# Саха тыла

Институт перевода Библии

## Саалтыыр


Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru


Институт перевода Библии


Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360


ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules


Сааалтыр


Библия тылбааһын Института


Москва


2009


Сааалтыр

Санааҕытын бу аадырыска суруйоххутун сөп:

ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-142-2

© Библия тылбааһын Института, Москва, 2009

## Аан тыл


Күндү ааҕааччы!

Бүгүн биһиги эйигин Псалом Кинигэтин – Саалтыыр саҥа тылбааһын кытта билсиһиннэрэбит. Псалом (грек. псалмос) – музыка доҕуһуоллаах ылланар итэҕэл ырыата, Таҥараҕа үҥүү. Саалтыыр (грек. псалтирион – гуслины эбэтэр арфаны санатар музыкальнай инструмент) – Библия Эргэ Кэс Тылын биир саамай улахан кинигэтэ. Кини еврейдии аата Техиллим – «Айхал ырыалара» диэн, ол аата Айыы Таҥараны айхаллыыр ырыа, гимн хомуурунньуга. Еврей тылынан барыта 150 псалом суруллубут, оттон 151-с псалом Септуагинтаттан эрэ, Библия Эргэ Кэс Тылын гректии тылбааһыгар эбии киирбит буолан, биллэр.

Саалтыыр – үс тыһыынча сыл анараа өттүгэр суруллубут түҥ былыргы поэзия. Былыргы еврей норуота историческай суолугар көрсүбүт эрэйэ-буруйа, дьоло-соргута, үгүс өрүттээх духуобунай олоҕо – барыта бу кинигэттэн ырылыччы көстөр. Айыы Таҥараны ис сүрэхтэриттэн итэҕэйэр псаломнар автордара Киниэхэ, дууһаларын бары иэйиитин арыйан, уруй-айхал этэллэр, андаҕайаллар, махтаналлар, Киниттэн көмүскэл көрдөһөллөр, итиэннэ, Таҥараны ытыктыырга үөрэтэн, кэлэр көлүөнэлэри үрдүкү муудараска уһуйаллар. Айыы Тойон Иисус Христос бу сиргэ кэлиэхтээҕин өтө көрбүт псаломнар тиэкистэрэ Библия Саҥа Кэс Тылыгар элбэхтик ахтыллаллар.

Үгүс псалом авторынан Христос төрүөн 1000 сыл иннинэ олорон ааспыт Израиль улуу ыраахтааҕыта Давид ааттанар. Еврейдии тиэкискэ кини аата барыта 73 псалом иннигэр турар (оттон гректии тылбааска – 84 псалом иннигэр). Саалтыырга киирбит атын автордар: Моисей пророк , Соломон ыраахтааҕы, Корей уолаттара (Храм ырыаһыттара) уонна Давид кэмигэр олорон ааспыт левиттэр Асаф, Еман уонна Ефан. Сорох автордар кимнээхтэрэ ыйыллыбатах. Псалом үксэ Давид династията салайар кэмигэр (түөрт сүүс сыл устата) суруллубут. Бу тыһыынча сылы хабар улуу хомуурунньук Израиль норуота Вавилон билиэниттэн төннүбүтүн эрэ кэннэ таҥыллан бүппүт.

Саалтыыр – аан дойду христианнарын саамай таптыыр кинигэлэриттэн биирдэстэрэ. Нуучча улуу православнай миссионердарын кыһамньыларынан 19-с үйэҕэ сахалыы тылбаастаммыт Саалтыыр норуот олоҕор улахан суолталааҕа. Ол эрэн бу сүүстэн тахса сыллааҕыта грек тылыттан тылбаастаммыт кинигэ бүгүҥҥү саха киһитигэр өйдөнөрө хайыы-үйэ ыарахан.

Бу тылбааска псаломнары нүөмэрдээһин нуучча Синодальнай тылбааһынан оҥоһулунна. Ол гынан баран, Эргэ Кэс Тыл Синодальнай тылбааһа, биһиги тутуспут былыргы еврейдии рукописпытын эрэ буолбакка, ардыгар атын рукопистары эмиэ тутуһар буолан, биһиэниттэн кэккэ уратылардаах. Онтон сорҕото кинигэ сирэйин алын өттүгэр бэлиэтэннэ.

Псаломнары төрөөбүт тылларынан саҥардыыга саха народнай суруйааччыта Д.К. Сивцев – Суорун Омоллоон уонна тылбаасчыт С.А. Леонтьева бииргэ үлэлээбиттэрэ. Консультанынан доктор Д.Д. Кларк (Библия тылбааһын Института, Англия) буолбута, оттон филологическай редакциятын саха народнай суруйааччыта С.Т. Руфов оҥорбута.

Саха ааҕааччыта Библия бу кэрэ-бэлиэ кинигэтин төрөөбүт тылынан ааҕар кыахтаммытыттан биһиги ис сүрэхпититтэн үөрэбит.

Библия тылбааһын Института, Москва

## Саалтыр

### Саалтыр

Саалтыр


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]

[53]

[54]

[55]

[56]

[57]

[58]

[59]

[60]

[61]

[62]

[63]

[64]

[65]

[66]

[67]

[68]

[69]

[70]

[71]

[72]

[73]

[74]

[75]

[76]

[77]

[78]

[79]

[80]

[81]

[82]

[83]

[84]

[85]

[86]

[87]

[88]

[89]

[90]

[91]

[92]

[93]

[94]

[95]

[96]

[97]

[98]

[99]

[100]

[101]

[102]

[103]

[104]

[105]

[106]

[107]

[108]

[109]

[110]

[111]

[112]

[113]

[114]

[115]

[116]

[117]

[118]

[119]

[120]

[121]

[122]

[123]

[124]

[125]

[126]

[127]

[128]

[129]

[130]

[131]

[132]

[133]

[134]

[135]

[136]

[137]

[138]

[139]

[140]

[141]

[142]

[143]

[144]

[145]

[146]

[147]

[148]

[149]

[150]

[151]


### 1


Сааалтыр


I КИНИГЭТЭ


1–40 псаломнар


1Давид псалома.

Ким нэгэйдэр сүбэлэрин истибэт,
аньыылаахтар суолларын тутуспат,
итэҕэли күлээччилэри эҥээрдэспэт, ол дьоллоох[+].
2Айыы Тойон[*] Сокуонуттан[†] кини үөрүүнү булар,
ол Сокуону[†] күннэри-түүннэри саныы сылдьар[+].
3Кини сүүрүктээх уу аттыгар олордуллубут,
кэмэ кэллэ да, аһын биэрэр,
кэхтэри билбэт сэбирдэхтээх үөл маска холоонноох;
бары дьайыытыгар кини ситиһиилээх.

4Оттон нэгэй быһыылаахтар чыҥха атыттар –
кинилэр тыал ыһар мэкиинэтин курдуктар[+].
5Онон тулуйуохтара суоҕа нэгэйдэр Таҥара дьүүлүн,
аньыылаахтар – көнө дьон түмсүүтүн.
6Айыы Тойон көнө дьон суолун билэр,
оттон нэгэйдэр суоллара өлүүгэ тиэрдэр[+].

### 2


1Давид псалома.

Тоҕо норуоттар айманаллар,
омуктар кураанахха куомуннаһаллар[+]?
2Сир ыраахтааҕылара сэриилэһээри тэринэллэр,
кинээстэр бииргэ түмсэн киксэллэр,
Айыы Тойону уонна Кини Ыраахтааҕытын утараннар:[+]
3«Сыаптаабыттарын быһа тардыахха,
бохсубуттарын булгу охсуохха!» – дэһэллэр.

4Халлааннарга Олорооччу күлэр,
Айыы Тойон кинилэри элэк оҥостор[+].
5Онтон Кини абаран-сатаран этиэҕэ,
уордайан, кинилэри уолутуоҕа:
6«Мин Бэйэм талбыт Ыраахтааҕыбын
сибэтиэй хайам Сион[†] үрдүнэн туруорбутум»[+].

7Айыы Тойон ыйааҕын Мин иһитиннэриэм:
Кини эттэ: «Эн Миэхэ Уолум буолаҕын,
Мин бүгүн Эйигин төрөттүм;[+]
8Миигиттэн көрдөс – Мин Эйиэхэ бары норуоттары биэриэм,
сири, сиксигиттэн саҕалаан, Эйиэхэ бас биллэриэм.
9Эн кинилэри тимир торуосканан сууһартыаҥ,
күөс охсооччу иһитинии үлтүрүтэлиэҥ»[+].

10Онон билигин, ыраахтааҕылар, өйдөнүҥ;
сир судьуйалара, эһиги үөрэниҥ.
11Айыы Тойоҥҥо куттанан туран үлэлээҥ,
Кини иннигэр долгуйан туран үөрүҥ-көтүҥ;[+]
12Уолугар эһиги сүгүрүйүҥ[*] –
Кинини кыыһырдан суолга быстарбат туһугар,
бэрт сотору Кини уора-кылына уоттуу оргуйуоҕа.

Киниэхэ эрэнээччилэр бука бары дьоллоохтор[+].

### 3


1Давид уолуттан Авессаломтан куотан иһэн ыллаабыт псалома.

2Айыы Тойон, өстөөҕүм үксээтэ даҕаны!
Үгүстэр миигин утары өрө тураллар;
3үгүстэр мин туспунан[*]:
«Таҥара кинини быыһыа суоҕа», – дэһэллэр.
Села

[*]

[+]

4Ол эрэн, Айыы Тойон, Эн буолаҕын мин көмүскэнэр куйаҕым,
албан аатым, Эн өрө көтөҕөҕүн мин санньыйбыт төбөбүн[+].
5Куолаһым муҥунан Айыы Тойону ыҥырабын,
оччоҕо Кини миэхэ сибэтиэй хайатыттан хардарар[+].
Села

6Айыы Тойоҥҥо көмүскэтэр буоламмын,
мин холкутук сытан утуйан турабын[+].
7Тула өттүбүттэн саба түһэр үтүмэн дьонтон
ончу куттаныам суоҕа[+].

8Оо, туруй, Айыы Тойон!
Өрүһүй миигин, Таҥарам!
Эн иэдэскэ охсоҕун мин өстөөхтөрбүн барыларын;
Эн тоһутаҕын хара дьайдаахтар анаҕастарын[+].

9Быыһабыл Айыы Тойонтон кэлэр;
Эн алгыһыҥ норуоккар тосхойдун[+].
Села

### 4


1Хуор салайааччытыгар. Устурууналаах инструмент доҕуһуолунан. Давид псалома.

2Эйигин ыҥырдахпына миигин иһит, кырдьыгым Таҥарата!
Кыараҕастан Эн миигин киэҥ сир киэлитигэр таһаарарыҥ.
Абыраа миигин, иһит мин үҥэрбин.

3Оо, дьоннор, төһө өр эһиги мин чиэспин киртитэҕит?
Төһө өр сүпсүгү сөбүлүүгүт, көлдьүнү көрдүүгүт?
Села
4Билиҥ Айыы Тойон итэҕэллээх киһитин
Бэйэтигэр туспа арааран ылбытын;
мин ыҥырдахпына Айыы Тойон миигин истэр[+].

5Абаран-сатаран да баран, аньыыны оҥостумаҥ,
сытан эрэ искитигэр сыаналаан көрүҥ, уоскуйуҥ.
Села
6Сиэрдээх сиэртибэни эһиги биэриҥ,
Айыы Тойоҥҥо эрэниҥ[+].

7«Ким биһиэхэ үтүөнү көрдөрүөй?» – дэһэллэр үгүстэр.
Айыы Тойон, Эн сирэйиҥ сырдыга биһиэхэ сыдьаайдын![+]
8Эн мин сүрэхпин үөрдүбүт үөрүүҥ быдан үрдүк
дэлэй бурдуктаах, арыгылаах дьон үөрүүтүнээҕэр.

9Мин холкутук сытан утуйабын:
Эн эрэ, Айыы Тойон, араҥаччылыыр буолаҥҥын,
олохпор куттал суоһаабат[+].

### 5


1Хуор салайааччытыгар. Флейта доҕуһуолунан. Давид псалома.

2Иһит, Айыы Тойон, Эйиэхэ этэрбин,
өйдөөн иһит мин энэлийэрбин.
3Болҕой үөгүлүүр саҥабын,
Ыраахтааҕым миэнэ, Таҥарам.
Эйиэхэ мин үҥэбин[+].
4Айыы Тойон, тыҥ хатыыта Эн истэҕин мин саҥабын;
мин тыҥ хатыыта кэлэммин, Эн иннигэр турабын,
Эйигин кэтэһэбин[+].

5Эн кэрээнэ суох быһыыны сөбүлээбэт Таҥараҕын;
нэгэй киһи Эйиэхэ ыалдьыттаабат.
6Киһиргэс Эн иннигэр кэлэн турбат;
кэрээннэрин сүтэрбиттэри Эн барыларын абааһы көрөҕүн[+].
7Сымыйаны саҥарааччылары өлөрөҕүн;
хаанымсахтан, албынтан Айыы Тойон сиргэнэр[+].

8Оттон мин, Эн муҥура суох үтүөҕүнэн,
Эн Дьиэҕэр киириэм;
Эйигиттэн толлон тураммын,
сибэтиэй Храмҥар сүгүрүйүөм[+].
9Айыы Тойон, Бэйэҥ кырдьыккынан миигин
өстөөхтөрүм быыстарынан сирдээ,
Эйигин батыһар суолбун дэхсилээ.

10Кинилэр тылларыгар кырдьык диэн суох:
сүрэхтэрэ – өлөрөр-өһөрөр санаа,
бэлэстэрэ – иин маҥалайа,
тыллара-өстөрө – албын-ньымаат[+].
11Айыы Таҥара, Эн кинилэри буруйдаа,
оҕуруктаах куомуннарыттан бэйэлэрэ оҕуттуннар;
халыҥ аньыыларын иһин киэр кыйдаа:
кинилэр Эйигин утары өрө турбуттара.

12Оттон Эйиэхэ эрэнээччи барыта үөрүөхтүн,
үөрүүлээх ырыа аргыстаах буолуохтун өрүүтүн;
Эн ааккын таптааччылар Эйигинэн күөн тутталларын туһугар
кинилэри Эн араҥаччылаа.
13Айыы Тойон, Эн кырдьыгы тутуһааччыны алгыыгын,
үтүө сыһыаҥҥынан кинини куйахтыы харыстыыгын[+].

### 6


1Хуор салайааччытыгар. Аҕыс устурууналаах инструмент доҕуһуолунан. Давид псалома.

2Айыы Тойон! Абарбыккын аһардан баран, миигин дьарыйаар,
уордайбыккын уҕарытан баран, буруйдаар[+].
3Абыраа-аһын, Айыы Тойон, сырам-сылбам быһынна;
Айыы Тойон, үтүөрт, уҥуоҕум халыр босхо барда.
4Дууһам миэнэ уолуһуйда;
оттон Эн, Айыы Тойон, хаһааҥҥа диэри[+]?

5Төнүн, Айыы Тойон, мин тыыммын өллөйдөө,
көмүскэллээх санааҕыттан миигин быыһаа.
6Өлбүттэр аны Эйигин өйдөөбөттөр;
үтүгэн түгэҕэр ким Эйигин айхаллыаҕай[+]?

7Өрүтэ тыынарбыттан мин сэниэм эһиннэ;
түүн ахсын икки хараҕым уутунан суунабын,
сыттыгым, таҥаһым илийиэр диэри ытыыбын.
8Санаарҕааммын, көмүскэм чөҥөрүйэ уолла,
бары өстөөхпүттэн ытааммын, көрөрдүүн мөлтөөтүм[+].

9Киэр тэйиҥ миигиттэн бука бары, кэрээннэрин сүтэрбиттэр;
мин ытыыр саҥабын Айыы Тойон иһиттэ[+].
10Айыы Тойон ааттаһарбын иһиттэ;
Айыы Тойон мин үҥэрбин ылыныа.
11Өстөөхтөрүм бары, сир сирэйдэнэн,
өлөр кутталга хам ыллардыннар;
чугуйан, атахха биллэрэн,
чыпчылыйыах иннинэ саакка бардыннар[+].

### 7


1Вениамин аҕатын ууһуттан төрүттээх Хус туһунан Давид Айыы Тойоҥҥо ыллаабыт ытабыл ырыата.

2Айыы Тойон Таҥарам, Эйиэхэ мин эрэнэбин;
бары күөмчүһүттэрбиттэн миигин быыһаа, өрүһүй[+].
3Хахай кыыл курдук, өстөөҕүм тырыта тыыппатын,
харыһыйтарар кимим да суоҕар соһон илдьэ барбатын.

4Айыы Тойон Таҥарам,
өскөтүн мин чахчы итинник кэбилэммит,
итинник мөкүтүк дьүһүлэммит буоллахпына,
5биитэр мин, бэл төрүөтэ суох миэхэ өстүйбүтү өрүһүйээччи,
эйэ-дэмнээх киһибэр куһаҕанынан төлөөбүт буоллахпына,[+]
6оччоҕуна өстөөҕүм, ир суолбун ирдээн, ситэн ылыахтын;
олохпун сиргэ-буорга тэпсиэхтин,
дууһабын хара быылынан тибиэхтин.
Села

7Туруй, Айыы Тойон, уордайан;
турун, илбиһирбит өстөөхтөрбүн утаран;
уһугун мин туспар – Эн көнө дьүүлү ирдээбитиҥ.
8Норуоттар, түмсэннэр, Эйигин тула турдуннар;
Эн үөһэ тахсан олор кинилэр үрдүлэринэн.
9Айыы Тойон норуоттары дьүүллүүр.
Дьүүллээ миигин, Айыы Тойон,
кырдьыкпынан, сүрэҕим ырааһынан көрөҥҥүн[+].

10Тохтуохтун хара дьайдаахтар дьайдара,
оттон көнө киһини Эн бөҕөргөт,
сүрэҕи-быары тургутар, кырдьыгы көрөр Таҥара[+].
11Таҥара – мин куйаҕым,
Кини көнө сүрэхтээхтэри быыһыыр[+].
12Таҥара – кырдьыктаах судьуйа,
хайа да күн кытаанах ирдэбиллээх Таҥара.

13Көммөттөрү утары Кини кылыһын сытыыланар,
кинилэри ытаары, ох саатын кирсин тардар;
14өлөрөр сэбин-сэбиргэлин тэринэр,
уоттаах оноҕостору бэлэмнэнэр[+].
15Көр, ол хайдах хара дьайы истэригэр үөскэтэн,
өһүөнү-өһөгөйү иитиэхтээн,
албыны-көлдьүнү төрөтөллөрүн[+].
16Иин бэлэмнииллэр, онтуларын хаһан бүтэрэллэр,
итиэннэ хаспыт ииннэригэр бэйэлэрэ иҥнэстэллэр[+].
17Өһүөннэрэ бэйэлэрин төбөлөрүгэр эргийэр,
өһөгөйдөөх дьайыылара бэйэлэрин оройдоругар түһэр.

18Кырдьыгы көрөрүн иһин, мин Айыы Тойону айхаллыам,
Үрдүктэн Үрдүк Айыы Тойон аатыгар ырыа ыллыам[+].

### 8


1Хуор салайааччытыгар. Геф куорат инструменын доҕуһуолунан. Давид псалома[+].

2Айыы Тойон, биһиги Айыы Тойоммут,
хайдах курдук сүдүнүй Эн аатыҥ бүтүн сир үрдүнэн!

Эн кэрэмэн килбиэҥҥин
халлааннар үрдүлэринэн тэниттиҥ[+].
3Эн өстөөхтөрүҥ тустарыттан –
өһүөннээҕи, өһөгөйдөөҕү өһөрөөрү, –
кыра оҕолор, эмиийдээх оҕолор уостарынан
айхал тылларын Бэйэҕэр этиттиҥ.

4Эн уран тарбаҕыҥ оҥоһуктарын,
халлааннаргын, анаардахпына,
Эн оннун булларбыт ыйгын,
сулустаргын одуулаатахпына,
мин бэркиһии да саныыбын:
5кимий-тугуй киһи диэн,
тоҕо Эн кинини өйдүү сылдьаҕын,
кимнээҕий ол дьон диэн,
тоҕо Эн кинилэргэ кыһаллаҕын[+]?

6Бэрт кыранан Эн киһини Аанньалга тиэрпэтиҥ:
кэрэмэн килбиэни, үрдүк чиэһи
киниэхэ мэнньиэстии кэтэртиҥ,
7айбытыҥ барытын үрдүнэн кинини туруордуҥ,
баары барытын кини атаҕын анныгар уурдуҥ:[+]
8барааннары-оҕустары барыларын,
хонуу кыылын-сүөлүн,
9халлаан көтөрүн, байҕал балыгын,
муоранан суолланары барытын.

10Айыы Тойон, биһиги Айыы Тойоммут,
хайдах курдук сүдүнүй Эн аатыҥ бүтүн сир үрдүнэн!

### 9


1Хуор салайааччытыгар. Альмут Лаббен[*] матыыбынан. Давид псалома.

2Айыы Тойону мин айхаллыам бүтүн сүрэхпинэн,
Эн бары дьикти дьайыыгын иһитиннэриэм[+].
3Эйигиттэн үөрүөм-көтүөм, өрөгөйдүөм,
Эн ааккар ыллыам, оо, Үрдүктэн Үрдүкү[+].

4Өстөөхтөрүм тэскилээн иһэннэр, сүһүөхтэрин сүтэрдилэр,
Эн көрөн турдаххына кинилэр өллүлэр.
5Мин кырдьыктаах дьыалабын Эн көмүскээтиҥ;
Эн бүрүстүөлгэр олордуҥ, кырдьыгы көрөр Судьуйа[+].
6Омуктары дьарыйтаатыҥ, хара дьайдааҕы өлөрдүҥ,
кинилэр ааттарын үйэлэргэ күөрэйбэттии өһөрдүҥ.
7Өстөөх бүтэһиктээхтик хоттордо,
кинилэр куораттарын Эн урусхал оҥордуҥ,
ким да аны кинилэри өйдүү-саныы сылдьыа суоҕа.

8Оттон Айыы Тойон үйэлэр тухары ыраахтааҕылыыр;
Кини дьүүллүүр бүрүстүөлүн бэлэмнээн турар[+].
9Кини аан дойдуну кырдьыктаахтык дьүүллүөҕэ,
бары норуоттары көнөтүк дьүүллүөҕэ[+].

10Айыы Тойон – баттаммыттар халыҥ хаххалара,
кутурҕаннаах кэмнэригэр суон дурдалара.
11Айыы Тойон, Эйигин көрдөөччүлэри хаалларбатыҥ иһин,
Эн ааккын билэр дьон Эйиэхэ эрэнэллэр[+].

12Ыллааҥ Сиоҥҥа олорор Айыы Тойоҥҥо айхал ырыаларын,
норуоттар ортолоругар иһитиннэриҥ Кини дьайыыларын.
13Кини, хаан тохтуутун иэстэһээччи,
эрэйи көрбүттэри өйдүү-саныы сылдьар,
кинилэр энэлгэннэрин умнубат.

14-15Абыраа-аһын, Айыы Тойон,
абааһы көрөөччүлэртэн мин хайдах эрэйдэнэрбин көр;
Эн бары килбиэннээх дьайыыгын
Сион[†] кыыһын олбуорун ааныгар иһитиннэрэрим туһугар,
Эн миигин өлүү айаҕыттан өрүһүйэҕин;
Эйиэхэ быыһатан, мин өрөгөйдүөҕүм[+].

16Омуктар бэйэлэрэ хаспыт оҥкучахтарыгар түстүлэр,
кистээн оҥорбут угаайыларыгар түбэстилэр[+].
17Айыы Тойон, көнөтүк дьүүллээн, Бэйэтин биллэрдэ,
оттон нэгэйи аньыылаах дьайыыта дэҥ үктэттэ[+].
Хиггайон

18Үтүгэн түгэҕэр дьүгэлийиэхтэрэ мөкү быһыылаахтар,
Таҥараны умнар бары норуоттар.
19Кыһалҕалаах букатыннаахтык умнуллуо суоҕа,
дьадаҥы эрэлэ бүтэһиктээхтик умуллуо суоҕа.

20Оо, тур, Айыы Тойон! Өлөр үйэлээхтэр өрөгөйдөөбөтүннэр,
норуоттар Эн иннигэр кэлэн дьүүллэнниннэр.
21Толуннар кинилэри, Айыы Тойон;
норуоттар биллиннэр: кинилэр баара-суоҕа дьоннор эрэ.
Села

22Айыы Тойон, тоҕо Эн ыраах тураҕын?
Тоҕо кутурҕан кэмигэр көстүбэт буолаҕын[+]?
23Улуутумсуйан, бардамнар дьадаҥыны кыһарыйаллар –
уодаһыннаах угаайыларыгар бэйэлэрэ түбэстиннэр.

24Хара саҥнаахтар сүрэхтэрин имэҥинэн киһиргэнэллэр,
харамнар Айыы Тойону холуннараллар, киэр анньаллар.
25Бэрдимсийэн, нэгэй киһи Таҥараны аахайбат:
ирдиэ суоҕа диир, санаата барыта Таҥара суох диэн[+].

26Хайа да кэмҥэ кини дьыалата-куолута табыллар;
Эн дьүүлүҥ киниэхэ аһары ыраах, көстүбэт;
кини өстөөҕүн барытын күөнүн аннынан көрөр.
27Иһигэр туох да биһигини түөрэҥнэтиэ суоҕа,
хайа да көлүөнэҕэ эрэйи-буруйу көрсүөхпүт суоҕа диир[+].

28Айаҕын иһэ толору – кырыыс, албын-көлдьүн, суоһурҕаныы;
тылын анна барыта – өһөгөй, үөҕүү-таныйыы[+].
29Кини, тоһуур оҥорон, онно саһан олорор,
бүөм сиргэ түбэһиннэрэн, буруйа суоҕу өлөрөр;
кини хараҕа көмүскэлэ суоҕу кэтиир[+].
30Ордуутугар саспыт хахайдыы, хаххаҕа сытан манаһар,
дьадаҥыны тутардыы, тоһууругар кини саһар;
уонна, киһини харбаан ылан, илимигэр соһон барар[+].
31Булдун сууһаран, анныгар хам баттыыр,
дэгиэ тыҥыраҕынан дьадаҥыны тыын салгыыр.
32«Таҥара умунна, – диир кини иһигэр, –
сирэйин кистии тутунна, хаһан да маны көрүө суоҕа».

33Оо, тур, Айыы Тойон; охсор илиигин көтөх, Айыы Таҥара;
умнума баттаммыттары.
34Тоҕо нэгэйдэр Таҥараны билиммэттэрий,
истэригэр Эйигин ирдэһиэ суоҕа дииллэрий?
35Эн барытын көрөҕүн; тус Бэйэҥ илиигинэн төлөөрү,
атаҕастабылы, күөмчүлээһини бэлиэтии көрөҕүн;
дьадаҥы олоҕун Эйиэхэ эрэнэр;
тулаайахха Эн көмөлөһөҕүн.

36Оо, тоһут хара дьайдаах, хатааннаах киһи илиитин,
кини дьайын, көрдөөн да булбатыҥ курдук, симэлит[+].
37Айыы Тойон – өрүүтүн, үйэлэр тухары Ыраахтааҕы;
Таҥараны итэҕэйбэт омуктар Кини сириттэн сүтүөхтэрэ[+].

38-39Айыы Тойон, Эн истиэҕиҥ сэмэйдэр баҕаларын,
бөҕөргөтүөҕүҥ кинилэр санааларын;
аны биир да киһи сир үрдүгэр куттаабатын туһугар,
тулаайах, баттаммыт кырдьыгын көмүскээри,
Эн болҕойуоҕуҥ кинилэр көрдөһүүлэрин[+].

### 10


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

Айыы Тойоҥҥо мин эрэнэбин;
хайдах эһиги миэхэ этэҕитий:
«Чыычаах буолан, хайаҕар көтөн хаал, – диэн, –[+]
2көр, ол хара дьайдаахтар, ох сааларын аҥаабыллаан,
оноҕосторун сааларын кирсигэр ыга тутан,
көнө сүрэхтээхтэри хараҥаҕа ытардыы оҥостоллор[+].
3Туох барыта төрдүттэн сатарыйбыт буоллаҕына,
көнө киһи тугу гыныаҕай?»[+]

4Айыы Тойон сибэтиэй Храмыгар баар;
Айыы Тойон бүрүстүөлэ халлааҥҥа турар.
Кини хараҕа барытын араарар,
Кини киһи аймаҕы чинчилии анаарар[+].
5Айыы Тойон көнө киһини тургутар,
оттон мөкүнү, күөмчүһүтү Кини дууһата абааһы көрөр[+].
6Кини нэгэйдэргэ уоттаах чоҕу, сиэрэни ардахтыы кутуоҕа,
кинилэр ирээттэринэн кураан тыал буолуоҕа[+].
7Айыы Тойон кырдьыктаах, онон кырдьыгы таптыыр;
көнө киһини Кини көрөр[+].

### 11


1Хуор салайааччытыгар. Аҕыс устурууналаах инструмент доҕуһуолунан. Давид псалома.

2Быыһаа, Айыы Тойон; Таҥараҕа бэриниилээх ким да суох,
итэҕэллээх киһи дьон аймахха аны суох.
3Бары бэйэ-бэйэлэригэр сымыйаны этэллэр;
минньигэс тылларынан албыдыйан,
кубулҕаттык кэпсэтэллэр[+].

4Тыла суох ыытыаҕа Айыы Тойон бары албын тыллаахтары,
арбанар адьынаттаахтары,
5«Кутан-симэн хотуохпут, тугу этэри булуохпут,
ким биһиэхэ тойонуй?» – дэһээччилэри.

6«Кыраны-хараны халыылларын,
кыһалҕалаахтары ынчыктаталларын иһин,
Мин билигин туруом, – диир Айыы Тойон, –
уонна, баттаммыттар баҕаларын толорон,
кинилэри быыһаан ылыам».
7Айыы Тойон этэр тыла – ыраас тыл,
туой оһоххо ыраастаммыт,
сэттэ төгүл уулларыллыбыт үрүҥ көмүс[+].

8Айыы Тойон, Эн биһигини харыстыаҥ,
бу аймахтан үйэлэр тухары араҥаччылыаҥ.
9Ханна да көр – хара дьайдаахтар хаамсаллар,
дьон бары сидьиҥи өрө туталлар[*].

### 12


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

2Хаһааҥҥа диэри, Айыы Тойон?
Букатын умуннуоҥ Эн миигин?
Хаһааҥҥа диэри миигиттэн сирэйгин кистиигин[+]?
3Хаһааҥҥа диэри мин, дууһабар араас сүбэни бэрийэн,
күннэри-түүннэри сүрэхпин кутурҕаҥҥа эмтэрэбин?
Хаһааҥҥа диэри өстөөҕүм үрдүбэр үҥкүүлүүр?

4Көр-иһит миигин, Айыы Тойон Таҥарам!
Өлөр уубар утутума – көрөр харахпын сырдат;[+]
5иннин ыллым ээ диэн, өстөөҕүм миигин сэтэрээбэтин,
бүдүрүйэрбин көрөн, өһөгөйдөөҕүм китиэркээбэтин.

6Эн бигэ тапталгар мин эрэнним;
сүрэҕим, Эйиэхэ өрүһүйтэрэн, үөрүөҕэ.
Миэхэ үтүөнү оҥорбутун иһин,
мин Айыы Тойоҥҥо ыллыаҕым[+].

### 13


1[•]Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

Өйө суохтар истэригэр
«Таҥара суох» дии саныыллар;
бары сатарыйбыттар, сидьиҥник быһыыланаллар;
үтүөнү оҥорор киһи ким да суох[+].

2Биир эмэ өйдөөҕү-төйдөөҕү,
Таҥараны көрдөөччүнү булан көрөөрү,
Айыы Тойон халлаантан киһи аймаҕы анаарар[+].

3Бары суолтан туораабыттар,
бары туһаларыттан тахсыбыттар;
үтүөнү оҥорор киһи суох, биир да суох.

4Ама өйдөнүөхтэрэ суоҕа дуо буруйу оҥорооччулар,
мин норуоппун килиэптии мэҥиэстээччилэр,
Айыы Тойону ыҥыран көрбөт дьон бука бары[+]?

5Таҥара көнө дьону кытта сылдьарын иһин,
кинилэр онно улуу кутталга ылларыахтара.
6Эһиги дьадаҥы эрэлин күлэҕит эрээри,
кинини Айыы Тойон көмүскүүр.

7Оо, Сионтан[†] Израильга быыһабыл кэлэрэ буоллар!
Айыы Тойон норуотун билиэнтэн төнүннэрдэҕинэ,
Иаков[†] үөрүөҕэ-көтүөҕэ, Израиль өрөгөйө үрдүөҕэ.

### 14


1Давид псалома.

Айыы Тойон, ким олорор кыахтааҕый Эн ытык Отуугар?
Ким олохсуйар кыахтааҕый Эн сибэтиэй хайаҕар[+]?

2Эҥкилэ суох көнө суоллаах, кырдьыгы тутуһар,
дьиҥи эрэ ис сүрэҕиттэн этэр,[+]
3кими да баһааҕырдан саҥарбат,
доҕотторугар куһаҕаны оҥорбот,
ыалын утары хобу-сиби ылыммат киһи;
4Таҥараны кэлэппиттэри кэлэйэ көрөр,
Айыы Тойонтон куттанааччылары өрө тутар,
андаҕарын, ыараханын да иһин, кэспэт,
5харчытын бырыһыаҥҥа иэс биэрбэт,
буруйа суоҕу холуннарарга бэрик ылбат киһи.

Маннык быһыылаах киһи хаһан да тулхадыйыа суоҕа[+].

### 15


1Давид ырыата.

Араҥаччылаа миигин, Айыы Таҥара, Эйиэхэ мин эрэнэбин.
2Айыы Тойоҥҥо этэбин: «Эн буолаҕын мин Айыы Тойонум,
Эйигиттэн тэйэ сылдьан, туох да үчүгэйи көрбөппүн»[+].

3Сиргэ баар сибэтиэйдэргэ , кэрэ-бэлиэ дьоҥҥо –
кинилэргэ мин сүрэҕим курдаттыы тардыһар.

4Туора таҥараҕа сүгүрүйээччилэр
эрэйдэрин бэйэлэрэ үксэтэллэр;
мин кинилэри кытта кэрэх хаанын тоҕуом суоҕа,
кинилэр таҥараларын ааттарын да ааттыам суоҕа[+].

5Айыы Тойон – мин аналым, мин дьылҕам;
Эн илиигэр баар инники олоҕум.
6Өлбүгэ сирим быата үтүөкэн сирдэринэн түстэ,
тиксибит нэһилиэстибэм сүрэхпин үөртэ.

7Миигин сүбэлиир-амалыыр Айыы Тойону мин алгыам;
бэл түүнүн сүрэҕим миигин ыйан-кэрдэн үөрэтэр.
8Иннибэр мин өрүүтүн Айыы Тойону көрөрүм;
Кини мин уҥа өттүбэр сылдьар, онон тулхадыйыам суоҕа[+].

9Ол иһин сүрэҕим үөрэр, дууһам өрөгөйдүүр,
ол иһин бүтүн бэйэм бөҕөхпүн.
10Мин дууһабын Эн үтүгэн түгэҕэр хаалларыаҥ суоҕа,
итэҕэллээх киһигин ииҥҥэ симэлитиэҥ суоҕа[+].

11Олох суолун Эн миэхэ ыйан биэриэҕиҥ:
Эйигин кытта сылдьан, мин толору үөрүүнү билиэҕим;
Эн уҥа илиигэр баар уостубат дьол-соргу[+].

### 16


1Давид үҥүүтэ.

Айыы Тойон, иһит мин кырдьыктаах дьыалабын,
болҕой үөгүлүүр саҥабын;
иһит Эйиэхэ үҥэрбин – мин сымыйаны эппэппин[+].
2Эйигиттэн көнө дьүүл миэхэ тосхойдун;
Эн хараҕыҥ кырдьыгы көрүөхтүн.

3Сүрэхпин тургутан көрөөрү, Эн миэхэ түүн кэлэн барбытыҥ,
миигин холоон көрөҥҥүн, тугу да булан ылбатаҕыҥ:
тылым-өһүм миэнэ санаабыттан атына суох[+].
4Күннээҕи дьыалабар-куолубар, Эн тылгын тутуһаммын,
күөмчүһүттэр суолларыттан мин дьалты туттарым.
5Мин өрүү Эн суолгунан сылдьарым,
биирдэ да бүдүрүйбэтэҕим[*].

6Эйигин ыҥырабын, Эн миэхэ хардарыаҕыҥ, Айыы Таҥара;
кулгааххын миэхэ чугаһатан, мин этэрбин иһит.
7Сөҕүмэр бигэ тапталгын миэхэ көрдөр,
Эйигин дурда-хахха туттааччылары
Эн уҥа илиигэр утарсааччылартан Быыһааччы ![+]

8Хараҕыҥ харатыныы, миигин харыстаа,
кынатыҥ хаххатыгар саһыар[+]
9миигин үрэйэр өһөгөйдөөхтөртөн,
төгүрүйэн турар дууһам өстөөхтөрүттэн.
10Сүрэхтэрэ сыа буолан, аһынары умналлар,
бэрдимсийэн-үтүөмсүйэн саҥараллар[+].
11Ханна да барыыбыт, тулабытыгар сылдьаллар,
хара буорга тэпсээри, хас хардыыбытын манаһаллар.
12Хайа тардарга бэлэм хахай кыыллар курдуктар,
хахха сиргэ манаһар эдэр хахайдар курдуктар[+].

13Оо, тур, Айыы Тойон; утары туран, кинилэри самнартаа.
Кылыскынан быыһаа олохпун хара дьайдаахтартан,
14Бэйэҥ илиигинэн өрүһүй, Айыы Тойон, муҥур үйэлээхтэртэн,
ирээттэрин олохтон ылбахтаан хаалар бу дойду дьонноруттан.
Эн кинилэргэ хаһааммыккын истэрэ уйарынан сиэтиннэр,
уолаттарыгар эмиэ дэлэйдик бэристиннэр,
оҕолоругар эмиэ төһө эмэ ордоруохтуннар.

15Оттон мин, кырдьыгынан сылдьаммын, Эн сирэйгин көрүөҕүм;
уһуктан бараммын, Эн мөссүөҥҥүнэн дуоһуйуоҕум.

### 17


1Хуор салайааччытыгар. Айыы Тойон Давиды өстөөхтөрүттэн уонна Саултан быыһаабытыгар, Айыы Тойон кулута Давид бу ырыаны Айыы Тойоҥҥо ыллаабыта. Кини эппитэ:

2Таптыыбын Эйигин, Айыы Тойон, мин күүһүм-тирэҕим![+]
3Айыы Тойон – мин туруук таас хайам,
мин кириэппэһим, Өрүһүйээччим.
Айыы Таҥарам – хорҕойор очуоһум,
мин куйаҕым, Быыһааччым , суон дурдам[+].
4Уруйданар тосхоллоох Айыы Тойону ыҥырыам,
өстөөхтөрбүттэн мин быыһаныам[+].

5Өлөр өлүү муҥа миигин буулаабыта,
хара дьай халаана уолуһуппута[+].
6Үтүгэн түгэҕин быата-туһаҕа иилээбитэ,
иин илимэ миигин эрийбитэ[+].

7Кыһарҕаҥҥа түбэһэн, мин Айыы Тойону ыҥырбытым,
Таҥарабыттан көмө көрдөһөн үөгүлээбитим.
Кини Бэйэтин Дьиэтиттэн мин саҥабын истибитэ,
мин үөгүлүүрүм Кини кулгааҕар тиийбитэ[+].

8Дьэ онно сир, дьигиһийэн, түөрэҥнэс буолбута,
хайалар, олохторо хамнаан, халбаҥнаан ылбыттара,
ол курдук Таҥара уора-кылына оргуйан турбута[+].
9Кини уоруттан буруо будулуйан тахсыбыта,
уоһуттан суостаах уот уһуурбута;
Киниттэн кыһыл чох кытыаста ыһыллыбыта[+].
10Халлааннары иҥнэри баттаан, Кини түһэн кэлбитэ,
халыҥ хараҥаҕа үктэммитэ[+].
11Херувимнарга[†] олорон көппүтэ,
тыал кынаттарыгар уйдарбыта[+].
12Хараҥаны таҥастыы бүрүммүтэ,
хара былыты тулатыгар сабыы быыстыы түһэриммитэ[+].
13Иннигэр иһэр туналхай сырдыктан,
Кини былыттарын курдаттаан,
тобурах тохтубута, кыһыл чох сардырҕас буолбута.
14Халлааннарга Айыы Тойон этиҥнии ньиргийбитэ,
Үрдүктэн Үрдүк Таҥара куолаһа иһиллибитэ,
Кини толону кытта уоттаах чоҕу куппута[+].
15Онтон оҕунан ытыалаан, кинилэри ыспыта,
чаҕылҕан бөҕөнөн дапсыырдаан, үрүө-тараа ыыппыта.
16Айыы Тойон, Эн суостаах саҥаҥ сатарыйбытыгар,
Эн уоруҥ буркун буолан бураллыбытыгар,
уу төрдө үрүлүйэн көстүбүтэ,
аан дойду акылаата аҥайа арыллыбыта[+].

17Кини, үөһэттэн илиитин уунан, миигин тардан ылбыта,
дириҥ ууттан ороон таһаарбыта[+].
18Кини миигин суостаах өстөөхпүттэн,
күүстэринэн сабырыйар абааһы көрөөччүлэртэн өрүһүйбүтэ;[+]
19Күчүмэҕэй күммэр күөнтээбиттэрэ эрээри,
Айыы Тойон миигин өйөөбүтэ.
20Киэҥ дуолга Кини миигин таһаарбыта,
үтүө сыһыаннаах буолан быыһаабыта[+].

21Айыы Тойон кырдьыкпынан көрөн төлөөбүтэ,
илиим ырааһынан көрөн биэрбитэ.
22Мин куруутун Айыы Тойон суолун тутуһарым,
Таҥарабыттан нэгэйдик тэйэ хаампатаҕым;
23Кини биир да кэриэһин умнубатаҕым,
уураахтарын туора уурбатаҕым.
24Кини иннигэр буруйа-сэмэтэ суох сылдьарым,
аньыыны оҥорортон туттунарым[+].
25Ол иһин Айыы Тойон, кырдьыкпынан көрөн,
илиим ырааһынан көрөн, миэхэ төлөөтө.

26Бэриниилээххэ Эн бэриниилээххин көрдөрөҕүн[*],
эҥкилэ суохха – эҥкилэ суоххун;
27ырааска – ырааскын көрдөрөҕүн,
уодаһыннаахха – албастааххын.
28Сэмэйдэри Эн быыһаан ылаҕын,
оттон улахамсыктары намтатаҕын[+].

29Мин сибэтиинньикпин Эн уматаҕын;
Айыы Тойон Таҥарам хараҥабын сырдатар[+].
30Эйигин кытта мин өстөөх сэриитин үлтүрүтэбин,
Таҥарабын кытта куорат эркинин ылабын.
31Таҥара! – Кини суола-ииһэ эҥкилэ суох,
Айыы Тойон тыла эрэбил;
Киниэхэ эрэнээччигэ барытыгар Кини куйах буолар[+].

32Ким баарый Таҥара – Айыы Тойонтон ураты?
Ким баарый биһигини көмүскүөх – Таҥарабытыттан ураты?
33Таҥара миигин, сылайбат сындааһыннаан,
көнө суолунан сырытыннарар.
34Кини миигин, таба курдук быһый оҥорон,
үрдүк очумаастары дабайтарар;
35Кини сэриилэһэргэ үөрэтэн,
мин алтан ох саа кирсин тардабын[+].
36Эн миэхэ быыһабыллаах куйаххын туттардыҥ,
уҥа илиигинэн миигин өйөөтүҥ,
Эн көмөҥ миигин улуу оҥордо.
37Хардыылыырбар Эн миэхэ киэҥ сири биэрдиҥ,
ол иһин мин халты тэбиммэтим.
38Өстөөхтөрбүн, эккирэтэн, ситэ баттаан ыллым,
итиэннэ, имнэри эһиэхпэр диэри, төннүбэтим[+].
39Мин кинилэри турбаттыы сууһараммын,
атаҕым анныгар сууллаллар,
40ол курдук Эн миэхэ сэриилэһэр күүс уктуҥ,
утарсааччыларбын атаҕым анныгар охтордуҥ.
41Өстөөхтөрүм тыылларын миэхэ аһан биэрдиҥ,
онон миигин абааһы көрөөччүлэри мин суох оҥордум[+].
42Көмө көрдөһөн үөгүлэспиттэрэ да, ким да быыһаабата,
Айыы Тойону ыҥырбыттара да, Кини хардарбата[+].
43Кумаҕы тыалга ыһардыы, мин кинилэри күдэҥҥэ көтүттүм,
уулусса бадарааныныы илдьи тэбистим.

44Эн миигин норуот өрө туруутуттан өрүһүйдүҥ,
туора уустар тойоннорунан туруордуҥ;
урут билбэтэх дьонум миэхэ үлэлииллэр;
45сурахпын истиэхтэрэ эрэ кэрэх, бас бэринэллэр,
туора омуктар илин-кэлин түһэллэр;
46кинилэр, эр санааларын ыһыктаннар,
кириэппэстэриттэн салыбырас буолан тахсаллар.

47Айыы Тойон тыыннаах, мин көмүскээччим алгыстаах!
Айхаллана туруохтун быыһабыллаах Таҥарам,
48мин туспар иэстэһэр,
миэхэ норуоттары бас бэриннэрэр Айыы Таҥара,[+]
49өстөөхтөрбүттэн өрүһүйээччи.
Эн миигин утарсааччыларбынааҕар үрдэттиҥ,
суостаах киһиттэн өрүһүйдүҥ.

50Айыы Тойон, мин омуктар ортолоругар Эйигин уруйдуом,
Эн ааккын айхаллаан ыллыам[+].
51Улуу кыайыылары Эн ыраахтааҕыгар биэрэҕин,
бүрүстүөлгэ олордубут Давидкар[†] уонна кини удьуордарыгар
үйэттэн үйэҕэ бигэ тапталгын көрдөрөҕүн[+].

### 18


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

2Таҥара кэрэмэн килбиэнин мэҥэ халлаан кэрэһилиир,
Кини ураннаан оҥорбутун улуу куйаар туоһулуур[+].
3Күн күҥҥэ ону сэһэргиир,
түүн түүннүүн билиитин үллэстэр.
4Тыла-дорҕооно суох кинилэр кэпсииллэр,
саҥалара-иҥэлэрэ иһиллибэт[*];
5ол эрэн, кинилэр этэллэрэ сири биир гына эҥсиллэр,
сир-халлаан сиксигэр тиийэ иһиллэр.

Халлааҥҥа Таҥара күҥҥэ уораҕай туруорбут[+].
6Күтүөт уол хаппахчыттан тахсарыныы, күн эмиэ тахсан,
биэтэккэ тиийиэхтээх сүүрүк курдук үөрэр-көтөр[+].
7Халлаан биир саҕаҕыттан атын саҕаҕар кини тиийэр,
туох да саһар кыаҕа суох кини сыралҕаныттан.

8Айыы Тойон Сокуона[†] эҥкилэ суох ситэри,
куту-сүрү бөҕөргөтөр;
Айыы Тойон туоһулуур кырдьыга эрэбил,
кэнэни үөрэтэр;[+]
9Айыы Тойон ыйаахтара кырдьыктаахтар,
сүрэҕи үөрдэллэр;
Айыы Тойон кэриэстэрэ сырдыктар,
хараҕы сырдаталлар[+].
10Айыы Тойонтон куттаныы ыраас,
үйэлэргэ барар.
Айыы Тойон дьүүлэ көнө,
барыта сөптөөх,[+]
11кыһыл көмүстээҕэр,
элбэх ыраас көмүстээҕэр ордук баҕалаах,
ыҥырыа уйатыттан таммалыыр
мүөттээҕэр минньигэс[+].

12Кинилэри тутуһан, кулутуҥ бэйэтин харыстанар;
кинилэри тутуһуу улуу манньаҕа тиксэрэр.
13Ким сыыһатын барытын ситэн көрүнүөҕэй?
Оо, биллибэт-көстүбэт аньыыбыттан миигин ыраастаа;
14аньыыга-хараҕа баһыйтарбатым туһугар,
билэн туран буруйу оҥорорбун тохтот.
Оччоҕо мин туох да омсото суох буолуоҕум,
улуу буруйтан-суҥхаттан ырааһырыаҕым[+].

15Мин этэр тылым, саныыр санаам барыта
сүрэҕиҥ ортотунан Эйиэхэ киириэхтин, Айыы Тойон,
мин туруук таас хайам, мин Өрүһүйээччим[+].

### 19


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

2Санаарҕабыллаах күҥҥэр эйигин Айыы Тойон иһиттин,
Иаков[†] Таҥаратын аата эйигин көмүскээтин[+].
3Сибэтиэй Дьиэтиттэн Кини эйиэхэ көмө ыыттын,
Сион[†] хайатыттан эйигин бөҕөргөттүн[+].
4Биэрбит бэлэххин-туһаххын барытын аҕыннын,
бүтүннүү умаппыт сиэртибэҕин үөрүүнэн ылыннын.
Села

5Сүрэҕиҥ сөбүлүүрүн Таҥара эйиэхэ биэриэхтин,
бары баҕа санааҕын барытын толоруохтун[+].
6Биһиги, эн быыһанаҥҥын, өрөгөйдүү үөрүөхпүт,
былаахпытын Таҥарабыт аатыгар күөрэччи көтөҕүөхпүт.
Айыы Тойон толоруохтун эн бары көрдөһүүгүн.

7Билигин мин билэбин:
Айыы Тойон Бэйэтин ыраахтааҕытын быыһыаҕа;
уҥа илиитинэн кинини өрүһүйэн,
сибэтиэй халлааныттан хардарыаҕа.
8Сорох колесницатынан, сорох атынан күөн туттар,
оттон биһиги Айыы Тойон Таҥарабыт аатынан күөн туттабыт[+].
9Кинилэр, тирэхтэрин сүтэрэн, бүдүрүйэн охтуохтара,
оттон биһиги, сүһүөхпүтүн булунан, бигэтик туруохпут.

10Айыы Тойон, ыраахтааҕыны быыһаа
уонна, Эйигин ыҥырдахпытына, биһигини иһит.

### 20


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

2Айыы Тойон, Эйигиттэн күүс ылан, ыраахтааҕы үөрэр,
Эн көмөлөһөҥҥүн, кини үөрүүтэ муҥура суох[+].
3Сүрэҕэ баҕарбытын Эн киниэхэ биэрдиҥ,
кини көрдөспүтүн ылынныҥ[+].
Села
4Үтүө алгыһынан Эн кинини көрүстүҥ,
ыраас кыһыл көмүс хоруонаны төбөтүгэр кэтэртиҥ.
5Эйигиттэн олоҕу көрдөөбүтэ –
Эн киниэхэ үйэлэри уҥуордуур олоҕу биэрдиҥ[+].
6Өрүһүйэн ылаҥҥын, сүдү килбиэҥҥэ тиксэрдиҥ,
үрдүк чиэскэ, улуу аакка тириэртиҥ.
7Үллэр үйэлэргэ Эн кинини алҕаатыҥ,
Бэйэҥ иннигэр туруоран, сүрэҕин үөртүҥ.
8Ыраахтааҕы Айыы Тойоҥҥо эрэнэр,
Үрдүктэн Үрдүк үтүөтүнэн кини тулхадыйбат[+].

9Эн илииҥ өстөөххүн барытын булуоҕа,
Эн уҥа илииҥ Эйигин абааһы көрөөччүлэри булуоҕа.
10Абаран-сатаран көстүөҥ эрэ кэрэх,
күлүбүрүү умайар оһох курдук буолуохтара;
Айыы Тойон, уордайан, кинилэри суох оҥортуоҕа –
кинилэри уот мэҥиэстиэҕэ[+].
11Имири эһиэҕиҥ Эн кинилэр оҕолорун сир сирэйиттэн,
удьуордарын – киһи аймахтан.
12Эйигин утары куомуннастахтарына,
хара дьайдаах суолга сананнахтарына,
соруктарын ситиэхтэрэ суоҕа.
13Эн кинилэри үрүө-тараа ыһаттыаҥ,
ох сааҥ охторунан сирэйгэ ытыалыаҥ[+].

14Үрдээ, Айыы Тойон, сүдү күүскүнэн!
Эн улуу кыаххын биһиги уруйдаан ыллыахпыт.

### 21


1Хуор салайааччытыгар: «Сарыал табатын» матыыбынан. Давид псалома.

2Таҥарам, Таҥарам миэнэ, Эн тоҕо миигин хааллардыҥ?
Тоҕо миигиттэн маннык ыраатан,
энэлийэр саҥабын истэн көмөлөспөт буоллуҥ[+]?
3Оо, Таҥарам! Күнүс Эйигин ыҥырабын – хардарбаккын,
түүн ыҥырабын – уоскулаҥы булбаппын[+].

4Ол эрэн, Сибэтиэй, Эн бүрүстүөлгэ олороҕун,
Израиль Эйигин уруйдуур-айхаллыыр.
5Эйиэхэ биһиги өбүгэлэрбит эрэнэллэрэ,
Эйиэхэ эрэнэллэрэ, ол иһин Эн кинилэри өрүһүйэриҥ.
6Эйигин ыҥыраллара, ол иһин быыһаан ыларыҥ,
Эйиэхэ эрэнэллэрэ, онон кыбыстыыга киирбэтэхтэрэ.

7Оттон мин чиэрбэбин, киһи буолбатахпын,
дьон элэгэр, норуот сэнэбилигэр сылдьабын.
8Көрбүт эрэ барыта миигин күлүү оҥостор,
чыпчырынан ылар, баһын быһа илгистэр:[+]
9«Айыы Тойоҥҥо эрэнэрэ бэрдэ, онон Киниэхэ өрүһүйтэрдин,
оннук сөбүлэппит буоллаҕына, быыһаттын».

10Эн миигин ис түгэҕиттэн таһаарбытыҥ,
ийэм түөһүгэр сыһыары тутан, миигин харыстаабытыҥ[+].
11Төрүөхпүттэн мин Эйиэхэ бэриллибитим,
ийэм иһигэр эрдэхпиттэн Эн миэхэ Таҥарам этиҥ.
12Миигиттэн ыраатыма – мин сору-муҥу көрөрүм чугаһаата,
көмөлөһүннэриэх киһим кимим да суох[+].
13Оҕус үөрэ миигин тулалаата,
Васан дьиикэй сүөһүтэ иилээтэ[+].
14Тырыта тыытаары ырдьыгыныыр хахайдардыы,
маҥалайдарын аппыттар.

15Мин уу курдук тоҕуннум,
уҥуоҕум барыта босхо барда;
сүрэҕим буоска курдук буолла,
агдам иһигэр уулунна[+].
16Күүһүм-күдэҕим үгдэрийдэ,
күөс үлтүркэйинии мин куура хаттым;
тылым таҥалайбар хам сыһынна;
Эн миигин иин куоппаһыгар түһэрдиҥ.

17Ыттар миигин төгүрүйдүлэр;
тулабар хара дьайдаахтар үмүөрүстүлэр,
илиибин-атахпын дьөлүтэ астылар[+].
18Уҥуоҕум барыта, ааҕыллар гына, адыгыраан таҕыста;
кинилэр буоллаҕына миигин көрөн, одуулаан тураллар[+].
19Бэйэлэрин икки ардыларыгар таҥаспын үллэстэллэр,
таҥаспын ылаары, түөрэх кэбиһэллэр[+].

20Оттон Эн, Айыы Тойон, миигиттэн тэйимэ;
оо, мин күүһүм-тирэҕим, миэхэ көмөҕө тиэтэй!
21Өрүһүй мин дууһабын кылыстан,
олохпун – ыттартан![+]
22Быыһаа хахай маҥалайыттан,
дьиикэй оҕустар муостарыттан, миигин истэн, көмүскээ![+]
23Эн ааккын мин бырааттарбар иһитиннэриэм,
түмсүү ортотугар Эйигин айхаллыам[+].
24Айыы Тойонтон куттанааччылар, Кинини айхаллааҥ!
Иаков[†] удьуордара бары, Кинини уруйдааҥ!
Дириҥник ытыктааҥ Кинини, Израиль дьоно бука![+]
25Кини кыһалҕалаах киһи эрэйдэнэрин
аахайбакка хаалларбатаҕа, кинини сэнээбэтэҕэ;
сирэйин киниттэн кистээбэтэҕэ,
көмөҕө ыҥырбытыгар истибитэ.

26Мин, улуу түмсүүгэ киирэммин, Эйигин уруйдуом;
Эйигиттэн толлор дьон иннигэр эрэннэрбиппин толоруом[+].
27Дьадаҥылар аны дуоһуйа аһыыр буолуохтара;
Айыы Тойону көрдөөччүлэр Кинини уруйдуохтара.
Үйэлэр тухары эһиги сүрэххит тэбиэхтин!

28Сир бары уһуктара, өйдөөннөр,
Айыы Тойоҥҥо эргиллиэхтэрэ;
бары норуоттар уустара Киниэхэ сүгүрүйүөхтэрэ[+].
29Айыы Тойон Саарыстыбаны салайар,
Кини норуоттар Баһылыктара[+].

30Сир бары күүстээхтэрэ Киниэхэ сүгүрүйүөхтэрэ;
иин быылыгар түһэн эрээччилэр,
тыыннаах хаалар кыахтара суохтар эмиэ бары
Кини иннигэр нөрүөн нөргүйүөхтэрэ;
31Кэнчээри ыччаттар Киниэхэ үлэлиэхтэрэ,
кэлэр көлүөнэлэргэ Айыы Тойон туһунан кэпсиэхтэрэ,[+]
32кэнэҕэс төрүүр дьоҥҥо Кини кырдьыктаах быһыытын,
Кини тугу оҥорбутун иһитиннэриэхтэрэ[+].

### 22


1Давид псалома.

Айыы Тойон – мин Маныыһытым;
тугунан да мин тутайыам суоҕа:[+]
2Кини өҥ мэччирэҥҥэ миигин сынньатар,
чуумпу уулаах сиргэ сирдээн илдьэр[+].
3Кини куппун-сүрбүн бөҕөргөтөр,
Бэйэтин аатын туһугар
кырдьык ыллыгар салайар[+].

4Өлүү күлүгэ түспүт толоонунан да бардахпына,
мин хара дьайтан куттаныам суоҕа –
Эн миигинниин бииргэҕин;
Эн тайах маһыҥ уонна сүллүгэһиҥ
миигин уоскуталлар[+].

5Өстөөхтөрүм көрөллөрүгэр
Эн миэхэ аһылык тартыҥ;
төбөбүн елей[†] арыынан аҕаатыҥ;
миэхэ куппут иһитиҥ таһынан барда[+].
6Эн үтүө санааҥ, Эн амарах сыһыаныҥ
миигин үйэм тухары арыаллыахтара,
онон мин олоҕум тухары
Айыы Тойон Дьиэтигэр сылдьыаҕым.

### 23


1Давид псалома.

Сир уонна сиргэ баар барыта – Айыы Тойон киэнэ,
аан дойду уонна онно олорор барыта – Киниэнэ[+].
2Кини сири муоралар үрдүлэригэр олохтообута,
өрүстэр үрдүлэригэр туруорбута[+].

3Ким Айыы Тойон хайатыгар тахсыаҕай?
Ким Кини сибэтиэй сиригэр туруоҕай[+]?
4Кир-дьай киртиппэтэх илиилээх, ыраас сүрэхтээх,
дууһатын сымыйаҕа кытыарбатах,
албыннаан андаҕайбатах киһи[+].
5Кини Айыы Тойон алгыһын ылыаҕа,
Быыһааччы Таҥаратын амарах сыһыанын билиэҕэ.
6Итинниктэр эбээт Киниэхэ дьулуһааччылар,
Иаков[†] Таҥаратын көрүөхтэрин баҕарааччылар.
Села

7Тэлэччи аһыллыҥ, олбуор ааннара[*],
мэҥэ ааннар, өрө көтөҕүллүҥ –
киириэхтин килбиэннээх Ыраахтааҕы![+]
8Кимий килбиэннээх Ыраахтааҕы?
Күүстээх Айыы Тойон, бараммат кыахтаах,
кыргыһыыга кыайыылаах Айыы Тойон[+].
9Тэлэччи аһыллыҥ, олбуор ааннара,
мэҥэ ааннар, өрө көтөҕүллүҥ –
киириэхтин килбиэннээх Ыраахтааҕы!
10Кимий килбиэннээх Ыраахтааҕы?
Аанньал сэриитин Ыраахтааҕыта,
Кини килбиэннээх Ыраахтааҕы.
Села

### 24


1Давид псалома.

Эйиэхэ, Айыы Тойон, дууһам үөһэ дьулуһар[+].
2Айыы Таҥарам, Эйиэхэ мин эрэнэбин;
миигин кыбыстыыга киллэртэримэ,
өстөөхтөрбүн сэтэрэтимэ.
3Эйиэхэ эрэнээччилэртэн ким да кыбыстыбатын,
Эйигин утары уодаһыннаахтык туруммут, ол сааттын.

