 1:19-20

+ 3:17 Мат 13:30

+ 3:20 Мат 11:2, Мат 14:1-12, Марқ 6:17-18, Юҳ 3:24

• 3:21 Мат 3:13-17, Марқ 1:9-11

+ 3:21 КФ 7:56

+ 3:22 Юҳ 1:32-33, Марқ 9:7, Юҳ 12:28, Луқ 9:35, 2Пет 1:17

• 3:23 Мат 1:1-17

• 4:1 Мат 4:1-11, Марқ 1:12-13

+ 4:2 1Тас 3:5, Мат 21:18

+ 4:6 1Юҳ 5:19, Ошк 13:2

• 4:14 Мат 13:53-58, Марқ 6:1-6

+ 4:15 Марқ 1:21

+ 4:16 Мат 2:23, Луқ 2:39

+ 4:23 Мат 11:23, Марқ 2:1-12, Юҳ 4:46-53

+ 4:24 Юҳ 4:44

+ 4:25 Яъқ 5:17

+ 4:30 Юҳ 8:59, Юҳ 10:39

• 4:31 Марқ 1:21-28

+ 4:31 Мат 4:13

+ 4:32 Мат 7:28-29

+ 4:34 Мат 8:29, Марқ 1:23-24, Луқ 8:28, КФ 19:15

+ 4:35 Луқ 9:42, КФ 8:7

• 4:38 Мат 8:14-17, Марқ 1:29-34

+ 4:38 1Қур 9:5

+ 4:41 Мат 12:16, Марқ 3:12

• 4:42 Марқ 1:35-39

+ 4:42 Луқ 5:16

• 5:1 Мат 4:18-22, Марқ 1:16-20

* 5:1 Яке аз номҳои баҳри Ҷалил.

+ 5:1 Мат 14:34, Марқ 6:53

+ 5:4 Юҳ 21:6

+ 5:10 Мат 13:47

• 5:12 Мат 8:1-4, Марқ 1:40-45

+ 5:12 Марқ 9:22

+ 5:14 Мат 9:30, Мат 17:9, Марқ 1:34, Луқ 17:14

+ 5:16 Мат 14:23, Луқ 4:42

• 5:17 Мат 9:1-8, Марқ 2:1-12

+ 5:17 Луқ 6:19, Луқ 8:46

+ 5:20 Мат 8:10, Марқ 10:52, Луқ 7:48

+ 5:21 Мат 26:65,

• 5:27 Мат 9:9-17, Марқ 2:13-22

+ 5:29 Луқ 19:6

+ 5:30 Луқ 15:2

+ 5:32 Луқ 15:7, 1Тим 1:15

• 5:33 Мат 9:14-17, Марқ 2:18-22

+ 5:33 Мат 11:2, Луқ 11:1, Юҳ 1:35, Луқ 18:12

+ 5:34 Мат 25:1-13, Юҳ 3:29, Ошк 19:7, Ошк 21:2

+ 5:35 Марқ 14:7, Луқ 17:22

• 6:1 Мат 12:1-14, Марқ 2:23

+ 6:6 Марқ 1:21

+ 6:7 Луқ 14:1, Луқ 20:20

+ 6:9 Луқ 14:3

• 6:12 Мат 10:1-4, Марқ 3:13-19

+ 6:14 Мат 16:18, Юҳ 1:42

+ 6:15 Мат 9:9

+ 6:16 Луқ 22:47

• 6:17 Мат 4:23

+ 6:19 Луқ 5:17, Луқ 8:46

+ 6:21 Юҳ 7:37, 2Қур 7:10

+ 6:22 1Пет 4:14

+ 6:23 КФ 5:41, Яъқ 1:2, 2Қур 12:10

+ 6:24 Мат 6:2, Яъқ 5:1

• 6:27 Мат 5:38-48

+ 6:28 Луқ 23:34, КФ 7:60, 1Пет 3:9

+ 6:29 1Пет 2:23, 1Қур 6:7

+ 6:31 Мат 7:12

+ 6:36 Мат 5:7

• 6:37 Мат 7:1-5

+ 6:37 Рум 14:10, 1Қур 4:5, Рум 2:1, Рум 14:10, Яъқ 2:13

+ 6:38 2Қур 9:6, Марқ 4:24, Рум 2:1

+ 6:39 Мат 15:14

+ 6:40 Мат 10:24, Юҳ 13:16

• 6:43 Мат 7:17-20, Мат 12:33-35

+ 6:45 Мат 15:18, Яъқ 3:6

• 6:46 Мат 7:24-27

+ 6:46 Мат 7:22, Мат 25:11, Юҳ 13:13

• 7:1 Мат 8:5-13

+ 7:4 КФ 10:2

+ 7:13 Мат 20:34

+ 7:14 Луқ 8:54

+ 7:16 Мат 21:11

• 7:18 Мат 11:2-19

+ 7:19 Юҳ 4:25, Юҳ 6:14, Юҳ 11:27

+ 7:23 Юҳ 6:61, Юҳ 16:1

+ 7:24 Луқ 3:2

+ 7:26 Мат 14:5, Мат 21:26

+ 7:27 Марқ 1:2

+ 7:28 Луқ 1:15

+ 7:29 Луқ 3:12

+ 7:33 Мат 3:4, Луқ 1:15

+ 7:34 Юҳ 2:1, Юҳ 12:2, Луқ 5:30

• 7:36 Мат 26:6-13, Марқ 14:3-9, Юҳ 12:1-8

+ 7:39 Луқ 15:2

+ 7:41 Мат 18:28

+ 7:42 Мат 6:14, Марқ 11:25-26, Эфс 4:32, Кул 3:13

+ 7:48 Луқ 5:20

+ 7:50 Луқ 8:48, Луқ 17:19, Луқ 18:42, Эфс 2:8

+ 8:1 Луқ 4:43

+ 8:2 Луқ 23:49, Мат 27:56, Марқ 16:9, Луқ 24:10, Юҳ 19:25

+ 8:3 Луқ 24:10

• 8:4 Мат 13:1-9, Марқ 4:1-9

+ 8:8 Мат 11:15, Ошк 2:7

• 8:9 Мат 13:10-23, Марқ 4:10-25

+ 8:10 Мат 19:11,

+ 8:11 КФ 8:4

+ 8:13 Ғал 1:6, Ибр 6:4

+ 8:14 Мат 6:25, Марқ 10:23, 1Тим 6:10

+ 8:15 Юҳ 15:5

+ 8:16 Мат 5:15, Луқ 11:33

+ 8:17 Мат 10:26, Луқ 12:2

• 8:19 Мат 12:46-50, Марқ 3:31-35

+ 8:19 Марқ 6:3, Юҳ 2:12, Юҳ 7:3, КФ 1:14, 1Қур 9:5, Ғал 1:19

+ 8:21 Юҳ 15:14, Ибр 2:11

• 8:22 Мат 8:23-27, Марқ 4:35-41

+ 8:22 Мат 8:18, Марқ 4:35

• 8:26 Мат 8:28-34, Марқ 5:1-20

+ 8:28 Луқ 4:34

+ 8:35 Луқ 10:39

+ 8:37 Луқ 5:8, КФ 16:39

• 8:40 Мат 9:18-26, Марқ 5:21-43

+ 8:41 Луқ 13:14, КФ 13:15, КФ 18:8

+ 8:44 Марқ 3:10

+ 8:46 Луқ 5:17, Луқ 6:19

+ 8:48 Луқ 7:50, Эфс 2:8

+ 8:51 Марқ 14:33, Луқ 9:28

+ 8:52 Юҳ 11:11

+ 8:54 Марқ 1:31, Марқ 9:27, КФ 3:7, КФ 9:41, Луқ 7:14

+ 8:56 Марқ 1:44, Марқ 9:9

• 9:1 Мат 10:5-15, Марқ 6:7-13

+ 9:1 Луқ 6:12-16

+ 9:5 КФ 13:51

+ 9:6 Марқ 1:15

• 9:7 Мат 14:1-12, Марқ 6:14-29

+ 9:7 Луқ 3:1, Луқ 9:19

+ 9:9 Луқ 3:19-20, Луқ 23:8

• 9:10 Мат 14:13-21, Марқ 6:30-44, Юҳ 6:1-14

+ 9:10 Луқ 9:2

• 9:18 Мат 16:13-19, Марқ 8:27-29

+ 9:19 Луқ 9:7,

+ 9:20 Луқ 22:67, Юҳ 11:27

• 9:21 Мат 16:20-28, Марқ 8:30

+ 9:22 Луқ 17:25, Луқ 18:33, Луқ 24:7, Юҳ 2:19

+ 9:23 Мат 10:38-39, Луқ 14:27

+ 9:25 Луқ 12:20

+ 9:26 Рум 1:16, 2Тим 1:8,

+ 9:27 Луқ 21:32, Юҳ 21:22

• 9:28 Мат 17:1-8, Марқ 9:2-8

+ 9:28 Марқ 14:33, Луқ 8:51

+ 9:35 Луқ 23:35, 2Пет 1:17

• 9:37 Мат 17:14-18, Марқ 9:14-27

+ 9:42 Луқ 4:35

• 9:43 Мат 17:22-23, Марқ 9:30-32

+ 9:44 Луқ 9:22, Луқ 18:32-33

+ 9:45 Луқ 2:50, Луқ 18:34

• 9:46 Мат 18:1-5, Марқ 9:33-40

+ 9:48 Мат 10:40, Луқ 10:16, Юҳ 13:20

+ 9:49 Мат 7:22, Мат 12:27, КФ 19:13,

+ 9:50 Луқ 11:23

+ 9:51 Луқ 24:51, КФ 1:9

+ 9:52 Мат 10:5

+ 9:54 Ошк 13:13

• 9:57 Мат 8:19-22

• 10:1 Мат 10:7-16

+ 10:2 Мат 9:37-38, Юҳ 4:35

+ 10:3 Мат 10:16

+ 10:7 Ғал 6:6, 1Тим 5:18

+ 10:8 1Қур 10:27

+ 10:9 Марқ 1:15

+ 10:11 КФ 13:51

• 10:13 Мат 11:20-24

+ 10:13 Марқ 6:45, Марқ 8:21, Марқ 3:7

+ 10:16 Мат 10:40, Мат 25:45, Юҳ 13:20, Ғал 4:14

+ 10:17 Марқ 16:17, КФ 5:16, КФ 8:7, КФ 16:18, КФ 19:12

+ 10:18 Ошк 9:1, Ошк 12:8-9

+ 10:19 Марқ 16:18, КФ 28:3-5

+ 10:20 Ибр 12:23, Ошк 3:5

• 10:21 Мат 11:25-27, Мат 13:16-17

+ 10:22 Юҳ 6:46, Юҳ 7:29, Юҳ 8:19, Юҳ 10:15

+ 10:23 Мат 13:16-17

+ 10:24 Ибр 11:13, 1Пет 1:10-12

+ 10:25 Луқ 18:18

+ 10:27 Мат 22:37, Марқ 12:30

+ 10:28 Рум 10:5, Ғал 3:12

+ 10:33 Юҳ 4:9, Юҳ 8:48

+ 10:38 Юҳ 11:1, Юҳ 12:2

+ 10:39 Луқ 8:35

+ 10:41 Луқ 12:25

• 11:1 Мат 6:9-15, Мат 7:7-11

+ 11:1 Мат 11:2, Марқ 2:18, Юҳ 1:35

+ 11:4 Мат 26:41

+ 11:10 Мат 18:19, Мат 21:22, Марқ 11:24, Юҳ 14:13-14, 1Юҳ 3:22, 1Юҳ 5:14

+ 11:13 Мат 12:34, КФ 2:38

• 11:14 Мат 12:22-30, Мат 12:43-45, Марқ 3:20-27

+ 11:15 Мат 9:34, Мат 10:25

+ 11:16 Марқ 8:11, 1Қур 1:22

+ 11:19 Луқ 9:49, КФ 19:13

+ 11:23 Луқ 9:50

+ 11:26 2Пет 2:20

+ 11:27 Луқ 1:48

+ 11:28 Юҳ 13:17, Яъқ 1:22, Рум 2:13

• 11:29 Мат 12:38-42, Мат 16:1-4, Марқ 8:11-13

+ 11:31 Мат 12:6

• 11:33 Мат 6:22-23

+ 11:33 Мат 5:15, Марқ 4:21, Луқ 8:16

• 11:37 Мат 23:1-36, Марқ 12:38-40, Луқ 20:45-47

+ 11:38 Марқ 7:3-5

+ 11:42 Луқ 18:12

+ 11:43 Луқ 14:7, Луқ 20:46

+ 11:48 КФ 7:51-52

+ 11:49 Мат 21:35

+ 11:50 Ошк 18:24, 1Юҳ 3:12, Ибр 11:4,

+ 11:54 Луқ 20:20

+ 12:1 Мат 16:6, Марқ 8:15, 1Қур 5:7-8

+ 12:2 Мат 10:26, Марқ 4:22, Луқ 8:17

• 12:4 Мат 10:17-20, Мат 10:28-33

+ 12:5 Ибр 10:31

+ 12:7 Мат 6:26, Мат 12:12

+ 12:8 Рум 10:9, Ошк 3:5

+ 12:9 Мат 25:12, 1Юҳ 2:23, 2Тим 2:12

+ 12:10 Мат 12:31-32, Марқ 3:29

• 12:13 Мат 6:19-21, Мат 6:25-34

+ 12:15 1Тим 6:6-10,

+ 12:21 1Тим 6:18

+ 12:22 Флп 4:6, 1Пет 5:7

+ 12:24 Мат 10:31, Мат 12:12

+ 12:28 Мат 8:26, Мат 14:31, Мат 16:8

+ 12:32 Юҳ 10:16, Луқ 22:29

+ 12:33 Мат 19:21, Луқ 18:22

• 12:35 Мат 24:45-51

+ 12:36 Ошк 3:20

+ 12:39 2Пет 3:10, 1Тас 5:2

+ 12:43 Мат 25:21, Юҳ 13:17

+ 12:45 Мат 25:5

• 12:49 Мат 10:34-36

+ 12:50 Марқ 10:38

+ 12:51 КФ 14:4

• 12:54 Мат 5:25-26, Мат 16:2-3

+ 13:1 Луқ 3:1, Луқ 23:1

+ 13:4 Юҳ 9:7, Юҳ 9:11

+ 13:6 Мат 21:19, Марқ 11:13

+ 13:7 Мат 7:19, Луқ 3:9

+ 13:10 Мат 4:23, Марқ 6:2

+ 13:14 Луқ 8:41, КФ 13:15, КФ 18:8,

+ 13:15 Луқ 14:5

+ 13:17 1Пет 3:16

• 13:18 Мат 13:31-33, Марқ 4:30-32

+ 13:19 Мат 17:20, Луқ 17:6,

+ 13:21 1Қур 5:6, Ғал 5:9

• 13:22 Мат 7:13-14, Мат 7:21-23

+ 13:25 Мат 25:11-12

+ 13:28 Мат 8:12

+ 13:29 Мат 8:11, Эфс 3:6

+ 13:30 Мат 19:30, Мат 20:16, Марқ 10:31

• 13:31 Мат 23:37-39

+ 13:31 Луқ 3:1, Луқ 9:7

+ 13:34 КФ 7:52,

+ 13:35 Луқ 19:38

+ 14:1 Луқ 6:7, Луқ 20:20

+ 14:3 Мат 12:10, Марқ 3:4

+ 14:5 Луқ 13:15

+ 14:7 Луқ 11:43

+ 14:11 Мат 23:12, Луқ 18:14

+ 14:14 1Қур 15:23, 1Тас 4:16

• 14:15 Мат 22:1-10

+ 14:15 Ошк 19:9

• 14:25 Мат 10:37-38

+ 14:26 Юҳ 12:25

+ 14:27 Мат 16:24, Луқ 9:23

+ 14:34 Мат 5:13, Марқ 9:50

+ 14:35 Мат 11:15, Луқ 8:8, Ошк 2:7

• 15:1 Мат 18:12-14

+ 15:2 Луқ 5:30, Луқ 19:7

+ 15:6 1Пет 2:25

+ 15:7 Луқ 5:31-32

+ 15:24 Рум 11:15, Эфс 2:1, Эфс 2:5, Кул 2:13

+ 16:8 Юҳ 12:36, 1Тас 5:5

+ 16:10 Мат 25:21, Луқ 19:17

+ 16:13 Мат 6:24

• 16:14 Мат 11:12-13

+ 16:14 1Тим 6:10

+ 16:16 Мат 3:2, Луқ 4:43, Мат 11:12-13

+ 16:17 Мат 5:18

+ 16:18 Мат 5:32, Мат 19:19

+ 16:22 Мат 18:10, КФ 12:15

+ 16:23 Мат 11:23, Мат 8:11

+ 16:24 Луқ 3:8

+ 16:29 КФ 26:22, КФ 28:23

+ 16:31 Мат 28:11-15, Юҳ 12:10-11

• 17:1 Мат 18:6-7, Мат 18:21-22

+ 17:1 Луқ 22:22

+ 17:2 Марқ 9:42

+ 17:3 Мат 18:15

+ 17:4 Мат 6:14

+ 17:5 Марқ 9:24

+ 17:6 Мат 17:20, Луқ 13:19

+ 17:12 Луқ 5:11,

+ 17:14 Мат 8:4, Марқ 1:44, Луқ 5:14

+ 17:16 Луқ 5:12, Юҳ 4:9

+ 17:19 Марқ 10:52, Луқ 7:50, Эфс 2:8

• 17:20 Мат 24:23-28, Мат 24:37-41

+ 17:20 Луқ 19:11, КФ 1:6

+ 17:22 Луқ 5:35, Юҳ 8:56

+ 17:23 Марқ 13:21, Луқ 21:28

+ 17:25 Луқ 9:22

+ 17:29 2Пет 2:6-8

+ 17:31 Марқ 13:15

+ 17:33 Мат 10:39

+ 18:1 Луқ 21:36, Рум 12:12, Эфс 6:18, Кул 4:2, 1Тас 5:17

+ 18:7 Ошк 6:10, Марқ 13:20, Рум 8:33, Кул 3:12, Тит 1:1

+ 18:8 Ибр 10:37

+ 18:9 Луқ 16:15

+ 18:10 КФ 3:1

+ 18:11 Мат 6:5

+ 18:12 Луқ 5:33, Луқ 11:42

+ 18:14 Мат 23:12, Луқ 14:11

• 18:15 Мат 19:13-15, Марқ 10:13-16

+ 18:17 Мат 18:3

• 18:18 Мат 19:16-30, Марқ 10:17-31

+ 18:18 Луқ 10:25

+ 18:21 Флп 3:6

+ 18:22 Луқ 12:33

+ 18:27 Марқ 14:36

+ 18:28 Луқ 5:11

+ 18:29 Луқ 14:26

• 18:31 Мат 20:17-19, Марқ 10:32-34

+ 18:33 Луқ 9:22, Луқ 24:7, Юҳ 2:19

+ 18:34 Луқ 2:50, Луқ 9:45

• 18:35 Мат 20:29-34, Марқ 10:46-52

+ 18:38 Мат 22:42, Луқ 1:32

+ 18:42 Луқ 7:50, Эфс 2:8

+ 19:7 Луқ 5:30, Луқ 15:2

+ 19:8 Луқ 3:14

+ 19:9 Луқ 3:8, Юҳ 8:33, Юҳ 8:39

• 19:11 Мат 25:14-30

+ 19:11 Луқ 17:20, КФ 1:6

+ 19:14 Юҳ 15:8

+ 19:17 Луқ 16:10

+ 19:26 Мат 13:12

+ 19:27 Мат 22:7, Луқ 20:16

• 19:28 Мат 21:1-11, Марқ 11:1-11, Юҳ 12:12-19

+ 19:29 КФ 1:12

+ 19:39 Мат 21:15-16

+ 19:41 Юҳ 11:35

+ 19:44 Луқ 21:6

• 19:45 Мат 21:12-17, Марқ 11:15-19, Юҳ 2:13-22

• 20:1 Мат 21:23-27, Марқ 11:27-33

+ 20:2 КФ 4:7

+ 20:4 Луқ 3:3

+ 20:5 Луқ 7:30

+ 20:6 Луқ 7:26, Луқ 9:8

• 20:9 Мат 21:33-46, Марқ 12:1-12

+ 20:9 Марқ 13:34

+ 20:12 Луқ 11:48-49

+ 20:13 Мат 3:17, Ибр 1:1

+ 20:14 Ибр 1:2

+ 20:15 Ибр 13:12

+ 20:16 КФ 13:46

• 20:19 Мат 22:15-22, Марқ 12:13-17

+ 20:20 Луқ 6:7, Луқ 14:1, Луқ 11:54

+ 20:22 Мат 17:24-25

+ 20:23 Марқ 7:6, Луқ 12:1

+ 20:25 Рум 13:7

• 20:27 Мат 22:23-33, Марқ 12:18-27

+ 20:27 КФ 23:8

+ 20:35 2Тас 1:5

+ 20:40 Мат 22:46

• 20:41 Мат 22:41-46, Марқ 12:35-40

+ 20:41 Луқ 1:32, Луқ 18:38

+ 20:42 КФ 2:34-35

+ 20:46 Луқ 11:43

• 21:1 Марқ 12:41-44

+ 21:1 Мат 27:6, Юҳ 8:20

+ 21:4 2Қур 8:1-3, 2Қур 8:12

• 21:5 Мат 24:1-14, Марқ 13:1-13

+ 21:6 Луқ 19:44

+ 21:8 1Юҳ 3:7, Кул 2:8, 2Тас 2:3,

+ 21:10 Ошк 6:4

+ 21:11 КФ 11:28, Ошк 6:8, Ошк 6:12

+ 21:12 КФ 4:3, КФ 17:6, КФ 18:12, КФ 24:1, КФ 25:6

+ 21:15 КФ 6:10

+ 21:18 КФ 27:34

• 21:20 Мат 24:15-21, Марқ 13:14-19

+ 21:23 Мат 27:25, 1Тас 2:16

+ 21:24 Ошк 11:2

• 21:25 Мат 24:29-31, Марқ 13:24-27

• 21:29 Мат 24:32-35, Марқ 13:28-31

+ 21:32 Луқ 9:27

+ 21:33 2Пет 3:10

+ 21:36 Мат 25:13, 1Тас 5:6, Луқ 18:1, Рум 12:12, Эфс 6:18, Кул 4:2, 1Тас 5:17

+ 21:37 Мат 21:23, Мат 26:55

• 22:1 Мат 26:1-5, Мат 26:14-16, Марқ 14:1-2, Марқ 14:10-11, Юҳ 11:45-53

+ 22:3 Юҳ 13:2

+ 22:6 КФ 1:16

• 22:7 Мат 26:17-25, Марқ 14:12-21, Юҳ 13:21-30

+ 22:7 1Қур 5:7

• 22:14 Мат 26:26-30, Марқ 14:22-26, 1Қур 11:23-25

+ 22:16 Ошк 19:9

+ 22:19 Юҳ 6:51, 1Қур 10:16, 1Қур 11:24

+ 22:21 Юҳ 13:18

+ 22:22 КФ 2:23

• 22:24 Мат 18:1-5, Марқ 9:33-37, Луқ 9:46-50

+ 22:26 Мат 20:26, Марқ 10:43-44

+ 22:27 Мат 20:28, Юҳ 13:4-5

+ 22:28 Ибр 2:18

+ 22:29 Луқ 12:32

+ 22:30 Мат 19:28, Ошк 3:21

• 22:31 Мат 26:31-35, Марқ 14:27-31, Юҳ 13:36-38

+ 22:32 Юҳ 17:9

+ 22:33 Юҳ 21:19, КФ 12:4

+ 22:35 Луқ 9:3, Луқ 10:4

• 22:39 Мат 26:36-46, Марқ 14:32-42

+ 22:40 Мат 6:13

+ 22:42 Марқ 10:38, Юҳ 18:11, Ибр 5:7, Мат 6:10

+ 22:43 Мат 4:11, Марқ 1:13

• 22:47 Мат 26:47-56, Марқ 14:43-50, Юҳ 18:3-11

+ 22:47 КФ 1:16

+ 22:49 Луқ 22:38

+ 22:53 Луқ 20:1, Эфс 6:12

• 22:54 Мат 26:57-58, Мат 26:69-75, Марқ 14:53-54, Марқ 14:66-72, Юҳ 18:12-18, Юҳ 18:25-27

