# Библиялъул

Институт перевода Библии

## Инжил


Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru


Институт перевода Библии


Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360


ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules


РОССИЯЛЪУЛ ГӀЕЛМАБАЗУЛ АКАДЕМИЯ


Тарихиялгун филологиял гӀелмабазул отделение


Дагъистаналъул гӀелмияб центр


ЦӀадаса ХӀамзатил цӀаралда бугеб МацӀалъул,


литератураялъул ва искусствоялъул институт


ИНЖИЛ


Библия таржама гьабиялъул институт


Москва


2008


Инжил


ЦӀияб КъотӀи

Гьаб тӀехьалъул хӀакъалъулъ нужерго пикраби ритӀе гьаб адресалда:

ibt_inform@ibt.org.ru

Картаби:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

All rights reserved.

ISBN 978-5-93943-121-7

© Библия таржама гьабиялъул институт, Москва, 2008


ЦеберагӀи

ХӀурматияв цӀалдолев!

Дуца кодобе босараб тӀехьалда цӀар буго «Инжил».

«Инжил» ккола Библиялъул – жугьутӀазул ва христианазул Хирияб ТӀехьалъул – цо бутӀа. Гьеб ккола азарго гӀанасеб мацӀалде буссинабурабги дуниялалда бищунго гӀемерал гӀадамаз цӀалулебги тӀехь. Гьелъ кӀудияб асар гьабуна гӀемерал халкъазул рухӀияб ва культурияб гӀумруялъе. Гьанже дуе рес щун буго гьеб магӀарул мацӀалда цӀализе.

Библия ккола азаргоялдаса цӀикӀкӀун соназ хъварал некӀсиял тӀахьал цолъизарун лъугьараб тӀехь. Гьеб гӀуцӀун буго кӀиго кӀудияб бутӀаялдасан. ТӀоцебесеб бутӀаялда – «НекӀсияб КъотӀиялда» – бицунеб буго Аллагьас дуниялги инсанги рижараб куцалъул, аварагзаби ритӀун, жиндирго рагӀи халкъалъе Гьес загьир гьабураб куцалъул, Аллагь цо вукӀиналда тӀоцебе божараб халкълъун лъугьараб жугьутӀ халкъалъухъе Муса аварагасдалъун Аллагьас Къанун рещтӀинабиялъулги хӀакъалъулъ. Гьеб киналъулго хӀакъалъулъ «НекӀсияб КъотӀиялда» бугеб щуго тӀехьалда Тавратилан абула.

«НекӀсияб КъотӀиялъул» хадусел тӀухьдузда бицунеб буго Къануналъул амруязе гӀадамал чанцӀулго хилиплъиялъул. Гьел битӀараб нухде ккезаризе Аллагьас гӀадамазухъе аварагзаби ритӀана, амма гӀемерисел божичӀо аварагзабазул рагӀуда. Муса аварагги гьоркьов ккун, Аллагьасда ва иман лъураб халкъалда гьоркьоб гьабун букӀараб КъотӀи хвезабулаан гьез. Аварагзабаз гӀадамазда бицунеб букӀана иман лъуразулгун Аллагьас ЦӀияб КъотӀи гьабулеб заман бачӀине бугин ва гӀадамазухъе цӀакъго кӀудияв авараг ва абадияв парччахӀ – МасихӀ – витӀизе вугин.

КӀиабилеб бутӀаялда – «Инжилалда» – христианаз абула «ЦӀияб КъотӀийилан». Гьеб хъван буго грек мацӀалда. «Инжилалда» рехсон ругел лъугьа-бахъинал ккана кӀиазарго соналъ цере. Доб мехалда Рималъул империялъул кверщаликь букӀараб Палестинаялда гьавуна ГӀиса МасихӀ. Гьенир рукӀарал жугьутӀаз цӀунана жидерго умумузул динги гӀадаталги. Гьел божулаан, аварагзабаз цебеккунго бицухъе, Аллагьас гьезухъе МасихӀ витӀизе вукӀиналда ва, чияр кверщелалдаса жалги хвасар гьарун, МасихӀ парччахӀлъун лъугьине вукӀиналда. Амма ГӀиса дуниялалде вачӀиналъул букӀана жеги тӀадегӀанаб мурад – мунагьалъулги хвалилги кверщелалдаса гӀалам хвасар гьаби.

«Инжилалде» гьоркьобе уна 27 тӀехь. ТӀоцебесеб ункъо тӀехьалда цӀар буго «Рохалил хабар». Гьел тӀухьдуз бицунеб буго ГӀисал гӀумруялъулги, гьесул муридазулги тушбабазулги, гӀадамазе гьес гьарурал насихӀатазулги, рихьизарурал мугӀжизатазулги, гьев хвеялъулги ва хваралъуса вахъиналъулги хӀакъалъулъ. Гьаб ункъабго тӀехь хъван буго ГӀисал ункъо муридас – Матфейица, Маркица, Лукаца ва Иоанница. Гьел рукӀана гьеб кинабго жидер беразда бихьарал яги бихьараз бицунеб рагӀарал гӀадамал. «Рохалил хабаралъул» ункъабго тӀехьалда батӀи-батӀияб рахъалдасан бицунеб буго ГӀисал гӀумруялъул хӀакъалъулъ. Цо-цо бакӀалда дандеккола ункъазго хъвараб жо, цо-цо бакӀаздайин абуни цоялъ цояб камиллъизабула.