4Ыйан биэр миэхэ, Айыы Тойон, Бэйэҥ суолларгын,
үөрэт Эн ыллыктаргынан сылдьарга[+].
5Салай Бэйэҥ кырдьыккар, үөрэт миигин;
Эн буолаҕын мин быыһабыллаах Таҥарам,
Эйиэхэ хайа да күн эрэнэбин[+].

6Ахтан-санаан кэл, Айыы Тойон, үйэлэр тухары уларыйбат
амарах сыһыаҥҥын, бигэ тапталгын[+].
7Ахтыма эдэр сааһым аньыытын, сокуона[†] суох дьайыытын;
үтүө санааҕыттан миигин амарахтык аҕын, Айыы Тойон![+]

8Айыы Тойон үтүө санаалаах, Кини кырдьыгы көрөр,
ол иһин аньыылаахтары көнө суолга үөрэтэр.
9Көрсүө-сэмэй дьону кырдьыкка салайар,
көрсүө-сэмэй дьону Бэйэтин суолугар такайар.
10Кини кэс тылын, Кини туоһутун тутуһааччыга
Айыы Тойон суола барыта – бигэ таптал уонна кырдьык.

11Бэйэҥ аатыҥ туһугар, Айыы Тойон,
буруйбун бырастыы гын, улуу буруйу мин оҥорбуппун[+].
12Айыы Тойонтон куттанар дьон кимнээҕий?
Айыы Тойон кинилэри талыахтаах суолларыгар үөрэтиэҕэ.

13Оччоҕо дьоллоох-соргулаах буолуохтара,
оҕолоро сири-уоту бас билэн олоруохтара[+].
14Айыы Тойон кистэлэҥэ Киниттэн куттанар дьоҥҥо ананар,
Кини кэс тылын ирдэбилэ кинилэргэ арыллар.
15Мин хараҕым хаһан да Айыы Тойонтон арахпат;
Кини мин атахпын илим ситимиттэн араарар[+].

16Оо, хайыс мин диэки, миигин абыраа-аһын,
суос-соҕотохпун мин, баттана-үктэнэ сылдьабын.
17Олус да элбээтэ сүрэҕим муҥа-таҥа,
өрүһүйэн таһаар миигин бу кутурҕантан.
18Көр мин түбэспит эрэйбин-муҥмун, кыһалҕабын;
аньыыбын-харабын барытын бырастыы гын.

19Көр өстөөхтөрүм төһө үксээбиттэрин,
хайдах курдук миигин өлөрдүү абааһы көрбүттэрин.
20Араҥаччылаа дууһабын, өрүһүйэн ыл миигин,
Эйиэхэ эрэммит киһи кыбыстыыга кииримиим.
21Эҥкилэ суох ыраас сигили уонна кырдьыгы тутуһуу
миигин харыстыахтыннар;
Эйигин мин туорхаһыйа кэтэһэбин.

22Айыы Таҥара, Израилы бары эрэйиттэн өрүһүй[+].

### 25


1Давид псалома.

Айыы Тойон, мин кырдьыкпын таһаар;
мин эҥкилэ суох көнө суолунан сылдьарым,
Айыы Тойоҥҥо, халбаҥнаабакка, эрэнэрим[+].
2Холоон көр миигин, Айыы Тойон, тургутан көр,
ис дууһабын, сүрэхпин чинчийэн көр[+].
3Мин өрүү Эн бигэ тапталгын көрөрүм,
Эн кырдьыккынан сирдэтэрим[+].

4Сымыйаччылары кытта сэргэстэһэ олорсубатаҕым,
кубулҕаттары кытта куодарыспатаҕым;
5куһаҕан санаалаахтар сугулааннарын абааһы көрөбүн,
нэгэйдэри кытта кэккэлэһэ олоруом суоҕа[+].

6Буруйа суохпун туоһулаан, мин илиибин суунабын
уонна, Айыы Тойон, Эн сиэртибэнньиккин эргийэ хаамабын;[+]
7махтал ырыатын Эйиэхэ дьиэрэччи ыллыыбын,
Эн бары сөҕүмэр дьиктигин кэпсиибин[+].

8Айыы Тойон, мин таптаатым Эн олорор Дьиэҕин,
Эн кэрэмэн килбиэниҥ сатыылаабыт сирин.
9Өлөрүмэ миигин аньыылаахтары кытары,
өһөрүмэ олохпун хаанымсахтары кытары;[+]
10кинилэр хара дьайдаахтык быһыыланаллар,
уҥа ытыстарынан тобус-толору бэрик ылаллар[+].

11Оттон мин омнуота суох көнө суоллаахпын;
өрүһүй миигин, абыраа-аһын.
12Мин дэхси сиргэ үктэнэн турабын;
улуу түмсүүгэ мин Айыы Тойону алгыаҕым.

### 26


1Давид псалома.

Айыы Тойон – олоҕум сырдыга, мин Быыһааччым ;
кимтэн мин куттаныамый?
Айыы Тойон – халыҥ хаххам, суон дурдам;
кимтэн мин дьулайыамый?

2Өһөгөйдөөхтөр, миэхэ кимэн киирдэхтэринэ,
күөмчүлээччилэрим уонна өстөөхтөрүм,
тыыннаахтыы ыйыстыахтарын баҕардахтарына,
бэйэлэрэ бүдүрүйэн охтуохтара.

3Халыҥ сэрии да миигин утары саба халыйан кэллэҕинэ,
сүрэҕим онтон эймэнийиэ суоҕа;
уот сэрии да миигин утары өрө күөдьүйдэҕинэ,
онно даҕаны мин эрэлбин энчирэтиэм суоҕа[+].

4Биири мин Айыы Тойонтон көрдөһөрүм,
биири эрэ көрдүүбүн:
олоҕум устатын тухары
Айыы Тойон Дьиэтигэр олорорбун,
Айыы Тойон кэрэ килбиэнин көрөрбүн,
Кини Храмыгар сылдьарбын[+].

5Оччоҕо алдьархай ааҥныыр күнүгэр
Бэйэтин хаххатыгар Кини миигин кистиэҕэ,
олорор Отуутугар саһыарыаҕа,
очуос оройугар таһаарыаҕа.
6Оччоҕо мин иилээн турар өстөөхтөрбүн
үөһэттэн өрөгөйдүү көрүөҕүм,
Кини ытык Отуутугар киирэммин, үөрэ-көтө,
Киниэхэ сиэртибэ биэриэҕим;
Айыы Тойону туойуоҕум, айхал ырыатын ыллыаҕым[+].

7Иһит, Айыы Тойон, мин үөгүлүүр саҥабын,
аһын-харыһый миигин, иһит Эйигин ыҥырарбын.
8Сүрэхпэр: «Миигин көрдөөҥ», – диэн,
Эн этэриҥ иһиллэр.
Мин Эйигин көрдүөм, Айыы Тойон[+].
9Миигиттэн киэр хайыһыма.
Оо, уордайан кулуккун киэр анньыма,
Эн миэхэ өрүү көмөлөһөрүҥ эбээт;
быраҕыма миигин, хаалларыма,
Айыы Таҥара, Быыһааччым миэнэ!
10Аҕалаах ийэм миигин хаалларбыттарын да иһин,
Айыы Тойон мин туспар кыһаллыаҕа.

11Айыы Тойон, миигин үөрэт Бэйэҥ суолгар,
көнө суолунан сирдээ өстөөхтөрүм тустарыгар[+].
12Утарсааччыларым көҥүллэригэр биэримэ;
ити сымыйа туоһулар миигин утары турдулар,
өһүнэн-сааһынан уһуурдулар[+].

13Ол эрэн, мин Айыы Тойон үтүө сыһыанын
бу тыыннаахтар сирдэригэр көрүөм диэн итэҕэйэбин.
14Эрэн Айыы Тойоҥҥо; эрдий, эр сүрэхтэн,
эрэн Айыы Тойоҥҥо[+].

### 27


1Давид псалома.

Эйигин мин ыҥырабын, Айыы Тойон;
туруук таас хайам, миигин истэртэн аккаастаныма.
Эн миэхэ хардарбат буоллаххына,
мин бэйэбин өлбүт киһилии сананыам[+].
2Көмө көрдөһөн Эйигин ыҥырдахпына,
икки илиибин Эн сибэтиэй Дьиэҕэр өрө ууннахпына,
иһит дуу мин ааттаһар саҥабын[+].

3Киэр анньыма миигин нэгэйдэри, хара саҥнаахтары кытары;
кинилэр ыалларын кытта эйэ-дэмнээхтик кэпсэтэллэр,
оттон сүрэхтэригэр хатааннаах санааны кистэнэллэр[+].
4Кинилэргэ тугу оҥорбуттарынан,
хара дьайыыларынан биэр;
хайдах быһыыламмыттарынан көрөн төлөө,
ылыахтаахтарын толору биэр.
5Айыы Тойон дьайыыларын аахайбаттарын,
Кини оҥоһуутун болҕойботторун иһин,
Айыы Тойон кинилэри үрэйтиэҕэ,
итиэннэ чөллөрүгэр түһэриэ суоҕа.

6Алгыс буоллун Айыы Тойоҥҥо!
Кини мин ааттаһар саҥабын иһиттэ.
7Айыы Тойон – мин күүһүм, мин куйаҕым;
Киниэхэ сүрэҕим эрэнэр.
Кини миэхэ көмөлөһөн, сүрэҕим өрөгөйдүү үөрэр;
мин ырыабынан Кинини айхаллыаҕым[+].

8Айыы Тойон – Бэйэтин норуотун күүһэ-күдэҕэ,
анаабыт ыраахтааҕытын өрүһүлтэлээх тирэҕэ.
9Быыһаа норуоккун, алҕаа бас билиигин;
үйэлэр тухары көрөн-истэн, көтөҕөн ис кинини.

### 28


1Давид псалома.

Айхаллааҥ Айыы Тойону, Таҥара уолаттара,
айхаллааҥ Айыы Тойон кэрэмэн килбиэнин, улуу кыаҕын[+].
2Айхаллааҥ Айыы Тойон албаннаах аатын,
сүгүрүйүҥ Айыы Тойоҥҥо Кини сибэтиэй сыдьаайыгар.

3Айыы Тойон саҥата уу үрдүнэн иһиллэр;
албан ааттаах Таҥара этиҥнии ньириһийэр,
Айыы Тойон саҥата улуу байҕал үрдүнэн эҥсиллэр.
4Айыы Тойон саҥата модун күүстээх,
Айыы Тойон саҥата сүдү бэйэлээх.

5Айыы Тойон саҥата сыалаах мастары тоһуталыыр;
Айыы Тойон Ливан сыалаах мастарын тоһуталыыр[+].
6Кини Ливаны тыһаҕастыы ыстаҥалатар,
Сириону эдэр оҕустуу ойуоккалатар[+].

7Айыы Тойон саҥата уот төлөнүн саҕар,
8Айыы Тойон саҥата кураайы дуолу дьигиһитэр,
Айыы Тойон Кадес кураайы дуолун дьигиһитэр.

9Айыы Тойон саҥата уулаах табалары төрөтөр,
ойуурдары-тыалары сыгынньах хаалларар;
«Албан аат!» – ким барыта Кини Храмыгар саҥа аллайар.

10Айыы Тойон уу мотуогун үрдүнэн бүрүстүөлгэ олорор,
Айыы Тойон ыраахтааҕылыыр бүрүстүөлүгэр
үйэттэн үйэлэр тухары олорор[+].
11Айыы Тойон норуотугар күүстэ-сэниэтэ салгыахтын,
Айыы Тойон, эйэни бэлэхтээн, норуотун алгыахтын[+].

### 29


1Давид псалома. Храм сибэтии буолбут күнүгэр ылламмыт ырыа.

2Уруйдуом Эйигин, Айыы Тойон, миигин өрүһүйбүтүҥ иһин,
өстөөхтөрбүн үрдүбэр үҥкүүлэппэтэҕиҥ иһин[+].
3Айыы Тойон Таҥарам, Эйигиттэн көмө көрдөөбүппэр,
Эн миигин үтүөртүҥ;
4Айыы Тойон, мин дууһабын Эн үтүгэн түгэҕиттэн таһаардыҥ,
ииҥҥэ түспэтим туһугар, миигин тыыннаах хааллардыҥ[+].

5Ыллааҥ Айыы Тойоҥҥо, итэҕэллээх дьоно,
айхаллааҥ Кини сибэтиэй аатын.
6Кини чыпчылҕан эрэ түгэнэ уордайар
уонна олоҕуҥ тухары үтүөтүк сыһыаннаһар.
Киэһэ ытабыл-соҥобул иһиллэр,
оттон сарсыарда үөрүү ыаллаһар[+].

7Кыһалҕаны билэ иликпинэ:
«Хаһан да халбаҥныам суоҕа!» – диирим[+].
8Айыы Тойон, Эн миэхэ үтүөтүк сыһыаннаһаҥҥын,
миигин таас хайалыы бигэ оҥорбутуҥ;
онтон хайа күн миигиттэн киэр хайыспыккар
мин аймаһыйа түспүтүм.

9Эйигин, Айыы Тойон, ыҥырбытым,
Айыы Тойонтон ааттаспытым:
10«Туох туһалаах буолуой мин өлөрүм,
мин иин түгэҕэр түһэрим?
Иин куоппаһа Эйигин айхаллыа дуо?
Кини Эн кырдьыккын иһитиннэриэ дуо[+]?
11Иһит, Айыы Тойон, миигин аһын-харыһый,
Айыы Тойон, миэхэ көмөлөс».

12Мин санаарҕабылбын Эн үөрүүгэ кубулуттуҥ,
кутурҕан таҥаһын миигиттэн устаҥҥын,
дьол-соргу курунан миигин куустардыҥ;
13айхаллыа мин дууһам Эйигин, уурайыа суоҕа;
Айыы Тойон Таҥарам, үйэм тухары Эйигин уруйдуоҕум.

### 30


1[•]Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

2Эйиэхэ эрэнэбин, Айыы Тойон;
хаһан да мин кыбыстыыга кииримиим;
кырдьыктаах Бэйэҥ миигин өрүһүй.
3Болҕойон иһит Эйигиттэн көрдөһөрбүн,
тиэтэй миигин өрүһүйэн ыларга.
Туруук таас хайам буолан миигин хаххалаа,
бөҕө кириэппэһим буолан быыһаа[+].

4Эн бааргын мин таас хайам, мин кириэппэһим;
Бэйэҥ аатыҥ туһугар, миигин сирдээ, салай,
5кистээн миэхэ оҥорбут угаайыларыттан миигин таһаар;
Эйигин мин дурда-хахха туттабын эбээт.
6Эн илиигэр мин тыыммын туттарабын;
Эн миигин өрүһүйэриҥ, Айыы Тойон, кырдьык Таҥарата[+].

7Туһата суох эмэгэттэргэ эрэнээччилэри абааһы көрөбүн.
Айыы Тойоҥҥо эрэнэбин.
8Мин кыһалҕабын көрбүтүҥ,
дууһам кутурҕанын билбитиҥ иһин,
Эн тапталгыттан көтөҕүллэн, мин үөрүөм-көтүөм;
9Эн миигин өстөөх илиитигэр туран биэрбэтэҕиҥ –
киэҥ дуолга таһаарбытыҥ[+].

10Абыраа миигин, Айыы Тойон,
мин ыар кыһалҕаҕа ыллардым;
кутурҕаммыттан хараҕым уута уолла,
дууһам саймаарда, этим-хааным амньырайда[+].
11Олоҕум санаарҕабылга баранна,
күммүн-дьылбын энэлгэн эҥээрдэстэ;
аньыым-харам миигин алларытан,
уҥуохтарым куура хаттылар.

12Бары өстөөхпүттэн сылтаан
бэл ыалларым миигин үөҕэллэр;
билэр дьонум миигиттэн дьулайар буоллулар,
уулуссаҕа көрбүттэр киэр куоталлар[+].
13Өлбүт киһилии мин умнулуннум,
алдьаммыт иһиттии быраҕылынным[+].
14Үгүстэр хобугунаһалларын истэбин;
тула өттүбүттэн куттал суоһуур! –
миигин утары куомуннаһаллар,
тыыммар тураары киксэллэр.

15Оттон мин Эйиэхэ эрэнэбин, Айыы Тойон;
Эйиэхэ этэбин: «Эн буолаҕын мин Таҥарам».
16Эн илиигэр баар мин олоҕум күнэ-дьыла барыта;
миигин өстөөхтөрбүттэн, күөмчүһүттэрбиттэн өрүһүй[+].
17Эн сирэйиҥ сырдыга кулуккар сыдьаайдын;
үтүө санааҕыттан миигин быыһаан ыл[+].
18Айыы Тойон, Эйигин ыҥырбыт киһи
мин кыбыстыыга кииримиим;
кыбыстыыга хара дьайдаахтар киирдиннэр,
хам бараннар, үтүгэн түгэҕэр түстүннэр.
19Киэмсийэннэр, сэнии санааннар,
көнө киһини үөҕэр сымыйаччылар
тыла суох бардыннар.

20Оо, хайдах курдук Эйиэхэ элбэҕий –
Эн ким барыта көрөрүгэр –
Эйигиттэн толлооччуларга уурбут,
Эйиэхэ эрэнээччилэргэ бэлэмнээбит үтүмэн үтүөҥ!
21Халыҥ хахха буолан Эн кинилэри харыстыыгын
дьон уодаһыннаах куомунуттан;
суон дурда буолан араҥаччылыыгын
өстөөх өһүөннээх тылыттан.

22Алгыс буоллун Айыы Тойоҥҥо!
Өстөөх төгүрүйбүт куоратыгар сырыттахпына,
Кини дьиктитик да миэхэ бигэ тапталын көрдөрбүтэ![+]
23Аймаһыйбыт санаабар Эйигин
миигиттэн киэр хайыспыт диэбитим;
онтум, көмө көрдөөн ыҥырбыппар,
мин ааттаһар саҥабын иһиттиҥ.

24Таптааҥ Айыы Тойону, Кини бары сибэтиэйдэрэ .
Айыы Тойон бэриниилээх дьону көмүскүүр,
оттон бэрдимсиктэргэ иэстэрин толору төлүүр[+].
25Эрдийиҥ, эр сүрэхтэниҥ,
Айыы Тойоҥҥо эрэнээччилэр бука бары[+].

### 31


1Давид үөрэтиитэ.

Ким буруйа-сэмэтэ бырастыы гыныллыбыт,
аньыыта-харата суола суох сотуллубут, ол дьоллоох.
2Ким Айыы Тойон иннигэр аньыыта аахсыллыбатах,
албыны ис тыыныгар киллэрбэтэх, ол дьоллоох[+].

3Тылбыттан матан саҥата суох сылдьарым саҕана
уһун күнү быһа ынчыктыырбыттан уҥуоҕум улугурбута.
4Эн ыар илиигиттэн күннэри-түүннэри эрэйдэммитим,
чэгиэн бэйэм, сайыҥҥы курааҥҥа курдук, кэхтибитим.
Села
5Дьэ онтон мин аньыыбын Эйиэхэ этиммитим,
хара дьайыыбын Эйигиттэн кистээбэтэҕим.
«Буруйбун Айыы Тойоҥҥо билиниэм», – диэбитим,
ол иһин аньыым буруйун Эн бырастыы гыммытыҥ[+].
Села

6Онон хас биирдии бэриниилээх киһи
тоҕоостоох кэмигэр Эйиэхэ үҥүөҕэ,
оччоҕо халаан уутунуу анньан кэлэр аан алдьархай
кини олоҕор ааҥныа суоҕа.
7Эн миэхэ халыҥ хаххам буолаҕын;
Эн миигин алдьархайтан харыстыыгын,
өрүһүллүү ырыатынан тулалыыгын[+].
Села

8«Мин эйигин өйдөтүөм, барыахтаах суолгар үөрэтиэм;
хараҕым далыгар илдьэ сылдьан сүбэлиэм.
9Уостуганнаах үүн эрэ сыһытар кыахтаах хаҥыл атын,
биитэр өһөс оселун курдук өйө суох буолумаҥ;
олору онтон атыннык сыһыппаккын»[+].

10Хара дьайдаах киһи эрэйэ-буруйа хаҥыыр,
оттон Айыы Тойоҥҥо эрэнээччини бигэ таптал харыстыыр.
11Өрө көтөҕүллүҥ Айыы Тойонтон, үөрүҥ, кырдьыктаахтар;
өрөгөйдөөҥ бука бары, көнө сүрэхтээхтэр[+].

### 32

1Айыы Тойонтон үөрүҥ, кырдьыктаахтар:
көнө дьон Таҥараны айхаллыыра сиэрдээх.
2Айхаллааҥ Айыы Тойону лира тыаһынан,
ыллааҥ Киниэхэ уон кыллаах арфа доҕуһуолунан[+].
3Саҥа ырыаны эһиги Киниэхэ ыллааҥ;
кылы имигэстик тардыалааҥ, ньиргиччи саҥа аллайыҥ[+].

4Айыы Тойон тыла-өһө кырдьыктаах,
Кини дьайыыта барыта эрэбиллээх.
5Кини кырдьыгы, көнө дьүүлү таптыыр;
Айыы Тойон таптала сири биир гына тайыыр[+].

6Айыы Тойон тылынан халлааннар айыллыбыттара,
күн, ый, сулус бары Кини эппитигэр баар буолбуттара[+].
7Кини байҕал уутун барытын, симииргэ кутардыы, мунньубута,
түгэҕэ биллибэт чүөмпэлэри хасааһыгар уктубута[+].

8Сир үрдэ бүттүүнэ Айыы Тойонтон саллыахтын;
аан дойду олохтооҕо барыта Кини иннигэр уҥуоҕа хамсыахтын.
9Кини эппитигэр барыта айыллыбыта;
Кини дьаһайбытыгар барыта баар буолбута[+].

10Айыы Тойон омуктар сүбэлэрин үрэйэр,
норуоттар былааннарын бурайар.
11Айыы Тойон сүбэтэ үйэттэн үйэҕэ барар,
Кини сүрэҕин санаата көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэр[+].
12Айыы Тойон Таҥаралаах омук,
Кини Бэйэтигэр талан ылбыт норуота, дьоллоох[+].

13Айыы Тойон халлаантан сири анаарар,
киһи аймаҕы бүттүүнүн көрөр[+].
14Кини, бүрүстүөлүгэр олорон,
сир олохтооҕун барытын чинчилиир.
15Барыларын сүрэхтэрин айбыт буолан,
бары дьайыыларын ырыҥалыыр.
16Ыраахтааҕыны халыҥ сэриитэ быыһыа суоҕа,
сэрииһити сүҥкэн күүһэ көмүскүө суоҕа.
17Быыһанарга ат эмиэ эрэбилэ суох,
модун да күүһүнэн өрүһүйүө суоҕа[+].

18-19Айыы Тойон хараҕа көрөр Киниттэн куттанааччылары –
дууһабытын өлүүттэн быыһыа, сут кэмигэр аһатыа диэн,
Кини бигэ тапталыгар эрэнээччилэри[+].

20Биһиги дууһабыт Айыы Тойону кэтэһэр;
Кини биһиэхэ көмөлөһөр, биһиэхэ куйах буолар[+].
21Кини сибэтиэй аатыгар эрэнэммит,
биһиги сүрэхпит Киниттэн үөрэр.
22Эйиэхэ эрэммиппит курдук, Айыы Тойон,
Эн бигэ тапталыҥ биһиэхэ тосхойдун.

### 33


1Авимелех иннигэр өйө суох буолан кубулуммут Давид, киниттэн үүрүллэн баран, ыллаабыт псалома.

2Айыы Тойону алгыаҕым хайа да кэмҥэ,
Кинини уруйдуурбун ууратыам суоҕа.
3Айыы Тойонунан мин дууһам күөн туттуоҕа,
көрсүө-сэмэй дьон маны истэн үөрүөҕэ.
4Уруйдааҥ Айыы Тойону миигин кытта,
бары бииргэ айхаллыаҕыҥ Кини аатын.

5Айыы Тойону көрдүүрүм иһин Кини миигин иһиттэ,
бары суоһуур кутталтан миигин өрүһүйдэ[+].
6Хараххытын Киниттэн араарбакка, сырдыы-сыдьаайа сылдьыҥ,
оччоҕо эһиги сирэйгит хаһан да кытарыа суоҕа.
7Бу дьадаҥы киһи Таҥараны ыҥырбыппар,
Айыы Тойон истэн, бары кыһалҕабыттан быыһаата[+].
8Айыы Тойонтон куттанар дьону тула
Кини Аанньала сылдьан, кинилэри өрүһүйэн ылар.
9Кэлиҥ, бэйэҕит билиҥ Айыы Тойон хайдахтаах үтүөтүн!
Ким Киниэхэ эрэнэр, ол дьоллоох[+].
10Айыы Тойонтон куттаныҥ эһиги, Кини сибэтиэйдэрэ ;
Киниттэн куттанар дьон тугунан да тутайбаттар[+].
11Эдэр хахайдар, аһылык булбакка, аччыктыыллар,
оттон Айыы Тойону көрдөөччүлэр
хайа да үтүөттэн маппаттар.

12Кэлиҥ, оҕолоор, миигин истиҥ:
мин эһигини Айыы Тойонтон толлорго үөрэтиэм.
13Эһигиттэн ким олох олоруон баҕарар,
үтүөнү көрөр туһугар, уһун үйэлэниэн саныыр,[+]
14ол, куһаҕаны саҥарбаттыы, тылын кыана тутуннун,
албыннык тыллаһартан туттуннун[+].
15Куһаҕантан тэйэн биэриҥ, үтүөнү оҥоруҥ,
или-эйэни көрдөөҥ, онуоха эрэ дьулуһуҥ[+].

16Айыы Тойон хараҕа көнө дьону көрөр,
Кини кулгааҕа кинилэр үөгүлэрин истэр[+].
17Оттон хара дьайдаахтарга Айыы Тойон утары турунар,
кинилэри сир үрдүттэн суола суох соторго сорунар[+].
18Көнө дьон көмө көрдүүрүн Айыы Тойон истэр,
кинилэри бары кыһалҕаларыттан өрүһүйэр.
19Айыы Тойон самныбыт санаалаахтарга чугас,
Кини сүөм түспүттэри быыһаан ылар[+].

20Көнө киһи элбэх эрэйи көрсөр эрээри,
кинини барытыттан Айыы Тойон өрүһүйэр[+].
21Кини кырдьыксыт бары уҥуоҕун харыстыыр,
онон биирин да тоһуттарыа суоҕа[+].
22Хара дьайдааҕы бэйэтин дьайа өлөрүөҕэ,
кырдьыксыты абааһы көрөөччү өлүөҕэ.
23Айыы Тойон кулуттарын олоҕун толуйан ылыаҕа,
Киниэхэ эрэнээччилэртэн ким да буруйданыа суоҕа.

### 34


1Давид псалома.

Киирис, Айыы Тойон, миигин кытта киирсээччилэрдиин,
сэриилэс миигин утары сэриилэһээччилэрдиин;
2харыҥ куйаҕын, халҕан куйаххын ылаҥҥын,
миэхэ көмөҕө кэлэрдии Эн турун.
3Үҥүүгүн таһааран, сүгэҕин тутаҥҥын,
туора тур миигин сойуолааччылар суолларыгар;
итиэннэ, эйигин быыһаан ылыам диэҥҥин,
эрэннэр мин дууһабар.

4Саакка-суукка киирэн сурахтара суйданнын
мин дууһабар турунааччылар.
Атахха биллэрэн ааттара алдьаннын
миигин утары куһаҕаҥҥа куомуннаһааччылар[+].
5Тыал ыһар-тоҕор мэкиинэтэ буоллуннар,
Айыы Тойон Аанньала кинилэри кыйдаатын[+].
6Айанныыр суоллара хараҥа, халтараан буолуохтун,
Айыы Тойон Аанньала кинилэри сойуолуохтун[+].

7Буруйа суоҕум үрдүнэн, кистээн, миэхэ угаайы оҥорбуттар,
буруйа суоҕум үрдүнэн миэхэ иин хаспыттар[+].
8Эстэр-быстар күннэрэ кинилэргэ эмискэ үтүрүйэн кэллин,
кистээн оҥорбут угаайыларыгар бэйэлэрэ түбэстиннэр;
илимҥэ сөрүөстэн кинилэр өллүннэр.

9Оттон мин дууһам Айыы Тойонтон үөрүөҕэ,
Киниэхэ өрүһүйтэрэн, өрөгөйүм үрдүөҕэ[+].
10Оччоҕо хас биирдии уҥуоҕум этиэҕэ:
«Оо, Айыы Тойон, ким Эйиэхэ тэҥнэһиэҕэй?
Эн өрүһүйэн ылаҕын мөлтөҕү күүстээхтэн,
кыраны-кыһалҕалааҕы – кинини халааччыттан»[+].

11Кырыктаах туоһулар миигин утары турдулар,
тугу билбэппин, ону ыйытан ыҕарыйдылар.
12Үтүөбүн куһаҕанынан төлөөннөр,
дууһабын тулаайахсыттылар[+].
13Оттон мин, кинилэр ыарыйдахтарына,
ытабыл таҥаһын таҥнарым,
астан аккаастанан, дууһабын сыһытарым;
мин үҥэрим бэйэбэр төннөн кэлэрэ.
14Кинилэри, доҕорум, быраатым курдук, аһынарым;
ийэтин аһыйар киһилии, бүк түһэн, курутуйан сылдьарым.

15Оттон мин бүдүрүйдэхпинэ, үөрэн, түмсэ түһэллэр,
миигин утары түмсэллэр;
өстөөхтөр, мин урут кинилэри билбэт этим,
күннэри-түүннэри үөҕэллэр.
16Нэгэйдэри кытта бииргэ өһүөннээхтик күлсэллэр,
миигин көрө-көрө тиистэрин хабырыналлар[+].

17Хаһааҥҥа диэри, Айыы Тойон, Эн итини көрүөҥүй?
Хара дьайыыларыттан миигин өрүһүй,
хахайдартан олохпун, баарбын-суохпун, быыһаан ыл[+].
18Мин, улуу түмсүүгэ киирэммин, Эйиэхэ махтаныам,
үтүмэн киһи ортотугар тураммын, Эйигин айхаллыам[+].

19Туох да төрүөтэ суох миэхэ өстүйээччилэр
миигин сэтэрээбэтиннэр;
буруйа суоҕум үрдүнэн абааһы көрөөччүлэр
бэйэ-бэйэлэригэр имнэммэтиннэр;[+]
20эйэ туһунан кинилэр кэпсэтэр буолбатахтар –
сиргэ эйэ-дэмнээхтик олорооччулары утары
уодаһыннаахтык куомуннаһаллар.
21Миигин утаран, айахтара кытарар:
«Кэһэй, кэһэй! – дэһэллэр. –
Тугу оҥорбуккун биһиги көрбүппүт!»

22Эн көрбүтүҥ, Айыы Тойон, итини саҥата суох хаалларыма;
Айыы Тойон, миигиттэн ыраатыма![+]
23Оо, уһугун, турун мин көмүскэлбэр,
киирис мин дьыалабар, Таҥарам, Айыы Тойонум![+]
24Бэйэҥ кырдьыккынан миигин дьүүллээ;
Айыы Тойон Таҥарам, өстөөхпүн өрөгөйдөтүмэ[+].
25«Кэһэй, баҕарбыппыт дьэ туолла!» – диэбэтиннэр,
«Дьэ хата, мэҥиэһиннэхпит!» – дэспэтиннэр[+].

26Сир сирэйдэнэн, саакка киирдиннэр
мин эрэйдэнэрбиттэн үөрээччилэр;
ааттара алдьанан, чиэстэрэ киртийдин
миигин үөһэттэн сэнии көрөөччүлэр.

27Оттон мин кырдьыгым кыайарыгар баҕарааччылар
өрөгөйдөрө үрдээтин, үөрдүннэр-көттүннэр;
«Оо, улуу даҕаны, – диир буоллуннар өрүүтүн, –
кулутугар эйэни баҕарар Айыы Тойон!»
28Оччоҕо мин Эн кырдьыктааххын иһитиннэриэм,
хас күн аайы Эйиэхэ уруй-айхал этиэм[+].

### 35


1Хуор салайааччытыгар. Таҥара кулутун Давид псалома.

2Нэгэй киһи сүрэҕэр аньыы саҥата сипсийэр,
ол иһин Таҥараттан куттанары кини билбэт[+].
3Таҥара буруйбун булуо суоҕа,
булан да, ону абааһы көрүө суоҕа диэн,
кини бэйэтин албыннанар.
4Тыла-өһө барыта ньоҕой, албын-түөкэй;
үтүөнү оҥорор өйдөнүөн баҕарбат.
5Оронугар сытан, буруйу оҥорору торумнуур;
токур-туора суолга турунар,
куһаҕантан кини туттуммат[+].

6Айыы Тойон, Эн бигэ тапталыҥ халлааннарга тиийэр;
Эн кырдьыгыҥ былыттардыын быысаһар[+].
7Кырдьыктаах быһыыҥ Эйиэнэ үрдүк хайа кэриэтэ,
көнө дьүүлүҥ – түгэҕэ биллибэт чүөмпэ.
Дьону да, кыылы-сүөлү да
Эн араҥаччылыыгын, Айыы Тойон[+].

8Хайдах курдук күндүнүй Эн бигэ тапталыҥ, Айыы Таҥара!
Дьон аймах барыта Эн кынатыҥ анныгар уоскуйар,[+]
9Эн Дьиэҥ уйгута кинилэри дуоһутар,
Эн үөрүүҥ өрүһэ утахтарын ханнарар.
10Эйиэхэ баар олох төрдө;
биһиги Эн сырдыккар сылдьан, сырдыгы көрөбүт[+].

11Эйигин билэр дьону таптыырыҥ хаһан да уларыйбатын,
көнө сүрэхтээхтэри өрүһүйэриҥ хаһан да уурайбатын[+].
12Киэбирбит киһи тилэҕэ миигин тэпсибэтин,
нэгэй киһи илиитэ миигин үүрбэтин.
13Онно охтубуттара хара дьайдаахтык быһыыламмыттар,
кинилэр аны турбаттыы самныбыттар[+].

### 36


1Давид псалома.

Куһаҕан быһыылаахтан долгуйума,
буруйу оҥорооччуну ордугурҕаама[+].
2Кинилэр сотору от курдук кууруохтара,
күөх үүнээйи курдук ииниэхтэрэ[+].

3Айыы Тойоҥҥо эн эрэн итиэннэ үтүөнү оҥор,
бу сир үрдүгэр олорон, Киниэхэ бэриниилээх буол.
4Айыы Тойон буоллун эн дууһаҥ дуоһулаҥа,
оччоҕо Кини сүрэҕиҥ баҕатын толоруоҕа.

5Суолгун Айыы Тойоҥҥо туттар,
Киниэхэ эрэн, оччоҕо көмөлөһүөҕэ[+].
6Көнө быһыыгы н күнүскү сырдыктыы күндээрдэн көрдөрүөҕэ,
кырдьыккын күн уотунуу сандаардан таһаарыаҕа.

7Айыы Тойон иннигэр чуумпур, Киниэхэ эрэн;
суолугар ситиһиилэнээччиттэн,
уодаһыннааҕы торумнааччыттан долгуйума.

8Кыыһыраргын хааллар, уордайаргын уурат,
кыйаханыма-тымтыма, ол куһаҕаҥҥа эрэ тиэрдиэҕэ.
9Тоҕо диэтэххэ, куһаҕаны оҥорооччулар имири эстиэхтэрэ,
оттон Айыы Тойоҥҥо эрэнээччилэр сири бас билиэхтэрэ[+].

10Бэрт сотору хара дьайдаах киһи суох буолуоҕа,
сылдьыбыт сирин көрүөҥ да, кинини булуоҥ суоҕа.
11Оттон көрсүө-сэмэй дьон сири бас билиэхтэрэ,
эйэлээх олоҕунан толору дуоһуйуохтара[+].

12Хара дьайдаах киһи кырдьыксыты утары сананар,
кинини көрө-көрө тииһин хабырынар;[+]
13ол эрэн Айыы Тойон хара дьайдааҕы күлэр,
күнэ-дьыла кэлэн эрэрин Кини көрөр[+].

14Кыраны-кыһалҕалааҕы өлөрөөрү,
көнө суоллааҕы-иистээҕи өһөрөөрү,
хара дьайдаахтар кылыстарын таһаараллар,
ох сааларын кирсин тардаллар.
15Ол эрэн кылыстара бэйэлэрин сүрэхтэрин супту түһүөҕэ,
ох саалара тосту барыаҕа.

16Көнө киһи кыра да баардааҕа
мөкү дьон барҕа баайынааҕар ордук[+].
17Куһаҕаны оҥорооччулар күүстэрэ-уохтара мөлтүөҕэ,
оттон көнө дьону Айыы Тойон өйүөҕэ[+].

18Айыы Тойон омсото суохтарга күннэтэ кыһаллыаҕа,
кинилэр нэһилиэстибэлэрэ үйэлэргэ барыаҕа[+].
19Суостаах да кэмҥэ кинилэр кыбыстыахтара суоҕа,
сут да кэмигэр аччыктаан ааһыахтара суоҕа[+].

20Оттон хара дьайдаахтар өлүөхтэрэ,
Айыы Тойон өстөөхтөрө
бараан сыатыныы ууллан сүтүөхтэрэ,
буруо курдук суола суох симэлийиэхтэрэ[+].

21Нэгэй киһи иэс ылан баран төннөрбөт;
оттон көнө киһи үтүө, кини бэринньэҥ илиилээх.
22Айыы Тойон алҕаабыт дьоно сири бас билиэхтэрэ,
Кини кыраабыт дьоно имири эстиэхтэрэ.

23Айыы Тойон көнө киһи айанын суолуттан үөрэр,
кини хардыытын өссө чиҥэтэн биэрэр.
24Оннук киһи, дубук үктээбитин да иһин, охтуо суоҕа –
Айыы Тойон кинини илиититтэн тутуоҕа[+].

25Мин эмиэ эдэр этим, билигин бу кырыйдым,
ол тухары көрө иликпин
Таҥара кырдьыксыты хаалларбытын,
кини оҕолоро килиэп умналыылларын[+].
26Кырдьыксыт өрүү дьэллэм, улгумнук иэс биэрэр;
кини оҕолоро алгыс төрдө буолаллар[+].

27Куһаҕантан тэйэ тутун, үтүөнү оҥор,
оччоҕо эн үйэ тухары олоруоҥ[+].
28Айыы Тойон кырдьыгы таптыыр,
Бэйэтин сибэтиэйдэрин Кини хаалларыа суоҕа.

Кини кырдьыктаахтары үйэлэр тухары харыстыаҕа,
оттон хара дьайдаахтар удьуордара быстыаҕа[+].
29Көнө-көрсүө дьон сири бас билиэхтэрэ,
онно үйэлэр тухары олоруохтара.
30Кырдьыксыт киһи тыла-өһө ыллыктаах,
кини этэрэ сиэрдээх[+].
31Таҥаратын Сокуона[†] сүрэҕэр дириҥник иҥэн,
кини хардыыта чиҥ[+].

32Хара дьайдаах киһи кырдьыксыты маныыр,
хайдах өлөрөрүн була сатыыр[+].
33Айыы Тойон кырдьыксыты киниэхэ биэриэ суоҕа,
дьүүллүү да илтэхтэринэ, буруйдатыа суоҕа.

34Айыы Тойоҥҥо эн эрэн, Кини суолун тутус,
оччоҕо, сири бас билэриҥ туһугар, Кини эйигин үрдэтиэҕэ;
Эн хара дьайдаахтар имнэри эстэллэрин көрүөҕүҥ[+].

35Мин суостаах-суодаллаах бардам киһини көрөрүм,
кини Ливан сыалаах маһыныы баараҕай этэ;
36ол эрэн ааһан хаалбыта, суола суох сүппүтэ,
көрдөөбүтүм да, мин кинини булбатаҕым.

37Эн омнуота суох олохтоохтору көрөр буол,
көнө-көрсүө дьонтон хараххын араарыма:
эйэ-дэмнээхтэр удьуордара салҕанан барар.
38Оттон буруйу оҥорооччу барыта эстиэҕэ,
хара дьайдаахтар удьуордара быстыаҕа[+].

39Көнө-көрсүө дьону Айыы Тойон быыһыыр,
күчүмэҕэй күннэригэр көмүскүүр;[+]
40Айыы Тойон көмөлөһөн, кинилэри өрүһүйэр;
Киниэхэ эрэнэллэрин иһин,
хара дьайдаахтартан өрүһүйэр, быыһаан ылар[+].

### 37


1Давид псалома. Санатыы[+].

2Айыы Тойон, абарбыккын аһардан баран, миигин дьарыйаар,
уордайбыккын уҕарытан баран, буруйдаар[+].
3Миэхэ Эн охторуҥ хатаннылар,
Эн илииҥ ыараханнык тайанна.

4Эн уордайаҥҥын, эппэр өлүөр сирим орпото,
аньыым-харам таарыйан, уҥуохтарым кыйытталлар.
5Буруйум-сэмэм оройбунан буолла,
ыар сүгэһэрдии ыйанна.

6Өйө суохтук быһыыланаммын,
бааһым сытыган ириҥэнэн туолла.
7Мин, бүк баттатан, санньыйан сырыттым,
уһун күнү быһа санаарҕаатым;
8икки өттүгүм уотунан умайар,
барым барыта бүттэтэ суох.
9Сэниэм эстэн, сырам-сылбам быстан,
сүрэҕим ааспат эрэйиттэн үөгүлээн ылабын.

10Айыы Тойон, мин баҕарар баҕабын Эн барытын билэҕин,
мин өрүтэ тыынарым Эйигиттэн кистэммэт.
11Сүрэҕим сүүдүйдэ, күүһүм-күдэҕим өһүлүннэ,
хараҕым уота кытта өлбөөдүйэ өстө.
12Доҕотторум, ыалларым, бааспын көрөн, тэйэ тутталлар,
чугас дьонум эмиэ ыраах тураллар[+].
13Мин тыыммар турунааччылар миигин үктэтэ сатыыллар;
куһаҕаны баҕарааччылар өлөрбүн түстүүллэр,
хайа да күн уодаһыннааҕы саныыллар.

14Оттон мин дьүлэй курдук, истибэппин,
тыла суох курдук, саҥарбаппын.
15Онон тугу да истибэт,
утары этэрэ суох киһи буоллум.

16Эйиэхэ мин эрэнэбин, Айыы Тойон;
Эн хардарыаҕыҥ, Айыы Тойон Таҥарам[+].
17Ол иһин үҥэбин: «Өстөөхтөрүм сэтэрээбэтиннэр,
бүдүрүйэр кэммэр улахамсыйар этилэр», – диэн.

18Охтон түһэрим миэхэ бу кэллэ,
ыарыым ааһан-араҕан биэрбэт.
19Буруйбун-сэмэбин мин билинэбин,
аньыыны оҥорбуппун кэмсинэбин[+].
20Оттон өстөөхтөрүм олорбуттарын курдук олороллор,
дьэ өссө ордук бөҕөргөөтүлэр;
төрүөтэ суох миэхэ өстүйээччилэр үксээтилэр.
21Үтүөнү эрэ тутуһарым иһин,
үтүөбүн куһаҕанынан төлөөччүлэр миэхэ өһүрэллэр[+].

22Оо, хаалларыма миигин, Айыы Тойон;
Таҥарам, миигиттэн тэйимэ[+].
23Тиэтэй миэхэ көмөлөһөргө,
Айыы Тойон, Быыһааччым миэнэ!

### 38


1Хуор салайааччытыгар Идифумҥа. Давид псалома[+].

2«Аньыыны саҥарбат туһугар, – диэбитим мин, –
аны суолбун-ииспин кэтэниэм;
аттыбар хара саҥнаах баарын тухары
айахпын хам хатанан сылдьыам».
3Тылбыттан матаммын, ылы-чып бараммын,
мин үтүөнү даҕаны саҥарбат буолбутум,
оттон кутурҕаным өссө ордук дириҥээбитэ,
4сүрэҕим төлөннүү сирэлийбитэ;
санаам-оноом уот кутаа буолбута.
5Дьэ онуоха мин хоммут уоспун хоҥнорбутум:

«Этэн кулу дуу миэхэ, Айыы Тойон, бүтэр уһукпун,
олоҕум күнэ төһө ордубутун;
үйэм хайдаҕын мин билиэхпин баҕарабын[+].
6Эн миэхэ биэрбит күнүҥ-дьылыҥ баара-суоҕа
биир-икки сүөм эрэ буолуоҕа,
мин үйэм Эн хараххар дуона суох.
Чахчы даҕаны, киһи олоҕо сиккиэр тыал эрэ[+].
Села
7Чахчы даҕаны, киһи күлүк курдук күлүгүлдьүйэр,
туһата суохха сүпсүгүрэр,
мунньар-мунньар да, онто кимиэхэ тиксэрин билбэт[+].

8Оттон билигин, Айыы Тойон, тугу кэтэһэбин?
Эйиэхэ эрэ мин эрэнэбин[+].
9Бары буруйбуттан-сэмэбиттэн миигин өрүһүй,
өйө суохтар күлүүлэригэр биэримэ.
10Бу Эн оҥорууҥ буоларын билэн, мин саҥарбаппын,
уоспун сэгэтэ да барбаппын.
11Оо, уурат миигин охсоргун,
Эн охсор илиигиттэн ийэ этим илдьирийдэ.
12Эн киһини, аньыытын иһин дьарыйан,
кини тугу күндүргэппитин барытын,
үөн быһа сиэбит таҥаһыныы, эһэҕин;
чахчы даҕаны, киһи диэн сиккиэр тыал эрэ.
Села

13Иһит, Айыы Тойон, мин үҥэрбин,
болҕой мин энэлийэрбин;
хараҕым уутун көрөн, саҥата суох киэр хайыһыма;
Эйиэхэ мин ааһан иһэр ыалдьыт эрэ кэриэтэбин,
бары өбүгэлэрим курдук, кэлии эрэ киһибин[+].
14Букатын барыам, суох буолуом иннинэ
кыратык үөрүүнү билэ түһэрим туһугар,
кытаанах хараххын миигиттэн араар».

### 39


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

2Айыы Тойоҥҥо бигэтик эрэммитим иһин,
Кини, миэхэ нөрүйэн, мин энэлгэммин иһиттэ.
3Иэдээннээх иинтэн миигин ороото,
кутаҥнас кутаттан хостоото;
таас үөһэ таһааран туруорда,
хас хардыыбын бигэ оҥордо;[+]
4Кини миэхэ саҥа ырыаны –
Таҥарабытыгар айхал ырыатын ыллатта.
Үгүстэр маны көрө дьулайыахтара,
Айыы Тойоҥҥо эрэнэр буолуохтара[+].

5Ким Айыы Тойоҥҥо эрэнэр,
киэмсиктэртэн, сымыйа таҥараларга туорааччылартан
көмө көрдөспөт, ол дьоллоох.
6Элбэх да дьиктини, Айыы Тойон Таҥарам, Эн оҥороҕун,
элбэҕи да, биһиэхэ анаан, торумнуугун!
Ким Эйиэхэ тэҥнэһиэҕэй!
Төһө да ону иһитиннэрэ, кэпсии сатаабытым иһин,
киһи барытын ситэн ааҕар кыаҕа суох[+].

7Сиэртибэни да, бэлэҕи-туһаҕы да Эн баҕарбатыҥ,
ол оннугар миэхэ истэр кулгааҕы биэрдиҥ;
бүтүннүү уматыллар сүөһүнү да,
аньыы толугун да ирдээбэтиҥ[+].
8Онуоха эттим: «Мин бу баарбын;
кинигэ түрбэтигэр мин туспунан суруллубут:
9Эн көҥүлгүн толоруохпун баҕарабын, Айыы Таҥарам;
Эн Сокуонуҥ[†] сүрэхпэр дириҥник иҥмит»[+].

10Улуу түмсүүгэ мин иһитиннэрбитим Эн кырдьыккын,
ону этэртэн туттумматаҕым –
Эн билэҕин, Айыы Тойон.
11Сүрэхпэр Эн абыраллаах көмөҕүн кистээн сылдьыбатаҕым,
Эн хайдахтаах эрэбилгин, быыһаан ыларгын кэпсиирим,
Эн бигэ тапталгын уонна кырдьыккын
улуу түмсүүттэн кистээбэтэҕим.

12Айыы Тойон, хаһан да аҕыраабатын
Эн миэхэ амарах сыһыаныҥ;
миигин куруутун араҥаччылаатын
Эн бигэ тапталыҥ, Эн кырдьыгыҥ.
13Иэнэ биллибэт иэдээн миигин иилээтэ;
аньыым-харам сэтэ-сэлээнэ ситэн,
мин тугу да көрбөт буоллум;
буруйум-сэмэм баттаҕым ахсаанын баһыйан,
эр санаам энчирээтэ[+].

14Үтүө санааҕыттан, Айыы Тойон, миигин өрүһүйэн ыл,
оо, Айыы Тойон, тиэтэй миэхэ көмөлөһөргө.
15Ааттара алдьаннын, сурахтара суулуннун
мин дууһабар турунааччылар;
атахха биллэрэн күлүүгэ бардыннар
миэхэ куһаҕаны баҕарааччылар;[+]
16саакка киирэн уолуһуйдуннар
миигин: «Кэһэй, кэһэй!» – диэн сэтэрээччилэр[+].

17Оттон Эйигин көрдөөччү барыта үөрдүн-көттүн,
Эйигин булан, кини өрөгөйө үрдээтин;
Эйиэхэ быыһатыан баҕарааччы куруутун:
«Айыы Тойон улуу!» – диир буоллун.
18Мин дьадаҥыбын, кыһалҕалаахпын,
ол эрэн, миэхэ Айыы Тойон кыһаллар.
Эн миэхэ көмөлөһөҕүн, мин Быыһааччым ;
оо, Айыы Таҥарам, бытаарыма![+]

### 40


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

2Ким кыраны-кыамматы умнубат, ол дьоллоох.
Кыһалҕалаах күнүгэр кинини Айыы Тойон быыһыаҕа,[+]
3Айыы Тойон көмүскүөҕэ, тыыннаах хаалларыаҕа,
оччоҕо кини сиргэ дьоллооҕунан ааттаныаҕа.
Эн кинини өстөөхтөрүн илиилэригэр биэриэҥ суоҕа[+].
4Ыалдьан-бохтон сыттаҕына, Айыы Тойон бөҕөргөтүөҕэ.
Ыарыйдаҕына, Эн кинини бары ыарыытыттан үтүөрдүөҕүҥ.

5Мин эппитим: «Айыы Тойон, миигин абыраа,
үтүөрт мин дууһабын;
Эйигин утары аньыыны оҥорбуппун».
6Өстөөхтөрүм мин туспунан өһүөннээхтик кэпсэтэллэр,
хаһан эрэ өлөн, ааттыын-суоллуун умнуллар дэһэллэр.
7Ким эмэ миигин көрсө кэллэҕинэ, кураанаҕы эрдэр,
иһигэр куһаҕаны саныы олорор
уонна, таҕыста да, онтун уҥа-хаҥас ыһар-тоҕор[+].
8Миигин абааһы көрөөччүлэр бары
мин туспунан хобугунаһаллар,
куһаҕаны миэхэ оҥорорго сананаллар,
9«Кырыыс киниэхэ тиийдэ,
аны турбаттыы сытта», – дэһэллэр.
10Бэл эрэммит эйэ-дэмнээх доҕорум,
мин килиэппин сиэбит киһи, миигин тэпсээри оҥоһунна[+].

11Абыраа миигин, Айыы Тойон,
атахпар туруор, оччоҕо мин кинилэргэ төлүөҕүм.
12Өстөөҕүм иннибин ылбатаҕына, онтон билиэҕим
Эн миэхэ үтүө сыһыаннааххын.
13Чөллөөҕүм иһин, Эн миигин харыстыаҕыҥ,
үйэлэр тухары Бэйэҥ аттыгар илдьэ сылдьыаҕыҥ.

14Алгыс буоллун Айыы Тойоҥҥо, Израиль Таҥаратыгар,
үйэттэн үйэҕэ диэри.
Аминь , аминь[+].

### 41


II КИНИГЭТЭ


41–71 псаломнар


1Хуор салайааччытыгар. Корей уолаттарын үөрэтиитэ.

2Таба үрүйэ уутугар тардыһарыныы,
Таҥара, мин дууһам Эйиэхэ тардыһар[+].
3Дууһам миэнэ утаппыттыы, Таҥараҕа,
тыыннаах Таҥараҕа талаһар:
оо, хаһан эрэ тиийэммин,
Таҥара сирэйин көрөбүн?
4Таҥараҥ ханнаный диэн
күннэтэ кэнийэр кэмнэригэр
көмүскэм уута буолара
күннэри-түүннэри кэбийэр килиэбим[+].

5Ону эргитэ санааммын,
хараҕым уутунан суунабын:
хаһан эрэ мин үтүмэн дьоннуун үөрдүһэрим,
дьоро күннүү, үҥэ-сүктэ кэлбиттэри
үөрүү-көтүү, уруй-айхал аргыстаах
Таҥара Дьиэтигэр сирдиирим.
6Тоҕо санньыйаҕын, дууһам миэнэ,
тоҕо айманаҕын?
Таҥараҕа эн эрэн: мин өссө да Кинини айхаллыаҕым –
Быыһааччыбын , Таҥарабын[+].

7Дууһам санньыар санааҕа ылларан,
бу Иордан сиригэр, Ермон үрдүгэр,
Мицар[*] хайатыгар тураммын,
мин Эйигин саныыбын[+].
8Чүөмпэ чүөмпэни ыҥыран күүгүнүүр
Эн күрүлгэниҥ күрүлэс үөһүгэр;
Эн долгунуҥ, Эн ытылҕаныҥ барыта
мин үрдүбүнэн бааллыран ааста.
9Күнүс Айыы Тойон миэхэ бигэ тапталын көрдөрөр,
оттон түүн мин Киниэхэ ырыа ыллыыбын,
олоҕум Таҥаратыгар үҥэбин[+].

10Таҥарабар, Көмүскээччибэр, этэбин:
«Тоҕо Эн миигин умнаҕын?
Тоҕо мин, өстөөххө күөмчүлэтэн,
курутуйа сылдьабын?»[+]
11Таҥараҥ ханнаный диэн,
күн аайы кэнийэр өстөөхтөрүм үөҕүүлэриттэн
мин өлөрдүү эрэйдэнним.

12Тоҕо санньыйаҕын, дууһам миэнэ,
тоҕо айманаҕын?
Таҥараҕа эн эрэн: мин өссө да Кинини айхаллыаҕым,
Быыһааччыбын, Таҥарабын.

### 42

1Дьүүллээ миигин, Айыы Таҥара, кырдьыкпын таһааран;
көмүскээ Таҥараны билиммэт норуоттан,
өрүһүй албын-көлдьүн, уодаһыннаах киһиттэн[+].
2Эн буолбаккыан мин дурда-хахха туттар Таҥарам?
Уонна дьэ тоҕо миигин туора анньаҕын?
Тоҕо мин, өстөөххө баттатан, харааста сылдьабын[+]?

3Оо, Бэйэҥ сырдыккын, кырдьыккын миэхэ ыыт;
кинилэр миигин сирдээтиннэр,
Эн сибэтиэй хайаҕар, Эн олорор сиргэр тиэртиннэр[+].
4Оччоҕо мин Таҥара сиэртибэнньигэр,
дьолум-үөрүүм Таҥаратыгар тиийиэҕим,
арфаны дьүрүһүтэн, Эйигин айхаллыаҕым,
Айыы Таҥара, мин Таҥарам.

5Тоҕо санньыйаҕын, дууһам миэнэ?
Тоҕо айманаҕын?
Таҥараҕа эн эрэн; мин өссө да Кинини айхаллыаҕым,
Быыһааччыбын , Таҥарабын[+].

### 43


1Хуор салайааччытыгар. Корей уолаттарын үөрэтиитэ.

2Айыы Таҥара, былыр өбүгэлэрбит саҕана
Эн хайдахтаах дьайыылары оҥорбуккун
биһиги эт кулгаахпытынан истибиппит –
аҕаларбыт ону биһиэхэ кэпсээбиттэрэ[+].
3Эн, атын омуктары үүртэлээн баран,
кинилэр сирдэригэр өбүгэлэрбитин олордубутуҥ;
туора биис уустарын сууһартаан баран,
норуоккар көҥүлү тосхойбутуҥ.
4Өбүгэлэрбит бу сири кылыстарынан ылбатахтара,
бэйэлэрин кыахтарынан да быыһамматахтара:
Эн уҥа илииҥ, Эн күүһүҥ, Эн сирэйиҥ сырдыга
кинилэргэ кыайыыны биэрбитэ,
оннук үтүө сыһыаннааҕыҥ кинилэргэ[+].

5Эн буолаҕын мин Ыраахтааҕым, мин Таҥарам,
Иаковка[†] кыайыыны Эн бэлэхтиигин[+].
6Эйигин кытта сылдьан, биһиги өстөөхпүтүн кыайыахпыт,
Эн ааккынан биһиги өрө турааччылары тэпсиэхпит.
7Ох саабар мин эрэммэппин,
кылыһым да миигин быыһыыр кыаҕа суох;[+]
8Эн биһигини өстөөхтөрбүтүттэн быыһыырыҥ,
биһигини абааһы көрөөччүлэри саатырдарыҥ.
9Айыы Таҥарабытынан биһиги өрүү хайҕанарбыт;
Эн ааккын үйэлэр тухары айхаллыахпыт.
Села

10Оттон билигин Эн биһигини киэр анньан саатыртыҥ,
биһиги сэриилэрбитин кытта барсыбатыҥ[+].
11Өһөгөйдөөхтөн куотар аакка ыытаҥҥын,
өстөөхтөрбүт биһигини талыыллар.
12Эн биһигини, барааннары курдук, өлөртөрө биэрдиҥ,
туора омуктар ортолоругар үрэйдиҥ.
13Норуоккун туох да барыһа суох атыылаатыҥ,
кини сыанатын үрдэтэ барбатыҥ.

14Эн биһигини ыалларбытыгар ыыстаттыҥ,
тула олорооччулар элэктэригэр, үөҕүүлэригэр ыыттыҥ;[+]
15норуоттар ортолоругар биһигини тыл домоҕо оҥордуҥ,
туора уустары бастарын быһа илгиһиннэрдиҥ.
16Уһун күнү быһа мин сааты-сууту тулуйабын,
сирэйим уотунан умайар –
17күлээччи, үөҕээччи саҥатыттан,
өстөөх киһи, иэстэһээччи, хараҕыттан.

18Төһө да бу барыта үрдүбүтүгэр түстэр,
биһиги Эйигин умнубатыбыт,
Эн кэс тылгын кэспэтибит.
19-20Төһө да биһигини торҕоттор ордууларыгар сууһарбытыҥ,
төһө да өлүү күлүгүн биһиэхэ бүрүүкэппитиҥ иһин,
биһиги санаабыт Эйигиттэн тэйбэтэ,
Эн суолгуттан туораабатыбыт.

21Арай биһиги, Таҥарабыт аатын умнаммыт,
атын таҥараҕа илиибитин ууммут буолуубут,
22ама Таҥара, сүрэх кистэлэҥин курдат көрөөччү,
арыйыа суоҕа этэ дуо ону[+]?
23Эн тускуттан биһигини күннэтэ өлөрөллөр,
туттарга анаммыт барааннары курдук көрөллөр[+].

24Оо, туруй, тоҕо утуйан хааллыҥ, Айыы Тойон?
Уһугун, биһигиттэн бүтэһиктээхтик аккаастаныма![+]
25Тоҕо Эн биһигиттэн киэр хайыһаҕын?
Тоҕо биһиги эрэйдэнэрбитин, баттанарбытын умнаҕын?
26Биһиги, быылга-буорга тэпсиллэн,
өрүттэр кыаҕа суох көлөттөн сытабыт.
27Туран, биһиэхэ көмөлөһө кэл,
үтүө санааҕыттан биһигини өрүһүйэн ыл[+].

### 44


1Хуор салайааччытыгар. «Сардааналар» матыыптарынан. Корей уолаттарын үөрэтиитэ. Таптал ырыата[+].

2Сүрэхпиттэн кутуллар үтүөкэн тылларбын,
ырыабын мин Ыраахтааҕыга аныыбын;
мин тылым – түргэн суруксут бөрүөтэ.

3Эн хайа да киһитээҕэр кэрэҕин;
тылыҥ-өһүҥ Эйиэнэ илгэлээх үтүөнэн аллар,
ол курдук Таҥара Эйигин үйэлэргэ алҕаабыт.
4Сүҥкэн Күүстээх, кылыскын өттүккэр иилинэн,
көрдөр кэрэмэн килбиэҥҥин, сүдү Бэйэҕин[+].

5Сүдү Бэйэҥ, аккын миинэн[*], кыайыы көтөллөөх айаннаа,
кырдьыгы, көрсүө-сэмэй, көнө быһыыны көмүскээ;
уҥа илииҥ Эйиэнэ сүҥкэн дьайыылары көрдөрүөхтүн.
6Эн оноҕосторуҥ сытыы уһуктаахтар –
Ыраахтааҕы өстөөхтөрүн сүрэхтэригэр дьөлө киирэллэр;
норуоттар атаҕыҥ анныгар самналлар.