+ 22:61 Луқ 22:34

• 22:63 Мат 26:67-68, Марқ 14:65

• 22:66 Мат 26:59-66, Марқ 14:55-64, Юҳ 18:19-24

+ 22:69 Марқ 16:19, КФ 7:56, Ибр 1:3

+ 22:71 Мат 9:3, Юҳ 10:36

• 23:1 Мат 27:1-2, Мат 27:11-14, Марқ 15:1-5, Юҳ 18:28-30

+ 23:1 Луқ 3:1, Луқ 13:1, КФ 3:13, КФ 4:27, 1Тим 6:13

+ 23:2 КФ 17:7, Луқ 20:25

+ 23:3 Мат 2:2

+ 23:4 Юҳ 18:38, Юҳ 19:4, Ибр 4:15

+ 23:7 Луқ 3:1, Луқ 9:7

+ 23:8 Луқ 9:9

• 23:13 Мат 27:15-26, Марқ 15:6-15, Юҳ 18:39

• 23:26 Мат 27:32-44, Марқ 15:21-32, Юҳ 19:17-27

+ 23:29 Марқ 13:17, Луқ 21:23

+ 23:30 Ошк 6:16

+ 23:34 КФ 7:60,

+ 23:35 Луқ 9:35, Юҳ 10:18

+ 23:41 Луқ 23:4, Ибр 4:15

• 23:44 Мат 27:45-56, Марқ 15:33-41, Юҳ 19:28-30

+ 23:46 КФ 7:59

+ 23:48 Луқ 18:13

+ 23:49 Луқ 8:2

• 23:50 Мат 27:57-61, Марқ 15:42-47, Юҳ 19:38-42

• 24:1 Мат 28:1-10, Марқ 16:1-8, Юҳ 20:1-10

+ 24:4 Юҳ 20:12

+ 24:7 Луқ 9:22, Луқ 18:33, Юҳ 2:19

+ 24:8 Юҳ 2:22

+ 24:10 Марқ 15:40, Луқ 8:2-3

+ 24:11 Марқ 16:11

• 24:13 Марқ 16:12-13

+ 24:16 Юҳ 20:14

+ 24:18 Юҳ 19:25

+ 24:20 КФ 2:23

+ 24:26 1Пет 1:11

+ 24:27 КФ 8:35

+ 24:30 Луқ 9:16

+ 24:34 1Қур 15:5

• 24:36 Мат 28:16-20, Марқ 16:14-18, Юҳ 20:19-23, КФ 1:6-8

+ 24:37 Мат 14:26, Марқ 6:49

+ 24:39 1Юҳ 1:1

+ 24:41 Юҳ 21:5

+ 24:45 КФ 16:14

+ 24:46 Луқ 24:27

+ 24:48 КФ 1:8

+ 24:49 Юҳ 14:26, КФ 1:8, КФ 1:4, КФ 2:4

• 24:50 Марқ 16:19-20, КФ 1:9-11

+ 24:50 Мат 21:17, Луқ 19:29, Юҳ 11:18, КФ 1:9

+ 24:52 Мат 28:9

+ 24:53 КФ 2:46, КФ 3:1, КФ 5:21

+ 1:1 Ошк 19:13, Юҳ 20:28, 1Юҳ 5:20, Флп 2:6

+ 1:3 1Қур 8:6, Кул 1:16, Ибр 1:2

+ 1:4 Юҳ 5:26, Юҳ 11:25, 1Юҳ 1:2, 1Юҳ 5:11, Юҳ 8:12, Юҳ 9:5, Юҳ 12:46

+ 1:6 Мат 3:1, Марқ 1:4, Луқ 1:80, Луқ 3:2

+ 1:7 Юҳ 3:26, Юҳ 5:33, Юҳ 10:41, Юҳ 20:31, КФ 19:4

+ 1:9 1Пет 2:9

+ 1:11 Юҳ 5:43

+ 1:12 Мат 5:9, 1Юҳ 3:1, 1Юҳ 5:1, Рум 8:14

+ 1:13 Юҳ 3:3, Яъқ 1:18

+ 1:14 1Юҳ 4:2, 2Юҳ 1:7, 1Тим 3:16, Ибр 2:14

+ 1:15 Мат 3:11

+ 1:17 Юҳ 7:19, Юҳ 14:6

+ 1:18 Юҳ 6:46, 1Юҳ 4:12, Кул 1:15, 1Тим 6:16

• 1:19 Мат 3:1-12, Марқ 1:2-8, Луқ 3:15-17

+ 1:20 КФ 13:25

+ 1:21 Мат 17:12-13, Луқ 1:17,

+ 1:29 1Пет 1:19, 1Юҳ 2:2, 1Юҳ 4:10

+ 1:31 Луқ 1:17

+ 1:32 Мат 3:16, Марқ 1:10, Луқ 3:22

+ 1:33 КФ 1:5

+ 1:35 Мат 11:2, Марқ 2:18, Луқ 11:1

+ 1:36 Юҳ 1:29

+ 1:38 Юҳ 18:4, Юҳ 18:7

+ 1:40 Мат 4:18-20, Марқ 1:16-20, Луқ 5:2-11

+ 1:41 Юҳ 4:25

+ 1:42 Мат 16:18, Марқ 3:16, Ғал 1:18, 1Қур 1:12

+ 1:44 Юҳ 12:21

+ 1:45 Юҳ 21:2, Луқ 24:27, Мат 2:23, Луқ 2:39

+ 1:47 Рум 9:6

+ 1:49 Мат 27:11, Мат 27:42, Юҳ 11:27

+ 2:1 Юҳ 4:46, Юҳ 21:2

+ 2:4 Марқ 14:41, Юҳ 7:6, Юҳ 7:30, Юҳ 8:20, Юҳ 13:1

+ 2:6 Юҳ 3:25

+ 2:12 Марқ 3:31, Марқ 6:3, Юҳ 7:3, КФ 1:14, 1Қур 9:5, Ғал 1:19

• 2:13 Мат 21:12-13, Марқ 11:15-17, Луқ 19:45-46

+ 2:13 Юҳ 6:4, Юҳ 11:55

+ 2:16 Луқ 2:49

+ 2:18 Юҳ 4:48, Юҳ 6:30, 1Қур 1:22

+ 2:19 Марқ 8:31, Марқ 14:58, Марқ 15:29, Юҳ 10:18

+ 2:22 Луқ 24:8, Юҳ 12:16

+ 2:23 Юҳ 11:45

+ 3:1 Юҳ 7:50, Юҳ 19:39

+ 3:5 Марқ 16:16, КФ 2:38, Мат 5:20, 1Қур 15:50

+ 3:13 Юҳ 6:38, 1Қур 15:47, Эфс 4:9

+ 3:14 Юҳ 8:28, Юҳ 12:32

+ 3:16 Рум 5:8, Эфс 2:4, 1Юҳ 3:1, 1Юҳ 4:10

+ 3:17 Юҳ 8:15, Юҳ 12:47

+ 3:18 Марқ 16:16

+ 3:19 Юҳ 1:4, Юҳ 8:12, Юҳ 7:7

+ 3:20 Эфс 5:13

+ 3:22 Юҳ 4:1-2

+ 3:24 Мат 11:2, Марқ 6:17-18, Луқ 3:19-20

+ 3:25 Юҳ 2:6

+ 3:26 Юҳ 1:7, Юҳ 5:33

+ 3:27 1Қур 4:7

+ 3:28 Марқ 1:2, Юҳ 1:20

+ 3:29 Мат 9:15, Мат 25:1-13, Ошк 19:7, Ошк 21:2, Мат 9:15, Марқ 2:19

+ 3:33 Юҳ 8:26

+ 3:35 Мат 3:17, Мат 17:5, Юҳ 5:20

+ 3:36 Юҳ 5:24, Юҳ 6:40, 1Юҳ 5:12-13

+ 4:2 Юҳ 3:22

+ 4:3 Юҳ 2:11-12

+ 4:4 Луқ 9:52-53

+ 4:14 Юҳ 7:38

+ 4:19 Юҳ 9:20

+ 4:22 КФ 13:23, Рум 3:1-2

+ 4:23 Рум 8:15, Эфс 6:18,

+ 4:24 2Қур 3:17

+ 4:25 Юҳ 1:41, Мат 11:2,

+ 4:26 Юҳ 9:37

+ 4:34 Юҳ 5:30, Юҳ 6:38, Юҳ 9:4, Юҳ 14:31

+ 4:35 Мат 9:38, Луқ 10:2

+ 4:36 1Қур 3:6-9

+ 4:42 Юҳ 1:29, 1Юҳ 4:14

+ 4:44 Мат 13:57, Марқ 6:4, Луқ 4:24

+ 4:45 Юҳ 2:23

+ 4:46 Юҳ 2:1, Юҳ 21:2, Юҳ 2:12

+ 4:48 Юҳ 2:18, Юҳ 6:30, 1Қур 1:22

+ 4:53 Мат 8:13, КФ 16:34, КФ 18:8

+ 4:54 Юҳ 2:11

+ 5:8 Мат 9:6-7, Марқ 2:11, Луқ 5:24

+ 5:16 Юҳ 15:20

+ 5:18 Юҳ 7:1, Флп 2:6

+ 5:20 Мат 3:17, Мат 17:5, Юҳ 3:35, Юҳ 10:17, Юҳ 15:9, Юҳ 17:26

+ 5:21 Рум 8:11, 1Қур 15:45

+ 5:22 Юҳ 17:2, КФ 10:42

+ 5:23 Мат 10:40, Луқ 10:16, Юҳ 13:20, Юҳ 15:23

+ 5:24 Юҳ 3:36, Юҳ 6:40, Юҳ 20:31, 1Юҳ 5:9-13, 1Юҳ 3:14

+ 5:25 Мат 27:52-53, Эфс 2:1, Эфс 2:5

+ 5:26 Юҳ 1:4, Юҳ 11:25, 1Юҳ 1:2, 1Юҳ 5:11

+ 5:28 Юҳ 11:25, Юҳ 11:43

+ 5:30 Марқ 14:36, Юҳ 6:38, Юҳ 8:16

+ 5:31 Юҳ 8:13

+ 5:33 Юҳ 1:7, Юҳ 3:26, Юҳ 10:41

+ 5:35 Мат 5:16, 2Пет 1:19

+ 5:36 Юҳ 8:18, Юҳ 10:25, 1Юҳ 5:9

+ 5:39 Луқ 24:27

+ 5:41 1Тас 2:6

+ 5:43 Юҳ 10:25, Юҳ 12:12, Юҳ 1:11, Юҳ 3:11-12

+ 5:44 Юҳ 12:43

• 6:1 Мат 14:13-21, Марқ 6:30-44, Луқ 9:10-17

+ 6:4 Юҳ 2:13, Юҳ 11:55

+ 6:5 Юҳ 1:44,

+ 6:8 Юҳ 1:40, Юҳ 1:44

+ 6:11 Мат 15:36

+ 6:14 Мат 11:2-3, Юҳ 4:25, Юҳ 11:27

• 6:16 Мат 14:22-27, Марқ 6:45-52

+ 6:29 1Юҳ 3:23

+ 6:30 Мат 12:38, Юҳ 2:18, Юҳ 4:48, 1Қур 1:22

+ 6:34 Юҳ 4:15

+ 6:35 Юҳ 4:14, Юҳ 7:37

+ 6:37 Юҳ 17:6

+ 6:38 Юҳ 3:13, 1Қур 15:47, Марқ 14:36, Юҳ 5:30

+ 6:39 Мат 18:14, Юҳ 10:28-29

+ 6:40 Юҳ 3:35, Юҳ 5:24, 1Юҳ 5:12-13

+ 6:42 Мат 13:55

+ 6:44 Юҳ 12:32

+ 6:46 Мат 11:27, Юҳ 1:18

+ 6:51 Юҳ 3:13, Мат 26:26-28

+ 6:53 Марқ 14:22-24, 1Қур 10:16, 1Қур 11:27

+ 6:56 Юҳ 15:4-5, 1Юҳ 3:24

+ 6:62 Марқ 16:19, Луқ 24:51, КФ 1:9

+ 6:63 2Қур 3:6

+ 6:64 Юҳ 13:11

+ 6:69 Марқ 1:24

+ 6:70 Юҳ 13:2, Юҳ 13:27

+ 6:71 Юҳ 18:2-3

+ 7:1 Юҳ 5:18, Юҳ 8:37, Юҳ 11:53

+ 7:3 Марқ 3:31, Марқ 6:3, Юҳ 2:12, КФ 1:14, 1Қур 9:5, Ғал 1:19

+ 7:6 Марқ 14:41, Юҳ 2:4, Юҳ 8:20, Юҳ 13:1

+ 7:7 Юҳ 15:18, Юҳ 3:19

+ 7:13 Юҳ 19:38

+ 7:16 Юҳ 8:28, Юҳ 12:49, Юҳ 14:10

+ 7:18 Юҳ 5:41, Юҳ 8:50

+ 7:19 Юҳ 1:17

+ 7:20 Марқ 3:22, Юҳ 8:48, Юҳ 10:20

+ 7:23 Мат 12:2, Юҳ 5:16

+ 7:24 Юҳ 8:15

+ 7:27 Юҳ 8:14, Юҳ 9:29, Юҳ 19:9

+ 7:29 Мат 11:27, Юҳ 8:55

+ 7:30 Юҳ 10:39, Марқ 14:41, Юҳ 2:4, Юҳ 7:6, Юҳ 8:20, Юҳ 13:1

+ 7:31 Юҳ 8:30

+ 7:33 Марқ 14:7, Юҳ 14:19, Юҳ 16:5

+ 7:34 Юҳ 8:21-22, Юҳ 13:33

+ 7:37 Мат 11:28, Мат 5:6, Юҳ 4:14, Юҳ 6:35

+ 7:39 КФ 2:4

+ 7:40 Юҳ 1:21

+ 7:42 Мат 2:1, Луқ 2:4-7

+ 7:43 Юҳ 9:16, Юҳ 10:19

+ 7:48 1Қур 1:20, 1Қур 2:8

+ 7:50 Юҳ 3:1, Юҳ 19:39

+ 8:6 Луқ 11:54, Луқ 20:20

+ 8:7 Рум 2:1, Рум 2:22

+ 8:11 Юҳ 5:14

+ 8:12 Луқ 2:30, Юҳ 1:4, Юҳ 1:9, Юҳ 12:35

+ 8:13 Юҳ 5:31

+ 8:14 Юҳ 13:3, Юҳ 16:28, Юҳ 7:27

+ 8:15 Юҳ 3:17, Юҳ 7:24, Юҳ 12:47

+ 8:16 Юҳ 5:30, Юҳ 16:32

+ 8:18 Юҳ 5:36, 1Юҳ 5:9

+ 8:19 Мат 11:27, Юҳ 16:3

+ 8:20 Марқ 14:41, Юҳ 2:4, Юҳ 7:6, Юҳ 13:1

+ 8:21 Юҳ 7:34-35, Юҳ 13:33

+ 8:23 1Юҳ 4:5, Юҳ 17:14

* 8:24 «Ман ҳастам» – ин номест, ки Худо бо он Худро номида буд (Хуруҷ 3:14 ).

+ 8:26 Юҳ 15:15, Юҳ 3:33

+ 8:28 Юҳ 3:14, Юҳ 12:32, Юҳ 5:30, Юҳ 7:16

+ 8:29 Юҳ 4:34, Юҳ 6:38

+ 8:30 Юҳ 7:31

+ 8:32 Яъқ 2:12, 1Пет 2:16, Рум 6:18, 1Қур 7:22, 2Қур 3:17, Ғал 5:1

+ 8:33 Мат 3:9

+ 8:34 2Пет 2:19, Рум 6:16-20, Тит 3:3

+ 8:35 Ғал 4:30

+ 8:37 Юҳ 5:18, Юҳ 7:1, Юҳ 11:53

+ 8:39 Луқ 19:9

+ 8:44 1Юҳ 3:8, 1Юҳ 3:10, 1Юҳ 3:12, 2Қур 11:3, Ошк 12:9

+ 8:48 Марқ 3:22, Юҳ 7:20

+ 8:49 Юҳ 5:23

+ 8:50 Юҳ 5:41, Юҳ 7:18

+ 8:51 Юҳ 5:24, Юҳ 11:26

+ 8:54 Ибр 5:5, Юҳ 17:1, КФ 3:13, 2Пет 1:17

+ 8:55 Юҳ 7:28-29

+ 8:56 Мат 13:17, Луқ 17:22

+ 8:59 Юҳ 10:31

+ 9:4 Юҳ 4:34, Юҳ 11:9, Юҳ 12:35

+ 9:5 Юҳ 1:4, Юҳ 8:12, Юҳ 12:46

+ 9:6 Марқ 7:33, Марқ 8:23

+ 9:7 Луқ 13:4

+ 9:14 Юҳ 5:9

+ 9:16 Юҳ 7:43, Юҳ 10:19

+ 9:17 Юҳ 4:19, Юҳ 6:14

+ 9:22 Юҳ 7:13, Юҳ 12:42, Юҳ 16:2

+ 9:29 Юҳ 7:27, Юҳ 8:14

+ 9:37 Юҳ 4:26

+ 9:40 Рум 2:19

+ 9:41 Юҳ 15:22, Яъқ 4:17

+ 10:6 Марқ 6:52, Марқ 8:17

+ 10:11 Ибр 13:20, Юҳ 15:13, 1Юҳ 3:16

+ 10:12 Мат 7:15, КФ 20:29

+ 10:15 Мат 11:27

+ 10:16 Юҳ 11:52, Луқ 12:32

+ 10:17 Мат 3:17, Юҳ 5:20

+ 10:18 Юҳ 2:19

+ 10:19 Юҳ 7:43, Юҳ 9:16

+ 10:20 Марқ 3:22, Юҳ 7:20, Юҳ 8:48,

+ 10:23 КФ 3:11, КФ 5:12

+ 10:24 Мат 26:63, Юҳ 1:24-25, Юҳ 1:41

+ 10:25 Юҳ 5:36

+ 10:28 Юҳ 3:16, Юҳ 17:12

+ 10:30 Юҳ 17:11

+ 10:31 Юҳ 8:59

+ 10:33 Мат 9:3

+ 10:36 Юҳ 3:17, Марқ 2:7, Марқ 14:64

+ 10:38 Юҳ 14:10

+ 10:39 Луқ 4:30, Юҳ 7:30

+ 10:40 Юҳ 1:28

+ 10:41 Юҳ 1:7, Юҳ 3:26, Юҳ 5:33

+ 10:42 Юҳ 7:31

+ 11:1 Луқ 10:38-39

+ 11:2 Юҳ 12:3

+ 11:8 Юҳ 8:59, Юҳ 10:31

+ 11:9 Юҳ 9:4, Юҳ 12:35

+ 11:11 Мат 9:24, Марқ 5:39,

+ 11:16 Мат 10:3, Марқ 3:18, Луқ 6:15, Юҳ 14:5, Юҳ 20:24, Юҳ 21:2, КФ 1:13, Юҳ 13:37

+ 11:24 Луқ 14:14, Юҳ 5:29, Юҳ 6:39

+ 11:25 Юҳ 1:4, Юҳ 5:26, 1Юҳ 1:2, 1Юҳ 5:11

+ 11:26 Юҳ 5:24, Юҳ 8:51

+ 11:27 Мат 11:2, Юҳ 1:49, Мат 16:16, Марқ 8:29

+ 11:35 Луқ 19:41

+ 11:37 Юҳ 9:6-7

+ 11:38 Мат 27:60

+ 11:41 Юҳ 17:1

+ 11:42 Юҳ 3:17

+ 11:43 Юҳ 5:28

+ 11:44 Юҳ 5:28

• 11:45 Мат 26:1-5, Марқ 14:1-22, Луқ 22:1-2

+ 11:45 Юҳ 2:23

+ 11:50 Юҳ 18:14

+ 11:51 Марқ 10:45

+ 11:52 Юҳ 10:16, 1Юҳ 2:2

+ 11:53 Марқ 14:1, Юҳ 5:18, Юҳ 7:1, Юҳ 8:37

+ 11:55 Юҳ 2:13, Юҳ 6:4,

+ 11:57 Юҳ 7:11

• 12:1 Мат 26:6-13, Марқ 14:3-9, Луқ 7:36-50

+ 12:1 Юҳ 11:55, Мат 21:17, Юҳ 11:1, Юҳ 11:18

+ 12:2 Луқ 10:38

+ 12:3 Юҳ 11:2

+ 12:6 Юҳ 13:29

+ 12:9 Юҳ 11:44

• 12:12 Мат 21:4-9, Марқ 11:7-10, Луқ 19:35-38

+ 12:15 Мат 21:4-5

+ 12:16 Юҳ 2:22

+ 12:19 Юҳ 11:47-48

+ 12:21 Юҳ 1:44

+ 12:23 Юҳ 2:4, Юҳ 17:1

+ 12:24 1Қур 15:36

+ 12:25 Мат 10:39, Луқ 14:26

+ 12:27 Марқ 14:34, Юҳ 13:21

+ 12:28 Марқ 1:11, Марқ 9:7

+ 12:29 КФ 23:9

+ 12:30 Юҳ 11:42

+ 12:31 Юҳ 16:11, 2Қур 4:4, Кул 2:15

+ 12:32 Юҳ 3:14, Юҳ 8:28, Юҳ 6:44

+ 12:33 Юҳ 18:32

+ 12:35 Юҳ 1:4, Юҳ 8:12, Эфс 5:8, Юҳ 9:4, Юҳ 11:9, 1Юҳ 1:6

+ 12:36 Луқ 16:8, 1Тас 5:5

+ 12:38 Рум 10:16

+ 12:40 Мат 13:15, Марқ 4:12, КФ 28:27

+ 12:42 Юҳ 3:1, Юҳ 9:22, Юҳ 16:2

+ 12:43 Юҳ 5:44

+ 12:44 Мат 10:40, Юҳ 13:20, Юҳ 14:1

+ 12:45 Юҳ 14:9

+ 12:46 Юҳ 1:4, Юҳ 8:12, Юҳ 9:5

+ 12:47 Юҳ 3:17, Юҳ 4:42, Юҳ 8:15

+ 13:1 Юҳ 12:1, Марқ 14:41, Юҳ 2:4, Юҳ 7:6, Юҳ 8:20

+ 13:2 Юҳ 6:70

+ 13:3 Мат 11:27, Юҳ 17:2, Юҳ 8:14, Юҳ 16:28

+ 13:5 Мат 20:28, Луқ 22:27

+ 13:8 1Қур 6:11, Эфс 5:26, Тит 3:5, Ибр 10:22

+ 13:10 Юҳ 15:3

+ 13:11 Юҳ 6:64, Юҳ 18:2

+ 13:13 Мат 7:22, Мат 23:8, Луқ 6:46, Флп 2:11

+ 13:14 1Тим 5:10

+ 13:15 1Пет 2:21

+ 13:16 Луқ 6:40, Юҳ 15:20

+ 13:17 Мат 24:46, Луқ 11:28, Яъқ 1:22, Рум 2:13

• 13:18 Мат 26:21-25, Марқ 14:18-21, Луқ 22:21-23

+ 13:18 Юҳ 6:70,

* 13:19 Нигоҳ ба эзоҳи 8:24

+ 13:19 Марқ 13:23, Юҳ 14:29, Юҳ 16:4

+ 13:20 Мат 10:40, Луқ 10:16, Юҳ 12:44

+ 13:21 Марқ 14:34, Юҳ 12:27

+ 13:23 Юҳ 19:26, Юҳ 20:2, Юҳ 21:7, Юҳ 21:20

+ 13:29 Юҳ 12:6

+ 13:31 1Пет 4:11

+ 13:32 Юҳ 17:1, Юҳ 17:5

+ 13:33 Юҳ 7:34, Юҳ 8:21

+ 13:34 1Юҳ 2:7-8, 1Юҳ 3:11, 2Юҳ 1:5, Юҳ 15:12

• 13:36 Мат 26:31-35, Марқ 14:27-31, Луқ 22:31-34

+ 13:37 Юҳ 11:16, Юҳ 21:19

+ 13:38 Юҳ 18:27

+ 14:1 Юҳ 12:44

+ 14:3 Юҳ 14:1, 1Тас 4:17

+ 14:5 Юҳ 11:16

+ 14:6 Юҳ 1:17, Юҳ 11:25, Ибр 10:20

+ 14:8 Юҳ 1:43, Юҳ 12:21

+ 14:9 Юҳ 12:45

+ 14:10 Юҳ 10:38

+ 14:11 Юҳ 5:36

+ 14:12 Юҳ 8:14, Юҳ 13:3, Юҳ 16:28

+ 14:14 Мат 7:7-8, Марқ 11:24, Юҳ 15:16, Юҳ 16:23, 1Юҳ 3:22

+ 14:15 Мат 28:20, 1Юҳ 5:3, 2Юҳ 1:6, Рум 13:10

+ 14:16 Юҳ 15:26, Юҳ 16:13

+ 14:17 1Қур 2:14, КФ 2:4

+ 14:19 Юҳ 7:33

+ 14:21 Юҳ 16:27

+ 14:22 Луқ 6:16, КФ 1:13

+ 14:23 Ошк 3:20

+ 14:26 Юҳ 15:26, Юҳ 16:13, 1Қур 2:10, 1Юҳ 2:20, Луқ 24:49

+ 14:27 Флп 4:7, Кул 3:15

+ 14:28 Юҳ 14:1-2, 1Қур 11:3, 1Қур 15:24

+ 14:29 Марқ 13:23, Юҳ 13:19

+ 14:30 Юҳ 12:31, Эфс 2:2

+ 15:2 Мат 3:10, Мат 7:19

+ 15:3 Юҳ 13:10

+ 15:4 1Юҳ 2:6

+ 15:5 Рум 11:17, Юҳ 6:56, 1Юҳ 3:24, Марқ 4:20

+ 15:6 Мат 13:42

+ 15:7 Юҳ 14:14

+ 15:9 Мат 3:17, Юҳ 5:20

+ 15:11 Юҳ 3:29, Юҳ 16:24, Юҳ 17:13, 1Юҳ 1:4, 2Юҳ 1:12

+ 15:12 Юҳ 13:34

+ 15:13 Юҳ 10:11, 1Юҳ 3:16, Рум 5:7-8, Эфс 5:2

+ 15:14 Марқ 3:35

+ 15:15 Юҳ 3:32, Юҳ 8:26

+ 15:16 Мат 7:7-8, Марқ 11:24, Юҳ 14:14, Юҳ 16:23

+ 15:17 1Юҳ 2:7, 1Юҳ 3:11, 2Юҳ 1:5

+ 15:18 Марқ 13:13, Юҳ 7:7, 1Юҳ 3:13

+ 15:19 Юҳ 8:23, Юҳ 17:14

+ 15:20 Мат 10:24, Луқ 6:40, Юҳ 13:16, Юҳ 5:16, 1Қур 4:12, 2Қур 4:9, 1Тас 2:15, 2Тим 3:12