Хваралъуса вахъинавун ГӀиса зобалазде восун аралдаса хадуб гьесул муридазул букӀараб гӀумруялъул бицунеб буго «Чапарзабазул ишал» абураб тӀехьалда. Гьеб хъвана цо «Рохалил хабаралъулги» авторлъун кколев Лукаца. Гьев вукӀана тӀехьалда рехсарал гӀемерисел лъугьа-бахъинал жиндир беразда рихьарав ва гьезулъ гӀахьаллъарав чи. «Чапарзабазул ишал» абураб тӀехьалда аслияб къагӀидаялъ бицунеб буго ГӀисал чапарзаби Пётрил ва Павелил хӀакъалъулъ. Бищунго цӀикӀкӀун гьев кӀиясго хӀаракат бахъана ГӀисал хӀакъалъулъ хабар тӀибитӀизабизе, гьесул хӀалкӀолъиялдалъун гьез рихьизаруна гӀемерал мугӀжизатал.

ГӀисаде иман лъуразухъе чапарзабаз кагътал хъвана, ГӀисаца бицунеб букӀараб гьезда бичӀчӀизабун, Аллагьасде руссарал гӀадамал кин хьвадизе кколелали насихӀатал гьарун. Нахъе цӀунун хутӀун бугеб гьединаб къоло цо кагъат «Инжилалъул» тӀехьалда лъун буго. «Чапарзабазул ишал» абураб тӀехьалъги гьел кагътазги нилъеда бицуна тӀоцере ГӀисада нахърилълъарал, доб заманаялда жидер хӀакъалъулъ христианалин абизе байбихьарал, гӀадамазул гӀумру кинаб букӀарабали.

«Инжилалъул» ахирисеб, къоло анкьабилеб, тӀехь ккола «Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал». Гьеб тӀехьалда бицунеб буго дуниял ахирлъараб мехалда ккезе бугебщиналъул хӀакъалъулъ.

КӀиазарго соналъ цебего хъвараб «Инжилалда» ратула гьанжесеб гӀелалъул гӀадамазда ричӀчӀуларел бакӀал, жеги рагӀичӀел калимаби. Гьединлъидал тӀехьалъул ахиралда кьун буго ричӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян. ЦӀалдолесда гьенирго ратила тӀехьалда рицарал аслиял лъугьа-бахъинал ккарал бакӀазул картаби.

ЦӀализе бокьараб бакӀ батизе бигьалъиялъе Библиялъул текст ХIII гӀасруялда бутӀрузде бикьун букӀана, ХVI гӀасруялда щибаб бетӀер аятазде бикьун, гьезие номерал кьуна. МагӀарул цӀалдолезе бигьалъиялъе гӀисинал бутӀрул ратӀа гьарун, гьезиеги цӀарал кьун руго.

Библия таржама гьабиялъул институталъ 1996 соналда магӀарул мацӀалда басмаялде бахъана «Инжилалъул» цо бутӀалъун кколеб «Маркица бицараб Рохалил хабар». 2000 соналда цӀалдолезухъе щвана цоги тӀехь, гьелда жанир руго «Лукаца бицараб Рохалил хабар» ва «Чапарзабазул ишал». 2005 соналда бахъана «Сулайман аварагасул гӀакъилал рагӀаби» абураб тӀехьги. Гьеб ккола «НекӀсияб КъотӀиялъул» цо бутӀа.

«Инжил» таржама гьабиялъул иш рагӀалде бахъана Библия таржама гьабиялъул институталъул хӀалтӀухъабазулги, Библиялъул цолъарал обществабазул ва Дагъистаналъул гӀалимзабазулги гӀахьалаб хӀаракатчилъиялдалъун. Таржамаялда тӀад гьел хӀалтӀана 1990 – 2007 соназда. Гьаниб баркала кьезе бокьун буго гьаб тӀехь магӀарул мацӀалде буссинабиялъе квербакъи гьабураб Россиялъул гӀелмабазул академиялъул Дагъистаналъул гӀелмияб централъул МацӀалъул, литератураялъул ва искусствоялъул институталъе.

ТӀехь басмаялде бахъаразул хьул буго гьаб таржамаялъ магӀарул халкъалъул рухӀияб гӀумруялда жаниб цо бегьулеб бакӀ кквелин.