7Эн бүрүстүөлүҥ, Айыы Таҥара, үйэттэн үйэҕэ турар;
кырдьыгы өрө тутуу – Эн ыраахтааҕылыыр скипетрыҥ[+].
8Эн дьиҥ кырдьыгы таптыыгын, хара дьайыыны абааһы көрөҕүн.
Ол иһин Айыы Таҥара, Эн Таҥараҥ,
Эйигин, доҕотторгунааҕар өрө таһааран,
үрдүк үөрүүнү тосхойор елей[†] арыынан аҕаата;
9Эн таҥаһыҥ барыта мирра, алоэ уонна кассия сыттаах.
Слон уҥуоҕа киэргэтиилээх дыбарыастартан
арфа тыаһа намылыйан, Эн сүрэххин сылаанньытар[+].
10Эйигин арыаллыыр ытык дьахталлар ортолоругар
ыраахтааҕылар кыргыттара бааллар;
уҥа өттүгэр Офир кыһыл көмүһэ симэхтээх сарыысса турар[+].

11Иһит эрэ, кыыһым, өйдөөн иһит мин эйиэхэ этэрбин:
эн умун норуоккун, аҕаҥ алаһа дьиэтин,
12оччоҕо умсугуйуоҕа Ыраахтааҕы кэрэ бэйэҕэр.
Кини эн Тойонуҥ, онон нөрүөн нөргүй Кини иннигэр.
13Тир норуота эйиэхэ бэлэҕин-туһаҕын аҕалыаҕа,
дьон баайа-талбата эйигин бэйэтигэр тарда сатыаҕа.

14Ыраахтааҕы кыыһын кэрэ килбиэнэ – иһигэр;
кини таҥаһа-саба кыһыл көмүс киэргэтиилээх.
15Дьэрэкээн ойуулаах таҥаһы таҥыннаран,
кинини Ыраахтааҕыга илдьэллэр,
кэнниттэн кыргыттары, дьүөгэлэрин, Эйиэхэ илдьэ бараллар.
16Үөрүү-көтүү, өрөгөй-талаан аргыстаах кэлэннэр,
кинилэр Ыраахтааҕы дыбарыаһыгар киирэллэр.

17Аҕаларыҥ оннуларыгар уолаттарыҥ олоруохтара;
Эн кинилэри сир устун кинээстэринэн туруортуоҥ.
18Эн ааккын мин көлүөнэттэн көлүөнэҕэ ааттатыам,
норуоттар Эйигин үйэттэн үйэҕэ айхаллыахтара.

### 45


1Хуор салайааччытыгар. Корей уолаттарын псалома. «Кыргыттар» матыыптарынан. Ырыа.

2Айыы Таҥара – биһиги халыҥ хаххабыт, күдэн күүспүт,
хайа да алдьархайга түргэн көмөлөһөөччүбүт[+].
3Онон, баҕар, сир да дьигиһийэ хамсаатын,
хайалар да байҕал түгэҕэр сиҥнэн түстүннэр,
биһиги онтон куттаныахпыт суоҕа.
4Баҕар, күүгэн алла, байҕал барылыы бааллырдын,
долгун суостаах уоруттан хайа халбаҥнаан бардын[+].
Села

5Өрүс сүүрүгэ үөрүүнү аҕалар Айыы Таҥара куоратыгар,
Үрдүктэн Үрдүк олорор сибэтиэй Дьиэтигэр[+].
6Таҥара бу куоракка баар, онон куорат тулхадыйыа суоҕа,
сарсыарда эрдэттэн Таҥара киниэхэ көмөлөһүөҕэ.
7Норуоттар айманаллар, саарыстыбалар самналлар,
Таҥара саталаах саҥатыттан сир ууллар[+].
8Аанньал сэриитин Айыы Тойоно биһигини кытта,
биһиги халыҥ хаххабыт, суон дурдабыт – Иаков[†] Таҥарата.
Села

9Кэлиҥ, көрүҥ Айыы Тойон дьайыыларын,
Кини сир үрдүгэр оҥорор сөҕүмэр дьиктилэрин:[+]
10сир уһугар тиийэ сэриини тохтотон,
Кини ох саалары тоһутар, үҥүүлэри булгурутар,
куйахтары[*] уокка уматар[+].
11«Чуумпуруҥ! Билиҥ: Мин Таҥарабын!
Мин уруйданыам норуоттар ортолоругар,
уруйданыам бүтүн сир үрдүнэн».
12Аанньал сэриитин Айыы Тойоно биһигини кытта,
биһиги халыҥ хаххабыт – Иаков[†] Таҥарата.
Села

### 46


1Хуор салайааччытыгар. Корей уолаттарын псалома.

2Ытыскытын таһыныҥ, норуоттар бука бары,
ыллаан дуораһытыҥ Таҥараҕа үөрүүлээх ырыалары[+].
3Айыы Тойон, Үрдүктэн Үрдүк, дьулаан даҕаны!
Кини бүтүн сир үрдүнэн сүдү Ыраахтааҕы[+].
4Кини биһиэхэ норуоттары бас бэриннэрбитэ,
омуктары атахпыт анныгар самнарбыта.
5Кини биһиэхэ бас билэр өлбүгэ сирбитин,
таптыыр Иаковын[†] киэн туттуутун, талан биэрбитэ.
Села

6Уруй-айхал ортотугар Таҥара үөһэ таҕыста,
турба тыаһын ортотугар Айыы Тойон үөһэ таҕыста.
7Ыллааҥ Айыы Таҥараҕа, ыллааҥ,
ыллааҥ Ыраахтааҕыбытыгар, ыллааҥ.
8Айыы Таҥара – сир бүттүүнүн Ыраахтааҕыта;
айхал ыллааҥ бары Киниэхэ псалому кытта[+].

9Таҥара – норуоттары салайар Ыраахтааҕы;
Таҥара сибэтиэй бүрүстүөлүгэр олорор.
10Омуктар кинээстэрэ түмсэллэр
Авраам[†] Таҥаратын норуотугар.
Сир күүстээхтэрэ Таҥараҕа бас бэринэллэр;
Кини кимнээҕэр да үөһэ турар[+].

### 47


1Ырыа. Корей уолаттарын псалома.

2Айыы Тойон улуу, онон бар дьон айхала Киниэхэ ананар
биһиги Таҥарабыт куоратыгар, Кини сибэтиэй хайатыгар[+].
3Кэрэ көстүүлээх үрдэл, сир бүттүүнүн үөрүүтэ –
Сион[†] хайата; кини хоту өттүгэр
улуу Ыраахтааҕы куората турар.
4Таҥара бу куорат кириэппэстэригэр
бигэ көмүскээччи буоларын көрдөрбүтэ.

5Ыраахтааҕылар, киксэн баран, бары бииргэ
ыга анньан кэлбиттэрэ;[+]
6куораты көрөөт да, бэри диэн бэркиһээбиттэрэ,
уонна, уолуйа куттанан, атахха биллэрбиттэрэ;
7салыбырас буолуохтарыгар диэри онно дьулайбыттара,
талыыта киирбит дьахтардыы аймаласпыттара.
8Эн илинтэн тыалы түһэрэҥҥин,
Фарсис аалларын үлтү охсубутуҥ.
9Истибиппитин биһиги дьэ онно илэ көрбүппүт
Аанньал сэриитин Айыы Тойонун куоратыгар,
биһиги Таҥарабыт куоратыгар.
Таҥара кинини үйэлэргэ барардыы бөҕөргөтүөҕэ.
Села

10Айыы Таҥара, Эн Храмҥар тураммыт,
биһиги Эн бигэ тапталгын саныыбыт[+].
11Эн аатыҥ сири сиксигинэн иһиллэрин курдук,
Эйиэхэ айхал эмиэ сир устун иһиллэр.
Эн уҥа ытыскар тобус-толору кырдьыгы туппуккун[+].
12Өрөгөйө үрдээтин Сион[†] хайата;
Эн көнө дьүүлгүн көрөннөр,
үөрдүннэр Иуда[†] куораттара[+].

13Барыҥ, Сиону эргийэн кэлиҥ,
башнятын ахсаанын ааҕан билиҥ;
14өйдөөн көрүҥ кини бөҕөргөтүнүүлэрин,
кэрийэ хаамыҥ кириэппэстэрин;
оччоҕо кэлин кэнэҕэс көлүөнэлэргэ кэпсиэххит:
15«Бу Таҥара үйэттэн үйэҕэ биһиги Таҥарабыт,
Кини биһигини өлүөхпүтүгэр диэри сирдиэҕэ».

### 48


1Хуор салайааччытыгар. Корей уолаттарын псалома.

2Истиҥ маны, бары норуоттар;
болҕойуҥ, сир олохтоохторо бука бары, –
3намыһахтар да, үрдүктэр да,
баайдар да, дьадаҥылар да бүттүүн.
4Муудараһы мин эһиэхэ амалыйыам;
билиибин эһигинниин үллэстэн,
сүрэҕим кичэмэллээх санаатын арыйыам.
5Өс хоһоонугар мин кулгаахпын чугаһатыам,
арфаҕа оонньооммун, таабырыммын таайтарыам[+].

6Куттаныахтаахпын дуо мин алдьархай адаҕыйдаҕына,
миигин тилэх баттаһа иһээччилэр хара дьайдара
тула өттүбүттэн хаайдаҕына?
7Балым баайдарыгар кинилэр эрэнэллэр,
халыҥ харчыларынан хайҕаналлар[+].
8Киһи хайдах да кыайан бэйэтин[*] толунуо суоҕа,
тыынын төлөбүрүн Таҥараҕа биэриэ суоҕа[+].
9Кини дууһатын толуга муҥура биллибэт күндү,
ким да ону хаһан да ситэн төлүө суоҕа –
10киһи үйэлэр тухары өлбөтөҕө,
өҥкөөтүн өҥөйбөтөҕө диэн суох[+].

11Ким барыта көрөр: муударай да өлөр,
ньүдьү-балай, аҥала да барыта антах аттанар,
баайын-дуолун атыттарга хаалларар[+].
12Сирдэригэр бэйэлэрин ааттарын иҥэрэллэрэ эрээри,
иин буолар кинилэр үйэлэр тухары олорор дьиэлэрэ[*],
көлүөнэттэн көлүөнэҕэ олохсуйар сирдэрэ.
13Киһи, төһө да чиэстэммитин иһин, куруук баар буолуо суоҕа,
кини эмиэ, өлөр-сүтэр кыыл-сүөл курдук, суох буолуоҕа[+].

14Төһө да кэннилэриттэн иһээччилэр
кинилэр этэллэрин биһирээбиттэрин иһин,
ити суолунан барааччылар өйө суох быһыыланаллар.
Села
15Барааннары курдук, кинилэри үтүгэн түгэҕэр хатыахтара,
онно өлөр өлүү барыларын маныаҕа;
оттон сарсыарда көнө дьон кинилэри баһылыахтара.
Симэлийэ сүтүөҕэ кинилэр эттэрэ-сииннэрэ,
үтүгэн түгэҕэ буолуоҕа олохсуйар дьиэлэрэ.
16Оттон мин дууһабын Таҥара өлүү айаҕыттан толуйуоҕа,
Кини миигин Бэйэтигэр ылыаҕа[+].
Села

17Куттаныма киһи байарыттан-тайарыттан,
кини дьиэтин баайа-дуола хаҥыырыттан.
18Өллөҕүнэ, кини тугу да илдьэ барыа суоҕа,
баайа-дуола кэнниттэн батыһыа суоҕа[+].
19Төһө да тыыннааҕар дьоллоохпун дэммитин,
ситиһиилэнэн, дьонтон хайҕаммытын иһин,
20кини эмиэ өбүгэлэригэр аттаныаҕа,
сырдыгы аны хаһан да көрбөттөргө барыаҕа.
21Киһи, төһө да чиэстэммитин иһин, куруук баар буолуо суоҕа:
кини эмиэ, өлөр-сүтэр кыыл-сүөл курдук, суох буолуоҕа[+].

### 49


1Асаф псалома.

Таҥаралар Таҥаралара, Айыы Тойон, саҥарар –
күн күөрэйэр саҕаҕыттан арҕааҥҥа диэри
Кини сири ыҥырар[+].
2Сионтан[†], эҥкилэ суох кэрэ куораттан,
Таҥара килбиэннээх сырдыга сыдьаайар[+].

3Биһиги Таҥарабыт тиийэн кэлиэҕэ,
Кини кэлиитэ чуумпу буолуо суоҕа:
иннигэр суостаах уот оргуйуоҕа,
тулатыгар добун буурҕа ытыллыаҕа[+].
4Норуотун дьүүллүүрүгэр кэрэһит оҥостоору,
Кини үөһэттэн халлааннары уонна сири ыҥырар:
5«Мунньуҥ Миэхэ сибэтиэйдэрбин ,
Миигин кытта, сиэртибэ биэрэн, сөбүлэһии түһэрсибиттэри!»
6Айыы Таҥара Бэйэтинэн судьуйалыыр,
ол иһин халлааннар Кини кырдьыктааҕын биллэрэллэр[+].
Села

7«Иһит, норуотум, Мин этэрбин;
Израиль! Мин эйигин утары туоһулуубун.
Мин Таҥарабын, эйиэхэ Таҥараҥ буолабын[+].
8Сиэртибэ биэрбэккин диэн, эйигин сэмэлиэм суоҕа –
уматан биэрэр бэлэххин өрүү көрөбүн[+].
9Мин ылыам суоҕа оҕуһу Эн дьиэҕиттэн,
козеллары – тиэргэҥҥиттэн.
10Тыа кыыла барыта – Миэнэ,
тыһыынчанан томторго мэччийэр сүөһү эмиэ – Миэнэ;
11хайаҕа баар көтөрү ааҕа билэбин,
хонууга сылдьар кыыл эмиэ барыта – Миэнэ.

12Аччыгым да буоллар, Мин эйиэхэ этиэм суоҕа этэ –
аан дойду уонна онно баар барыта – Миэнэ[+].
13Сиирим буолуо дуо Мин оҕус этин,
иһэрим буолуо дуо козел хаанын?
14Махталы эн Таҥараҕа сиэртибэлээ,
Үрдүктэн Үрдүккэ эрэннэрбиккин толор[+].
15Кыһалҕалаах күҥҥэр Миигин ыҥыр;
Мин эйигин өрүһүйэн ылыаҕым,
оччоҕо эн Миигин айхаллыаҕыҥ»[+].

16Оттон нэгэйгэ Таҥара этэр:
«Тоҕо Мин сокуонна[†]рбын үөрэтэҕин,
тоҕо Мин кэс тылбын эн ырытаҕын?
17Бэйэҥ буоллаҕына Мин үөрэтэрбин абааһы көрөҕүн,
Мин тылбын кэнниҥ диэки эһэн иһэҕин.
18Уоруйаҕы көрдөххүнэ, куодарыһаҕын,
көссүүлэһээччилэри кытта алтыһаҕын.

19Уоһуҥ куһаҕаҥҥа дөбөҥнүк өһүллэр,
тылыҥ албыны кэбэҕэстик тиһэр;[+]
20бырааккын утары тыллаһа олороҕун,
бэйэҥ ийэҥ оҕотун холуннараҕын.
21Эн итинник быһыыланаргын Мин саҥарбат этим,
ол иһин Миигин бэйэм курдук дии санаабыккын.
Дьэ билигин эйигин дьарыйабын,
буруйгун иннигэр ууран биэрэбин[+].

22Өйдөөҥ маны эһиги, Таҥараны умнааччылар;
эбэтэр, Мин эһигини, хахай курдук, хайа тардыаҕым,
онно эһигини ким да өрүһүйэн ылыа суоҕа[+].
23Ким Миэхэ махталы сиэртибэлиир, ол Миигин ытыктыыр.
Суолун-ииһин болҕойор киһиэхэ
Мин Таҥара быыһыырын көрдөрүөҕүм».

### 50


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома,

2

Вирсавиялыын көссүүлэспитин кэннэ,

Давидка

[†]

Нафан пророк кэлэ сылдьыбытыгар.

3Абыраа миигин, Айыы Таҥара, улуу амарах санааҕыттан,
үтүмэн үтүөҕүнэн суох оҥор мин буруйбун-сэмэбин[+].
4Элбэх төгүл сууйан, хара дьайыыбын ыыт,
аньыыбыттан миигин ырааһырт[+].

5Буруйу-сэмэни оҥорбуппун мин билэбин,
аньыыбын-харабын өрүү өйдүү сылдьабын[+].
6Эйигин, соҕотох Эйигин утары мин аньыыны оҥордум,
Эн иннигэр уодаһыннаахтык быһыыланным,
онон Эн уурааҕыҥ сөптөөх, Эн дьүүлүҥ ыраас[+].
7Мин үөскүөхпүттэн мөкү быһыылаахпын,
ийэттэн төрүү аньыылаахпын[+].

8Эн киһи ис сүрэҕиттэн кырдьыктаах буоларыгар баҕараҕын,
ол иһин мин дууһабын Бэйэҥ муудараскынан сырдатаҕын.
9Иссоп угунан миигин ыһыахтаа, оччоҕо мин ырааһырыам;
миигин сууй, оччоҕо хаардааҕар маҥхайыам.
10Миэхэ үөрүүнү, көрү-нары иһитиннэр,
оччоҕо, төһө да Эн миигин самнарбытыҥ иһин,
мин үөрүөм-көтүөм этэ.
11Мин аньыыбын-харабын көрүмэ,
буруйбун-сэмэбин барытын суох оҥор.

12Ыраас сүрэхтэ миэхэ ай, Айыы Таҥара,
ис тыыммын саҥардан, кырдьыктаах оҥор[+].
13Миигин Бэйэҕиттэн киэр анньыма,
Сибэтиэй Тыыҥҥын миигиттэн былдьаама.
14Быыһабылыҥ үөрүүтүн миэхэ төнүннэр,
Баһылыыр Тыыҥҥынан миигин бөҕөргөт.

15Сокуона[†] суохтары Эн суолгар мин үөрэтиэм,
оччоҕо аньыылаахтар Эйиэхэ эргиллиэхтэрэ.
16Быыһаа хааны тохпут аньыыбыттан, Айыы Таҥара,
миигин быыһыыр Таҥарам,
оччоҕо Эн кырдьыккын мин айхаллыам.

17Айыы Тойон, уоспун өһүл,
мин Эйиэхэ уруй-айхал тылын этиэм;
18Эйиэхэ сиэртибэ биэриэм этэ да, ону Эн баҕарбаккын,
бүтүннүү уматыллар бэримньини ахсарбаккын[+].
19Таҥара ылынар сиэртибэтэ – аньыытын кэлэнэр сүрэх;
аньыытын кэлэнэр сымнаҕас сүрэҕи
Эн киэр анньыаҥ суоҕа, Айыы Таҥара[+].

20Үтүө санааҕыттан Сиоҥҥа амарахтык сыһыаннас,
Иерусалим эркинин чөлүгэр түһэр[+].
21Оччоҕо үөрүөҕүҥ Эн сиэрдээх сиэртибэттэн,
уматан бэриллэр бэлэхтэн-туһахтан,
бүтүннүү уматыллар бэримньиттэн;
оччоҕо Эн сиэртибэнньиккэр кунаннары ууруохтара[+].

### 51


1Хуор салайааччытыгар. Давид үөрэтиитэ.

2

Идумея киһитэ Доик Саулга тиийэн, «

Давид

[†]

Ахимелех дьиэтигэр кэллэ» диэн тыллаабытын истэн.

3Тоҕо хара дьайыыгынан хайҕанаҕын, харса суох эр бэрдэ?
Таҥара бигэ таптала миигинниин өрүү бииргэ.
4Өлөрөр-өһөрөр суолу торумнуугун,
кыырыктаах бии кэриэтэ эн тылыҥ, куодалаах дууһа![+]
5Мөкүнү үтүөтээҕэр өрө тутаҕын,
кырдьыгы этэрдээҕэр сымыйалыыргын ордороҕун.
Села
6Сүлүһүннээх тыллары эн сөбүлүүгүн, көлдьүн тыллаах.

7Ол иһин Таҥара эйигин букатыннаахтык сууһарыаҕа,
отуугуттан харбаан ылан, киэр быраҕыаҕа,
тыыннаахтар дойдуларыттан түөрэн ылыаҕа[+].
Села

8Көнө дьон ону дьулайа көрүөхтэрэ,
кинилэр хара дьайдааҕы күлүөхтэрэ:[+]
9«Таҥараҕа көмүскэтиэн баҕарбатах киһи ити баар.
Барҕа баайыгар эрэнэрэ,
хара дьайынан көмүскэнэрэ»[+].

10Оттон мин Таҥара Дьиэтигэр көҕөрө чэлгийэр
маслина маһын кэриэтэбин;
Таҥара бигэ тапталыгар мин эрэнэбин
үйэттэн үйэлэр тухары.
11Бары дьайыыҥ иһин махтанан,
үйэм тухары мин Эйигин айхаллыам;
итиэннэ, Эн сибэтиэйдэргин кытта бииргэ сылдьан,
Эн үтүөкэннээх ааккар эрэниэм.

### 52


1[•]Хуор салайааччытыгар. Флейта доҕуһуолунан. Давид үөрэтиитэ.

2Өйө суохтар истэригэр
«Таҥара суох» дии саныыллар.
Бары сатарыйбыттар, сидьиҥник быһыыланаллар;
үтүөнү оҥорор киһи ким да суох[+].

3Биир эмэ өйдөөҕү-төйдөөҕү,
Таҥараны көрдөөччүнү булан көрөөрү,
Таҥара халлаантан киһи аймаҕы анаарар[+].

4Бары уҥа-хаҥас туораабыттар,
бары туһаларыттан тахсыбыттар;
үтүөнү оҥорор киһи суох, биир да суох.

5Ама өйдөнүөхтэрэ суоҕа дуо буруйу оҥорооччулар,
мин норуоппун килиэптии мэҥиэстээччилэр,
Таҥараны ыҥыран көрбөт дьон[+]?
6Кинилэр онно, улуу кутталга ылларан,
хаһан да уолуйбатахтарын уолуйуохтара:
эйигин утары турунааччылар уҥуохтарын
Таҥара урусхал оҥортуоҕа.
Кинилэртэн Таҥара аккаастанна,
онон эн кинилэри саакка ыытыаҕыҥ[+].

7Оо, Сионтан[†] Израильга быыһабыл кэлэрэ буоллар!
Таҥара норуотун билиэнтэн төнүннэрдэҕинэ,
Иаков[†] үөрүөҕэ-көтүөҕэ, Израиль өрөгөйө үрдүөҕэ.

### 53


1Хуор салайааччытыгар. Устурууналаах инструмент доҕуһуолунан. Давид үөрэтиитэ.

2

Зифейдэр Саулга кэлэн «

Давид

[†]

биһиэхэ саһан сылдьар эбит буолбат дуо?» диэбиттэригэр.

3Айыы Таҥара, Бэйэҥ ааккынан миигин быыһаа,
модун кыаххынан мин кырдьыкпын таһаар.
4Айыы Таҥара, иһит мин үҥэрбин,
болҕой Эйиэхэ этэрбин.

5Туора дьон миигин утары өрө турдулар,
күүстээхтэр мин дууһабар суудайдылар;
кинилэр иннилэригэр Таҥараны көрбөттөр[+].
Села

6Ол эрэн миэхэ Таҥара көмөлөһөр,
Айыы Тойон мин куппун-сүрбүн бөҕөргөтөр.
7Өстөөхтөрүм өһүөннэрин Кини иэстиэҕэ;
Эн кинилэри кырдьыгыҥ күүһүнэн имири эс[+].

8Ис сүрэхпиттэн мин Эйиэхэ сиэртибэ биэриэм,
Эн үтүөкэннээх ааккын, Айыы Тойон, албан аатырдыам.
9Эн миигин бары иэдээнтэн өрүһүйдүҥ,
онон мин өстөөхтөрбүн өрөгөйдүү көрдүм[+].

### 54


1Хуор салайааччытыгар. Устурууналаах инструмент доҕуһуолунан. Давид үөрэтиитэ.

2Айыы Таҥара, иһит мин үҥэрбин;
Эйигиттэн көрдөстөхпүнэ, киэр хайыһыма.
3Болҕойон иһит миигин уонна миэхэ хардар;
мин, эрииргэ-буруурга түбэһэн, энэлийэн эрэбин;
сүрэҕим мөҕүстэ[+] 4өстөөх үөгүтүттэн,
өһөгөйдөөх киһи күөмчүтүттэн;
иэдээни кинилэр миэхэ тэрийэллэр,
кырыктаах санааларыттан өһүрэллэр.

5Түөһүм иһэ тиҥиргэс буолла,
өлөр куттала миигин хам ылла;
6куйахам күүрдэ, этим саласта,
кутталбыттан уҥуоҕум барыта босхо барда.
7«Холууп курдук кынаттааҕым буоллар! – диэтим мин. –
Хол дойдуга көтөн бараммын, уоскуйуом этэ;
8быдан дуолга быйаһыйан бараммын,
бүччүм сирдэргэ хонуктуом этэ;
Села
9хабараан тыалтан, добун буурҕаттан
хахха булуна охсон хорҕойуом этэ».

10Аймаа кинилэри, Айыы Тойон, тыл-тылларын өйдөспөт гына;
мин бу куоракка күөмчүнү уонна иирээни көрөбүн:
11олор түүннэри-күннэри кини эркинин устун хаамаллар;
онон бу дойдуну буруй буулаабыт, кыһалҕа кыпчыйбыт.
12Куоракка алдьархай ааҥнаабыт:
атаҕастабыл уонна албыннааһын
кини уулуссаларыттан арахпакка барбыт.

13Өстөөх миигин үөҕэр буолбатах,
ону мин тулуйуом этэ;
өһөгөйдөөҕүм бэрдимсийэр буолбатах,
киниттэн син хорҕойуом этэ;
14бэйэм тэҥнээҕим – эн миигин үөҕэҕин,
доҕорум, чугас киһим,
15эн-мин дэһэн истиҥник сэһэргэспит,
Таҥара Дьиэтигэр көй дьоннуун аалласпыт аргыһым[+].
16Дьиэлэрин да, сүрэхтэрин да хара дьай булбутун иһин,
итинниктэри өлөр өлүү буулаатын;
үтүгэн түгэҕэр кинилэр тыыннаахтыы түстүннэр[+].

17Оттон мин Таҥараны ыҥырабын,
Айыы Тойон миигин быыһыаҕа.
18Киэһэлээх сарсыарда, күн ортото
мин Киниэхэ энэлийэ үҥэбин,
Кини мин саҥабын истиэҕэ.
19Төһө да үгүстэр миигин утары туруммуттарын иһин,
Кини миигин сэрииттэн бүтүн таһаарыаҕа.
20Айыы Таҥара истиэҕэ,
үйэлэр иннилэриттэн бүрүстүөлгэ Олорооччу,
Села
уларыйбаттарын, Таҥараттан куттамматтарын иһин,
уодьуганнарын тутуоҕа[+].

21Аргыһым иллээх дьонугар илиитин көтөхтө,
түһэрсибит сөбүлэһиитин көтүрдэ[+].
22Арыынан ньылҕарытар намыын саҥалааҕа да,
дьиҥэр, сүрэҕэ өһүөн эбит;
тыла-өһө елейдээҕэр[†] сымнаҕаһа да,
дьиҥэр, сыгынньах кылыс эбит[+].

23Кыһалҕаҕын Айыы Тойоҥҥо сүктэр –
Кини эйигин өйүөҕэ.
Кырдьыксыты Кини хаһан да тулхадыттарыа суоҕа[+].
24Айыы Таҥара, Эн хара дьайдаахтары
дириҥ ииҥҥэ түһэртиэҥ;
хаанымсахтар, уодаһыннаахтар
үйэлэрин аҥаарыгар да тиийиэхтэрэ суоҕа.
Оттон мин Эйиэхэ эрэнэбин[+].

### 55


1Хуор салайааччытыгар. «Кый ыраах баран чуумпурбут холууп» матыыбынан. Давид ырыата. Филистимляннар кинини Геф куоракка тутан ылбыттарыгар.

2Абыраа, Айыы Таҥара, киһи мэҥиэстээри хаайар,
хас күн аайы үрдүбэр түһэн кыһарыйар.
3Өстөөхтөрүм күн да аайы тыыннаахтыы ыйыстыах курдуктар;
үгүстэр миигин утары өрө турдулар.
4Оо, Үрдүктэн Үрдүкү, миэхэ куттал суоһаатаҕына,
Эйиэхэ мин эрэнэбин.
5Таҥараҕа – Кини тылыгар айхал этэбин, –
Таҥараҕа эрэнэбин, куттаммаппын;
муҥур үйэлээх миэхэ тугу оҥоруой[+]?

6Кинилэр хайа да күн мин этэрбин токурута сатыыллар,
куһаҕаны эрэ миэхэ саныыллар.
7Миигин утары куомсуктаһаллар,
саһа сылдьан тыыммар тиийээри,
хас хардыыбын манаһаллар[+].
8Ама иэстэбилтэн куотуохтара дуо маннык хара дьайдаахтар?
Айыы Таҥара, уордайан, норуоттары сууһартаа.

9Мин атах балай сырыым барыта Эйиэхэ ааҕыллан турар;
көмүскэм уутун эмиэ иһиккэр кутан ис, –
ити барыта Эн кинигэҕэр бэлиэтэммитэ буолбаат[+]?
10Эйигин ыҥырдым да,
өстөөхтөрүм чугуйан бараллар.
Таҥара мин диэки, ону мин билэбин.
11Таҥараҕа – Кини тылын айхаллыыбын,
Айыы Тойоҥҥо – Кини тылын уруйдуубун, –
12Таҥараҕа мин эрэнэбин, куттаммаппын;
киһи миэхэ тугу оҥоруой?

13Андаҕарбын мин толоруох тустаахпын, Айыы Таҥара;
мин Эйиэхэ махтал сиэртибэтин биэриэм[+].
14Мин өрүү Таҥара аттыгар,
олох сырдыгар, сылдьарым туһугар,
Эн дууһабын өлөртөн өрүһүйдүҥ,
бүдүрүйэн эрдэхпинэ миигин өйөөтүҥ[+].

### 56


1[•]Хуор салайааччытыгар. «Өлөрүмэ» матыыбынан. Давид, Саултан күрэнэн баран, хайа хаспаҕар саһа сылдьан ыллаабыт ырыата[+].

2Абыраа миигин, Айыы Таҥара, абыраа миигин;
Эйиэхэ дууһам эрэнэр.
Аан алдьархай буурҕата намырыар диэри,
Эн кынатыҥ күлүгэр мин хорҕойуом[+].

3Үрдүктэн Үрдүк Таҥараны мин ыҥырабын,
миэхэ үтүөнү оҥорор Таҥараны.
4Кини, халлаантан көмө ыытан, миигин быыһыаҕа,
оттон миигин күөмчүлээччилэри саатырдыаҕа.
Села
Таҥара бигэ тапталын, кырдьыгын ыытыаҕа[+].

5Мин хахайдар ортолоругар,
киһини мэҥиэстээччилэр быыстарыгар баарбын;
кинилэр тиистэрэ – үҥүү да ырба,
тыллара – кыырыктаах кылыс[+].

6Халлааннар уҥуордарынан айхаллан, Айыы Таҥара,
бүтүн сир үрдүнэн көһүннүн Эн килбиэниҥ.

7Барар суолбар миэхэ угаайы оҥорбуттар,
ону көрөн, дууһам санньыйда.
Мин иннибэр иин хаспыттар,
ол эрэн, онно бэйэлэрэ түстүлэр[+].
Села
8Мин сүрэҕим бэлэм, Айыы Таҥара,
мин сүрэҕим бэлэм.
Эйигин айхаллаан, мин ырыа ыллыам[+].
9Уһугун, дууһам миэнэ!
Уһуктуҥ, арфа уонна лира!
Мин сарыалы уһугуннарыам.
10Норуоттар ортолоругар, Айыы Тойон, Эйиэхэ махтаныам,
омуктар ортолоругар Эйигин айхаллыам.
11Эн бигэ тапталыҥ халлааннары аһара барар,
Эн кырдьыгыҥ былыттардыын быысаһар[+].

12Халлааннар уҥуордарынан айхаллан, Айыы Таҥара,
бүтүн сир үрдүнэн көһүннүн Эн килбиэниҥ.

### 57


1Хуор салайааччытыгар. «Өлөрүмэ» матыыбынан. Давид ырыата[+].

2Дьиҥ чахчы кырдьыгы этэҕит дуо эһиги, судьуйалар,
көнөтүк дьүүллүүгүт дуо бар дьону?
3Сокуона[†] суоҕу сүрэххитигэр аттараҕыт,
сир устун күүскүтүнэн өттөйөҕүт.

4Хара саҥнаахтар ийэттэн түһэ суолтан туораабыттар,
албыны-көлдьүнү саҥаран, төрүөхтэриттэн муммуттар[+].
5-6Кинилэр дьааттара – эриэн үөн сүлүһүнэ,
кулгааҕын бүөлэнэн, абылааччы саҥатын,
хайа да сатабыллаах абылааччы саҥатын, истибэт
дьүлэй кобра дьаата[+].

7Айыы Таҥара, тиистэрин айахтарын иһигэр турута оҕус,
Айыы Тойон, эдэр хахайдар аһыыларын тосту тут![+]
8Уу устан ааһарыныы ааһа турдуннар;
ох сааларын кирсин тартахтарына,
оноҕосторо тосту бардыннар.
9Хаатыттан тахсан барбыт үөннүү, суола суох сүттүннэр,
төрүөн иннинэ түспүт төрүөхтүү, үрүҥ күнү көрбөтүннэр[+].
10Хочуолларгытын амынньыар уота хаарыйа да илигинэ,
хоруорбут да, өлүөр да аскытын холорук ытыйан илтин[*].

11Иэстэбил туолбутун көрөн, кырдьыксыт үөрүөҕэ;
кини хара дьайдаахтар хааннарын кэһиэҕэ[+].
12Оччоҕо дьон-сэргэ этиэҕэ:
«Дьиҥ чахчы баар эбит кырдьыксыт киһи манньата!
Дьиҥ чахчы баар эбит сиргэ көнөтүк дьүүллүүр Таҥара!»[+]

### 58


1Хуор салайааччытыгар. «Өлөрүмэ» матыыбынан. Давид ырыата. Саул, кинини дьиэтин таһыгар өлөртөрөөрү, бэйэтин дьонун чуҥната ыыппытыгар[+].

2Өстөөхтөрбүттэн миигин өрүһүй, Айыы Таҥарам,
өрө турааччылартан көмүскээ[+].
3Хара дьайдаахтартан өрүһүйэн ыл,
хаанымсахтартан быыһаа.

4Көр, ол мин кылыыбын кэтэһэн, кирийэн сыталлар;
буруйум да, аньыым да иһин буолбатах, Айыы Тойон,
күүстээхтэр үрдүбэр түһэргэ бэлэмнэр[+].
5Буруйу оҥорбутум суоҕа да,
үрдүбэр түһээри үөмэхтэһэллэр.

Оо, туран, миэхэ көмөҕө кэл уонна көр!
6Айыы Тойон, Аанньал сэриитин Таҥарата, Израиль Таҥарата,
уһуктан, бары норуоттары уодьуганнаа,
уодаһыннаах хара дьайдаахтартан кими да ордорума.
Села

7Хас киэһэ аайы төннөн кэлэннэр,
ыт курдук улуйа-улуйалар,
куораты тула хаамаллар[+].
8Ыыс-бурут тыллары кулгуйаннар,
айахтарын кылыһынан сулуйаллар,
«Ким биһигини истиэҕэй?» – дии саныыллар.

9Ол эрэн, Айыы Тойон, Эн кинилэри күлүү гыныаҕыҥ,
Эн омуктары саакка-суукка ыытыаҕыҥ[+].
10Оо, мин күүһүм-тирэҕим! Эйигин мин кэтэһэбин,
Эн буолаҕын, Айыы Таҥара, мин кириэппэһим[+].
11Үтүө санаалаах Таҥарам миигин утары көрсүөҕэ,
өстөөхтөрүм өһөллөрүн Кини миэхэ көрдөрүөҕэ[+].

12Норуотум умнубатын туһугар, Эн кинилэри өлөртөөмө:
күдэн күүскүнэн үрэйтээн, кинилэри самнартаа,
Айыы Тойон Көмүскээччибит[+].
13Айахтарын аньыытын, уостарын буруйун иһин,
улахамсык санааларын угаайытыгар киирдиннэр;
кырыыһы таптыылларын, сымыйаны саҥаралларын иһин,[+]
14уордайан, кинилэри сууһартаа,
суола суох сүтүөхтэригэр диэри, сууһартаа;
оччоҕо Иаковы[†] Таҥара салайарын
сир уһугар тиийэ билиэхтэрэ.
Села

15Хас киэһэ аайы төннөн кэлэннэр,
ыт курдук улуйа-улуйалар,
куораты тула хаамаллар[+].
16Ас көрдөөн салбыҥныыллар,
аччык хаалан ырдьыгыныыллар.

17Оттон мин Эн күүскүн-уоххун хоһуйуом,
сарсыарда эрдэттэн Эн бигэ тапталгын уруйдуом.
Күчүмэҕэй күммэр Эн миигин кириэппэс буолан көмүскүүрүҥ,
кыһалҕалаах күммэр миигин хахха буолан харыстыырыҥ[+].
18Оо, мин күүһүм-тирэҕим, айхал ыллыам Эйиэхэ.
Айыы Таҥара – мин кириэппэһим,
миигин бигэтик таптыыр Таҥарам.

### 59


1[•]Хуор салайааччытыгар: «Кэс Тыл сардааната» матыыбынан. Давид үөрэтэр ырыата[+].

2

Давид,

[†]

Месопотамия уонна Цова сириецтарын кытта сэриилэһэ сылдьан, кыргыһыыттан эргиллэн иһэр Иоав Туустаах хочоҕо 12000 эдомиты сууһарбытыгар, ыллаабыт ырыата.

3Айыы Таҥара, Эн биһигиттэн аккаастанныҥ,
биһиги бөҕөргөтүнүүлэрбитин үрэйдиҥ;
Эн биһиэхэ уордайдыҥ; оо, ол да буоллар, эргилин![+]
4Эн сири, хамсатан, хайыта ыыттыҥ:
кини титирэстии турар, оһор кини баастарын.
5Ыар кыһалҕаны Эн норуоккар биллэрдиҥ,
биһиги, Эн уохтаах утаххын иһэммит, иэҕэҥнэс буоллубут.

6Кырдьык иһин күөрэччи көтөҕөллөрүн туһугар,
Эйигиттэн сүгүрүйэ толлор дьоҥҥо Эн былаах туттардыҥ.
Села
7Эн таптыыр дьонуҥ быыһаналларын туһугар,
уҥа илиигинэн кинилэргэ кыайыыны бэлэхтээ
уонна биһиэхэ хардар.

8Таҥара сибэтиэй Дьиэтиттэн эрэннэрдэ:
«Мин Сихем сирин, өрө көтөҕүллэн тураммын, үллэриэм,
Сокхоф хочотун усталаах туоратын мээрэйдиэм[+].
9Галаад – Миэнэ, Манассия эмиэ – Миэнэ;
Ефрем – баһым кураахтаах куйаҕа,
Иуда[†] – Мин скипетрым,
10Моав – суунар кытаҕым;
Едомҥа Мин атаҕым таҥаһын быраҕыам.
Чэ эрэ, Филистина сирэ,
Миигин кыайан-хотон, үөгүлээ эрэ!»

11Ким миигин бөҕөргөтүнүүлээх куоракка киллэриэҕэй?
Ким миигин Едомҥа тиэрдиэҕэй?
12Эн буолбатах дуо, биһигиттэн аккаастаммыт,
биһиги сэриилэрбитин кытта барсыбат буолбут Таҥара?
13Көмөлөс өстөөхпүтүн утары охсуһарбытыгар;
киһи көмөтө көдьүүһэ суох[+].
14Таҥараны кытта сылдьан, биһиги күүстээх буолуохпут;
Кини биһиги өстөөхтөрбүтүн сууһарыаҕа.

### 60


1Хуор салайааччытыгар. Устурууналаах инструмент доҕуһуолунан. Давид псалома.

2Айыы Таҥара, иһит мин үөгүлүүр саҥабын,
болҕой Эйиэхэ үҥэрбин.
3Санньыар санааттан сүрэҕим айманан,
сир уһугуттан Эйигин ыҥырабын.

Оо, сирдээн таһаар дуу миигин үөһэ
урут кыайан дабайбатах туруук хайабар;
4Эн буолаҕын эбээт мин суон дурдам,
өстөөхтөн быыһанар халыҥ хаххам[+].

5Эн Дьиэҕэр мин үйэлэр тухары олоруум,
Эн кынатыҥ хаххатыгар хорҕойуум[+].
Села
6Айыы Таҥара, мин мэктиэ тылбын Эн иһиттиҥ,
Эн ааккыттан толлор дьон нэһилиэстибэтин миэхэ биэрдиҥ.

7Ыраахтааҕы үйэтин уһат;
кини олоҕо көлүөнэттэн көлүөнэҕэ салҕаныахтын[+].
8Үйэлэр тухары кини Таҥара иннигэр сырыттын;
Эн бигэ тапталыҥ уонна кырдьыгыҥ
кинини араҥаччылыахтыннар.

9Күн аайы мэктиэ тылбын толорон,
мин үйэм тухары Эн ааккар ыллыам[+].

### 61


1Хуор салайааччытыгар Идифуҥҥа. Давид псалома[+].

2Таҥараттан эрэ дууһам уоскулаҥы булар,
Кини миигин быыһаан ылар.
3Кини эрэ – мин туруук таас хайам, Быыһааччым ,
халыҥ хаххам, суон дурдам; мин аны тулхадыйыам суоҕа[+].

4Хаһааҥҥа диэри эһиги киһиэхэ саба түһэҕит,
иҥнэйбит эркиннии, үрэллибит бүтэйдии,
кинини сууллара сатыыгыт?
5Турар үрдэлиттэн түһэрэргэ санаммыттар;
албыны-көлдьүнү кинилэр таптыыллар,
тастарыгар – алгыыллар, истэригэр – кырыыллар[+].
Села

6Таҥараттан эрэ дууһам уоскулаҥы булар,
Кини миэхэ эрэл кыымын саҕар.
7Кини эрэ – мин туруук таас хайам, Быыһааччым,
халыҥ хаххам, суон дурдам; мин тулхадыйыам суоҕа.
8Таҥара миигин быыһаан ылар, үрдүк чиэскэ тиксэрэр;
Таҥара – мин бигэ таас хайам, мин халыҥ хаххам.

9Бар дьонум! Хайдахтаах да кэмҥэ Киниэхэ эһиги эрэниҥ;
сүрэххит иһирэх тылын Киниэхэ иһитиннэриҥ:
Таҥара – биһиги харысхаллаах хаххабыт.
Села

10Киһи диэн сүпсүк эрэ,
кыралыын улуулуун бары туһата суохтар;
хайаларын да ыйааһыҥҥа уур –
бары салгыннааҕар чэпчэкилэр[+].
11Талыыргытыгар эһиги эрэнимэҥ,
халыыргытынан хайҕанымаҥ;
баайгыт-дуолгут хаҥаатаҕына,
онно сүрэххитин сүүйтэримэҥ[+].

12Биирдэ Таҥара эппитэ,
мин ону иккитэ истибитим:
күүс Таҥараҕа баар,[+]
13бигэ таптал эмиэ Эйиэхэ баар диэн, Айыы Тойон;
Эн хас биирдии киһиэхэ
тугу оҥорбутунан көрөн биэрэҕин[+].

### 62


1Давид псалома. Иудея кураайы дуолугар сылдьан.

2Айыы Таҥара, Эн буолаҕын мин Таҥарам;
Эйигин мин көрдүүбүн сарсыарда эрдэттэн,
Эйиэхэ дууһам утаппыттыы дьулуһар;
бу иччитэх, куура хаппыт, уута суох сиргэ сылдьан,
сүрэҕим-быарым Эйиэхэ курдаттыы тардыһар;[+]
3Эн сүдү күүскүн, кэрэмэн килбиэҥҥин көрөөрү,
мин тиийэн кэлиэм этэ Эн сибэтиэй Дьиэҕэр!
4Бүтүн олохтооҕор күндү Эн бигэ тапталыҥ,
Эйиэхэ мин этиэм уруй-айхал тылларын[+].
5Олоҕум устатын тухары Эйигин мин алгыам;
Эн ааккын ааттаан, икки илиибин өрө көтөҕүөм[+].

6-7Утуйаары сытан Эйигин өйдөөн кэллэхпинэ,
уһун түүнү быһа Эйигин санаатахпына,
дууһам, сыаттан, елей[†] арыыттан топпуттуу, дуоһуйар,
оччоҕо дьол-үөрүү тылынан мин Эйиэхэ айхал этэбин[+].

8Эн миэхэ көмөлөһөргүттэн үөрэммин,
мин Эн кынатыҥ хаххатыгар ырыа ыллыыбын[+].
9Дууһам Эйиэхэ ыга сыһынна,
Эн күүстээх илииҥ миигин өйөөтө.

10Оттон мин тыыммар туруммуттар
сир түгэҕэр түһүөхтэрэ,
11сытыы кылыһынан кыдыллан,
саһыл аһылыга буолуохтара.
12Ыраахтааҕы Таҥараттан үөрүөҕэ-көтүөҕэ;
албын тыллаахтар хам бараннар,
Таҥаранан андаҕайааччы барыта өрөгөйдүөҕэ[+].

### 63


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

2Айыы Таҥара, иһит мин муҥатыйар саҥабын,
суостаах өстөөхтөн өрүһүй дууһабын[+].
3Саһыар оҕуруктаахтар куомуннарыттан,
хара дьайдаахтар өрө турууларыттан,
4тылларын кылыстыы сытыыланааччылартан,
сүлүһүннээх тыл оҕунан кыҥааччылартан[+].
5Буруйа суох киһини ытаары тоһуурга сыталлар,
туохтан да куттаммакка соһуччу ыталлар[+].
6Хара дьайдаахтык быһыыланарга бигэтик туруммуттар;
биллибэтинэн угаайы оҥорордуу киксэллэр,
«Ким биһигини көрүөҕэй?» – дэһэллэр[+].
7Уодаһыннаах суолга куомуннаһаллар,
«Барытын бэркэ аттардыбыт, бэлэм буолла», – диэн үөрэллэр.
Оо, киһи сүрэҕэ, өйө-санаата хараҥа даҕаны!

8Ол эрээри Таҥара кинилэри оҕунан ытыаҕа,
оччоҕо эмискэ бааһырыахтара[+].
9Тылларын иһин кинилэри сууһартыаҕа;
көрбүт эрэ барыта, дьулайан, баһын быһа илгистиэҕэ[+].
10Оччоҕо ким барыта саллыаҕа;
бары Таҥара дьайыытын кэпсиэхтэрэ,
Кини тугу оҥорбутун анаарыахтара.

11Оттон көнө киһи Айыы Тойонтон үөрүөҕэ,
Кинини дурда-хахха туттуоҕа;
көнө сүрэхтээх эрэ барыта өрөгөйө үрдүөҕэ[+].

### 64


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома. Ырыа.

2Айхал ырыа Эйиэхэ ылланыахтаах,
Айыы Таҥара, Сион[†] хайатын үрдүгэр;
Эйиэхэ бэриллибит андаҕар туолуохтаах[+].
3Оо, киһи үҥэрин-көрдөһөрүн Истээччи!
Ким барыта Эйиэхэ кэлиэҕэ[+].
4Аньыылаах-харалаах дьайыыларбыт
ыар сүгэһэрдии биһиэхэ ыйаннахтарына,
Эн буруйбутун бырастыы гынаҕын.
5Эн, тиэргэҥҥэр олордоору талан ылан,
Бэйэҕэр чугаһаппыт дьонуҥ дьоллоохтор.
Эн Дьиэҥ, сибэтиэй Храмыҥ, илгэтэ
биһигини дуоһутуоҕа[+].

6Айыы Таҥара Быыһааччыбыт , Эн кырдьыктаах буолаҥҥын,
сөҕүмэр дьайыыларынан биһиэхэ хардараҕын;
Эн сир бары уһуктарын,
ыраах муоралар эрэллэрэ буолаҕын[+].
7Эн модун кыаххынан хайалары туруорбуккун,
күүһүнэн-уоҕунан таһымныы туолбуккун.
8Муоралар ньиргиэрдэрин, барылас баалларын,
норуоттар аймалҕаннарын Эн намыратаҕын[+].
9Эн дьикти бэлиэлэри көрдөрөҥҥүн,
сир уһугар тиийэ дьулайаллар;
илинтэн арҕааҥҥа диэри сөхтөрөҥҥүн,
бэркиһээн саҥа аллайаллар.

10Сири көрөн-истэн, Эн кини утаҕын ханнараҕын,
өҥсүтэн биэрэҕин, балысханнык байытаҕын.
Таҥара өрүһэ толору уулаах.
Эн дьоҥҥо бурдугу биэрээри,
сирдэрин бэлэмниигин:[+]
11сухатын суолун уунан угуттуугун,
оллурун-боллурун дэхсилиигин,
самыыры түһэрэн сымнатаҕын,
бурдугун үүнүүтүн алгыыгын.
12Уйгу-быйаҥынан дьылы маанылыыгын;
Эн айаннаабыт суолгуттан арыы-сыа аллар.
13Кураайы мэччирэҥнэр чээл күөх кырыстаналлар,
кэрискэ томтордор үөрүүнэн туолаллар.
14Хонууга барааннар мэччийэллэр,
хочолор бурдугунан симэнэллэр.
Туох барыта үөрэн, саҥа аллайар,
туох барыта бииргэ ыллыыр-туойар.

### 65


1Хуор салайааччытыгар. Ырыа. Псалом.

Таҥараны айхаллаа, сир үрдэ бүттүүнэ;[+]
2Кини аата улуутун хоһуйан, эһиги ыллааҥ;
уруй-айхал тылларын Киниэхэ анааҥ.
3Этиҥ Таҥараҕа: «Дьулааннар даҕаны Эн дьайыыларыҥ!
Эн сүҥкэн күүстээҕиҥ иһин, өстөөхтөрүҥ Эйиэхэ бэринэллэр[+].
4Сир бүттүүнэ Эйиэхэ сүгүрүйүөҕэ;
Эйигин ырыанан айхаллыахтара,
Эн ааккар ыллыахтара!»[+]
Села

5Кэлиҥ, көрүҥ Таҥара тугу гыммытын,
Кини дьон аймахха оҥорбут дьулаан дьайыыларын:[+]
6Кини муораны кураанах сиргэ кубулуппута;
өбүгэлэрбит өрүһү эмиэ оломнообуттара.
Онно биһиги Киниттэн үөрэрбит-көтөрбүт[+].
7Модун кыаҕынан Кини үйэлэр тухары салайар;
Кини норуоттары хараҕын далыгар илдьэ сылдьар,
онон өрө турааччылар улаханнык санамматыннар.
Села

8Алҕааҥ, норуоттар, биһиги Таҥарабытын,
Киниэхэ анааҥ эһиги айхал тылларын!
9Кини биһигини тыыннаах хаалларда,
биһиги атахпытын халбаҥнаттарбата.
10Эн биһигини тургутан көрбүтүҥ, Айыы Таҥара,
уулаах үрүҥ көмүһү курдук, уһааран көрбүтүҥ[+].
11Эн биһигини илимҥэ иҥиннэрбитиҥ,
ыар сүгэһэри биһиэхэ сүктэрбитиҥ;
12төбөбүтүгэр көлүөһэлээх аттаахтары көрүлэппитиҥ;
ууга-уокка да түһэртээн ылбытыҥ,
ол да буоллар, биһигини көҥүлгэ таһаарбытыҥ.

13-14Уматар бэримньибин илдьэ, Эн Дьиэҕэр киирэммин,
Эйиэхэ эппит мэктиэ тылбын –
эриирдээх кэммэр эрэннэрбиппин толоруом[+].
15Эмис сүөһүнү уматан, Эйиэхэ бэлэхтиэм,
барааны сиэртибэ биэрэн, буруотун унаардыам;
оҕустары, козеллары сиэртибэлиэм.
Села

16Кэлиҥ, истиҥ эһиги, Таҥараттан куттанааччылар бары,
Кини миэхэ тугу оҥорбутун мин сэһэргиэм[+].
17Мин, көмө көрдөһөн, Кинини ыҥырбытым,
уруй-айхал тылларын Киниэхэ эппитим.
18Аньыыны сүрэхпэр биһиктии сылдьыбытым буоллар,
Айыы Тойон миигин истиэ суоҕа этэ[+].
19Ол эрэн Таҥара миигин иһиттэ,
мин көрдөһөр саҥабын сэҥээрдэ.

20Алгыс буоллун – мин үҥэрбиттэн киэр хайыспатах,
миигин бигэ тапталыттан матарбатах Айыы Таҥараҕа.

### 66


1Хуор салайааччытыгар. Устурууналаах инструмент доҕуһуолунан. Псалом. Ырыа.

2-3Айыы Таҥара, сиргэ Эн суолгун билэллэрин,
бары норуоттар Эн быыһыыргын көрөллөрүн туһугар,
Эн бигэ тапталыҥ, Эн алгыһыҥ биһигини арыаллыахтын,
Эн сирэйиҥ сырдыга биһиэхэ сыдьаайыахтын[+][+].
Села

4Айхал эттиннэр Эйиэхэ норуоттар, Айыы Таҥара;
айхал эттиннэр Эйиэхэ бары норуоттар.

5Омуктар, үөрэ-көтө, өрөгөй ырыатын ыллаатыннар:
Эн норуоттары көнөтүк дьүүллүүгүн,
сир омуктарын салайаҕын[+].
Села
6Айхал эттиннэр Эйиэхэ норуоттар, Айыы Таҥара,
Айхал эттиннэр Эйиэхэ бары норуоттар.

7Сир уйгу-быйаҥын биэрдэ,
Таҥара, Айыы Таҥарабыт, биһигини алҕаата[+].
8Таҥара алгыһа биһиэхэ тосхойо туруохтун;
сир уһуга барыта Киниттэн сүгүрүйэ толлуохтун.

### 67


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома. Ырыа.

2Туран кэлиэхтин Таҥара, үрүө-тараа бардыннар Кини өстөөхтөрө;
киэр куоттуннар Киниттэн бары Кинини абааһы көрөөччүлэр.
3Буруо симэлийэринии, Эн кинилэри симэлит;
буоска уот суоһуттан уулларыныы,
хара дьайдаахтар Таҥара суоһуттан өллүннэр[+].
4Оттон кырдьыксыттар үөрдүннэр;
кинилэр өрөгөйдөрө Таҥара иннигэр үрдээтин,
үөрэллэрэ-көтөллөрө үксээтин[+].

5Ыллааҥ Таҥараҕа, ыллааҥ Кини аатыгар;
ырыанан айхаллааҥ былытынан Айаннааччыны –
Кини аата Айыы Тойон диэн – үөрүҥ Кини иннигэр.

6Тулаайахтар аҕалара, огдооболор судьуйалара –
Таҥара Бэйэтин сибэтиэй Дьиэтигэр баар.
7Таҥара аҥаардастары ыал оҥорор,
хаайыылаахтары байылыат олоххо таһаарар[*];
оттон бас бэриммэттэр кураайы дуолга хаалаллар[+].

8Айыы Таҥара, Эн норуотуҥ иннигэр түһэн барбыккар,
кураайы дуолу уҥуордаабыккар,[+]
Села
9сир титирэстээбитэ, халлаан ууллан тохтубута –
Таҥара, Синай Таҥаратын, иннигэр,
Таҥара, Израиль Таҥаратын, иннигэр[+].
10Айыы Таҥара, Эн дэлэй ардаҕы түһэрэриҥ
уоҕа тахсыбыт сиргэр,
Эн Бэйэҥ кинини тилиннэрэриҥ.
11Онно Эн норуотуҥ олохсуйбута;
оо, Таҥара, Эн үтүө санааҕыттан
дьадаҥылар кыһалҕаларын толуйбутуҥ.

12Айыы Тойон илдьит ыыппыта,
ону, кыайыы сураҕын, элбэх дьахтар иһитиннэрбитэ:
13-14«Ыраахтааҕылар сэриилэрин кытта куоттулар, куоттулар!»
Төһө да сүөһүлэрин далыттан ырааппаталлар,
дьахталлар дьиэ-дьиэ аайы сэрии булдун –
үрүҥ көмүһүнэн бүрүллүбүт кынаттаах,
солотуулаах куорсуннаах холууптары үллэстэллэр[+].
15Күүстээхтэн Күүстээх онно ыраахтааҕылары үрэйбитигэр,
Селмон хайата, хаар түспүтүнүү, кылбайбыта.

16Таҥара хайата, Васан хайата,
элбэх өргөстөөх Васан хайата!
17Тоҕо эһиги ордугургуу көрөҕүт, элбэх өргөстөөх хайалар,
Таҥара олохсуйуон баҕарар хайатын,
Айыы Тойон үйэлэр тухары олорор хайатын[+]?

18Таҥара колесницата үтүмэн үгүс,
сүүһүнэн тыһыынча; олор ортолоругар
Айыы Тойон Синайга сибэтиэй Дьиэтигэр баар.
19Эн үөһэ тахсаргар,
билиэн ылбыттаргын батыһыннаран барбытыҥ;
итиэннэ, Айыы Тойон Таҥара онно олорорун туһугар,
дьонтон, утарыласпыттартан кытта, бэлэх-туһах ылбытыҥ[+].

20Алгыс буоллун Айыы Тойоҥҥо!
Кини күнтэн күн биһиги сүгэһэрбитин сүгэр;
Айыы Таҥара – биһиги Быыһааччыбыт [+].
Села
21Биһиги Таҥарабыт – быыһабыллаах Таҥара;
Таҥара[*] Айыы Тойон, өлүү айаҕыттан өрүһүйэр былаастаах.

22Ол эрэн Таҥара тобулу охсуоҕа өстөөхтөрүн оройдорун,
аньыыга-хараҕа ылларбыттар арбаҕар бастарын[+].
23Айыы Тойон эппитэ:
«Мин кинилэри Васантан төттөрү аҕалыам,
муора түгэҕиттэн таһаарыам,
24оччоҕо эн кинилэр хааннарын кэһиэҕиҥ,
ыттарыҥ эмиэ бэйэлэрин өлүүлэригэр тиксиэхтэрэ»[+].

25Айыы Таҥара, ким барыта көрөр Эйигин –
Эн, мин Таҥарам, Ыраахтааҕым,
сибэтиэй Дьиэҕэр киирэр өрөгөйдөөх хаамыыгын.
26Инники ырыаһыттар иһэллэр,
кинилэр кэннилэриттэн – музыканнар,
ортолоругар тимпаннаах кыргыттар бааллар.
27«Улуу түмсүүгэ алҕааҥ Таҥараны, Айыы Тойону,
Израиль тымыр-сыдьааннара!»
28Бастакынан Вениамин, саамай балыстара, иһэр,
онтон Иуда[†] кинээстэрэ бөлөхтөһөн иһэллэр;
Завулон кинээстэрэ, Неффалим кинээстэрэ эмиэ бааллар.

29Таҥараҥ эйигин күүстээх буолар аналлаабыта.
Биһиэхэ урут көрдөрөрүҥ курдук, Айыы Таҥара,
билигин эмиэ күүскүн көрдөр[+].
30Иерусалимҥа баар Храмыҥ туһугар,
ыраахтааҕылар Эйиэхэ бэлэхтэрин аҕалыахтара.
31Сыһыт тростникка бүгэн сытар дьиикэй кыыллары,
ньирэй норуоттар ортолоругар баар оҕус үөрүн;
илдьи тэбис түһээн хомуйуохтарын баҕарааччылары,
уҥа-хаҥас ыһаттаа сэриинэн суудайар норуоттары[+].
32Оччоҕо Египеттэн илдьиттэр кэлиэхтэрэ,
Эфиопия Таҥараҕа икки илиитин уунуоҕа.

33Сир саарыстыбалара, ыллааҥ Таҥараҕа,
ырыанан айхаллааҥ Айыы Тойону,[+]
Села
34халлааннар устун, былыргы халлааннар устун айаннааччыны.
Истиҥ, Кини куолаһа, Кини күүстээх куолаһа ньиргийэр![+]
35Айхаллааҥ Таҥара албан аатын.
Кини Израиль үрдүнэн улуу былаастаах,
Кини халлааннар үрдүлэринэн модун кыахтаах.
36Дьулаан да буоллаҕа Таҥара Бэйэтин сибэтиэй Дьиэтигэр!
Кини, Израиль Таҥарата, норуотун бөҕөргөтөр,
киниэхэ күүс-уох киллэрэр.

Алгыс буоллун Таҥараҕа[+].

### 68


1Хуор салайааччытыгар. «Сардааналар» матыыптарынан. Давид псалома[+].

2Быыһаа миигин, Айыы Таҥара,
уу моонньубунан буолла[+].
3Дириҥ кутаҕа түһэммин,
тирэхпин сүтэрдим;
чөҥөрө чүөмпэҕэ киирэммин,
буруукка эрийтэрдим[+].
4Үөгүлүүрбүттэн сэниэм эһиннэ,
куолайым куура хатта;
хараҕым сылайыар диэри
мин Таҥарабын кэтэстим[+].

5Буруйа суоҕум үрдүнэн абааһы көрөөччү
баттахпынааҕар элбээтэ,
миигин өлөрүөх-өһөрүөх үксээтэ;
өстөөхтөрүм туох да төрүөтэ суох үөҕэллэр,
былдьаабатахпын кытта биэрэргэ күһэйэллэр[+].
6Айыы Таҥара, Эн билэҕин мин өйө суох быһыыбын,
мин буруйбун-аньыыбын Эн курдат көрөҕүн.