+ 15:22 Юҳ 9:41

+ 15:23 Юҳ 5:23

+ 15:24 Юҳ 7:31, Юҳ 10:37

+ 15:26 Юҳ 14:17, Юҳ 16:13, КФ 5:32, 1Юҳ 5:6-8

+ 15:27 Луқ 24:48, Юҳ 19:35, КФ 1:8

+ 16:2 Юҳ 9:22, Юҳ 12:42, КФ 8:1, КФ 9:1, КФ 26:9

+ 16:3 Юҳ 18:19

+ 16:4 Марқ 13:23, Юҳ 13:19, Юҳ 14:29

+ 16:5 Юҳ 7:33, Юҳ 14:12

+ 16:7 Юҳ 15:26

+ 16:9 Юҳ 8:24

+ 16:11 Юҳ 12:31, Кул 2:15

+ 16:13 Юҳ 14:17, Юҳ 15:26, 1Юҳ 2:20, 1Қур 2:10

+ 16:15 Юҳ 17:10

+ 16:16 Юҳ 7:33

+ 16:20 Мат 9:15

+ 16:22 2Қур 6:10

+ 16:23 Мат 7:7-8, Марқ 11:24, Юҳ 14:14, Юҳ 15:16

+ 16:24 Юҳ 3:29, Юҳ 15:11, Юҳ 17:13, 2Юҳ 1:12

+ 16:25 Марқ 8:32

+ 16:27 Юҳ 14:21

+ 16:28 Юҳ 8:14, Юҳ 13:3

+ 16:30 Юҳ 2:24-25

+ 16:32 Мат 26:31, Марқ 14:27, Юҳ 8:16

+ 16:33 Юҳ 14:27, Кул 3:15, Рум 8:37, Ошк 3:21

+ 17:1 Юҳ 11:41, Юҳ 2:4, Юҳ 12:23, Юҳ 8:54, Юҳ 13:32

+ 17:2 Мат 28:18, Юҳ 5:22, Юҳ 13:3

+ 17:5 Юҳ 1:1-2

+ 17:8 Юҳ 6:69

+ 17:9 Луқ 22:32

+ 17:10 Юҳ 16:15,

+ 17:11 Юҳ 10:30

+ 17:12 2Тас 3:3, Юҳ 13:2, Юҳ 10:28

+ 17:13 Юҳ 3:29, Юҳ 15:11, Юҳ 16:24, 2Юҳ 1:12

+ 17:14 Юҳ 8:23, Юҳ 15:19

+ 17:15 Мат 6:13

+ 17:18 Юҳ 20:21

+ 17:22 Рум 8:30

+ 17:24 Юҳ 14:3

+ 17:25 Юҳ 8:55, Юҳ 10:15

+ 17:26 Мат 3:17, Юҳ 5:20

• 18:1 Мат 26:47-56, Марқ 14:43-50, Луқ 22:47-53

+ 18:1 Мат 26:36

+ 18:2 Луқ 22:39

+ 18:3 КФ 1:16

+ 18:4 Юҳ 13:1, Юҳ 1:38, Юҳ 20:15

* 18:5 Нигоҳ ба эзоҳи 8:24

+ 18:9 Юҳ 17:12

+ 18:10 Луқ 22:38

+ 18:11 Марқ 10:38, Марқ 14:36

• 18:12 Мат 26:57-58, Марқ 14:53-54, Луқ 22:54

+ 18:13 Луқ 3:2, КФ 4:6

+ 18:14 Юҳ 11:50

• 18:16 Мат 26:69-70, Марқ 14:66-68, Луқ 22:55-57

• 18:19 Мат 26:59-66, Марқ 14:55-64, Луқ 22:66-71

+ 18:20 Юҳ 7:26

+ 18:22 КФ 23:2, КФ 23:4

+ 18:26 Юҳ 18:10

+ 18:27 Мат 26:64, Марқ 14:72, Луқ 22:60, Юҳ 13:38

• 18:28 Мат 27:1-2, Мат 27:11-14, Марқ 15:1-5, Луқ 23:1-5

+ 18:28 КФ 10:28,

+ 18:29 Луқ 3:1, Луқ 13:1, КФ 3:13, КФ 4:27, 1Тим 6:13

+ 18:32 Марқ 10:33, Юҳ 12:33

+ 18:33 Мат 2:2

+ 18:36 Юҳ 8:23, Юҳ 17:14

+ 18:37 Юҳ 3:11, 1Юҳ 4:6

+ 18:38 Луқ 23:41, Ибр 4:15

+ 18:39 Марқ 15:6-7

• 19:1 Мат 27:15-31, Марқ 15:6-20, Луқ 23:13-25

+ 19:4 Луқ 23:41, Ибр 4:15

+ 19:7 Юҳ 10:36,

+ 19:9 КФ 8:32-33

+ 19:11 Юҳ 18:2, Юҳ 18:14

+ 19:12 КФ 3:13

• 19:17 Мат 27:32-44, Марқ 15:21-32, Луқ 23:26-43

+ 19:20 Ибр 13:12

+ 19:25 Луқ 24:18, Луқ 8:2

+ 19:26 Юҳ 13:23

• 19:28 Мат 27:45-56, Марқ 15:33-41, Луқ 23:44-49

+ 19:34 1Юҳ 5:6

+ 19:35 Юҳ 15:27, КФ 1:8, 1Юҳ 1:1-3, Ошк 1:2

+ 19:36 Мат 1:23, Мат 21:4, Мат 26:56

• 19:38 Мат 27:57-61, Марқ 15:42-47, Луқ 23:50-56

+ 19:38 Юҳ 7:13

+ 19:39 Юҳ 3:1, Юҳ 7:50, Мат 2:11

+ 19:40 Юҳ 11:44

• 20:1 Мат 28:1-10, Марқ 16:1-8, Луқ 24:1-12

+ 20:1 Луқ 8:2

+ 20:2 Юҳ 13:23

+ 20:9 Луқ 24:27

• 20:11 Марқ 16:9-11

+ 20:12 Луқ 24:4, КФ 1:10

+ 20:14 Луқ 24:16, Луқ 24:31, Юҳ 21:4

+ 20:15 Юҳ 1:38, Юҳ 18:4

+ 20:17 Мат 28:10, Рум 8:29, Ибр 2:11

• 20:19 Мат 28:16-20, Марқ 16:14-18, Луқ 24:36-49

+ 20:21 Юҳ 17:18

+ 20:23 Мат 16:19, Мат 18:18

+ 20:24 Юҳ 11:16

+ 20:28 Юҳ 1:1, 1Юҳ 5:20, Флп 2:6

+ 20:29 Марқ 15:32, 1Пет 1:8

+ 20:30 Юҳ 21:25

+ 20:31 Мат 14:33, Луқ 1:35, Юҳ 1:7, КФ 19:4, Юҳ 3:14-15, 1Юҳ 5:13

+ 21:1 Юҳ 6:1

+ 21:2 Юҳ 11:16, Юҳ 14:5, Юҳ 20:24, Юҳ 1:45, Юҳ 2:1, Мат 4:21, Луқ 5:10

+ 21:4 Луқ 24:16, Луқ 24:31, Юҳ 20:14

+ 21:5 Луқ 24:41

+ 21:6 Луқ 5:4

+ 21:7 Юҳ 13:23

+ 21:14 Юҳ 20:19, Юҳ 20:26

+ 21:16 КФ 20:28, 1Пет 5:1

+ 21:19 Юҳ 13:37, 2Пет 1:14

+ 21:20 Юҳ 13:23, Юҳ 13:25

+ 21:22 Мат 16:27, Марқ 9:1

+ 21:24 Юҳ 15:27, 3Юҳ 1:12

+ 21:25 Юҳ 20:30

+ 1:1 Луқ 1:3, Марқ 16:19, Луқ 24:51

+ 1:3 Мат 28:17, Марқ 16:14, Луқ 24:15-49, Юҳ 20:19-29, 1Қур 15:5-7

+ 1:4 Луқ 24:49

+ 1:5 Луқ 3:3,

+ 1:6 Луқ 17:20, Луқ 19:11

+ 1:7 1Тас 5:1

+ 1:8 КФ 8:1, КФ 8:14, Луқ 24:48-49, Марқ 16:15

+ 1:9 Марқ 16:19

+ 1:10 Марқ 9:3, Юҳ 20:12

+ 1:11 Мат 16:27

+ 1:13 Мат 10:2-4, Марқ 3:17-18, Луқ 6:14-16

+ 1:14 Марқ 3:31, Марқ 6:3, Юҳ 2:12, Юҳ 7:3, 1Қур 9:5, Ғал 1:19

+ 1:16 Луқ 22:47, Луқ 22:37, Луқ 24:44

+ 1:17 Юҳ 6:71, Юҳ 13:21

+ 1:19 Мат 27:8

+ 1:22 Луқ 3:3, Луқ 24:48

+ 1:23 КФ 18:7, Кул 4:11

+ 1:24 КФ 15:8

+ 2:1 КФ 20:16

+ 2:3 Мат 3:11

+ 2:4 КФ 4:31, КФ 13:52, Луқ 24:49, КФ 1:4-5

+ 2:11 КФ 6:5, КФ 13:43

+ 2:13 1Қур 14:23

+ 2:19 Мат 24:30, Луқ 21:11, Ошк 8:7

+ 2:20 Ошк 6:12

+ 2:21 Рум 10:13

+ 2:22 Юҳ 3:2

+ 2:23 Луқ 22:22, Луқ 23:33

+ 2:24 Луқ 24:5-6, Рум 8:11

+ 2:28 Мат 7:14, КФ 13:35

+ 2:29 КФ 13:36

+ 2:33 Марқ 16:19, КФ 7:55-56, Рум 8:34, Ибр 1:3

+ 2:34 Луқ 20:42-43

+ 2:37 Луқ 3:10, КФ 16:30

+ 2:38 Марқ 1:4, КФ 10:48, Луқ 11:13, КФ 8:15

+ 2:39 Эфс 2:13

+ 2:44 КФ 4:32-37

+ 3:2 КФ 14:8

+ 3:6 2Қур 6:10

+ 3:7 Марқ 1:31, Марқ 5:41, Марқ 9:27, КФ 9:41

+ 3:8 КФ 14:10

+ 3:11 Юҳ 10:23, КФ 5:12

+ 3:13 Юҳ 8:54, Юҳ 17:1, 2Пет 1:17, Луқ 23:14, Юҳ 19:12

+ 3:14 Луқ 23:18

+ 3:17 КФ 13:27, 1Тим 1:13

+ 3:21 Луқ 1:69-70, Рум 1:2

+ 3:22 Мат 17:5, КФ 7:37

+ 4:1 Мат 22:23, КФ 23:8

+ 4:3 Луқ 21:12

+ 4:6 Мат 26:3, Луқ 3:2, Юҳ 18:13

+ 4:7 Луқ 20:2

+ 4:8 Марқ 13:11, КФ 6:10, КФ 13:9

+ 4:9 КФ 3:6-8

+ 4:11 Луқ 20:17, 1Пет 2:7

+ 4:12 Мат 1:21

+ 4:14 КФ 3:11

+ 4:19 КФ 5:29

+ 4:21 Луқ 20:6, Луқ 22:2, КФ 5:26

+ 4:27 Луқ 23:1, Луқ 23:11, КФ 3:13

+ 4:29 Эфс 6:19

+ 4:31 КФ 2:4, КФ 13:52

+ 4:32 КФ 2:44

+ 4:34 2Қур 8:14

+ 4:36 КФ 9:27, КФ 13:2, КФ 15:36, Ғал 2:9

+ 5:12 Марқ 16:20, Юҳ 10:23, КФ 3:11

+ 5:15 Марқ 6:55, КФ 19:11-12

+ 5:17 КФ 4:1, КФ 23:8, Марқ 15:10, КФ 13:45

+ 5:18 Луқ 21:12, КФ 4:3

+ 5:19 КФ 12:7-10, КФ 16:26

+ 5:26 Луқ 20:6, Луқ 22:2, КФ 4:21

+ 5:27 Мат 10:17, Мат 26:59

+ 5:28 КФ 4:17-18, Мат 27:25

+ 5:29 КФ 4:19

+ 5:32 Луқ 24:48, Юҳ 15:26

+ 5:33 КФ 7:54

+ 5:34 КФ 22:3,

+ 5:37 Луқ 2:2

+ 5:41 Мат 5:12, 1Пет 4:13-14, 2Қур 12:10

+ 6:1 КФ 9:29

+ 6:3 1Тим 3:8

+ 6:5 КФ 8:5, КФ 21:8, КФ 2:11, КФ 13:43

+ 6:6 1Тим 4:14, 1Тим 5:22, 2Тим 1:6

+ 6:7 КФ 12:24, КФ 19:20

+ 6:10 КФ 4:8, Луқ 21:15

+ 6:11 Мат 26:59

+ 6:13 КФ 21:28

+ 6:14 Мат 26:61, Юҳ 2:19-22, Мат 5:17

+ 7:20 Ибр 11:23

+ 7:37 КФ 3:22

+ 7:44 Ошк 15:5,

+ 7:48 КФ 17:24

+ 7:52 Мат 23:37

+ 7:53 Ғал 3:19, Ибр 2:2

+ 7:54 КФ 5:33

+ 7:55 Марқ 16:19

+ 7:56 Марқ 1:10, Марқ 16:19, КФ 7:56, Ибр 1:3

+ 7:58 КФ 8:1, КФ 22:20

+ 7:59 Луқ 23:46

+ 7:60 Луқ 22:41, Луқ 23:34

+ 8:1 КФ 22:20, Юҳ 16:2, Мат 10:23

+ 8:3 Ғал 1:13, 1Қур 15:9, Флп 3:6

+ 8:4 Марқ 4:14, КФ 11:19

+ 8:5 КФ 6:5, КФ 21:8

+ 8:7 Луқ 4:35, Марқ 16:17-18

+ 8:13 Мат 28:19, КФ 16:33, КФ 18:8

+ 8:14 КФ 1:8

+ 8:15 КФ 2:38

+ 8:16 Мат 28:19, КФ 19:5, КФ 10:44, КФ 11:15

+ 8:17 КФ 9:17, КФ 19:6

+ 8:22 2Тим 2:25

+ 8:25 Юҳ 4:39

+ 8:26 КФ 5:19, КФ 10:4, КФ 11:13, КФ 12:7, КФ 27:23

+ 8:29 КФ 10:19

+ 8:31 Рум 10:14

+ 8:35 Луқ 24:27

+ 9:1 КФ 8:3, Юҳ 16:2

+ 9:3 КФ 22:6-11, КФ 26:12-18

+ 9:10 КФ 22:12,

+ 9:11 КФ 21:39, КФ 22:3

+ 9:15 Рум 1:5, Ғал 1:15-16, 1Тим 2:7,

+ 9:16 КФ 20:23, 1Тас 3:3

+ 9:17 КФ 8:17, КФ 19:6

+ 9:19 Ғал 1:17

+ 9:21 Ғал 1:13, Ғал 1:23

+ 9:22 1Тим 1:12, КФ 18:28

+ 9:23 КФ 20:3, КФ 23:30

+ 9:25 2Қур 11:32

+ 9:27 КФ 4:36, КФ 13:2, КФ 15:36, Ғал 2:9, 1Қур 9:6, Ғал 1:18-19

+ 9:29 КФ 6:1

+ 9:30 КФ 11:25

+ 9:34 КФ 3:6

+ 9:36 Юҳ 13:14, 1Тим 2:10, 1Тим 5:10

+ 9:40 Мат 9:25, КФ 28:8, Яъқ 5:16

+ 9:41 Марқ 1:31, Марқ 5:41, Марқ 9:27, КФ 3:7

+ 10:2 Мат 8:10, Луқ 7:4-5

+ 10:3 КФ 3:1

+ 10:4 КФ 8:26, Ошк 8:4

+ 10:6 КФ 9:43

+ 10:9 КФ 11:5-14

+ 10:15 Марқ 7:15-16, Рум 14:14, 1Тим 4:4, Тит 1:15

+ 10:19 КФ 8:29

+ 10:22 Луқ 7:4-5

+ 10:25 КФ 16:29

+ 10:26 Ошк 19:10, Ошк 22:8-9

+ 10:28 Юҳ 4:9, Юҳ 18:28

+ 10:34 Рум 2:11, Рум 10:12

+ 10:35 Рум 10:12

+ 10:37 Марқ 1:14

+ 10:38 Мат 3:16, Юҳ 1:32-33, Мат 4:24, Луқ 13:16

+ 10:42 Юҳ 5:22, КФ 17:31, 1Пет 4:5, 2Тим 4:1

+ 10:43 Луқ 24:27, Рум 3:21

+ 10:46 Марқ 16:17, 1Қур 12:10

+ 10:47 КФ 2:4

+ 10:48 КФ 2:38

+ 11:2 КФ 15:1, Ғал 2:12

+ 11:3 Луқ 15:2, Ғал 2:12

+ 11:5 КФ 10:9-32

+ 11:9 Марқ 7:19, КФ 10:15

+ 11:12 КФ 15:9

+ 11:13 КФ 8:26

+ 11:15 КФ 10:44

+ 11:16 КФ 1:5

+ 11:17 КФ 2:38

+ 11:19 КФ 8:1

+ 11:22 КФ 4:36, КФ 9:27, КФ 13:1

+ 11:24 КФ 6:5

+ 11:25 КФ 9:30

+ 11:27 КФ 13:1, КФ 15:32

+ 11:28 КФ 21:10, Мат 24:7, КФ 18:2

+ 12:2 Луқ 5:10, Марқ 10:39

+ 12:4 Луқ 22:33

+ 12:5 2Қур 1:11, Эфс 6:18

+ 12:7 КФ 8:26, КФ 16:26

+ 12:10 КФ 5:19, КФ 16:26

+ 12:11 2Қур 1:10

+ 12:12 КФ 13:5, КФ 15:37, 1Пет 5:13, Кул 4:10, 2Тим 4:11, Флм 1:24

+ 12:15 Мат 18:10-11, Ибр 1:14

+ 12:17 КФ 15:13, КФ 21:18, Яъқ 1:1, Ғал 1:19, Ғал 2:9

+ 12:23 Ошк 16:9,

+ 12:24 КФ 6:7, КФ 19:20

+ 12:25 КФ 11:29-30, КФ 12:12

+ 13:1 КФ 11:27, КФ 4:36, КФ 11:22, Луқ 3:1

+ 13:2 Луқ 2:37, Рум 1:1, Ғал 1:15

+ 13:5 КФ 12:12, КФ 15:37, Кул 4:10

+ 13:6 Мат 7:15

+ 13:9 КФ 4:8, КФ 6:10

+ 13:13 КФ 15:38

+ 13:15 Луқ 8:41, КФ 18:8

+ 13:24 Луқ 3:3

+ 13:25 Луқ 3:16, Юҳ 1:20, Юҳ 1:27

+ 13:27 КФ 3:17, Луқ 24:26-27

+ 13:28 Луқ 23:23

+ 13:29 Луқ 23:53

+ 13:30 Луқ 24:6

+ 13:31 КФ 1:3, Луқ 24:48

+ 13:32 Ибр 1:5, Ибр 5:5

+ 13:34 Рум 6:9,

+ 13:35 КФ 2:27

+ 13:36 КФ 2:29

+ 13:38 Мат 1:21, 1Юҳ 2:12

+ 13:39 Рум 3:20, Ғал 2:16, Ғал 3:11, Рум 3:28

+ 13:43 КФ 2:11, КФ 6:5

+ 13:45 КФ 5:17

+ 13:46 КФ 4:30, Эфс 6:19, Мат 10:11, Мат 22:8, Ошк 3:4, Марқ 12:9, КФ 18:6

+ 13:47 КФ 26:23

+ 13:50 1Тас 2:15

+ 13:51 Мат 10:14, Марқ 6:11, Луқ 9:5

+ 13:52 КФ 2:4, КФ 4:31

+ 14:1 КФ 13:5

+ 14:3 КФ 4:30, Эфс 6:19

+ 14:4 Мат 10:34, Луқ 12:51

+ 14:6 Мат 10:23

+ 14:8 КФ 3:2

+ 14:9 Мат 9:2

+ 14:10 КФ 3:8

+ 14:11 КФ 28:6

+ 14:14 Марқ 14:63

+ 14:15 1Тас 1:9

+ 14:17 Мат 5:45,

+ 14:19 2Қур 11:25

+ 14:22 Кул 1:23, Юҳ 15:20, 1Пет 2:21, 1Пет 5:9, 1Тас 3:3, 2Тим 3:12

+ 14:23 КФ 13:2, КФ 20:32

+ 14:26 КФ 13:3

+ 15:2 Ғал 5:2

+ 15:7 КФ 10:20

+ 15:8 КФ 1:24, КФ 10:44, КФ 10:47

+ 15:9 КФ 11:12,

+ 15:10 Ғал 5:1

+ 15:11 Эфс 2:8, Тит 2:11, Тит 3:7

+ 15:13 КФ 12:17, Яъқ 1:1, Ғал 1:19, Ғал 2:9

+ 15:20 1Қур 8:1, 1Қур 10:19-20, Ошк 2:14,

+ 15:22 1Пет 5:12, 2Қур 1:19, 2Тас 1:1

+ 15:24 Ғал 1:7, Ғал 5:10

+ 15:28 КФ 15:20

+ 15:32 КФ 11:27

+ 15:35 КФ 13:1

+ 15:37 КФ 12:12, КФ 13:5, Кул 4:10

+ 15:38 КФ 13:13

+ 15:40 КФ 15:32

+ 16:1 Рум 16:21, 1Қур 4:17, Флп 2:19, Кул 1:1, 1Тас 3:2, 2Тас 1:1, 1Тим 1:2, 2Тим 1:2