Библия таржама гьабиялъул институталъ авар мацӀалда басмаялде бахъизе хӀадур гьабулеб буго Библиялъул тӀоцебесеб тӀехь – «Байбихьи».

Библия таржама гьабиялъул институт

## Матфей

### Матфей

Матфей


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]


### ЦеберагӀи


Матфейица бицараб Рохалил хабар

«Матфейица бицараб Рохалил хабар» хъван буго нилъер эраялъул I гӀасруялъул кӀиабилеб бащалъиялда. Гьелда жанир руго ГӀиса МасихӀил гӀумруялъулги вагӀза-насихӀатазулги хӀакъалъулъ харбал. Матфей ккола ГӀисада цадахъ рукӀарал муридазул цояв.

«Матфейица бицараб Рохалил хабаралда» баян гьабулеб буго ГӀиса хӀакълъунго МасихӀ вукӀин. ГӀадамал мунагьалдаса ва хвалдаса хвасар гьаризе гьев дуниялалде витӀиялдалъун Аллагьас тӀубазабулеб бугин цӀакъго цебе заманаялдаса нахъего Жинда божулезе гьабун букӀараб къотӀи. Гьединлъидал Матфейица гӀемер рехсолел руго Библиялъул тӀоцебесеб бутӀаялдаса – жугьутӀазул Хирияб ТӀехьлъун кколеб «НекӀсияб КъотӀиялдаса» – калимаби. Матфейидасан бачӀараб Рохалил хабар букӀана ГӀиса жидеда гьоркьов гьавураб ва гӀураб жугьутӀ халкъалде ва гьебго заманаялда тӀолабго гӀаламалде хитӀаблъун. Гьеб байбихьулеб буго ГӀиса гьавиялдасан, цинги бицунеб буго гьев лъадалъ ччун вахъиялъул, илбисалъ къосинавизехъин вукӀиналъул, Галилея улкаялда гьес гьарурал насихӀатазул ва унтарал сахлъизариялъул. Гьелдаса хадуб батула Иерусалималде ГӀисаца гьабураб ахирисеб сапаралъул, дуниялалда ГӀисал гӀумруялъул ахирисеб анкьалда жанир ккарал лъугьа-бахъиназул, ахиралдаги гьев хъанчида ваялъул ва хваралъуса вахъиналъул хӀакъалъулъ.

«Матфейица бицараб Рохалил хабаралда» ГӀисаца халкъалда бичӀчӀизабулеб буго Муса аварагасдалъун загьирлъизарурал Аллагьасул амруязул магӀна ва лъазабулеб буго Зобалазул ПарччахӀлъи гӀагарлъулеб бугилан.

### 1 бетӀер


ГӀиса МасихӀил цӀаразул рахас

1[•]Ибрагьимил[†] наслуялъул Давудил[†] кьибилалъул вас ГӀиса МасихӀил[†] умумузул цӀаразул рахас гьадинаб буго:[+]

2Ибрагьимие гьавуна ИсхӀакъ,[†] ИсхӀакъие гьавуна Якъуб,[†] Якъубие гьаруна[†] Ягьуда ва гьесул вацал[+]. 3Ягьудае Тамарица гьаруна Перецги Зараги, Перецие гьавуна ХӀецрон, ХӀецроние гьавуна Рам,[+] 4Рамие гьавуна ГӀаминадаб, ГӀаминадабие гьавуна НахӀшон, НахӀшоние гьавуна Шалмон,[+] 5Шалмоние Рагьабица гьавуна БогӀаз, БогӀазие Рутица гьавуна Йобед, Йобедие гьавуна Йишай, 6Йишаие гьавуна парччахӀ Давуд.

Уриял йикӀарай чӀужуялъ парччахӀ Давудие гьавуна Сулайман;[†][+] 7Сулаймание гьавуна Регьобоам, Регьобоамие гьавуна Абиягь, Абиягьие гьавуна Аса; 8Асае гьавуна Иегьошапат, Иегьошапатие гьавуна Иегьорам, Иегьорамие гьавуна Уззия; 9Уззияе гьавуна Иотам, Иотамие гьавуна Агьаз, Агьазие гьавуна Гьезекиягь; 10Гьезекиягьие гьавуна Манассегь, Манассегьие гьавуна Амос, Амосие гьавуна Иосиягь; 11жугьутӀал Вавилоналде[†] гочинарилалде Иосиягьие гьаруна Йехониягь ва гьесул вацал;[+]

12Вавилоналде гочун хадув Йехониягьие гьавуна Шеалтиэл, Шеалтиэлие гьавуна Зеруббабел, 13Зеруббабелие гьавуна Абиуд, Абиудие гьавуна Элиаким; Элиакимие гьавуна Азор; 14Азорие гьавуна Садок, Садокие гьавуна Ахим, Ахимие гьавуна Элиуд; 15Элиудие гьавуна Элиазар, Элиазарие гьавуна Маттан, Маттание гьавуна Якъуб; 16Якъубие гьавуна жинда МасихӀилан цӀар лъурав ГӀисал эбелалъул – Марямил – рос Юсуп.[†][+]

17Гьедин Ибрагьимидасан Давудиде щвезегӀан анцӀила ункъо наслу лъугьана; Давудидасан байбихьун жугьутӀал Вавилоналде гочинаризегӀанги лъугьана анцӀила ункъо наслу; Вавилоналде гочараб заманалдаса МасихӀиде щвезегӀанги лъугьана гьебго анцӀила ункъо наслу.