7Эйиэхэ эрэнээччилэртэн ким да мин туспуттан сааппатын,
Айыы Тойон, Аанньал сэриитин Таҥарата;
Эйигин көрдөөччүлэртэн ким да мин туспуттан кытарбатын,
Израиль Айыы Таҥарата;
8Эн тускар мин кириэтэнэ сылдьабын,
сааты-сууту тулуйабын.
9Туора киһи буоллум бырааттарбар,
тастыҥ киһи буоллум ийэм уолаттарыгар.

10Эн Дьиэҕэр тапталым миигин уоттуу сиэтэ,
Эйигин үөҕээччилэр үөҕүүлэрэ миэхэ түстэ[+].
11Астан туттунан дууһабын сыһытаммын,
мин кинилэртэн хоруотанар буоллум.
12Кутурҕан таҥаһын таҥнаммын,
мин кинилэргэ өс домоҕо буоллум.
13Куорат ааныгар олорооччулар миигин ырыталлар,
арыгыһыттар миигин ырыанан ыыстыыллар.

14Оттон мин Эйиэхэ үҥэбин, Айыы Тойон;
тоҕоостоох кэмҥэ, Айыы Таҥара,
улуу амарах санааҕыттан миигин иһит;
эрэллээх көмөҕүнэн
15миигин быыһаан ыл
кута куртаҕар түһэртэн;
өрүһүй өстөөхтөрбүттэн, бу чөҥөрүйэр чүөмпэттэн[+].
16Бурулҕаҥҥа миигин эрийтэримэ;
дьөлөркөй чүөмпэ миигин ыйыстыбатын,
иин айаҕа үрдүбэр сабыллыбатын.

17Амарах тапталлаах Айыы Тойон, миэхэ хардар,
улуу аһыныгас санааҕыттан миэхэ хайыс[+].
18Киэр эргиллимэ кулуккуттан,
тиэтэй миигин истэргэ – мин иэдээҥҥэ түбэстим.
19Чугаһаа мин дууһабар, миигин быыһаан ыл;
өстөөхтөрбүттэн өрүһүй.

20Эн билэҕин миигин хайдах үөҕэллэрин,
мин сааппын-сууппун, кыбыстыыбын;
өстөөхтөрбүн Эн барыларын көрөҕүн.
21Үөҕүүлэрэ сүрэхпин хайытта,
бүтүн бэйэбин алларытта;
аһыныы күүппүтүм да, ким да аһыммата,
өйөбүл көрдөөбүтүм да, ким да өйөөбөтө.
22Аһылык оннугар миэхэ дьааты кутан биэрдилэр,
утаппыппар, уксууһу иһэртилэр[+].

23Олорор остуоллара бэйэлэригэр оҕуур буолуохтун,
уоскулаҥнаах олохторо угаайыга кубулуйуохтун;[+]
24көрөр харахтара көрбөт буола түүппэҕирдин,
хаамар атахтара хаампат буола мөлтөөтүн[+].
25Абаҕын-сатаҕын Эн кинилэргэ тоҕо сүөкээ,
уоҕуҥ-кылыныҥ уотунан Эн кинилэри күөйтэлээ.
26Олорор түөлбэлэрэ иччитэхсийдин,
отууларыгар имириир тыыннаах орпотун[+].
27Эн самнарбыт дьоҥҥун кинилэр эккирэтэллэр,
Эн бааһырпыт дьонуҥ эрэйин элбэтэн биэрэллэр.
28Буруйдарыгар буруйда эбэн ис;
Эн бырастыы гынаргын билбэтиннэр.
29Кинилэр ааттара Олох Кинигэтиттэн сотулуннун,
кырдьыксыттары кытары онно бииргэ суруллубатын[+].
30Оттон мин, баттанан-үктэнэн, эрэйи көрө сылдьабын;
Эн көмөҥ, Айыы Таҥара, миигин араҥаччылыахтын[+].

31Таҥара аатын мин ырыабынан айхаллыам,
уруй-айхал тылынан Кинини уруйдуом;
32ол Айыы Тойоҥҥо бэримньи оҕустааҕар,
муостаах-туйахтаах кунаннааҕар ордук сөбүлэтиэҕэ[+].
33Эрэйгэ-муҥҥа түбэспиттэр ону үөрэ көрүөхтэрэ;
эрдийдин эһиги сүрэххит, Таҥараны көрдөөччүлэр.
34Айыы Тойон кыһалҕалаахтары истэр,
хаайыыга бохсуллубут дьонун умнубат.

35Айхаллаатыннар Кинини халлааннар уонна сир,
байҕал уонна онно баар хамсыыр харамай барыта[+].
36Таҥара Сиону[†] быыһаан ылыаҕа,
Иуда[†] куораттарын чөлүгэр түһэриэҕэ;
оччоҕо онно Кини норуота барытын бас билэн олоруоҕа;[+]
37Кини кулуттарын оҕолоро ону нэһилиэстибэҕэ ылыахтара,
онно Кини аатын таптыыр дьон олохсуйуохтара[+].

### 69


1[•]Хуор салайааччытыгар. Давид псалома. Санатыы[+].

2Тиэтэй, Айыы Таҥара, миигин өрүһүйэргэ.
Тиэтэй, Айыы Тойон, миэхэ көмөҕө кэлэргэ.
3Саакка-суукка киирэн, сирэйдэрэ кытардын
мин тыыммар турунааччылар.
Сир-буор сирэйдэнэн, чугуйан бардыннар
миэхэ куһаҕаны баҕарааччылар[+].
4Саатан, кэннилэринэн түстүннэр:
«Кэһэй! Кэһэй!» – диэн сэтэрээччилэр[+].

5Оттон Эйигин көрдөөччү барыта үөрдүн-көттүн,
Эйигиттэн кини үрдүк өрөгөйү буллун;
Эйиэхэ быыһатыан баҕарааччы өрүүтүн:
«Биһиги Таҥарабыт улуу!» – диир буоллун.
6Оттон мин дьадаҥыбын, кыһалҕалаахпын;
Айыы Таҥара, тиэтэй миэхэ кэлэргэ!
Эн миэхэ көмөлөһөрүҥ, мин Өрүһүйээччим;
оо, Айыы Тойон, бытаарыма![+]

### 70

1[•]Эйиэхэ, Айыы Тойон, мин эрэнэбин,
хаһан да мин кыбыстыыга кииримиим.
2Кырдьыктаах Бэйэҥ миигин өрүһүй, босхолоо,
көрдөһөрбүн истэн, быыһаан ыл.
3Куруук кэлэн хорҕойорум курдук,
туруук таас хайам буолан хаххалаа;
миигин быыһатан ылардыы Эн дьаһай,
мин туруук хайам, мин кириэппэһим Эн бааргын эбээт[+].

4Айыы Таҥарам, өрүһүй хара дьайдаах илиититтэн,
суута-сокуона[†] суохтартан, күөмчүлээччиттэн[+].
5Эн буолаҕын, Айыы Тойон, мин эрэлим,
Эйиэхэ эрэнэбин, Айыы Тойон, эдэр сааспыттан.
6Эн этиҥ мин төрүөхпүттэн бигэ тирэҕим;
ийэм иһиттэн миигин Эн таһаарбытыҥ.
Эйиэхэ мин өрүүтүн уруй-айхал этэбин[+].

7Төһө да миигин үгүстэр дьиибэргии көрдөллөр,
Эн буолаҕын мин халыҥ хаххам, суон дурдам.
8Уруй-айхал тыла уоспуттан кутуллан,
уһун күн устата мин Эйиэхэ махтана сылдьабын[+].
9Кырдьан-бохтон да олордохпуна, миигин киэр анньымаар,
күүһүм-күдэҕим сөллүүтэ хаалларар буолумаар.
10Өстөөхтөрүм миигин киртитэллэр,
өлөрөргө сананааччылар киксэллэр:[+]
11«Таҥара кинини хаалларда,
тутан ылардыы сойуолааҥ,
ким да кинини өрүһүйбэт», – дэһэллэр[+].

12Айыы Таҥара, Эн миигиттэн тэйимэ;
Айыы Таҥарам, миэхэ көмөҕө тиэтэй!
13Саакка киирэн өллүннэр миигин буруйдааччылар;
сурахтара суулуннун, ааттара алдьаннын
миэхэ куһаҕаны оҥоруохтарын баҕарааччылар[+].
14Оттон мин өрүүтүн Эйиэхэ эрэниэм,
Эйигин айхаллыырбын күүһүрдэн эрэ иһиэм.
15Эн кырдьыктааххын мин иһитиннэриэм;
ахсаанын ааҕан сиппэтэрбин даҕаны,
абыраллаах дьайыыларгын күн аайы сэһэргиэм[+].
16Кэлэммин, Айыы Тойон Таҥара сүдү күүһүн айхаллыам,
Эн кырдьыктаах быһыыгы н, Эйиэнин эрэ, мин ахтыам.

17Айыы Таҥара, Эн миигин эдэр эрдэхпиттэн үөрэтэриҥ,
мин билиҥҥэ диэри Эн сөҕүмэр дьайыыларгын кэпсиибин.
18Онон төһө да кырдьыбытым, аһым аастыйбытын иһин,
Айыы Таҥара, кэнчээри ыччакка, бары кэнэҕэс кэлээччигэ
Эн күүскүн-кыаххын иһитиннэриэхпэр диэри
миигин хаалларар буолумаар.

19Эн кырдьыгыҥ, Айыы Таҥара, үрдүк халлааннарга тиийэр;
Эн сүдү дьайыылары оҥордуҥ.
Ким баарый Эйиэхэ холоонноох, Айыы Таҥара[+]?
20Иэнэ биллибэт иэдээни Эн миэхэ ыытарыҥ,
итиэннэ эмиэ тилиннэрэн,
сир түгэҕиттэн миигин таһаарарыҥ;
21Эн, миигин үрдүктүк тутаҥҥын,
дууһабар уоскулаҥы биэрэриҥ.

22Арфа тыаһын намылытан, мин Эйигин айхаллыам,
Эн кырдьыккын, Айыы Таҥарам;
лира тыаһын дьүрүһүтэн, Эйигин уруйдаан ыллыам,
оо, Израиль Сибэтиэйэ[+].
23Эйигин айхаллаатахпына, ырыам тыла
үөрүүбүттэн дөбөҥнүк тахсар;
Эйиэхэ өрүһүйтэрэн, дууһам өрөгөйдүүр.
24Миэхэ куһаҕаны оҥоро сатаабыттар
саакка киирбиттэрин, ааттара сууллубутун иһин,
мин күн аайы Эн кырдьыктааххын иһитиннэриэм.

### 71


1Соломон псалома.

Айыы Таҥара, ыраахтааҕыны үөрэт көнөтүк дьүүллүүргэ,
ыраахтааҕы уолун – кырдьыктаах буоларга[+].
2Кини Эн дьоҥҥун көнөтүк дьүүллүөхтүн,
Эн дьадаҥыларгын кырдьыгынан көрүөхтүн.
3Хайалар дьоҥҥо или-эйэни аҕаллыннар,
томтордор – кырдьыгы.
4Кини норуот дьадаҥыларын көмүскээтин,
кыһалҕалаахтары быыһаатын,
кыһарыйааччыны сыһыттын[+].
5Оччоҕо кинилэр көлүөнэттэн көлүөнэҕэ, Айыы Таҥара,
ый-күн баарын тухары Эйигиттэн толлуохтара[+].

6Ыраахтааҕы охсуллар ходуһаҕа түһэр самыырга,
сир үрдүн ньүөлсүтэр ардахха холоонноох буолуоҕа.
7Кини кэмигэр кырдьыксыт туругуруоҕа,
ый сырдатарын тухары ил-эйэ чэчирии туруоҕа[+].

8Кини саарыстыбата муораттан муораҕа тиийиэҕэ,
Евфрат өрүстэн сир уһугар диэри тэнийиэҕэ[+].
9Кураайы дуол олохтоохторо кини иннигэр сөһүргэстиэхтэрэ,
кини өстөөхтөрө сири-буору салыахтара.
10Фарсис уонна муора арыыларын ыраахтааҕылара
киниэхэ түһээн төлүөхтэрэ;
Аравия уонна Сава ыраахтааҕылара
бэлэхтэрин илдьэ кэлиэхтэрэ[+].
11Бары ыраахтааҕылар киниэхэ сүгүрүйүөхтэрэ,
бары норуоттар киниэхэ үлэлиэхтэрэ.

12Кини көмө көрдүүр кыһалҕалаахтары,
дьадаҥыны, хантан да көмө кэлбэт киһитин өрүһүйүөҕэ;[+]
13мөлтөҕү, баттаммыты-үктэммити аһыныаҕа,
кыһалҕалаахтар олохторун быыһыаҕа;
14хара батталтан, үтүргэнтэн дууһаларын толуйуоҕа;
кинилэр хааннара кини хараҕар улахаҥҥа туруоҕа[+].

15Туругурдун ыраахтааҕы!
Киниэхэ Аравия кыһыл көмүһүттэн биэриэхтэрэ;
кини туһугар өрүү үҥүөхтэрэ,
кинини күннэтэ алгыахтара.
16Бурдук, сиргэ өлгөмнүк үүнэн,
хайа үрдүгэр долгуйа хамсыаҕа,
үүнүүтэ Ливаҥҥа курдук, үрдүк буолуоҕа.
Куораттарын дьоно, төрөөн-үөскээн,
хонуу отунуу хойдуоҕа.
17Ыраахтааҕы аата-суола үйэлэргэ барыаҕа,
кини албан аата күн үйэтэ үйэлэниэҕэ.
Бары норуоттарга кини алгыһы аҕалыаҕа,
кинини ким барыта дьоллооҕунан ааттыаҕа[+].

18Алгыс буоллун Айыы Тойоҥҥо, Израиль Таҥаратыгар,
эҥин дьиктини оҥорор соҕотох сүдү кыахтаахха[+].
19Алгыс буоллун үйэлэр тухары Кини килбиэннээх аатыгар.
Кини кэрэмэн килбиэнэ сир үрдүн толоруохтун.
Аминь , аминь[+].

20Иессей уолун Давид[†] үҥүүтэ бүттэ.

### 72


III КИНИГЭТЭ


72–88 псаломнар


1Асаф псалома.

Чахчы даҕаны Таҥара үтүө сыһыаннаах Израильга,
ыраас сүрэхтээхтэргэ![+]
2Оттон мин бүдүрүйэн иһэн өрүһүннүм,
халтарыйан иһэн быыһанным:
3нэгэй дьон баай-талым олоҕун көрөммүн,
улуутумсуктары ордугургуу санаатым[+].

4Кинилэр өлүөхтэригэр да диэри эрэйи билбэттэр,
үскэл-ньүөл бэйэлээхтэр;
5дьон ыарахан үлэтигэр кинилэр суохтар,
атыттары кытта очурга охсуллубаттар.
6Ол иһин улахамсык санаа оҕуруоламмыттар,
баламат быһыы таҥастаммыттар.
7Аһара уойаннар, харахтара бүтэйбит,
мэник санаа сүрэхтэригэр көччүйбүт.
8Тугу барытын күлэллэр, кырыктаахтык тыллаһаллар,
улаханнык сананан, суоһурҕаналлар.
9Уостара халлааҥҥа тиийэ уһаабыт,
тыллара сири-дойдуну дархаһыйа кэрийбит.
10Ол иһин бэл Таҥара норуота кинилэри батыһар,
тугу куппуттарын толору сомсон иһэр.
11«Таҥара хайдах билиэҕэй,
Үрдүктэн Үрдүк билэр үһү дуо?» – дииллэр нэгэйдэр.
12Итинниктэр хара саҥнаахтар: бу үйэҕэ барҕараллар,
баайдарын-дуолларын хаҥаталлар.
13Ама халтайга мин ыраас сүрэхтэнэргэ таласпытым,
аньыыта-буруйа суох буоларга дьулуспутум,[+]
14халтайга хас күн аайы охсуллубутум,
хас сарсыарда аайы дьарыллыбытым буолуо дуо?

15Ол эрэн: «Кинилэр курдук тыллаһыам», – диэбитим буоллар,
Эн норуотуҥ иннигэр буруйдаах тахсыах эбиппин.
16Хайдах итини өйдүүбүн дии саныырым,
итини ыпсарары ыарырҕата көрөрүм.
17Дьэ онтон, Таҥара Дьиэтигэр киирэн тураммын,
мин өйдөөбүтүм кинилэр муҥур уһуктарын[+].
18Чахчы даҕаны Эн кинилэри халтараан суолга туруорбуккун,
түгэҕэ биллибэт далайга түһэртиир эбиккин[+].
19Хайдах курдук эмискэ имнэри эһиннилэр,
хайдах курдук уолуйан, суола суох сүттүлэр!
20Киһи уһуктан баран түүлүн умнарыныы,
Айыы Тойон, Эн тураат да, кинилэр мөссүөннэрин умнуоҕуҥ.

21Мин сүрэҕим умайар-оргуйар,
дууһам муунтуйар кэмигэр,
22тугу да өйдөөбөт ньүдьү-балай этим,
сүөһү кэриэтэ этим Эн иннигэр[+].
23Ол да буоллар, мин өрүү Эйигинниин бииргэбин –
Эн миигин уҥа илиибиттэн сиэтэҕин,
24сүбэлээн-амалаан сирдиигин;
кэнэҕэһин да Эн миигин кэрэмэн килбиэҥҥэ киллэриэҕиҥ.
25Ким миэхэ баарый халлааҥҥа Эйигиттэн ураты?
Эйигин кытта сылдьан, сиргэ даҕаны тугу да баҕарбаппын[+].
26Төһө да этим-хааным, сүрэҕим мөлтөөбүтүн иһин,
Таҥара миэхэ сүрэҕим бигэ кириэппэһинэн,
үйэлэр тухары мин аналбынан хаалыаҕа[+].

27Дьиҥ чахчы, Эйигиттэн ыраатааччылар өлөллөр;
Эйигиттэн тэйээччилэри Эн имири эһэҕин.
28Оттон миэхэ үчүгэй да буоллаҕа Таҥараҕа чугаһыырым!
Эн бары дьайыыгын иһитиннэрээри,
Айыы Тойон Таҥараҕа мин эрэнним[+].

### 73


1Асаф үөрэтиитэ.

Оо, Таҥара, тоҕо Эн биһигини букатын хааллардыҥ?
Тоҕо Бэйэҥ мэччирэҥиҥ барааннарыгар уордайдыҥ[+]?
2Өйдөөн кэл былыр талан ылбыт дьоҥҥун –
Бэйэҕэр норуот гынаары толуйбуккун.
Өйдөө олохсуйа сылдьыбыт Сион[†] хайаҕын[+].
3Кэлэн көр бу бүтэһиктээх урусхалы;
сибэтиэй Дьиэ иһигэр өстөөх тугу да ордорботох.

4Эн Дьиэҕэр өстөөхтөрүҥ үөгүлэһэллэр,
онно аны кинилэр былаахтара ыйанан тураллар.
5Кинилэр мас хатыһа үүммүт лабааларын
сүгэнэн кэрдээччилэри санаталлар.
6Быһан оҥоһуллубут ойууну-мандары барытын
сүгэнэн, өтүйэнэн үлтү сынньыбыттар.
7Эн сибэтиэй Дьиэҕин күл-көмөр оҥорбуттар,
Эн ааккар сүгүрүйэр сирбитин киртиппиттэр.
8«Букатыннаахтык кинилэри үрэйиэхпит», – дэммиттэр,
Таҥараҕа түмсэр сирбитин барытын умаппыттар[+].

9Ханнык да бэлиэ дьикти биһиэхэ көстүбэт буолбут;
аны пророктар суохтар,
хаһааҥҥа диэри маннык барарын хайабыт да билбэт[+].
10Хаһааҥҥа диэри, Айыы Таҥара, өстөөх биһигини үөҕэр?
Ама утарсааччы үйэ тухары холуннарыа дуо Эн ааккын?
11Тоҕо Эн илиигин кэннигэр кистии туттаҕын?
Оо, тоҕо уҥа илиигин хонноҕуҥ анныгар уктаҕын?

12Айыы Таҥара, аан маҥнайгыттан мин Ыраахтааҕым,
Эн сиргэ быыһабыллаахтык дьайаҕын[+].
13Эн сүдү күүскүнэн муораны икки аҥыы хайыппытыҥ,
ууга баар моҕойдор бастарын хампарыппытыҥ;[+]
14Левиафан[*] кыылы, бастарын хампы охсон баран,
этин кураайы дуол харамайдарыгар сиэтэ биэрбитиҥ.
15Эн дьүүктэлэри, үрэхтэри сүүрдүбүтүҥ,
күүстээх өрүстэри кумаҕынан көрдөрбүтүҥ[+].
16Күнүскү кэм – Эйиэнэ, түүн эмиэ – Эйиэнэ,
күнү да, ыйы да Эн туруорбутуҥ;[+]
17сир бары чэрчитин Эн быспытыҥ;
сайыны да, кыһыны да Эн айбытыҥ[+].

18Өйдөө, Айыы Тойон, өстөөх Эйигин үөҕэрин,
өйө суохтар Эн ааккын киртитэллэрин!
19Холуубуҥ дууһатын торҕон кыылларга туттарыма;
дьадаҥыларыҥ олохторун хаһан да умнума.

20Өйдөө Бэйэҥ кэс тылгын;
сир хараҥа муннуга барыта ороспуой ордуута буолла[+].
21Баттаммыты-үктэммити кыбыстыыга киллэртэримэ;
дьадаҥы-кыһалҕалаах Эн ааккар айхал этиэхтин.
22Туран, Айыы Таҥара, Бэйэҥ дьыалаҕын көмүскээ;
өйө суохтар күнү быһа Эйигин күлэллэрин Эн өйдөө.
23Умнума өстөөхтөрүҥ үөгүлэрин-хаһыыларын,
Эйигин утары өрө турааччылар намыраабат айдааннарын[+].

### 74


1Хуор салайааччытыгар. «Өлөрүмэ» матыыбынан. Асаф псалома. Ырыа[+].

2Айхаллыыбыт Эйигин, Айыы Таҥара,
айхаллыыбыт Эйигин; Эн аатыҥ биһиэхэ чугас.
Дьон Эн оҥорор дьикти дьайыыларгын иһитиннэрэр.

3«Мин Бэйэм болдьообут туһааннаах кэммэр
кырдьыгы тутуһан дьүүллүөҕүм.
4Сир уонна сир олохтоохторо бары тулхадыйар кэмнэригэр
Мин бигэтик тутабын сир төрдүн.
Села
5Киһиргэстэргэ этэбин: „Киһиргэнимэҥ“,
нэгэйдэргэ этэбин: „Үрдүктүк сананымаҥ,
6аһара үрдүктүк сананымаҥ,
хантаччы туттан саҥарымаҥ“».

7Киһини илинтэн да, арҕааттан да,
соҕурууттан[*] да үрдэтэр буолбатахтар,
8биир эрэ судьуйа баар – Айыы Таҥара:
Кини кими эрэ намтатар, кими эрэ үрдэтэр.
9Айыы Тойон иһит тутан турар,
онно арыгы булкааһа күүгэннирэ оргуйар;
Кини онтон кутаттаан биэрдэҕинэ,
сир үрдүн хара дьайдаахтара бука бары иһиэхтэрэ,
доруоһатын кытта ыган туран иһэргэ күһэллиэхтэрэ[+].
10Оттон мин үйэм тухары үөрүөм-көтүөм,
Иаков[†] Таҥаратыгар айхал ыллыам.

11Кини хара дьайдаахтар муостарын барытын булгурутуо,
оччоҕо кырдьыксыт күүһүрүө-уоҕуруо[+].

### 75


1Хуор салайааччытыгар. Устурууналаах инструмент доҕуһуолунан. Асаф псалома. Ырыа.

2Иудеяҕа Таҥараны билэллэр;
Кини аата Израильга – сүдү аат.
3Иерусалимҥа баар Кини олоҕо,
Сиоҥҥа Кини олорор[+].
4Онно тоһуталаабыта Кини кустук охтору,
хары куйаҕын, кылыһы, сэрии сэбин-сэбиргэлин[+].
Села

5Эн кэрэмэн килбиэннээххин,
мэҥэ хайалардааҕар сүҥкэҥҥин.
6Харса суох буойуннар халаабыт булумньуларын былдьаппыттар,
уһуктубат уһун ууларын кинилэр утуйбуттар:
аны бу эрэттэр илиилэрин да өндөппөттөр.
7Эн буойуоҥ эрэ кэрэх, Иаков[†] Таҥарата, –
аттар таалбыттар, колесницалар тохтообуттар[+].

8Оо, дьулааҥнын даҕаны Эн!
Ким Эн уордайар кэмҥэр иннигэр кэлэн туруоҕай[+]?
9-10Дьүүл буоларын Эн халлааннартан биллэрдиҥ;
сир бары баттаммыттарын быыһыырдыы,
Таҥара буруйдаахтары дьүүллүү турбутугар,
сир үрдэ дьулайан ах барда.
Села

11Бэл дьон уоҕа-кылына Эйиэхэ албан ааты эргитиэҕэ:
сэрииттэн ордубут өстөөх кытта
Эн дьоро күннэргин бэлиэтиэҕэ[*].
12Мэктиэ тылгытын биэриҥ Айыы Тойон Таҥараҕытыгар,
Киниэхэ эрэннэрбиккитин толоруҥ;
тулатыгар бааллар бука бары Киниэхэ, Дьулааҥҥа,
бэлэхтэрин аҕаллыннар[+].
13Кини киэмсик кинээстэри сыһыталыыр,
сир ыраахтааҕыларын салыннартыыр.

### 76


1Хуор салайааччытыгар Идифумҥа. Асаф псалома[+].

2Куолаһым муҥунан Айыы Таҥараны ыҥырабын;
Таҥара миигин иһиттин диэн,
куолаһым муҥунан Кинини ыҥырабын.
3Күчүмэҕэй күммэр Айыы Тойону көрдүүбүн;
түүнү быһа, түһэрбэккэ, икки илиибин Киниэхэ уунабын;
мин дууһам уоскулаҥы ылыммат[+].
4Таҥараны санаатым да, мин энэлийэн барабын,
толкуйга түстүм да, тыыным-быарым ыгыллар.
Села

5Эн миигин харахпын симнэрэ түспэккин;
аһара аймаһыйан, саҥарар да кыаҕым суох.
6Өрдөөҥҥү күннэри эргитэ саныыбын,
ааспыт сыллары ахтабын[+].
7Түүнүн ырыаларбын өйдөөн кэлэбин,
сүрэхпин кытта сэһэргэһэбин;
мин кутум-сүрүм барытын сыныйан көрөр:
8Ама Айыы Тойон, бүтэһиктээхтик аккаастанан,
аны биһиэхэ үтүөтүк сыһыаннаһыа суоҕа дуо?
9Ама Кини, бигэ таптала букатын уларыйан,
аны биһиэхэ эрэннэрбитин толоруо суоҕа дуо?
10Ама Айыы Таҥара аһынарын умнан,
аһара абаран, аны биһигини аһыныа суоҕа дуо?
Села
11Итиэннэ эппитим: «Мин аһыйарым-кутуйарым баар –
Үрдүктэн Үрдүк аны уҥа илиитин биһиэхэ утары ууммат».

12Айыы Тойон дьайыыларын мин ахта саныам;
Эн былыр көрдөрбүт дьиктилэргин өйдөөн кэлиэм[+].
13Эн тугу оҥорбуккун барытын иҥэн-тоҥон көрүөм,
Эн улуу дьайыыларгын мин анаарыам.
14Айыы Таҥара, Эн суолуҥ сибэтиэй.
Хайа таҥара биһиги Таҥарабыт курдук улуу буолуой![+]
15Эн эҥин дьиктини оҥорор Таҥараҕын;
норуоттарга Эн сүҥкэн күүскүн көрдөрбүтүҥ.
16Эн Бэйэҥ норуоккун, Иаковтаах[†] Иосиф[†] уолаттарын,
күүстээх илиигинэн өрүһүйбүтүҥ.
Села

17Улуу байҕаллар Эйигин көрөн, Айыы Таҥара,
улуу байҕаллар Эйигин көрөн, уолуйаллара;
түгэҕэ биллибэт далайдар өрө дьалкыйаллара[+].
18Былыттар ууларын тоҕо туталлара,
халлаантан этиҥ этэн ньириһитэрэ,
тула Эн охторуҥ күлүмнүү көтөллөрө[+].
19Эн сүллэр этиҥиҥ ньиргиэрэ
халлааны биир гына лүһүгүрүү эргийэрэ,
чаҕылҕаныҥ аан дойдуну сандаардара,
сир, титирэстээн ыла-ыла, өрө дьигиһийэрэ[+].
20Эн суолуҥ муоранан ааһара,
Эн ыллыгыҥ дириҥ уунан барара,
ким да Эн суолгун-иискин көрбөт этэ.
21Эн норуоккун, бараан үөрүн илдьэ иһэрдии,
Моисейдаах[†] Аарон[†] илиитинэн сирдиириҥ[+].

### 77


1Асаф үөрэтиитэ.

Бар дьонум, өйдөөн истиҥ мин үөрэтэрбин,
болҕойуҥ амалыйар аман өспүн.
2Өс домохторун мин эһиэхэ сэһэргиэм,
былыргы кистэлэҥнэри иһитиннэриэм[+].
3Биһиги тугу истибиппитин-билбиппитин,
аҕаларбыт биһиэхэ кэпсээбиттэрин[+]
4кистиэхпит суоҕа кинилэр удьуордарыттан;
кэлэр көлүөнэлэргэ иһитиннэриэхпит
Айыы Тойон килбиэннээх дьайыыларын,
Кини күүһүн-уоҕун, оҥорбут дьиктилэрин.

5Иаковка[†] анаан, Кини уураах таһаарбыта,
Израильга Сокуон[†] олохтообута,
уонна, оҕолоргутугар үөрэтиҥ диэн,
кэс тылын өбүгэлэрбитигэр эппитэ;
6ону барытын кэлэр көлүөнэлэр,
кэнэҕэс төрүөхтээх оҕолор билэннэр,
бэйэлэрин тустаах кэмнэригэр
кэнчээри ыччаттарыгар кэпсиэхтээхтэрэ[+].
7Оччоҕо кинилэр Айыы Таҥараҕа эрэниэхтээхтэрэ,
Таҥара дьайыыларын умнубакка,
Кини кэриэстэрин тутуһуохтаахтара;
8оччоҕо өсөһөн өрө турар адьынаттаах,
бигэтэ суох сүрэхтээх өбүгэлэрин –
Таҥараҕа бэриниитэ суох көлүөнэ курдук
аны хаһан да буолуо суохтаахтара[+].

9Ох саанан сэбилэммит Ефрем уолаттара
охсуһуу күнүгэр чугуйбуттара;
10Таҥара кэс тылын тутуспатахтара,
Сокуонун[†] толорортон аккаастаммыттара;
11Кини оҥорбут дьайыыларын,
көрдөрбүт дьиктилэрин умнубуттара[+].
12Оттон Таҥара кинилэр өбүгэлэрэ көрөллөрүгэр,
Египет сиригэр, Цоан толоонугар эҥин дьиктини оҥороро[+].
13Кини, муораны икки аҥыы хайытан, норуотун туораппыта,
ууну эркиннии өрө туруорбута[+].
14Күнүһүн былытынан кинилэри сирдиирэ,
түүнү быһа кинилэргэ уот сырдыгын түһэрэрэ;[+]
15кураайы дуолга тааһы хайа охсон,
улуу далайтан ууну кутардыы, утахтарын ханнарара;[+]
16очуос хайаттан ууну үрүйэлии сүүрдэрэ,
дохсун ууну өрүстүү күрүлэтэрэ.

17Оттон кинилэр син биир Кинини утары аньыыны оҥороллоро,
кураайы дуолга сылдьан, Үрдүктэн Үрдүккэ утарылаһаллара.
18Соруйан Таҥара тулуурун тургутан,
сөбүлүүр астарын-үөллэрин ирдииллэрэ[+].
19Таҥараны утары тыллаһан:
«Иччитэх дуолга Таҥара биһиэхэ ас бэлэмниэ дуо? – дииллэрэ. –
20Төһө да тааһы хайа охсубутугар,
уу суккуллубутун, үрүйэ сүүрдүбүтүн иһин,
килиэби Кини биһиэхэ кыайан биэриэ дуо,
норуотун этинэн хааччыйыа дуо?»

21Айыы Тойон, итини истэ абаран,
Иаковка[†] уора-кылына уоттуу оргуйбута,
Израильга кыыһырбыта сэтэрэн турбута –
22кинилэр Таҥараны итэҕэйбэттэрин,
Кини өрүһүлтэлээх күүһүгэр эрэммэттэрин иһин.
23Ол да үрдүнэн, үөһээҥҥи былыттары соруйан,
халлааннар ааннарын тэлэччи аспыта,[+]
24аһаатыннар диэн, мааннаны ардахтыы куппута –
халлаан бурдугун кинилэргэ биэрбитэ[+].
25Онон киһи Аанньал килиэбин сиэбитэ;
Таҥара кинилэргэ дэлэй аһы ыыппыта.
26Кини халлаантан илиҥҥи тыалы түһэрбитэ,
соҕурууҥҥу тыалы үүрэн аҕалбыта.
27Быылы ыһар кэриэтэ үөһэттэн эти ыспыта –
муора кумаҕын курдук элбэх көтөрү ыыппыта;[+]
28ол көтөрдөрү кинилэр тохтообут сирдэригэр –
отууларын тулатыгар түһэрбитэ.
29Онон тото-хана, дуоһуйа аһаабыттара –
Таҥара тугу баҕарбыттарын биэрбитэ.

30Ол эрээри, эккэ баҕалара хана илигинэ,
өссө да аһыы олордохторуна,
31Таҥара, кинилэргэ уордайан,
саамай күүстээхтэрин суох оҥорбута,
Израиль эдэр уолаттарын умса уурбута.

32Оттон кинилэр аньыыны оҥороллорун уураппатахтара,
Кини дьикти дьайыыларын итэҕэйбэтэхтэрэ.
33Ол иһин Таҥара кинилэр күннэрин сүпсүккэ сүтэрэр,
сылларын кутталга аһардар оҥорбута[+].
34Онтон, кинилэри өлөртөөн барбытыгар,
дьэ Кинини көрдүүр буолбуттара;
аньыыларын-буруйдарын кэмсинэн,
Таҥараны ис сүрэхтэриттэн көрдөөбүттэрэ.
35Таҥара кинилэргэ халыҥ хахха буоларын,
Үрдүктэн Үрдүк Таҥара кинилэри өрүһүйэн ыларын
онно эрэ өйдөөбүттэрэ.
36Ол да үрдүнэн Кинини кытта албыннык кэпсэтэллэрэ,
Киниэхэ сымыйаны этэллэрэ;
37бигэ санаата суох буоланнар,
Кини кэс тылын кэһэллэрэ.
38Оттон аһыныгас Таҥара буруйдарын бырастыы гынара,
кинилэри имири эспэт этэ;
кыыһырартан элбэх төгүл туттунара,
уорун-кылынын толору күөдьүппэт этэ[+].
39Кини өйдүүрэ кинилэр өлөр үйэлээхтэрин,
төннүбэттии, ил гынан ааһар сиккиэр кэриэтэлэрин[+].
40Хаста кинилэр кураайы дуолга сылдьан,
Киниэхэ утарыласпыттарай,
иччитэх сиргэ сылдьан, Кинини хомоппуттарай!
41Күнтэн күн Таҥараны тургуталлара,
Израиль Сибэтиэйин атаҕастыыллара.
42-43Кинилэр Таҥара сүдү күүһүн –
өстөөхтөн кинилэри өрүһүйбүт күнүгэр
Египеккэ сөҕүмэр бэлиэлэри көрдөрбүтүн,
Цоан толоонугар дьиктилэри оҥорбутун умнубуттара[+].
44Ол саҕана Кини, Египет дьоно иһэр уута суох буоллун диэн,
дойдуларын өрүһүн барытын хааҥҥа кубулуппута[+].
45Кинилэри, үөн-көйүүр былытын аҕалан, тэһитэ кэйдэрбитэ,
алдьатыылаах баҕалары ыытан үрэйтэрбитэ[+].
46Бурдуктарын үүнүүтүн түүлээх үөҥҥэ сиэппитэ,
үлэлэрин түмүгүн саранчаҕа биэрбитэ[+].
47Виноградтарын тобураҕынан эспитэ,
смоковницаларын хаһыҥҥа мэлиппитэ[+].
48Сүөһүлэрин толонунан тоҕута сыспыта,
үөрдэрин чаҕылҕанынан дапсыйбыта[+].
49Кыыһырбыт уоҕун-төлөнүн,
бары абатын-сататын, уорун-кылынын түһэрэн,
кинилэргэ аан алдьархайы –
өлөрөр-өһөрөр үтүмэн аанньалы ыыппыта[+].
50Онно Кини уордайартан туттуна барбатаҕа,
олохторун аны харыһыйбатаҕа –
өлүүлээх сутулу кинилэргэ туруорбута.
51Египет бары ыалларын бастакы уолаттарын,
Хам[*] отууларын бастыҥ күүһүн, өлөртөөбүтэ[+].
52Дьэ онтон маныыһыт курдук, норуотун илдьэ барбыта,
кураайы дуол устун бараан үөрүнүү сирдээбитэ[+].
53Куттала суох сиринэн илдьэ иһэр буолан,
кинилэр туохтан да кыраҕыйбат этилэр;
өстөөхтөрүн муора уута саба халыйбыта[+].
54Кини норуотун сибэтиэй томторугар,
уҥа илиитинэн ылбыт хайатыгар, аҕалбыта[+].
55Омуктары кинилэртэн үүртэлээн баран,
олор отууларыгар Израиль аҕа уустарын олохтообута;
барыларыгар өлбүгэ сир быһаттаан биэрбитэ[+].

56Ол да үрдүнэн Үрдүктэн Үрдүк Таҥараны тургуталлара,
уураахтарын тутуспакка, Киниэхэ утарылаһаллара.
57Өбүгэлэрин курдук, кинилэр эмиэ Таҥараттан тэйэн,
Киниэхэ бэриниитэ суох этилэр,
алдьаммыт ох саа курдук, эрэбилэ суохтара.
58Сымыйа таҥараларга үҥэр үрдэллэринэн
Айыы Таҥараны хомотоллоро,
эмэгэккэ сүгүрүйэн, Кинини күнүүлэтэллэрэ.
59Таҥара, барытын истэн, улаханнык уордайбыта:
Кини Израильтан букатын аккаастаммыта.
60Онон Силомҥа баар олоҕун,
дьон ортотугар олорбут Отуутун, быраҕан барбыта;
61ковчегын[†][*] билиэҥҥэ туттарбыта –
албан аатын өстөөх илиитигэр туран биэрбитэ.
62Норуотун кылыс уһугар туруортарбыта,
ол курдук Кини Бэйэтин дьонугар уордайбыта.
63Онон уолаттарын уот мэҥиэстибитэ,
кыргыттарыгар уруу ырыата ылламматаҕа;
64аҕабыыттара кылыстан охтубуттара,
огдооболоро кинилэри аһыйан ытыыр кыахтара суоҕа.
65Дьэ онуоха Айыы Тойон уутуттан уһуктардыы,
уохтаах арыгыттан өрө көтөҕүллүбүт бухатыырдыы,[+]
66кинилэр өстөөхтөрүн киэр үүртэлээбитэ,
аны көммөттөрүн курдук, сир сирэйдээбитэ.

67Кини Иосиф[†] удьуоруттан аны аккаастаммыта,
Ефрем аҕатын ууһун талбатаҕа,
68ол оннугар Иуда[†] аҕатын ууһун,
таптыыр Сионун[†] хайатын, талан ылбыта[+].
69Онно үрдүк халлааннар курдук сүдү,
үйэлэргэ олохтообут сирин курдук бигэ
сибэтиэй Дьиэни Бэйэтигэр тэриммитэ.
70Онтон кулутун Давиды[†] талан ылан,
бараанын далыттан аҕалтарбыта;
71эмньик барааннарын көрө сырыттаҕына ылларан,
Бэйэтин норуотун Иаковы, бас билэр Израилын,
көрөр-истэр маныыһыт оҥорбута.
72Давид,[†] ыраас сүрэҕиттэн кыһаллан,
сатабыллаах илиитинэн кинилэри салайара.

### 78


1Асаф псалома.

Айыы Таҥара, Эн сиргэр омуктар киирдилэр;
Эн сибэтиэй Храмҥын киртиттилэр,
Иерусалимы урусхал оҥордулар.
2Кулуттарыҥ өлүктэрин
халлаан көтөрдөрүгэр хааллардылар;
сибэтиэй дьоҥҥун
сир дьиикэй кыылларыгар бырахтылар.
3Кинилэр хааннарын Иерусалим тулатыгар
уу курдук тохтулар,
көмүөх-харайыах дьону ордорботулар.
4Биһиги ыаллыы норуоттарбыт күлүүлэригэр бардыбыт,
тула олорооччуларбыт ыстыыр ыастара буоллубут,
саакка-суукка киирдибит[+].

5Оо, хаһааҥҥа диэри, Айыы Тойон?
Ама үйэлэр тухары кыыһыра сылдьыаҥ дуо?
Хаһан Эн күнүүҥ күүдэпчилэнэн бүтэрий[+]?
6Кыһыыгын-абаҕын тоҕо сүөкээ Эйигин билбэт норуоттарга,
Эн ааккын ыҥырбат саарыстыбаларга[+].
7Иаковы[†] кинилэр сиэбиттэрэ,
сирин-уотун кинилэр иччитэхсиппиттэрэ[+].

8Аҕаларбыт аньыыларыгар буруйдаабакка,
биһигини амарахтык көрсөргө тиэтэй;
муҥур уһукка биһиги түстүбүт эбээт.
9Килбиэннээх аатыҥ туһугар биһиэхэ көмөлөс,
Айыы Таҥара Быыһааччыбыт .
Бэйэҥ аатыҥ туһугар биһигини өрүһүй,
аньыыбытын бырастыы гын[+].
10Тоҕо омуктар: «Таҥаралара ханнаный?» – диэхтээхтэрий?
Эн кулуттарыҥ хаанын иэстэһэргин
норуоттар биллиннэр, биһиги эмиэ ону көрүүбүт[+].

11Билиэн барбыттар энэлгэннэрэ Эйиэхэ тиийиэхтин;
сүдү күүскүнэн өрүһүй өлөргө анаммыттары[+].
12Сэттэ бүктээн ситис ыалларбытыттан үөҕүүлэрин иһин,
Эйигин, Айыы Тойон, үөхпүттэрин иһин[+].
13Оччоҕо биһиги, Эн норуотуҥ, Эн мэччирэҥиҥ бараанын үөрэ,
үйэлэр тухары Эйиэхэ махтаныахпыт,
көлүөнэттэн көлүөнэҕэ Эйигин айхаллыахпыт[+].

### 79


1Хуор салайааччытыгар. «Кэс Тыл сардаанатын» матыыбынан. Асаф псалома[+].

2Оо, иһит биһигини, Израиль Маныыһыта,
Иосиф[†] уолаттарын бараан үөрүнүү сирдээччи!
Херувимнар[†] үрдүлэринэн бүрүстүөлгэ олорооччу,
Эн Бэйэҥ сырдыккынан сыдьаай[+]
3Ефрем, Вениамин уонна Манассия аҕа уустарын;
итиэннэ, сүдү күүскүн көрдөрөн, биһигини быыһыы кэл.

4Айыы Таҥара, биһигини чөлбүтүгэр түһэр!
Эн сирэйиҥ сырдыга биһиэхэ сыдьаайыахтын,
оччоҕо биһиги быыһаныахпыт[+].

5Айыы Тойон, Аанньал сэриитин Таҥарата,
Эн хаһааҥҥа диэри уордайан, норуотуҥ үҥэрин истибэккин[+]?
6Көмүскэ уутун килиэбин Эн кинилэргэ сиэттиҥ,
харах дэлэй уутун утах кэриэтэ иһэртиҥ[+].
7Ыалларбытын, биһигини былдьаһыннаран, иирсиһиннэрдиҥ,
онон биһиги өстөөх күлүүтүгэр бардыбыт.

8Аанньал сэриитин Таҥарата, биһигини чөлбүтүгэр түһэр!
Эн сирэйиҥ сырдыга биһиэхэ сыдьаайыахтын,
оччоҕо биһиги быыһаныахпыт.

9Эн Египеттэн виноград умнаһын аҕалаҥҥын,
ону, омуктары үүрэн баран,
кинилэр сирдэригэр олорпутуҥ[+].
10Киниэхэ сир солообутуҥ,
онон силис тардан, тарҕана үүнэн барбыта.
11Хайалар улам кини күлүгэр киирэн барбыттара,
сыалаах улуу мастар кини лабааларыгар саспыттара.
12Онтон аны лабааларын муораҕа тиийэ уунан,
чэчирдэрин Евфрат өрүскэ диэри тэниппитэ[+].
13Дьэ уонна тоҕо Эн кини бүтэйин үрэйдиҥ?
Билигин ааһар эрэ барыта отонун турута тыытар[+].
14Дьиикэй сибиинньэ киирэн тэпсэр,
хонуу кыыла-сүөлэ кирэн сиир.

15Аанньал сэриитин Таҥарата, биһиэхэ төнүн;
Халлаантан аллара көр, барытын анаар,
бу умнаскын көр-иһит:
16уҥа илиигинэн олорпуккун харыстаа,
Бэйэҕэр бөҕөргөппүт үнүгэскин араҥаччылаа.
17Кинини, кэрдэн ылан, уоттаан кэбиспиттэр,
норуотуҥ Эн суостаах көрүүгүттэн өлөн эрэр.
18Оо, көмүскээ Эн уҥа өттүгэр турааччыны,
Бэйэҕэр анаан бөҕөргөппүт киһигин.
19Биһиги аны хаһан да Эйигиттэн тэйиэхпит суоҕа;
Эн ааккын ыҥырарбыт туһугар, биһигини тилиннэр.

20Айыы Тойон, Аанньал сэриитин Таҥарата,
биһигини чөлбүтүгэр түһэр;
Эн сирэйиҥ сырдыга биһиэхэ сыдьаайыахтын,
оччоҕо биһиги быыһаныахпыт.

### 80


1Хуор салайааччытыгар. Геф куорат инструменын доҕуһуолунан. Асаф псалома[+].

2Үөрүүлээх ырыаны ыллааҥ Таҥараҕа, биһиги күүспүтүгэр;
уруй-айхал этиҥ Иаков[†] Таҥаратыгар.
3Ырыаҕытын саҕалааҥ, тимпаҥҥытын охсуолааҥ,
кэрэ дорҕоонноох лираҕа уонна арфаҕа оонньооҥ;
4турбаҕытын үрүҥ саҥа ый тахсыыта,
ый туолуута, биһиги дьоро күммүтүгэр;
5бу Израильга анаммыт сокуон[†],
Иаков[†] Таҥаратын ыйааҕа.
6Таҥара маны, Иосифка[†] анаан,
кини Египеттэн тахсыбытын туоһулаан уураахтаабыта.

Мин урут билбэт куоласпын иһиттим:[+]
7«Эн санныгыттан Мин ыар сүгэһэри түһэрбитим,
Эн илиигин тымтайтан босхолообутум[+].
8Үтүргэҥҥэ түбэһэн Миигин ыҥырбыккар,
Мин эйигин өрүһүйэн ылбытым;
этиҥнээх былыт иһиттэн эйиэхэ хардарбытым,
Мерива уутун таһыгар эйигин тургуппутум[+].
Села
9Иһит эрэ, норуотум, Мин эйигин сэрэтэрбин;
оо, Израиль, арай эн Миигин истэриҥ эбитэ буоллар![+]
10Суох буолуохтун эйиэхэ атын таҥара,
сүгүрүйүмэ туора дойду таҥаратыгар[+].
11Мин эйигин Египет сириттэн таһаарбыт
Айыы Тойон Таҥараҥ буолабын.
Айаххын ат – Мин эйиэхэ толору ас уган биэриэм.

12Ол эрэн норуотум Миигин истибэтэҕэ,
Израиль Миэхэ бас бэриммэтэҕэ.
13Онон, баҕарбыттарынан сырыттыннар диэн,
Мин кинилэри өһөс сүрэхтэрин көҥүлүнэн ыыппытым.
14Оо, арай онно норуотум Миигин истэн,
Израиль Мин суолбунан барбыт буоллун!
15Түргэнник да оччоҕо кини өстөөхтөрүн сыһытыам этэ,
кинини күөмчүлээччилэри уодьуганныы тардыам этэ!
16Оччоҕо Айыы Тойону абааһы көрөөччүлэр
кинилэргэ илин-кэлин түһэр буолуо этилэр;
норуотум соргулаах олоҕо хаһан да огдолуйуо суоҕа этэ.
17Мин кинилэри бастыҥ сэлиэһинэй бурдугунан аһатыам,
очуос хайа мүөтүнэн дуоһутуом этэ».

### 81


1Асаф псалома.

Таҥара таҥаралар[*] ортолоругар турбута,
Кини таҥаралары хоруйга тарпыта:
2«Хаһааҥҥа диэри эһиги кырдьыгы токурутан дьүүллүүгүт,
хара дьайдаахтары өрө тутаҕыт[+]?
Села
3Дьадаҥы, тулаайах дьыалатын эһиги быһаарыҥ,
баттаммыт-үктэммит, кыһалҕалаах кырдьыгын таһаарыҥ[+].
4Өрүһүйэр буолуҥ дьадаҥыны, кыһалҕалааҕы,
хара дьайдаахтар илиилэриттэн кинилэри былдьаан ылыҥ»[+].

5Тугу да билбэттэр, өйдөөбөттөр бу таҥаралар,
хараҥаҕа муна-тэнэ сылдьаллар;
сир төрдө барыта тулхадыйбыт[+].

6«Мин этэбин: „Эһиги – таҥараларгыт,
Үрдүктэн Үрдүк уолаттараҕыт – бука барыгыт[+].
7Ол эрээри, дьон курдук эһиги эмиэ өлүөххүт,
хайа да тойон курдук охтуоххут“»[+].

8Оо, тур, Айыы Таҥара, сири дьүүллээ,
Эн бары норуоттары бас билэҕин!

### 82


1Ырыа. Асаф псалома.

2Айыы Таҥара, саҥата суох буолума;
хардарбакка хаалыма, Айыы Таҥара, уоскуйан уостума![+]
3Көр, ол өстөөхтөрүҥ хайдах өргөйбүттэрин,
Эйигин абааһы көрөөччүлэр төбөлөрүн өндөппүттэрин.
4Эн норуоккун утары уодаһыннаахтык куомуннаһаллар;
Эн араҥаччылыыр дьоҥҥун утары куомсуктаһаллар.
5«Бараммыт, норуот аатыттан аһарыаҕыҥ, – дэһэллэр. –
Израиль аата аны хаһан да ахтыллыбатын!»[+]
6Биир санаанан киксэннэр,
Эйигин утары сөбүлэһии түһэрсибиттэр:
7Едом норуота, Измаиль дьоно,
Моав уонна агаряннар,[+]
8Гевал, Аммон уонна Амалик,
Филистина уонна Тир олохтоохторо;
9Ассирия эмиэ, кинилэргэ холбоһон,
Лот уолаттарын тутаах күүстэринэн буолбут.
Села

10Айыы Таҥара, Эн Мадиам дьонугар
уонна Сисаралаах Иавиҥҥа
Киссон үрүйэтин үрдүгэр хайдах сыһыаннаспыккыный да,
баларга эмиэ соннук сыһыаннас;
11олор, Аендорга сууһарыллан,
сир уоҕурдуута буолбуттара.
12Эн балар кинээстэригэр, Оривка уонна Зивка курдук,
баһылыктарыгар, Зевейдээх Салмаҥҥа курдук сыһыаннас;
13олор эмиэ тыыннаахтарыгар:
«Баран, Таҥара сирин-уотун былдьааммыт,
бэйэбит бас билиэҕиҥ», – дииллэрэ.

14Айыы Таҥарам, Эн кинилэри буор холорук оҥортоо,
соломо гынан, тыалга ыһаттаа.
15Уот ойууру сииринии,
төлөн хайаны хаарыйарыныы,
16буркуҥҥунан кинилэри сойуолаа,
холоруккунан уолуталаа.
17Эн ааккын билинэллэрин туһугар, Айыы Тойон,
кинилэри сир-буор сирэйдээ.
18Саакка баран, үйэлэр тухары кутталтан көммөтүннэр,
ааттара-суоллара баранан өллүннэр.
19Биллиннэр кинилэр: Эн эрэ бааргын
Айыы Тойон диэн ааттаах,
бүтүн сир үрдүнэн турар Үрдүктэн Үрдүк[+].

### 83


1Хуор салайааччытыгар. Геф куорат инструменынан доҕуһуолунан. Корей уолаттарын псалома[+].

2Ахтылҕаннаах да буоллаҕа Эн олорор сириҥ,
Аанньал сэриитин Айыы Тойоно!
3Айыы Тойон тиэргэнигэр тардыһан,
олус да дууһам туорхаһыйар;
сүрэҕим үөрэн, бүтүн бэйэм өрө көтөҕүллэн,
мин тыыннаах Таҥараҕа ырыа ыллыыбын[+].

4Аанньал сэриитин Айыы Тойоно,
Ыраахтааҕым миэнэ, Таҥарам!
Бэл чыычаах көй дьиэтин Эн сиэртибэнньигиҥ аттыгар булунар,
хараҥаччы эмиэ, оҕолорун угаары, онтон чугас уйаланар[+].
5Дьоллоохтор даҕаны – Эн Дьиэҕэр олорооччулар!
Кинилэр куруутун Эйигин уруйдаан ыллыыллар[+].
Села

6Дьоллоохтор даҕаны – Эйигиттэн күүс-уох сомсооччулар,
сүрэхтэрин ыллыктара Эйиэхэ салаллааччылар![+]
7Кутурҕан хочотунан да иһэннэр,
кинилэр онно дьүүктэлэри арыйаллар,
күһүҥҥү ардах ол сиргэ алгыһы курулаччы кутар.
8Кинилэр күүһүрдэр күүһүрэн иһэллэр;
Сиоҥҥа таҥаралар Таҥаралара кинилэргэ көстүөҕэ.

9Айыы Тойон, Аанньал сэриитин Таҥарата!
Иһит мин үҥэрбин, болҕой, Иаков[†] Таҥарата!
Села
10Көр, Айыы Таҥара, биһиги куйахпытын[*],
көр-иһит Бэйэҥ туруорбут ыраахтааҕыгын[+].

11Хайа эрэ сиргэ тыһыынча күн буолуохтааҕар,
Эн тиэргэҥҥэр биир күн буолбут быдан ордук.
Хара дьай ордууламмыт уораҕайыгар олоруохтааҕар,
Таҥара Дьиэтин боруогар турбутум миэхэ быдан ордук.
12Айыы Тойон Таҥара – күн икки куйах икки;
Айыы Тойон илгэлээх үтүөнү биэрэр, албан аакка тиксэрэр;
Кини көнө суоллаахтары ханнык да үтүөттэн матарбат[+].
13Аанньал сэриитин Айыы Тойоно,
Эйиэхэ эрэнээччилэр дьоллоохтор[+].

### 84


1Хуор салайааччытыгар. Корей уолаттарын псалома.

2Айыы Тойон, Эн сиргэр амарахтык сыһыаннаспытыҥ,
Иаков[†] уолаттарын билиэнтэн төнүннэрбитиҥ;
3норуотуҥ буруйун бырастыы гыммытыҥ,
бары аньыытын-харатын соппутуҥ,[+]
Села
4онтон ыла биһиэхэ абарбат-сатарбат буолбутуҥ,
уоттаах уоргун уҕарыппытыҥ[+].

5Быыһабыллаах Таҥарабыт, биһигини чөлбүтүгэр түһэр,
биһиэхэ абарбыккын намырат.
6Ама үйэлэр тухары Эн биһиэхэ кыыһыра сылдьыаҥ дуо,
көлүөнэттэн көлүөнэҕэ уордайа туруоҥ дуо[+]?
7Ама, норуотуҥ Эйигиттэн үөрэрин туһугар,
Эн биһигини хат тилиннэриэҥ суоҕа дуо?
8Бигэ тапталгын биһиэхэ көрдөр, Айыы Тойон,
быыһабылгын бэлэхтээ.

9Айыы Тойон Таҥара тугу этэрин мин истиэм.
Кини норуотугар, талан ылбыт дьонугар, эйэни биллэриэҕэ.
Оо, хат толкуйа суох быһыыламматаллар эрэ!
10Кэрэмэн килбиэн биһиги сирбитигэр сатыылыырын туһугар,
Киниттэн куттанар дьону быыһыырга Кини бэлэм.
11Бигэ таптал уонна бэриниилээх буолуу көрсүһүөхтэрэ,
кырдьык уонна эйэ уураһыахтара.
12Бэриниилээх буолуу сиртэн үүнэн тахсыаҕа,
кырдьык ону халлаантан көрүөҕэ.
13Айыы Тойон үтүөнү бэлэхтиэҕэ,
биһиги сирбит эмиэ быйаҥын биэриэҕэ[+].
14Кырдьык Кини иннигэр түһэн барыаҕа,
Кини барар суолун солуоҕа.

### 85


1Давид үҥүүтэ.

Болҕойон иһит мин этэрбин, Айыы Тойон, уонна миэхэ хардар;
мин дьадаҥыбын, кыһалҕалаах киһибин[+].
2Араҥаччылаа олохпун, мин Эйиэхэ бэриниилээхпин;
быыһаан ыл, Айыы Таҥара, Эйиэхэ эрэмньилээх кулуккун.
3Абыраа миигин, Айыы Тойон,
Эйигин мин уһун күнү быһа ыҥырабын.
4Үөрт кулутуҥ дууһатын,
мин дууһам Эйиэхэ үөһэ дьулуһар[+].
5Үтүө санаалааххын Эн, Айыы Тойон, бырастыы гынаҕын,
Эйигин ыҥырар дьону барытын муҥура суох таптыыгын[+].
6Иһит, Айыы Тойон, мин үҥэрбин,
болҕой ааттаһар саҥабын.
7Эриирдээх күммэр Эйигин ыҥыран эрэбин,
Эн миигин истиэҕиҥ[+].

8Ким да суох Эн курдук, Айыы Тойон, таҥаралар ортолоругар,
ким да оҥорор кыаҕа суох Эн оҥороргун[+].
9Айбыт норуоттарыҥ, бука бары кэлэннэр,
Эн иннигэр нөрүөн нөргүйүөхтэрэ, Айыы Тойон,
Эн ааккын кинилэр айхаллыахтара[+].
10Эн улуугун, сөҕүмэр дьайыылары оҥороҕун,
Эйигиттэн атын Таҥара суох.
11Үөрэт миигин, Айыы Тойон, Бэйэҥ суолгар,
оччоҕо мин Эн кырдьыккынан сылдьыаҕым;
Эн ааккыттан толлорум курдук, мин сүрэхпин бигэ оҥор[+].
12Бүтүн сүрэхпинэн Эйигин айхаллыам, Айыы Тойон Таҥарам,
үйэм тухары Эн ааккын уруйдуом.
13Эн миэхэ бигэ тапталыҥ муҥура биллибэт сүдү;
мин дууһабын Эн үтүгэн түгэҕиттэн өрүһүйдүҥ[+].

14Айыы Таҥара, улуутумсуктар миигин утары өрө турдулар;
баламат дьон, түмсэннэр, олохпор суудайдылар,
кинилэр иннилэригэр Эйигин көрбөттөр[+].
15Оттон Эн, Айыы Тойон, аһыныгас сүрэхтээх, үтүө санаалаах,
улуу тулуурдаах, муҥурун булларбат бигэ тапталлаах,
эрэбиллээх Таҥараҕын[+].
16Оо, хайыс миэхэ, миигин абыраа,
кулуккар күүстэ-сэниэтэ салҕаа;
кулут кыыһыҥ уолун быыһаан ыл[+].
17Айыы Тойон, үтүө сыһыаныҥ бэлиэтин миэхэ көрдөр;
Эн миэхэ көмөлөспүккүн, уоскулаҥы биэрбиккин көрөннөр,
миигин абааһы көрөөччүлэр сааттыннар.

### 86


1Корей уолаттарын псалома. Ырыа.

Кини олохтообут куората сибэтиэй хайа үрдүгэр турар.
2Айыы Тойон Иерусалимы
Иаков[†] хайа да түөлбэтинээҕэр таптыыр[+].
3Кэрэхсэбиллээх да суол эн тускунан этиллэр,
Таҥара куората![+]
Села

4Миигин билэр норуоттары ааттыырбар
Египеттээх Вавилону эмиэ ааттыаҕым;
Филистия, Тир, Эфиопия дьоно эмиэ:
«Маннык киһи онно төрөөбүтэ», – диэхтэрэ.

5Оттон Сион[†] туһунан этиэхтэрэ:
«Ол да, бу да киһи сибэтиэй хайаҕа төрөөбүттэрэ;
Үрдүктэн Үрдүк Сиону[†] Бэйэтинэн бөҕөргөппүтэ»[+].
6Айыы Тойон норуоттар биэрэпистэригэр:
«Маннык киһи онно төрөөбүтэ», – диэн суруйуоҕа.
Села

7Оччоҕо ырыаһыт да, үҥкүүһүт да барыта этиэҕэ:
«Эн бааргын биһиэхэ бары үтүө төрдө!»[+]

### 87


1Ырыа. Корей уолаттарын псаломнара. Хуор салайааччытыгар. Духовой инструмент доҕуһуолунан. Еман Езрахит үөрэтиитэ.