+ 16:3 1Қур 9:20, Ғал 2:3

+ 16:4 КФ 15:28-29

+ 16:5 КФ 6:7

+ 16:6 КФ 18:23

+ 16:7 Флп 1:19

+ 16:8 КФ 20:5, 2Қур 2:12, 2Тим 4:13

+ 16:12 Флп 1:1

+ 16:14 Луқ 24:45

+ 16:15 КФ 11:14, КФ 16:33-34

+ 16:18 Марқ 9:38

+ 16:22 2Қур 6:4-5, 2Қур 11:23-25

+ 16:24 1Тас 2:2

+ 16:26 КФ 4:31, КФ 5:19, КФ 12:7, КФ 12:10

+ 16:27 КФ 12:19

+ 16:29 КФ 10:25

+ 16:30 Луқ 3:10, КФ 2:37

+ 16:31 Марқ 16:16, Рум 10:9

+ 16:33 КФ 11:14, КФ 16:15

+ 16:34 Юҳ 4:53, КФ 18:8

+ 16:37 КФ 22:25

+ 16:39 Мат 8:34

+ 16:40 КФ 16:14

+ 17:1 Флп 4:16

+ 17:2 КФ 13:5, КФ 14:1

+ 17:3 Луқ 24:26-27

+ 17:5 1Тас 2:14-16

+ 17:7 Луқ 23:2

+ 17:16 2Пет 2:8

+ 17:19 Марқ 1:27

+ 17:24 Мат 11:25, КФ 7:48

+ 17:30 1Пет 1:14, Рум 3:25-26, Эфс 4:18

+ 17:31 Мат 12:36, Юҳ 5:22, КФ 10:42, 1Пет 4:5

+ 18:2 Рум 16:3, 1Қур 16:19, 2Тим 4:19, КФ 11:28

+ 18:4 КФ 13:5

+ 18:5 1Тас 3:6

+ 18:6 КФ 13:46

+ 18:8 Луқ 8:41, КФ 13:15, 1Қур 1:14, Юҳ 4:53, КФ 16:34

+ 18:15 КФ 23:29

+ 18:18 КФ 18:2, Рум 16:1,

+ 18:19 КФ 19:1, КФ 20:16

+ 18:21 Яъқ 4:15

+ 18:23 КФ 16:6

+ 18:24 КФ 19:1, 1Қур 1:12, 1Қур 3:5, 1Қур 4:6, 1Қур 16:12, Тит 3:13

+ 18:25 Луқ 3:3, КФ 19:3

+ 18:26 КФ 4:30, Эфс 6:19

+ 18:27 1Қур 16:3, 2Қур 3:1

+ 18:28 КФ 9:22

+ 19:1 КФ 18:21

+ 19:3 КФ 18:25

+ 19:4 Луқ 3:3, Юҳ 1:7

+ 19:5 Мат 28:19, КФ 8:16

+ 19:6 КФ 8:17, КФ 9:17, КФ 10:46

+ 19:8 КФ 4:30, Эфс 6:19

+ 19:12 КФ 5:15

+ 19:13 Мат 12:27, Марқ 9:38, Луқ 9:49

+ 19:15 Луқ 4:34, Яъқ 2:19

+ 19:18 Марқ 1:5, Яъқ 5:16

+ 19:20 КФ 6:7, КФ 12:24

+ 19:21 Рум 15:26, 1Қур 16:5, Рум 15:23-24

+ 19:22 КФ 16:1

+ 19:29 КФ 19:29, Кул 4:10, Флм 1:24

+ 20:1 КФ 19:21

+ 20:3 КФ 9:23, КФ 23:30

+ 20:4 КФ 19:29, Эфс 6:21, Кул 4:7, 2Тим 4:12, 2Тим 4:20, Тит 3:12

+ 20:5 КФ 16:8

+ 20:6 КФ 12:3

+ 20:7 1Қур 16:2, Ошк 1:10

+ 20:16 КФ 2:1

+ 20:18 КФ 18:19, 1Тас 1:5

+ 20:23 КФ 9:16, КФ 21:33

+ 20:24 2Тим 4:7

+ 20:28 Юҳ 21:16-17, 1Пет 5:2, 1Пет 1:18-19

+ 20:29 Мат 7:15, Юҳ 10:12

+ 20:30 2Пет 2:1, 2Қур 11:13, 1Тим 4:1

+ 20:31 Марқ 14:38

+ 20:32 КФ 14:23, 1Пет 1:4

+ 20:33 2Қур 7:2

+ 20:34 КФ 18:3

+ 20:35 Мат 10:8

+ 20:36 КФ 21:5

+ 21:4 КФ 20:23

+ 21:5 КФ 20:36

+ 21:8 КФ 6:5, КФ 8:5

+ 21:9 Луқ 2:36, КФ 2:17-18

+ 21:10 КФ 11:28

+ 21:12 Мат 16:21-23

+ 21:13 КФ 20:24, Флп 2:17

+ 21:18 КФ 12:17, Яъқ 1:1

+ 21:20 Рум 10:2

+ 21:21 Рум 2:28-29, 1Қур 7:19

+ 21:24 КФ 18:18

+ 21:25 КФ 15:29

+ 21:28 КФ 6:13,

+ 21:29 КФ 20:4

+ 21:33 КФ 20:23, КФ 21:11

+ 21:34 КФ 19:32

+ 21:39 КФ 9:11, КФ 22:3

+ 22:3 КФ 9:11, КФ 21:39, КФ 5:34, Флп 3:6

+ 22:4 КФ 8:3

+ 22:5 КФ 9:1-2

+ 22:6 КФ 9:3-6, КФ 26:12-18

+ 22:12 КФ 9:17

+ 22:15 КФ 9:15

+ 22:16 КФ 9:18

+ 22:17 КФ 9:26

+ 22:20 КФ 7:58

+ 22:25 КФ 16:37

+ 23:1 1Қур 4:4, 2Қур 1:12, 2Тим 1:3, Ибр 13:18

+ 23:2 КФ 24:1,

+ 23:4 Юҳ 18:22

+ 23:6 КФ 4:1, Флп 3:5, 1Қур 15:13

+ 23:8 Мат 22:23, Луқ 20:27

+ 23:9 Юҳ 12:29

+ 23:11 КФ 27:23

+ 23:24 КФ 24:3, КФ 25:14

+ 23:27 КФ 21:32-33, КФ 22:27

+ 23:28 КФ 22:30

+ 23:29 КФ 18:15

+ 23:30 КФ 9:23, КФ 20:3

+ 23:34 КФ 21:39

+ 24:1 КФ 23:2

+ 24:5 Луқ 23:2

+ 24:6 КФ 21:27-29

+ 24:15 Ошк 20:6, Ошк 20:13

+ 24:16 КФ 23:1, Ибр 13:18

+ 24:17 Рум 15:25-28, 1Қур 16:1, Ғал 2:10

+ 24:18 КФ 21:26

+ 24:21 КФ 23:6

+ 24:25 КФ 17:32

+ 25:3 КФ 23:12

+ 25:10 Рум 13:1

+ 25:12 КФ 23:11

+ 25:19 КФ 18:15, КФ 23:29

+ 25:24 КФ 22:22

+ 25:25 Луқ 23:14, КФ 23:29

+ 26:1 Мат 10:18, КФ 9:15

+ 26:4 Ғал 1:13

+ 26:5 КФ 23:6, Флп 3:5

+ 26:7 Мат 19:28, Яъқ 1:1

+ 26:8 1Қур 5:12

+ 26:9 Юҳ 16:2, 1Тим 1:13

+ 26:10 КФ 8:3

+ 26:11 КФ 9:1

+ 26:12 КФ 9:3-6, КФ 22:6-11

+ 26:18 Ибр 2:14-15

+ 26:20 КФ 9:20

+ 26:21 КФ 21:27, КФ 21:30

+ 26:23 1Қур 15:20, Кул 1:18, Ошк 1:5, КФ 13:47

+ 26:29 КФ 21:33

+ 26:31 КФ 23:29

+ 26:32 КФ 25:12

+ 27:1 КФ 25:12

+ 27:2 КФ 19:29

+ 27:6 КФ 28:11

+ 27:14 Марқ 4:37

+ 27:23 КФ 8:26

+ 27:24 КФ 23:11

+ 27:26 КФ 28:1

+ 27:34 Луқ 21:18

+ 27:35 Мат 15:36

+ 27:43 КФ 27:3

+ 28:5 Марқ 16:18, Луқ 10:19

+ 28:6 КФ 14:11

+ 28:8 КФ 9:40, Яъқ 5:16

+ 28:11 КФ 27:6

+ 28:18 КФ 23:29, КФ 26:31-32

+ 28:23 Луқ 24:27

+ 28:25 Мат 15:7

+ 28:27 Мат 13:15, Марқ 4:12, Юҳ 12:40

+ 28:28 Луқ 3:6

+ 28:31 КФ 4:29, Эфс 6:19

+ 1:1 Мат 13:55, КФ 12:17, КФ 15:13, КФ 21:18, Ғал 1:19, Ғал 2:9, Луқ 22:30, Юҳ 7:35, КФ 26:7, 1Пет 1:1

+ 1:2 Мат 5:11-12, 1Пет 1:6-7

+ 1:3 Рум 5:3

+ 1:4 2Пет 1:6, Мат 5:48

+ 1:6 Мат 21:21, Марқ 11:24

+ 1:7 Яъқ 4:8

+ 1:9 1Қур 1:31, 2Қур 10:17

+ 1:11 1Пет 1:24

+ 1:12 Мат 10:22, Марқ 13:13, Яъқ 5:11, 2Тим 4:8, Ошк 2:10

+ 1:15 Рум 5:12, Рум 6:23

+ 1:16 Марқ 13:5, 1Юҳ 3:7, Кул 2:8, 2Тас 2:3

+ 1:17 1Юҳ 1:5

+ 1:18 2Тас 2:13, Ошк 14:4, Юҳ 1:13

+ 1:21 Кул 3:8

+ 1:22 Луқ 11:28, Юҳ 13:17, 1Юҳ 3:18, Рум 2:13

+ 1:25 Яъқ 2:12, Луқ 11:28

+ 1:26 Яъқ 3:2-3

+ 1:27 Мат 25:36, 2Пет 3:14, 1Юҳ 5:18, 1Тим 5:22

+ 2:1 Мат 22:16, Луқ 20:21, Рум 2:11

+ 2:5 1Қур 1:27-28, 2Қур 8:9, Ошк 2:9

+ 2:10 Мат 5:19, Ғал 3:10

+ 2:12 Яъқ 1:25

+ 2:13 Мат 6:15, Мат 18:35, Луқ 6:37

+ 2:16 Мат 25:35, Луқ 3:11, 1Юҳ 3:17-18

+ 2:18 Мат 7:16, Ғал 5:6

+ 2:19 Мат 8:29, Марқ 1:24, Марқ 5:7, КФ 16:17, КФ 19:15

+ 2:22 Ибр 11:17-18

+ 2:23 Рум 4:3, Ғал 3:6,

+ 3:1 Мат 23:8

+ 3:2 1Юҳ 1:8-10, Рум 3:23, Яъқ 1:26

+ 3:6 Мат 12:34, Мат 15:18,

+ 3:13 Яъқ 2:18

+ 3:15 1Тим 4:1, Ошк 2:24

+ 3:18 Мат 5:9, Ғал 6:8

+ 4:1 1Пет 2:11

+ 4:4 Юҳ 15:19, 1Юҳ 2:15, Рум 8:7

+ 4:5 1Қур 6:19

+ 4:6 1Пет 5:5

+ 4:7 1Пет 5:8-9, Эфс 4:27

+ 4:8 Яъқ 1:7-8,

+ 4:11 Рум 14:4, Рум 14:10

+ 4:12 Яъқ 5:9, Луқ 12:5, Мат 7:1

+ 4:14 Луқ 12:18-20,

+ 4:15 КФ 18:21

+ 4:17 Юҳ 9:41

+ 5:1 Луқ 6:24

+ 5:2 Мат 6:19-20

+ 5:3 Рум 2:5

+ 5:8 1Пет 4:7

+ 5:9 Мат 7:1, Яъқ 4:12

+ 5:10 Мат 5:12, Мат 23:34, КФ 7:52, Ибр 11:32-38

* 5:11 Китоби Айюб

+ 5:11 Мат 10:22, Марқ 13:13, Яъқ 1:12, Ошк 2:10,

+ 5:12 Мат 5:34-37

+ 5:13 1Қур 14:15, Эфс 5:19

+ 5:14 Марқ 6:13

+ 5:16 Марқ 1:5, КФ 19:18, КФ 9:40, КФ 28:8

+ 5:17 Луқ 4:25

+ 5:19 Ғал 6:1

+ 5:20 1Пет 4:8

+ 1:1 Мат 4:18-21, Юҳ 1:40-42, Яъқ 1:1

+ 1:2 Ибр 12:24, 2Пет 1:2, Яҳ 1:2

+ 1:3 2Қур 1:3, Эфс 1:3, 1Пет 3:21, Юҳ 3:3, Тит 3:5

+ 1:4 Мат 6:20, Мат 19:21, Кул 1:5

+ 1:5 Эфс 2:8

+ 1:6 Мат 5:11-12, Яъқ 1:2-3

+ 1:7 1Қур 3:13, Рум 2:10

+ 1:8 Юҳ 20:29

+ 1:10 2Пет 1:19

+ 1:11 Рум 8:9, Луқ 24:26

+ 1:12 КФ 2:2-4

+ 1:13 Марқ 13:33-34, Эфс 6:18, 1Тас 5:6

+ 1:14 КФ 17:30, Эфс 4:18-19, Рум 12:2, Тит 3:3

+ 1:15 1Юҳ 3:3, 2Пет 3:11

+ 1:17 2Қур 6:18

+ 1:18 Юҳ 1:29, КФ 20:28, Ибр 9:14

+ 1:20 Ибр 1:2

+ 1:22 Юҳ 13:34, Рум 12:9, Ибр 13:1

+ 1:23 Юҳ 1:13, Ибр 4:12

+ 1:25 Яъқ 1:10-11

+ 2:1 Эфс 4:31, Кул 3:8

+ 2:2 Мат 18:3, 1Қур 3:2, Ибр 5:13

+ 2:4 1Қур 10:4

+ 2:5 Эфс 2:20-22,

+ 2:6 Рум 9:33, Рум 10:11

+ 2:7 Марқ 12:11, КФ 4:11

+ 2:8 Рум 9:33

+ 2:9 Ошк 1:6, Ошк 5:10, Юҳ 1:9

+ 2:10 Рум 9:25

+ 2:11 Яъқ 4:1, Рум 7:23, Рум 13:14, Ғал 5:24

+ 2:12 Мат 5:16, 2Қур 9:13, Ғал 1:24

+ 2:13 Рум 13:1, Тит 3:1

+ 2:14 Рум 13:3-4

+ 2:16 Юҳ 8:32, Яъқ 1:25, Яъқ 2:12, Рум 6:18, 1Қур 7:22, 2Қур 3:17, Ғал 5:1, Ғал 5:13, 1Қур 7:22

+ 2:17 Рум 13:7

+ 2:18 Эфс 6:5, Кул 3:22, 1Тим 6:1, Тит 2:9

+ 2:19 1Пет 3:14, 1Пет 3:17, 1Пет 4:16

+ 2:21 КФ 14:22, Юҳ 13:15

+ 2:23 Мат 5:39, Луқ 23:46

+ 2:24 Рум 6:2, Ғал 2:19, Ғал 5:24,

+ 2:25 Луқ 15:6

+ 3:1 1Қур 14:34, Эфс 5:22, Кул 3:18, Тит 2:5

+ 3:4 1Тим 2:9

+ 3:7 Эфс 5:25, Кул 3:19

+ 3:8 Рум 12:16

+ 3:9 1Тас 5:15, Рум 12:17, Мат 5:44, Рум 12:14, 1Қур 4:12

+ 3:14 Мат 5:10, 1Пет 2:19-20, 1Пет 4:14-16,

+ 3:15 Кул 4:6

+ 3:16 1Пет 2:12, Луқ 13:17

+ 3:17 1Пет 2:20

+ 3:18 1Пет 2:21, 1Пет 4:1, Ибр 9:26-28

+ 3:19 2Пет 2:5

+ 3:21 Рум 6:4, Марқ 16:16, 1Пет 1:3

+ 3:22 Луқ 24:51, КФ 1:9, Марқ 16:19, Рум 8:34, Рум 8:38, 1Қур 15:24, Эфс 1:21

+ 4:1 1Пет 3:18, Рум 6:2, Рум 6:7, Ғал 5:24, Кул 3:3

+ 4:2 Рум 6:14, Рум 14:7-8, 2Қур 5:15, Тит 2:12

+ 4:4 Эфс 4:17-19, 1Пет 2:12, 1Пет 3:16

+ 4:5 Юҳ 5:22, КФ 10:42, 1Пет 4:5

+ 4:7 Яъқ 5:8, 1Қур 7:29, 1Қур 7:31, Марқ 14:38

+ 4:8 Яъқ 5:20

+ 4:9 Ибр 13:2

+ 4:10 Рум 12:6-8, 1Қур 7:7, Луқ 12:42-43

+ 4:11 Юҳ 13:31, 1Қур 10:31, Яҳ 1:24-25, Ошк 1:6, Ошк 5:13

+ 4:12 1Пет 1:7

+ 4:13 КФ 5:41, Флп 3:11

+ 4:14 Мат 5:11

+ 4:16 1Пет 2:19-20

+ 4:17 Рум 2:9,

+ 4:19 Луқ 23:46

+ 5:1 Луқ 24:48, Рум 8:17

+ 5:2 Юҳ 21:16-17, КФ 20:28, 1Тим 3:8, Тит 1:7

+ 5:3 Мат 20:25-26, Флп 3:17, 2Тас 3:9, 1Тим 4:12, Тит 2:7

+ 5:4 Юҳ 10:11, Ибр 13:20, 1Қур 9:25

+ 5:5 Яъқ 4:6

+ 5:7 Мат 6:25, Флп 4:6

+ 5:8 Марқ 13:33-34, 1Пет 5:8, Эфс 6:18, 1Тас 5:6, 2Қур 2:11, Эфс 6:11

+ 5:9 Яъқ 4:7, КФ 14:22, 1Тас 3:3

+ 5:10 2Тим 2:10

+ 5:11 1Пет 4:11

+ 5:12 КФ 15:22, КФ 15:40, 1Тас 1:1, 2Тас 1:1

+ 5:13 КФ 12:12, КФ 13:5, КФ 15:37

+ 5:14 Рум 16:16

+ 1:1 Мат 4:18-21, Юҳ 1:40-42, Тит 2:13

+ 1:2 1Пет 1:2, Яҳ 1:2

+ 1:4 2Пет 2:18

+ 1:6 Яъқ 1:3-4

+ 1:7 1Юҳ 4:16, 1Қур 13:13, Ибр 13:1

+ 1:8 Тит 3:14

+ 1:9 1Юҳ 1:7, Эфс 5:26, Ибр 9:14

+ 1:10 1Тас 1:4

+ 1:11 Кул 1:13

+ 1:12 Яҳ 1:5

+ 1:14 Юҳ 21:18-19, 2Тим 4:6

+ 1:16 1Тас 2:19, 1Тас 4:16, Луқ 9:32, Юҳ 1:14

+ 1:17 Матто 17:5

+ 1:17 Мат 3:17, Мат 17:5, Марқ 1:11, Марқ 9:7, Луқ 9:35, Юҳ 8:54, Юҳ 17:1, КФ 3:13

+ 1:19 1Пет 1:10, Юҳ 5:35, 2Қур 4:6

+ 1:21 2Тим 3:16,

+ 2:1 Мат 7:15, КФ 20:30, 2Қур 11:13, 1Тим 4:1, Яҳ 1:4, 1Қур 6:20, 1Қур 7:23

+ 2:3 Рум 16:18, Кул 2:4

+ 2:4 Яҳ 1:6

+ 2:5 1Пет 3:19-20,

+ 2:8 КФ 17:16

+ 2:9 1Қур 10:13, Ошк 3:10

+ 2:10 Яҳ 1:16, Яҳ 1:8-9

+ 2:12 Яҳ 1:10

+ 2:15 Яҳ 1:11, Ошк 2:14

+ 2:17 Яҳ 1:12-13

+ 2:18 2Пет 1:4

+ 2:19 Ғал 5:13, Юҳ 8:34, Рум 6:16-20, Тит 3:3

+ 2:20 Мат 12:45, Луқ 11:26

+ 2:21 Рум 7:12

+ 3:1 2Пет 1:13

+ 3:2 Яҳ 1:17-18

+ 3:9 Рум 2:4, 1Тим 2:4, 1Тим 2:6

+ 3:10 Мат 24:43, Луқ 12:39, 1Тас 5:2, Марқ 13:31

+ 3:11 1Пет 1:15

+ 3:12 Яҳ 1:21

+ 3:13 Ошк 21:1, Ошк 21:27

+ 3:14 Яъқ 1:27, 1Юҳ 5:18, 1Тим 5:22

+ 3:15 Рум 2:4, Ошк 2:21

+ 3:16 Ибр 5:10

+ 3:18 Эфс 4:15, Кул 1:10, Кул 2:19, Рум 11:36

+ 1:1 Луқ 24:39, Юҳ 1:14, Юҳ 20:27, 2Пет 1:16

+ 1:2 Юҳ 1:4, Юҳ 5:26, Юҳ 11:25, 1Юҳ 5:11, Юҳ 15:27, Юҳ 1:1, Юҳ 1:18

+ 1:3 Юҳ 17:21, 1Қур 1:9

+ 1:4 Юҳ 15:11

+ 1:5 Юҳ 1:4, Юҳ 8:12, Яъқ 1:17

+ 1:6 Юҳ 12:35, 2Қур 6:16

+ 1:7 Эфс 1:7, Ибр 9:14

+ 1:8 Яъқ 3:2, Рум 3:23

+ 1:10 1Юҳ 5:10, Юҳ 5:38, Юҳ 8:37

+ 2:1 Юҳ 14:26, Рум 8:34, Ибр 7:25

+ 2:2 Юҳ 1:29, Юҳ 11:52, 1Юҳ 4:10, Рум 3:25-26

+ 2:3 Юҳ 14:15, Юҳ 15:10, 1Юҳ 5:3

+ 2:4 Тит 1:16

+ 2:5 1Юҳ 4:12

+ 2:7 Юҳ 13:34, 2Юҳ 1:5

+ 2:8 Юҳ 13:34, Юҳ 1:9, Юҳ 8:12, Рум 13:12, Эфс 5:8, 1Тас 5:5

+ 2:9 1Юҳ 4:20

+ 2:10 Юҳ 11:10

+ 2:12 КФ 10:43, КФ 13:38

+ 2:13 Эфс 6:11, Юҳ 14:7

+ 2:15 Яъқ 4:4

+ 2:17 1Қур 7:31

+ 2:18 Мат 24:5, 1Юҳ 4:3, 2Юҳ 1:7, 1Тим 4:1, 2Тим 3:1

+ 2:19 КФ 20:30, 1Қур 11:19

+ 2:20 Юҳ 14:26, Юҳ 16:13, 1Қур 2:10

+ 2:22 1Юҳ 4:3

+ 2:23 Мат 10:33

+ 2:24 1Юҳ 3:11

+ 2:26 Марқ 13:5, 1Юҳ 3:7, Кул 2:8, 2Тас 2:3

+ 2:27 Ибр 8:11

+ 2:28 1Юҳ 3:2, 1Тас 2:19

+ 2:29 Мат 6:1, 3Юҳ 1:11

+ 3:1 Юҳ 3:16, Рум 5:8, Эфс 2:4, Мат 5:9, Юҳ 1:12, 1Юҳ 5:1, Рум 8:14, Юҳ 16:3, Юҳ 17:25

+ 3:2 Рум 8:15-16, Ғал 3:26, Эфс 1:5, Рум 8:29, 2Қур 3:18, Флп 3:21, 1Қур 13:12, Ошк 22:4