ГӀиса МасихӀ дуниялалде вачӀин

18[•]ГӀиса МасихӀ дуниялалде вачӀин гьадин ккана: гьесул эбел Марям йикӀана Юсупие абурай яс; амма гьес гьей ячиналдего Аллагьасул Илагьияб РухӀалдалъун[†] гьелъул ургьибе лъимер ккун букӀин лъана[+]. 19Гьелъул абурав Юсупица, яхӀ-намус бугев чи вукӀиндал, хӀукму гьабуна гьей халкъалда суризе бокьичӀого, балъгого гьелъулгун ригьин хвезабизе[+]. 20Гьединаб пикруялда гьев вукӀаго, макьилъ тӀаде вачӀун Бичасул малаикас абуна:

– Я, Давудил наслуялъул вас Юсуп! Марям лъадилъун ячине мун хӀинкъуге. Гьелъул ургьибе ккараб лъимер Аллагьасул Илагьияб РухӀалдалъун букӀин лъай дуда. 21Гьелъ дуе вас гьавила; ГӀисаян цӀарги лъезе ккола дуца гьесда, гьес жиндирго халкъ мунагьаздаса хвасар гьабизе бугелъул[*][+].

22Гьеб кинабго ккана цо аварагасда Аллагьас абураб гьадинаб калима ритӀухълъизе:[+] 23«Гьале ясгӀаданалъул ургьибе лъимер ккела ва гьелъ вас гьавила. Гьесда цӀарги лъела Имануэл». (Гьелъул магӀна ккола «Аллагь нилъгун вуго» абураб.)

24Гьале Юсуп макьидаса вигьана, Бичасул малаикас абураб гьабун, жиндирго бахӀарайги рокъое ячана. 25Амма гьелъ вас гьавизегӀан, аскӀов вегун, гьелда квер хъвачӀо Юсупица. Васасда цӀарги ГӀиса абун лъуна.

### 2 бетӀер


ЦӀвабзазул гӀелму лъалел гӀадамал рачӀуна Лъимер бихьизе

1Ягьудиялъул[†] Бетлегьем шагьаралда ГӀиса гьавуна Гьерод[†] ханлъун вугеб заманалда. Гьебмехалъ бакъбаккул рахъалдасан Иерусалималде рачӀана цӀвабзазул гӀелму лъалел гӀадамал. Гьез абуна:[+]

2– ЖугьутӀазул ПарччахӀлъун вукӀине гьавурав дов вас кив вугев? Зобалазул бакъбаккул рахъалда баккун бихьана нижеда гьев гьавунилан бицунеб цӀва. Гьесие сужда гьабизе рачӀун руго ниж[+].

3Гьерод ханги, гьесдаго цадахъ Иерусалималъул тӀолабго халкъги бихха-хочун лъугьана гьеб хабар рагӀидал. 4Гьеб халкъалъул киналго чӀахӀиял кашишзабиги[†] диниял гӀалимзабиги[†] данде ракӀарун, Гьеродица гьезда гьикъана МасихӀилан[†] абулев парччахӀ кив гьавизе кколевилан. 5Гьез абуна МасихӀ Ягьудиялъул Бетлегьем шагьаралда гьавизе кколилан, цо аварагас Аллагьасул калима гьадин хъван бугилан: 6«Мунги, Бетлегьем, Ягьудал наслуялъул ракьалдайин бугеб, Ягьудал наслуялъул ракьалда ругел аслиял шагьараздаса къураб жо щибниги гьечӀебин дур. Дур гьенив вахъина Дир хирияб Исраилил халкъалъул тӀалаб гьабулев Цевехъан»[+].

7Гьебмехалъ Гьеродица, цӀвабзазул гӀелму лъалел гӀадамал балъго жиндихъего ахӀун, гьезда цӀехон, мухӀканго лъазабуна доб цӀва кида баккун бихьарабали. 8Цинги гьел Бетлегьемалде ритӀана, гьеб лъимадул хӀакъалъулъ кинабго хӀакъикъат лъазабеян. Гьеб Лъимер батараб мехалъ жинда лъазабизе рачӀайиланги абуна Гьеродица. Жиндиеги бокьун бугила гьеб Лъимералъе сужда гьабизе.