2Айыы Тойон Таҥара, Быыһааччым миэнэ,
Эйигин ыҥырабын мин түүннэри-күннэри[+].
3Мин үҥэрим Эйиэхэ тиийиэхтин,
иһит мин энэлийэр саҥабын.

4Эрэй-муҥ дууһабын иэдэтэн,
үтүгэн түгэҕэр түһэрим бу кэллэ[+].
5Ииҥҥэ түһээччилэр ахсааннарыгар киирсэммин,
мин хантан да көмө кэлбэт киһитэ буоллум;[+]
6өлбүттэр ортолоругар быраҕыллыбыт киһи курдукпун,
өлөрүллэн ииҥҥэ сытааччылар кэриэтэбин, –
Эн кинилэри аны санаабаккын,
көмөлөһөр илиигин кинилэргэ утары ууммаккын.
7Эн миигин дириҥ иин түгэҕэр,
им балай аҥхайга түһэрдиҥ[+].
8Эн уоруҥ-кылыныҥ миэхэ суоһаата,
Эн бары долгуҥҥун мин үрдүбүнэн ыыттыҥ[+].
Села
9Билэр дьоммун барытын киэр тэйиттиҥ,
кинилэри миигиттэн сиргэнэр оҥордуҥ;
миигин хам хатаатылар, аны мантан тахсар кыаҕым суох;[+]
10сору-муҥу көрөммүн, хараҕым болоордо.
Хас күн аайы, Айыы Тойон, Эйигин ыҥырабын,
икки илиибин Эйиэхэ өрө уунабын.
11Ама, өлбүттэргэ анаан Эн дьиктини оҥоруоҥ дуо?
Биитэр күлүктэр, Эйигин айхаллаары, туруохтара дуу[+]?
Села
12Иин иһигэр иһитиннэриэхтэрэ дуо Эн бигэ тапталгын,
биитэр анараа дойдуга – Эн кырдьыккын?
13Им балайга көрүөхтэрэ дуо Эн оҥорор дьиктилэргин,
умнуллуу дойдутугар – Эн абыраллаах көмөҕүн[+]?

14Оттон мин Эйигин ыҥырабын, Айыы Тойон;
мин үҥэрим Эйиэхэ тыҥ хатыыта тиийиэҕэ[+].
15Айыы Тойон, тоҕо Эн миигин төттөрү анньаҕын?
Тоҕо миигиттэн киэр хайыһаҕын?
16Эдэр сааспыттан мин эрэйи көрөбүн, өлө сыһабын,
Эн миигин ыардык дьарыйаргыттан сылбам быһынна.
17Мин үрдүбүнэн ааста Эн уоҕуҥ-кылыныҥ барыта,
миигин Эн суоһуҥ-суодалыҥ самнарда.
18Хас күн аайы халаан уута буолан миигин хаайаллар,
бары өттүбүттэн күргүөмүнэн ыгаллар[+].
19Эн миигиттэн доҕорбун, чугас киһибин тэйиттиҥ,
аргыстарым бука бары им балайга сүттүлэр[*][+].

### 88


1Ефам Езрахит үөрэтиитэ.

2Айыы Тойон, мин үйэм тухары ыллыам Эн бигэ тапталгын,
көлүөнэттэн көлүөнэҕэ иһитиннэриэм Эн кырдьыккын[+].
3Мин билэбин[*]: Эн тапталыҥ үйэлэр тухары уларыйбат,
Эн кырдьыгыҥ халлааннар курдук бигэ – тулхадыйбат.
4Эн эппитиҥ:
«Мин талыылаахпын кытта сөбүлэһии түһэристим,
кулуппар Давидка[†] андаҕар тылбын эттим:
5„Эн удьуордарыҥ куруутун ыраахтааҕы буолуохтара,
Эн бүрүстүөлгүн Мин үйэттэн үйэҕэ туругурдуоҕум“»[+].
Села

6Халлааннар айхаллыахтара, Айыы Тойон, Эн сөҕүмэр дьайыыгын,
сибэтиэйдэр түмсүүлэригэр уруйдуохтара Эн кырдьыккын[+].
7Ким халлааҥҥа Айыы Тойону кытта тэҥнэһиэй?
Ким Таҥара уолаттарыттан Айыы Тойоҥҥо холонуой[+]?
8Сибэтиэйдэр түмсүүлэригэр Айыы Тойонтон куттаналлар,
Кини кимнээҕэр да, тулатыгар бааллартан, дьулаан.
9Айыы Тойон, Аанньал сэриитин Таҥарата,
ким баарый Эн курдук күүстээх, Айыы Тойон?
Эн кырдьыгыҥ тулаҕар илэ-бодо көстөр[+].
10Эн бааллырар байҕалы салайаҕын,
муора уордаах долгунун уоскутаҕын[+].
11Эн Раавы[*] самнаран өлөрдүҥ;
өстөөхтөргүн күүстээх илиигинэн үрэйдиҥ.
12Халлааннар – Эйиэннэрэ, сир эмиэ – Эйиэнэ,
аан дойдуну, онно баары барытын Эн олохтообутуҥ[+].
13Хотуну-соҕурууну Эн айбытыҥ;
Фавордаах Ермон, үөрэ-көтө, Эн ааккын айхаллыыллар.
14Эн модун быччыҥнааххын, бөҕө-таҕа илиилээххин,
Эн уҥа илиигин өрө көтөхпүккүн.
15Кырдьыктаах быһыы, көнө дьүүл –
Эн бүрүстүөлүҥ тирэҕэ;
бигэ таптал уонна кырдьык Эн иннигэр иһэллэр[+].
16Дьоллоох даҕаны кыайыы өрөгөйүн билбит норуот!
Айыы Тойон, кини Эн сыдьаайдаах сырдыккар сылдьар[+].
17Эн аатыҥ кинини уһун күн устата үөрдэр,
Эн кырдьыктаах быһыыҥ кинини үрдэтэр.
18Эн буолаҕын кини килбиэннээх күүһэ;
Эн үтүөҕүнэн биһиги кыайыыны ситиһэбит.
19Айыы Тойон биһиэхэ көмүскээччини биэрдэ,
Израиль Сибэтиэйэ биһиэхэ ыраахтааҕыны туруорда[+].

20Онтон Эн бэриниилээх кулуккар көстөн эппитиҥ:
«Эр санаалаахха Мин көмө оҥордум,
норуоттан талан ылбыт киһибин өрө таһаардым[+].
21Давиды,[†] Бэйэм кулуппун, буламмын,
сибэтиэй елей[†] арыыбынан аҕаатым;
22Мин илиим кинини өрүү өйүөҕэ,
Мин күүһүм кинини бөҕөргөтүөҕэ,
23хайа да өстөөх оччоҕо кинини хотутуо суоҕа,
хара дьайыылаах булгурутуо суоҕа.
24Мин кини өстөөхтөрүн, көрөн турдаҕына, сууһарыаҕым,
кинини абааһы көрөөччүлэри самнарыаҕым[+].
25Мин кырдьыгым, тапталым кинини арыаллыахтара,
Мин аатым кинини кыайыылаах оҥоруоҕа.
26Байҕал далайын Мин киниэхэ баһылатыам,
улуу өрүстэри киниэхэ бас бэриннэриэм[+].
27Кини Миигин: „Аҕам миэнэ,
Таҥарам, быыһанар Очуоһум!“ – диэн ыҥырыаҕа[+].
28Кини Мин бастакы уолум буолуоҕа,
сир хайа да ыраахтааҕытыттан үөһэ туруоҕа.
29Үйэлэр тухары уларытыам суоҕа киниэхэ тапталбын,
хаһан да кэһиэм суоҕа киниэхэ эппит кэс тылбын.
30Удьуордарын үйэлэр тухары ууһата туруоҕум,
бүрүстүөлүн халлаан үйэтэ үйэлиэҕим.
31Оттон уолаттара, Мин Сокуоммун хааллараннар,
кэриэстээбиппин толорбот буоллахтарына,
32ыйыыларбын-кэрдиилэрбин кэһэннэр,
соруйбуппун тутуспакка бардахтарына,
33хара дьайыыларын иһин кинилэри тайаҕынан таһыйтыам,
буруйдарын иһин оруосканан охсуталыам.
34Оттон Давидка бигэ тапталбын Мин уларытыам суоҕа,
киниэхэ бэриниилээх сыһыаммын кубулутуом суоҕа;
35эппит кэс тылбын хаһан да көтүрүөм суоҕа,
эрэннэрбиппин кэһиэм суоҕа.
36Мин букатыннаахтык андаҕайбытым
Бэйэм сибэтиэй ааппынан:
Давидка Мин сымыйалыам суоҕа[+].
37Кини удьуора үйэттэн үйэҕэ салҕанан барыаҕа,
Кини бүрүстүөлэ, күн курдук, өрүү Мин иннибэр туруоҕа.
38Халлаан бигэ туоһута ый курдук,
кини үйэлэр тухары тулхадыйыа суоҕа».
Села

39Оттон билигин Эн кинини киэр астыҥ,
киниттэн аккаастанныҥ,
Бэйэҥ туруорбут ыраахтааҕыгар уордайдыҥ[+].
40Кулуккар эппит кэс тылгын көтүрдүҥ,
кини хоруонатын сиргэ-буорга бырахтыҥ.
41Куоратын эркинин барытын сууллардыҥ,
кириэппэстэрин урусхал оҥордуҥ.
42Ааһан иһээччилэр бары кинини уоран-талаан ааһаллар,
ыаллара күлүү-элэк гыналлар.
43Эн кини утарсааччыларыгар кыайыыны бэлэхтээтиҥ,
өстөөхтөрүн барыларын үөрдүтэлээтиҥ.
44Кини кылыһын биитин кыларытан биэрдиҥ,
кыргыһа сырыттаҕына, кинини бөҕөргөппөтүҥ;
45килбиэннээх бэйэтин саппаҕыртыҥ,
бүрүстүөлүн сиргэ сууллардыҥ;
46кэмин иннинэ кырытыннардыҥ,
кыбыстыыга кинини киллэрдиҥ.
Села

47Хаһааҥҥа диэри, Айыы Тойон?
Ама хаһан да биһиэхэ эргиллиэҥ суоҕа дуо?
Хаһааҥҥа диэри Эн уоруҥ уоттуу күүдэпчилэнэр[+]?
48Өйдөө дуу мин үйэм хайдахтаах кылгаһын –
туох сүпсүгэр Эн айбыккыный киһи аймаҕы барытын?
49Ким олох олорон баран өлбөтөҕөй?
Ким үтүгэн айаҕыттан өрүһүммүтэй[+]?
Села

50Ханнаный, Айыы Тойон, Эн урукку бигэ тапталыҥ?
Ханнаный эрэбил Бэйэҥ Давидка эрэннэрбитиҥ?
51Өйдөө, Айыы Тойон, Эн кулуттаргын хоруотуулларын,
мин итиччэ норуот үөҕүүтүн уйан сылдьарбын,
52хайдах өстөөхтөрүҥ үөҕэллэрин, Айыы Тойон,
Эн ыраахтааҕыҥ хас хардыытын ыыстыылларын.

53Алгыс буоллун Айыы Тойоҥҥо үйэлэр тухары.
Аминь , аминь[+].

### 89


IV КИНИГЭТЭ


89–105 псаломнар


1Таҥара киһитин Моисей үҥүүтэ.

Айыы Тойон, көлүөнэттэн көлүөнэҕэ Эн биһиэхэ
халыҥ хаххабыт, суон дурдабыт буоларыҥ[+].
2Хайалар төрүөхтэрин инниттэн,
Эн сири, аан дойдуну үөскэтиэҥ инниттэн
үйэттэн үйэлэргэ Эн – Таҥараҕын.

3«Төннүҥ, өлөр үйэлээхтэр!» – диэҥҥин,
Эн киһини сиргэ-буорга төнүннэрэҕин[+].
4Тыһыынча сыл Эн хараххар
бэҕэһээ ааспыт биир күн кэриэтэ,
түүҥҥү аҕыйах чаас эрэ кэриэтэ[+].

5Эн халаан уутунуу, дьону сотон бараҕын;
киһи түүл кэриэтэ,
сарсыарда үүнэн тахсыбыт от кэриэтэ;[+]
6сарсыарда силигилии үүнэр, чэлгийэ көҕөрөр,
оттон киэһэ иинэ хатар, хагдарыйа өлөр[+].

7Эн биһиэхэ уордайдаххына, биһиги бүтэр уһукпут кэлэр,
Эн абардаххына, айманан-сайманан барабыт.
8Биһиги буруйбутун барытын Эн иннигэр ууруннуҥ,
кистэлэҥ аньыыбытын сырдыккар таһаардыҥ.
9Күммүт-дьылбыт барыта Эн уоргун сэтиилэнэн ааһар,
муҥур үйэбит өрө тыыныы кэриэтэ сүтэр.
10Олохпут кэмэ биһиэнэ – сэттэ уон сыл,
ордук тэтиэнэх буоллахпытына, аҕыс уон сыл;
ону да күммүт-дьылбыт чээрэтэ – үлэ икки сүпсүк икки,
түргэнник ааһар, биһиги өлүүнү көрсө көтөн иһэбит[+].

11Ким билэрий Эн уоруҥ-кылыныҥ уоҕун,
ким өйдүүрүй Эн абаҥ-сатаҥ суоһун?
12Муударай буоларбыт туһугар,
биһигини олохпут күнүн аахтара үөрэт[+].

13Айыы Тойон, эргилин! Хаһааҥҥа диэри?
Аһын-харыһый кулуттаргын!
14Сарсыарда эрдэттэн дуоһут бигэ тапталгынан,
оччоҕо биһиги үрдүк өрөгөйдөнүөхпүт,
үйэбит тухары үөрэ-көтө сылдьыахпыт.
15Төһө күн Эйигиттэн дьарыллыбыппытый да,
төһө сыл эрэйи көрбүппүтүй да,
соччонон Эн биһигини үөрт-көтүт.
16Кулуттарыҥ Эн дьайыыгын көрдүннэр,
кинилэр оҕолоро Эн килбиэннээх күүскүн биллиннэр.
17Айыы Тойон Таҥарабыт үтүө сыһыана биһиэхэ тосхойдун.
Ситиһиитэ бэлэхтээ биһиги үлэбитигэр,
оҥорбуппутун барытын бөҕөргөт[+].

### 90

1Ким Үрдүктэн Үрдүк көмөтүнэн олорор,
Күүстээхтэн Күүстээх күлүгэр хорҕойор,[+]
2ол Айыы Тойоҥҥо этэр:
«Мин халыҥ хаххам, суон дурдам,
бигэ кириэппэһим, эрэнэр Таҥарам!»[+]

3Таҥара эйигин бултаһааччы доҕууруттан,
өлүүлээх сутултан өрүһүйүөҕэ;[+]
4куорсуннарын күлүгэр кистии тутуоҕа,
Кини кынатын анныгар куттал суоһуо суоҕа;
Кини кырдьыга Эйиэхэ харыҥ куйаҕа,
халҕан куйаҕыҥ буолуоҕа[+].
5Куттаныаҥ суоҕа эн түүҥҥү үлүгэртэн,
күнүс иһиирэ көтөр бүргэс охтон,[+]
6хараҥаҕа хаамар сутултан,
күн ортото кураанахтыыр сотуунтан.

7Аттыгар тыһыынчанан,
уҥа өттүгэр уонунан тыһыынчанан охтуохтара,
оттон эйигин ол өлүү таарыйыа суоҕа.
8Хараххынан эн ону анаарыаҥ эрэ,
хара дьайдаахтары иэстэбил ситэрин көрүөҥ эрэ[+].

9Эрэлим Айыы Тойон диэбитиҥ,
Үрдүктэн Үрдүгү дурда-хахха туттубутуҥ иһин,[+]
10туох да куһаҕан эйиэхэ буолуо суоҕа,
алдьархай эн дьиэҕэр чугаһыа суоҕа;[+]

11Кини Аанньалларыгар эн тускунан соруйуоҕа,
оччоҕо бары суолгар араҥаччылыахтара,
12таастан бүдүрүйбэтиҥ туһугар,
кинилэр эйигин көтөҕөн барыахтара;[+]
13эн хахайы да, эриэн үөнү да үлтү үктүөҥ,
эдэр хахайы, дьааттаах моҕойу илдьи тэпсиэҥ[+].

14«Миигин таптыырын иһин, Мин кинини өрүһүйүөм,
Мин ааппын билэрин иһин, көмүскүөм[+].
15Миигин ыҥырдаҕына, Мин кинини истиэм;
эриирдээх кэмигэр кинилиин бииргэ буолуом,
өрүһүйэн ылыам, албан аатырдыам.
16Уһун олоҕунан Мин кинини дуоһутуом,
быыһаан ыларбын киниэхэ көрдөрүөм»[+].

### 91


1Псалом. Субуотаҕа ылланар ырыа.

2Үчүгэй даҕаны Айыы Тойону айхаллыыр,
Үрдүктэн Үрдүк, Эн ааккар ырыа ыллыыр,[+]
3сарсыарда Эн бигэ тапталгын биллэрэр,
түүнүн эмиэ Эн кырдьыккын иһитиннэрэр,
4уон устурууналаах лютнаҕа доҕуһуоллатар,
арфалаах лираҕа ырыа таһаарар!
5Үөртүҥ да Эн миигин, Айыы Тойон, сүдү дьайыыгынан;
Эн илииҥ айбытын көрөммүн, мин үөрэн ыллыыбын.

6Улуу да буоллахтара, Айыы Тойон, Эн дьайыыларыҥ,
дириҥ да буоллахтара Эн санааларыҥ![+]
7Кэр-дьэбэр киһи ону билиммэт,
ньүдьү-балай өйдөөбөт.
8Төһө да нэгэйдэр сыыс от курдук үүммүттэрин,
кэрээнэ суохтар чэчирээбиттэрин иһин,
кинилэр букатыннаахтык сүтэр аналлаахтар,
9оттон Эн, Айыы Тойон, үйэлэр тухары үрдүккүн[+].
10Эн өстөөхтөрүҥ, Айыы Тойон,
Эн өстөөхтөрүҥ имнэри эстиэхтэрэ,
куһаҕаны оҥорооччулар бары үрэллиэхтэрэ.

11Оттон миигин Эн дьиикэй оҕустуу күүһүртүҥ,
сибиэһэй елей[†] арыытынан аҕаатыҥ[+].
12Илэ харахпынан мин көрдүм өһөгөйдөөхтөрүм өһөллөрүн,
эт кулгаахпынан иһиттим кырыктаах өстөөхтөрүм өлөллөрүн[+].

13Кырдьыктаах киһи пальма курдук силигилиир,
Ливан сыалаах маһын курдук чэчириир[+].
14Кини, Айыы Тойон Дьиэтигэр олордуллан,
Таҥарабыт тиэргэнигэр чэлгийэ үүнэр[+].
15Кырдьан да баран, кини ас биэрэ туруоҕа,
киил бэйэлээх, чэгиэн буолуоҕа;
16онтон көстүөҕэ Айыы Тойон кырдьыктааҕа,
Кини, мин очуос хайам, кыра да омсото суоҕа[+].

### 92

1Айыы Тойон – Ыраахтааҕы; Кини сүдү килбиэни таҥныбыт;
Айыы Тойон сүдү килбиэни таҥныбыт, күүһү-уоҕу курдаммыт,
ол иһин сир-халлаан бигэ, тулхадыйыа суоҕа[+].
2Эн бүрүстүөлүҥ былыр-былыргыттан турар;
Эн үйэлэр иннилэриттэн бааргын[+].

3Өрүстэр куоластара, Айыы Тойон,
өрүстэр куоластара өрө эҥсиллэр,
өрүстэр сүүрүктэрэ өрө түллэр.
4Улахан уу ньиргиэрдээх тыаһынааҕар,
байҕал балысхан баалынааҕар,
үөһэ баар Айыы Тойон ордук күүстээх![+]

5Эн туоһулуур кырдьыгыҥ бигэттэн бигэ;
Эн Дьиэҥ, Айыы Тойон, үйэлэр тухары сибэтиэй.

### 93

1Иэстэбил Таҥарата, Айыы Тойон,
иэстэбил Таҥарата, Бэйэҕин көрдөр![+]
2Туран, сир Судьуйата,
улуутумсуктары дьаныйтаа!
3Төһөөҥҥө диэри нэгэйдэр, Айыы Тойон,
төһөөҥҥө диэри нэгэйдэр өрөгөйдүүллэр[+]?

4Баламат тыллары суккуйаллар;
куһаҕаны оҥорооччулар бары улуутумсуйаллар.
5Эн норуоккун күөмчүлүүллэр, Айыы Тойон,
Эн бас билэр дьоҥҥун баттыыллар-үктүүллэр.
6Огдообону, кэлии дьону өлөртүүллэр,
тулаайахтары өһөртүүллэр.
7«Айыы Тойон көрүө суоҕа,
Иаков[†] Таҥарата билиэ суоҕа», – дииллэр.

8Оо, өйдөөҥ эһиги, дьон толкуйа суоҕа;
ньүдьү-балайдар, хаһан эһиги өйдөнөҕүт?
9Кини, кулгааҕы олордубут, истиэ суоҕа дуо?
Кини, хараҕы оҥорбут, көрүө суоҕа дуо[+]?
10Кини, норуоттары өйдөтөөччү,
киһи аймахха билиини биэрээччи,
ама дьарыйыа суоҕа дуо[+]?
11Айыы Тойон киһи санаатын билэр,
билэр кини санаата тыал курдугун.

12Дьоллоох даҕаны, Айыы Тойон, Эн көннөрөр,
Сокуоҥҥар үөрэтэр киһиҥ![+]
13Хара дьайдаахтар ииннэрэ хаһыллыар диэри,
Эн киниэхэ ыарахан кэмҥэ уоскулаҥы биэрэҕин.
14Айыы Тойон норуотун киэр анньыа суоҕа,
Бэйэтин бас билиитин хаалларыа суоҕа;[+]
15көнө дьүүл кырдьыктаах дьоҥҥо төннүөҕэ,
көнө сүрэхтээх барыта кырдьык суолунан барыаҕа.

16Ким мин туспар хара дьайдаахтары утары охсуһуоҕай?
Ким мин туспар кэрээнэ суохтары утары туруоҕай?
17Айыы Тойон миэхэ көмөлөспөтө эбитэ буоллар,
мин дууһам чуумпу дойдуга аттаммыта ыраатыа этэ[+].
18Айыы Тойон, халтарыйан эрэбин диэм эрэ кэрэх,
Эн бигэ тапталыҥ миигин өйүүргэ тиэтэйэр.
19Сүрэҕим муҥа-таҥа элбээтэҕинэ,
Эн, дууһабын уоскутан, миигин үөрдэҕин.

20Хара дьайыҥнаах судьуйалар, сирэйдэрин сокуонунан[†] саптан,
Эйигин биир куомуннаах оҥостуохтара дуо?
21Көнө киһини утары күргүөмүнэн тураннар,
кинилэр буруйа суоҕу өлөргө уураллар[+].
22Ол эрэн, Айыы Тойон – мин бигэ кириэппэһим,
Айыы Таҥарам – мин хорҕойор очуоһум[+].
23Кэрээнэ суох дьайыыларын Кини бэйэлэригэр эргитиэҕэ,
нэгэй быһыыларын иһин, бэйэлэрин эһиэҕэ,
Айыы Тойон Таҥарабыт кинилэри имири эһиэҕэ.

### 94

1Кэлиҥ, Айыы Тойоҥҥо ырыата ыллыаҕыҥ;
быыһабыллаах очуос хайабытын үөрэ-көтө айхаллыаҕыҥ![+]
2Махтал тыллаах кэлэммит, Кини иннигэр туруоҕуҥ,
үөрүүлээх ырыанан Кинини уруйдуоҕуҥ!
3Айыы Тойон – улуу Таҥара,
бары таҥаралар үрдүлэринэн турар сүдү Ыраахтааҕы[+].
4Кини илиитигэр бааллар сир түгэхтэрэ,
хайалар чыпчааллара эмиэ – Киниэннэрэ.
5Муора – Киниэнэ: муораны Кини айбыта,
кураанах сири эмиэ Кини оҥорбута[+].

6Кэлиҥ, сүгүрүйүөҕүҥ, атаҕар үҥүөҕүҥ,
биһигини айбыт Айыы Тойон иннигэр сөһүргэстиэҕиҥ!
7Кини – биһиги Таҥарабыт,
биһиги – Кини көрөр-истэр норуотунабыт,
Кини маныыр бараанын үөрүнэбит.

Оо, арай бүгүн эһиги Кини саҥатын истэргит эбитэ буоллар![+]
8«Ол күн Мериваҕа, Масса[*] кураайы дуолугар курдук,
эһиги аны дьирээлэһимэҥ.
9Онно өбүгэлэргит Миигин үтэн-анньан көрөллөрө,
бары дьайыыбын көрө сылдьан, Миигин тургуталлара.
10Түөрт уон сыл ол көлүөнэттэн Мин аҕынньым төллөрө,
ол иһин эппитим: „Бу муна-тэнэ сылдьар норуот,
кинилэр Мин суолбун билиэхтэрин баҕарбаттар“.
11Ол иһин абаран-сатаран андаҕайбытым:
„Кинилэр Мин уоскулаҥнаах дойдубар киириэхтэрэ суоҕа!“»

### 95

1Ыллааҥ Айыы Тойоҥҥо саҥа ырыаны;
ыллаа Айыы Тойоҥҥо, сир үрдэ бүттүүнэ[+].
2Ыллааҥ Айыы Тойоҥҥо, алҕааҥ Кини аатын;
күн аайы иһитиннэриҥ Кини биһигини быыһаабытын[+].
3Биллэриҥ норуоттарга Кини кэрэмэн килбиэнин,
бары омуктарга – Кини оҥорор эҥин дьиктитин[+].
4Айыы Тойон улуу, онон улуу айхал Киниэхэ ананыахтаах;
Кини хайа да таҥаратааҕар ытыктаныахтаах[+].
5Норуоттар таҥаралара бука бары – эмэгэттэр,
оттон Айыы Тойон халлааннары айбыта.
6Кини тулата – кэрэмэн килбиэн, сүдү көстүү;
Кини сибэтиэй Дьиэтин иһэ – сүҥкэн күүс, кэрэ дьүһүлгэн.

7Айхаллааҥ Айыы Тойону, норуоттар уустара,
айхаллааҥ Айыы Тойон кэрэмэн килбиэнин, улуу кыаҕын[+].
8Айхаллааҥ Айыы Тойон албаннаах аатын;
бэлэххитин илдьэ кэлиҥ, киириҥ Кини тиэргэнигэр.
9Сүгүрүйүҥ Айыы Тойоҥҥо Кини сибэтиэй сыдьаайыгар;
титирэстээ, сир үрдэ бүттүүнэ, Кини иннигэр![+]

10Омуктарга этиҥ: «Айыы Тойон – Ыраахтааҕы!
Ол иһин аан дойду бигэ, тулхадыйыа суоҕа.
Кини норуоттары кырдьыктаахтык дьүүллүөҕэ»[+].
11Үөрүөхтүннэр халлааннар, өрөгөйдүөхтүн сир;
барылыы тыаһаатын байҕал уонна онно баар барыта;[+]
12көрү-нары тардыахтын сыһыы уонна онно баар барыта.
13Ойуур маһа барыта үөрүөхтүн Айыы Тойон иннигэр.
Кини кэлэн иһэр, сири дьүүллүү, кэлэн иһэр.
Кини аан дойдуну көнөтүк дьүүллүөҕэ,
норуоттары Бэйэтин кырдьыгынан көрүөҕэ[+].

### 96

1Айыы Тойон – Ыраахтааҕы! Үөрдүн-көттүн сир үрдэ;
аата-ахса биллибэт арыылар өрөгөйдөрө үрдээтин![+]
2Халыҥ былыт, им балай хараҥа Кинини тулалыыр;
Кини бүрүстүөлүн тирэҕэ – көнө дьүүл, кырдьыктаах быһыы[+].
3Кини иннигэр уот күлүбүрүү айанныыр,
тула өстөөхтөрүн түрүтэ салыыр[+].
4Кини чаҕылҕана аан дойдуну сандаардар;
сир, ону көрөн, титирэстээн ылар[+].
5Хайалар буоска курдук ууллаллар Айыы Тойон иннигэр,
сир бүттүүнүн Айыы Тойонун иннигэр[+].

6Халлааннар Кини кырдьыктаах быһыытын биллэрэллэр;
бары норуоттар Кини кэрэмэн килбиэнин көрөллөр[+].
7Саакка киирдилэр мас таҥараларга сүгүрүйээччилэр,
туһата суох эмэгэттэринэн киэн туттааччылар;
таҥаралар бука бары Кини иннигэр нөрүйэллэр[+].
8Сион[†], ону истэн, үөрэр-көтөр,
Иуда[†] куораттара өрөгөйдүүллэр –
Эн көнө дьүүлгүттэн, Айыы Таҥара![+]
9Айыы Тойон, Эн бүтүн сир үрдүнэн тураҕын;
Эн бары таҥаралартан үрдүккүн[+].

10Айыы Тойону таптааччылар, куһаҕаны абааһы көрүҥ;
Кини сибэтиэй дьонун олоҕун араҥаччылыыр,
кинилэри хара дьайдаахтар илиилэриттэн быыһыыр[+].
11Кырдьыгы тутуһааччыга сырдык сыдьаайар,
көнө сүрэхтээхтэргэ үөрүү үөскүүр[+].
12Айыы Тойонтон үөрүҥ, кырдьыктаахтар,
махтаныҥ Кини сибэтиэй аатыгар![+]

### 97


1Псалом.

Ыллааҥ Айыы Тойоҥҥо саҥа ырыата;
сөҕүмэр суоллары Кини оҥордо.
Кини уҥа илиитэ, сибэтиэй илиитэ,
кыайыыны Киниэхэ аҕалла[+].
2Айыы Тойон быыһабыллааҕын көрдөрдө,
кырдьыгы көрөрүн норуоттарга биллэрдэ.
3Кини ахтан-санаан кэллэ
Израиль дьиэтин бигэтик таптыырын,
киниэхэ бэриниилээҕин.
Сир бары уһуктара көрдүлэр
биһиги Таҥарабыт норуотун быыһыырын.

4Сир үрдэ бүттүүнэ, Айыы Тойону айхаллаа,
үөр-көт, өрөгөйдөө, ырыа ыллаа[+].
5Арфаҕа оонньооҥ Айыы Тойоҥҥо,
арфаҕа оонньооҥ, псаломнары ыллааҥ.
6Турбаҕытын, муоскутун эһиги үрүҥ,
Айыы Тойон Ыраахтааҕы иннигэр үөрүҥ.

7Ньирилии тыаһаатын байҕал уонна онно баар барыта,
ньиргиччи ыллаатын аан дойду уонна онно олорор барыта[+].
8Ытыстарын таһынныннар өрүстэр;
хайалар бииргэ үөрүстүннэр –
9Айыы Тойон иннигэр; Кини сири дьүүллүү кэлэн иһэр.
Кини аан дойдуну көнөтүк дьүүллүөҕэ,
норуоттары кырдьыгынан көрүөҕэ[+].

### 98

1Айыы Тойон – Ыраахтааҕы; титирэстиэхтиннэр норуоттар!
Кини Херувимнар[†] үрдүлэринэн бүрүстүөлгэ олорор;
титирэстиэхтин сир үрдэ![+]
2Айыы Тойон Сиоҥҥа сүдү кыахтаах;
Кини бары норуоттар үрдүлэринэн былаастаах[+].
3Уруйдаатыннар кинилэр Эн улуукан дьулаан ааккын;
Эн аатыҥ сибэтиэй!
4Көнө дьүүлү таптыыр күүстээх Ыраахтааҕы,
Эн кырдьыктаах быһыыны-майгыны олохтообутуҥ,
Иаковка[†] көнө дьүүлү, кырдьыгы көрдөрбүтүҥ[+].
5Уруйдааҥ Айыы Тойон Таҥарабытын;
сүгүрүйүҥ Кини бүрүстүөлүн атаҕар;
Кини сибэтиэй!

6Кини аҕабыыттарын кэккэлэригэр
Моисейдаах[†] Аарон[†] бааллара;
Кини аатын ыҥырааччылар ортолоругар
Самуил[†] эмиэ баара.
Кинилэр Айыы Тойону ыҥыраллара,
оччоҕо Кини хардарара[+].
7Айыы Тойон былыт остуолбатыттан саҥарара;
кинилэр Айыы Тойон уураахтарын,
кинилэргэ биэрбит сокуонна[†]рын тутуһаллара[+].
8Айыы Тойон Таҥарабыт, Эн кинилэргэ хардарарыҥ,
төһө да, буруйу оҥордохторуна, дьарыйарыҥ иһин,
Эн кинилэри бырастыы гынар Таҥара этиҥ.
9Уруйдааҥ Айыы Тойон Таҥарабытын,
сүгүрүйүҥ Киниэхэ сибэтиэй хайатын үрдүгэр;
Айыы Тойон, биһиги Таҥарабыт, сибэтиэй[+].

### 99


1Махтал псалома.

Айхаллаа Айыы Тойону, сир үрдэ бүттүүнэ[+].
2Үөрэ-көтө сүгүрүйүҥ Айыы Тойоҥҥо;
ыллыы-туойа кэлиҥ Кини иннигэр.

3Билиҥ: Айыы Тойон – Таҥара;
Кини биһигини айбыта, биһиги – Киниэннэрэбит,
Кини норуотунабыт, Кини бараанын үөрүнэбит[+].

4Айхал тыллаах ааһыҥ Кини олбуорун аанынан,
махтал тыллаах киириҥ Кини тиэргэнигэр;
айхаллааҥ Кинини, алҕааҥ Кини аатын[+].

5Айыы Тойон үтүө санаалаах:
Кини бигэ таптала өлбөт үйэлээх,
Кини көлүөнэттэн көлүөнэҕэ эрэбиллээх[+].

### 100


1Давид псалома.

Аһыныгас санааны, көнө дьүүлү мин ыллыам;
Эйиэхэ, Айыы Тойон, мин ыллыам[+].
2Эҥкилэ суох көнө суолу эрэ саныам.
Оо, хаһан Эн миэхэ кэлэҕин?

Мин ыраас сүрэхтээх сылдьыаҕым
дьиэм-уотум иһигэр;[+]
3туһата суоҕу ууруом суоҕа
хараҕым далыгар.

Буруйу-сэмэни оҥорору абааһы көрөбүн;
онно мин кыттыһыам суоҕа.
4Содур санаалааҕы киэр кыйдыаҕым,
куһаҕаны ончу билиэм суоҕа.

5Чугастааҕытын кистээн холуннарааччыны
мин суох оҥоруоҕум;
улахамсыйа, бэрдимсийэ туттааччыны
тулуйа барыам суоҕа[+].

6Сирим итэҕэллээх дьонун мин көрүөҕүм,
кинилэр миигинниин бииргэ олоруохтара;
эҥкилэ суох көнө суоллаахтар эрэ
миэхэ үлэлиир буолуохтара.

7Уодаһыннаахтык быһыыланааччы
мин дьиэбэр олоруо суоҕа;
сымыйаны саҥарааччы
икки харахпар көстүө суоҕа.

8Сарсыарда эрдэттэн мин кыдыйтыаҕым
сирим бары хара дьайдаахтарын –
Айыы Тойон куоратыттан түөрэн ылыаҕым
куһаҕаны оҥорооччулары бука барыларын[+].

### 101


1Эрэйи-муҥу көрбүт киһи, санаата түһэн, Айыы Тойоҥҥо дууһатын арыйар үҥүүтэ[+].

2Айыы Тойон, иһит мин үҥэрбин;
мин энэлийэр саҥам Эйиэхэ тиийиэхтин.
3Эриирдээх күммэр миигиттэн киэр хайыһыма,
мин этэрбин болҕойон иһит;
Эйигин ыҥырбыт күммэр түргэнник хардар.

4Күннэрим буруо курдук сүтэллэр,
хардаҕас уҥуохтарым уотунан умайаллар[+].
5Сүрэҕим охсуллубут оттуу куурда-хатта,
онон килиэппин сиирбин да умнар буоллум[+].
6Улаханнык ынчыктыырбыттан
уҥуохтаах тириим эрэ хаалла.
7Мин иччитэх сири кэрийэр мэкчиргэ кэриэтэ,
урусхал үрдүгэр олорор модьугу кэриэтэ буоллум.
8Утуйар уум ончу кэлбэт;
мин дьиэ үрдүгэр олорор соҕотох көтөр курдукпун.
9Өстөөхтөрүм уһун күнү быһа күлүү гыналлар,
миигин ыыстааччылар мин ааппын кырыыска тутталлар.
10-11Эн миэхэ абараҥҥын, Эн уордайаҥҥын,
мин килиэби курдук, күлү сиир буоллум,
иһэр утахпар көмүскэм уутун булкуйдум.
Эн миигин, өрө таһааран баран, аллара бырахтыҥ[+].
12Күннэрим киэһээҥҥи күлүктүү күлүҥнээн ааһаллар;
мин от курдук иинэ хаттым[+].

13Оттон Эн, Айыы Тойон, үйэлэр тухары бааргын[*],
Эн аатыҥ көлүөнэттэн көлүөнэҕэ барар[+].
14Эн, тураҥҥын, Сиоҥҥа амарахтык сыһыаннаһыаҕыҥ;
кинини аһынар кэмиҥ кэллэ,
кэм-кэрдии уолдьаста.
15Кулуттарыҥ кини таастарын да күндүтүк саныыллар,
кини быылын-буорун кытта аһыйаллар.
16Норуоттар Айыы Тойон аатыттан куттаныахтара,
сир ыраахтааҕылара бары Эн килбиэҥҥиттэн саллыахтара.
17Айыы Тойон Сиону[†] чөлүгэр түһэриэҕэ,
кэрэмэн килбиэнин киниэхэ көрдөрүөҕэ.
18Кини көмүскэлэ суохтар үҥэллэрин истиэҕэ,
кинилэр көрдөһүүлэрин сэниэ суоҕа.

19Кэлэр көлүөнэлэр Айыы Тойону айхаллыылларын туһугар,
кэнэҕэс ыччакка анаан бу туһунан суруллуоҕа:[+]
20-21хаайыылаахтар ынчыктарын истээри,
өлөргө анаммыттары босхолоору,
Айыы Тойон үөһээҥҥи сибэтиэй Дьиэтиттэн аллара көрдө,
халлааннартан сири өҥөйдө[+][+].
22-23Онон, Айыы Тойоҥҥо сүгүрүйээри,
бары норуоттар, саарыстыбалар муһуннахтарына,
Сионтан[†] Айыы Тойон аатын иһитиннэриэхтэрэ,
Иерусалимтан Кинини айхаллыахтара[+].

24Кини мин күүспүн-сэниэбин суолум ортотугар эстэ,
күммүн-дьылбын сарбыйда.
25«Оо, Айыы Таҥарам! – диэтим мин. –
Күөгэйэр күммэр олохпун былдьаама.
Күнүҥ-дьылыҥ Эйиэнэ бараммат –
көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бара турар».
26Былыр-былыр Эн сири олохтообутуҥ,
халлаан эмиэ – Эн уран тарбаҕыҥ оҥоһуга.
27Сир-халлаан сүтүөҕэ, оттон Эн куруук баар буолуоҥ;
барыта таҥас курдук эргэриэҕэ,
ону Эн ардах сонун курдук уларытыаҕыҥ,
оччоҕо суола суох сүтүөхтэрэ[+].
28Оттон Эн өрүү бииргин, уларыйбаккын,
Эн үллэр үйэҥ муҥурдаммат[+].
29Эн кулуттарыҥ уолаттара куттала суох олоруохтара,
кинилэр ыччаттара куруук Эн иннигэр сылдьыахтара[+].

### 102


1Давид псалома.

Алҕаа, дууһам миэнэ, Айыы Тойону,
бүтүн сүрэҕим-быарым – Кини сибэтиэй аатын[+].
2Алҕаа, дууһам миэнэ, Айыы Тойону,
умнума Кини бары үтүө дьайыытын.
3Кини эн бары буруйгун бырастыы гынар,
бары ыарыыгыттан эйигин үтүөрдэр[+].
4Кини эн олоххун иинтэн өрүһүйэр,
эйигин таптыырын, аһынарын көрдөрөр[+].
5Үйэҥ тухары эйигин үтүөнэн дуоһутар,
онон, хотой курдук, эдэргэр түһэҕин.

6Айыы Тойон көнөтүк дьүүллүүр,
бары баттаммыттар кырдьыктарын көмүскүүр.
7Кини Бэйэтин суолларын Моисейга[†] биллэрбитэ,
оҥорор дьайыыларын Израиль норуотугар көрдөрбүтэ.
8Айыы Тойон аһыныгас сүрэхтээх, амарах санаалаах,
улуу тулуурдаах, муҥурун булларбат бигэ тапталлаах[+].
9Кини уһугар тиийэ уордайбат,
үйэ-саас тухары кыыһыра сылдьыбат.
10Биһиги аньыыбытыгар тоҕоостоох харданы Кини оҥорботоҕо,
биһиги буруйбутугар сөптөөх төлөбүрү ылбатаҕа.
11Халлаан сиртэн үрдүгүн саҕа улуу бигэ тапталы
Киниттэн куттанар дьоҥҥо Кини көрдөрөр[+].
12Илин арҕааттан ырааҕын саҕа ыраатыннарда
Кини биһигиттэн бары аньыыбытын-буруйбутун.
13Аҕа оҕолоругар амараҕын курдук,
Айыы Тойон Киниттэн толлор дьоҥҥо амарах.
14Кини биһиги туохтан турарбытын билэр,
биһиги быыл эрэ буоларбытын өйдүүр[+].

15Киһи үйэтэ – от үйэтэ,
сир симэҕинии, кини иинэр-кэхтэр[+].
16Үрдүнэн тыал илгийиэн эрэ кэрэх, мэлийэр,
үүммүт сирэ-уота аны кинини билиммэт буолар[+].
17Оттон Айыы Тойон Киниттэн толлор дьоҥҥо таптала
үйэттэн үйэлэргэ уларыйбат,
Кини кырдьыктаах сыһыана
кинилэр оҕолорун оҕолоругар кубулуйбат –[+]
18Кини кэс тылын тутуһааччыларга,
кэриэстэрин умнубакка толорооччуларга[+].

19Айыы Тойон бүрүстүөлүн халлааннарга туруорбута;
баар барыта – Кини Саарыстыбатын бас билиитэ[+].
20Алҕааҥ Айыы Тойону, Кини Аанньаллара,
саҥатын истээт да, тылын толорор күүстээхтэрэ[+].
21Алҕааҥ Айыы Тойону, бары сэриилэрэ,
Кини көҥүлүн толорор үлэһиттэрэ.
22Алҕаа Айыы Тойону, айбыта бука барыта,
Кини баһылыыр эйгэтигэр бүттүүнүгэр.
Алҕаа, дууһам миэнэ, Айыы Тойону.

### 103

1Алҕаа, дууһам миэнэ, Айыы Тойону.
Айыы Тойон Таҥарам, Эн сөҕүмэр сүҥкэҥҥин,[+]
2Эн албан ааты, кэрэмэн килбиэни кэппиккин,
туналҕан сырдыгы таҥныбыккын;
Эн халлааны сарыы суртуу тэниччи тарпыккын,
3үөһэ баар уораҕайгын уу үрдүнэн туруорбуккун;
Эн, былыттары колесница оҥостоҥҥун,
тыал кынаттарыгар уйдаран айанныыгын,[+]
4Тыалы-кууһу Эн илдьит гынаҕын,
уоту-төлөнү дьөһүөлдьүт оҥостоҕун[+].

5Эн сири бигэтик туруорбуккун,
онон сир үйэлэр тухары тулхадыйыа суоҕа[+].
6Кинини дириҥ уунан, таҥаһынан курдук, бүрүйбүккүн;
бэл хайалар үрдүлэригэр уу турар.
7Сүүр диэҥ эрэ кэрэх, уу сүүрбүтүнэн барар,
Эн сүллэр этиҥиҥ этэриттэн киэр куотар[+].
8Хайаҕа өрө сүүрэн тахсар, хочоҕо холдьугураан түһэр,
Эн анаабыт сиргэр тиийэр.
9Киниэхэ туораабат чэрчитин быһаҥҥын,
хат төннөн кэлэн сири саба халыйар кыаҕа суох[+].

10Эн үрүйэлэри хочолорго сүүрдэҥҥин,
томтордор быыстарынан кылыгырыы усталлар,
11хонуу кыылын-сүөлүн барытын уулаталлар;
дьиикэй оселлар эмиэ онтон утахтарын ханнараллар;
12үрүйэлэр аттыларыгар көтөрдөр уйаланаллар,
сэбирдэх быыһа барыта – чыычаах күйгүөрэ.
13Эн үөһээҥҥи уораҕайгыттан хайаларга ардаҕы кутаҕын;
сир Эн үлэҥ түмүгүнэн дуоһуйар.

14Сүөһү сииригэр Эн оту үүннэрэҕин,
оттон киһи туһаланарыгар – үүнээйини,
онон аһылыгы сир таһаарар:[+]
15киһи сүрэҕин үөрдэр арыгыны,
кини сирэйин сырдатар арыыны,
киниэхэ күүс-сэниэ киллэрэр килиэби[+].
16Айыы Тойон мастара, Ливаҥҥа олордубут сыалаах мастара,
ардах уутун дуоһуйа иһэллэр.
17Кинилэргэ чыычаахтар уйаланаллар;
харыйаларга эһирдэр дьиэлэнэллэр.
18Үрдүк хайаларга дьиикэй козеллар олороллор;
таас очуостарга дамааннар хорҕойоллор.

19Эн, дьыл кэмин араарарга анаан, ыйы айбытыҥ;
күн хаһан арҕаалыырын билэр[+].
20Эн хараҥаны тэнитэ тартаххына, түүн буолар,
ойуур харамайа барыта дьаарбайа тахсар.
21Эдэр хахайдар булду сонордоон ырдьыгынаһаллар,
аһыыр астарын Таҥараттан көрдөһөллөр.
22Күн күөрэйиитэ кинилэр эргийэн кэлэллэр,
ордууларыгар киирэн сыталлар.
23Киһи үлэтигэр-хамнаһыгар тахсар,
киэһэриэр диэри кини үлэтигэр сылдьар.

24Элбэҕи да Эн оҥорбуккун, Айыы Тойон!
Барытын муударайдык айбыккын;
сир үрдэ барыта – Эн айымньыҥ[+].
25Ол уҥуора-маҥаара биллибэт улуу муора алаарыйар,
онно аата-ахса биллибэт харамай,
улахан да, кыра да, кыынньа оргуйар.
26Онно хараабыллар усталлар,
онно, муораҕа оонньоотун диэн,
Эн айбыт левиафаныҥ[*] көччүйэр.

27Аһыыр аспытын кэмигэр биэриэ диэн,
кинилэр бука бары Эйигин кэтэһэллэр[+].
28Биэрдэххинэ – ылаллар,
ытыскын астаххына – үтүө бэлэххинэн дуоһуйаллар;[+]
29киэр хайыстаххына – айманаллар,
тыыннарын ыллаххына – өлөллөр,
буордарыгар төннөллөр[+].
30Оттон Тыыҥҥын ыыттаххына – айыллаллар;
ол курдук Эн сир ньуурун саҥардан биэрэҕин.

31Албан аат буоллун Айыы Тойоҥҥо үйэттэн үйэлэр тухары!
Үөрүөхтүн Айыы Тойон Бэйэтин дьайыыларыттан![+]
32Кини сири көрдөҕүнэ, сир титирэстиир,
Кини хайаны таарыйдаҕына, хайа буруолуур[+].
33Айыы Тойоҥҥо мин ыллыам тыыннааҕым тухары,
Таҥарабар айхал ыллыам баарым тухары[+].
34Мин ырыам Киниэхэ сүрэҕин ортотунан киириэхтин;
Айыы Тойонтон мин үөрүөҕүм-көтүөҕүм.
35Сир үрдүттэн сүттүннэр тосту-туора быһыылаахтар,
суох буоллуннар аны хара дьайдаахтар.
Алҕаа, дууһам миэнэ, Айыы Тойону.
Аллилуия.[†]

### 104

1Айхаллааҥ Айыы Тойону, ыҥырыҥ Кини аатын,
норуоттар ортолоругар биллэриҥ Кини дьайыытын.
2Ыллааҥ Киниэхэ, айхаллааҥ Кинини;
кэпсээҥ Кини оҥорор бары дьиктитин.
3Күөн туттуҥ Кини сибэтиэй аатынан;
үөрүөхтүн Айыы Тойону көрдөөччүлэр сүрэхтэрэ.
4Көрдөөҥ Айыы Тойону, Кини күүһүн,
көрдөөҥ Кинини өрүүтүн[+].
5Өйдүү сылдьыҥ Кини оҥорбут дьиктилэрин,
көрдөрбүт бэлиэлэрин, дьүүллээбит дьүүллэрин,[+]
6эһиги, Кини кулутун Авраам[†] удьуордара,
Иаков[†] уолаттара, Кини талыылаахтара.

7Кини биһиги Айыы Тойон Таҥарабыт;
Кини бүтүн сир устун дьүүллүүр.
8Үйэлэр тухары Кини өйдүүр эппит кэс тылын –
тыһыынча көлүөнэҕэ ыйбытын-кэрдибитин,
9Авраамныын[†] оҥорсубут сөбүлэһиитин,
Исаакка[†] биэрбит андаҕарын[+].
10Кини ону Иаковка[†] сокуон[†] быһыытынан,
Израильга мэҥэ кэс тыл быһыытынан бигэргэппитэ.
11Кини эппитэ: «Мин эйиэхэ Ханаан сирин бэлэхтиэм,
бас билэр өлбүгэҥ сиэринэн быһан биэриэм»[+].

12Өссө ахсааннаах эрэ эрдэхтэринэ,
олох аҕыйах эрдэхтэринэ, онно кэлии дьон буолан,
13норуоттан норуокка,
саарыстыбаттан саарыстыбаҕа көһө сырыттахтарына,
14Кини кимиэхэ да кинилэри атаҕастаппатаҕа;
ыраахтааҕылары буойталыыра:[+]
15«Мин талан ылбыт дьоммун тыытымаҥ,
пророктарбар куһаҕаны оҥорумаҥ»[+].

16Кини сиргэ суту ыҥырбыта,
бурдук хас биирдии умнаһын суох оҥорбута[+].
17Ол эрэн кинилэр иннилэригэр киһини ыыппыта:
Иосибы кулуттааһыҥҥа атыылаабыттара[+].
18Кини атаҕын хандалынан бохсубуттара,
моонньугар тимир тиэрбэһи кэтэрпиттэрэ;
19кини өтө көрөн эппитэ туолуор диэри,
Айыы Тойон тыла кинини тургутара[+].
20Ыраахтааҕы, киһи ыытан, кини хандалытын уһултарбыта,
норуоттар баһылыктара кинини көҥүлгэ таһаартарбыта;[+]
21тойон оҥорон, бэйэтин дьиэтин-уотун дьаһайтарбыта,
бас билэр сирин барытын салайтарбыта;[+]
22үрдүк сололоохторун киниэхэ үөрэттэрбитэ,
аҕа баһылыктарын муудараска уһуйтарбыта.

23Онтон Египеккэ Израиль кэлбитэ,
Иаков Хам[*] сиригэр көһөн олорбута[+].
24Айыы Тойон, норуотун үтүмэнник үксэтэн,
өстөөхтөрүн бүгүлүүрдүү күүһүрпүтэ;[+]
25онтон кинилэри Египет дьонугар абааһы көрдөрөн,
олор Кини кулуттарын албынныыр буолбуттара[+].

26Онуоха Кини кулутун Моисейы[†] уонна
талан ылбыт киһитин Аарону[†] ыыппыта[+].
27Хам сиригэр кинилэр Таҥара бэлиэ дьайыыларын,
араас дьиктини көрдөрбүттэрэ[+].
28Таҥара, хараҥаны ыытан, им балайы түһэрбитэ,
ол да үрдүнэн Египет дьоно Кини тылын истибэтэхтэрэ[+].
29Онтон Кини, ууларын хааҥҥа кубулутан,
балыктарын тумнарбыта[+].
30Сирдэрэ-уоттара бардырҕас баҕа буолбута,
бэл ыраахтааҕыларын утуйар хосторо кытта туолбута[+].
31Кини эппитигэр, сахсырҕа халыҥ былыта кэлбитэ,
дойдуну биир гына кумаар түспүтэ[+].
32Ардах оннугар кинилэргэ толону ыыппыта,
чаҕылҕан уотунан сирдэрин дапсыйбыта[+].
33Виноградниктарын, смоковницаларын эспитэ,
сирдэрин устун мастарын суулларбыта.
34Кини эппитигэр, саранча үөрэ саба көтөн кэлбитэ,
түүлээх үөн кыама суох ыһан кэбиспитэ,[+]
35онон дойдуларын ото-маһа барыта кэрбэнэн бүппүтэ,
буолактарын бурдугуттан туох да орпотоҕо.
36Кини Египет бары ыалларын бастыҥ күүһүн,
бастакы уолаттарын, өлөртөөбүтэ[+].

37Дьэ онтон Израиль дьонун Египеттэн таһаарбыта;
кинилэр үрүҥ да, кыһыл да көмүһү илдьэ барбыттара,
итиччэ киһиттэн хайалара да дубук үктээбэтэҕэ[+].
38Израиль уолаттарыттан кыраҕыйар буоланнар,
Египет дьоно кинилэр барбыттарыгар үөрбүттэрэ[+].
39Таҥара, норуоппар хахха буоллун диэн, былыты таһаарбыта,
түүн сырдык буоллун диэн, уоту сандаардыбыта[+].
40Көрдөспүттэригэр, хонуу куруппааскыларын ыыппыта,
халлаан килиэбинэн кинилэри дуоһуппута[+].
41Кини тааһы хайа охсубутугар, уу сүүрбүтэ,
хаппыт сир устун өрүс курдук, күллүгүрүү устубута[+].
42Кулутугар Авраамҥа эппит ытык тылын
Кини ол курдук өйдүү сылдьара[+].

43Онон норуотун үөрдэ-көтүтэ илдьэ барбыта,
талан ылбыт дьонун ырыа аргыстаах таһаарбыта[+].
44-45Ыйаахтарбын толорор кыахтанныннар,
сокуоннарбын[†] тутуһар буоллуннар диэн,
кинилэргэ норуоттар сирдэрин биэрбитэ,
атын омуктар үлэлэрин түмүгүн бас биллэрбитэ.
Аллилуия.[†]

### 105

1Аллилуия.[†]
Айхаллааҥ Айыы Тойону үтүө санаалааҕын иһин;
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары.
2Ким Айыы Тойон сүдү дьайыыларын ситэн кэпсиир кыахтааҕый?
Ким Кини албан аатын толору иһитиннэрэр кыахтааҕый?
3Дьоллоохтор даҕаны – көнө дьүүлү тутуһааччылар,
хайа да кэмҥэ кырдьыгынан сылдьааччылар![+]

4Айыы Тойон, Эн норуоккар үтүөтүк сыһыаннастаххына,
миигин эмиэ санаар,
кинилэри быыһыыргар миигин эмиэ быыһаар.
5Оччоҕо Эн талбыт дьонуҥ илгэлээх олоҕун көрүөҕүм,
Эн норуоккун кытта бииргэ үөрсүөҕүм,
бас билэр дьонуҥ киэн туттуутун үллэстиэҕим.

6Биһиги эмиэ өбүгэлэрбит курдук, аньыыга киирдибит;
буруйу оҥордубут, хара саҥнаахтык быһыыланныбыт.
7Өбүгэлэрбит, Египеккэ сылдьан,
Эн сөҕүмэр дьайыыларгын өйдөөбөтөхтөрө,
элбэх төгүл көрдөрбүт бигэ тапталгын умнубуттара;
кинилэр муора аттыгар, Кыһыл муора аттыгар,
Эйигин утары өрө турбуттара[+].
8Ол эрээри Айыы Тойон, улуу кыаҕын көрдөрөөрү,
Бэйэтин аатын туһугар кинилэри өрүһүйбүтэ;[+]
9Кини Кыһыл Муораны суостаахтык соруйбутугар,
муора кумаҕынан көрбүтэ,
онон Кини норуотун байҕал түгэҕинэн,
кураанах сиринэн ааһардыы, туораппыта[+].
10Абааһы көрөөччүлэртэн кинилэри быыһаан ылбыта,
өстөөх илиититтэн өрүһүйбүтэ[+].
11Оттон утарсааччыларын уу саба халыйбыта,
биир да киһилэрэ ордубатаҕа[+].
12Дьэ онуоха Кини тылын итэҕэйбиттэрэ,
Киниэхэ айхал ырыатын ыллаабыттара[+].

13Ол да үрдүнэн бэрт сотору Кини дьайыыларын умнубуттара,
Кини сүбэлиирин кэтэһиэхтэрин баҕарбатахтара[+].
14Кураайы дуолга сылдьан, туохха да баҕалара хаммакка,
Таҥара тулуурун тургутан көрөллөрө.
15Кини көрдөспүттэрин толорбута эрээри,
кинилэргэ ыарыыны ыыппыта[+].

16Кинилэр, отууламмыт түөлбэлэригэр олорон,
Моисейы[†] уонна Айыы Тойон сибэтиэйин Аарону[†]
ордугургуу саныыр буолбуттара;
17ол иһин сир, силлэн, Дафаны ыйыстыбыта,
Авирон дьиэ кэргэнин буорунан көммүтэ;
18үрдүлэригэр уот умайан күүдэпчилэммитэ,
хара санаалаахтары төлөн хаарыйан өлөрбүтэ.

19Онтон аны Хоривка оҕуһу кутан оҥорон баран,
ол кутуу эмэгэккэ сүгүрүйбүттэрэ,[+]
20Таҥара кэрэмэн килбиэнин
от аһылыктаах оҕуска кубулуппуттара[+].
21-22Кинилэр Египет сиригэр улууну оҥорбут,
Хам сиригэр дьиктини көрдөрбүт,
Кыһыл Муора таһыгар дьулааннык дьайбыт Таҥараны,
Быыһааччыларын , умнубуттара[+].
23Ол иһин Таҥара кинилэри имири эһиэн баҕарбытыгар,
Кини талан ылбыт киһитэ Моисей,[†]
Таҥара норуотун эспэтин диэн, Кини уорун уҕарытаары,
иннигэр киирэн, хайа хапчаҕайыгар турбута[+].

24Кинилэр, Таҥара эрэннэриитин итэҕэйбэт буоланнар,
баҕалаах сирдэрин улахаҥҥа уурбатахтара.
25Отууларыгар олорон суланаллара,
Айыы Тойон саҥатын истибэттэрэ.
26-27Ол иһин Кини, илиитин өрө уунан туран,
эһигини кураайы дуолга имири эһиэм,
оттон удьуордаргытын сир устун
омуктар ортолоругар ыһыам диэн андаҕайбыта.

28Онтон аны Ваал-Фегорга[*] бас бэринэннэр,
эмэгэттэргэ бэриллибит кэрэх этин сиир буолбуттара;
29Айыы Тойону аньыылаах дьайыыларынан кыйахааннар,
кинилэри ыарыы буулаабыта.
30Онно Финеес туран буруйдаахтары дьүүллээбитигэр,
ыарыы-сүтүү дьэ тохтообута.
31Ол иһин көлүөнэттэн көлүөнэҕэ, үйэттэн үйэҕэ
кини дьүүлэ кырдьыктааҕынан ааҕыллыбыта[+].

32Онтон Мерива уутун таһыгар Айыы Тойону кыыһырданнар,
Кини уора-кылына Моисей үрдүнэн барбыта[+].
33Ол курдук Моисей, кинилэртэн хомойон,
онно сыыһа-халты тылласпыта.

34Айыы Тойон эһиҥ диэбит норуоттарын
кинилэр имири эспэтэхтэрэ;
35хата, туора омуктары кытта булкуһан,
олор үгэстэригэр үөрэммиттэрэ;
36кинилэр эмэгэттэригэр сүгүрүйэн,
угаайыга киирэн биэрбиттэрэ[+].
37Уолаттарын-кыргыттарын
абааһыларга кэрэх туппуттара;
38кинилэр буруйа суохтар хааннарын –
Ханаан эмэгэттэригэр кэрэх туппут
уолаттарын-кыргыттарын хааннарын тоҕон,
сир үрдүн киртиппиттэрэ.
39Онон аньыыны оҥорон, киргэ-дьайга булкуллубуттара,
содур быһыыламмыттара.