+ 3:3 2Қур 7:1

+ 3:5 Юҳ 1:29, Ибр 9:26, 1Пет 2:22, 2Қур 5:21, Ибр 4:15

+ 3:6 3Юҳ 1:11

+ 3:7 Марқ 13:5, 1Юҳ 2:26, Кул 2:8, 2Тас 2:3

+ 3:8 Юҳ 8:44, Ибр 2:14

+ 3:9 1Юҳ 5:18

+ 3:10 1Юҳ 4:8, 1Юҳ 4:20

+ 3:11 Юҳ 13:34, 1Юҳ 1:5, 1Юҳ 2:24, 2Юҳ 1:5

+ 3:12 Юҳ 8:44, Яҳ 1:11, Ибр 11:4

+ 3:13 Марқ 13:13, Юҳ 7:7, Юҳ 15:18

+ 3:14 Юҳ 5:24

+ 3:15 Мат 5:22, Ошк 21:8

+ 3:16 Юҳ 10:11, Юҳ 15:13

+ 3:17 Яъқ 2:15-16

+ 3:18 Яъқ 1:22, Рум 2:13

+ 3:21 1Юҳ 2:28

+ 3:22 Мат 7:7-8, Юҳ 14:13-14

+ 3:23 Юҳ 6:29

+ 3:24 Юҳ 6:56, Юҳ 15:4-5, Рум 8:9, Рум 8:16

+ 4:1 1Қур 14:29, 1Тас 5:20-21, Ошк 2:2, Мат 7:15, Марқ 13:22, 2Пет 2:1

+ 4:2 Юҳ 1:14, 1Тим 3:16, Ибр 2:14, 1Қур 12:3

+ 4:3 1Юҳ 2:18, 1Юҳ 2:22, 2Юҳ 1:7

+ 4:5 Юҳ 3:31, Юҳ 8:23, Юҳ 15:19

+ 4:6 Юҳ 18:37, Юҳ 14:17, 1Тим 4:1

+ 4:7 1Қур 13, 1Юҳ 3:10-11

+ 4:9 Юҳ 3:16

+ 4:10 Юҳ 1:29, 1Юҳ 4:10, Юҳ 3:16, Рум 5:8

+ 4:12 Юҳ 1:18, 1Тим 6:16, 1Юҳ 2:5

+ 4:13 1Юҳ 3:24

+ 4:14 Юҳ 3:17

+ 4:15 Мат 14:33, 1Юҳ 5:5

+ 4:17 1Юҳ 2:28, 1Юҳ 3:21

+ 4:20 1Юҳ 2:9, 1Юҳ 3:10

+ 4:21 Мат 19:19, Мат 22:39, Марқ 12:31

+ 5:1 Юҳ 1:12

+ 5:2 1Юҳ 2:5, 1Юҳ 3:24, 1Юҳ 4:13

+ 5:3 Юҳ 14:15, 2Юҳ 1:6, Мат 11:30

+ 5:4 Юҳ 16:33, Эфс 6:16

+ 5:5 Мат 14:33, 1Юҳ 4:15

+ 5:6 Юҳ 14:17, Юҳ 15:26

+ 5:9 Юҳ 5:36

+ 5:10 1Юҳ 1:10, Мат 3:17

+ 5:11 Юҳ 1:4, Юҳ 5:26, Юҳ 11:25, 1Юҳ 1:2

+ 5:13 Юҳ 20:31

+ 5:14 Мат 7:7-8, Юҳ 14:13-14, 1Юҳ 3:22

+ 5:16 Мат 12:31-32, Марқ 3:29, Ибр 6:4-6, Ибр 10:26

+ 5:18 1Юҳ 3:9

+ 5:19 Луқ 4:6, Ғал 1:4

+ 5:20 Юҳ 1:1, Юҳ 20:28

+ 5:21 1Қур 10:7, 1Қур 10:14

+ 1:1 1Юҳ 3:1, Юҳ 8:32

+ 1:3 1Тим 1:2, 2Тим 1:2

+ 1:4 3Юҳ 1:4

+ 1:5 Юҳ 13:34, Юҳ 15:12, 1Юҳ 3:11

+ 1:6 Юҳ 14:15, 1Юҳ 5:3

+ 1:7 Юҳ 1:14, 1Юҳ 4:2, 1Тим 3:16, Ибр 2:14, 1Юҳ 2:18, 1Юҳ 4:3

+ 1:8 1Қур 3:8

+ 1:9 1Юҳ 2:23

+ 1:10 Рум 16:17, 1Тас 5:22

+ 1:12 Юҳ 15:11, Юҳ 16:24, Юҳ 17:13, 3Юҳ 1:13-14

+ 1:1 1Юҳ 3:18, 2Юҳ 1:1

+ 1:4 2Юҳ 1:4

+ 1:5 Ғал 6:10, Ибр 13:1

+ 1:8 1Тим 5:18

+ 1:11 1Юҳ 2:29, 1Юҳ 3:6

+ 1:12 Юҳ 21:24

+ 1:13 2Юҳ 1:12

+ 1:1 КФ 12:17, Яъқ 1:1, Мат 13:55

+ 1:2 1Пет 1:2, 2Пет 1:2

+ 1:3 1Тим 6:12, 2Тим 4:7

+ 1:4 2Пет 2:1

+ 1:5 2Пет 1:12, Ибр 3:17

+ 1:6 2Пет 2:4

+ 1:7 2Пет 2:6, Мат 25:41

+ 1:8 2Пет 2:10

+ 1:9 1Тас 4:16, Ошк 12:7,

+ 1:10 2Пет 2:12

+ 1:11 1Юҳ 3:12, Ибр 11:4, 2Пет 2:15,

+ 1:12 2Пет 2:17, Мат 15:13

+ 1:14 КФ 7:53, Ғал 3:19, 1Тас 3:13, Ибр 12:22

+ 1:16 2Пет 2:10

+ 1:17 2Пет 3:2-3

+ 1:19 Рум 8:9

+ 1:20 Эфс 6:18

+ 1:21 2Пет 3:12

+ 1:23 Ошк 3:4

+ 1:24 Флп 2:15, Кул 1:22, 1Пет 4:11, Рум 11:36, Ошк 1:6, Ошк 5:13

+ 1:2 Луқ 1:69-70, Тит 1:1-2

+ 1:3 Мат 1:1

+ 1:5 КФ 9:15

+ 1:7 1Қур 1:2

+ 1:8 Рум 16:19, Флп 1:3, 2Тим 1:3, Флм 1:4

+ 1:9 Рум 9:1, 2Қур 1:23, Флп 1:8, 1Тас 2:5

+ 1:10 Рум 15:32

+ 1:13 Рум 15:22-23, 1Тас 2:18, Флп 4:17

+ 1:14 1Қур 9:16

+ 1:16 Марқ 8:38, Флп 1:20, Рум 2:9-10, 1Қур 1:18

+ 1:17 Рум 3:21, Ғал 3:11, Ибр 10:38

+ 1:18 Эфс 5:6, Кул 3:6

+ 1:19 КФ 14:17, КФ 17:24-27

+ 1:21 Эфс 4:17-18

+ 1:22 1Қур 1:20, 1Қур 3:19

+ 1:26 Кул 3:5

+ 1:31 2Тим 3:2-4

+ 1:32 Рум 6:21

+ 2:1 Мат 7:2, Луқ 6:37, Юҳ 8:7

+ 2:4 2Пет 3:9, 2Пет 3:15, Ошк 2:21

+ 2:5 Яъқ 5:3

+ 2:9 1Пет 4:17, Рум 1:16,

+ 2:10 1Пет 1:7

+ 2:11 Мат 22:16, Луқ 20:21, КФ 10:34

+ 2:12 1Қур 9:21

+ 2:13 Луқ 11:28, Яъқ 1:22-23

+ 2:17 Рум 3:27, Рум 9:4-5

+ 2:19 Юҳ 9:40

+ 2:21 Мат 23:3

+ 2:25 Ғал 5:3

+ 2:26 Эфс 2:11

+ 2:27 2Қур 3:6, Мат 12:41

+ 2:28 Рум 9:6-8, 1Қур 7:19

+ 2:29 Эфс 2:11, Флп 3:3, Кул 2:11, 2Қур 10:18

+ 3:1 Юҳ 4:22

+ 3:3 Рум 9:6, 2Тим 2:13

+ 3:7 Рум 9:19

+ 3:8 Рум 6:1, Рум 6:15, 2Қур 6:8

+ 3:9 Рум 5:12, Ғал 3:22, Рум 1:18-32, Рум 2

+ 3:20 КФ 13:39, Ғал 2:16, Ғал 3:11, Рум 7:7

+ 3:21 Рум 1:17, Ғал 2:16, Луқ 24:27, КФ 10:43

+ 3:23 1Юҳ 1:8-10

+ 3:24 Тит 3:7

+ 3:25 Юҳ 1:29, 1Юҳ 2:2, КФ 17:30, Рум 2:4

+ 3:27 Рум 2:17, 1Қур 1:29, Эфс 2:9

+ 3:28 КФ 13:39

+ 3:29 Рум 9:24, Рум 10:12

+ 3:30 Ғал 3:20, Ғал 3:8

+ 3:31 Мат 5:17

+ 4:3 Яъқ 2:23, Ғал 3:6

+ 4:5 Рум 3:22

+ 4:8 2Қур 5:19

+ 4:9 Рум 3:30

+ 4:13 Ғал 3:16, Ибр 7:6

+ 4:14 Ғал 3:17-18

+ 4:15 1Қур 15:56, Ғал 3:10, Рум 7:7

+ 4:16 Ғал 3:22

+ 4:17 Юҳ 5:21

+ 4:19 Ибр 11:12,

+ 4:24 1Қур 9:9-10, Рум 10:9

+ 4:25 Мат 20:28, Ғал 1:4, 2Қур 5:21

+ 5:1 Ғал 3:28

+ 5:2 Рум 8:17, Эфс 3:16, Флп 3:21

+ 5:3 Мат 5:11-12, 2Қур 12:10, Яъқ 1:3-4

+ 5:5 КФ 2:17, Тит 3:6

+ 5:8 Юҳ 3:16, 1Юҳ 4:10

+ 5:9 Рум 3:25, Мат 3:7, 1Тас 1:10

+ 5:10 2Қур 5:18-20, Эфс 2:16, Кул 1:20-21

+ 5:12 Яъқ 1:15, Рум 6:23, Рум 3:9, Эфс 2:3

+ 5:13 Рум 3:20

+ 5:14 1Қур 15:45

+ 5:15 1Қур 15:21, 2Қур 5:14

+ 5:17 Ошк 22:5

+ 5:18 Юҳ 12:32

+ 5:19 Ибр 5:8

+ 5:20 Ғал 3:19

+ 5:21 Юҳ 1:17

+ 6:2 1Пет 2:24, Ғал 2:19, Ғал 5:24, Кул 2:20, Кул 3:3

+ 6:4 1Пет 3:21, Ғал 3:27, 2Қур 5:17, Эфс 4:24, Кул 2:12, Кул 3:10

+ 6:5 2Қур 4:10, Флп 3:10

+ 6:6 Ғал 2:19-20, Ғал 5:24, Ғал 6:14

+ 6:7 1Пет 4:1

+ 6:8 2Тим 2:11, Ошк 20:4

+ 6:9 Рум 14:9, Ошк 1:18

+ 6:10 Ибр 7:27

+ 6:13 Кул 3:5, Рум 12:1

+ 6:16 Юҳ 8:34

+ 6:18 Юҳ 8:32, Юҳ 8:34, Яъқ 2:12, 1Пет 2:16, 1Қур 7:22, 2Қур 3:17, Ғал 5:1

+ 6:22 1Қур 7:22

+ 6:23 Яъқ 1:15, Рум 5:12

+ 7:2 1Қур 7:39

+ 7:3 Мат 5:32

+ 7:4 Ғал 5:22, Эфс 5:19, Ғал 2:19, Ғал 5:18, Эфс 2:15, Кул 2:14

+ 7:6 Рум 6:4

+ 7:7 Рум 3:20, Рум 4:15,

+ 7:8 1Қур 15:56

+ 7:15 Ғал 5:17

+ 7:16 1Тим 1:8

+ 7:19 Ғал 5:17

+ 7:23 1Пет 2:11, Ғал 5:17

+ 8:2 1Қур 15:45

+ 8:3 Ибр 7:18, Флп 2:7, 2Қур 5:21

+ 8:4 Ғал 5:16, Ғал 5:25

+ 8:5 Ғал 5:19-25

+ 8:7 Яъқ 4:4, 1Қур 2:14

+ 8:9 1Қур 3:16, 1Қур 6:19, 2Қур 6:16, 1Юҳ 3:24, 1Пет 1:11, Яҳ 1:19

+ 8:11 Юҳ 5:21, КФ 2:24

+ 8:13 Кул 3:5,

+ 8:14 Мат 5:9, Юҳ 1:12, 1Юҳ 3:1, 1Юҳ 5:1

+ 8:15 2Тим 1:7, 1Қур 2:12

+ 8:16 1Юҳ 3:2, Ғал 3:26, Эфс 1:5, 1Юҳ 3:24, 2Қур 1:22, Эфс 1:13

+ 8:17 Ғал 3:29, Ғал 4:7, Эфс 3:6, Тит 3:7, 2Қур 1:5, Флп 3:10, Кул 1:24, 1Пет 5:1, Рум 5:2, Эфс 3:16, Флп 3:21

+ 8:18 2Қур 4:17

+ 8:23 2Қур 5:2, Ғал 5:5

+ 8:24 2Қур 4:18, Ибр 11:1

+ 8:29 Мат 28:10, Юҳ 20:17, Кул 1:15, Ибр 2:11, 1Юҳ 3:2, 2Қур 3:18, Флп 3:21

+ 8:30 Юҳ 17:22

+ 8:32 Юҳ 3:16

+ 8:33 Марқ 13:20, Луқ 18:7, Кул 3:12, Тит 1:1,

+ 8:34 Марқ 16:19, КФ 7:55-56, 1Юҳ 2:1, Рум 8:34, Ибр 7:25

+ 8:36 1Қур 4:9

+ 8:37 Юҳ 16:33, 1Қур 15:57

+ 8:38 1Пет 3:22, 1Қур 15:24, Эфс 1:21

+ 9:1 2Қур 11:10, 1Тим 2:7, Рум 1:9, Флп 1:8

+ 9:3 1Қур 16:22, Ғал 1:8

+ 9:6 Рум 3:3, Юҳ 1:47, Рум 2:28

+ 9:7 Ибр 11:17

+ 9:8 Ғал 4:23, Ғал 4:28

+ 9:19 Рум 3:7

+ 9:21 2Тим 2:20

+ 9:24 Рум 3:29

+ 9:25 1Пет 2:10

+ 9:30 Ғал 2:16, Ғал 3:24

+ 9:31 Ғал 5:4, Рум 11:7, Флп 3:9

+ 9:33 1Пет 2:6-8, Рум 10:11

+ 10:2 КФ 21:20

+ 10:3 Рум 1:17, Рум 3:21

+ 10:4 Мат 5:17, Ғал 3:24

+ 10:5 Ғал 3:12, Флп 3:9

+ 10:7 Ошк 9:1

+ 10:9 Мат 10:32, Луқ 12:8, Марқ 16:16, КФ 16:31

+ 10:11 1Пет 2:6, Рум 9:33

+ 10:12 КФ 10:34-36, Рум 3:29

+ 10:13 КФ 2:21

+ 10:14 КФ 8:31

+ 10:16 Юҳ 12:38

+ 10:17 Ғал 3:2

+ 11:1 2Қур 11:22, Флп 3:5

+ 11:5 Рум 9:27

+ 11:7 Рум 9:31

+ 11:13 КФ 9:15, Рум 15:16

+ 11:15 Луқ 15:24, Эфс 2:1, Эфс 2:5, Кул 2:13, Ошк 3:1

+ 11:17 Юҳ 15:5

+ 11:21 1Қур 10:12

+ 11:30 Эфс 2:2, Кул 1:21, Тит 3:3

+ 11:33 Кул 2:3,

+ 11:34 1Қур 2:16

+ 11:36 1Қур 8:6, Кул 1:16, Ибр 2:10, 2Пет 3:18, Эфс 3:21

+ 12:1 Рум 6:13

+ 12:2 Эфс 5:17, 1Тас 4:3, 2Қур 4:16, Эфс 4:23

+ 12:3 Эфс 3:2,

+ 12:4 1Қур 12:12-14, Эфс 4:16

+ 12:5 1Қур 10:17, 1Қур 12:27, Эфс 4:25

+ 12:6 1Пет 4:10, 1Қур 12:4

+ 12:7 1Қур 12:5

+ 12:8 1Тим 5:17, 2Қур 9:7

+ 12:9 1Пет 1:22, 1Тим 1:5,

+ 12:10 Юҳ 13:34, 1Пет 1:22, 2Пет 1:7, 1Тас 4:9, Ибр 13:1, Флп 2:3

+ 12:12 Луқ 18:1, Луқ 21:36, Эфс 6:18, Кул 4:2, 1Тас 5:17

+ 12:13 Рум 15:25, 1Қур 16:1, 1Тим 6:18

+ 12:14 Мат 5:44, 1Пет 3:9

+ 12:15 1Қур 12:26

+ 12:16 1Пет 3:8, Флп 2:2

+ 12:17 1Пет 3:9, 1Тас 5:15

+ 12:18 Марқ 9:50, 2Қур 13:11, 1Тас 5:13

+ 12:19 Ибр 10:30

+ 12:20 Мат 5:44,

+ 13:1 1Пет 2:13, Тит 3:1

+ 13:4 1Пет 2:14,

+ 13:7 1Пет 2:17, Мат 17:27, Мат 22:21, Марқ 12:17

+ 13:8 Юҳ 13:34

+ 13:10 Юҳ 14:15

+ 13:11 Эфс 5:14

+ 13:12 Юҳ 1:9, Юҳ 8:12, 1Юҳ 2:8, Эфс 5:8, 1Тас 5:5, Эфс 5:11, Эфс 6:11, 1Тас 5:8

+ 13:13 1Тас 4:12

+ 13:14 Ғал 3:27, Яъқ 4:1, 1Пет 2:11, Рум 7:23, Ғал 5:16, Ғал 5:24

+ 14:1 Рум 15:1, 1Қур 8:9-11, 1Қур 9:22

+ 14:2 1Тим 4:3

+ 14:3 Кул 2:16

+ 14:4 Мат 7:1, Яъқ 4:11

+ 14:5 Ғал 4:10, Кул 2:16

+ 14:6 Мат 15:36, 1Қур 10:30-31

+ 14:7 Рум 6:2, Рум 6:7, Ғал 5:24, Кул 3:3

+ 14:8 1Пет 4:2, Ғал 2:20, 2Қур 5:15, Флп 1:20

+ 14:9 1Тас 5:10

+ 14:10 Мат 7:1, Луқ 6:37, 2Қур 5:10

+ 14:11 Флп 2:10-11

+ 14:12 Мат 12:36, Мат 25:19, Ғал 6:5

+ 14:13 Мат 7:1

+ 14:14 Марқ 7:15-16, КФ 10:15, 1Қур 8:8

+ 14:15 1Қур 8:11

+ 14:17 Кул 2:16, Ибр 9:10, Ғал 5:22

+ 14:19 2Тим 2:22

+ 14:20 Тит 1:15, 1Қур 8:9-13

+ 14:24 Эфс 1:9, Кул 1:26

+ 14:25 Кул 4:3-4

+ 14:26 Яҳ 1:24-25

+ 15:1 Рум 14:1, Ғал 6:2

+ 15:2 Флп 2:4-5

+ 15:3 Флп 2:5, Флп 2:8,

+ 15:4 Рум 4:23-24

+ 15:5 Рум 12:16

+ 15:9 Рум 3:29,

+ 15:16 КФ 9:15, Рум 11:13

+ 15:19 КФ 15:12, 2Қур 12:12

+ 15:20 1Қур 3:10-11

+ 15:22 Рум 1:13, 1Тас 2:18

+ 15:23 КФ 19:21

+ 15:25 КФ 24:17, 1Қур 16:3, 2Қур 9:1

+ 15:26 КФ 19:21, 2Қур 8:4

+ 15:27 1Қур 9:11

+ 15:31 2Қур 1:10-11, 2Тас 3:2

+ 15:32 Рум 1:10

+ 15:33 2Қур 13:11, Флп 4:9, 1Тас 5:23, 2Тас 3:16, Ибр 13:20

+ 16:1 КФ 18:18

+ 16:2 Флп 2:29

+ 16:3 КФ 18:2, 1Қур 16:19, 2Тим 4:19

+ 16:5 Кул 4:15

+ 16:13 Марқ 15:21

+ 16:16 1Пет 5:14, 1Қур 16:20, 2Қур 13:12, 1Тас 5:26

+ 16:17 1Тим 6:3, 2Юҳ 1:10

+ 16:18 2Пет 2:3, Кул 2:4

+ 16:19 Рум 1:8

+ 16:20 Рум 15:33,

+ 16:21 КФ 16:1

+ 16:23 1Қур 1:14

+ 1:2 КФ 18:1-17, Рум 1:7

+ 1:5 2Қур 8:7, 2Қур 9:11

+ 1:7 Луқ 17:30, 1Тас 3:13, 1Тас 4:16-18, Флп 3:20

+ 1:8 Флп 1:6

+ 1:9 Юҳ 17:21, 1Юҳ 1:3, 1Тас 5:24, 2Тас 3:3, Ибр 10:23

+ 1:10 1Қур 11:18

+ 1:11 1Қур 3:3

+ 1:12 КФ 18:24, КФ 19:1, 1Қур 3:4-5, 1Қур 4:6, 1Қур 6:12, Тит 3:13, Юҳ 1:42

+ 1:13 Эфс 4:4-5

+ 1:14 КФ 18:8, Рум 16:23

+ 1:16 1Қур 16:15

+ 1:17 2Қур 10:10

+ 1:18 1Қур 2:1, 2Қур 2:15, Рум 1:16

+ 1:20 Рум 1:22, 1Қур 3:19

+ 1:22 Мат 12:38, Марқ 8:11, Юҳ 2:18, Юҳ 4:48, Юҳ 6:30

+ 1:23 Ғал 5:11

+ 1:24 1Қур 2:7, Кул 2:3

+ 1:28 Яъқ 2:5

+ 1:29 Рум 3:27, Эфс 2:9

+ 1:30 Эфс 1:7, Флп 3:9

+ 1:31 2Қур 10:17

+ 2:1 1Қур 1:18, 2Қур 2:15

+ 2:2 Ғал 6:14

+ 2:3 2Қур 11:30, 2Қур 12:5, Ғал 4:13

+ 2:4 1Қур 4:20

+ 2:5 2Қур 4:7, 2Қур 6:7

+ 2:6 Флп 3:15

+ 2:7 Кул 2:3

+ 2:8 Юҳ 7:48, КФ 13:27

+ 2:10 Мат 16:17, 1Юҳ 2:20

+ 2:12 Рум 8:15

+ 2:13 2Қур 1:12, Юҳ 6:45

+ 2:14 Юҳ 14:17, Рум 8:7

+ 2:16 Рум 11:34

+ 3:2 1Пет 2:2, Ибр 5:13

+ 3:3 1Қур 1:10-11, Ғал 5:19-20

+ 3:5 КФ 18:24, КФ 19:1, 1Қур 1:12, 1Қур 4:6, 1Қур 16:12, Эфс 3:7, Кул 1:25

+ 3:6 КФ 18:4-11, КФ 18:27-28, Юҳ 4:36-38

+ 3:7 Ғал 6:3

+ 3:8 Мат 16:27, 2Юҳ 1:8

+ 3:9 2Қур 6:1, Эфс 2:20-22

+ 3:10 Рум 15:20

+ 3:11 Эфс 2:20, Кул 2:7, Ошк 21:14

+ 3:13 1Қур 1:7, 1Қур 4:5, 1Пет 1:7

+ 3:16 Рум 8:9, 1Қур 6:19, 2Қур 6:16

+ 3:17 Эфс 2:21

+ 3:19 1Қур 1:20,

+ 3:23 2Қур 10:7, Ғал 3:29

+ 4:4 КФ 23:1,

+ 4:5 Мат 7:1, Рум 2:1, 2Қур 10:18

+ 4:6 КФ 18:24, КФ 19:1, 1Қур 1:12, 1Қур 3:5

+ 4:7 Юҳ 3:27

+ 4:8 Ошк 3:17

+ 4:9 Рум 8:36

+ 4:10 2Қур 11:19, 2Қур 13:9

+ 4:11 2Қур 11:27, Флп 4:12

+ 4:12 КФ 18:3, Мат 5:44, 1Пет 3:9, Рум 12:14

+ 4:14 2Қур 6:13

+ 4:15 Флм 1:10

+ 4:16 1Қур 11:1, 1Тас 3:7, 2Тас 3:7

+ 4:17 КФ 16:1, 1Қур 16:10, 1Тим 1:2

+ 4:19 1Қур 11:34, 1Қур 16:5, 2Қур 1:15-16

+ 4:20 1Қур 2:4

+ 4:21 2Қур 10:2, 2Қур 13:2

+ 5:1 2Қур 12:21,

+ 5:3 Кул 2:5

+ 5:5 2Қур 2:6, 1Тим 1:20,

+ 5:6 Мат 13:33, Луқ 13:21, Ғал 5:9

+ 5:8 Марқ 8:15, Луқ 12:1

+ 5:9 Эфс 5:11, 2Тас 3:14

+ 5:11 2Тас 3:6

+ 5:12 Марқ 4:11,

+ 6:1 Мат 18:17

+ 6:2 Мат 19:28

+ 6:5 1Қур 15:34

+ 6:7 Мат 5:39-40

+ 6:9 Ғал 5:21, Эфс 5:5, Ибр 13:4

+ 6:10 Марқ 7:21-23, Ғал 5:19-21

+ 6:11 Эфс 2:2, Юҳ 13:8, Эфс 5:26, Тит 3:5, Ибр 10:22

+ 6:12 1Қур 10:23

+ 6:15 Эфс 5:30

+ 6:16 Марқ 10:7-8, Эфс 5:31

+ 6:17 Эфс 4:4

+ 6:18 Ғал 5:19, Эфс 5:3, 1Тас 4:3

+ 6:19 Рум 14:7

+ 6:20 2Пет 2:1, 1Қур 7:23

+ 7:5 Мат 4:3, 1Тас 3:5

+ 7:6 2Қур 8:8

+ 7:7 Мат 19:11-12, 1Қур 12:4, 1Пет 4:10

+ 7:9 1Тим 5:14

+ 7:10 Марқ 10:9

+ 7:11 Марқ 10:11

+ 7:16 1Пет 3:1

+ 7:18 КФ 15:1-2, Ғал 5:2

+ 7:19 Рум 2:28-29, Ғал 3:28, Ғал 5:6, Кул 3:11

+ 7:22 Юҳ 8:32, Яъқ 2:12, 1Пет 2:16, Рум 6:18, 2Қур 3:17, Ғал 5:1, Флм 1:16, Рум 6:22