9-10Ханасулгун хабар-накъит лъугӀидал, рахъун ана цӀвабзазул гӀелму лъалел гӀадамал. Бакъбаккуда доб мехалъ бихьараб цӀваги унеб букӀана зодисан гьезда цебе-цебе. Кутакаб рохел лъугьана гьезул рекӀелъе гьебмехалъ. Ахирги доб лъимер бугеб бакӀалда тӀад чӀана гьеб цӀва. 11Рокъоре жанире лъугьиндал, лъимерги батана, лъимадул эбел Марямги ятана. Нодо гӀодоб цун сужда гьабуна гьесие цӀвабзазул гӀелму лъалел гӀадамаз. Цере рахъун, гьесие цӀакъго хириял сайигъаталги кьуна: меседги, мирраги[*], кьеккен гьабулеб гьуинаб махӀалъул пицӀги[+]. 12Гьезда макьилъ лъазабуна Гьеродихъе унгейилан. Гьелги батӀияб нухалъ тӀадруссун ана жидерго улкаялде[+].


Лъимерги бачун, Мисриялде лъутула Юсупги Марямги

13Гьел нахъе индал, гьале Бичасул малаик вачӀун вуго Юсупихъе[†] макьилъ.

– Гьеб лъимерги бачун, гьесул эбелги ячун, мун вахъун Мисриялде лъуте, – ян абуна малаикас. – ТӀадвуссайилан дица абизегӀан гьенив чӀа. Гьеродида ракӀалда буго гьеб Лъимер балагьизе ва чӀвазе.

14ГьебсагӀат тӀаде вахъана Юсуп; васги вачун, гьесул эбелги ячун, сардилъго Мисриялде ана. 15Гьерод хвезегӀан Мисриялда чӀана. Гьеб гьедин ккана, цо аварагасда Аллагьас абураб гьадинаб калима ритӀухълъизе: «Мисриялдаса нахъе айилан амру гьабуна дица дирго васасда»[+].


Гьеродица лъимал чӀваян амру гьабула

16Дол цӀвабзазул гӀелму лъалел гӀадамаз живго гуккаравлъи лъайдал, Гьеродил ццин гьалаглъана. Бетлегьем шагьаралдаги ва гьелда сверухъ ругел бакӀаздаги кӀиго соналде бахинчӀеб бихьинабщинаб лъимер цо течӀого чӀвазе чагӀи ритӀана. ЦӀвабзазул гӀелму лъалел гӀадамаз бицун, мухӀканго лъан букӀиндалха гьесда доб Лъимер гьабураб заман. 17Гьедин ритӀухълъана Иеремия аварагасда Аллагьас абураб гьадинаб калима:[+]

18«Рамаялдасан[*] рагӀулеб буго

кутакаб магӀил гьаракь.

Ракел гӀодилей йиго жиндирго лъималазухъ,

ракӀ-макӀ гьабуниги, гӀенеккулей гьечӀо гьей.

ТӀокӀал гьечӀелъулха гьел!»


Юсуп Мисриялдаса тӀадруссуна

19Гьерод хвараб мехалъ, Мисриялда вукӀарав Юсупихъе Бичасул малаик вачӀана макьилъ. 20Гьес Юсупида абуна:

– Васги вачун, гьесул эбелги ячун, вахъун ГӀизраилалъул ракьалде а. Гьеб Лъимер чӀвазе къасд гьабулел рукӀарал чагӀи хун руго.

21Васги вачун, гьесул эбелги ячун, ГӀизраилалъул ракьалде ана Юсуп. 22Амма Гьеродил бакӀалда Ягьудиялъул ханлъун гьесул вас Архелай вугин рагӀидал, гьениве ине хӀинкъунги вукӀана Юсуп. Макьилъ лъазабун хадуб, 23Галилея[†] улкаялде вачӀун, Назарет абулеб шагьаралда чӀана. Гьедин ритӀухълъана назареталдасевилан абилин хадуб гьесдаян аварагзабазда Аллагьас бицун букӀараб калимаги[+].

### 3 бетӀер


ЯхӀя авараг халкъалда цеве вахъуна

1[•]Гьеб заманаялда Ягьудиялъул[†] гӀицӀаб авлахъалде вачӀуна ЯхӀя авараг[+].

2– Нуж кантӀе, Аллагьасде русса, Зобалазул ПарччахӀлъиялъул заман тӀаде гӀунтӀун бугебин! – абун лъазабулеб букӀана гьес[+].

3«Цо ахӀи буго авлахъалда рагӀулеб: БетӀергьанасе нух къачӀай, битӀизабе гьесда цебе шагьра!» – Гьединал рагӀаби Аллагьас Ишая[†] аварагасда жиндир хӀакъалъулъ абурав чи вукӀана ЯхӀя. 4ЯхӀяцайин абуни, варанидул квасул ретӀел ретӀунаан, рачлихъ борчунги букӀана хьвацӀил рачел. Гьес кваналеб жоги букӀана гарцӀги гӀалхул гьоцӀоги[+]. 5Гьесухъе рачӀунел рукӀана Иерусалим шагьаралдаса, Ягьудия улкаялдаса, Иордан гӀурул тӀолабго сверухълъиялдаса гӀадамал. 6Жидерго мунагьал рехсон хадур, Аллагьасде руссун, гьезул мунагьал чуризе, Иордан гӀурул лъадалъ ччун рахъулаан ЯхӀяца гӀадамал[+].