40Айыы Тойон, норуотугар уордайан,
Бэйэтин дьонуттан сиргэнэр буолбута,
41онон кинилэри омуктар илиилэригэр туран биэрбитэ;
абааһы көрөр дьон кинилэргэ тойон буолбуттара.
42Өстөөхтөрө кинилэри ыгаллара-түүрэллэрэ,
бэйэлэригэр бас бэриннэрэн сыһыталлара.
43Кини норуотун элбэх төгүл өрүһүйбүтэ да,
Киниэхэ утарылаһар хаҥыл санааларын уларыппатахтара,
онон, буруйдарын-сэмэлэрин иһин,
баттана-үктэнэ сылдьыбыттара.
44Ол да үрдүнэн Кини, энэлийэр саҥаларын истэр буолан,
эрииргэ түбэспиттэрин аһына көрөрө.
45Кинилэргэ эппит кэс тылын өйдүү сылдьара,
муҥура суох таптыыр буолан, кинилэри аһынар этэ[+].
46Онон билиэн ылбыттар сүрэхтэригэр барыларыгар
эмиэ аһынар санааны үөскэтэрэ.

47Быыһаа биһигини, Айыы Тойон Таҥарабыт;
уонна, Эн сибэтиэй ааккын айхаллыырбыт,
Эн албан ааккынан күөн туттарбыт туһугар,
биһигини норуоттар ортолоруттан хомуйан ыл.

48Алгыс буоллун Айыы Тойоҥҥо, Израиль Таҥаратыгар,
үйэттэн үйэҕэ диэри.
Норуот бүттүүнэ этиэхтин: «Аминь !»
Аллилуия[+].

### 106


V КИНИГЭТЭ


106–150 псаломнар

1Айхаллааҥ Айыы Тойону үтүө санаалааҕын иһин;
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары[+].
2Эттиннэр бу тыллары Айыы Тойон толуйан ылан,
эрэйтэн-буруйтан өрүһүйэн,[+]
3араас дойдуттан, илинтэн-арҕааттан,
хотуттан-соҕурууттан[*] муспут дьоно!

4Кинилэр иччитэх кураайы дуол устун,
дьонноох куораты булбакка, муна-тэнэ сылдьаллара;
5ааһан-туоран, тамахтара куура хатан,
дууһа моруута буолаллара.
6Онтон, сору көрөн, Айыы Тойону ыҥырдахтарына,
Кини эрэйтэн-муҥтан быыһаан ылара,
7дьонноох куоракка тиэрдээри,
көнө суолунан сирдиирэ.
8Айхаллаатыннар кинилэр Айыы Тойону бигэ тапталын иһин,
киһи аймахха оҥорор сөҕүмэр дьайыыларын иһин.
9Кини утаппыттар дууһаларын дуоһутар,
аччыктар дууһаларын араас үтүөнэн толорор[+].

10-11Сорохторо, Таҥара тылыгар бас бэриммэккэ,
Үрдүктэн Үрдүк сүбэтин ылыммакка,
ыас хараҥаҕа, өлүү күлүгэр олороллоро,
хандалыга бохсуллан, сору-муҥу көрөллөрө[+].
12Олор сүрэхтэрин Кини ыарахан үлэнэн сыһытара;
охтон түстэхтэринэ, ким да кинилэргэ көмөлөспөт этэ[+].
13Онтон, сору көрөн, Айыы Тойону ыҥырдахтарына,
Кини эрэйтэн-муҥтан кинилэри быыһаан ылара,
14халыҥ хараҥаттан, өлүү күлүгүттэн таһаарара,
хандалыларын хайыта сынньара.
15Айхаллаатыннар кинилэр Айыы Тойону бигэ тапталын иһин,
киһи аймахха оҥорор сөҕүмэр дьайыыларын иһин.
16Кини алтан ааннары алдьатар,
тимир олуурдары булгурутар.

17Сорохторо, аньыылаах суолунан барбыт өйө суохтара,
буруйу-сэмэни оҥорон муҥу-таҥы булуналлара,
18онон аһы да сүрэхтэрэ ылбат буолара,
өлүү айаҕар түһэллэрэ тирээн кэлэрэ[+].
19Онтон, сору көрөн, Айыы Тойону ыҥырдахтарына,
Кини эрэйтэн-муҥтан кинилэри быыһаан ылара,
20этэр тылынан үтүөрдэрэ,
өлөртөн-сүтэртэн өрүһүйэрэ.
21Айхаллаатыннар кинилэр Айыы Тойону бигэ тапталын иһин,
киһи аймахха оҥорор сөҕүмэр дьайыыларын иһин.
22Уруй-айхал сиэртибэтин Киниэхэ биэрдиннэр,
үөрүүлээх ырыанан Кини дьайыытын иһитиннэрдиннэр[+].

23Сорохторо, хараабылга олорон, муоранан усталлара,
күөх далай иэнигэр эргинэллэрэ.
24Кинилэр эмиэ Айыы Тойон дьайыыларын анаараллара,
муора түгэҕэр кытта Кини оҥорор дьиктилэрин араараллара.
25Кини эттэҕинэ, сата-буурҕа ытыллара,
муора долгуна өрүтэ ыһыллара[+].
26Оччоҕо халлааҥҥа тиийэ сыһаллара,
аллара, муора түгэҕэр, түһүөхчэ буолаллара;
алдьархайга ылларан, эр санааларын ыһыкталлара,
27итирик дьоннуу, эргичийэ, тэмтээкэйдии сылдьаллара;
муоранан устар муударастара аны туһалаабат буолара.
28Онтон, сору көрөн, Айыы Тойону ыҥырдахтарына,
Кини эрэйтэн-муҥтан быыһаан ылара;
29буурҕаны тохтотон, чуумпуну сатыылатара,
муора дохсун долгунун намыратара;[+]
30байҕал чуумпуран, үөрүү бөҕө буолаллара –
баҕалаах тиксиилэрин Кини булларара.
31Айхаллаатыннар кинилэр Айыы Тойону бигэ тапталын иһин,
киһи аймахха оҥорор сөҕүмэр дьайыыларын иһин.
32Уруйдуур буоллуннар Кинини норуот мунньаҕар,
айхаллыыр буоллуннар аҕа баһылыктар сүбэлэригэр.

33Кини өрүстэри кураайы дуолга кубулутар,
үрэхтэри хара буорунан көрдөрөр,
34олохтоохтор нэгэй быһыыларын иһин,
өҥ сири тураҥ буор оҥорор[+].
35Кини тукулааны күөлгэ кубулутар,
хайа хаппыт сирдэринэн үрүйэлэри сүүрдэр;
36онно ааспыты-туорбуту олохсутар,
оччоҕо кинилэр олорор куораттарын тутталлар;
37сыһыыга бурдук ыһаллар,
виноград олордон, өлгөм үүнүүнү ылаллар.
38Кини алгыһынан сүүнэ омук буола үүнэллэр;
иитэр сүөһүлэрин Кини аймарыппат[+].

39Онтон, ахсааннара аҕыйаан, баттанан-үктэнэн,
сору-муҥу көрөн кутурҕаҥҥа ыллардахтарына,
40Кини кинээстэрин ааттарын-суолларын алдьатар,
суола суох кураайы дуолга хаалларан, кинилэри муннарар;
41оттон дьадаҥыны кыһалҕаттан таһаарар,
кини дьиэ кэргэнин бараан үөрүнүү үксэтэр[+].
42Көнө-көрсүө дьон ону көрөн үөрэллэр,
оттон хара санаалаахтар саҥата суох бараллар[+].
43Ким муударай өйдөөх, ол маны араҥалаан көрдүн,
Айыы Тойон бигэ тапталын анаардын.

### 107


1[•]Ырыа. Давид псалома.

2Мин сүрэҕим бэлэм, Айыы Таҥара;
ырыа ыллыам, Эйигин айхаллыам.
Уһугун, дууһам миэнэ![+]
3Уһуктуҥ, арфа уонна лира!
Мин сарыалы уһугуннарыам.
4Айыы Тойон, мин норуоттар ортолоругар Эйиэхэ махтаныам,
омуктар ортолоругар Эйигин айхаллыам.
5Эн бигэ тапталыҥ халлааннары аһара барар,
Эн кырдьыгыҥ былыттардыын быысаһар[+].

6Халлааннар уҥуордарынан айхаллан, Айыы Таҥара,
бүтүн сир үрдүнэн көһүннүн Эн килбиэниҥ.

7Эн таптыыр дьонуҥ быыһаналларын туһугар,
уҥа илиигинэн кинилэри өрүһүйэн ыл, миигин иһит.
8Таҥара сибэтиэй Дьиэтиттэн эрэннэрдэ:
«Мин Сихем сирин, өрө көтөҕүллэн туран, үллэриэм,
Сокхоф хочотун усталаах туоратын мээрэйдиэм[+].
9Галаад – Миэнэ, Манассия эмиэ – Миэнэ;
Ефрем – баһым кураахтаах куйаҕа,
Иуда[†] – Мин скипетрым.
10Моав – Мин суунар кытаҕым,
оттон Едомҥа атаҕым таҥаһын быраҕыам.
Филистина үрдүнэн Мин өрөгөйдөөх хаһыым дуораһыйыа».

11Ким миигин бөҕөргөтүнүүлээх куоракка киллэриэҕэй?
Ким миигин Едомҥа тиэрдиэҕэй?
12Эн буолбатах дуо, Айыы Таҥара, биһигини туора аспыт,
биһиги сэриилэрбитин кытта барсыбатах Таҥара?
13Оо, өстөөҕү утары охсуһарбытыгар биһиэхэ көмөлөс –
киһи көмөтө көдьүүһэ суох[+].
14Таҥараны кытта сылдьан, биһиги күүстээх буолуохпут,
Кини биһиги өстөөхтөрбүтүн сууһарыаҕа.

### 108


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

Айхаллыыр Айыы Таҥарам, саҥата суох буолума;[+]
2Сидьиҥ тыллаах албыннар миигин үөҕэн эрэллэр,
сымыйаны мин туспунан тиһэллэр[+].
3Тула өттүбэр өһүөннээх саҥалара иһиллэр,
туох да төрүөтэ суох миэхэ саба түһэллэр[+].
4Тапталбар хатаанынан хардараллар,
оттон мин кинилэр тустарыгар үҥэбин эрэ.
5Үтүөбүн куһаҕанынан төлүүллэр,
тапталбын – өһөгөйүнэн[+].

6Хара дьайдааҕы туруор өстөөхпүн утары,
буруйдааччыны туруор кини уҥа өттүгэр[+].
7Дьүүллэстэҕинэ, буруйдаах буолан таҕыстын,
үҥэрэ кытта аньыыга аахсылыннын[+].
8Олоҕун күнэ-дьыла кэрэгэй буоллун;
кини солотун атын киһи ыллын[+].
9Оҕолоро тулаайах хааллыннар,
ойоҕо огдообо буолуохтун[+].
10Оҕолоро атах-балай умналыы сырыттыннар,
урусхалламмыт дьиэлэриттэн холдьоҕуллан бардыннар.
11Баардааҕын барытын иэстээх дьонугар былдьаттын,
үлэтин түмүгүн туора дьоҥҥо туура туттардын.
12Ким да киниэхэ амарахтык сыһыаннаспатын;
ким да кини тулаайахтарын аһымматын;
13кини сыдьаана барыта имнэри быһыннын,
кини аата иккис көлүөнэттэн умнулуннун[+].
14Аҕатын буруйа Айыы Тойон иннигэр ахтылыннын,
ийэтин аньыыта бырастыы гыныллыбатын[+].
15Аньыыларын Айыы Тойон өрүүтүн өйдүү сырыттын,
ааттарын сир үрдүттэн суола суох сүтэрдин[+].
16Үтүөнү оҥорор туһунан кини санаабатаҕа,
суоҕу-дьадаҥыны, кыраны-кыһалҕалааҕы,
самныбыт санаалааҕы өлөрөөрү сойуолуура.
17Кырыырын сөбүлүүрэ – кырыыһа бэйэтигэр түһүөхтүн;
алгыырын абааһы көрөрө – алгыс киниттэн тэйиэхтин.
18Таҥаһы кэтэрдии, кэбэҕэстик кыраан барара –
кырыыһа, уу курдук, этигэр өтөн киириэхтин,
арыы курдук, уҥуоҕар тиийэ иҥиэхтин;
19таҥна сылдьар таҥаһыныы кинини ыга ылыахтын,
куруук курданар курунуу кинини бобо тутуохтун.
20Итинник иэстэһиэҕэ Айыы Тойон мин өстөөхтөрбүттэн,
миигин утары сидьиҥник тыллаһааччылартан.

21Оттон Эн, Айыы Тойон, мин Айыы Тойонум,
Бэйэҥ аатыҥ туһугар миэхэ көмөлөс.
Эн, муҥура суох амарах тапталлаах, миигин өрүһүй[+].
22Мин дьадаҥыбын, кыһалҕалаахпын,
сүрэхпэр сырҕан баастаахпын[+].
23Киэһээҥҥи күлүк курдук, мин сүтэн эрэбин,
саранча курдук, киэр эһилинним[+].
24Аһаабакка, икки тобугум ибигирэс буолла,
уҥуохтаах тириим эрэ хаалла.
25Кинилэр буоллаҕына миигин күлэллэр,
көрдүлэр да, бастарын быһа илгистэллэр.

26Көмөлөс миэхэ, Айыы Тойон Таҥарам,
көмүскэллээх санааҕыттан миигин быыһаа.
27Эн илииҥ миигин өрүһүйэн ылбытын,
бу Эн оҥоһууҥ буоларын кинилэр биллиннэр.
28Кинилэр кыраатыннар, оттон Эн алҕаа.
Күөнтээбиттэрэ бэйэлэригэр саатынан-суутунан эргийдин,
оттон миэхэ, кулуккар, үөрүү тосхойдун.
29Миигин буруйдааччылар ааттара алдьаннын,
саатттара-сууттара кинилэри батыһа сырыттын.

30-31Өлөргө уурааччылартан өрүһүйээри,
кыһалҕалаах киһи уҥа өттүгэр турарын иһин,
мин Айыы Тойону дуораччы айхаллыам,
улуу түмсүү ортотугар Кинини уруйдуом[+].

### 109


1Давид псалома.

Айыы Тойон мин Тойоммор[*] эппитэ:
«Өстөөхтөргүн, үктэл оҥостон олорор гына,
Эйиэхэ самнаран биэриэхпэр диэри,
Мин уҥа өттүбэр олор»[+].

2Айыы Тойон улуу былааһы эйиэхэ биэриэҕэ
Сион[†] тас да өттүгэр.
Баһылык буол өстөөхтөрүҥ ортолоругар[+].
3Эн күүскүн көрдөрөр күҥҥэр
норуотуҥ бэлэм буолла
сибэтиэй килбиэн күөнүгэр.
Сарсыарда иһиттэн сиик түһэрин курдук
Эн төрөөбүтүҥ.
4Айыы Тойон андаҕайан эппитэ,
Кини ону кэмсиниэ суоҕа:
«Эн Мелхиседек[†] чыынынан
үйэлэр тухары Таҥара үлэһитэҕин»[+].

5Айыы Тойон Эн уҥа өттүгэр сылдьар;
Кини уордайар күнүгэр ыраахтааҕылары самнарыа[+].
6Норуоттары дьүүлгэ туруоран,
кыргыс толоонун өлүгүнэн толоруо,
киэҥ сир баһылыктарын сууһарыа[+].
7Кини, айаннаан иһэн, үрүйэ уутуттан иһиэҕэ,
онон төбөтүн өрө көтөҕүөҕэ.

### 110

1Аллилуия.[†]
Айыы Тойону мин айхаллыам бүтүн сүрэхпинэн
кырдьыктаахтар ортолоругар, көнө дьон түмсүүтүгэр[+].
2Улуу да буоллахтара Айыы Тойон дьайыылара!
Онтон үөрээччи барыта Кини оҥорбутун ырыҥалыыр[+].
3Кини дьайыыта барыта албан ааттаах, кэрэ килбиэннээх,
Кини үйэлэр тухары кырдьыктаах[+].
4Сөҕүмэр дьиктилэрин Кини умнуллубат оҥорбут;
Айыы Тойон аһыныгас, амарах санаалаах[+].
5Киниттэн куттанар дьону аһынан-үөлүнэн хааччыйар;
эппит кэс тылын үйэлэр тухары өйдүү сылдьар[+].
6Кини, омуктар сирдэрин норуотугар биэрэн,
күүстээх дьайыытын кинилэргэ көрдөрбүтэ.
7Тугу оҥороро Киниэнэ барыта – бигэ, сиэрдээх,
ыйара-кэрдэрэ барыта эрэбиллээх –
8үйэттэн үйэҕэ бигэргэтиллибит,
кырдьыкка, көнө быһыыга тирэҕирбит.
9Кини норуотугар быыһабылы ыыппыта,
мэҥэ кэс тылын кинилэргэ эппитэ.
Кини аата сибэтиэй уонна дьулаан[+].
10Айыы Тойонтон куттаныы – муударас төрдө,
Кини кэриэстэрин тутуһааччылар чөл өйдөөхтөр.
Кини үйэттэн үйэҕэ айхаллана туруоҕа[+].

### 111

1Аллилуия.[†]
Ким Айыы Тойонтон сүгүрүйэ толлор,
Кини кэриэстэрин күүскэ таптыыр, ол дьоллоох[+].
2Кини удьуора сиргэ күүстээх буолуоҕа,
көнө дьон сыдьаана алгыска тиксиэҕэ[+].
3Кини дьиэтэ-уота барҕара байыаҕа,
кырдьыктаах быһыыта үйэлэргэ барыаҕа[+].
4Кырдьыксыт киһиэхэ хараҥаҕа да сырдык тыгар,
кини үтүө санаалаах, амарах, кырдьыгынан сылдьар[+].
5Үтүө киһи бэринньэҥ илиилээх, иэс-күүс бэрсэр;
бары дьыалатын-куолутун көнөтүк оҥорор[+].
6Кырдьыксыт хаһан да тулхадыйыа суоҕа,
үйэлэр тухары умнуллуо суоҕа[+].
7Куһаҕан сурахтан кини дьулайыа суоҕа:
Айыы Тойоҥҥо эрэмньилээх буолан, сүрэҕэ бөҕөх[+].
8Кини санаата бигэ, онон дьиксиниэ суоҕа;
тиһэҕэр өстөөхтөрүн өрөгөйдүү көрүөҕэ[+].
9Кини дьэллэмник үллэрэр, дьадаҥыга бэрсэр;
кини кырдьыктаах быһыыта үйэлэргэ барыаҕа,
дириҥ ытыктабылга кини сылдьыаҕа[+].
10Нэгэй киһи, ону көрөн, таала кырыыланар;
кини тииһин хабырынар уонна суола суох сүтэр;
хара санаалаахтар баҕа санаалара туолуо суоҕа.

### 112

1Аллилуия.[†]
Айхаллааҥ, Айыы Тойон кулуттара,
айхаллааҥ Айыы Тойон аатын.

2Алгыс буоллун Айыы Тойон аатыгар
аны мантан инньэ үйэлэр тухары[+].
3Айхаллана турдун Айыы Тойон аата
илинтэн арҕааҥҥа диэри[+].
4Айыы Тойон бары норуоттар үрдүлэринэн турар;
Кини албан аата халлааннары аһара барар[+].

5Ким баарый биһиги Айыы Тойон Таҥарабытыгар холоонноох?
Ким Кини курдук, үөһэ турар бүрүстүөлүттэн[+]
6сири-халлааны сиксигинэн көрө-истэ олороруй[+]?
7Кини дьадаҥыны сиртэн-буортан өрө тардар,
кыраны-хараны киртэн-хахтан таһаарар,[+]
8итиэннэ кинини кинээстэри кытта,
норуотун кинээстэрин кытта биир кэккэҕэ олордор.
9Кини оҕото суох дьахтары, дьиэ-уот тэрийэн,
оҕолоруттан үөрэр ыал ийэтэ оҥорор.
Аллилуия[+].

### 113

1Израиль Египеттэн тахсыбытыгар,
Иаков[†] норуота атын тыллаах норуоттан барбытыгар,[+]
2Иуда[†] Айыы Тойон сибэтиэй норуота,
Израиль Кини бас билиитэ буолбута.

3Муора ону көрөн, киэр куоппута,
Иордан эмиэ төттөрү устубута[+].
4Хайалар барааннар курдук ыстаҥаласпыттара,
томтордор бараан оҕолорунуу ойуоккаласпыттара[+].

5Тоҕо эн, муора, маннык куоттуҥ?
Тоҕо эн, Иордан, төттөрү уһуннуҥ?
6Тоҕо, хайалар, барааннар курдук ыстаҥалаһаҕыт,
томтордор бараан оҕолорунуу ойуоккалаһаҕыт?

7-8Титирэстээ, сир, Айыы Тойон иннигэр,
туруук хайаны толору уулаах күөлгэ кубулутар,
тааһы уу төрдө оҥорор Иаков[†] Таҥаратын иннигэр![+][+]

9Биһигини буолбатах, Айыы Тойон, биһигини буолбатах –
бигэ тапталыҥ уонна кырдьыгыҥ туһугар,
Бэйэҥ ааккын албан аатырт.
10Тоҕо туора омуктар биһигини:
«Таҥаралара ханнаный?» – диэхтээхтэрий[+]?

11Биһиги Таҥарабыт халлааннарга баар;
Кини тугу баҕарбытын барытын оҥорор[+].
12Оттон кинилэр эмэгэттэрэ үрүҥ көмүс, кыһыл көмүс –
киһи илиитинэн оҥоһуга[+].
13Айахтаахтар да, саҥарбаттар,
харахтаахтар да, көрбөттөр;
14кулгаахтаахтар да, истибэттэр,
таныылаахтар да, сыты ылбаттар,
15илиилээхтэр да, тутан-хабан билбэттэр,
атахтаахтар эрээри, хаампаттар;
куолайдарыттан саҥа дорҕоонун таһаарбаттар.
16Кинилэри оҥорооччулар бэйэлэрэ эмиэ ситигирдиктэр;
кинилэргэ эрэнээччилэр эмиэ атына суохтар.

17Израиль! Айыы Тойоҥҥо эн эрэн;
Кини биһиэхэ көмөлөһөр, биһиэхэ куйах буолар.
18Аарон[†] дьиэтэ! Айыы Тойоҥҥо эн эрэн;
Кини биһиэхэ көмөлөһөр, биһиэхэ куйах буолар[+].
19Айыы Тойонтон куттанааччылар!
Айыы Тойоҥҥо эһиги эрэниҥ;
Кини биһиэхэ көмөлөһөр, биһиэхэ куйах буолар.
20Айыы Тойон биһигини умнубат,
Кини биһигини алгыаҕа:
алгыаҕа Израиль дьиэтин,
алгыаҕа Аарон[†] дьиэтин;
21Кини Айыы Тойонтон куттанааччылары,
кыраны да, улууну да, – барыларын алгыаҕа.

22Айыы Тойон ууһата турдун эһиги удьуоргутун,
бэйэҕит да, оҕолоргут да оҕолорун.
23Сири-халлааны айбыт Айыы Тойон
эһигини алгыахтын.

24Халлаан – Айыы Тойон халлаана,
оттон сири Кини киһиэхэ биэрбитэ.
25Өлбүттэр Айыы Тойону айхаллыахтара суоҕа,
ииҥҥэ түһээччилэр Кинини уруйдуохтара суоҕа –[+]
26биһиги айхаллыахпыт Айыы Тойону
аны мантан инньэ үйэлэр тухары.
Аллилуия.[†][+]

### 114

1Айыы Тойону таптыыбын –
Кини мин саҥабын, мин ааттабылбын истэрин иһин[+].
2Мин этэрбин Кини болҕойон иһиттэ,
онон мин олоҕум устата Кинини ыҥырар буолуом.
3Өлөр өлүү ситимигэр иҥнэммин,
үтүгэн түгэҕин үлүгэригэр түбэһэммин,
мин муҥу-сору көрбүтүм, муҥур уһукка түспүтүм[+].
4Онно Айыы Тойон аатын ыҥырбытым,
«Оо, Айыы Тойон, олохпун өрүһүй!» – диэбитим.

5Айыы Тойон аһыныгас сүрэхтээх, кырдьыктаах,
биһиги Таҥарабыт амарах санаалаах[+].
6Айыы Тойон кэнэннэри харыстыыр:
Кини миигин, күүһүм эстибитигэр, быыһаан ылла.
7Дууһам миэнэ, уоскулаҥҥар төнүн,
Айыы Тойон эйиэхэ үтүөнү оҥордо[+].

8Эн өрүһүйдүҥ мин дууһабын өлүүттэн,
харахпын – харах уутуттан,
атахпын – бүдүрүйэртэн[+].
9Онон мин бу тыыннаахтар сирдэригэр
Айыы Тойон иннигэр сылдьыаҕым[+].

### 115

1Муҥур уһукка түстүм да диирим саҕана
мин итэҕэлбин энчирэппэтэҕим[+].
2Арай уолҕамчы санаабар
киһи барыта сымыйаччы диэбитим[+].

3Тугунан мин Айыы Тойоҥҥо төлүөмүй
Кини миэхэ оҥорбут бары үтүөтүн?
4Быыһабыл иһитин мин көтөҕүөм,
Айыы Тойон аатын ыҥырыам.
5Кини норуотун бүттүүнүн иннигэр
Айыы Тойоҥҥо мэктиэ тылбын толоруом[+].
6Айыы Тойон сибэтиэй дьонун өлүүтэ
Кини хараҕар улахаҥҥа турар[+].
7Оо, Айыы Тойон! Мин Эйиэхэ кулутуҥ буолабын,
кулутуҥ буолабын, кулут кыыһыҥ уолабын.
Мин кэлгиэбин Эн сүөрбүтүҥ[+].
8Махтал сиэртибэтин мин Эйиэхэ аҕалыам,
Айыы Тойон аатын ыҥырыам[+].
9Кини норуота бүттүүнэ көрөрүгэр,
Айыы Тойоҥҥо мэктиэ тылбын толоруом –
10Айыы Тойон Дьиэтин тиэргэнигэр,
эн килбэйэр кииҥҥэр кэлэн туран, Иерусалим!
Аллилуия.[†]

### 116

1Айхаллааҥ Айыы Тойону, бары норуоттар,
уруйдааҥ Кинини, бары омуктар![+]
2Кини биһиэхэ таптала муҥура биллибэт күүстээх,
Айыы Тойон кырдьыга өлбөт үйэлээх.
Аллилуия.[†][+]

### 117

1Айхаллааҥ Айыы Тойону үтүө санаалааҕын иһин;
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары[+].

2Этиэхтин Израиль:
«Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары».
3Этиэхтин Аарон[†] дьиэтэ:
«Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары».
4Этиэхтиннэр Айыы Тойонтон куттанааччылар:
«Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары».

5Кыһарҕаҥҥа түбэһэн Айыы Тойону ыҥырбыппар,
Айыы Тойон миигин истэн, киэҥ дуолга таһаарда[+].
6Айыы Тойон мин диэки, онон куттаммаппын:
муҥур үйэлээх миэхэ тугу оҥоруой[+]?
7Айыы Тойон мин диэки, Кини миэхэ көмөлөһөр;
миигин абааһы көрөөччүлэри мин өрөгөйдүү көрүөҕүм[+].
8Киһиэхэ эрэниэхтээҕэр
Айыы Тойоҥҥо эрэммит быдан ордук[+].
9Кинээстэргэ эрэниэхтээҕэр
Айыы Тойоҥҥо эрэммит быдан ордук.

10Бары норуоттар миигин иилээбиттэрэ эрээри,
Айыы Тойон аатынан мин кинилэри самнардым![+]
11Тула өттүбүттэн төгүрүйэн туран ыкпыттара эрээри,
Айыы Тойон аатынан мин кинилэри самнардым!
12Ыҥырыа үөрэ буолан тулалаабыттара эрээри,
хагдаҥ оттуу күлүм эрэ гынан хааллылар;
Айыы Тойон аатынан мин кинилэри самнардым!
13Күүскэ үтүрүйэннэр, сүһүөхпүн сүтэрэн эрдэхпинэ,
Айыы Тойон миэхэ көмөлөстө.
14Айыы Тойон – мин күүһүм-тирэҕим, мин ырыам,
Кини миигин быыһаан ылла[+].

15Кырдьыктаах дьон отууларыттан
кыайыы үөрүүлээх ырыата ньиргийэр:
«Айыы Тойон уҥа илиитэ улуу дьайыылары оҥорор[+].
16Айыы Тойон уҥа илиитин өрө көтөхпүт;
Айыы Тойон уҥа илиитэ улуу дьайыылары оҥорор».
17Мин өлүөм суоҕа, тыыннаах хаалыаҕым,
Айыы Тойон дьайыыларын иһитиннэриэҕим[+].
18Айыы Тойон миигин кытаанахтык дьарыйда эрээри,
өлөр өлүүгэ туран биэрбэтэ.

19Айыы Тойону айхаллыы киириэхпин,
кырдьык аанын миэхэ аһан биэриҥ[+].

20Бу – Айыы Тойон олбуорун аана,
кырдьыктаах дьон манан киириэҕэ[+].

21Айхал этэбин Эйиэхэ, миигин истибитиҥ иһин,
миигин быыһаан ылбытыҥ иһин.
22Тутааччылар сирэн бырахпыт таастара
муннук тутаах тааһа буолла[+].
23Бу – Айыы Тойон оҥоһуута,
биһиги маны көрө сөҕөбүт.
24Бу – Айыы Тойон айбыт күнэ,
үөрүөҕүҥ, өрөгөйдүөҕүҥ бу күҥҥэ.
25Оо, Айыы Тойон, быыһаа!
Оо, Айыы Тойон, ситиһиитэ бэлэхтээ!

26Айыы Тойон аатыгар кэлээччи – алгыстаах.
Айыы Тойон Дьиэтиттэн биһиги эһигини алгыыбыт[+].
27Айыы Тойон – Таҥара,
Кини биһигини сырдыгынан сыдьаайда;
быалааҥ бырааһынньык сиэртибэтин,
сиэртибэнньик муоһугар сиэтэн илдьиҥ[+].

28Эн буолаҕын мин Таҥарам: Эйигин мин айхаллыам;
Эн буолаҕын мин Таҥарам: Эйигин мин уруйдуом.

29Айхаллааҥ Айыы Тойону үтүө санаалааҕын иһин;
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары[+].

### 118


א Алеф[*]

1Ким омнуота суох олохтоох,
Айыы Тойон Сокуонун[†] тутуһар, ол дьоллоох[+].
2Ким Кини туоһулуур кырдьыгын харыстыыр,
Кинини бүтүн сүрэҕинэн көрдүүр,
3ким буруйу-сэмэни оҥорбот,
Кини суолларынан сылдьар, ол дьоллоох[+].
4Ыйарбын-кэрдэрбин бигэтик тутуһуҥ диэн,
Эн биһигини соруйбутуҥ.
5Оо, Эн сокуоннаргын[†] тутуһаммын,
көнө суолунан куруутун сырыттарбын!
6Оччоҕо, бары кэриэскин анаардахпына,
кыбыстыыга киириэм суоҕа этэ;[+]
7кырдьыктаах уураахтаргар үөрэнэммин,
көнө сүрэхпиттэн Эйигин айхаллыам этэ.
8Эн сокуоннаргын мин тутуһуом;
миигин букатыннаахтык хаалларыма[+].


ב Бет

9Хайдах гынан, эдэр киһи ыраас суолланыан сөбүй?
Эн тылгынан бэйэтин харыстанан[+].
10Бүтүн сүрэхпинэн мин Эйигин көрдүүбүн;
миигин кэриэстэргиттэн тэйитимэ.
11Эн иннигэр аньыыны оҥорбот туһугар,
мин сүрэхпэр Эн тылгын сөҥөртүм[+].
12Алгыстааххын Эн, Айыы Тойон;
миигин сокуоннаргар үөрэт;[+]
13Эн уураахтаабыккын барытын
мин биир-биир доргуччу ааҕабын.
14Эн туоһулаабыт кырдьыгыҥ суолунан иһэммин,
хайа да баайга тиксибиттээҕэр ордук үөрэбин[+].
15Эн ыйыыларгын мин ырыҥалыам,
суолгун-иискин анаарыам[+].
16Сокуоҥҥун толорон дуоһуйуом,
умнуом суоҕа эппит тылгын.


ג Гимел

17Кулуккар аһыныылаахтык сыһыаннас,
оччоҕо тыыннаах хаалан, Эн тылгын тутуһуом.
18Харахпын ас, оччоҕо мин көрүөм
Эн Сокуонуҥ сөҕүмэр дьиктилэрин.
19Бу сиргэ мин ааһан иһэр айанньыппын эрэ;
миигиттэн кэриэстэргин кистээмэ[+].
20Эн көнө дьүүлгүн өрүү көрүөхпүн баҕаран,
дууһам туорхаһыйар[+].
21Бэрдимсиктэри, кырыыстаахтары,
кэриэстэргиттэн туорааччылары, Эн сыһыттыҥ;
22миигин кинилэр үөҕүүлэриттэн, сэнэбиллэриттэн өрүһүй;
Эн туоһулаабыт кырдьыккын мин тутуһабын.
23Кинээстэр миигин утары куомуннаһа олороллор,
оттон кулутуҥ Эн сокуоннаргын анаарар[+].
24Эн туоһулуур кырдьыгыҥ миигин дуоһутар,
миэхэ сүбэһитим буолар.


ד Далет

25Дууһам сиргэ-буорга тэпсилиннэ;
эрэннэрбитиҥ курдук, миигин тилиннэр.
26Суолбун-ииспин Эйиэхэ арыйбыппын Эн иһиттиҥ;
миигин сокуоннаргар үөрэт.
27Ыйар суолгун таба өйдүүрбэр көмөлөс,
оччоҕо Эн дьикти дьайыыларгын ырыҥалыам.
28Дууһам кутурҕаҥҥа ылларан, ууллан тохтон эрэр;
эрэннэрбиккин толорон, миигин бөҕөргөт[+].
29Сымыйа суолтан араҥаччылаа;
Эн Сокуоҥҥунан олорорго амарахтык үөрэт.
30Мин бэриниилээх буолуу суолун талбытым,
Эн уураахтаргын иннибэр ууруммутум.
31Эн туоһулуур кырдьыккын мин тутуһабын, Айыы Тойон;
миигин саакка киллэртэримэ.
32Мин өйбүн-санаабын кэҥэттэххинэ,
олоҕум Эн кэриэстэриҥ суолунан устуоҕа.


ה Ге

33Ыйан биэр миэхэ, Айыы Тойон, ыйаахтарыҥ суолун,
оччоҕо мин тиһэх күммэр диэри онон сылдьыаҕым.
34Миигин өйдөт, оччоҕо Эн Сокуоҥҥун тутуһуоҕум,
бүтүн сүрэхпинэн киниэхэ бас бэриниэҕим[+].
35Кэриэстэриҥ суолунан Эн миигин сирдээ,
мин атын суолунан сылдьыахпын баҕарбаппын.
36Барыс иҥсэтин сүрэхпэр үөскэтимэ,
Бэйэҥ туоһулуур кырдьыккынан миигин умсугут;[+]
37сүпсүктэн мин харахпын тэйит,
Эн суолгунан барар олоҕу миэхэ биэр[*].
38Атыттар эмиэ Эйигиттэн толлоллорун туһугар,
кулуккар эрэннэрбиккин толор.
39Эн амарахтык дьүүллүүгүн;
ити дьулаан үөҕүүттэн миигин өрүһүй.
40Эн ыйаргын толоруохпун баҕарабын;
кырдьыктаах Бэйэҥ миэхэ саҥа олоҕу бэлэхтээ.


ו Вав

41Эн бигэ тапталыҥ миэхэ тосхойдун, Айыы Тойон,
Эн эрэннэрбит быыһабылыҥ кэлиэхтин;
42оччоҕо мин, Эн тылгар эрэнээччи,
миигин хараардар киһиэхэ хардарыаҕым[+].
43Кырдьыгы этэр кыаҕы миигиттэн былдьаама;
Эн көнө дьүүлгэр мин эрэнэбин.
44Эн Сокуоҥҥун тутуһуом өрүүтүн –
үйэттэн үйэлэр тухары.
45Эн ыйаахтаргын көрдөөн буллум,
онон аны көҥүллүк сылдьар буолуом.
46Ыраахтааҕыларга Эн туоһулуур кырдьыккын иһитиннэриэм,
онно кыбыстыыга киириэм суоҕа[+].
47Эн кэриэстэргин таптыыр буоламмын,
кинилэри тутуһан дуоһуйабын[+].
48Таптыыр кэриэстэрбэр икки илиибин уунабын;
Эн ыйаахтаргын мин анаарабын.


ז Заин

49Өйдөө кулуккар эппит тылгын,
Эн тылыҥ миэхэ эрэл кыымын сахпытын.
50Ол уоскутар миигин кыһалҕалаах кэммэр,
Эн эрэннэрииҥ миэхэ олоҕу биэрэр.
51Бэрдимсиктэр миигин сирэйэ-хараҕа суох үөҕэллэр,
ол эрээри Эн Сокуоҥҥуттан мин тэйбэппин.
52Эн былыргыттан баар уураахтаргын санаатахпына,
Айыы Тойон, дууһам уоскуйар.
53Эн Сокуоҥҥун хаалларар хара дьайдаахтары
мин ис дууһабыттан абара-сатара көрөбүн.
54Ханна да айанныы сырыттарбын,
Эн ыйыыларгын ырыа гынан ыллыыбын[+].
55Түүнүн эмиэ Эн ааккын өйдүүбүн, Айыы Тойон,
Эн Сокуоҥҥун кэспэппин.
56Эн ыйыыларгын тутуһуу
миэхэ үгэһим буолла.


ח Хет

57Айыы Тойон – мин аналым;
Эн тылгын толоруом диэн, Эйиэхэ эрэннэрэбин[+].
58Бүтүн сүрэхпинэн дьулуһабын Эн үтүө сыһыаҥҥар;
эрэннэрбитиҥ курдук, миигин абыраа-аһын.
59Эн суолларгын санаатахпына,
хардыыбын Эн туоһулуур кырдьыккар салайабын.
60Биэрбит кэриэстэргин уталыта барбакка,
түргэнник толорорго тиэтэйэбин.
61Төһө да хара дьайдаахтар тулабар угаайы оҥордоллор,
Эн Сокуоҥҥун умнубаппын[+].
62Көнө дьүүлүҥ иһин Эйигин уруйдаары,
мин түүн ортото турабын[+].
63Эйигиттэн куттанар, Эн ыйаргын тутуһар дьон бука бары
миэхэ доҕотторум буолаллар.
64Сир үрдүн, Айыы Тойон, Эн бигэ тапталыҥ толорбут;
миигин Бэйэҥ сокуоннаргар үөрэт[+].


ט Тет

65Эппит тылгын тутуһан,
Айыы Тойон, Эн кулуккар үтүөнү оҥордуҥ.
66Эн кэриэстэргэр мин эрэнэбин;
миигин чөл өйдөөх, билиилээх буоларга үөрэт.
67Эрэйи көрүөм иннинэ мунар-тэнэр буоларым,
оттон билигин Эн тылгын толоробун.
68Үтүө санаалааххын Эн, үтүөнү оҥороҕун;
миигин сокуоннаргар үөрэт[+].
69Киэмсиктэр мин туспунан сымыйаны тиһэллэр,
оттон мин Эн ыйыыларгын ис сүрэхпиттэн толоробун[+].
70Кинилэр сүрэхтэрэ сыа буолбут,
оттон мин Эн үөрэххинэн дуоһуйабын[+].
71Эрэйи көрбүтүм миэхэ үчүгэйинэн эргийдэ –
Эн сокуоннаргар мин үөрэнним[+].
72Эн иһитиннэрбит үөрэҕиҥ миэхэ
тыһыынчанан кыһыл да, үрүҥ да көмүстээҕэр ордук[+].


י Иод

73Миигин Эн илииҥ айбыта, дьүһүммүн нарылаан биэрбитэ;
өйдөтөн биэр миэхэ, оччоҕо Эн кэриэстэргэр мин үөрэниэм.
74Эн тылгар эрэнэрим иһин,
Эйигиттэн куттанааччылар миигин үөрэ көрүөхтэрэ[+].
75Мин билэбин, Айыы Тойон, Эн дьүүлүҥ кырдьыктааҕын,
кырдьыгы көрөр буолаҥҥын, миигин дьарыйбыккын.
76Миэхэ, кулуккар, эрэннэрбитиҥ курдук,
Эн бигэ тапталыҥ миигин уоскутуохтун.
77Эн амарах сыһыаныҥ миэхэ тосхойдун, оччоҕо тыыннаах хаалыам;
Эн Сокуоҥҥуттан мин үөрүүнү булабын.
78Сааттыннар миигин олоҕо суох баттыыр бэрдимсиктэр;
оттон мин Эн ыйыыларгын ырыҥалыам.
79Миэхэ кэллиннэр Эйигиттэн сүгүрүйэ толлор,
Эн туоһулаабыт кырдьыккын билэр дьон.
80Кыбыстыыга киирбэтим туһугар,
сүрэҕим, Эн сокуоннаргын ылынан, эҥкилэ суох ыраас буоллун[+].


כ Каф

81Хаһан миигин быыһыыргын кэтэһэн, дууһам туорхаһыйар;
Эн тылгар мин эрэнэбин.
82Эн эрэннэрбиккин хараҕым сылайыар диэри кэтэһэбин;
ол иһин ыйытабын: «Хаһан миигин уоскутаҕын?»[+]
83Буруо быһа сиэбит сирии иһитин курдук да буолларбын,
Эн сокуоннаргын умнубаппын.
84Хаһааҥҥа диэри мин, Эн кулутуҥ, тулуйабын?
Хаһан миигин күөмчүлээччилэри дьүүллүүгүн[+]?
85Бэрдимсиктэр миэхэ иин хаспыттар;
кинилэр Эн Сокуоҥҥун утараллар[+].
86Эн кэриэстэриҥ бары эрэбиллэр;
буруйа суоҕум үрдүнэн сойуолууллар, миэхэ көмөлөс.
87Бу сиргэ миигин өлөрө сыстылар,
ол да буоллар, Эн ыйыыларгын кэспэтим.
88Үтүө санааҕыттан олохпун араҥаччылаа,
Эн туоһулуур кырдьыккын мин тутуһуом.


ל Ламед

89Эн тылыҥ, Айыы Тойон, үйэлэргэ барардыы,
халлааннарга бигэргэтиллибит.
90Эн кырдьыгыҥ көлүөнэттэн көлүөнэҕэ уларыйбат;
сири Эн олохтообутуҥ, ол иһин сир тулхадыйбат[+].
91Туох барыта билиҥҥэ диэри Эн быһаарыыгынан турар,
баар барыта Эйиэхэ үлэлиир.
92Эн Сокуоҥҥунан дуоһуйбатым эбитэ буоллар,
сор суолланан өлбүтүм ырааппыт буолуо этэ.
93Эн ыйбыккын хаһан да умнуом суоҕа;
миигин ыйан-кэрдэн, Эн миэхэ олоҕу биэрбитиҥ.
94Эйиэнэбин эбээт мин, миигин быыһаа;
Эн ыйыыларгын тутуһарга мин дьулуһабын.
95Хара дьайдаахтар миигин өлөрөөрү манаһаллар,
оттон мин Эн туоһулаабыт кырдьыккын анаарабын.
96Хайа да үчүгэй барыта бүтэр уһуктааҕын мин көрдүм,
арай Эн кэриэһиҥ муҥурун булларбат.


מ Мем

97Оо, таптыыбын даҕаны Эн Сокуоҥҥун!
Уһун күнү быһа ону өйдүү-саныы сылдьабын.
98Мин сүрэхпэр кэриэстэргин иҥэрэн,
Эн миигин өстөөхтөрбүнээҕэр муударай оҥордуҥ.
99Эн туоһулуур кырдьыккын анаараммын,
бары учууталларбынааҕар ордук өйдүүр буоллум.
100Эн ыйаргын-кэрдэргин тутуһаммын,
кырдьаҕастардааҕар ордук билиилэнним.
101Эн тылгын толорор туһугар,
ханнык да куһаҕан суолтан мин дьалты хаамабын[+].
102Миигин Эн үөрэтэр буолаҥҥын,
уураахтаргыттан туораабаппын.
103Минньигэс да буоллаҕа Эн тылыҥ-өһүҥ!
Мүөттээҕэр минньигэс[+].
104Эн ыйыыларгыттан мин муудараһы сомсобун;
хайа да албын суолу абааһы көрөбүн.


נ Нун

105Эн тылыҥ мин суолбун сырдатар,
мин сылдьар ыллыкпын сандаардар[+].
106Кырдьыктаах уураахтаргын тутуһуом диэн,
Эйиэхэ биэрбит андаҕарбын мин толоруом.
107Ыар санааҕа мин баттаттым, Айыы Тойон;
эрэннэрбитиҥ курдук, миигин тилиннэр.
108Айхал этэрбин, Айыы Тойон,
көҥүл өттүнэн бэриллэр сиэртибэ курдук ылын
уонна миигин уураахтаргар үөрэт.
109Төһө да олохпор куруутун куттал суоһаатар,
Эн Сокуоҥҥун умнубаппын.
110Хара дьайдаахтар миэхэ угаайы оҥорбуттар,
ол да буоллар, Эн ыйыыларгын кэспэтим[+].
111Эн туоһулуур кырдьыгыҥ үйэлэр тухары – мин аналым,
мин сүрэҕим үөрүүтэ.
112Мин үйэм тухары, тиһэҕэр да диэри,
Эн сокуоннаргын тутуһар санаалаахпын.


ס Самех

113Икки сирэй буолааччылары мин абааһы көрөбүн,
Эн Сокуоҥҥун таптыыбын.
114Эн миэхэ халыҥ хаххам, бөҕө куйаҕым буолаҕын;
Эн тылгар мин эрэнэбин[+].
115Киэр кэбэлийиҥ миигиттэн, куһаҕаны оҥорооччулар,
мин Таҥарам кэриэстэрин тутуһуом[+].
116Эрэннэрбитиҥ курдук, миигин бөҕөргөт,
оччоҕо мин тыыннаах хаалыам;
эрэлбин сиргэ-буорга тэбистэримэ.
117Миигин өйөө, оччоҕо быыһаныам,
Эн сокуоннаргын өрүү өйдүү-саныы сылдьыам.
118Сокуоннаргын тутуспат дьону Эн самнараҕын;
киитэрэйдээн да, кинилэр туһамматтар.
119Сир нэгэйдэрин барыларын Эн киэр сиппийэҕин,
ол иһин мин таптыыбын Эн туоһулуур кырдьыккын.
120Эйигиттэн мин уҥуоҕум хамсыар диэри куттанабын,
Эн дьүүлгүттэн дьулайабын.


ע Аин

121Мин өрүү сөптөөҕүнэн, сиэрдээҕинэн сылдьарым;
миигин күөмчүһүттэргэ биэримэ.
122Кулутуҥ этэҥҥэ сылдьарын туһугар кинини көмүскээ,
бэрдимсиктэргэ атаҕастатыма.
123Хаһан быыһаан ыларгын, кырдьыктаах тылыҥ туоларын,
хараҕым сылайыар диэри, кэтэһэбин[+].
124Кулуккар миэхэ үтүөтүк сыһыаннас,
сокуоннаргар миигин үөрэт.
125Кулутуҥ буолабын эбээт мин; миигин өйдөт,
оччоҕо Эн туоһулаабыт кырдьыккын билиэм.
126Айыы Тойон күүһүн көрдөрөр кэмэ кэллэ:
Эн Сокуоҥҥун үрэйдилэр.
127Оттон мин Эн кэриэстэргин кыһыл көмүстээҕэр,
ыраас кыһыл көмүстээҕэр ордоробун[+].
128Эн ыйарыҥ барыта кырдьыктааҕын билэбин,
ханнык да албын суолу абааһы көрөбүн.


פ Пе

129Эн туоһулуур кырдьыгыҥ дьикти үчүгэй,
ол иһин мин ону ис дууһабыттан тутуһабын.
130Эн тылыҥ, суолтата арыллан, сырдыгы бэлэхтиир,
кэнэннэри өйдөтөр[+].
131Эн кэриэстэргин истиэхпин утаппыттыы баҕаран,
мин дириҥник өрүтэ тыынабын.
132Оо, хайыс мин диэки;
Эн ааккын таптыыр дьону аһынарыҥ курдук,
миигин эмиэ аһын-харыһый.
133Эрэннэрбиккин толорон, хардыыбын чиҥэтэн биэр,
ханнык да хара дьайга бас бэриннэртэримэ.
134Эппит кэриэстэргин тутуһарым туһугар,
дьон батталыттан миигин өрүһүй.
135Эн сирэйиҥ сырдыга кулуккар сыдьаайдын,
миигин сокуоннаргар үөрэт.
136Эн Сокуоҥҥун тутуспаттарын иһин
көмүскэм уута үрүйэ уутунуу сүүрэр.


צ Цаде

137Айыы Тойон, Эн кырдьыктааххын,
дьүүлүҥ Эйиэнэ барыта сөптөөх.
138Эн тутуһуҥ диэн биһиэхэ биэрбит уураахтарыҥ
кырдьыктаахтар, эҥкилэ суох көнөлөр.
139Өстөөхтөрүм Эн тылгын умнубуттарын көрөммүн,
уоҕум-кылыным уоттуу оргуйар.
140Эн эрэннэрэр тылыҥ – кыһаҕа уһаарыллыбыт бигэ тыл;
кулутуҥ Эн тылгын таптыыр[+].
141Мин кырабын-харабын, сэнэбилгэ сылдьабын,
ол да буоллар, Эн ыйыыларгын умнубаппын.
142Эн кырдьыктаах быһыыҥ үйэлэр тухары уларыйбат,
Эн Сокуонуҥ – дьиҥ кырдьык[+].
143Төһө да эрииргэ түбэһэн муҥҥа буулаттарбын,
Эн кэриэстэргиттэн мин үөрүүнү булабын.
144Эн туоһулаабыт кырдьыгыҥ өлбөт үйэлээх;
олохпун сөпкө олорорум туһугар миигин өйдөт.


ק Коф

145Бүтүн сүрэхпинэн мин Эйигин ыҥырабын:
иһит миигин, Айыы Тойон,
Эн сокуоннаргын мин толоруом.
146Эйигин ыҥырабын; миигин быыһаа,
оччоҕо Эн туоһулуур кырдьыккын тутуһуом.
147Күн тахсыан иннинэ тураммын, Эйигиттэн көрдөһөбүн;
Эн тылгар мин эрэнэбин[+].
148Уһун түүнү быһа утуйбакка,
Эн миэхэ эрэннэрбиккин саныыбын.
149Үтүө санааҕыттан миигин иһит, Айыы Тойон;
көнөтүк дьүүллээн, олохпун араҥаччылаа.
150Хара санаалаах сойуолааччылар миэхэ ыга кэллилэр,
кинилэр Эн Сокуоҥҥуттан ыраахтар.
151Айыы Тойон, Эн миэхэ чугаскын;
Эн кэриэстээбитиҥ барыта – дьиҥ кырдьык[+].
152Өр буолла мин Эн туоһулуур кырдьыккын –
ону Эн үйэлэргэ бигэргэппиккин – билбитим.


ר Реш

153Бу түбэспит эрэйбин көрөҥҥүн, миигин өрүһүйэн ыл;
Эн Сокуоҥҥун мин умнубаппын.
154Киирис мин дьыалабар, миигин толуйан ыл;
эрэннэрбитиҥ курдук, тыыннаах хааллар.
155Хара дьайдаахтар быыһаналлара ыраах,
кинилэр Эн ыйаахтаргын көрдөөбөттөр.
156Айыы Тойон, Эн амарах санааҥ муҥура суох;
көнөтүк дьүүллээн, миэхэ олоҕу бэлэхтээ.
157Миигин күөмчүлээччи, миэхэ өстүйээччи үксэ-дьүүлэ биллибэт,
ол да буоллар, Эн туоһулуур кырдьыккыттан тэйбэппин[+].
158Эн Сокуоҥҥуттан тэйээччилэри кэлэйэ көрөбүн;
кинилэр Эн кэриэстэргин тутуспаттар[+].
159Көр хайдах курдук Эн ыйыыларгын таптыырбын;
үтүө санааҕыттан миигин тыыннаах хааллар.
160Эн тылыҥ олоҕо – дьиҥ кырдьык;
Эн кырдьыктаах сокуоннарыҥ өлбөт үйэлээхтэр[+].


ש Шин

161Кинээстэр миигин буруйа суоҕум үрдүнэн сойуолууллар,
оттон мин сүрэҕим Эн тылгыттан дьулайар[+].
162Эн тылгын ааҕаммын,
мин улуу барыска тиксибиттии, үөрэбин.
163Сымыйаны абааһы көрөбүн, сымыйаттан сиргэнэбин;
Эн Сокуоҥҥун таптыыбын.
164Күҥҥэ сэттэтэ Эйиэхэ айхал этэбин,
көнө дьүүлүҥ иһин махтанабын.
165Эн Сокуоҥҥун таптыыр дьон илэ-эйэтэ муҥура суох,
кинилэри дубук үктэтэр туох да суох.
166Айыы Тойон, Эн быыһыыргар мин эрэнэбин,
Эн кэриэстэргин толоробун[+].
167Дууһам Эн туоһулаабыт кырдьыккын тутуһар,
ис сүрэхпиттэн ону таптыыбын.
168Эн ыйаргын, туоһулуургун мин толоробун,
суолум-ииһим барыта Эн иннигэр ырылыйа сытар[+].


ת Тав

169Айыы Тойон, мин энэлгэним Эйиэхэ иһиллиэхтин;
эппиккин толорон, миигин өйдөт.
170Мин үҥэрим Эйиэхэ тиийиэхтин;
эрэннэрбитиҥ курдук, миигин өрүһүйэн ыл.
171Сокуоннаргар үөрэтэриҥ иһин,
мин өрүү Эйигин айхаллыам.
172Бары кэриэстэриҥ кырдьыктаахтарын иһин,
Эн тылгын ырыа гынан ыллыам.
173Эн ыйыыларгын мин талбытым,
онон Эн илииҥ миэхэ көмөлөһө турдун.
174Кэтэһэбин даҕаны, Айыы Тойон, миигин быыһыыргын,
Эн Сокуоҥҥуттан мин үөрүүнү булабын.
175Эйигин айхаллыырым туһугар, миигин тыыннаах хааллар;
Эн көнө дьүүлүҥ миэхэ көмөлөстүн.
176Сүппүт бараан курдук, мин муна-тэнэ сылдьабын;
кулуккун көрдөө; Эн кэриэстэргин мин умнубатым[+].

### 119


1Дабайыы ырыата.

Кутурҕаҥҥа ылларан Айыы Тойону ыҥырбыппар,
Кини миигин иһиттэ.
2Айыы Тойон, миигин өрүһүйэн ыл
сымыйаччылартан, албын тыллаахтан[+].

3Тугунан Кини эйиэхэ төлүөҕэй,
тугунан өссө ситиһиэҕэй,
албын-көлдьүн тыллаах?
4Күүстээх сэрииһит сытыы оҕунан,
кыһыл чохтоох оноҕоһунан[+].

5Муҥум эбит бу Мосох аттыгар,
Кидар[*]
отууларын аттыларыгар олохсуйбутум![+]
6Эйэни абааһы көрөөччүлэри кытта
мин аһары өр бииргэ олордум.
7Мин эйэ-дэмнээхпин;
оттон кинилэр, саҥарыам эрэ кэрэх,
сэриигэ суудайаллар.

### 120


1Дабайыы ырыата.

Хайалар диэки үөһэ көрөбүн –
хантан эрэ миэхэ көмө кэлэр[+]?
2Сири-халлааны айбыт Айыы Тойонтон
миэхэ көмө кэлиэҕэ[+].

3Халбаҥнаттарыа суоҕа Кини эн атаххын,
эйигин араҥаччылааччы утуйан хаалыа суоҕа[+].
4Нуктаабат да, утуйбат да
Израиль Араҥаччыта.

5Айыы Тойон эйигин харыстыыр,
Айыы Тойон уҥа өттүгүттэн хаххалыыр[+].
6Күнүһүн күн уота эйигин охсуо суоҕа,
түүнүн ый сырдыга эйиэхэ дьайыа суоҕа.

7Айыы Тойон эйигин бары дьайтан харыстыаҕа,
Кини эн олоххун харыстыаҕа.
8Аны мантан инньэ үйэлэр тухары
кэлэр-барар суолгар барытыгар
Айыы Тойон эйигин араҥаччылыаҕа.

### 121


1Дабайыы ырыата. Давид псалома.

Оо, онно мин үөрбүппүн эриэхсит –
Айыы Тойон Дьиэтигэр барыахха диэбиттэригэр![+]
2Дьэ, бу кэлэн турабыт, Иерусалим,
эн олбуоруҥ ааныгар.

3Иерусалим – биир ньыгыл сомоҕо буолардыы
тутуллан тахсыбыт куорат.
4Аҕа уустара, Айыы Тойон норуотун аҕаларын уустара,
Израиль сокуонунан[†], Айыы Тойон аатын айхаллыы,
хайаны дабайан, бу куоракка кэлэллэр[+].

5Манна[†] бааллар дьүүллүүр бүрүстүөллэр,
Давид[†] дьиэтин бүрүстүөллэрэ.

6Эйэтэ көрдөһүҥ Иерусалимҥа:
«Дьол-соргу тосхойдун Эйигин таптыыр дьоҥҥо!
7Эн эркиннэргиттэн эйэ тэйбэтин,
эн кириэппэстэргэр куттал суоһаабатын».
8Аймах-билэ дьонум, доҕотторум тустарыгар этэбин:
«Эйиэхэ эйэ чэчирээтин!»
9Айыы Тойон Таҥарабыт Дьиэтин туһугар
мин эйиэхэ үтүөнү баҕарабын[+].

### 122


1Дабайыы ырыата.

Эн диэки үөһэ көрөбүн,
халлааннарга Олорооччу![+]
2Кулуттар харахтара тойотторун илиилэриттэн,
кулут дьахтар хараҕа хотунун илиититтэн арахпатын курдук,
биһиги харахпыт эмиэ, хаһан биһигини аһынарын кэтэһэн,
Айыы Тойон Таҥарабытыттан арахпат.

3Абыраа биһигини, Айыы Тойон, абыраа биһигини,
сөбүн биһиги сэнэбилгэ олордубут;
4сөбүн биһиги үтүөмсүктэр үөҕүүлэрин,
бэрдимсиктэр батталларын тулуйдубут.

### 123


1Дабайыы ырыата. Давид псалома.

Айыы Тойон биһигинниин буолбатаҕа буоллар, –
диэтин Израиль, –[+]
2Айыы Тойон биһигинниин буолбатаҕа буоллар,
өстөөхтөрбүт утары турбут кэмнэригэр,
3уордара-кылыннара хойдубут күннэригэр
биһигини тыыннаахтыы ыйыстыбыт буолуо этилэр;[+]
4халаан уута биһигини саба халыйан,
барылҕан үрдүбүтүнэн баран,[+]
5дохсун уу биһиги дууһабытын
самнаран ааспыт буолуо этэ.

6Алгыс буоллун Айыы Тойоҥҥо
анаҕастаахтар айахтарыгар
биһигини биэрбэтэҕин иһин!
7Биһиги чыычаах курдук,
бултаһааччы доҕууруттан төлө көттүбүт;
доҕуур быһа баран, өрүһүннүбүт[+].

8Сири-халлааны айбыт Айыы Тойон аата
биһигини абыраата[+].

### 124


1Дабайыы ырыата.

Айыы Тойоҥҥо эрэнэр киһи Сион[†] хайаҕа холоонноох,
кини хаһан да тулхадыйбат, үйэлэр тухары олорор[+].
2Иерусалимы хайалар хаххалыылларыныы,
аны мантан ыла үйэлэр тухары
Айыы Тойон норуотун хаххалыыр.
3Көнө дьон буруйу оҥорорго күһэллибэттэрин туһугар,
кинилэр өлбүгэ сирдэрин
Кини нэгэйдэргэ өрүү бас биллэриэ суоҕа.

4Үтүөнү оҥор, Айыы Тойон, үтүө сүрэхтээхтэргэ,
көнө өйдөөхтөргө;
5оттон бэйэлэрин токур суолларыгар туорааччылары
Айыы Тойон хара дьайдаахтардыын биир дьылҕалыаҕа.
Израильга эйэ чэчирээтин![+]

### 125


1Дабайыы ырыата.

Айыы Тойон билиэнтэн Сиоҥҥа төнүннэрэригэр,
биһиги түһээн сылдьарга дылы этибит[+].
2Ол саҕана күлэн-үөрэн эрэ тахсарбыт,
уруй-айхал ырыаларын ыллыырбыт;
ол саҕана атын норуоттар этэллэрэ:
«Улуу да үтүөнү Айыы Тойон кинилэргэ оҥордо!»
3Улуу үтүөнү Айыы Тойон биһиэхэ оҥорбута,
биһиги үөрбүппүт-көппүппүт.

4Негев уолбут үрэхтэрин ардах уутунан толороруҥ курдук,
Айыы Тойон, билиэн барбыт дьоммутун төнүннэр.
5Харах уулаах сылдьан сиэмэтин ыспыттар,
үөрэ-көтө бурдуктарын быһыахтара.
6Ытыы-ытыы сиэмэ тутан испиттэр,
ыллыы-туойа, түүтэхтэрин кууһан төннүөхтэрэ[+].

### 126


1Дабайыы ырыата. Соломон псалома.

Айыы Тойон дьиэни тутуспат буоллаҕына,
тутааччылар ону дьүгээр туталлар.
Айыы Тойон куораты харыстаабат буоллаҕына,
харабыллар ону халтайга манаан тураллар[+].
2Халтайга эһиги эрдэ тураҕыт,
хойукка диэри олороҕут,
хараастан олорон аһыыгыт;
Кини таптыыр киһитигэр утуйар ууну биэрэр[+].