+ 7:23 1Қур 6:20,

+ 7:25 2Қур 8:10-11

+ 7:30 2Қур 6:10

+ 7:31 1Пет 4:7, 1Юҳ 2:17

+ 7:32 Мат 6:25, Луқ 10:41

+ 7:38 Ибр 13:4

+ 7:39 Рум 7:2

+ 8:1 КФ 15:20, КФ 15:29, 1Қур 13:4-13

+ 8:2 Ғал 6:3

+ 8:3 Ғал 4:9

+ 8:6 Эфс 4:6, Юҳ 1:3, Рум 11:36, Кул 1:16, Ибр 1:2

+ 8:7 1Қур 10:28-29

+ 8:8 Марқ 7:19, КФ 10:12-15, Рум 14:14

+ 8:10 Рум 14:1, КФ 15:29, 1Қур 10:19, Ошк 2:14

+ 8:11 Рум 14:15

+ 8:13 Рум 14:21

+ 9:1 1Тас 2:6-7, Флм 1:8, КФ 9:3-6

+ 9:4 2Тас 3:8-9

+ 9:5 Марқ 6:3, Юҳ 2:12, Юҳ 7:3, КФ 1:14, 1Қур 9:5, Ғал 1:19, Марқ 1:30

+ 9:6 КФ 4:36, КФ 13:2, КФ 15:36, Ғал 2:9

+ 9:7 2Қур 10:4, 2Тим 2:3,

+ 9:9 1Тим 5:18

+ 9:10 Рум 4:23-24, 2Тим 2:6

+ 9:11 Рум 15:27, Ғал 6:6

+ 9:14 Луқ 10:7, 1Тим 5:18

+ 9:15 КФ 18:3

+ 9:16 Рум 1:14

+ 9:17 Ғал 2:7

+ 9:18 2Қур 11:7, 2Қур 11:9

+ 9:19 2Қур 4:5

+ 9:20 КФ 16:3, КФ 21:23-26

+ 9:21 Рум 2:12, Рум 2:14, Ғал 2:3

+ 9:22 2Қур 11:29, 1Қур 10:33

+ 9:24 Ғал 5:7

+ 9:25 1Пет 5:4, Флп 3:14, 2Тим 2:5

+ 10:11 Рум 4:23

+ 10:12 Рум 11:20-21

+ 10:13 1Қур 1:9, 2Пет 2:9

+ 10:14 1Юҳ 5:21

+ 10:16 Марқ 14:22-23, Юҳ 6:51, 1Қур 11:23-26

+ 10:17 Рум 12:5, 1Қур 12:12-13, Эфс 4:25

+ 10:19 КФ 15:29, 1Қур 8:4, Ошк 2:14

+ 10:21 2Қур 6:15

+ 10:23 1Қур 6:12

+ 10:24 1Қур 13:5, Флп 2:21

+ 10:25 1Қур 8:7

+ 10:27 Луқ 10:8

+ 10:30 Рум 14:6

+ 10:31 Кул 3:17

+ 10:32 1Қур 8:13, Рум 14:13

+ 10:33 1Қур 9:22, 2Қур 12:14

+ 11:1 1Қур 4:16, 1Тас 1:6, 2Тас 3:7

+ 11:3 Эфс 1:22, Эфс 4:15, Эфс 5:23, Юҳ 14:28, 1Қур 15:24

+ 11:5 Луқ 2:36, КФ 21:9

+ 11:11 Ғал 3:28

+ 11:18 1Қур 1:10-12

+ 11:19 1Юҳ 2:19

+ 11:23 Ғал 1:12

+ 11:24 Луқ 22:19

+ 11:25 Луқ 22:20

+ 11:27 Юҳ 6:53-56

+ 12:1 1Қур 14:1

+ 12:2 Эфс 2:12

+ 12:3 1Юҳ 4:2-3

+ 12:4 Рум 12:6, Эфс 4:4-6

+ 12:5 Рум 12:7

+ 12:6 Флп 2:13

+ 12:9 Мат 17:20, 1Қур 13:2

+ 12:10 Марқ 16:17, КФ 2:4, КФ 10:46, 1Қур 14:2

+ 12:12 Рум 12:5, 1Қур 10:17, Эфс 4:25

+ 12:13 Ғал 5:6, Эфс 2:14, Кул 3:11

+ 12:26 Рум 12:15

+ 12:27 Рум 12:5, Эфс 1:23, Эфс 4:12, Кул 1:18, Кул 1:24

+ 12:28 КФ 11:27, Эфс 4:11

+ 12:31 1Қур 14:1, 1Қур 14:39

+ 13:2 КФ 2:18, Мат 17:20, Марқ 11:23, 1Қур 12:9

+ 13:11 Эфс 4:14

+ 13:12 Мат 5:8, 1Юҳ 3:2, 1Қур 8:3, Ғал 4:9

+ 14:1 1Қур 16:14, 1Қур 12:1

+ 14:15 Яъқ 5:13, Эфс 5:19

+ 14:16 2Қур 1:20, Ошк 3:14

+ 14:20 Эфс 4:14, Мат 18:3, 1Қур 2:6

+ 14:22 КФ 2:6

+ 14:23 КФ 2:13

+ 14:26 2Қур 12:19, 2Қур 13:10

+ 14:29 1Юҳ 4:1, 1Тас 5:20-21

+ 14:34 1Тим 2:11-12, 1Пет 3:1, Эфс 5:22, Кул 3:18

+ 14:39 1Қур 12:31, 1Қур 14:1

+ 14:40 Кул 2:5

+ 15:2 Ғал 3:4

+ 15:3 Луқ 24:27

+ 15:5 Луқ 24:34, Луқ 24:36

+ 15:7 КФ 12:17, Луқ 24:50, КФ 1:3-4

+ 15:8 2Қур 12:11

+ 15:9 Эфс 3:7-8, КФ 8:3

+ 15:10 2Қур 11:23, Кул 1:29

+ 15:12 КФ 23:8, 2Тим 2:18

+ 15:17 Рум 4:25

+ 15:18 1Тас 4:16, Ошк 14:13

+ 15:20 1Тас 4:14, 2Тим 2:8, КФ 26:23, Кул 1:18, Ошк 1:5

+ 15:21 Рум 5:12-18

+ 15:23 1Тас 4:16

+ 15:24 1Пет 3:22, Рум 8:38, Эфс 1:21, Луқ 1:33, Ошк 11:15

+ 15:25 Ибр 2:8

+ 15:27 Эфс 1:22

+ 15:28 Юҳ 14:28, Эфс 1:23, Кул 3:11

+ 15:30 2Қур 11:26

+ 15:31 1Тас 2:19

+ 15:34 1Қур 6:5

+ 15:36 Юҳ 12:24

+ 15:42 Флп 3:21, Кул 3:1

+ 15:47 Юҳ 3:13, Юҳ 6:38

+ 15:51 Флп 3:21

+ 15:52 Мат 24:31, 1Тас 4:16, Ошк 11:15, 1Тас 4:15, Флп 3:21

+ 15:53 2Қур 5:2-4

+ 15:55 2Тим 1:10, Ибр 2:14-15

+ 15:56 Рум 4:15, Рум 7:8

+ 15:57 Рум 8:37

+ 16:1 КФ 24:17, Рум 15:25-28, Ғал 2:10

+ 16:2 КФ 20:7, Ошк 1:10, 2Қур 8:3, 2Қур 9:3

+ 16:3 КФ 18:27, 2Қур 3:1, КФ 24:17, Рум 15:25-28

+ 16:5 КФ 19:21, 2Қур 1:16

+ 16:8 КФ 2:1

+ 16:10 КФ 16:1, 1Қур 4:17

+ 16:12 КФ 18:24, КФ 19:1, 1Қур 1:12, 1Қур 3:5, 1Қур 4:6

+ 16:13 Мат 25:13, 2Тас 2:15

+ 16:14 1Қур 14:1

+ 16:15 1Қур 1:16

+ 16:16 Флп 2:29, 1Тас 5:12-13, 1Тим 5:17

+ 16:19 КФ 18:2, Рум 16:3, 2Тим 4:19

+ 16:20 Рум 16:16

+ 16:21 Ғал 6:11, Кул 4:18, 2Тас 3:17, Флм 1:19

+ 16:22 Рум 9:3, Ғал 1:8, Ошк 22:20

+ 1:1 КФ 18:1-17

+ 1:3 1Пет 1:3, Эфс 1:3

+ 1:5 Рум 8:17, Флп 3:10, Кул 1:24

+ 1:6 2Тим 2:10

+ 1:8 КФ 19:23, 1Қур 15:32

+ 1:9 2Қур 4:14

+ 1:10 КФ 12:11, КФ 14:19-20, КФ 21:32-33, КФ 27:44

+ 1:11 Рум 15:31, 2Тас 3:2, КФ 12:5, Эфс 6:18

+ 1:12 КФ 23:1, 2Тим 1:3, 1Қур 2:4, 1Қур 2:13

+ 1:13 1Қур 1:8, 1Тас 4:16-18, 1Тас 2:19-20

+ 1:15 1Қур 4:19

+ 1:16 КФ 19:21, 1Қур 16:5

+ 1:18 1Қур 1:9

+ 1:19 КФ 15:22, КФ 16:1

+ 1:20 1Қур 14:16, Ошк 3:14

+ 1:22 2Қур 5:5, Ибр 6:11, Эфс 1:13

+ 1:23 Рум 1:9, Ғал 1:20, Флп 1:8, 1Тас 2:5

+ 2:2 2Қур 7:8

+ 2:4 2Қур 7:12

+ 2:6 1Қур 5:4-5

+ 2:11 1Пет 5:8

+ 2:12 КФ 16:8, КФ 20:6

+ 2:13 2Қур 7:6, 2Қур 8:6, 2Қур 12:18

+ 2:14 Кул 2:15

+ 2:15 1Қур 1:18, Эфс 5:2, Флп 4:18

+ 3:1 КФ 18:27, 1Қур 16:3

+ 3:6 Луқ 22:20, Эфс 3:7, Кул 1:23, Рум 2:27, Юҳ 6:63

+ 3:14 Марқ 6:52, КФ 15:21

+ 3:17 Юҳ 4:24, Юҳ 8:32, Яъқ 2:12, 1Пет 2:16, Рум 6:18, 1Қур 7:22, Ғал 5:1

+ 3:18 1Юҳ 3:2, Рум 8:29, Флп 3:21

+ 4:1 2Қур 3:6

+ 4:2 2Қур 2:17, 1Тас 2:3

+ 4:3 2Қур 3:14, 2Қур 2:15

+ 4:4 Юҳ 12:31, Кул 1:15, Ибр 1:3

+ 4:5 Марқ 10:43, 1Қур 9:19

+ 4:7 Рум 9:21-22, 1Қур 2:5

+ 4:8 2Қур 7:5

+ 4:9 Юҳ 15:20

+ 4:10 Рум 6:5

+ 4:11 2Қур 6:9

+ 4:14 1Тас 4:14

+ 4:16 Рум 12:2, Эфс 4:23

+ 4:17 Рум 8:18

+ 4:18 Рум 8:24, Ибр 11:1

+ 5:2 Рум 8:23

+ 5:3 1Қур 15:53

+ 5:5 2Қур 1:22, Эфс 1:14

+ 5:7 2Қур 4:18

+ 5:9 Кул 1:10

+ 5:10 Мат 25:31-32, КФ 10:42, Рум 14:10

+ 5:11 2Қур 4:2

+ 5:12 2Қур 3:1, 2Қур 11:16, 2Қур 12:1

+ 5:13 Марқ 3:21, 2Қур 11:1

+ 5:14 Рум 5:15

+ 5:15 1Пет 4:2, Рум 14:7-8

+ 5:17 Рум 6:4, Ошк 21:5

+ 5:18 Рум 5:10-11, Кул 1:20

+ 5:19 Рум 4:8

+ 5:20 Эфс 6:20

+ 5:21 Юҳ 8:46, 1Пет 2:22, 1Юҳ 3:5, Ибр 4:15, Рум 8:3, Рум 1:17, Рум 4:25, 1Қур 1:30

+ 6:1 1Қур 3:9

+ 6:4 КФ 9:16, КФ 16:23, КФ 17:5, 2Қур 11:23-27

+ 6:7 2Қур 10:4, Эфс 6:11-17

+ 6:8 Рум 3:8

+ 6:9 2Қур 4:11

+ 6:10 Юҳ 16:22, КФ 3:6

+ 6:13 1Қур 4:14

+ 6:14 Эфс 5:7, 1Юҳ 1:6

+ 6:15 1Қур 10:21

+ 6:16 Эфс 2:21, 1Қур 3:16-17,

+ 7:1 1Юҳ 3:3

+ 7:2 КФ 20:33

+ 7:3 Флп 1:7

+ 7:4 Кул 1:24

+ 7:5 2Қур 2:13, 2Қур 4:8

+ 7:6 2Қур 1:4, 2Қур 2:13, 2Қур 8:6, 2Қур 12:18

+ 7:8 2Қур 2:2-4

+ 7:10 Мат 5:4,

+ 7:12 1Қур 5:1-2, 2Қур 2:4

+ 8:2 Марқ 12:44

+ 8:3 1Қур 16:2

+ 8:4 Рум 15:26

+ 8:6 2Қур 2:13, 2Қур 7:6

+ 8:7 1Қур 1:5

+ 8:8 1Қур 7:6

+ 8:9 Яъқ 2:5, Флп 2:6-7

+ 8:10 1Қур 7:25

+ 8:12 Марқ 12:43-44, Луқ 21:3

+ 8:14 КФ 4:34

+ 8:24 2Қур 7:4

+ 9:1 Рум 15:25

+ 9:3 2Қур 8:6, 1Қур 16:2

+ 9:6 Луқ 6:38, Ғал 6:7

+ 9:8 Флп 4:19

+ 9:11 1Қур 1:5

+ 9:13 Мат 5:16, 1Пет 2:12

+ 10:1 Мат 11:29

+ 10:2 1Қур 4:21, 2Қур 13:2, 2Қур 13:10

+ 10:4 2Қур 6:7, Эфс 6:11

+ 10:7 1Қур 3:23, Ғал 3:29

+ 10:8 2Қур 13:10

+ 10:10 1Қур 1:17

+ 10:17 1Қур 1:31

+ 10:18 Рум 2:29, 1Қур 4:5

+ 11:1 2Қур 5:13

+ 11:2 Эфс 5:27, Ошк 14:4

+ 11:3 Юҳ 8:44, 1Тим 2:14

+ 11:4 Ғал 1:6

+ 11:5 2Қур 12:11

+ 11:6 1Қур 1:17, 2Қур 10:10

+ 11:7 1Қур 9:18

+ 11:9 2Қур 12:13, Флп 4:15

+ 11:10 Рум 9:1, 1Тим 2:7

+ 11:13 Флп 1:15, КФ 20:30, 2Пет 2:1, Ошк 2:2

+ 11:14 Ғал 1:8

+ 11:15 Флп 3:19

+ 11:16 2Қур 5:12

+ 11:18 Флп 3:3-4

+ 11:19 1Қур 4:10

+ 11:20 Ғал 2:4, Ғал 4:3

+ 11:22 Рум 11:1, Флп 3:5

+ 11:23 1Қур 15:10, 2Қур 6:4-5

+ 11:25 КФ 16:22-23, КФ 14:19, КФ 27:41-44

+ 11:26 Ғал 2:4

+ 11:27 КФ 18:3, 1Тас 2:9, 2Тас 3:8, 1Қур 4:11

+ 11:29 1Қур 9:22

+ 11:32 КФ 9:24-25

+ 12:1 2Қур 5:12, 2Қур 11:16, Ғал 1:12, Ғал 2:2, Эфс 3:3

+ 12:10 Марқ 10:30, Мат 5:11-12, Рум 5:3

+ 12:11 1Қур 15:8-9, 2Қур 11:5

+ 12:12 КФ 15:12, Рум 15:19

+ 12:13 2Қур 11:9

+ 12:14 2Қур 13:1, 1Қур 10:33

+ 12:15 Флп 2:17, Кул 1:24, 1Тас 2:8

+ 12:16 2Қур 11:9

+ 12:18 2Қур 8:6, 2Қур 8:18

+ 12:19 Рум 1:9, Рум 9:1, 1Қур 14:26

+ 12:21 1Қур 5:1, 1Қур 6:18

+ 13:1 2Қур 12:14, Мат 18:16

+ 13:4 Рум 6:4

+ 13:9 1Қур 4:10

+ 13:10 2Қур 10:8

+ 13:11 Марқ 9:50, Рум 12:18, 1Тас 5:13, Рум 15:33, Рум 16:16

+ 13:12 Рум 16:16, Флп 4:22

+ 1:1 Ғал 1:11-12

+ 1:2 Флп 4:21, КФ 16:6, КФ 18:23

+ 1:4 Мат 20:28, Рум 4:25, Марқ 14:36

+ 1:6 Марқ 4:17, Ибр 6:4, 2Қур 11:4

+ 1:7 КФ 15:24, Ғал 5:10

+ 1:8 2Қур 11:14, Рум 9:3, 1Қур 16:22

+ 1:10 1Тас 2:4

+ 1:12 КФ 9:6, КФ 26:16, 1Қур 11:23

+ 1:13 КФ 26:5, КФ 8:3, Флп 3:6

+ 1:14 Мат 15:2, Марқ 7:3

+ 1:15 Луқ 1:15, КФ 9:15, Рум 1:5, 1Тим 2:7

+ 1:17 КФ 9:19

+ 1:18 Юҳ 1:42, КФ 9:26-27

+ 1:19 КФ 12:17, КФ 15:13, Яъқ 1:1

+ 1:20 Рум 1:9, Рум 9:1, 2Қур 1:23

+ 1:23 КФ 9:21

+ 2:1 КФ 4:36, 2Қур 2:13, 2Тим 4:10

+ 2:2 Ғал 1:12, Эфс 3:3, Флп 2:16

+ 2:3 КФ 16:3

+ 2:4 КФ 15:24, 2Қур 11:26, 2Қур 11:20, Ғал 4:3, Ғал 4:25

+ 2:7 КФ 9:15, 1Қур 9:17

+ 2:9 КФ 4:36, КФ 9:27, КФ 13:2, КФ 15:36, 1Қур 9:6

+ 2:10 КФ 24:17, Рум 15:25-28, 1Қур 16:1

+ 2:11 КФ 11:20

+ 2:12 КФ 11:3, КФ 11:2, КФ 15:1

+ 2:14 1Тим 5:20

+ 2:16 Ғал 3:11, КФ 13:39, Рум 3:21, Ғал 3:11, Рум 3:20

+ 2:19 Рум 14:8, Рум 6:6, Ғал 6:14

+ 2:20 Юҳ 17:23

+ 3:2 Рум 10:17

+ 3:4 1Қур 15:2

+ 3:5 1Қур 12:10

+ 3:6 Яъқ 2:23, Рум 4:3

+ 3:8 Рум 3:30,

+ 3:10 Рум 4:15,

+ 3:11 КФ 13:39, Рум 3:20, Ғал 2:16, Рум 1:17, Ибр 10:38

+ 3:12 Рум 10:5

+ 3:14 КФ 1:5, КФ 2:33

+ 3:16 Рум 4:13, Ибр 7:6,

+ 3:18 Рум 4:14

+ 3:19 Рум 4:13, Рум 5:20, КФ 7:53

+ 3:20 1Тим 2:5, Ибр 8:6, Рум 3:30

+ 3:22 Рум 3:9, Рум 4:16

+ 3:24 Рум 10:4

+ 3:26 1Юҳ 3:2, Рум 8:15-16, Эфс 1:5

+ 3:27 Рум 6:3-4, Рум 13:14

+ 3:28 1Қур 12:13, Эфс 6:6, 1Қур 11:11

+ 3:29 1Қур 3:23, 2Қур 10:7, Рум 8:17, Эфс 3:6

+ 4:4 Марқ 1:15, Луқ 2:7, Луқ 2:27

+ 4:5 Ғал 3:13

+ 4:9 1Қур 8:3, Кул 2:8, Кул 2:20, Ибр 7:18

+ 4:10 Рум 14:5, Кул 2:16

+ 4:11 1Тас 3:5

+ 4:13 1Қур 2:3

+ 4:14 Луқ 10:16, 1Тас 2:13

+ 4:26 Ибр 12:22, Ошк 21:2

+ 4:28 Рум 9:8

+ 5:1 Юҳ 8:32, Яъқ 2:12, 1Пет 2:16, Рум 6:18, 1Қур 7:22, 2Қур 3:17, Ғал 2:4, Ғал 5:13, КФ 15:10

+ 5:2 КФ 15:1-2, 1Қур 7:18

+ 5:3 Рум 2:25

+ 5:4 Рум 9:31

+ 5:5 Рум 8:23

+ 5:6 1Қур 7:19, 1Қур 12:13, Ғал 6:15, Эфс 2:14, Кул 3:11, Яъқ 2:18

+ 5:7 1Қур 9:24

+ 5:9 Мат 13:33, Луқ 13:21, 1Қур 5:6

+ 5:10 КФ 15:24, Ғал 1:7

+ 5:11 КФ 16:3, 1Қур 1:23

+ 5:13 1Пет 2:16, 2Пет 2:19, 1Қур 9:19

+ 5:14 Мат 7:12, Мат 22:40,

+ 5:16 Рум 8:4, Рум 13:14, Эфс 2:3

+ 5:17 Рум 7:15, Рум 7:19, Рум 7:23

+ 5:18 Рум 7:4, Эфс 2:15, Кул 2:14

+ 5:19 Марқ 7:21-23, 1Қур 3:3, 1Қур 6:9-10, 1Қур 6:18, Эфс 5:3

+ 5:20 1Қур 11:19

+ 5:21 1Қур 6:9-10, Эфс 5:5

+ 5:22 Эфс 5:9

+ 5:23 1Тим 1:9

+ 5:24 Яъқ 4:1, 1Пет 2:11, Рум 7:23, Рум 13:14, Рум 6:2, Рум 6:6, Ғал 2:19, Кул 2:20, Кул 3:3