7Лъадалъ ччун рахъизе[†] гӀемерисел фарисеялги[†] саддукеялги[†] жиндихъе рачӀунел рукӀин бихьидал, ЯхӀяца гьезда абуна:

– ГӀай, нуж чӀегӀераб борхьил наслу! Нужеде гӀагарлъун бугеб Аллагьасул тамихӀалдаса лъутизе лъица малъараб[+]? 8Нужерго мунагьаздаса руссун, кантӀиялъул гъотӀода пихъ барщизабе. 9Ниж Ибрагьимил[†] наслуялъул лъимал ругилан гаргадизеги ракӀалде ккоге. Гьале дица нужеда абулеб буго: жиндие бокьани, гьал ганчӀаздасанги Ибрагьимил наслуялъул лъимал лъугьинаризе кӀола Аллагьасда[+]. 10ГъутӀбузда гъоркь гӀащтӀи лъун тун бугеблъи лъай нужеда. ЛъикӀаб пихъ тӀад бижичӀеб гъветӀ къотӀун цӀадаб лъезе бугебха![+] 11Дица нуж кантӀизелъун, мунагьал чуризе лъадалъ ччун рахъун, рацӀцӀад гьарулел руго. Амма дида хадув вачӀунев вуго гӀемерго дидаса къудрат цӀикӀкӀарав чи. Гьес тӀаса рахъарал хьитал кодоре росизецин мустахӀикъав гьечӀо дун. Лъадаца гуреб, Илагьияб РухӀалдалъун[†] ва цӀаялдалъун чурун рацӀцӀад гьарила гьес нуж[+]. 12Гьес бугьун хъатикь ккун буго, жиндирго гьоцӀиб ролъги бацӀцӀад гьабун, гьеб цагърахъе буссинабизе, наккуги ссвинго гьечӀеб цӀадабе бан бухӀила[+].


ГӀиса Аллагьасул Вас вукӀин загьирлъула

13[•]Гьеб заманаялда Галилеялдаса[†] вахъун ГӀисаги вачӀана Иорданалде ЯхӀяца лъадалъ ччун вахъизе. 14Амма ЯхӀя разилъулев вукӀинчӀо, гьес ГӀисада абуна:

– Лъадалъ ччун вахъизе дун духъе вачӀине кколеб бакӀалда, мун дихъе щай вачӀарав? – ан.

15Гьесие жавабалъе ГӀисаца абуна:

– Цин гьадин букӀине те. Гьадин щвалде щун тӀубазабизе ккола нилъеца Аллагьас нилъедаса тӀалаб гьабулебщинаб жо.

ГӀисаца абухъе гьабизе разилъана гьебмехалъ ЯхӀя.

16Лъадалъ ччун вахъун гьебсагӀат къватӀиве лъугьун вачӀана ГӀиса. Гьебмехалъ зобги кӀибикьизабун, миккидул сураталда боржун бачӀун, Аллагьасул РухӀ ГӀисахъе рещтӀунеб бихьана[+]. 17Гьале гьаракьги рагӀана зобалаздасан:

– Гьав вуго дие вокьулев дир Вас. Гьесдаса вохун вуго дун![+]

### 4 бетӀер


Илбисалъ хӀалбихьула ГӀиса къосинавизе

1[•]Цинги гьеб РухӀалъ ГӀиса гӀицӀаб авлахъалде вачана. Илбисалъ хӀалбихьана гьев къосинавизе кӀвелародайилан. 2Гьенив кӀикъого къоялъ ва кӀикъого сордоялъ кӀал ккун вукӀарав ГӀиса ахирги вакъана[+]. 3БачӀун илбисалъ абуна гьесда:

– Мун Аллагьасул Вас ватани, чадазде сверайилан амру гьабе гьал ганчӀазе[+].

4Гьелъие жаваб гьабун, ГӀисаца абуна:

– ТӀехьалда хъван буго: «ЦохӀо чадица гуребин чиясе чӀаголъи кьезе бугеб, Аллагьасдасан бачӀараб щибаб рагӀиялъин»[+].

5Цинги Мукъадасаб шагьар Иерусалималде вачун, илбисалъ ГӀиса Мукъадасаб Рукъалъул[†] сиялда тӀад лъола. 6Гьелъ абула:

– Мун Аллагьасул Вас ватани, гъоркье кӀанцӀе! ТӀехьалда хъван бугелъул: «Аллагьас малаикзабазе дур рахъалъ амру гьабун буго» ва: «Гьез мун кодов ккун восила, ганчӀидацин дур хӀетӀе тункичӀого букӀине»[+].