3Оҕо – Айыы Тойон аныыр бэлэҕэ;
оҕо – Кини биэрэр наҕараадата[+].
4Сэрииһит тутан турар оноҕосторо –
аҕа эдэр сааһыгар төрөппүт уолаттара.
5Ким саадаҕар толору оноҕостоох, ол дьоллоох.
Куорат ааныгар[*] утарсааччыларын кытта кэпсэтэригэр,
кини кыбыстыыга киириэ суоҕа.

### 127


1Дабайыы ырыата.

Айыы Тойонтон сүгүрүйэ толлор,
Кини суолунан сылдьар дьон бука бары дьоллоохтор[+].
2Эн бэйэҥ үлэлээн-хамсаан айаххын булунуоҥ,
дьоллоох-соргулаах, үтүө туруктаах буолуоҥ[+].

3Дьиэҕэр кэргэниҥ – виноград толору астаах умнаһа,
остуолуҥ тула уолаттарыҥ – маслина маһын лабаалара[+].
4Айыы Тойонтон толлор киһи маннык алгыска тиксиэҕэ.

5Айыы Тойон эйигин Сионтан[†] алҕаатын;
үйэҥ тухары эйиэхэ Иерусалим эйэлээх олоҕун көрдөрдүн;[+]
6уолаттарыҥ уолаттарын эйиэхэ көрдөрдүн.
Израиль үрдүнэн эйэ чэчирээтин![+]

### 128


1Дабайыы ырыата.

«Эдэр сааспыттан элбэхтик самнара сатаабыттара, –
диэтин Израиль, –[+]
2эдэр сааспыттан элбэхтик самнара сатаабыттара да,
иннибин кыайан ылбатахтара.
3Сир хорутааччылара уорҕабын хоруталлара;
сиспэр сухаларын уһун суолун хааллараллара».
4Ол эрэн Айыы Тойон кырдьыктаах;
Кини хара дьайдаахтар кэлгийбиттэрин быһа дайбаабыта.
5Сиону[†] абааһы көрөөччүлэр, сирэйдэрэ саатан,
бука бары төттөрү чугуйдуннар;[+]
6туура тардыллыан инниттэн куура хатар
хоруобуйа отун курдук буоллуннар.
7Оннук оту бурдук быһааччы таарыйа да барбат,
оннук оту бурдук баайааччы хонноҕор уктубат.
8Ааһан иһэн, ким да кинилэргэ этиэ суоҕа:
«Айыы Тойон алгыһа эһиэхэ тиийиэхтин,
Айыы Тойон аатынан эһигини алгыыбыт!» – диэ суоҕа[+].

### 129


1Дабайыы ырыата.

Муҥур уһук дириҥ түгэҕиттэн
Эйигин ыҥырабын, Айыы Тойон[+].
2Оо, Айыы Тойон, иһит мин саҥабын,
болҕой мин ааттаһарбын.

3Айыы Тойон, Эн буруйу-сэмэни бэлиэтээн истэххинэ,
ким ону тулуйуой, Айыы Тойон?
4Ол эрэн, Эйигин дириҥник ытыктыылларын туһугар,
Эн буруйу бырастыы гынаҕын.

5Айыы Тойону мин кэтэһэбин,
дууһам Кинини кэтэһэр,
Кини тылыгар мин эрэнэбин;
6харабыл сарсыарданы күүтэринээҕэр,
харабыл халлаан сырдыырын кэтэһэринээҕэр,
мин дууһам Айыы Тойону ордук кэтэһэр.

7Израиль, Айыы Тойоҥҥо эн эрэн;
Айыы Тойон бигэ тапталлаах,
Кини эйигин толуйар улуу кыахтаах[+].
8Кини Израилы толуйан ылыаҕа,
бары аньыытыттан-буруйуттан быыһыаҕа[+].

### 130


1Дабайыы ырыата. Давид киэнэ.

Айыы Тойон, мин сүрэхпэр бэрдимсийэр санаам суоҕа,
үтүөмсүйэн да харахпын өрө көрбөтөҕүм,
санаам тиийбэт улуутугар тардыспатаҕым[+].
2Ийэтин эмиийиттэн араарыллыбыт оҕолуу,
мин дууһабын чуумпурдан уоскутарым;
эмиийиттэн араарыллыбыт оҕо курдуга
испэр мин дууһам.

3Израиль, Айыы Тойоҥҥо эн эрэн
аны мантан инньэ үйэлэр тухары[+].

### 131


1Дабайыы ырыата.

Умнума, Айыы Тойон, Давиды[†],
кини тулуйбут бары ыарахаттарын,[+]
2хайдах кини Айыы Тойоҥҥо андаҕайбытын,
Иаков[†] Күүстээх Таҥаратыгар мэктиэ тылын биэрбитин:
3«Киириэм суоҕа мин олорор дьиэбэр,
сытан ылыам суоҕа утуйар ороммор;[+]
4харахпын тымныта түһүөм суоҕа,
кыратык да нухарыйан ылыам суоҕа –
5Айыы Тойоҥҥо олохсуйар сир була иликпинэ,
Иаков[†] Күүстээх Таҥаратыгар олорор дьиэ була иликпинэ».

6Биһиги ковчег[†] туһунан Ефрафаҕа истибиппит,
Иарим хонуутуттан ону булан ылбыппыт.
7«Барыаҕыҥ Кини олорор сиригэр,
сүгүрүйүөҕүҥ Кини бүрүстүөлүн тирэҕэр»[+].

8Айыы Тойон, туран, сынньанар сиргэр аас,
улуу күүскүн туоһулуур ковчегкын[†] кытта киир[+].
9Эн аҕабыыттаргын кырдьык эҥээрдэһиэхтин,
Эн сибэтиэйдэриҥ үөрүүлээх саҥалара ньиргийиэхтин.
10Кулутуҥ Давид[†] туһугар,
киэр хайыһыма Бэйэҥ ыраахтааҕыгыттан.

11Айыы Тойон Давидка дьиҥ кырдьыгынан андаҕайбыта,
Кини ол тылын уларытыа суоҕа:
«Сүрэх удьуордаргыттан биирдэрин бүрүстүөлгэр олордуом[+].
12Уолаттарыҥ Мин кэс тылбын толордохторуна,
үөрэппит сокуонна[†]рбын тутустахтарына,
кинилэр уолаттара эмиэ үйэлэр тухары
Эн бүрүстүөлгэр олоруохтара».

13Айыы Тойон Сиону[†] талан ылбыта,
Кини онно дьиэлэниэн баҕарбыта:[+]
14«Бу – Мин үйэлэр тухары сынньанар сирим,
онон манна,[†] баҕалаах сирбэр, олохсуйуом.
15Байым аһылыгынан бу сири Мин алгыам,
дьадаҥыларын килиэбинэн дуоһута аһатыам[+].
16Аҕабыыттарын быыһабыл аргыстыам;
кини сибэтиэйдэрэ үөрэн-көтөн өрөгөйдүөхтэрэ.
17Манна Давид удьуоруттан улуу Ыраахтааҕыны таһаарыаҕым;
Талыылааҕым сибэтиинньигин Мин бэлэмнээн турабын[+].
18Кини өстөөхтөрүн саакка-суукка угуоҕум,
оттон Кини кэппит мэнньиэһэ күлүмнүү оонньуу туруоҕа».

### 132


1Дабайыы ырыата. Давид киэнэ.

Үчүгэй да, үөрүүлээх да буоллаҕа
бырааттыылар бииргэ олороллоро![+]
2Ол Аарон[†] баһыттан сулардыы бытыгар,
сулардыы бытыгыттан таҥаһын саҕатыгар
сүүрэр күндү елей[†] арыыга холоонноох[+].
3Ол Сион[†] хайаларыгар өлгөмнүк түһэр
Ермон хайатын сиигэр холоонноох.
Айыы Тойон алгыһы, бараммат олоҕу
онно Сион[†] үрдүгэр эрэннэрбитэ.

### 133


1Дабайыы ырыата.

Кэлиҥ, Айыы Тойону алҕааҥ, Кини бары кулуттара,
түүн Айыы Тойон Дьиэтигэр турааччылар![+]
2Сибэтиэйтэн Сибэтиэйгэ илиигитин өрө көтөҕөн,
Айыы Тойону эһиги алҕааҥ[+].

3Сири-халлааны айбыт Айыы Таҥара
Сионтан[†] эһигини алгыахтын[+].

### 134

1Аллилуия.[†]
Айхаллааҥ Айыы Тойон аатын,
айхаллааҥ, Айыы Тойон кулуттара,
2эһиги, Айыы Тойон Дьиэтигэр,
Таҥарабыт Дьиэтин тиэргэнигэр турааччылар[+].
3Айхаллааҥ Айыы Тойону – Айыы Тойон үтүө санаалаах;
ыллааҥ Кини аатыгар – Киниэхэ ыллыыр үөрүүлээх.
4Айыы Тойон Иаковы[†] Бэйэтигэр талан ылбыта,
Израиль Кини бас билиитинэн буолбута[+].

5Мин билэбин Айыы Тойон сүдүтүн,
биһиги Айыы Тойоммут бары таҥаралартан үрдүгүн[+].
6Халлааҥҥа даҕаны, сиргэ даҕаны,
байҕалга да, түгэҕэ биллибэт дириҥ далайга да –
Айыы Тойон тугу баҕарбытын барытын оҥорор;[+]
7сир уһугуттан былыттары үүрэн аҕалар,
ардах кэмигэр чаҕылҕаны сандаардар,
хаайан турбут сириттэн тыалы-кууһу таһаарар.

8Кини Египет сирин бастакы төрүөхтэрин –
киһититтэн сүөһүтүгэр тиийэ – сууһарбыта;[+]
9фараону уонна кини бары кулуттарын утары,
Египет, Кини эйиэхэ сөҕүмэр бэлиэлэри көрдөрбүтэ,
дьикти дьайыылары оҥорбута.
10Кини үгүс норуоту самнарбыта,
күүстээх ыраахтааҕылары өлөрбүтэ:[+]
11Аморрей ыраахтааҕытын Сигону,
Васан ыраахтааҕытын Огу,
Ханаан бары ыраахтааҕыларын;
12итиэннэ, кинилэр сирдэрин бас биллэрэ,
норуотугар Израильга биэрбитэ[+].

13Айыы Тойон, Эн аатыҥ өрүүтүн иһиллэ туруоҕа;
Айыы Тойон, Эйигин үйэттэн үйэҕэ өйдүөхтэрэ[+].
14Айыы Тойон норуотун кырдьыгын таһаарыаҕа,
Бэйэтин кулуттарын аһыныаҕа.

15Омуктар эмэгэттэрэ үрүҥ көмүс, кыһыл көмүс –
киһи илиитинэн оҥоһуга[+].
16Айахтаахтар да, саҥарбаттар;
харахтаахтар да, көрбөттөр;
17кулгаахтаахтар да, истибэттэр,
айахтарыттан тыын тахсыбат.
18Кинилэри оҥорооччулар да,
кинилэргэ эрэнээччилэр да бары итинник буолуохтара.

19Израиль дьиэтэ, алҕаа Айыы Тойону!
Аарон[†] дьиэтэ, алҕаа Айыы Тойону!
20Левий дьиэтэ, алҕаа Айыы Тойону!
Эһиги, Айыы Тойонтон куттанааччылар,
алҕааҥ Айыы Тойону![+]
21Алҕааҥ Айыы Тойону Сионтан[†],
Иерусалимҥа олорор Айыы Тойону!
Аллилуия[+].

### 135

1Айхаллааҥ Айыы Тойону үтүө санаалааҕын иһин,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары[+].
2Айхаллааҥ таҥаралар Таҥараларын,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары.
3Айхаллааҥ тойоттор Тойоннорун,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;

4Кинини, улуу дьиктилэри оҥорор соҕотох кыахтааҕы,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;[+]
5муударай өйүнэн халлааннары айбыты,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;[+]
6сири уу үрдүнэн тэниччи тарпыты,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;
7күнү-ыйы айбыты,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;[+]
8күнү – күнүскү кэми салайарга,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;
9ыйы уонна сулустары – түүнү салайарга,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;

10Египет бастакы төрүөхтэрин имири эспити,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;[+]
11Израиль дьонун Египеттэн таһаарбыты,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;[+]
12күүстээх илиитин утары уунан быыһаабыты,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;
13Кыһыл Муораны икки аҥыы хайыппыты,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;[+]
14Израиль дьонун муора түгэҕинэн сатыы туораппыты,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;
15фараону сэриитин кытта Кыһыл Муораҕа тимирпити,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;[+]
16норуотун кураайы дуол устун сирдээбити,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;[+]
17улуу ыраахтааҕылары сууһарбыты,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;[+]
18күүстээх ыраахтааҕылары өлөрбүтү,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;
19Сигону, Аморрей ыраахтааҕытын,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;
20Огу, Васан ыраахтааҕытын,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;
21кинилэр сирдэрин норуотугар биэрбити,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;
22кулутугар Израильга бас биллэрэ биэрбити,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;

23Баттаммыт кэммитигэр биһигини умнубатаҕы,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;
24өстөөхтөрбүтүттэн биһигини өрүһүйбүтү,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары;[+]
25тыынар тыыннаахха барытыгар аһылыгы биэрээччини,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары[+].

26Айхаллааҥ халлааннар Таҥараларын,
Кини бигэ таптала – үйэлэр тухары.

### 136

1Вавилон өрүстэрин үрдүлэригэр олороммут,
биһиги, Сиону[†] санааммыт, ытаһарбыт.
2Ол онно иирэ талахтар быыстарыгар
арфаларбытын кистии ыйаабыппыт.
3Онно биһигини билиэн ылбыттар,
ыллааҥ дии-дии, ыххайаллара,
биһигини күөмчүлээччилэр көрү-нары ирдииллэрэ,
«Сион[†] ырыаларыттан иһитиннэриҥ!» – дииллэрэ.

4Хайдах биһиги, туора дойдуга сылдьаммыт,
Айыы Тойон ырыатын ыллыахпытый?
5Эйигин умнар күннээх буоллахпына, Иерусалим,
уҥа илиим такыччы хатыахтын.
6Эйигин өрүү өйдүү-саныы сылдьыбатахпына,
Иерусалим миэхэ үөрүүм өрөгөйө буолбатаҕына,
тылым таҥалайбар хам сыстыахтын.

7Санат, Айыы Тойон, Едом уолаттарыгар
Иерусалим сууллубут күнүн,
хайдах кинилэр ол күн:
«Үрэйиҥ! Үрэйиҥ! Төрдүттэн эһиҥ!» – дэспиттэрин.
8Вавилон кыыһа үрэйиэхсит!
Дьоллоох да буолуоҕа – эн биһиэхэ оҥорбуккун
бэйэҕэр толору төлүүр киһи![+]
9Дьоллоох да буолуоҕа – эн кыра оҕолоргун
тааска үлтү сабыыр киһи!

### 137


1Давид псалома.

Айхал этэбин Эйиэхэ, Айыы Тойон, бүтүн сүрэхпинэн,
таҥаралар иннилэригэр Эйиэхэ ыллыыбын;[+]
2Эн Бэйэҥ тылгын хайа да ааккынааҕар үрдэппитиҥ иһин,
сибэтиэй Храмыҥ иннигэр тураммын, Эйиэхэ сүгүрүйэбин,
бигэ тапталыҥ, кырдьыгыҥ иһин, Эн ааккар айхал этэбин[+].
3Эйигин ыҥырбыт күммэр миэхэ хардаран,
Эн сүргэбин көтөхтүҥ, куппун-сүрбүн бөҕөргөттүҥ.

4Айыы Тойон, Эн этэргин иһиттэхтэринэ,
сир бары ыраахтааҕылара Эйигин айхаллыахтара.
5Таҥара сүдү килбиэннээҕин иһин,
кинилэр Айыы Тойон суолларын ыллыахтара.
6Айыы Тойон үрдүк: Кини кыраны-хараны көрөр,
бэрдимсиги ыраахтан билэр.

7Төһө да мин кутталлаах сиринэн сырыттарбын,
Эн миигин өстөөхтөрүм өһөгөйдөрүттэн көмүскүүгүн,
илиигин миэхэ утары уунаҥҥын,
миигин уҥа илиигинэн өрүһүйэн ылаҕын[+].
8Айыы Тойон эрэннэрбитин мин туспар толоруоҕа;
Эн бигэ тапталыҥ, Айыы Тойон, – үйэлэр тухары.
Бэйэҥ илииҥ оҥоһугун хаалларыма[+].

### 138


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

2Айыы Тойон, Эн миигин тургутан көрөҥҥүн билэҕин.
Эн билэҕин мин турар да, олорор да кэммин,
саныыр санаабын ыраахтан өйдүүгүн.
3Баран иһэбин дуу, сынньана олоробун дуу,
миигин, ытыска уурбуттуу, көрөҕүн,
суолбун-ииспин бүтүннүү анаараҕын[+].
4Этэр тылым өссө үөскүү илигинэ, Айыы Тойон,
Эн ол тылы эндэппэккэ билэҕин.
5Эн миигин бары өттүбүттэн тулалыыгын,
күүстээх илиигинэн араҥаччылыыгын.
6Дьикти да буоллаҕа миэхэ Эн тугу барытын билэриҥ,
үрдүк да буоллаҕа, мин ону ситэн өйдүүр кыаҕым суох![+]

7Ханна барыамый Эн Тыыҥҥыттан?
Ханна куотуомуй Эйигиттэн[+]?
8Халлааҥҥа тахсыам дуу – онно Эн бааргын;
үтүгэн түгэҕэр түһүөм дуу – онно эмиэ Эн бааргын.
9Сарыал кынаттарын ыламмын,
байҕал уҥуор көһүөм дуу,
10онно эмиэ Эн илииҥ миигин сирдиэ,
онно эмиэ Эн уҥа илииҥ миигин сиэтиэ.
11Этиэм дуу, баҕар, хараҥа миигин саһыарыа диэн,
сырдык мин тулабар түүҥҥэ кубулуйуо диэн;
12хараҥа да Эйиэхэ хараҥата суох,
түүн да сырдык, күнүскү курдук:
хараҥа да, сырдык да Эйиэхэ биир тэҥнэр.

13Эн мындырдаан оҥорбутуҥ мин ис өттүбүн,
ийэм иһигэр миигин Эн таҥан өрбүтүҥ.
14Айхал этэбин Эйиэхэ –
Эн миигин сөҕүмэр дьиктитик айбыккын.
Дьикти да буоллахтара Эн дьайыыларыҥ!
Мин дууһам ону толору өйдүүр.
15Кистэлэҥҥэ айыллар кэммэр,
сир түгэҕэр үөскүүр түгэммэр
мин уҥуоҕум чэрчитэ Эйигиттэн кистэммэтэҕэ[+].
16Өссө үөскэх эрэ эрдэхпинэ, миигин Эн хараҕыҥ көрөрө;
өссө биир да күнүм суох эрдэҕинэ
ыйаахтаах күнүм-дьылым барыта
Эн кинигэҕэр суруллан сылдьара[+].
17Үрдүк да буоллахтара миэхэ Эн санааларыҥ, Айыы Таҥара,
үтүмэн да буоллахтара![+]
18Ахсааннарын ааҕыам иһин, муора кумаҕынааҕар элбэхтэр.
Сарсыарда уһуктарбар мин өссө да Эйигинниин бииргэбин.

19Оо, Айыы Таҥара, Эн хара дьайдаахтары сууһарарыҥ буоллар!
Киэр бараллара буоллар миигиттэн хааҥҥа суудайааччылар –[+]
20Эйигин утары өһүөннээхтик тыллаһааччылар,
Эйигин утары нэгэйдик өрө турааччылар.
21Хайдах абааһы көрүөм суоҕай, Айыы Тойон,
Эйигин абааһы көрөөччүлэри?
Хайдах мин сиргэниэм суоҕай
Эйигин утары өрө турааччылартан[+]?
22Ис сүрэхпиттэн мин кинилэри абааһы көрөбүн,
кинилэр миэхэ өстөөхтөрүм буолаллар.

23Иҥэн-тоҥон көр, Айыы Таҥара, бил мин сүрэхпин;
чинчийэн көр миигин, өйбүн-санаабын бил[+].
24Көр, баҕар, мин кутталлаах суолунан иһэрим буолуо,
оччоҕо миигин мэҥэ суолга салайан биэр.

### 139


1Хуор салайааччытыгар. Давид псалома.

2Өрүһүй миигин, Айыы Тойон, өһөгөйдөөх киһиттэн,
көмүскээ күүһүнэн өттөйөөччүттэн;[+]
3кинилэр хара санааны сүрэхтэригэр биһиктииллэр,
күн аайы иирээни иилииллэр.
4Тыллара-өстөрө – эриэн үөн сүлүһүннээх иннэтэ,
уостара бүтүннүү – моҕой дьаата[+].
Села

5Харыстаа миигин, Айыы Тойон, хара дьайдаах илиититтэн,
көмүскээ күүстэринэн өттөйөөччүлэртэн,
охторо сатыыр оҕуруктаах өйдөөхтөртөн[+].
6Улуутумсуктар миэхэ угаайы оҥорбуттар,
туһах, доҕуур ииппиттэр,
суол ортотугар сохсо туруорбуттар.
Села

7Мин Айыы Тойоҥҥо эттим: «Эн буолаҕын мин Таҥарам;
Айыы Тойон, иһит ааттаһар саҥабын».
8Оо, Айыы Тойон, Айыы Тойон, күүстээх Өрүһүйээччим,
кыргыһыы күнүгэр Эн харыстаатыҥ мин төбөбүн.
9Айыы Тойон, хара дьайдаахтар баҕаларын толорума;
куһаҕан соруктарын ситиһиннэримэ,
кинилэр өҥ антах түһүөхтэрэ.
Села

10Миигин тулалааччылар төбөлөрүн өндөтөн эрэллэр;
кырыктаахтык тылласпыттара бэйэлэригэр кэлиэхтин.
11Умайа сылдьар чох кинилэргэ тоҕуннун,
уокка быраҕыллан, аны турбаттыы, ииҥҥэ түстүннэр[+].
12Куһаҕан тыллаах киһи бу сир үрдүгэр тирэҕириэ суоҕа;
күүһүнэн өттөйөөччүнү өһөгөйө бэйэтин өлөрүөҕэ.

13Мин билэбин Айыы Тойон күөмчүлэммити көмүскүүрүн,
Кини суох-дьадаҥы кырдьыгын өйүүрүн[+].
14Дьиҥ чахчы, кырдьыксыттар Эн ааккын айхаллыахтара,
кырдьыктаах дьон Эн аттыгар олоруохтара.

### 140


1Давид псалома.

Айыы Тойон! Эйигин ыҥырабын; тиэтэй миэхэ кэлэргэ;
Эйигин ыҥырдахпына, иһит мин ааттаһар саҥабын.
2Мин көрдөһөрүм Эйиэхэ фимиам буолан тиийиэхтин,
икки илиибин өрө уунарым киэһээҥҥи сиэртибэм буолуохтун[+].

3Айыы Тойон, манабылла туруор мин айахпар,
уоһум аанын харабыллаа[+].
4Куһаҕаны оҥорооччулардыын куодарыһан
аньыылаах дьайыылары сөпсөөбөтүм туһугар,
албын-түөкэй дьыалаҕа миигин чугаһатыма,
малааһыннарын аһыттан миэхэ амсатыма.

5Кырдьыксыт миигин төһө да дьарыйдын,
үтүө санаатыттан төһө да көннөрдүн:
ол мин төбөбөр бастыҥ елей[†] арыыта буолуоҕа,
онтон мин аккаастаныам суоҕа.
Кинилэр хара дьайыылара эрэ тохтуохтун,
ол туһугар мин үҥэбин куруутун[+].
6Баһылыктара очуос-очуос аайы тарҕанан сыталлар,
мин тылым-өһүм көнөтүн кинилэр истэллэр.
7Суоруна тааһын сиргэ быраҕан бытарытардыы,
биһиги уҥуохпут үтүгэн айаҕар ыһыллар.

8Ол эрэн мин Эйигин көрөбүн, Таҥара, Айыы Тойонум,
Эйиэхэ мин эрэнэбин,
миигин көмүскэлэ суох хаалларыма[+].
9Миэхэ оҥорбут угаайыларыттан миигин араҥаччылаа,
хара дьайдаахтар туһахтарыттан быыһаа[+].
10Нэгэйдэр бэйэлэрин илимнэригэр иҥниэхтэрэ,
оттон мин этэҥҥэ ааһыам[+].

### 141


1Давид үөрэтиитэ. Хайа хаспаҕар сылдьан үҥүүтэ.

Куолаһым муҥунан мин Айыы Тойону ыҥырдым,
куолаһым муҥунан Айыы Тойонтон ааттастым[+].
2Кыһалҕабын Киниэхэ кэпсээтим,
курус санаабын Киниэхэ арыйдым[+].
3Эр санаам энчириир кэмигэр
Эн билэриҥ мин сылдьар ыллыкпын.

Кэлэр-барар суолбар кинилэр миэхэ,
кистээн, угаайы оҥорбуттар[+].
4Уҥа өттүбүн көрөбүн:
ким да миигин билиммэт;
куотар сирим миэхэ суох буолбут,
ким да мин туспар кыһаммат.

5Эйигин мин ыҥырдым, Айыы Тойон,
Эйиэхэ эттим: «Эн буолаҕын мин бигэ тирэҕим,
бу тыыннаахтар сирдэригэр аналым![+]
6Иһит мин энэлгэммин: мин олох эһинним.
Күөмчүһүттэртэн миигин өрүһүй –
кинилэр миигиннээҕэр күүстээхтэр[+].
7Эн ааккын албан аатырдыахпын,
миигин хаайыыттан таһаар.
Эн миэхэ үтүөтүк сыһыаннастаххына,
тулабар көнө дьон мустуохтара».

### 142


1Давид псалома.

Айыы Тойон, иһит мин Эйиэхэ үҥэрбин,
болҕой ааттаһар саҥабын,
эрэбиллээх, кырдьыктаах Бэйэҥ миэхэ хардар.
2Кулуккун дьүүлгэ тардыма:
ким да суох бу сиргэ Эн иннигэр буруйа суох[+].

3Өстөөх, миигин сонордоон, сиргэ-буорга тэпсэн эрэр,
былыр өлбүт дьоннуу им балайга олордор[+].
4Онтон мин санаам түһэр, сүрэҕим айманар.

5Былыргы күннэри мин өйдөөн кэлэбин;
Эн дьайыыларгын анааран,
биһиэхэ тугу оҥорбуккун барытын эргитэ саныыбын[+].
6Эйиэхэ мин икки илиибин өрө уунабын;
дууһам куура хаппыт сир курдук, Эйигин кэтэһэр[+].
Села

7Оо, хардара оҕус миэхэ, Айыы Тойон,
мин тыыным-быарым кылгаата;
миигиттэн киэр хайыһыма,
Эн киэр хайыстаххына,
мин бэйэбин өлбүттүү сананыаҕым[+].
8Сарсыарда эрдэттэн иһитиннэр миэхэ бигэ тапталгын,
Эйиэхэ мин эрэнэбин.
Ыйан биэр дуу хайа суолунан барарбын –
дууһам Эйиэхэ үөһэ дьулуһар[+].

9Өстөөхтөрбүттэн миигин өрүһүй, Айыы Тойон, –
мин Эйиэхэ көмө көрдөһө кэллим.
10Көҥүлгүн толорорго миигин үөрэт,
Эн буолаҕын мин Таҥарам.
Эн үтүө Тыыныҥ миигин дэхси суолунан сирдээтин.
11Бэйэҥ аатыҥ туһугар, Айыы Тойон, олохпун быыһаа,
кырдьыктаах көмөҕүнэн кыһалҕаттан таһаар.
12Көмүскэллээх санааҕыттан өстөөхтөрбүн имири эс,
мин дууһабын абааһы көрөөччүлэри суох оҥортоо;
Эн кулутуҥ буолабын эбээт мин[+].

### 143


1Давид псалома.

Алгыс буоллун Айыы Тойоҥҥо, мин очуос хайабар!
Кини миигин сэриилэһэргэ үөрэтэр,
кыргыһарга бэлэмниир;[+]
2Кини миэхэ үтүөтүк сыһыаннаһар, дурда-хахха буолар;
Кини мин кириэппэһим, мин Өрүһүйээччим,
харым куйаҕа, эрэнэр эрэлим;
Кини миэхэ норуоппун бас бэриннэрэр[+].

3Айыы Тойон, кимий-тугуй киһи диэн,
тоҕо Эн киниэхэ кыһаллаҕын?
Кимнээҕий ол дьон диэн,
тоҕо кинилэргэ болҕомтоҕун уураҕын[+]?
4Киһи сиккиэр тыал кэриэтэ;
кини күнэ-дьыла күлүк сүүрэрин кэриэтэ[+].

5Халлааннаргын иҥнэри тутан, Айыы Тойон, түһэн кэл;
хайалары таарыйан, буруолат[+].
6Чаҕылҕанынан курбуулаан, кинилэри ыһаттаа,
оҕунан ытыалаан, киэр куоттартаа[+].
7Үөһэттэн илиигин уунаҥҥын,
миигин өрүһүйэн ыл, быыһаа бу дириҥ ууттан,
туора уустар илиилэриттэн,[+]
8албын-көлдьүн тыллаахтартан,
сымыйанан андаҕайааччылартан[+].

9Айыы Таҥара! Мин саҥа ырыаны Эйиэхэ ыллыаҕым,
уон устурууналаах арфаҕа оонньуоҕум –[+]
10Эйиэхэ, ыраахтааҕыларга кыайыыны бэлэхтээччигэ,
кулуккун Давиды[†] кыырыктаах кылыстан быыһааччыга [+].
11Өрүһүйэн ыл миигин, быыһаа
туора уустар илиилэриттэн –
албын-көлдьүн тыллаахтартан,
сымыйанан андаҕайааччылартан.

12Уолаттарбыт уолан саастарыгар
модун мастардыы баараҕадыйдыннар;
кыргыттарбыт кэрэмэн дыбарыастар
чочуонай колонналарын санаттыннар[+].
13Ас-үөл эгэлгэтэ дэлэйдик угуллан,
ампаардарбыт ыга туоллуннар;
иитэр барааммыт үтүмэнник үксээтин,
мэччитэр сирдэрбитигэр
уонунан тыһыынчанан элбээтин;
14күрүөлүүр сүөһүбүт эмис-тот, төрөлкөй буоллун;
олорор куораппыт эркинин өстөөх көҥү көппөтүн,
дьоммутун-сэргэбитин үүрэн-түрүйэн барбатын;
уулуссаларбытыгар ытабыл-соҥобул иһиллибэтин.

15Маннык алгыска тиксибит норуот дьоллоох;
Айыы Тойон Таҥаралаах норуот дьоллоох[+].

### 144


1Давид айхал ырыата.

Уруйдуом Эйигин, Айыы Таҥарам, Ыраахтааҕым,
Эн ааккын алгыам үйэттэн үйэлэр тухары.
2Күнтэн күн Эйигин мин алгыам,
үйэттэн үйэҕэ Эн ааккын айхаллыам.

3Айыы Тойон улуу, онон улуу уруй Киниэхэ тосхоллоох.
Кини сүдү Бэйэтэ муҥурун булларбат[+].

4Көлүөнэттэн көлүөнэҕэ Эн дьайыыларгын айхаллыахтара,
Эн модун кыаххын иһитиннэрэр буолуохтара.
5Эн сүдү Бэйэлээх үрдүк килбиэҥҥин,
сөҕүмэр дьайыыларгын мин анаарыам.
6Эн дьулаан дьайыыларыҥ күүһүн кэпсиэхтэрэ,
мин эмиэ Эн сүдүгүн иһитиннэриэм[+].
7Эн улуу үтүө санаалааххын ахтыһар буолуохтара,
Эн кырдьыктааххын туойуохтара.

8Айыы Тойон аһыныгас сүрэхтээх, амарах санаалаах,
Кини улуу тулуурдаах, муҥура биллибэт бигэ тапталлаах[+].
9Айыы Тойон кимиэхэ баҕарар үтүө сыһыаннаах,
Кини амарах санаата айбытыгар барытыгар туһааннаах.

10Айбытыҥ барыта, Айыы Тойон, Эйигин айхаллыаҕа,
сибэтиэй дьонуҥ барыта Эйигин алгыаҕа.
11Эн Саарыстыбаҥ килбиэнин кинилэр иһитиннэриэхтэрэ,
Эн модун кыаххын кэпсиэхтэрэ,
12оччоҕо ким барыта билиэҕэ Эн күүстээх дьайыыгын,
Эн Саарыстыбаҥ килбиэннээх сырдыгын.
13Үйэттэн үйэҕэ туругурар Эн Саарыстыбаҥ,
көлүөнэттэн көлүөнэҕэ барар Эн баһылааһыныҥ[*][+].

14Айыы Тойон охтон эрэри барытын өйүүр,
бүк түспүтү барытын өрө тардар[+].
15Харахтаах эрэ барыта Эйигин эрэнэ кэтиир,
Эн кинилэр аһылыктарын кэмигэр биэрэҕин[+].
16Дэлгэм ытыскын аһаҥҥын,
хас биирдии харамай баҕатын ханнараҕын[+].
17Айыы Тойон бары суолугар кырдьыктаах,
бары дьайыытыгар үтүө санаалаах.
18Айыы Тойон Кинини ыҥырааччыга барытыгар чугас –
дьиҥ кырдьыгынан ыҥырааччыга бука барытыгар.
19Киниттэн куттанааччылар баҕаларын Кини толорор,
көмө көрдүүр саҥаларын истэн, кинилэри өрүһүйэр[+].
20Айыы Тойон Кинини таптыыр дьону араҥаччылыыр,
оттон нэгэйдэри барыларын имири эһиэҕэ.

21Айыы Тойону мин айхаллыаҕым;
тыынар тыыннаах барыта үйэттэн үйэҕэ
Кини сибэтиэй аатыгар алгыс этиэҕэ.

### 145

1Аллилуия.[†][+]
2Айхаллаа, дууһам миэнэ, Айыы Тойону![+]
3Баарым тухары Айыы Тойону айхаллыам;
тыыннааҕым тухары Таҥарабар ырыа ыллыам.

Эрэнимэҥ кинээстэргэ, кимиэхэ даҕаны –
кинилэр эһигини быыһыахтара суоҕа[+].
4Тыына быһынна да, киһи сиргэ төннөр,
тугу торумнаабыта барыта ол күн үрэллэр[+].

5-6Дьоллоох даҕаны Иаков[†] Таҥарата көмөлөһөр киһитэ!
Кини сири-халлааны, муораны,
онно баары барытын айбыт,
үйэлэр тухары итэҕэллээх
Айыы Тойон Таҥаратыгар эрэмньилээх.
7Айыы Тойон күөмчүлэммити көмүскүүр,
ааспыты-туорбуту аһатар.
Айыы Тойон хаайыылааҕы босхолуур,[+]
8Айыы Тойон көрбөтү көрөр оҥорор,
Айыы Тойон бүк түспүтү көннөрөр,
Айыы Тойон көнө дьону таптыыр[+].
9Кини кэлии дьону араҥаччылыыр,
тулаайаҕы, огдообону өйүүр-убуур,
оттон нэгэйдэр суолларын муҥур уһуктуур[+].

10Айыы Тойон үйэттэн үйэҕэ ыраахтааҕылыаҕа,
Сион[†], эн Таҥараҥ көлүөнэттэн көлүөнэҕэ салайыаҕа.
Аллилуия[+].

### 146

1Аллилуия.[†]
Үчүгэй даҕаны Таҥарабытыгар айхал ыллыырбыт!
Үөрүүлээх даҕаны Кинини сиэрдээхтик айхаллыырбыт![+]
2Айыы Тойон Иерусалимы чөлүгэр түһэрэр;
Израильтан үүрүллэн барбыты төнүннэрэр[+].
3Кини самныбыт санаалаахтары үтүөрдэр,
кинилэр баастарын эмтиир-оһордор.
4Кини сулустар ахсааннарын быһаарар,
кинилэргэ барыларыгар аат быһар.
5Биһиги Айыы Тойоммут улуу, Кини сүдү күүстээх,
муҥурун булларбат муударай өйдөөх.
6Айыы Тойон баттаммыты өрө таһаарар,
оттон хара дьайдааҕы сиргэ-буорга быраҕар.

7Ыллааҥ, Айыы Тойону айхаллааҥ,
арфаҕа оонньооҥ Таҥарабытыгар.
8Кини халлааны былытынан бүрүйэр,
сиргэ-дойдуга ардаҕы бэлэмниир,
томтор сирдэри торҕо күөҕүнэн симиир.
9Кыылы-сүөлү аһылыгынан хааччыйар,
аччыктаан хаһыытаһар суор оҕолорун кытта аһатар.
10Кини ат күүһүттэн-уоҕуттан,
киһи атаҕа быһыйыттан үөрэр буолбатах –[+]
11Айыы Тойон үөрэр Киниттэн куттанааччыттан,
Кини бигэ тапталыгар эрэнээччиттэн[+].

### 147

1Айхаллаа, Иерусалим, Айыы Тойону!
Айхаллаа, Сион[†], Таҥараҕын!
2Кини эн олбуордарыҥ олуурдарын чиҥэтэр,
эйиэхэ баар оҕолоргор алгыһын биэрэр.
3Эн тиэргэҥҥэр или-эйэни чэчирэтэр,
эйигин бастыҥ сэлиэһинэй бурдугунан аһатар[+].
4Илдьит тылын сир устун ыытар;
Кини тыла түргэнник тарҕанар.
5Түүнү үргэҥнэтэрдии, Кини хаары түһэрэр,
күлү күдээритэрдии, кырыаны ыһар;
6толон тобураҕын таастыы тамныыр;
ким тулуйуоҕай Кини тоһуттар тымныытын?
7Кини этиэ эрэ кэрэх – тоҥ муус ууллар,
тыалын соруйуо кэрэх, уу устубутунан барар.
8Кини тылын-өһүн Иаковка[†] иһитиннэрбитэ,
сокуонна[†]рын, уураахтарын Израильга биллэрбитэ.
9Атын ханнык да норуокка ону биэрбэтэҕэ,
атыттар Кини уураахтарын билбэттэр.
Аллилуия.[†]

### 148

1Аллилуия.[†]
Айхаллааҥ Айыы Тойону халлааннартан,
айхаллааҥ Кинини халлааннар уҥуордарыттан[+].
2Айхаллааҥ Кинини, бары Аанньаллара;
айхаллааҥ Кинини, бары сэриилэрэ[+].

3Айхаллааҥ Кинини, күн уонна ый,
айхаллааҥ Кинини, бары суһумнуур сулустар.
4Айхаллааҥ Кинини, добун халлааннар,
айхаллааҥ, халлааннар үрдүлэринэн устар уулар[+].

5Айыы Тойон аатын айхаллыахтыннар
Кини тылынан айыллыбыттар[+].
6Кини үйэттэн үйэлэргэ кинилэри тэрийбитэ,
кэһиллибэт чэрчилэрин быһаттаан биэрбитэ[+].

7Айхаллааҥ Айыы Тойону сиртэн
улуу балыктар, түгэҕэ биллибэт далайдар бары,[+]
8уот уонна муус толон, хаар уонна туман,
Кини тылын толорор ала буркун.

9Айхаллааҥ хайалар-томтордор бука бары,
отонноох мастар, сыалаах мастар бары,
10дьиикэй кыыллар, сүөһү арааһа,
сиринэн сыыллааччы, халлаанынан көтөөччү барыта.

11Сир-дойду ыраахтааҕылара, бары норуоттар,
кинээстэр, аан дойду судьуйалара бука бары,
12уолаттар-кыргыттар,
оҕонньоттор-оҕолор – бары бүттүүн
13Айыы Тойон аатын айхаллыахтыннар:
Кини эрэ аата баар үрдүктэн үрдүк,
Кини килбиэнэ сир-халлаан үрдүнэн сыдьаайар[+].

14Кини норуотун күүһүн-күдэҕин бөҕөргөттө,
бары сибэтиэй дьонун, Израиль уолаттарын,
Бэйэтигэр чугас норуоту, албан аатырта.
Аллилуия.

### 149

1Аллилуия.[†]
Ыллааҥ Айыы Тойоҥҥо саҥа ырыаны,
айхаллааҥ Кинини сибэтиэйдэр түмсүүлэригэр[+].
2Үөрдүн-көттүн Израиль Бэйэтин Айааччытыттан;
үөрдүннэр Сион[†] уолаттара Ыраахтааҕыларыттан.
3Үҥкүүнэн Кини аатын айхаллаатыннар;
тимпан, лира доҕуһуолунан Киниэхэ ыллаатыннар.

4Айыы Тойон норуотугар үтүөтүк сыһыаннаһар,
кыайыыны бэлэхтээн, сэмэйдэри албан аатырдар.
5Онон сибэтиэйдэр кэрэмэн килбиэҥҥэ өрөгөйдүөхтүннэр,
оронноругар сытан үөрүөхтүннэр[+].
6Таҥараҕа уруйу-айхалы уостарыттан түһэрбэтиннэр,
икки биилээх кылыстарын илиилэриттэн араарбатыннар
7норуоттартан иэстэһэр,
омуктары уодьуганныыр туһугар,
8кинилэр ыраахтааҕыларын сыабынан кэлгийэн,
баһылыктарын хандалыга бохсон,
9кинилэри, суруллубутун курдук, дьүүллүүр туһугар.
Ол буолуо Кини бары сибэтиэйдэрэ тиксэр чиэстэрэ.
Аллилуия.

### 150

1Аллилуия.[†]
Айхаллааҥ Таҥараны Кини сибэтиэй Дьиэтигэр;
айхаллааҥ Кини күүһүн кэрэһилиир киэҥ халлааныгар[+].
2Айхаллааҥ Кинини улуу дьайыыларын иһин;
айхаллааҥ сүдү килбиэнин кэриҥинэн.

3Айхаллааҥ Кинини турба тыаһынан,
айхаллааҥ арфа, лира доҕуһуолунан[+].
4Айхаллааҥ Кинини тимпаннаах үҥкүүнэн;
айхаллааҥ, устуруунаны тардан, флейтаны үрэн[+].
5Айхаллааҥ Кинини лыҥкынас кимвалларынан,
айхаллааҥ киҥкинэс кимвалларынан.
6Айыы Тойону айхаллыахтын тыынар тыыннаах барыта.
Аллилуия.

### 151

[*]

1Мин бырааттыылартан балыстара,
аҕам дьиэтигэр саамай кыралара этим;
мин аҕам барааннарын маныырым.

2Арфаны мин бэйэм илиибинэн оҥорбутум,
лираны эмиэ бэйэм оҥостубутум.

3Ким Айыы Тойоҥҥо мин туспунан иһитиннэриэ этэй?
Айыы Тойон Бэйэтэ, Кини Бэйэтэ миигин истибитэ.

4Кини илдьит киһитин ыытан,
аҕам барааннарыттан миигин ылларбыта,
аҕыыр елей[†] арыытынан аҕаабыта.

5Убайдарым үтүөкэн бэйэлээх үөлэн дьоннор даҕаны,
Айыы Тойон хайаларын да талан ылыан баҕарбатаҕа.

6Омук дуоланыгар мин утары тахсыбытым,
онуоха кини миигин эмэгэттэринэн кыраабыта.

7Ол эрэн мин, киниттэн кылыһын былдьаан ыламмын,
моонньоох баһын быһа дайбаабытым,
онон Израиль уолаттарын сааттан-сууттан быыһаабытым.

## Тыллары быһаарыы (Саалтыыр)

### Тыллары быһаарыы (Саалтыыр)

Тыллары быһаарыы (Саалтыыр)


Саалтыыр


Аарон

Авраам

Аллилуия

Давид

Елей

Иаков

Иосиф

Иуда

Исаак

Ковчег

Манна

Мелхиседек

Моисей

Самуил

Сион

Сокуон

Херувим


Тыллары быһаарыы

### Аарон

Аарон

– улуу пророк Моисей убайа. Ылыннарыылаах уус тыллаах буолан, фараоҥҥа Таҥара илдьитин кини тиэрдибит, Израиль норуотун кулуттааһынтан босхолуурга модьуйбут. Аарон кэлин Израиль бастакы архиерейынан буолбут.

### Авраам

Авраам

– Израиль норуотун улуу төрүт өбүгэтэ. Бастаан кини Аврам диэн эбит, ону кэлин Таҥара, уларытан, «Авраам» – «үтүмэн үгүс норуоттар аҕалара» диэн ааттаабыт.

### Аллилуия

Аллилуия

– «Таҥараны айхаллааҥ» диэн суолталаах былыргы еврей тыла.

### Давид

Давид

– биһиги эрабыт иннинээҕи 1010–970 сс. Израилы салайбыт улуу ыраахтааҕы, пророк, Таҥараны айхаллаан, Саалтыыр үгүс псаломнарын суруйбут поэт.

### Елей

Елей

– олива (маслина) маһын отонуттан ылыллар арыы.

### Иаков

Иаков

– еврей норуотун улуу төрүттэриттэн биирдэстэрэ. Кэлин Таҥара киниэхэ «Израиль» – «Таҥаралыын тустааччы» диэн ааты иҥэрбит. Иаков уон икки уолуттан Израиль уон икки аҕатын ууһа үөскээн-тэнийэн барбыт.

### Иосиф

Иосиф

– Иаковтаах Рахиль күүтүүлээх бастакы уоллара. Иаков атын кэргэттэриттэн уолаттара Иосибы, ордугурҕааннар, кулуттааһыҥҥа атыылаабыттар. Иосиф кэлин фараон бастакы министрэ буола үүммүт, уонна улуу сут кэмигэр аҕатын, убайдарын, кинилэр дьиэ кэргэттэрин өлөртөн быыһаан, Египет сиригэр көһөрөн ылбыт.

### Иуда

Иуда

– Иаковтаах Лия төрдүс уоллара. Иаков уолаттара, Иуда сүбэтин ылынан, бырааттарын Иосибы өлөрбөккө эрэ, Египеккэ эргинэ баран иһэр омуктарга атыылаабыттар.

### Исаак

Исаак

– Таҥара эрэннэрбитэ туолан, Авраамнаах Сарра олох кырдьан баран төрөппүт уоллара; Исавтаах Иаков аҕалара.

### Ковчег

Ковчег

– Маҥнай Скинияҕа (Ытык Отууга), кэлин Иерусалимнааҕы Храм Сибэтиэйтэн Сибэтиэй хоһугар турбут хоппо (кээмэйэ быһа холоон – 115х70х70 см). Бу акацияттан оҥоһуллубут, кыһыл көмүһүнэн бүрүллүбүт хоппо иһигэр икки дьапталҕа тааска суруллубут Таҥара Уон Кэриэһэ, кыһыл көмүс иһиттээх маанна уонна Аарон көҕөрө тыллыбыт мас тайаҕа угуллан турбуттар.

### Манна

Манна

– Израиль норуота Синай иччитэх кураайы дуолун устун түөрт уон сыл устата көһө сырыттаҕына, Таҥара кинилэргэ халлаантан биэрбит үрүҥ куруппаны санатар минньигэс аһа.

### Мелхиседек

Мелхиседек

– Салимҥа (Иерусалимҥа) олорбут ыраахтааҕы, Үрдүктэн Үрдүк Таҥара үлэһитэ. Кини түөрт ыраахтааҕыны кыайан-хотон иһэр Авраамы утары көрсөн алҕаабыт.

### Моисей

Моисей

– Таҥара көҥүлүн толорон, Израиль норуотун кулуттааһынтан (Египет сириттэн) сирдээн таһаарбыт, Кини Сокуонун бар дьонугар тиэрдибит улуу пророк. Таҥара, Моисейы этитэн, Израиль норуотун кытта ураты сөбүлэһиини оҥорсубут.

### Самуил

Самуил

– Израиль тиһэх улуу судьуйата. Кини еврей норуотун эмэгэттэри суох оҥорорго ыҥырара. Норуот, Самуил салайарыттан аккаастанан баран, кинини биһиэхэ ыраахтааҕыта туруор диэн модьуйбут. Самуил Израиль ыраахтааҕытынан Саулу туруорбут, онтон кэлин, Таҥара Саултан аккаастаммытыгар, Таҥара талбыт киһитин Давиды анаабыт.

### Сион

Сион

– Давид ыраахтааҕы дьоно сэриилээн ылбыт Иерусалимнааҕы кириэппэстэрин аата. Кэлин Таҥара Дьиэтэ турар хайатын маннык ааттыыр буолбуттар.

### Сокуон

Сокуон (еврей. Тора)

– Таҥара Синай хайатын үрдүгэр Моисейга биэрбит сокуоннара (Уон Кэриэһэ) уонна киһи олоҕун бары өрүттэригэр сыһыаннаах ыйыылара-кэрдиилэрэ. Библия маҥнайгы биэс кинигэтэ эмиэ «Сокуон» диэн ааттанар.

### Херувим

Херувим (еврей. Керубим)

– Таҥара бүрүстүөлүн аттыгар сылдьан, Киниэхэ сулууспалыыр кынаттаах духуобунай харамай.

## Библия кинигэлэрин кылгатыллыбыт ааттара


БИБЛИЯ КИНИГЭЛЭРИН КЫЛГАТЫЛЛЫБЫТ ААТТАРА


Ветхий Завет [1]

Быт – Бытие

Исх – Исход

Лев – Левит

Числ – Числа

Втор – Второзаконие

Нав – Книга Иисуса Навина

Суд – Книга Судей Израилевых

Руфь – Книга Руфь

1 Цар – Первая книга Царств

2 Цар – Вторая книга Царств

3 Цар – Третья книга Царств

4 Цар – Четвертая книга Царств

1 Пар – Первая книга Паралипоменон

2 Пар – Вторая книга Паралипоменон

Езд – Книга Ездры

Неем – Книга Неемии

Есф – Книга Есфирь

Иов – Книга Иова

Пс – Псалтирь

Притч – Притчи Соломона

Еккл – Книга Екклесиаста, или Проповедника

Песн – Песнь песней Соломона

Ис – Книга пророка Исайи

Иер – Книга пророка Иеремии

Плач – Плач Иеремии

Иез – Книга пророка Иезекииля

Дан – Книга пророка Даниила

Ос – Книга пророка Осии

Иоиль – Книга пророка Иоиля

Ам – Книга пророка Амоса

Авд – Книга пророка Авдия

Иона – Книга пророка Ионы

Мих – Книга пророка Михея

Наум – Книга пророка Наума

Авв – Книга пророка Аввакума

Соф – Книга пророка Софонии

Агг – Книга пророка Аггея

Зах – Книга пророка Захарии

Мал – Книга пророка Малахии


Саҥа Кэс Тыл

Мф – Матфейтан Сибэтиэй Евангелие

Мк – Марктан Сибэтиэй Евангелие

Лк – Лукаттан Сибэтиэй Евангелие

Ин – Иоантан Сибэтиэй Евангелие

Апос – Сибэтиэй Апостоллар Дьайыылара

Иак – Иаков Апостол илдьит суруга

1 Пет – Петр Апостол бастакы илдьит суруга

2 Пет – Петр Апостол иккис илдьит суруга

1 Ин – Иоанн Апостол бастакы илдьит суруга

2 Ин – Иоанн Апостол иккис илдьит суруга

3 Ин – Иоанн Апостол үһүс илдьит суруга

Иуд – Иуда Апостол илдьит суруга

Рим – Рим христианнарыгар илдьит сурук

1 Кор – Коринф христианнарыгар бастакы илдьит сурук

2 Кор – Коринф христианнарыгар иккис илдьит сурук

Гал – Галатия христианнарыгар илдьит сурук

Эф – Эфес христианнарыгар илдьит сурук

Флп – Филиппы христианнарыгар илдьит сурук

Кол – Колосс христианнарыгар илдьит сурук

1 Фес – Фессалоника христианнарыгар бастакы илдьит сурук

2 Фес – Фессалоника христианнарыгар иккис илдьит сурук

1 Тим – Тимофейга бастакы илдьит сурук

2 Тим – Тимофейга иккис илдьит сурук

Тит – Титкэ илдьит сурук

Флм – Филимоҥҥа илдьит сурук

Евр – Еврейдэргэ илдьит сурук

Арыл – Сибэтиэй Иоаҥҥа Арыллыы

Аарон – улуу пророк Моисей убайа. Ылыннарыылаах уус тыллаах буолан, фараоҥҥа Таҥара илдьитин кини тиэрдибит, Израиль норуотун кулуттааһынтан босхолуурга модьуйбут. Аарон кэлин Израиль бастакы архиерейынан буолбут.

Авраам – Израиль норуотун улуу төрүт өбүгэтэ. Бастаан кини Аврам диэн эбит, ону кэлин Таҥара, уларытан, «Авраам» – «үтүмэн үгүс норуоттар аҕалара» диэн ааттаабыт.

Аллилуия – «Таҥараны айхаллааҥ» диэн суолталаах былыргы еврей тыла.

Давид – биһиги эрабыт иннинээҕи 1010–970 сс. Израилы салайбыт улуу ыраахтааҕы, пророк, Таҥараны айхаллаан, Саалтыыр үгүс псаломнарын суруйбут поэт.

Елей – олива (маслина) маһын отонуттан ылыллар арыы.

Иаков – еврей норуотун улуу төрүттэриттэн биирдэстэрэ. Кэлин Таҥара киниэхэ «Израиль» – «Таҥаралыын тустааччы» диэн ааты иҥэрбит. Иаков уон икки уолуттан Израиль уон икки аҕатын ууһа үөскээн-тэнийэн барбыт.

Иосиф – Иаковтаах Рахиль күүтүүлээх бастакы уоллара. Иаков атын кэргэттэриттэн уолаттара Иосибы, ордугурҕааннар, кулуттааһыҥҥа атыылаабыттар. Иосиф кэлин фараон бастакы министрэ буола үүммүт, уонна улуу сут кэмигэр аҕатын, убайдарын, кинилэр дьиэ кэргэттэрин өлөртөн быыһаан, Египет сиригэр көһөрөн ылбыт.

Иуда – Иаковтаах Лия төрдүс уоллара. Иаков уолаттара, Иуда сүбэтин ылынан, бырааттарын Иосибы өлөрбөккө эрэ, Египеккэ эргинэ баран иһэр омуктарга атыылаабыттар.

Исаак – Таҥара эрэннэрбитэ туолан, Авраамнаах Сарра олох кырдьан баран төрөппүт уоллара; Исавтаах Иаков аҕалара.

Ковчег – Маҥнай Скинияҕа (Ытык Отууга), кэлин Иерусалимнааҕы Храм Сибэтиэйтэн Сибэтиэй хоһугар турбут хоппо (кээмэйэ быһа холоон – 115х70х70 см). Бу акацияттан оҥоһуллубут, кыһыл көмүһүнэн бүрүллүбүт хоппо иһигэр икки дьапталҕа тааска суруллубут Таҥара Уон Кэриэһэ, кыһыл көмүс иһиттээх маанна уонна Аарон көҕөрө тыллыбыт мас тайаҕа угуллан турбуттар.

Манна – Израиль норуота Синай иччитэх кураайы дуолун устун түөрт уон сыл устата көһө сырыттаҕына, Таҥара кинилэргэ халлаантан биэрбит үрүҥ куруппаны санатар минньигэс аһа.

Мелхиседек – Салимҥа (Иерусалимҥа) олорбут ыраахтааҕы, Үрдүктэн Үрдүк Таҥара үлэһитэ. Кини түөрт ыраахтааҕыны кыайан-хотон иһэр Авраамы утары көрсөн алҕаабыт.

Моисей – Таҥара көҥүлүн толорон, Израиль норуотун кулуттааһынтан (Египет сириттэн) сирдээн таһаарбыт, Кини Сокуонун бар дьонугар тиэрдибит улуу пророк. Таҥара, Моисейы этитэн, Израиль норуотун кытта ураты сөбүлэһиини оҥорсубут.

Самуил – Израиль тиһэх улуу судьуйата. Кини еврей норуотун эмэгэттэри суох оҥорорго ыҥырара. Норуот, Самуил салайарыттан аккаастанан баран, кинини биһиэхэ ыраахтааҕыта туруор диэн модьуйбут. Самуил Израиль ыраахтааҕытынан Саулу туруорбут, онтон кэлин, Таҥара Саултан аккаастаммытыгар, Таҥара талбыт киһитин Давиды анаабыт.

Сион – Давид ыраахтааҕы дьоно сэриилээн ылбыт Иерусалимнааҕы кириэппэстэрин аата. Кэлин Таҥара Дьиэтэ турар хайатын маннык ааттыыр буолбуттар.

Сокуон (еврей. Тора)

– Таҥара Синай хайатын үрдүгэр Моисейга биэрбит сокуоннара (Уон Кэриэһэ) уонна киһи олоҕун бары өрүттэригэр сыһыаннаах ыйыылара-кэрдиилэрэ. Библия маҥнайгы биэс кинигэтэ эмиэ «Сокуон» диэн ааттанар.

Херувим (еврей. Керубим)

– Таҥара бүрүстүөлүн аттыгар сылдьан, Киниэхэ сулууспалыыр кынаттаах духуобунай харамай.

+ 1:1 Аман өһө 1:15, Аман өһө 4:14, Аман өһө 24:1, Саал 25:4-5, Аман өһө 3:34, Аман өһө 21:24

* 1:2 Таҥара Эргэ Кэс Тылга суруллубут «Яхве», ол аата «Кини баар» эбэтэр «Кини олоҕу биэрэр» диэн суолталаах ытык аата бу тылбааска улахан буукубаларынан бэриллэр.

+ 1:2 Саал 118:47-48, Саал 118:97

+ 1:4 Саал 34:5

+ 1:6 Саал 36:18

+ 2:1 Апос 4:25-26

+ 2:2 Саал 17:51, Саал 19:7, Саал 88:20-21

+ 2:4 Саал 10:4, Саал 36:13, Саал 58:9, Аман өһө 1:26

+ 2:6 Саал 109:2, Арыл 14:1

+ 2:7 Апос 13:33, Евр 1:5, Евр 5:5,

+ 2:9 Арыл 2:27, Арыл 12:5, Арыл 19:15,

+ 2:11 Евр 12:28, Флп 4:4

* 2:12 Былыргы еврей тылынан суруллубут тиэкис ис хоһооно манна чуолкайа суох.

+ 2:12 Саал 33:8

* 3:3 Эбэтэр: мин дууһам туһунан.

* 3:3 Саалтыырга барыта 71-дэ хатыланар тыл. Туох суолталааҕа чуолкай биллибэт, музыканнарга аналлаах ыйыы биитэр кылгас тохтобул бэлиэтэ буолуон сөп.

+ 3:3 Саал 70:11

+ 3:4 Төрүт. 15:1, Саал 26:6

+ 3:5 Саал 2:6, Саал 33:4

+ 3:6 Саал 4:8

+ 3:7 Саал 26:3

+ 3:8 Саал 57:7

+ 3:9 Саал 36:39, Иона 2:10

+ 4:4 Тахсыы 11:7

+ 4:6 Саал 50:21

+ 4:7 Саал 30:17, Саал 43:4, Саал 66:2

+ 4:9 Саал 3:6

+ 5:3 Саал 83:4

+ 5:4 Саал 87:10, Саал 118:147

+ 5:6 Саал 10:5

+ 5:7 Саал 54:24

+ 5:8 Саал 10:4

+ 5:10 Саал 11:2, Рим 3:13

+ 5:13 Саал 113:21-22, Саал 102:4

+ 6:2 Саал 37:2

+ 6:4 Саал 89:13

+ 6:6 Саал 29:10, Саал 87:11, Саал 113:25, Экклесиаст 9:10,

+ 6:8 Саал 30:10

+ 6:9 Саал 118:115, Мф 7:23

+ 6:11 Саал 39:13

+ 7:2 Саал 10:1, Саал 63:11, Саал 30:16

+ 7:5 Саал 54:21,

+ 7:9 Саал 25:1, Саал 34:24, Саал 42:1

+ 7:10 Саал 10:5

+ 7:11 Төрүт. 15:1

+ 7:14 Саал 20:13, Саал 63:8

+ 7:15 Иак 1:15

+ 7:16 Эсфирь 7:9, Аман өһө 11:5, Аман өһө 26:27, Аман өһө 28:10, Экклесиаст 10:8,

+ 7:18 Саал 9:3

+ 8:1 Саал 80:1, Саал 83:1

+ 8:2 Саал 148:13, Саал 112:4, Мф 21:16

+ 8:5 Саал 143:3, Евр 2:6-8

+ 8:7 Төрүт. 1:26, Төрүт. 1:28, Саал 109:1, 1 Кор 15:27, Эф 1:22

* 9:1 Бу музыканнарга аналлаах ыйыы-кэрдии буолуон сөп, чуолкай суолтата биллибэт.