+ 5:26 Флп 2:3

+ 6:1 1Қур 2:15, Яъқ 5:19, 2Тим 2:25, 1Тас 5:14

+ 6:2 Рум 15:1, 1Юҳ 4:21

+ 6:3 1Қур 3:7, 1Қур 8:2

+ 6:5 Рум 14:12

+ 6:6 Луқ 10:7, 1Қур 9:11, 1Тим 5:18

+ 6:7 2Қур 9:6

+ 6:8 Яъқ 3:18

+ 6:9 2Тас 3:13, Мат 10:22

+ 6:10 3Юҳ 1:5, Ибр 13:1

+ 6:11 1Қур 16:21, 2Тас 3:17, Флм 1:19

+ 6:14 1Қур 2:2, Ғал 2:19, Рум 6:6

+ 6:15 1Қур 7:19, 1Қур 12:13, Ғал 5:6, Эфс 2:14, Кул 3:11

+ 1:3 1Пет 1:3, 2Қур 1:3

+ 1:4 Яҳ 1:24, Кул 1:22, 1Тас 4:7

+ 1:5 1Юҳ 3:2, Рум 8:15-16, Ғал 3:26

+ 1:7 Кул 1:14

+ 1:9 Рум 16:24, Эфс 3:3-5, Эфс 6:19

+ 1:10 Эфс 2:14, Кул 1:20

+ 1:13 2Қур 1:22, Эфс 4:30

+ 1:15 Кул 1:3-4

+ 1:18 Кул 1:27

+ 1:20 КФ 7:55-56, Рум 8:34, Эфс 2:6, Кул 3:1

+ 1:21 1Пет 3:22, Рум 8:38, 1Қур 15:24, Кул 2:10, Ибр 1:4

+ 1:22 1Қур 15:27, 1Қур 11:3, Эфс 5:23

+ 1:23 Эфс 4:12, Эфс 5:23, Эфс 5:30, Кул 1:18, 1Қур 15:28, Кул 3:11

+ 2:1 Луқ 15:24, Рум 11:15, Кул 1:21, Кул 2:13

+ 2:2 Юҳ 12:31, Юҳ 14:30, Кул 3:7

+ 2:3 Ғал 5:16

+ 2:4 Юҳ 3:16, 1Юҳ 3:1, Рум 5:8

+ 2:5 Кул 2:13, Тит 3:5

+ 2:6 Эфс 1:20

+ 2:8 Луқ 7:50, Луқ 8:48, КФ 15:11, 1Пет 1:5, Тит 2:11, Тит 3:5

+ 2:9 Рум 3:27, Тит 3:5, Рум 3:27, 1Қур 1:29

+ 2:10 Тит 2:14, Тит 3:8

+ 2:11 Рум 2:26, Рум 2:28, Кул 2:11

+ 2:12 Кул 1:21, Рум 9:4

+ 2:13 КФ 2:39

+ 2:14 Эфс 1:10, Кул 1:22

+ 2:15 Рум 7:4, Кул 2:14

+ 2:16 Рум 5:10, Кул 1:20, Кул 3:15

+ 2:19 Флп 3:20

+ 2:20 Кул 2:7, Ошк 21:14,

+ 2:21 1Қур 3:16-17

+ 2:22 1Пет 2:5

+ 3:1 Флп 1:7, Флм 1:1, 2Тим 2:9

+ 3:2 Эфс 4:7, Кул 1:25

+ 3:3 Ғал 1:12, Ғал 2:2

+ 3:6 Ғал 3:29, Эфс 2:16, Мат 8:11, Луқ 13:29

+ 3:7 Кул 1:23

+ 3:8 1Қур 15:9

+ 3:9 Кул 1:26

+ 3:10 Эфс 1:21

+ 3:12 Ибр 4:16, Ибр 10:19

+ 3:13 2Тим 2:10

+ 3:16 Эфс 1:18, Кул 1:27, Кул 1:11

+ 3:17 Кул 2:7

+ 3:19 Флп 4:7, Кул 2:10

+ 3:20 Яҳ 1:24, Рум 16:24

+ 3:21 Рум 11:36

+ 4:1 Эфс 3:1, Флп 1:27, Кул 1:10

+ 4:2 Флп 2:3, Кул 3:13

+ 4:3 Кул 3:14

+ 4:4 Эфс 2:16, 1Қур 6:17

+ 4:5 1Қур 1:13

+ 4:6 1Қур 12:6

+ 4:7 Рум 12:3, Эфс 3:2

+ 4:9 Юҳ 3:13

+ 4:10 Ибр 4:14, Ибр 7:26

+ 4:11 1Қур 12:28

+ 4:12 1Қур 12:27, Эфс 1:23, Кул 1:18

+ 4:13 Ибр 5:12-13, Ибр 6:1

+ 4:14 1Қур 13:11, 1Қур 14:20

+ 4:15 2Пет 3:18, Кул 1:10, Кул 2:19

+ 4:17 1Пет 4:3-4, Кул 3:7

+ 4:18 Рум 1:21, Марқ 3:5

+ 4:19 1Пет 1:14, Рум 1:24-28

+ 4:22 Кул 3:8-9

+ 4:23 Рум 12:2, 2Қур 4:16

+ 4:24 Рум 6:4, Кул 3:10

+ 4:25 Кул 3:9, Рум 12:5

+ 4:27 Яъқ 4:7

+ 4:28 1Тас 4:11, 2Тас 3:8, 2Тас 3:10, 1Тим 6:18

+ 4:29 Кул 3:8

+ 4:30 1Тас 5:19, Эфс 1:13

+ 4:31 1Пет 3:8, Кул 3:8

+ 4:32 Мат 6:14, Марқ 11:25-26, Луқ 7:41-42, 1Пет 3:8, Кул 3:12-13

+ 5:1 Мат 5:48

+ 5:2 Юҳ 10:11, Юҳ 15:13, 1Юҳ 3:16, Рум 5:7-8, Ибр 8:3, 1Қур 13:1, Кул 3:14

+ 5:3 1Қур 6:18, Ғал 5:19, 1Тас 4:3

+ 5:4 Эфс 4:29

+ 5:5 Кул 3:5, 1Қур 6:9-10, Ғал 5:21

+ 5:6 Марқ 13:5, Кул 2:8, 2Тас 2:3, 1Юҳ 3:7, Рум 1:18, Кул 3:6

+ 5:7 2Қур 6:14

+ 5:8 Эфс 2:1-2, Мат 5:14, Юҳ 12:35, 1Юҳ 2:8, Рум 13:12, Флп 2:15, 1Тас 5:5

+ 5:10 1Тас 2:4

+ 5:11 Рум 13:12

+ 5:13 Юҳ 3:20-21

+ 5:14 Рум 13:11, Луқ 1:78-79

+ 5:15 Кул 4:5

+ 5:17 Рум 12:2, 1Тас 5:18

+ 5:18 1Тим 5:23

+ 5:19 КФ 16:25, Яъқ 5:13, 1Қур 14:15, Кул 3:16

+ 5:20 Кул 2:7, 2Тас 1:3, 2Тас 2:13

• 5:21 Кул 3:17

+ 5:22 1Пет 3:1

+ 5:23 Эфс 1:22-23, 1Қур 11:3

+ 5:25 1Пет 3:7

+ 5:26 Юҳ 13:8, 1Қур 6:11, Тит 3:5, Ибр 10:22

+ 5:27 2Қур 11:2, Ошк 14:4

+ 5:30 1Қур 6:15, Эфс 1:23, Кул 1:18

+ 5:31 Мат 19:5, Марқ 10:7-8, 1Қур 6:16

+ 5:33 1Пет 3:1-6

+ 6:5 1Пет 2:18, Кул 3:22, 1Тим 6:1, Тит 2:9

+ 6:6 Ғал 3:28

+ 6:8 Кул 3:24

+ 6:11 2Қур 6:7, 2Қур 10:4, 1Пет 5:8, 1Юҳ 2:13

+ 6:12 Луқ 22:53, Кул 1:13, Эфс 1:21

+ 6:14 1Тас 5:8

+ 6:15 Рум 10:15

+ 6:16 1Юҳ 5:4

+ 6:17 Ибр 4:12

+ 6:18 Луқ 18:1, Луқ 21:36, Яҳ 1:20, Рум 12:12, Кул 4:2, 1Тас 5:17, Марқ 13:33

+ 6:19 КФ 4:29, Кул 4:3, 1Тас 5:25, 2Тас 3:1

+ 6:20 КФ 21:33, КФ 28:20, 2Қур 5:20

• 6:21 Кул 4:7-8

+ 6:21 КФ 20:4

+ 6:22 Кул 2:2

+ 1:1 КФ 16:1

+ 1:3 Рум 1:8, Флм 1:4, 2Тим 1:3

+ 1:5 КФ 16:12-40

+ 1:6 1Қур 1:8

+ 1:7 2Қур 7:3, Эфс 3:1, Кул 4:18, 2Тим 2:9, Флм 1:1, Флп 4:14

+ 1:8 Рум 1:9, Рум 9:1

+ 1:9 Кул 1:9, 1Тас 3:12-13, Флм 1:6

+ 1:13 КФ 28:30

+ 1:14 КФ 4:31

+ 1:15 2Қур 11:13

+ 1:19 КФ 16:7

+ 1:20 Марқ 8:38, Рум 1:16, Рум 14:8, 2Қур 5:15

+ 1:23 2Тим 4:6

+ 1:27 Эфс 4:1

+ 1:29 Мат 5:11-12

+ 1:30 Кул 1:29, 1Тим 4:10

+ 2:2 Флп 4:2, 1Пет 3:8, Рум 12:16

+ 2:3 Ғал 5:26, Рум 12:10, Эфс 4:2

+ 2:4 Рум 15:2-3

+ 2:6 Юҳ 1:1, Юҳ 5:18, Юҳ 10:33

+ 2:7 Мат 20:28, Рум 8:3, 2Қур 8:9

+ 2:8 Марқ 14:36, Ибр 5:8

+ 2:9 Мат 28:18, Эфс 1:21, Ибр 1:4

+ 2:10 Рум 14:11

+ 2:13 1Қур 12:6

+ 2:15 Яҳ 1:24, Мат 5:14, Эфс 5:8

+ 2:16 Ғал 2:2

+ 2:17 КФ 21:13, 2Тим 4:6

+ 2:19 КФ 16:1, 1Тас 3:2

+ 2:21 1Қур 10:24, 1Қур 13:5

+ 2:22 1Қур 14:7, 1Тим 1:2, 2Тим 1:2

+ 2:25 Флп 4:18

+ 2:29 Рум 16:2, 1Қур 16:18, 1Тас 5:12-13, 1Тим 5:17

+ 3:1 Флп 4:4

+ 3:3 Рум 2:29, Эфс 2:11, Кул 2:11

+ 3:4 2Қур 11:18

+ 3:5 Рум 11:1, КФ 23:6, КФ 26:5

+ 3:6 КФ 8:3, Ғал 1:13, Марқ 10:20, Луқ 1:6, КФ 22:3, КФ 26:5

+ 3:9 Рум 9:30-31, Рум 10:5

+ 3:10 Рум 8:17, 2Қур 1:5, Кул 1:24, 1Пет 4:13, Рум 6:5

+ 3:12 Ибр 11:40

+ 3:14 1Пет 5:4, 1Қур 9:24-25, 2Тим 2:5

+ 3:15 1Қур 2:6

+ 3:17 1Пет 5:3, 2Тас 3:9, 1Тим 4:12, Тит 2:7

+ 3:19 2Қур 11:15, 1Тас 5:3, Марқ 8:33

+ 3:20 Эфс 2:19, КФ 1:11, 1Қур 1:7

+ 3:21 1Қур 15:35-52, 1Юҳ 3:2, Рум 8:29, 2Қур 3:18, Кул 3:1

+ 4:2 Флп 2:2

+ 4:3 Ошк 3:5

+ 4:4 Флп 3:1, 1Тас 5:16

+ 4:5 Яъқ 5:8

+ 4:6 Мат 6:25, 1Пет 5:7

+ 4:7 Юҳ 14:27, Флп 4:7, Кул 3:15

+ 4:9 Рум 15:33, 2Тас 3:16

+ 4:11 1Тим 6:6, 1Тим 6:8

+ 4:12 1Қур 4:11, 2Қур 11:27

+ 4:13 1Тим 1:12

+ 4:14 Флп 1:7

+ 4:16 КФ 17:1

+ 4:17 Рум 1:13

+ 4:18 Флп 2:25,

+ 4:19 2Қур 9:8

+ 4:21 Ғал 1:2

+ 4:22 2Қур 13:12

+ 1:1 КФ 16:1

+ 1:3 Эфс 1:15-16

+ 1:5 Мат 6:20, 1Пет 1:4

+ 1:6 Мат 24:14, Мат 28:19, Рум 10:18, Кул 1:6

+ 1:7 Кул 4:12, Флм 1:23

+ 1:9 2Тас 1:11, Флп 1:9, Флм 1:6

+ 1:10 2Қур 5:9, Эфс 4:1, Флп 1:27, 2Пет 3:18, Эфс 4:15

+ 1:11 Эфс 3:16

+ 1:13 КФ 26:18, Эфс 6:12, 2Пет 1:11

+ 1:14 Эфс 1:7

+ 1:15 2Қур 4:4, Ибр 1:3, Рум 8:29, Ошк 3:14

+ 1:16 Юҳ 1:3, Рум 11:36, 1Қур 8:6, Ибр 1:2, Ибр 2:10

+ 1:18 Эфс 1:22-23, КФ 26:23, 1Қур 15:20, Ошк 1:4-5, Ошк 3:14

+ 1:19 Кул 2:9

+ 1:20 2Қур 5:18, Эфс 1:10, Эфс 2:14

+ 1:21 Эфс 2:1-2, Эфс 2:12

+ 1:22 Яҳ 1:24, Эфс 1:4, 1Тас 4:7

+ 1:23 КФ 14:22, Марқ 16:15, Эфс 3:7

+ 1:24 2Қур 7:4, 2Қур 12:15, 2Қур 1:5, Флп 3:10

+ 1:25 Эфс 3:2

+ 1:26 Рум 16:24, Эфс 3:9

+ 1:27 Эфс 1:18, Эфс 3:16, Кул 2:2, Рум 5:2, Рум 8:17, 1Тим 1:1

+ 1:29 1Қур 15:10, Флп 1:30, 1Тим 4:10

+ 2:2 Кул 1:27, Эфс 6:22, Кул 4:8

+ 2:3 Рум 11:33, 1Қур 1:24, 1Қур 2:7

+ 2:4 Рум 16:18

+ 2:5 1Қур 5:3, 1Қур 14:40

+ 2:6 1Тас 4:1

+ 2:7 1Қур 3:11, Эфс 2:20, Эфс 3:17, Ошк 21:14, Эфс 5:20, 2Тас 1:3, 2Тас 2:13

+ 2:8 Марқ 7:3, Ғал 1:14, Ғал 4:9, Марқ 13:5, 1Юҳ 3:7, Эфс 5:6, 2Тас 2:3

+ 2:9 Юҳ 1:14, Кул 1:19

+ 2:10 Эфс 1:21-22, Эфс 3:19

+ 2:11 Эфс 2:11, Рум 2:29, Кул 3:9

+ 2:12 Рум 6:4

+ 2:13 Эфс 2:1, Эфс 2:5, КФ 3:19

+ 2:14 Рум 7:4

+ 2:15 2Қур 2:14, Юҳ 12:31, Юҳ 16:11

+ 2:16 Рум 14:5, Ғал 4:10, Рум 14:3, Рум 14:17, Ибр 9:10

+ 2:17 Ибр 8:5, Ибр 10:1

+ 2:19 2Пет 3:18, Эфс 4:15-16, Кул 1:10

+ 2:20 Рум 6:2, Кул 3:3, Ғал 4:9

+ 2:21 1Тим 4:3

+ 2:22 Мат 15:9, Марқ 7:7

+ 3:1 Кул 2:12, КФ 7:55-56, Рум 8:34, Эфс 1:20,

+ 3:3 Рум 6:2, Рум 6:7, Ғал 5:24, Кул 2:20

+ 3:4 Юҳ 11:25

+ 3:5 Эфс 5:5, Рум 8:13

+ 3:6 Рум 1:18, Эфс 5:6

+ 3:7 Эфс 2:2, Эфс 4:17

+ 3:8 Яъқ 1:21, 1Пет 1:21, Эфс 4:22, Эфс 4:31

+ 3:9 Эфс 4:25, Кул 2:11

+ 3:10 Эфс 4:24

+ 3:11 Рум 2:28-29, 1Қур 7:19, Ғал 3:28, Ғал 5:6, 1Қур 12:13, Ғал 5:6, Эфс 2:14, 1Қур 15:28, Эфс 1:23

+ 3:12 Луқ 18:7, Рум 8:33, Тит 1:1

+ 3:13 Эфс 4:2, Мат 6:14-15, Марқ 11:25-26, Луқ 7:41-42, Эфс 4:32

+ 3:14 1Қур 13:1, Эфс 4:3, Эфс 5:2

+ 3:15 Юҳ 14:27, Юҳ 16:33, Флп 4:7, Эфс 2:16

+ 3:16 Юҳ 15:3, Эфс 5:19

+ 3:17 1Қур 10:31

• 3:18 Эфс 5:22

+ 3:18 1Пет 3:1

+ 3:19 1Пет 3:7

+ 3:22 1Пет 2:18, 1Тим 6:1, Тит 2:9

+ 3:24 Эфс 6:8

+ 3:25 Мат 22:16

+ 4:2 Луқ 18:1, Луқ 21:36, Рум 12:12, Эфс 6:18, 1Тас 5:17

+ 4:3 КФ 4:29, Рум 16:24, Эфс 6:19-20, Флп 1:7, Флм 1:1

+ 4:5 Эфс 5:15-16

+ 4:6 1Пет 3:15

• 4:7 Эфс 6:21-22

+ 4:7 КФ 20:4

+ 4:8 Кул 2:2

+ 4:9 Флм 1:10, Флм 1:16

+ 4:10 КФ 19:29, Флм 1:24, КФ 12:12, КФ 15:37-38

+ 4:11 КФ 1:23, КФ 18:7

+ 4:12 Кул 1:7, Флм 1:23

+ 4:14 2Тим 4:10-11, Флм 1:24

+ 4:15 Рум 16:5

+ 4:16 1Тас 5:27

+ 4:17 Флм 1:2

+ 4:18 1Қур 16:21, Ғал 6:11, 2Тас 3:17, Флм 1:19

+ 1:1 КФ 15:22, 1Пет 5:12, 2Тас 1:1, КФ 17:1, Флп 4:16

+ 1:2 Эфс 5:20, 2Тас 1:3, 2Тас 2:13

+ 1:4 2Пет 1:10

+ 1:5 КФ 20:18

+ 1:6 1Қур 4:16, 1Қур 11:1, 2Тас 3:7, КФ 17:5-10, КФ 13:52

+ 1:9 КФ 14:15

+ 1:10 1Қур 1:7, 2Тас 1:10, Мат 3:7, Рум 5:9, 1Тас 2:16, 1Тас 5:9

+ 2:2 КФ 16:22-24

+ 2:3 2Қур 4:2

+ 2:4 Ғал 2:7, Ғал 1:10, Эфс 5:10

+ 2:5 Рум 1:9, Рум 9:1, Флп 1:8

+ 2:6 1Қур 9:4-5, 2Тас 3:9, Флм 1:8

+ 2:8 2Қур 12:15

+ 2:9 КФ 18:3, 2Қур 11:27, 2Тас 3:8

+ 2:11 1Қур 4:14-15

+ 2:12 2Тас 2:14

+ 2:13 Ғал 4:14

+ 2:14 1Тас 1:6, КФ 17:5, 2Тас 1:4-5

+ 2:15 Мат 23:34, Юҳ 15:20, КФ 13:50, КФ 17:5

+ 2:16 КФ 13:45, КФ 14:2, Мат 27:25, Луқ 21:23, 1Тас 1:10

+ 2:17 1Қур 5:3, Кул 2:5

+ 2:18 Рум 1:13, Рум 15:22

+ 2:19 1Қур 15:31, 2Тас 1:4

+ 3:1 КФ 17:15-16

+ 3:2 КФ 16:1, Флп 2:19

+ 3:3 КФ 9:16, КФ 14:22, 1Пет 5:9

+ 3:5 Мат 4:3, 1Қур 7:5, Ғал 4:11

+ 3:6 КФ 18:5

+ 3:10 2Тим 1:3

+ 3:11 2Тас 3:5

+ 3:12 Флп 1:9-10, 2Тас 1:3

+ 3:13 Яҳ 1:14, 2Тас 2:17

+ 4:1 Кул 1:10, Кул 2:6

+ 4:3 1Қур 6:18, Ғал 5:19, Эфс 5:3

+ 4:5 1Пет 4:3-4, Рум 1:26, Эфс 4:17-19

+ 4:7 1Пет 1:15, Яҳ 1:24, Эфс 1:4, Кул 1:22

+ 4:9 Ибр 13:1, Юҳ 6:45

+ 4:11 КФ 18:3, Эфс 4:28, 2Тас 3:8, 2Тас 3:10

+ 4:12 Рум 13:13

+ 4:13 Эфс 2:12

+ 4:14 1Қур 15:20, 2Қур 4:14

+ 4:15 1Қур 15:51-52

+ 4:16 Яҳ 1:9, Ошк 12:7, Мат 24:31, 1Қур 15:52, Мат 16:27, 1Қур 15:23

+ 4:17 КФ 1:9, Ошк 11:12, Юҳ 14:3

+ 5:1 КФ 1:7

+ 5:2 Мат 24:43, 2Пет 3:10

+ 5:3 Луқ 21:34, Флп 3:19

+ 5:4 1Юҳ 2:8

+ 5:5 Луқ 16:8, Юҳ 12:36, Рум 13:12

+ 5:6 Марқ 13:33-36, 1Пет 1:13, Эфс 6:18

+ 5:8 Эфс 6:14, Эфс 6:17

+ 5:9 1Тас 1:10

+ 5:10 Рум 14:9

+ 5:12 1Қур 16:16, 1Қур 16:18, Флп 2:29, 1Тим 5:17

+ 5:13 Марқ 9:50, Рум 12:18, 2Қур 13:11

+ 5:14 2Тас 3:6-10, Ғал 6:1

+ 5:15 1Пет 3:9, Рум 12:17

+ 5:16 Флп 4:4

+ 5:17 Луқ 18:1, Луқ 21:36, Рум 12:12, Эфс 6:18, Кул 4:2

+ 5:18 Рум 12:2, Эфс 5:17, Эфс 5:20

+ 5:19 Эфс 4:30

+ 5:21 1Юҳ 4:1, 1Қур 14:29

+ 5:23 Рум 15:33, Флп 4:9, 2Тас 3:16

+ 5:24 1Қур 1:9, 2Тас 3:3, Ибр 10:23

+ 5:25 Эфс 6:19, 2Тас 3:1, Ибр 13:18

+ 5:26 1Пет 5:14, Рум 16:16

+ 5:27 Кул 4:16

+ 1:1 КФ 15:22, 1Пет 5:12, 1Тас 1:1, КФ 16:1

+ 1:3 Эфс 5:20, 1Тас 1:2, 2Тас 2:13

+ 1:4 1Тас 2:19

+ 1:5 Луқ 20:35

+ 1:6 Ошк 6:10

+ 1:7 Яҳ 1:14

+ 1:8 2Пет 3:7,

+ 1:10 1Қур 3:13, 1Тас 1:10

+ 1:11 Кул 1:9

+ 2:1 Мат 24:31, 1Тас 4:15-17

+ 2:3 Марқ 13:5, Кул 2:8, 1Юҳ 3:7, Эфс 5:6, Ошк 13:4-5

+ 2:7 1Юҳ 2:18, 1Юҳ 4:3

+ 2:8 Ошк 2:16

+ 2:9 Мат 24:24, Марқ 13:22, Ошк 13:14

+ 2:10 1Қур 1:18

+ 2:13 Эфс 5:20, 2Тас 1:3, Яъқ 1:18, Ошк 14:4

+ 2:14 1Тас 2:12

+ 2:15 1Қур 16:13

+ 2:16 1Пет 1:3

+ 2:17 1Тас 3:13

+ 3:1 1Тас 5:25

+ 3:2 Рум 15:31, 2Қур 1:10-11

+ 3:3 1Қур 1:9, 1Тас 5:24, Ибр 10:23, Мат 16:13, Юҳ 17:12

+ 3:5 1Тас 3:11

+ 3:7 1Қур 4:16, 1Қур 11:1, 1Тас 1:6

+ 3:8 КФ 18:3, 1Тас 2:9-10

+ 3:9 1Қур 9:4-5, 1Тас 2:6, Флм 1:8, 1Пет 5:3, Флп 3:17, 1Тим 4:12, Тит 2:7

+ 3:10 Эфс 4:28, 1Тас 4:11, 1Тас 5:14

+ 3:11 1Тим 5:13

+ 3:13 Ғал 6:9

+ 3:15 Мат 18:15

+ 3:16 Рум 15:33, Флп 4:9, 1Тас 5:23

+ 3:17 1Қур 16:21, Ғал 6:11, Кул 4:18, Флм 1:19

+ 1:1 Кул 1:27

+ 1:2 КФ 16:1, Флп 2:22, 2Тим 1:2, 2Юҳ 1:3

+ 1:4 1Тим 4:7, 2Тим 4:4, Тит 1:14, Тит 3:9

+ 1:5 Рум 12:9, 2Тим 2:22

+ 1:6 1Тим 6:21, Тит 1:10

+ 1:8 Рум 7:16

+ 1:9 Ғал 5:23

+ 1:11 Тит 1:3

+ 1:12 КФ 9:22, Флп 4:13

+ 1:13 КФ 8:3, КФ 3:17

+ 1:14 Рум 5:20

+ 1:15 1Тим 3:1, 1Тим 4:9, 2Тим 2:11, Тит 3:8, Мат 9:13, Марқ 2:17

+ 1:18 1Тим 4:14, 2Қур 10:4, 2Тим 2:2-4

+ 1:20 2Тим 2:17, 2Тим 4:14, 1Қур 5:5

+ 2:3 1Тим 5:4

+ 2:4 2Пет 3:9, Тит 1:2, Тит 2:11

+ 2:5 Ғал 3:20

+ 2:6 Мат 20:28, Тит 1:3

+ 2:7 КФ 9:15, Рум 1:5, Ғал 1:15-16, Эфс 3:7-8, 2Тим 1:11, Рум 9:1, 2Қур 11:10

+ 2:9 1Пет 3:3-4

+ 2:11 Тит 2:5

+ 2:12 1Қур 14:34

+ 2:14 2Қур 11:13

+ 3:1 1Тим 1:15, 2Тим 2:11, Тит 3:8

+ 3:2 Тит 1:6-9

+ 3:3 Тит 3:2, Мат 6:19, 1Тим 6:9, Ибр 13:5

+ 3:7 2Тим 2:26

+ 3:8 КФ 6:3, 1Пет 5:2, Тит 1:7

+ 3:11 Тит 2:3

+ 3:16 Юҳ 1:14, 1Юҳ 4:2, 2Юҳ 1:7, Ибр 2:14, Марқ 16:19, Луқ 24:51, КФ 1:9

+ 4:1 1Юҳ 2:18, 2Тим 3:1, 1Юҳ 4:6, Яъқ 3:15, 2Пет 2:1, Ошк 2:24

+ 4:3 Рум 14:2, Кул 2:16, Кул 2:21

+ 4:4 Марқ 7:15-16, КФ 10:15, Тит 1:15

+ 4:7 1Тим 1:4, 2Тим 2:16

+ 4:9 1Тим 1:15, 2Тим 2:11, Тит 3:8

+ 4:10 Флп 1:30, Кул 1:29

+ 4:12 Тит 2:15, 1Пет 5:3, Флп 3:17, 2Тас 3:9, Тит 2:7

+ 4:14 1Тим 1:18, КФ 6:6, 1Тим 5:22, 2Тим 1:6

+ 5:1 Тит 2:6

+ 5:4 1Тим 2:3

+ 5:6 Ошк 3:1

+ 5:10 Юҳ 13:14, КФ 9:36

+ 5:13 2Тас 3:11

+ 5:14 1Қур 7:9, Тит 2:8

+ 5:17 Рум 12:8, 1Тас 5:12

+ 5:18 Луқо 10:7

+ 5:18 1Қур 9:9, Луқ 10:7

+ 5:20 Ғал 2:14, 2Тим 4:2, Тит 1:13, Тит 2:15

+ 5:22 КФ 6:6, 1Тим 4:14, 2Тим 1:6, 2Пет 3:14, 1Юҳ 5:18, 2Юҳ 1:10, 1Тим 5:22

+ 5:23 Эфс 5:18

+ 6:1 1Пет 2:18, Эфс 6:5, Кул 3:22, Тит 2:9

+ 6:2 Флм 1:16

+ 6:3 Рум 16:17

+ 6:4 2Тим 2:14, 2Тим 2:23, Тит 3:9

+ 6:5 2Пет 2:3, Тит 1:11

+ 6:6 Флп 4:11

+ 6:9 Мат 6:19, Луқ 12:15, Ибр 13:5

+ 6:11 2Тим 3:17

+ 6:12 2Тим 4:7, Яҳ 1:3

+ 6:13 Луқ 3:1, Луқ 23:1, КФ 3:13

+ 6:15 Ошк 17:14, Ошк 19:16, Юҳ 1:18

+ 6:18 Луқ 12:21, Рум 12:13, Эфс 4:28

+ 6:20 2Тим 1:12, 2Тим 2:16

+ 6:21 1Тим 1:6

+ 1:1 Тит 1:2, Ибр 9:15

+ 1:2 КФ 16:1, Флп 2:22, 1Тим 1:2, 2Юҳ 1:3

+ 1:3 1Тас 3:10, КФ 23:1, 2Қур 1:12, Рум 1:8, Флм 1:4

+ 1:5 КФ 16:1

+ 1:6 КФ 6:6, 1Тим 4:14, 1Тим 5:22

+ 1:7 Рум 8:15

+ 1:8 Марқ 8:38, Рум 1:16, 2Тим 2:3, 2Тим 4:5

+ 1:9 Рум 3:27, Эфс 2:4, Эфс 2:8, Тит 3:5

+ 1:10 1Қур 15:54-55, Рум 16:24

+ 1:11 1Тим 2:7

+ 1:12 2Тим 2:9, Марқ 8:38, Рум 1:16, 1Тим 6:20

+ 1:14 Рум 8:9

+ 1:15 КФ 19:10

+ 1:16 2Тим 4:19, КФ 21:33, КФ 28:20, Мат 25:36

+ 2:3 1Тим 1:18, 2Тим 1:8, 2Тим 4:5

+ 2:5 1Қур 9:25

+ 2:6 1Қур 9:10

+ 2:8 1Қур 15:20, Мат 1:1

+ 2:9 Эфс 3:1, Флп 1:7

+ 2:10 1Пет 5:10, Эфс 3:13, 2Қур 1:6

+ 2:11 1Тим 1:15, Тит 3:8, Рум 6:8, Ошк 20:4

+ 2:12 Мат 10:33

+ 2:13 Рум 3:3,

+ 2:14 1Тим 6:4, Тит 3:9

+ 2:16 1Тим 4:7, 1Тим 6:20, Тит 3:9

+ 2:17 1Тим 1:20

+ 2:18 1Қур 15:12

+ 2:20 Рум 9:21

+ 2:22 Мат 5:9, Рум 14:19, 1Тим 1:5

+ 2:23 1Тим 6:4

+ 2:25 Ғал 6:1, КФ 8:22

+ 2:26 1Тим 3:7

+ 3:1 1Юҳ 2:18, 1Тим 4:1

+ 3:2 Луқ 16:14, 1Тим 6:10

+ 3:3 Рум 1:28-31

+ 3:11 КФ 13:50, КФ 14:5, КФ 14:19,

+ 3:12 Юҳ 15:20, КФ 14:22, 1Тас 3:3

+ 3:13 Ошк 22:11

+ 3:15 КФ 16:1

+ 3:16 2Пет 1:20-21

+ 3:17 1Тим 6:11

+ 4:1 Юҳ 5:22, КФ 10:42, КФ 17:31, 1Пет 4:5

+ 4:2 1Тим 5:20, Тит 1:13, Тит 2:15

+ 4:5 Марқ 13:33-34, 1Пет 1:13, Эфс 6:18, 1Тас 5:6, 2Тим 1:8, 2Тим 2:3

+ 4:6 КФ 21:13, Флп 2:17, 2Пет 1:14, Флп 1:23

+ 4:7 1Тим 6:12, Яҳ 1:3, КФ 20:24

+ 4:8 Яъқ 1:12

+ 4:10 Кул 4:14, Флм 1:24, Марқ 4:19, 2Қур 2:13, Ғал 2:1, Кул 4:14, Флм 1:24

+ 4:11 КФ 12:12, КФ 15:37-38, Кул 4:10

+ 4:12 КФ 20:4, Тит 3:12

+ 4:13 КФ 16:8

+ 4:14 1Тим 1:20,

+ 4:19 КФ 18:2, Рум 16:3, 1Қур 16:19, 2Тим 1:16

+ 4:20 КФ 20:4, КФ 21:29

+ 1:1 Марқ 13:20, Луқ 18:7, Рум 8:33, Кул 3:12, 1Тим 2:4, Луқ 1:69-70, Рум 1:2,

+ 1:3 1Тим 2:6, 1Тим 6:15, 1Тим 1:11

+ 1:4 1Тим 1:2, 2Тим 1:2

+ 1:5 КФ 14:23

+ 1:6 1Тим 3:2-4

+ 1:7 1Пет 5:2, 1Тим 3:8

+ 1:10 1Тим 1:6, КФ 11:2, Ғал 2:12

+ 1:11 2Пет 2:3, 1Тим 6:5

+ 1:13 1Тим 5:20, 2Тим 4:2, Тит 2:15

+ 1:14 1Тим 1:4

+ 1:15 Марқ 7:15-16, КФ 10:15, Рум 14:20, 1Тим 4:3-4

+ 1:16 1Юҳ 2:4

+ 2:3 1Тим 3:11

+ 2:5 1Пет 3:1-2, Эфс 5:22, 1Тим 2:11

+ 2:6 1Тим 5:1

+ 2:7 1Пет 5:3, Флп 3:17, 2Тас 3:9, 1Тим 4:12

+ 2:8 1Тим 5:14

+ 2:9 1Пет 2:18, Эфс 6:5, Кул 3:22, 1Тим 6:1

+ 2:11 1Тим 2:4

+ 2:12 1Пет 4:2

+ 2:13 2Пет 1:1, Ибр 9:28

+ 2:14 Эфс 2:10, Тит 3:8, Мат 20:28

+ 2:15 Тит 1:13, 1Тим 4:12

+ 3:1 1Пет 2:13, Рум 13:1

+ 3:2 1Тим 3:3

+ 3:3 Юҳ 8:34, 2Пет 2:19, Рум 6:16-20

+ 3:5 Рум 3:27, Эфс 2:4, Эфс 2:8, 2Тим 1:9, Юҳ 13:8, 1Қур 6:11, Эфс 5:26, Ибр 10:22, Юҳ 3:3, 1Пет 1:3, Эфс 2:5