7ГӀисаца абуна:

– «Дурго БетӀергьан Аллагьасул хӀалбихьуге!» – янги хъван буго ТӀехьалда[+].

8Гьанже илбисалъ ГӀиса цӀакъго борхатаб мегӀералъул тӀогьиве вачуна ва дуниялалъул киналго пачалихъалги ва гьезул кинабго кӀодолъи-къудратги бихьизабула гьесда.

9Цинги ГӀисада абула гьелъ:

– Гьаб кинабго дуе кьела дица, бетӀер къулун дуца дие сужда гьабуни.

10ГӀисаца гьелда абула:

– ТӀагӀа дида цебеса, шайтӀан! ТӀехьалда хъван буго: «ЦохӀо Аллагьасе – дурго БетӀергьанасе – гурони сужда гьабуге. ЦохӀо Гьесие гьабе гӀибадат!»[+]

11Гьебмехалъ илбисалъ ГӀиса живго тола. Гьале малаикзаби рачӀана гьесие хъулухъалъе[+].


Галилеялда ГӀисал вагӀза-насихӀат

12[•]ЯхӀя гвандинив тӀамун вугилан рагӀидал, ГӀиса Галилеялде[†] ана[+]. 13Амма Назареталда чӀечӀо гьев. Забулонил ва Нафталимил[†] ракьалда, Галилеялъул ралъдал рагӀалда бугеб Капернаум шагьаралде ун, гьенив чӀана[+]. 14Гьеб гьедин ккана Ишая[†] аварагасда Аллагьас абураб гьадинаб калима ритӀухълъизе:[+]

15«Забулонил ракь ва Нафталимил ракь!

Ралъдахъе унаго нухда бугеб ракь!

Иордан гӀурул доб рахъалда бугеб ракь!

Галилея – цогидал халкъазул ракь!

16БецӀлъуда букӀараб нужер халкъалъе гвангъараб нур загьирлъана,

нужер улкаялда хвалил рагӀдукь рукӀаразе рогьалил бакъ баккана».

17Гьелдаса хадуб халкъалъе вагӀза-насихӀат гьабизе байбихьана ГӀисаца.

– Нуж кантӀе, Аллагьасде русса! – ян абулеб букӀана гьес. – Зобалазул ПарччахӀлъиялъул заман тӀаде гӀунтӀун бугебин!


ГӀисал тӀоцересел муридал

18[•]Галилеялъул ралъдал рагӀалдасан унаго, ГӀисада вихьана ччугӀие гьин рехулев кӀиго вац: Пётр[*] абун гьес тӀокӀцӀар лъурав Симонги гьесулго вац Андрейги. Гьел рукӀана ччугӀихъаби[+].

19– Дида цадахъ рилълъа, – ян абуна гьезда ГӀисаца. – Дица нуж лъугьинарила гӀадамал кколел ччугӀихъабилъун[+].

20Гьенибго гьинги тун, гьебсагӀат гьел ГӀисада цадахъ уна[+].

21Гьениса унаго кӀиго чи вихьана гьесда. Гьел рукӀана Зебедайил вас Якъубги[†] гьесулго вац Иоаннги. Жидерго эмен Зебедайгун цадахъ лъугьун ччугӀа кквезе гьин къачӀалел рукӀана гьел росода тӀад. Дида цадахъ рилълъайилан ахӀана гьездеги ГӀисаца. 22Росода тӀад эменги вукӀаралъув тун, гьебсагӀатго гьелги ана ГӀисада цадахъ.


ТӀолабго Галилеялда хьвадулев вукӀана ГӀиса

23[•]Цинги гьев хьвадана тӀолабго Галилеялда: гьезул синагогабазда[†] гӀадамазе вагӀза-насихӀат гьабулаан, Зобалазул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ Рохалил хабар лъазабулаан, кинабго унта-щокълъиялдаса гӀадамал сахлъизарулаан[+]. 24ТӀолабго Сириялда тӀибитӀана гьесул цӀар. Гьесухъе рачун рачӀунаан унтуца гӀазаб кьолеб бугелги, шайтӀабаца ккуралги, унти бачӀунелги, палижалъ ккуралги, – батӀи-батӀияб гӀузру бугел гӀемерал гӀадамал. Гьел киналго сахлъизаруна ГӀисаца[+]. 25Гьесда хадур рачӀунел рукӀана Галилеялдасаги, АнцӀшагьаралдасаги, Иерусалималдасаги, Ягьудиялдаса[†] ва Иордан гӀурул добаб рахъалдаса цӀакъ гӀемерал гӀадамал[+].

### 5 бетӀер


ГӀисал кӀудияб вагӀза

1ГӀемераб халкъ жинда хадуб бачӀунеб бихьидал, ГӀиса магӀарде вахана. Гьенив гӀодов чӀун гьев вукӀаго, тӀаде рачӀана гьесул муридал. 2Гьезие вагӀза гьабун, гьадин абуна ГӀисаца:

3[•]– Гьардарал гурищ гьел, Аллагьасда цере жал мискинго рукӀин лъалел, –

гьезие бугелъул Зобалазул ПарччахӀлъи.