+ 9:2 Саал 25:7, Саал 39:6, Саал 95:3

+ 9:3 Саал 7:18

+ 9:5 Саал 139:13, Саал 28:10

+ 9:8 Саал 101:13, Саал 144:13,

+ 9:9 Саал 57:12, Саал 66:5, Саал 95:13, Саал 97:9, Саал 109:6,

+ 9:11 Саал 90:14

+ 9:14 Саал 106:18

+ 9:16 Саал 7:16, Аман өһө 29:5, Аман өһө 29:6

+ 9:17 Тахсыы 7:5, Тахсыы 14:4

+ 9:22 Саал 21:1

+ 9:25 Саал 13:1, Саал 52:1

+ 9:27 Саал 29:7

+ 9:28 Рим 3:14,

+ 9:29 Саал 16:11, Саал 36:32, Аман өһө 24:15

+ 9:30 Саал 58:4,

+ 9:36 Саал 36:17

+ 9:37 Тахсыы 15:18, Саал 28:10, Саал 145:10

+ 9:39 Саал 81:3

+ 10:1 Саал 7:2

+ 10:2 Саал 63:4

+ 10:3 Саал 81:5

+ 10:4 Иона 2:8, Саал 2:4,

+ 10:5 Төрүт. 22:1

+ 10:6 Төрүт. 19:24, Саал 74:9

+ 10:7 Саал 32:5, Саал 61:8, Саал 98:4

+ 11:3 Саал 5:10, Саал 40:6, Саал 143:8

+ 11:7 Саал 17:31, Саал 118:140, Аман өһө 30:5

* 11:9 Былыргы гректии тылбааска: дьон сидьиҥэ өрө таҕыста.

+ 12:2 Саал 88:47,

+ 12:4 Саал 18:9

+ 12:6 Саал 114:7

• 13:1 Саал 52

+ 13:1 Саал 9:25, Рим 3:10-12

+ 13:2 Төрүт. 11:5, Саал 32:14, Саал 101:19

+ 13:4 Аман өһө 30:14,

+ 14:1 Саал 23:3-4,

+ 14:2 Саал 105:3

+ 14:5 Тахсыы 23:5

+ 15:2 Саал 72:25

+ 15:4 Тахсыы 23:13,

+ 15:8 Саал 108:31, Апос 2:25-28

+ 15:10 Саал 29:4, Саал 48:16, Саал 85:13, Апос 2:27

+ 15:11 Мф 7:14

+ 16:1 Саал 85:1, Саал 141:1

+ 16:3 Саал 65:10

* 16:5 Былыргы гректии тылбааска: Бүдүрүйбэккэ, Эн суолгунан барарым курдук, хардыыбын чиҥэт.

+ 16:7 Саал 30:22

+ 16:8 Руфь 2:12, Саал 35:8, Саал 56:2, Саал 62:8, Саал 90:4

+ 16:10 Саал 118:70

+ 16:12 Саал 9:29

+ 17:2 Саал 114:1

+ 17:3 Саал 18:15, Саал 30:3-4, Саал 70:3, Саал 90:2, Саал 143:2, Төрүт. 15:1

+ 17:4 Саал 47:2, Саал 95:4, Саал 144:3

+ 17:5 Саал 41:7, Саал 92:4, Иона 2:4

+ 17:6 Саал 114:3

+ 17:7 Иона 2:8

+ 17:8 Саал 76:18, Саал 96:4

+ 17:9 Саал 20:9,

+ 17:10 Саал 143:5,

+ 17:11 Саал 103:3

+ 17:12 Тахсыы 20:21, Саал 96:2

+ 17:14 Саал 67:34, Саал 76:18-19

+ 17:16 Тахсыы 15:8, Саал 105:9

+ 17:17 Саал 143:7

+ 17:18 Саал 141:6

+ 17:20 Саал 30:8, Саал 117:5

+ 17:24 Төрүт. 6:9,

* 17:26 Эбэтэр: Аһыныгаска Эн аһыныгаскын көрдөрөҕүн.

+ 17:28 Саал 100:5

+ 17:29 Саал 131:17

+ 17:31 Мф 5:48, Саал 11:7, Аман өһө 30:5, Төрүт. 15:1

+ 17:35 Саал 143:1

+ 17:38 Тахсыы 23:27

+ 17:41 Тахсыы 23:27

+ 17:42 Аман өһө 15:29

+ 17:48 Саал 46:3

+ 17:50 Рим 15:9

+ 17:51 Саал 143:10,

+ 18:2 Саал 49:6, Саал 88:6, Саал 96:6

* 18:4 Эбэтэр: кинилэр саҥалара иһиллибэтэх ханнык да омук тыла, ханнык да түөлбэ тыла суох.

+ 18:5 Рим 10:18

+ 18:6 Экклесиаст 1:5

+ 18:8 Саал 22:3, Саал 118:130

+ 18:9 Рим 7:12, Саал 12:4

+ 18:10 Саал 118:142, Саал 118:151, Саал 118:160

+ 18:11 Аман өһө 3:14, Аман өһө 8:10, Аман өһө 24:13

+ 18:14 Рим 6:12, Рим 6:14

+ 18:15 Саал 17:3

+ 19:2 Саал 68:30, Аман өһө 18:10

+ 19:3 Саал 127:5, Саал 133:3

+ 19:5 Саал 20:3

+ 19:8 Саал 32:17, Аман өһө 21:31

+ 20:2 Саал 27:7

+ 20:3 Саал 19:5

+ 20:5 Саал 60:6, Саал 90:16

+ 20:8 Саал 15:8

+ 20:10 Саал 17:9, Саал 96:3, Евр 10:27

+ 20:13 Саал 17:15

+ 21:2 Мф 27:46, Мк 15:34, Саал 9:22,

+ 21:3 Саал 87:2

+ 21:8 Саал 90:14, Мф 27:39-43, Мк 15:29-32, Лк 23:35-37

+ 21:10 Саал 71:6

+ 21:12 Саал 106:12

+ 21:13 Саал 117:10-12,

+ 21:15 Саал 118:28

+ 21:17 Саал 58:7

+ 21:18 Лк 23:35

+ 21:19 Ин 19:24

+ 21:21 Саал 34:17, Флп 3:2

+ 21:22 2 Тим 4:17

+ 21:23 Евр 2:12

+ 21:24 Саал 134:20

+ 21:26 Саал 34:18,

+ 21:28 Саал 95:7,

+ 21:29 Лк 1:33, 1 Кор 15:24, Арыл 11:15

+ 21:31 Саал 101:19

+ 21:32 Саал 77:6, Саал 101:19

+ 22:1 Саал 79:2, Экклесиаст 12:11, Ин 10:11, Флп 4:19

+ 22:2 Ин 10:9

+ 22:3 Саал 18:8, Аман өһө 4:11, Аман өһө 8:20

+ 22:4 Саал 137:7, Аман өһө 10:9,

+ 22:5 Саал 91:11, Аман өһө 27:9, Экклесиаст 9:8, Лк 7:46

+ 23:1 Тахсыы 9:29, Саал 49:12, Саал 88:11

+ 23:2 Саал 101:26, Саал 103:5, Аман өһө 8:29

+ 23:3 Саал 14,

+ 23:4 Саал 50:12, Мф 5:8

* 23:7 Тылыттан тылыгар түһэрдэххэ: Төбөҕүтүн өрө көтөҕүҥ, олбуор ааннара. 23:9 эмиэ оннук.

+ 23:7 Саал 117:19-20,

+ 23:8 Тахсыы 15:3

+ 24:1 Саал 85:4, Саал 142:8

+ 24:4 Саал 26:11, Саал 85:11

+ 24:5 Саал 25:3

+ 24:6 Саал 102:17

+ 24:7 Саал 118:9, Саал 50:3

+ 24:11 Саал 78:9,

+ 24:13 Саал 36:22, Аман өһө 2:21,

+ 24:15 Саал 122:1-2, Саал 140:8

+ 24:22 Саал 43:27, Саал 129:8

+ 25:1 Саал 7:9

+ 25:2 Саал 138:23, Аман өһө 17:3,

+ 25:3 Саал 24:5

+ 25:5 Саал 1:1, Саал 138:21

+ 25:6 Саал 72:13, Мф 27:24

+ 25:7 Саал 9:2

+ 25:9 Саал 27:3

+ 25:10 Тахсыы 23:8

+ 26:3 Саал 3:7, Саал 22:4

+ 26:4 Саал 22:6, Саал 60:5, Саал 64:5

+ 26:6 Саал 3:4, Эф 5:19

+ 26:8 Саал 104:4

+ 26:11 Саал 24:4

+ 26:12 Саал 40:3, Тахсыы 20:16, Аман өһө 6:19

+ 26:14 Саал 30:25,

+ 27:1 Саал 82:2, Саал 108:1, Саал 87:5, Саал 142:7, Аман өһө 1:12

+ 27:2 Саал 133:2

+ 27:3 Аман өһө 26:23, Саал 25:9

+ 27:7 Төрүт. 15:1, Саал 20:2

+ 28:1 Төрүт. 6:2, Саал 88:7, Саал 95:7

+ 28:5 Саал 103:16,

+ 28:6 Саал 113:4, Саал 113:6

+ 28:10 Төрүт. 6:17, Тахсыы 15:18, Саал 9:5, Саал 9:37

+ 28:11 Саал 67:36

+ 29:2 Саал 34:19

+ 29:4 Саал 15:10, Саал 48:16, Саал 85:13,

+ 29:6 Саал 125:5

+ 29:7 Саал 9:26

+ 29:10 Саал 6:6,

• 30:1 Саал 70:1-3

+ 30:3 Саал 17:3

+ 30:6 Лк 23:46

+ 30:9 Саал 17:20

+ 30:10 Саал 6:8

+ 30:12 Саал 30:12, Саал 37:11, Саал 68:9, Саал 87:9

+ 30:13 Экклесиаст 9:5

+ 30:16 Саал 7:2

+ 30:17 Саал 4:7

+ 30:22 Саал 16:7

+ 30:24 Саал 96:10

+ 30:25 Саал 26:14

+ 31:2 Ин 1:47, Рим 4:7-8

+ 31:5 Саал 37:19, Саал 50:5, 1 Ин 1:9

+ 31:7 Саал 118:114

+ 31:9 Аман өһө 26:3, Иак 3:3

+ 31:11 Саал 67:4

+ 32:2 Саал 70:22

+ 32:3 Саал 39:4, Саал 95:1, Саал 97:1, Саал 143:9, Саал 149:1, Арыл 5:9

+ 32:5 Саал 32:5, Саал 61:8, Саал 118:64

+ 32:6 Төрүт. 1:6-7, Саал 148:5, Ин 1:3, Евр 11:3

+ 32:7 Төрүт. 1:9, Саал 103:9,

+ 32:9 Төрүт. 1:3

+ 32:11 Аман өһө 19:21,

+ 32:12 Саал 143:15

+ 32:13 Саал 10:4

+ 32:17 Саал 19:8, Аман өһө 21:31

+ 32:18 Саал 146:11

+ 32:20 Төрүт. 15:1,

+ 33:5 Саал 3:5

+ 33:7 Саал 17:1

+ 33:9 1 Пет 2:3, Саал 2:12

+ 33:10 Саал 36:25, Аман өһө 10:3

+ 33:13 1 Пет 3:10-12

+ 33:14 Аман өһө 13:3

+ 33:15 Саал 36:27, 3 Ин 1:11

+ 33:16 Аман өһө 15:29

+ 33:17 Аман өһө 10:7

+ 33:19 Саал 50:19

+ 33:20 2 Тим 3:11

+ 33:21 Ин 19:36

+ 34:4 Саал 39:15, Саал 68:23-26, Саал 108:6-15

+ 34:5 Саал 1:4

+ 34:6 Саал 72:18,

+ 34:7 Саал 56:7, Саал 118:85,

+ 34:9 Лк 1:47

+ 34:10 Тахсыы 15:11, Саал 70:19, Саал 85:8, Саал 88:7-9, Саал 112:5,

+ 34:12 Саал 37:20, Саал 108:5, Аман өһө 17:13,

+ 34:16 Саал 36:12

+ 34:17 Саал 21:21

+ 34:18 Саал 21:26

+ 34:19 Саал 68:5, Ин 15:25, Саал 29:2

+ 34:22 Саал 9:22, Саал 37:22

+ 34:23 Саал 43:24, Саал 77:65

+ 34:24 Саал 7:9

+ 34:25 Саал 39:16, Саал 69:4,

+ 34:28 Саал 70:8

+ 35:2 Рим 3:18

+ 35:5 Аман өһө 4:16,

+ 35:6 Саал 56:11, Саал 70:19, Саал 107:5,

+ 35:7 Рим 11:33, Саал 103:14, Саал 144:16

+ 35:8 Саал 62:4, Саал 16:8

+ 35:10 Аман өһө 10:11, Аман өһө 13:14, Ин 4:10, Ин 1:9, 1 Пет 2:9, Арыл 22:5

+ 35:11 Гал 4:9

+ 35:13 Саал 1:5

+ 36:1 Аман өһө 3:31, Аман өһө 23:17, Аман өһө 24:19

+ 36:2 Саал 89:6

+ 36:5 Аман өһө 3:5, Аман өһө 16:3

+ 36:9 Саал 24:13

+ 36:11 Аман өһө 2:21, Мф 5:5

+ 36:12 Саал 34:16

+ 36:13 Саал 2:4

+ 36:16 Аман өһө 16:8

+ 36:17 Саал 9:36

+ 36:18 Саал 1:6

+ 36:19 Саал 32:19

+ 36:20 Саал 67:3, Саал 101:4,

+ 36:24 Аман өһө 24:16,

+ 36:25 Саал 33:10-11, Аман өһө 10:3

+ 36:26 Саал 111:5

+ 36:27 Саал 33:15

+ 36:28 Саал 96:10,

+ 36:30 Аман өһө 10:31, Аман өһө 15:28

+ 36:31 Саал 39:9, Саал 118:11,

+ 36:32 Саал 9:29

+ 36:34 Саал 90:8, Саал 91:12, Аман өһө 29:16

+ 36:38 Саал 72:17

+ 36:39 Саал 3:9, Иона 2:10

+ 36:40 Саал 10:1

+ 37:1 Саал 69:1

+ 37:2 Саал 6:2

+ 37:12 Саал 87:18

+ 37:16 Саал 38:8

+ 37:19 Саал 31:5

+ 37:21 Саал 34:12, Аман өһө 17:13,

+ 37:22 Саал 9:22, Саал 34:22

+ 38:1 Саал 61:1, Саал 76:1

+ 38:5 Саал 89:12

+ 38:6 Саал 88:48, Саал 90:5, Саал 61:10, Саал 93:10-11, Саал 143:4, Экклесиаст 1:2

+ 38:7 Саал 48:11, Экклесиаст 2:18

+ 38:8 Саал 37:16

+ 38:13 Саал 55:9, Саал 118:19, Саал 118:54

+ 39:3 Саал 68:3,

+ 39:4 Саал 32:3, Саал 51:8

+ 39:6 Саал 9:2, Саал 70:16

+ 39:7 Саал 50:18, Евр 10:5-7

+ 39:9 Саал 36:31, Саал 118:11

+ 39:13 Саал 68:4

+ 39:15 Саал 34:4, Саал 6:11

+ 39:16 Саал 34:25

+ 39:18 Саал 85:1, Саал 108:22

+ 40:2 Аман өһө 14:21, Аман өһө 29:7, Саал 36:18

+ 40:3 Саал 26:12

+ 40:7 Саал 11:3

+ 40:10 Ин 13:18

+ 40:14 Саал 71:18, Саал 88:53, Саал 105:48

+ 41:2 Саал 62:1, Саал 83:2

+ 41:4 Саал 78:10, Саал 113:10, Саал 79:6, Саал 101:10,

+ 41:6 Саал 42:5

* 41:7 Сорох былыргы илиинэн суруйууга: Цоар.

+ 41:7 Саал 17:5, Саал 87:8, Иона 2:4

+ 41:9 Саал 62:7, Апос 16:25

+ 41:10 Саал 17:3, Саал 42:2

+ 42:1 Саал 7:9

+ 42:2 Саал 43:10, Саал 41:10

+ 42:3 Саал 2:6

+ 42:5 Саал 41:6

+ 43:2 Саал 77:3

+ 43:4 Саал 4:7

+ 43:5 Саал 73:12

+ 43:7 Саал 32:16-17

+ 43:10 Саал 42:2, Саал 88:39

+ 43:14 Саал 78:4,

+ 43:22 Аман өһө 15:11, Апос 1:24

+ 43:23 Рим 8:36

+ 43:24 Саал 34:23, Саал 77:65

+ 43:27 Саал 24:20

+ 44:1 Саал 68:1

+ 44:4 Тахсыы 32:27,

* 44:5 Эбэтэр: колесницаҕар олорон.

+ 44:7 Евр 1:8-9

+ 44:9 Аман өһө 7:17

+ 44:10 Төрүт. 10:29,

+ 45:2 Саал 7:2,

+ 45:4 Саал 92:3

+ 45:5 Саал 64:10

+ 45:7 Саал 2:1,

+ 45:9 Саал 65:5

* 45:10 Сорох былыргы илиинэн суруйууга: колесницалары.

+ 45:10 Саал 75:4,

+ 46:2 Саал 94:1

+ 46:3 Саал 65:3, Саал 75:12,

+ 46:8 Лк 1:33, 1 Кор 15:24, Арыл 11:15

+ 46:10 Саал 88:19

+ 47:2 Саал 17:4

+ 47:5 Төрүт. 14:1,

+ 47:10 Саал 25:3

+ 47:11 Саал 112:3

+ 47:12 Саал 96:8

+ 48:5 Саал 77:2

+ 48:7 Аман өһө 11:28

* 48:8 Сорох былыргы илиинэн суруйууга: быраатын.

+ 48:8 Мф 16:26, Мк 8:37

+ 48:10 Саал 88:49

+ 48:11 Экклесиаст 2:14-16, Экклесиаст 3:19, Экклесиаст 9:2, Саал 38:7, Экклесиаст 2:18

* 48:12 Сорох былыргы илиинэн суруйууга: биһиги дьиэлэрбит үйэлэр тухары туруохтара дии саныыллар.

+ 48:13 Экклесиаст 3:18

+ 48:16 Саал 15:10, Саал 29:4

+ 48:18 1 Тим 6:7

+ 48:21 Экклесиаст 3:19

+ 49:1 Саал 112:3

+ 49:2 Саал 79:2, Саал 93:1

+ 49:3 Тахсыы 19:16,

+ 49:6 Саал 18:2, Саал 96:6, Саал 57:12

+ 49:7 Саал 80:9

+ 49:8 Саал 39:7

+ 49:12 Тахсыы 9:29, Саал 23:1, Апос 17:25

+ 49:14 Саал 106:22, Евр 13:15, Экклесиаст 5:3, Иона 2:10

+ 49:15 Саал 80:8

+ 49:19 Саал 51:4

+ 49:21 Экклесиаст 8:11,

+ 49:22 Саал 9:18

+ 50:3 Саал 24:7,

+ 50:4 1 Ин 1:7, 1 Ин 1:9

+ 50:5 Саал 31:5, Рим 7:18

+ 50:6 Рим 3:4

+ 50:7 Саал 57:4

+ 50:12 Мф 5:12,

+ 50:18 Саал 39:7

+ 50:19 Саал 33:19

+ 50:20 Саал 68:36, Саал 146:2

+ 50:21 Саал 4:6

+ 51:4 Саал 49:19

+ 51:7 Саал 26:13

+ 51:8 Саал 39:3,

+ 51:9 Саал 48:7

• 52:1 Саал 13

+ 52:2 Саал 9:25, Рим 3:10-12

+ 52:3 Төрүт. 11:5, Саал 32:14, Саал 101:19

+ 52:5 Аман өһө 30:14,

+ 52:6 Аман өһө 28:1

+ 53:5 Саал 85:14

+ 53:7 Саал 142:12

+ 53:9 Саал 58:10, Саал 91:12, Саал 111:8, Саал 117:7

+ 54:3 Саал 63:1

+ 54:15 Саал 41:5

+ 54:16 Саал 123:3, Аман өһө 1:12

+ 54:20 Саал 89:3, Саал 92:2,

+ 54:21 Саал 7:5

+ 54:22 Аман өһө 5:3

+ 54:23 Саал 36:5, Мф 11:28-30

+ 54:24 Арыл 20:3, Саал 5:7, Аман өһө 10:27

+ 55:5 Саал 117:6, Мф 10:28

+ 55:7 Саал 70:10

+ 55:9 Саал 38:13, Тахсыы 32:32, Саал 68:29, Саал 138:16,

+ 55:13 Саал 49:14, Саал 115:8

+ 55:14 Саал 114:8,

• 56:1 Саал 107:2-6

+ 56:1 Саал 57:1, Саал 58:1, Саал 74:1, Саал 141:1

+ 56:2 Руфь 2:12, Саал 16:8

+ 56:4 Саал 143:5-7

+ 56:5 Саал 57:7, Аман өһө 12:18, Аман өһө 30:14

+ 56:7 Саал 7:16

+ 56:8 Саал 111:7-8

+ 56:11 Саал 35:5

+ 57:1 Саал 56:1, Саал 58:1, Саал 74:1

+ 57:4 Саал 50:7

+ 57:5 Саал 139:4,

+ 57:7 Саал 3:8, Саал 56:5

+ 57:9 Экклесиаст 6:3

* 57:10 Еврейдии тиэкискэ бу этии ис хоһооно чуолкайа суох.

+ 57:11 Саал 67:24

+ 57:12 Саал 9:9

+ 58:1 Саал 56:1, Саал 57:1, Саал 74:1,

+ 58:2 Саал 19:1

+ 58:4 Саал 9:30,

+ 58:7 Саал 21:17

+ 58:9 Саал 2:4, Саал 36:13

+ 58:10 Саал 9:10

+ 58:11 Саал 20:4, Саал 53:9

+ 58:12 Төрүт. 15:1

+ 58:13 Аман өһө 12:13

+ 58:15 Саал 21:17

+ 58:17 Саал 17:3

• 59:1 Саал 107:7-14

+ 59:1 Саал 79:1

+ 59:3 Саал 79:3

+ 59:8 Төрүт. 12:6, Төрүт. 33:18, Төрүт. 33:17

+ 59:13 Саал 145:3,

+ 60:4 Аман өһө 18:10

+ 60:5 Саал 14:1, Руфь 2:12, Саал 16:8

+ 60:7 Саал 20:5

+ 60:9 Экклесиаст 5:3, Иона 2:10

+ 61:1 Саал 38:1, Саал 76:1

+ 61:3 Саал 17:3, Саал 29:7

+ 61:5 Аман өһө 26:23,

+ 61:10 Саал 38:6, Саал 143:4, Экклесиаст 1:2,

+ 61:11 Лк 12:15

+ 61:12 Арыл 19:1

+ 61:13 Тахсыы 34:6, Саал 85:5, Аман өһө 24:12

+ 62:2 Саал 41:2, Саал 142:6

+ 62:4 Саал 35:8

+ 62:5 Саал 103:33

+ 62:7 Саал 41:9, Саал 149:5, Апос 16:25

+ 62:8 Руфь 2:12, Саал 16:8

+ 62:12 Саал 106:42

+ 63:2 Саал 54:3-4

+ 63:4 Саал 10:2, Саал 56:4, Аман өһө 12:18, Аман өһө 30:14

+ 63:5 Аман өһө 1:11,

+ 63:6 Саал 72:11

+ 63:8 Саал 7:13-14, Саал 17:15

+ 63:9 Аман өһө 12:13, Аман өһө 18:7, Экклесиаст 10:12

+ 63:11 Саал 7:2, Саал 10:1

+ 64:2 Экклесиаст 5:3, Иона 2:10

+ 64:3 Саал 85:9

+ 64:5 Саал 23:4, Саал 26:4

+ 64:6 Саал 21:28

+ 64:8 Саал 88:10, Саал 106:29, Иона 1:15, Мф 8:26,

+ 64:10 Саал 45:5

+ 65:1 Саал 97:4, Саал 99:1

+ 65:3 Саал 46:3,

+ 65:4 Саал 85:9

+ 65:5 Саал 45:9

+ 65:6 Тахсыы 14:21-22,

+ 65:10 1 Пет 1:7

+ 65:13 Экклесиаст 5:3, Иона 2:10

+ 65:16 Мк 5:19

+ 65:18 Аман өһө 15:8, Аман өһө 28:9,

+ 66:2 Саал 4:6

+ 66:3 Тит 2:11

+ 66:5 Саал 9:9

+ 66:7 Саал 84:13

+ 67:3 Саал 36:20, Саал 96:5,

+ 67:4 Саал 31:11

* 67:7 Эбэтэр: хандалыттан босхолуур.

+ 67:7 Саал 112:9,

+ 67:8 Тахсыы 13:21

+ 67:9 Тахсыы 19:18,

+ 67:13 Саал 109:5

+ 67:17 Тахсыы 19:18, Саал 131:13-14

+ 67:19 Эф 4:8

+ 67:20 Саал 54:23, Мф 11:28

* 67:21 Таҥара Эргэ Кэс Тылга суруллубут «Яхве», ол аата «Кини баар» эбэтэр «Кини олоҕу биэрэр» диэн суолталаах ытык аата бу тылбааска улахан буукубаларынан бэриллэр.

+ 67:22 Саал 109:6

+ 67:24 Саал 57:11

+ 67:29 Саал 75:12

+ 67:31 Саал 21:13

+ 67:33 Саал 101:22-23

+ 67:34 Саал 17:11, Саал 103:3, Саал 17:14, Саал 28:3

+ 67:36 Саал 28:11

+ 68:1 Саал 44:1

+ 68:2 Иона 2:4, Иона 2:6

+ 68:3 Саал 17:5, Саал 39:3, Саал 41:7

+ 68:4 Саал 118:82,

+ 68:5 Саал 34:19, Ин 15:25, Саал 39:13

+ 68:10 Ин 2:17, Рим 15:3

+ 68:15 Саал 143:7

+ 68:17 Саал 62:4, Саал 108:21

+ 68:22 Мф 27:34, Ин 19:28-29

+ 68:23 Саал 34:4-8, Саал 108:6-15

+ 68:24 Рим 11:9-10

+ 68:26 Апос 1:20

+ 68:29 Тахсыы 32:32, Саал 55:9, Арыл 3:5

+ 68:30 Саал 19:2

+ 68:32 Саал 49:13

+ 68:35 Саал 95:11

+ 68:36 Саал 68:36, Саал 146:2

+ 68:37 Саал 101:29

• 69:1 Саал 39:13-17

+ 69:1 Саал 37:1

+ 69:3 Саал 34:4, Саал 6:11

+ 69:4 Саал 34:25

+ 69:6 Саал 85:1, Саал 108:22

• 70:1 Саал 30:1-4

+ 70:3 Саал 17:3

+ 70:4 Саал 139:2, Саал 139:5

+ 70:6 Саал 21:10-11

+ 70:8 Саал 34:28

+ 70:10 Саал 55:7

+ 70:11 Саал 3:3

+ 70:13 Саал 34:4, Саал 39:15,

+ 70:15 Саал 39:6

+ 70:19 Саал 35:6, Тахсыы 15:11, Саал 34:10

+ 70:22 Саал 32:2

+ 71:1 Саал 126:1,

+ 71:4 Аман өһө 29:14

+ 71:5 Саал 88:37-38

+ 71:7 Саал 91:13

+ 71:8 Тахсыы 23:31, Саал 88:26,

+ 71:10 Төрүт. 10:4, Иона 1:3,

+ 71:12 Аман өһө 31:8

+ 71:14 Саал 115:6

+ 71:17 Саал 103:31, Төрүт. 12:3

+ 71:18 Саал 135:4

+ 71:19 Саал 40:14

+ 72:1 Саал 31:2, Ин 1:47

+ 72:3 Саал 36:1, Аман өһө 3:31

+ 72:13 Саал 25:6

+ 72:17 Саал 36:38

+ 72:18 Саал 34:6,

+ 72:22 Экклесиаст 3:18

+ 72:25 Саал 15:2

+ 72:26 Саал 15:5,

+ 72:28 Иак 4:8, Саал 117:17

+ 73:1 Саал 78:13, Саал 94:7, Саал 99:3,

+ 73:2 Тахсыы 3:1-2, Тахсыы 19:18

+ 73:8 Саал 82:5

+ 73:9 Аман өһө 29:18,

+ 73:12 Саал 43:5

+ 73:13 Саал 103:26,

* 73:14 Хара дьай символа буолар, номоххо кэпсэнэр харамай.

+ 73:15 Тахсыы 17:5-6,

+ 73:16 Саал 103:19,

+ 73:17 Төрүт. 8:22

+ 73:20 Саал 105:45

+ 73:23 Саал 64:7

+ 74:1 Саал 56:1, Саал 57:1, Саал 58:1

* 74:7 Эбэтэр: кураайы дуолтан.

+ 74:9 Арыл 14:10

+ 74:11 Саал 100:8

+ 75:3 Саал 47:3-4

+ 75:4 Саал 45:10,

+ 75:7 Тахсыы 15:1, Тахсыы 15:21

+ 75:8 Арыл 6:17

* 75:11 Еврейдии тиэкис ис хоһооно чуолкайа суох.

+ 75:12 Экклесиаст 5:3, Иона 2:10, Саал 46:2-3, Саал 67:29,

+ 76:1 Саал 38:1, Саал 61:1

+ 76:3 Саал 85:7

+ 76:6 Саал 142:5

+ 76:12 Саал 104:5-6

+ 76:14 Тахсыы 15:11

+ 76:17 Саал 113:3,

+ 76:18 Саал 17:14, Саал 143:6

+ 76:19 Саал 96:4

+ 76:21 Тахсыы 12:50-51, Экклесиаст 12:12,

+ 77:2 Саал 48:5, Мф 13:35

+ 77:3 Саал 43:2

+ 77:6 Саал 101:19

+ 77:8 Тахсыы 32:9,

+ 77:11 Саал 105:13,

+ 77:12 Тахсыы 7,

+ 77:13 Тахсыы 14:21-22, Тахсыы 15:8

+ 77:14 Тахсыы 13:21-22

+ 77:15 Тахсыы 17:6,

+ 77:18 Тахсыы 17:7,

+ 77:23 Төрүт. 7:11

+ 77:24 Тахсыы 16:4, Тахсыы 16:14-31

+ 77:27 Тахсыы 16:13,

+ 77:33 Саал 38:6

+ 77:38 Тахсыы 34:6,

+ 77:39 Төрүт. 6:3

+ 77:43 Тахсыы 7:3, Саал 104:27-36

+ 77:44 Тахсыы 7:17-24

+ 77:45 Тахсыы 8:2-14, Тахсыы 8:21-24

+ 77:46 Тахсыы 10:12-15

+ 77:47 Тахсыы 9:23-25

+ 77:48 Тахсыы 9:19-21

+ 77:49 Тахсыы 12:13, Тахсыы 12:23

* 77:51 Ной уолаттарыттан биирдэстэрэ, Египет норуотун төрдө.

+ 77:51 Тахсыы 12:29, Саал 134:8

+ 77:52 Саал 76:21

+ 77:53 Тахсыы 14:27-28, Тахсыы 15:10

+ 77:54 Тахсыы 15:17

+ 77:55 Саал 134:12

* 77:61 Тылыттан тылыгар түһэрдэххэ: күүһүн.

+ 77:65 Саал 34:23, Саал 43:24,

+ 77:68 Төрүт. 49:8, Саал 86:2

+ 78:4 Саал 43:14,

+ 78:5 Саал 84:6, Саал 88:47

+ 78:6 Арыл 16:1

+ 78:7 Саал 13:4

+ 78:9 Саал 24:11, Лк 18:13

+ 78:10 Саал 41:4, Саал 113:10,

+ 78:11 Саал 101:21

+ 78:12 Төрүт. 4:15,

+ 78:13 Саал 73:1,

+ 79:1 Саал 59:1

+ 79:2 Саал 76:21, Экклесиаст 12:12, Саал 98:1, Саал 49:2

+ 79:4 Саал 59:3,

+ 79:5 Саал 88:47,

+ 79:6 Саал 41:4, Саал 101:10

+ 79:9 Мф 21:33,

+ 79:12 Саал 71:8

+ 79:13 Саал 88:41,

+ 80:1 Саал 8:1, Саал 83:1

+ 80:6 Тахсыы 11:4,

+ 80:7 Тахсыы 1:11

+ 80:8 Саал 49:15, Тахсыы 17:1-7,

+ 80:9 Саал 49:7

+ 80:10 Тахсыы 20:2-3

* 81:1 «Элохим» (таҥаралар, баһылыктар) диэн еврей тыла манна судьуйалар тустарынан этэр буолуон сөп.

+ 81:2 Аман өһө 18:5

+ 81:3 Саал 9:39,

+ 81:4 Аман өһө 24:11

+ 81:5 Саал 10:3

+ 81:6 Ин 10:34

+ 81:7 Саал 48:13,

+ 82:2 Саал 27:1

+ 82:5 Саал 73:8,

+ 82:7 Төрүт. 25:12-16,

+ 82:19 Тахсыы 6:3

+ 83:1 Саал 8:1, Саал 80:1

+ 83:3 Саал 41:2, Саал 62:1

+ 83:4 Саал 5:3

+ 83:5 Саал 22:6, Саал 64:5

+ 83:6 Саал 121:1

* 83:10 Эбэтэр: куйахпыт.

+ 83:10 Төрүт. 15:1

+ 83:12 Төрүт. 15:1, Лк 1:78

+ 83:13 Аман өһө 16:20

+ 84:3 Саал 31:1

+ 84:4 Тахсыы 32:12

+ 84:6 Саал 78:5

+ 84:13 Саал 66:6

+ 85:1 Саал 16:1, Саал 141:1, Саал 39:18

+ 85:4 Саал 24:1

+ 85:5 Тахсыы 34:6, Саал 144:8

+ 85:7 Саал 76:3

+ 85:8 Тахсыы 15:11, Саал 34:10, Саал 95:4, Саал 96:9,

+ 85:9 Саал 65:4, Арыл 15:4

+ 85:11 Саал 24:4

+ 85:13 Саал 15:10,

+ 85:14 Саал 53:5

+ 85:15 Тахсыы 34:6

+ 85:16 Саал 115:7

+ 86:2 Саал 47:2, Саал 77:68

+ 86:3 Саал 45:5-6

+ 86:5 Саал 47:9

+ 86:7 Саал 35:9,

+ 87:2 Саал 21:3, Лк 18:7

+ 87:4 Саал 15:10

+ 87:5 Саал 27:1, Саал 142:7, Аман өһө 1:12

+ 87:7 Саал 142:3,

+ 87:8 Саал 41:7-8

+ 87:9 Саал 30:12,

+ 87:11 Саал 6:6,

+ 87:13 Экклесиаст 9:5

+ 87:14 Саал 5:4

+ 87:18 Саал 21:17

* 87:19 Эбэтэр: хараҥа эрэ баар мин арахсыбат аргыһым.

+ 87:19 Саал 37:12

+ 88:2 Саал 100:1

* 88:3 Тылыттан тылыгар түһэрдэххэ: Мин эппитим.

+ 88:5 Саал 131:11-12

+ 88:6 Саал 18:1,

+ 88:7 Тахсыы 15:11, Төрүт. 6:2,

+ 88:9 Саал 34:10

+ 88:10 Саал 64:8, Иона 1:15

* 88:11 Номоххо кэпсэнэр, хара дьайы көрдөрөр муора харамайа.

+ 88:12 Саал 23:1

+ 88:15 Саал 96:2

+ 88:16 Саал 4:7

+ 88:19 Саал 46:10

+ 88:20 Апос 13:22

+ 88:24 Саал 2:9

+ 88:26 Саал 71:8

+ 88:27 Саал 94:1

+ 88:36 Евр 6:17-18

+ 88:39 Саал 43:10

+ 88:47 Саал 12:1, Саал 78:5, Саал 12:2, Саал 78:5

+ 88:49 Саал 48:10

+ 88:53 Саал 40:14

+ 89:1 Саал 33:1,

+ 89:3 Аман өһө 8:25, Саал 92:2,

+ 89:4 Төрүт. 3:19, Саал 102:14, Экклесиаст 3:20, Экклесиаст 12:7

+ 89:5 2 Пет 3:8, Саал 38:6

+ 89:6 Саал 36:2,

+ 89:10 Төрүт. 6:3, Төрүт. 47:9

+ 89:12 Экклесиаст 7:2

+ 89:17 Саал 127:2

+ 90:1 Саал 31:7, Саал 120:5

+ 90:2 Саал 17:3

+ 90:3 Саал 123:7, Аман өһө 6:5

+ 90:4 Саал 16:8, Саал 35:5

+ 90:5 Аман өһө 3:23, Аман өһө 3:25

+ 90:8 Саал 36:34, Саал 91:12, Аман өһө 29:16

+ 90:9 Саал 17:3

+ 90:10 Аман өһө 12:21

+ 90:12 Аман өһө 3:23, Мф 4:6, Лк 4:10-11

+ 90:13 Мк 16:18, Лк 10:19

+ 90:14 Саал 21:8-9, Аман өһө 8:17, Саал 9:11

+ 90:16 Саал 20:5

+ 91:2 Саал 146:1

+ 91:6 Саал 110:2, Арыл 15:3

+ 91:9 Саал 92:4

+ 91:11 Саал 22:5, Аман өһө 27:9, Экклесиаст 9:8

+ 91:12 Саал 36:34, Саал 59:10, Саал 90:8, Аман өһө 29:16

+ 91:13 Саал 71:7, Аман өһө 11:28, Аман өһө 11:28

+ 91:14 Саал 134:2

+ 91:16 Саал 17:2, Төрүт. 18:25,

+ 92:1 Саал 95:10, Саал 96:1, Саал 98:1, Саал 103:1

+ 92:2 Саал 54:20, Саал 89:3,

+ 92:4 Саал 91:9

+ 93:1 Саал 49:2

+ 93:3 Арыл 6:10

+ 93:9 Аман өһө 20:12

+ 93:10 Саал 38:6, Экклесиаст 1:2, 1 Кор 3:20

+ 93:12 Аман өһө 3:11-12

+ 93:14 Рим 11:2

+ 93:17 Саал 123:1-3

+ 93:21 Тахсыы 23:7, Аман өһө 17:15,

+ 93:22 Саал 17:3

+ 94:1 Саал 88:27

+ 94:3 Саал 85:8, Саал 134:5

+ 94:5 Төрүт. 1:9-10

+ 94:7 Саал 73:1, Евр 3:7-11

* 94:8 «Мерива» – «иирсээн», оттон «Масса» – «тургутуу» диэн суолталаах тыллар. Көр: Бытие 17:1-7; Числа 20:2-13; Евр 3:7-11; 3:15; 4:3-5; 4:7.

+ 95:1 Саал 32:3,

+ 95:2 Саал 99:4

+ 95:3 Саал 9:2

+ 95:4 Саал 17:4, Саал 144:3, Тахсыы 18:11

+ 95:7 Саал 28:1

+ 95:9 Саал 113:7

+ 95:10 Саал 92:1, Саал 96:1, Саал 98:1

+ 95:11 Саал 97:7

+ 95:13 Саал 9:9

+ 96:1 Саал 92:1, Саал 95:10, Саал 98:1

+ 96:2 Тахсыы 19:9, Тахсыы 20:21, Саал 17:12, Саал 88:15

+ 96:3 Саал 20:10

+ 96:4 Саал 76:19

+ 96:5 Саал 67:3,

+ 96:6 Саал 18:2, Саал 49:6

+ 96:7 Евр 1:6

+ 96:8 Саал 47:12

+ 96:9 Саал 85:8

+ 96:10 Аман өһө 8:13, Рим 12:9, Саал 30:24, Саал 36:28

+ 96:11 Саал 26:1, Саал 111:4, Аман өһө 4:18,

+ 96:12 Саал 31:11

+ 97:1 Саал 32:3,

+ 97:4 Саал 65:1, Саал 99:1

+ 97:7 Саал 95:11

+ 97:9 Саал 95:13, Саал 109:6,

+ 98:1 Саал 92:1, Саал 95:10, Саал 96:1, Саал 79:2

+ 98:2 Саал 112:4

+ 98:4 Саал 10:7

+ 98:6 Тахсыы 32:11-14,

+ 98:7 Тахсыы 33:9

+ 98:9 Саал 2:6

+ 99:1 Саал 65:1, Саал 97:4

+ 99:3 Саал 73:1,

+ 99:4 Саал 95:2

+ 99:5 Саал 105:1

+ 100:1 Саал 88:2

+ 100:2 Саал 118:1,

+ 100:5 Тахсыы 20:16, Аман өһө 19:5, Аман өһө 6:17, Аман өһө 30:13

+ 100:8 Саал 74:11

+ 101:1 Саал 141:2

+ 101:4 Саал 36:20,

+ 101:5 Саал 36:2, Саал 106:18

+ 101:10 Саал 41:4, Саал 79:6

+ 101:12 Саал 108:23, Саал 143:4

* 101:13 Эбэтэр: үйэлэр тухары бүрүстүөлгэ олороҕун.

+ 101:13 Саал 9:8, Саал 134:13

+ 101:19 Саал 21:31, Саал 77:6

+ 101:20 Төрүт. 11:5, Саал 13:2

+ 101:21 Саал 78:11

+ 101:22 Саал 67:33

+ 101:27 Арыл 20:11

+ 101:28 Евр 1:10-12, Евр 13:8

+ 101:29 Саал 68:37, Саал 111:2

+ 102:1 Саал 103:1, Саал 145:1

+ 102:3 Тахсыы 15:26, Тахсыы 34:7

+ 102:4 Саал 5:13

+ 102:8 Тахсыы 34:6

+ 102:11 Саал 35:6,

+ 102:14 Төрүт. 2:7

+ 102:15 Саал 89:6

+ 102:16 Саал 36:10

+ 102:17 Саал 24:6

+ 102:18 Тахсыы 20:6,

+ 102:19 Саал 10:4, Саал 92:2

+ 102:20 Саал 148:2

+ 103:1 Саал 102:1, Саал 92:1

+ 103:3 Саал 17:11

+ 103:4 Евр 1:7

+ 103:5 Саал 23:2, Аман өһө 8:29, Саал 118:90, Экклесиаст 1:4

+ 103:7 Саал 17:16,

+ 103:9 Төрүт. 1:9, Саал 32:7,

+ 103:14 Саал 146:8-9

+ 103:15 Аман өһө 31:6, Экклесиаст 10:19, Апос 14:17

+ 103:19 Төрүт. 1:14, Саал 73:16,

+ 103:24 Аман өһө 3:19

* 103:26 Легендаҕа кэпсэнэр муора суостаах харамайа.

+ 103:27 Саал 135:25

+ 103:28 Саал 144:16

+ 103:29 Төрүт. 3:19, Саал 89:4, Саал 145:4, Экклесиаст 3:20, Экклесиаст 12:7

+ 103:31 Саал 71:17

+ 103:32 Саал 143:5

+ 103:33 Саал 62:5, Саал 145:2

+ 104:4 Саал 23:6, Саал 26:8

+ 104:5 Саал 76:12-13

+ 104:9 Төрүт. 17:2, Төрүт. 26:3

+ 104:11 Төрүт. 35:11-12

+ 104:14 Төрүт. 12:17, Төрүт. 20:3

+ 104:15 Төрүт. 20:7

+ 104:16 Төрүт. 41:54

+ 104:17 Төрүт. 37:28, Төрүт. 45:5

+ 104:19 Төрүт. 37:7, Төрүт. 41:54

+ 104:20 Төрүт. 41:14

+ 104:21 Төрүт. 41:40

* 104:23 Ной уолаттарыттан биирдэстэрэ, Египет норуотун төрдө.

+ 104:23 Төрүт. 46:6

+ 104:24 Тахсыы 1:7,

+ 104:25 Тахсыы 9:12

+ 104:26 Тахсыы 3:10, Тахсыы 4:14

+ 104:27 Тахсыы 7:3, Саал 77:43-51

+ 104:28 Тахсыы 10:21-23

+ 104:29 Тахсыы 7:17-24

+ 104:30 Тахсыы 8:2-14

+ 104:31 Тахсыы 8:16-24

+ 104:32 Тахсыы 9:23-25

+ 104:34 Тахсыы 10:12-15

+ 104:36 Тахсыы 12:29

+ 104:37 Тахсыы 12:35-36

+ 104:38 Тахсыы 12:33

+ 104:39 Тахсыы 13:21-22

+ 104:40 Тахсыы 16:4, Тахсыы 16:14-31

+ 104:41 Тахсыы 17:6,

+ 104:42 Төрүт. 15:14

+ 104:43 Төрүт. 15

+ 105:3 Саал 14:2

+ 105:7 Тахсыы 14:11

+ 105:8 Тахсыы 9:16, Тахсыы 14:18

+ 105:9 Тахсыы 15:8, Саал 17:16, Тахсыы 14:21-22

+ 105:10 Лк 1:71

+ 105:11 Тахсыы 14:28

+ 105:12 Тахсыы 14:31

+ 105:13 Саал 77:11,

+ 105:15 Саал 77:29

+ 105:19 Тахсыы 32:4,

+ 105:20 Рим 1:23

+ 105:21 Саал 77:11, Аман өһө 3:12,

+ 105:23 Тахсыы 32:10,

* 105:28 Көр Числа 25:1-13.

+ 105:31 Төрүт. 15:6,

+ 105:32 Тахсыы 17:7,

+ 105:36 Тахсыы 23:33,

+ 105:45 Саал 73:20,

+ 105:48 Саал 40:14

+ 106:1 Саал 105:1

+ 106:2 Саал 105:10,

* 106:3 Тылыттан тылыгар түһэрдэххэ: хотуттан уонна муораттан.

+ 106:9 Лк 1:53

+ 106:11 Аман өһө 1:25

+ 106:12 Саал 21:12

+ 106:18 Саал 9:14

+ 106:22 Саал 49:14, Евр 13:15

+ 106:25 Иона 1:4

+ 106:29 Саал 64:8, Саал 88:10, Иона 1:15, Мф 8:26

+ 106:34 Төрүт. 19:24-28,

+ 106:38 Төрүт. 12:2, Тахсыы 1:7,

+ 106:41 Саал 112:7

+ 106:42 Саал 118:74, Саал 62:12

• 107:1 Саал 56:8-12, Саал 59:7-14

+ 107:2 Саал 111:7-8

+ 107:5 Саал 35:5

+ 107:8 Төрүт. 12:6, Төрүт. 33:18, Төрүт. 33:17

+ 107:13 Саал 145:3,

+ 108:1 Саал 27:1

+ 108:2 Саал 51:4

+ 108:3 Саал 34:19

+ 108:5 Саал 34:12, Аман өһө 17:13,

+ 108:6 Саал 34:4-8, Саал 68:23-26

+ 108:7 Аман өһө 28:10

+ 108:8 Апос 1:20

+ 108:9 Тахсыы 22:24

+ 108:13 Саал 20:11

+ 108:14 Тахсыы 20:5

+ 108:15 Аман өһө 10:7

+ 108:21 Саал 68:17

+ 108:22 Саал 39:8

+ 108:23 Саал 101:12, Тахсыы 10:19

+ 108:31 Саал 15:8

* 109:1 Еврейдии тиэкискэ икки тус-туспа тыл туттуллубут: «Яхве» (Айыы Тойон) уонна «адони» (Тойонум).

+ 109:1 Мф 22:44, Мк 12:36, Лк 20:42-43, Апос 2:34-35, Саал 8:7, Мк 16:19, Евр 1:13, Евр 10:13

+ 109:2 Саал 2:6, Саал 71:8

+ 109:4 Евр 6:17-18, Төрүт. 14:18-20, Евр 5:6, Евр 7:17, Евр 7:21

+ 109:5 Саал 67:13

+ 109:6 Саал 9:9, Саал 67:22

+ 110:1 Саал 149:1, Саал 137:1

+ 110:2 Саал 91:6

+ 110:3 Саал 111:3

+ 110:4 Тахсыы 34:6

+ 110:5 Саал 104:8

+ 110:9 Лк 1:68, Саал 98:3, Лк 1:49

+ 110:10 Аман өһө 1:7, Аман өһө 9:10,

+ 111:1 Саал 1:2, Саал 127:1

+ 111:2 Аман өһө 11:21

+ 111:3 Саал 110:3

+ 111:4 Саал 26:1, Саал 96:11,

+ 111:5 Саал 36:26

+ 111:6 Аман өһө 10:7

+ 111:7 Саал 56:8, Саал 107:2

+ 111:8 Саал 53:9

+ 111:9 Аман өһө 11:24-25, 2 Кор 9:9

+ 112:2 Саал 113:26

+ 112:3 Саал 47:11, Саал 49:1,

+ 112:4 Саал 98:2, Саал 148:13, Саал 8:1

+ 112:5 Саал 34:10

+ 112:6 Саал 10:4

+ 112:7 Саал 106:41

+ 112:9 Саал 67:7

+ 113:1 Тахсыы 12:37

+ 113:3 Тахсыы 14:21-22, Саал 76:17,

+ 113:4 Саал 28:6

+ 113:7 Саал 95:9

+ 113:8 Тахсыы 17:6, Саал 77:15

+ 113:10 Саал 41:4, Саал 78:10,

+ 113:11 Саал 2:4, Саал 10:4, Саал 134:6

+ 113:12 Саал 134:15-18

+ 113:18 Төрүт. 15:1

+ 113:25 Саал 6:6, Экклесиаст 9:10,

+ 113:26 Саал 112:2

+ 114:1 Саал 17:2

+ 114:3 Саал 17:5-6

+ 114:5 Тахсыы 34:6

+ 114:7 Саал 12:6

+ 114:8 Саал 55:14

+ 114:9 Саал 26:13

+ 115:1 2 Кор 4:13

+ 115:2 Саал 61:8

+ 115:5 Саал 49:14, Экклесиаст 5:3, Иона 2:10

+ 115:6 Саал 71:14

+ 115:7 Саал 85:16

+ 115:8 Саал 49:14, Саал 55:13

+ 116:1 Рим 15:11

+ 116:2 Саал 35:6,

+ 117:1 Саал 105:1

+ 117:5 Саал 17:20, Саал 30:8

+ 117:6 Саал 55:5, Саал 55:12, Евр 13:6

+ 117:7 Саал 53:9

+ 117:8 Саал 145:3,

+ 117:10 Саал 21:13

+ 117:14 Тахсыы 15:2,

+ 117:15 Тахсыы 15:6

+ 117:17 Саал 72:28, Саал 106:22

+ 117:19 Саал 23:7,

+ 117:20 Арыл 21:27

+ 117:22 Мф 21:42, Мк 12:10, Лк 20:17, Апос 4:11, Эф 2:20, 1 Пет 2:7

+ 117:26 Мф 21:9, Мф 23:39, Мк 11:9, Лк 13:35, Лк 19:38

+ 117:27 Саал 17:29

+ 117:29 Саал 105:1

* Бу псалом, былыргы еврей буукубатын ахсаанын тутуһан, барыта 22 строфаттан турар. Хас биирдии строфата саҥа буукубаттан саҕаланар.

+ 118:1 Саал 100:2, Саал 100:6

+ 118:3 1 Ин 3:9, 1 Ин 5:18

+ 118:6 Саал 118:80

+ 118:8 Саал 37:22

+ 118:9 Саал 24:7,

+ 118:11 Саал 36:3, Саал 39:9

+ 118:12 Саал 26:11

+ 118:14 Аман өһө 3:14-15

+ 118:15 Саал 24:4

+ 118:19 Саал 38:13

+ 118:20 Саал 41:2

+ 118:23 Саал 118:161,

+ 118:28 Саал 21:15

+ 118:34 Саал 118:69

+ 118:36 Аман өһө 23:4

* 118:37 Сорох былыргы илиинэн суруйууга: Этэр тылгынан миэхэ олоҕу биэр.

+ 118:42 Аман өһө 27:11

+ 118:46 Мф 10:18, Апос 26:1

+ 118:47 Саал 1:2

+ 118:54 Саал 38:13

+ 118:57 Саал 15:5

+ 118:61 Саал 139:6,

+ 118:62 Саал 41:9, Апос 16:25

+ 118:64 Саал 32:5

+ 118:68 Саал 105:1, Мк 10:18

+ 118:69 Саал 118:34

+ 118:70 Саал 16:10

+ 118:71 Рим 8:28

+ 118:72 Саал 18:11

+ 118:74 Саал 106:42

+ 118:80 Саал 118:6

+ 118:82 Саал 68:4,

+ 118:84 Арыл 6:10

+ 118:85 Саал 7:16,

+ 118:90 Саал 103:5, Экклесиаст 1:4

+ 118:101 Аман өһө 1:15

+ 118:103 Саал 18:10, Арыл 10:9-10

+ 118:105 Аман өһө 6:23, 2 Пет 1:19

+ 118:110 Саал 139:6,

+ 118:114 Саал 31:7, Төрүт. 15:1

+ 118:115 Саал 6:9, Мф 7:23

+ 118:123 Саал 118:82,

+ 118:127 Саал 18:11, Аман өһө 8:10

+ 118:130 Саал 18:8

+ 118:140 Саал 11:7, Саал 17:31, Аман өһө 30:5

+ 118:142 Саал 18:10

+ 118:147 Саал 5:5

+ 118:151 Саал 144:18

+ 118:157 Саал 3:2

+ 118:158 Саал 138:20

+ 118:160 Ин 17:17

+ 118:161 Саал 118:23

+ 118:166 Төрүт. 49:18

+ 118:168 Саал 138:3, Аман өһө 5:21, Евр 4:13

+ 118:176 1 Пет 2:25

+ 119:2 Аман өһө 6:17

+ 119:4 Саал 139:11, Аман өһө 25:22

* 119:5 Мосох уонна Кидар олохтоохторо дьиикэй, ньүдьү-балай быһыыларынан биллэллэрэ.

+ 119:5 Төрүт. 10:2,

+ 120:1 Саал 119:1

+ 120:2 Саал 123:8

+ 120:3 Аман өһө 3:23, Аман өһө 3:26

+ 120:5 Саал 90:1

+ 121:1 Саал 119:1,

+ 121:4 Саал 119:1

+ 121:9 Эсфирь 10:3

+ 122:1 Саал 119:1, Саал 10:4, Саал 24:15

+ 123:1 Саал 119:1, Саал 128:1, Саал 93:17

+ 123:3 Саал 54:16, Аман өһө 1:12

+ 123:4 Саал 68:3

+ 123:7 Саал 90:3

+ 123:8 Саал 120:2

+ 124:1 Саал 119:1

+ 124:5 Аман өһө 2:15, Саал 127:5, Гал 6:16

+ 125:1 Саал 119:1

+ 125:6 Саал 29:6

+ 126:1 Саал 119:1, Саал 71:1

+ 126:2 Экклесиаст 8:16, Төрүт. 3:17

+ 126:3 Төрүт. 33:5

* 126:5 Куорат аанын аттыгар дьон-сэргэ тоҕуоруйан, дьыаланы-куолуну быһаарсар, кэпсэтэр-ипсэтэр аһаҕас сирэ баара.

+ 127:1 Саал 119:1, Саал 111:1

+ 127:2 Саал 89:17

+ 127:3 Саал 143:12

+ 127:5 Саал 19:3, Саал 133:3

+ 127:6 Саал 124:5, Гал 6:16

+ 128:1 Саал 119:1, Саал 128:1

+ 128:5 Саал 34:4

+ 128:8 Руфь 2:4, Саал 117:26

+ 129:1 Саал 119:1,

+ 129:7 Саал 130:3

+ 129:8 Саал 24:22

+ 130:1 Саал 119:1

+ 130:3 Саал 129:7

+ 131:1 Саал 119:1

+ 131:3 Апос 7:46

+ 131:7 Саал 98:5

+ 131:8 Саал 77:61,

+ 131:11 Саал 88:34-35, Саал 109:4,

+ 131:13 Тахсыы 19:18, Саал 67:17, Саал 77:68

+ 131:15 Саал 147:3, Руфь 1:6

+ 131:17 Саал 17:29

+ 132:1 Саал 119:1, Төрүт. 13:8

+ 132:2 Тахсыы 29:7,

+ 133:1 Саал 119:1,

+ 133:2 Саал 27:2

+ 133:3 Саал 19:3, Саал 127:5

+ 134:2 Саал 91:14

+ 134:4 Тахсыы 19:5,

+ 134:5 Саал 85:8, Саал 94:3

+ 134:6 Саал 113:11

+ 134:8 Тахсыы 12:29, Саал 77:51

+ 134:10 Саал 135:17-20

+ 134:12 Саал 77:55

+ 134:13 Саал 101:13

+ 134:15 Саал 113:12-16

+ 134:20 Саал 21:24

+ 134:21 Саал 131:13

+ 135:1 Саал 105:1

+ 135:4 Саал 71:18

+ 135:5 Аман өһө 3:19,

+ 135:7 Төрүт. 1:16-18

+ 135:10 Тахсыы 12:29, Саал 77:51

+ 135:11 Тахсыы 12:51

+ 135:13 Тахсыы 14:21-22, Саал 77:13

+ 135:15 Тахсыы 14:27

+ 135:16 Тахсыы 15:22

+ 135:17 Саал 134:10-12

+ 135:24 Саал 105:10

+ 135:25 Саал 103:27

+ 136:8 Арыл 18:6

+ 137:1 Саал 110:1, Саал 85:8

+ 137:2 Саал 27:2

+ 137:7 Саал 70:20

+ 137:8 Саал 105:1

+ 138:3 Аман өһө 5:21, Евр 4:13

+ 138:6 Рим 11:33

+ 138:7 Иона 1:3

+ 138:15 Экклесиаст 11:5

+ 138:16 Тахсыы 32:32, Саал 55:9,

+ 138:17 Саал 91:6

+ 138:19 2 Фес 2:8

+ 138:21 Саал 25:5, Саал 118:158

+ 138:23 Саал 25:2

+ 139:2 Саал 70:4

+ 139:4 Саал 57:5-6, Рим 3:13

+ 139:5 Саал 140:9

+ 139:11 Саал 10:6, Саал 119:4, Аман өһө 25:22

+ 139:13 Саал 9:5

+ 140:2 Тахсыы 30:7, Арыл 5:8, Арыл 8:3-4, Тахсыы 29:41

+ 140:3 Саал 33:13, Аман өһө 13:3, Экклесиаст 12:4

+ 140:5 Аман өһө 25:12, Аман өһө 27:6

+ 140:8 Саал 24:15, Саал 122:1-2

+ 140:9 Саал 139:5

+ 140:10 Саал 7:16

+ 141:1 Саал 56:1

+ 141:2 Саал 101:1

+ 141:3 Саал 142:4, Саал 139:6

+ 141:5 Саал 26:13

+ 141:6 Саал 17:18

+ 142:2 Экклесиаст 7:20, Рим 3:20, Гал 2:16

+ 142:3 Саал 87:7,

+ 142:5 Саал 76:6

+ 142:6 Саал 41:2, Саал 62:2

+ 142:7 Саал 27:1, Аман өһө 1:12

+ 142:8 Саал 24:1

+ 142:12 Саал 53:7

+ 143:1 Саал 17:3, Саал 17:35

+ 143:2 Төрүт. 15:1, Саал 17:3

+ 143:3 Саал 8:5

+ 143:4 Саал 38:6-7, Саал 61:10, Экклесиаст 1:2, Саал 101:12

+ 143:5 Саал 17:10, Саал 103:32

+ 143:6 Саал 76:18

+ 143:7 Саал 68:15

+ 143:8 Саал 11:3

+ 143:9 Саал 32:3,

+ 143:10 Саал 17:51

+ 143:12 Саал 127:3

+ 143:15 Саал 32:12

+ 144:3 Саал 17:4, Саал 47:2,

+ 144:6 Саал 77:4

+ 144:8 Тахсыы 34:6, Саал 85:5

* 144:13 Бу кэнниттэн Септуагинтаҕа уонна славянскай тиэкистэргэ өссө маннык кэрчик кэлэр: Айыы Тойон эппит тылыгар барытыгар бэриниилээх, бары дьайыытыгар барытыгар сибэтиэй.

+ 144:13 Саал 9:37, Саал 101:13,

+ 144:14 Саал 145:8, Лк 13:11-13

+ 144:15 Саал 103:27

+ 144:16 Саал 103:14, Саал 103:28

+ 144:19 Аман өһө 10:24

+ 145:1 Саал 102:1, Саал 103:1

+ 145:2 Саал 103:33

+ 145:3 Саал 117:8,

+ 145:4 Саал 103:29,

+ 145:7 Саал 102:6, Саал 106:9,

+ 145:8 Мф 9:28-30, Саал 144:14, Лк 13:11-13

+ 145:9 Тахсыы 22:21,

+ 145:10 Тахсыы 15:18, Саал 9:35

+ 146:1 Саал 91:2

+ 146:2 Саал 50:20, Саал 68:36,

+ 146:10 Саал 32:17

+ 146:11 Саал 32:18

+ 147:3 Саал 131:15

+ 148:1 Мф 21:9, Лк 2:14, Лк 19:38

+ 148:2 Саал 102:20

+ 148:4 Төрүт. 1:7

+ 148:5 Саал 32:6, Евр 11:3

+ 148:6 Саал 103:9

+ 148:7 Төрүт. 1:21

+ 148:13 Саал 8:2-3, Саал 112:4

+ 149:1 Саал 32:3, Саал 110:1

+ 149:5 Саал 62:7

+ 150:1 Төрүт. 1:6-8

+ 150:3 Саал 97:6, Саал 32:2, Саал 70:22

+ 150:4 Тахсыы 15:20

* Давид Голиафтыын күөн көрсүбүтүн туһунан псалом еврейдии тиэкискэ суох, онон грек тылыттан тылбаастанна.

[1] Ветхий Завет – Эргэ Кэс Тыл кинигэлэрэ сахалыы толору тылбаастана иликтэрин быһыытынан ааттарын нууччалыы биэрдибит.