+ 3:6 КФ 2:33, КФ 10:45, Рум 5:5

+ 3:7 КФ 15:11, Рум 3:24, Эфс 2:8, Тит 2:11, Рум 8:17

+ 3:8 1Тим 1:15, 2Тим 2:11, Эфс 2:10, Тит 2:14

+ 3:9 1Тим 1:4, 2Тим 2:14, 2Тим 2:16

+ 3:10 Мат 18:15-17

+ 3:12 КФ 20:4, 2Тим 4:12

+ 3:13 КФ 18:24, 1Қур 1:12

+ 3:14 2Пет 1:8

+ 1:1 Эфс 3:1, Флп 1:7, КФ 16:1

+ 1:2 Кул 4:17

+ 1:4 Рум 1:8-9

+ 1:6 Флп 1:9, Кул 1:9

+ 1:8 1Тас 2:6-7

+ 1:10 1Қур 4:15, Кул 4:9

* 1:11 Маънои номи Онисимус «даркор» ё «фоиданок» аст.

+ 1:16 Мат 23:8, 1Қур 7:22, Кул 4:9

+ 1:19 1Қур 16:21, Ғал 6:11, Кул 4:18, 2Тас 3:17

+ 1:23 Кул 1:7, Кул 4:12

+ 1:24 КФ 27:2, Кул 4:10, Кул 4:14, 2Тим 4:10

+ 1:2 1Пет 1:20, Марқ 12:7, Юҳ 1:3, 1Қур 8:6, Кул 1:16

+ 1:3 2Қур 4:4, Кул 1:15, Марқ 16:19, КФ 7:55-56, Рум 8:34

+ 1:4 Эфс 1:21, Флп 2:9

+ 1:5 КФ 13:32-33, Ибр 5:5,

+ 1:13 Ибр 10:13

+ 2:4 КФ 2:22, КФ 2:43

+ 2:5 Ибр 1:6

+ 2:8 1Қур 15:25

+ 2:9 Юҳ 8:54, Юҳ 17:1, 1Пет 1:21, 2Пет 1:17

+ 2:10 Рум 11:36, Ибр 5:9

+ 2:11 Ибр 13:12, Мат 28:10, Марқ 3:35, Юҳ 20:17, Рум 8:29

+ 2:14 Юҳ 1:14, 1Юҳ 4:2, 2Юҳ 1:7, 1Тим 3:16, 1Юҳ 3:8, 1Қур 15:54-55

+ 2:17 Флп 2:7

+ 2:18 Луқ 22:28

+ 4:1 Ибр 12:15

+ 4:3 Ибр 3:11

+ 4:6 Ибр 3:19

+ 4:12 Эфс 6:17, Ошк 1:16

+ 4:14 Ибр 2:17-18, Эфс 4:10, Ибр 7:26

+ 4:15 Луқ 23:41, Юҳ 8:46, 1Пет 2:22, 1Юҳ 3:5, 2Қур 5:21

+ 4:16 Эфс 3:12, Ибр 10:19

+ 5:1 Ибр 8:3

+ 5:2 Ибр 7:28

+ 5:3 Ибр 7:27

+ 5:5 Юҳ 8:54, КФ 13:32-33, Ибр 1:5

+ 5:6 Ибр 7:17, Ибр 7:21

+ 5:7 Мат 26:39, Марқ 14:35, Луқ 22:41,

+ 5:8 Рум 5:19, Флп 2:8

+ 5:9 Ибр 2:10

+ 5:11 2Пет 3:16

+ 5:12 1Пет 2:2, 1Қур 3:1-2

+ 5:14 Эфс 4:13

+ 6:1 Ибр 9:14

+ 6:2 КФ 8:17, КФ 19:4-5, КФ 10:42, КФ 17:31

+ 6:4 Ибр 10:29

+ 6:8 Мат 13:7, Мат 3:12

+ 6:10 Мат 10:42

+ 6:11 Рум 5:2-5, 2Қур 1:22, 2Қур 5:5, Эфс 1:14

+ 6:12 Ибр 13:7

+ 6:13 Луқ 1:73-75

+ 6:19 Ибр 9:7

+ 6:20 Ибр 4:14, Ибр 8:1, Ибр 9:24-25

+ 7:6 Рум 4:3, Ғал 3:16

+ 7:14 Мат 1:3, Луқ 3:3

+ 7:17 Ибр 5:6

+ 7:18 Рум 8:3, Ғал 4:9

+ 7:19 Ибр 9:9, Ибр 10:1

+ 7:21 Ибр 5:6

+ 7:22 Ибр 6:11

+ 7:25 1Юҳ 2:1, Рум 8:34

+ 7:26 Эфс 4:10, Ибр 4:14

+ 7:27 Ибр 5:3, Ибр 9:12, Ибр 10:10

+ 7:28 Ибр 5:2

+ 8:1 Марқ 16:19, Ибр 1:3

+ 8:2 Ибр 9:24

+ 8:3 Ибр 5:1, Эфс 5:2

+ 8:5 Кул 2:17, Ибр 10:1,

+ 8:6 2Қур 3:6, Ибр 9:15

+ 8:7 Ибр 7:11

+ 8:8 Ибр 10:16-17, Луқ 22:20, 2Қур 3:6

+ 9:7 Ибр 6:19

+ 9:8 Ибр 10:20

+ 9:9 Ибр 7:19, Ибр 10:1

+ 9:10 Марқ 7:4

+ 9:11 Ибр 7:27, Ибр 10:10

+ 9:14 1Пет 1:18-19, Ибр 6:1, Ошк 7:14, 1Юҳ 1:7, Эфс 5:26

+ 9:15 Ибр 8:6, 2Тим 1:1, Тит 1:2

+ 9:23 Ибр 8:5

+ 9:24 Ибр 8:2

+ 9:26 1Юҳ 3:5, 1Пет 3:18

+ 9:27 Мат 16:27

+ 9:28 1Пет 2:24, 1Пет 3:18, Тит 2:13, КФ 1:11, 1Тас 4:16-18

+ 10:1 Кул 2:17, Ибр 8:5, Ибр 7:19, Ибр 9:9

+ 10:10 Мат 26:26, 1Қур 11:24, Ибр 7:27, Ибр 9:9

+ 10:12 Марқ 16:19, Ибр 1:3

+ 10:13 Ибр 1:13

+ 10:17 Ибр 8:10-12

+ 10:19 Эфс 3:12, Ибр 4:16

+ 10:20 Ибр 9:8, Юҳ 14:6

+ 10:22 Юҳ 13:8, 1Қур 6:11, Эфс 5:26, Тит 3:5

+ 10:23 Ибр 4:14, 1Қур 1:9, 1Тас 5:24, 2Тас 3:3

+ 10:25 КФ 2:42, Рум 13:11, 1Қур 3:13

+ 10:26 Марқ 3:29, 1Юҳ 5:16

+ 10:29 Ибр 6:4-6

+ 10:30 Рум 12:19

+ 10:31 Луқ 12:5

+ 10:34 Мат 25:36, Мат 5:12, Мат 6:20, Мат 19:21, 1Пет 1:4, Кул 1:5

+ 10:38 Рум 1:17, Ғал 3:11

+ 11:1 Рум 8:24, 2Қур 4:18

+ 11:3 2Пет 3:5

+ 11:4 Мат 23:35, 1Юҳ 3:12

+ 11:10 Ибр 12:22, Ошк 21:2

+ 11:12 Рум 4:19,

+ 11:13 Мат 13:17, Луқ 10:24,

+ 11:17 Рум 9:7

+ 11:19 Рум 4:17-19

+ 11:23 КФ 7:20

+ 11:25 1Юҳ 2:17

+ 11:26 Ибр 13:13

+ 11:31 Мат 1:5, Яъқ 2:25

+ 11:36 Мат 21:35, Марқ 16:18

+ 11:40 Флп 3:12, Ибр 12:23

+ 12:1 1Қур 9:24

+ 12:2 Ибр 2:10, Луқ 24:26, Флп 2:8, Марқ 16:19, Ибр 1:3

+ 12:4 1Тим 4:10

+ 12:7 Ошк 3:19

+ 12:14 Мат 5:8

+ 12:15 Ибр 4:1,

+ 12:16 Ибр 13:4,

+ 12:22 Ғал 4:26, Ошк 14:1, Ошк 21:2, Яҳ 1:14

+ 12:23 Луқ 10:20, Флп 3:12, Ибр 11:40

+ 12:24 Ибр 8:6, Ибр 9:15, 1Пет 1:2,

+ 12:25 Ибр 2:3

+ 13:1 Юҳ 13:34, 1Пет 1:22, 2Пет 1:7, Рум 12:10, 1Тас 4:9

+ 13:2 1Пет 4:9,

+ 13:3 Мат 25:36, Ибр 10:34

+ 13:4 1Қур 7:38, 1Қур 6:9

+ 13:5 Мат 6:19, Мат 6:25, 1Тим 3:1, 1Тим 6:7-9,

+ 13:7 Ибр 6:12

+ 13:9 Кул 2:16

+ 13:12 Мат 21:39, Марқ 12:8

+ 13:13 1Пет 4:14, Ибр 11:26

+ 13:18 Эфс 6:19, 1Тас 5:25, 2Тас 3:1, КФ 23:1, КФ 24:16

+ 13:20 Рум 15:33, Юҳ 10:11, 1Пет 5:4,

+ 13:23 КФ 16:1

+ 1:1 Ошк 22:6

+ 1:2 Юҳ 19:35

+ 1:3 Ошк 22:7, Ошк 22:10

+ 1:4 Ошк 3:1, Ошк 4:5, Ошк 5:6, Юҳ 3:11, 1Тим 6:13, КФ 26:23, 1Қур 15:20, Кул 1:18, 1Пет 1:18-19

+ 1:6 1Пет 2:9, Ошк 5:10, Ошк 20:6, 1Пет 4:11, Яҳ 1:24-25, Ошк 5:13

+ 1:9 Марқ 10:39

+ 1:10 Ошк 4:2

+ 1:13 Ошк 15:6

+ 1:14 Ошк 2:18, Ошк 19:12

+ 1:16 Ибр 4:12, Ошк 19:15, Мат 17:2

+ 1:17 Мат 28:4, Ошк 2:8, Ошк 22:13

+ 1:18 Рум 6:9, Рум 14:9, Ошк 9:1, Ошк 20:1

+ 2:1 Ошк 1:13, Ошк 1:16

+ 2:2 2Қур 11:13, 1Юҳ 4:1

+ 2:7 Мат 11:15, Марқ 4:9, Луқ 8:8, Ошк 3:6, Ошк 3:13, Ошк 3:22, Ошк 13:9, Ошк 3:5, Ошк 21:7, Луқ 23:43, 2Қур 12:4, Ошк 22:2

+ 2:8 Ошк 1:17-18

+ 2:9 Яъқ 2:5, 2Қур 8:9, Ошк 3:9

+ 2:10 Ошк 12:11, Яъқ 1:12, Ошк 3:11

+ 2:11 Ошк 2:7, Ошк 20:6, Ошк 21:8

+ 2:12 Ошк 1:16

+ 2:14 2Пет 2:15, КФ 15:29, 1Қур 8:10, 1Қур 10:19

+ 2:15 Ошк 2:6

+ 2:16 2Тас 2:8

+ 2:17 Ошк 2:7, Юҳ 6:48-50, Ошк 3:12, Ошк 19:12

+ 2:18 Ошк 1:14-15

+ 2:20 Ошк 2:14

+ 2:21 2Пет 3:9, 2Пет 3:15

+ 2:23 Мат 16:27

+ 2:25 Ошк 3:11

+ 2:26 Ошк 12:5, Ошк 19:15, Ошк 22:16

+ 2:29 Ошк 2:7

+ 3:1 Ошк 1:4-5, Ошк 1:16, Рум 1:15, Эфс 2:1, Эфс 2:5, Кул 2:13, 1Тим 5:6

+ 3:3 Мат 24:43-44, 2Пет 3:10, 1Тас 5:2, Ошк 16:15

+ 3:4 Яҳ 1:23, Ошк 6:11, Ошк 7:9, Мат 10:11, Мат 22:8, КФ 13:46

+ 3:5 Ошк 2:7, Ошк 21:7, Луқ 10:19, Мат 10:32

+ 3:6 Ошк 2:7

+ 3:9 Ошк 2:9

+ 3:10 2Пет 2:9, 1Қур 10:13

+ 3:11 Ошк 22:7, Ошк 22:12, Ошк 22:20, Ошк 2:25

+ 3:12 Ошк 2:7, Ошк 2:17

+ 3:13 Ошк 2:7

+ 3:14 Кул 1:15, Кул 1:18, 1Қур 14:16, 2Қур 1:20

+ 3:17 1Қур 4:8, Юҳ 9:39-41

+ 3:18 Ошк 16:15

+ 3:19 Ибр 12:5-6

+ 3:20 Луқ 12:36, Юҳ 14:23

+ 3:21 Юҳ 16:33, Марқ 16:19, Мат 19:28, Луқ 22:30

+ 3:22 Ошк 2:7

+ 4:1 Ошк 1:10

+ 4:2 Ошк 1:10,

+ 4:4 Ошк 3:4

+ 4:5 Ошк 8:5, Ошк 11:19, Ошк 16:18, Ошк 1:4-5,

+ 4:6 Ошк 15:2,

+ 4:11 Ошк 5:12,

+ 5:1 Ошк 10:4, Ошк 22:10

+ 5:5 Ошк 22:16,

+ 5:6 Юҳ 1:29, Юҳ 1:36, 1Пет 1:19, КФ 8:32-33, Ошк 1:4-5

+ 5:8 Ошк 8:3-4

+ 5:9 Ошк 14:3, Ошк 7:9, Ошк 11:9, Ошк 14:6, Ошк 14:3-4

+ 5:10 1Пет 2:9, Ошк 1:6

+ 5:11 Луқ 2:13

+ 5:12 Ошк 4:11

+ 5:13 1Пет 4:11, Яҳ 1:24-25, Ошк 1:6, Ошк 7:12

+ 5:14 Ошк 4:10

+ 6:1 Ошк 5:1, Ошк 4:7, Ошк 14:2, Ошк 19:6

+ 6:4 Марқ 13:8

+ 6:6 Ошк 7:3

+ 6:9 Ошк 20:4

+ 6:10 Луқ 18:7, 2Тас 1:6, Ошк 19:2

+ 6:11 Ошк 3:4

+ 6:12 Марқ 13:8, Ошк 11:13,

+ 6:14 Ошк 16:20

+ 6:16 Луқ 23:30

+ 7:3 Ошк 14:1, Ошк 22:4

+ 7:9 Ошк 3:4

+ 7:10 Ошк 12:10, Ошк 19:1

+ 7:11 Ошк 4:6

+ 7:12 Ошк 5:13-14

+ 7:14 Мат 24:21, Ибр 9:14, Ошк 19:8, Ошк 22:14

+ 7:17 Юҳ 10:11, Ошк 21:4

+ 8:1 Ошк 5:1

+ 8:2 Мат 18:10-11

+ 8:3 Ошк 5:8

+ 8:4 КФ 10:4

+ 8:5 Ошк 4:5

+ 8:8 Ошк 11:6

+ 8:10 Ошк 9:1

+ 9:1 Луқ 10:18, Ошк 8:10, Ошк 12:8-9, Ошк 1:18

+ 9:4 Ошк 7:2-4

+ 9:12 Ошк 11:14

+ 9:14 Ошк 16:12

+ 9:20 1Қур 10:20,

+ 9:21 Ошк 21:8, Ошк 22:15

+ 10:1 Ошк 4:3, Ошк 1:15-16

+ 10:4 Ошк 5:1, Ошк 22:10

+ 10:7 Ошк 11:15

+ 11:1 Ошк 21:15

+ 11:2 Луқ 21:24, Ошк 12:6, Ошк 13:5

+ 11:6 Ошк 8:8

+ 11:7 Ошк 9:1,

+ 11:12 Ошк 4:1, 1Тас 4:17

+ 11:13 Ошк 6:12

+ 11:14 Ошк 8:13, Ошк 9:12

+ 11:15 Мат 24:31, Ошк 10:7, Луқ 1:33, 1Қур 15:24

+ 11:16 Ошк 4:4

+ 11:17 Ошк 1:4, Ошк 16:5

+ 11:18 Ошк 20:12

+ 11:19 Ошк 15:5, Ошк 16:21

+ 12:3 Ошк 12:17-Ошк 13:1, Ошк 17:3, Ошк 17:12

+ 12:5 Ошк 2:27, Ошк 19:15

+ 12:6 Ошк 11:3, Ошк 13:5

+ 12:7 Яҳ 1:9

+ 12:9 Ошк 20:2, Луқ 10:18, Юҳ 12:31

+ 12:11 Ошк 15:2, Луқ 14:26, Юҳ 12:25, Ошк 2:10

+ 12:14 Ошк 13:5

+ 13:1 Ошк 12:3

+ 13:2 Луқ 4:6

+ 13:5 Ошк 11:2, Ошк 12:6

+ 13:7 Ошк 11:7, Ошк 12:18

+ 13:8 Ошк 3:5

+ 13:9 Ошк 2:7

+ 13:10 Ошк 14:12

+ 13:13 Марқ 13:22, Ошк 16:13, Ошк 19:20, Луқ 9:54

+ 13:14 Мат 24:24, Марқ 13:22, 2Тас 2:9

+ 14:1 Ибр 12:22, Ошк 3:12, Ошк 7:3-4

+ 14:2 Ошк 1:15, Ошк 6:1

+ 14:3 Ошк 5:9

+ 14:4 2Қур 11:2, Яъқ 1:18, 2Тас 2:13

+ 14:8 Ошк 18:2

+ 14:9 Ошк 13:15

+ 14:10 Ошк 14:10, Ошк 20:10

+ 14:12 Ошк 13:10

+ 14:13 Ошк 20:6

+ 14:14 Ошк 1:13

+ 14:15 Марқ 4:29

+ 14:19 Ошк 19:15

+ 15:1 Ошк 16:1, Ошк 17:1, Ошк 21:9

+ 15:2 Ошк 4:6, Ошк 12:11, Ошк 13:17

+ 15:5 Ошк 11:19

+ 15:6 Ошк 1:13

+ 15:7 Ошк 4:6

+ 16:1 Ошк 15:1,

+ 16:2 Ошк 13:16,

+ 16:3 Ошк 8:8-9

+ 16:5 Ошк 1:4, Ошк 11:17,

+ 16:6 Мат 23:35, Ошк 18:24,

+ 16:7 Ошк 6:9

+ 16:9 КФ 12:23

+ 16:10 Ошк 13:2,

+ 16:12 Ошк 9:14,

+ 16:13 Ошк 12:3, Ошк 13:11

+ 16:14 Марқ 13:22, Ошк 13:13

+ 16:15 Мат 24:43-44, 2Пет 3:10, 1Тас 5:2, Ошк 3:3, Ошк 3:18

+ 16:18 Марқ 13:19

+ 16:19 Ошк 14:10

+ 16:20 Ошк 6:14

+ 16:21 Ошк 11:19

+ 17:1 Ошк 15:1, Ошк 21:9,

+ 17:2 Ошк 14:8

+ 17:3 Ошк 12:3

+ 17:6 Ошк 16:6

+ 17:8 Ошк 9:1, Ошк 11:7

+ 17:12 Ошк 12:3

+ 17:14 1Тим 6:15, Ошк 19:16,

+ 17:16 Ошк 18:8

+ 18:2 Ошк 14:8,

+ 18:3 Ошк 17:2,

+ 18:8 Ошк 17:16

+ 18:24 Мат 23:35, Ошк 16:6, Ошк 17:6

+ 19:1 Ошк 7:10

+ 19:2 Ошк 6:10

+ 19:3 Ошк 14:11, Ошк 18:9

+ 19:4 Ошк 4:4

+ 19:6 Ошк 1:15, Ошк 6:1,

+ 19:7 Мат 22:2, Мат 25:10, Ошк 21:2

+ 19:8 Ошк 7:14

+ 19:10 КФ 10:25-26, Ошк 22:8-9

+ 19:12 Ошк 1:14, Ошк 2:17

+ 19:13 Юҳ 1:1

+ 19:15 Ошк 1:16, Ошк 2:27, Ошк 12:5, Ошк 14:19-20

+ 19:19 Ошк 16:16

+ 19:20 Ошк 13:11-15, Ошк 16:13,

+ 19:21 Ошк 1:16

+ 20:1 Ошк 9:1

+ 20:2 Ошк 12:9

+ 20:4 Мат 19:28, Ошк 6:9, Ошк 13:12-16,

+ 20:6 Ошк 2:11, Ошк 14:13, Ошк 21:8, Ошк 1:6

+ 20:8 Ошк 16:14

+ 20:9 Ошк 11:5

+ 20:10 Ошк 19:20

+ 20:12 Мат 16:27

+ 20:13 КФ 24:15

+ 20:15 Мат 13:42, Мат 13:50

+ 21:1 2Пет 3:13, Ошк 20:11

+ 21:2 Ғал 4:26, Ибр 12:22, Ошк 19:7

+ 21:4 Ошк 7:17,

+ 21:5 2Қур 5:17

+ 21:6 Ошк 1:6, Ошк 22:13, Юҳ 4:10, Юҳ 7:37

+ 21:7 Ошк 2:7, Ошк 3:5, Мат 25:34, 2Қур 6:18

+ 21:8 1Қур 6:9-10, Ғал 5:19-21, Ошк 22:15, Ошк 2:11, Ошк 20:6

+ 21:9 Ошк 15:1, Ошк 17:1

+ 21:10 Ошк 17:3

+ 21:14 Эфс 2:20

+ 21:15 Ошк 11:1

+ 21:23 Ошк 22:5

+ 22:2 Ошк 2:7

+ 22:4 Мат 5:8, 1Юҳ 3:2, Ибр 12:14, Ошк 7:3-4

+ 22:5 Ошк 21:23

+ 22:6 Ошк 1:1

+ 22:7 Ошк 3:11, Ошк 1:3

+ 22:8 Ошк 19:10

+ 22:10 Ошк 10:4, Ошк 1:3

+ 22:11 2Тим 3:13

+ 22:12 Мат 16:27

+ 22:13 Ошк 1:8, Ошк 21:6

+ 22:14 Ошк 7:14

+ 22:15 1Қур 6:9-10, Ғал 5:19-21, Ошк 21:8

+ 22:16 Ошк 5:5, Ошк 2:26

+ 22:17 Ошк 21:2, Ошк 21:9, Юҳ 7:37, Ошк 21:6

+ 22:20 1Қур 16:22