4Гьардарал гурищ гьел, гӀодулел ругел, –

гьел рохизаризе ругелъул[+].

5Гьардарал гурищ гьел, хӀалимаб гӀамал бугел, –

гьезие щвезе бугелъул дуниялалъул кверщел[+].

6Гьардарал гурищ гьел, ритӀухълъиялъухъ ракъарал-къечарал, –

гьел гӀорцӀизе ругелъул[+].

7Гьардарал гурищ гьел, гурхӀел-рахӀму бугел, –

гьездаги гурхӀизе вугелъул[+].

8Гьардарал гурищ гьел, ракӀ бацӀцӀадго бугел, –

гьезда Аллагь вихьизе вугелъул[+].

9Гьардарал гурищ гьел, ракълие рачел къалел, –

гьезда Аллагьасул васалилан цӀар лъезеги бугелъул[+].

10Гьардарал гурищ гьел, ритӀухъго хьвадунилан гӀадамаз гӀакъуба кьолеб бугел, –

гьезие бугелъул Зобалазул ПарччахӀлъи.

11Гьардарал гурищ нуж, – дун сабаблъун нужеда рогьо балеб мехалъги, нужее гӀакъуба кьолеб мехалъги, гьечӀеб рагӀи нужеде абулеб мехалъги – рохизе ругел[+].

12Роха-хинлъун рукӀа, разиго рукӀа,

Зобалазда кӀудияб шапакъат щвезе бугин нужее.

Цересел аварагзабазеги кьедал гӀадамаз гьедин гӀазабги гӀакъубаги[+].

13[•]Нуж руго гьаб дуниялалъул цӀам. Амма гьелъул цӀамгӀаллъи холеб бугони, гьеб кин кӀиабизе цӀамгӀаллъизабилеб? Халкъалъ хӀатӀикь мерхьине гӀодобе бани гурони, сундуениги къваригӀунаро гьебмехалъ цӀам.

14Нуж руго дуниялалъе нур. Борхатаб магӀарда бугеб шагьар кин бахчизе кӀолеб[+]? 15КӀалагъоркье гьабун сахӀ тӀад лъезе гуро чирахъ бакулеб, рокъор ругел киназего канлъи кьезе борхатаб бакӀалда лъезейин[+]. 16Гьедин нужер нуралъги канлъи кьеги гӀадамазе, нужер лъикӀал ишал гьезда рихьизе, зобалазда вугев нужер Инсуе гьез реццги гьабизе[+].

17Нужеда ракӀалде ккоге дун Мусал къанунги[†] аварагзабазул динги хвезабизе вачӀарав чийилан. Гьел хвезаризе гурев, гьел щвалде щун тӀуразаризе вачӀун вуго дун[+]. 18ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: зобалги ракьалги тӀагӀун инегӀан, къануналдаса[†] цониги хӀучч, цониги тӀанкӀ тӀагӀине гьечӀо, Аллагьасул къадаралда рекъон кинабго тӀубазегӀан тӀагӀинаро гьеб[+]. 19Гьединлъидал къануналъул бищунго гьитӀинабгицин амру жинцаго хвезабуравги гьеб хвезабизе гӀадамазда малъаравги бищунго гьитӀинавлъун рикӀкӀине вуго Зобалазул ПарччахӀлъиялда. Амма тӀубазабулевги ва тӀубазабеян цогидазда малъулевги бищунго кӀудиявлъун рикӀкӀине вуго[+]. 20Гьале дица нужеда абулеб буго: фарисеязулалдасаги диниял гӀалимзабазулалдасаги нужер ритӀухълъи цӀикӀкӀинчӀони, Зобалазул ПарччахӀлъиялде кин рорчӀилел нуж[+]?

21Нужеда лъала: некӀо рукӀарал гӀадамазеги Аллагьас амру гьабун букӀараблъи: «Чи чӀваге!» – ян ва: «Чи чӀварав чи судалде вачине вуго», – ян[+]. 22Дицани нужеда абулеб буго: жиндирго вацасда[*] ццин бахъаравги судалде вачине вуго. Жиндирго вацасда: «Рака! (Вахьна!)» – ян абуравги вачине вуго тӀадегӀанаб судалде.[†] «ГӀабдал!» – ан абуравги жужахӀалъул цӀадаве ккезе бегьула[+].

23Къурбаналъе жоги бачун, къурбаналъул гьан лъолеб бакӀалде унаго, дуда ракӀалде щвани дуца вацасул ццин бахъинабун букӀараблъи, 24дурго къурбанги гьеб бакӀалда тун, мун а дов вацасулгун рекъел гьабизе, цинги нахъвуссун вачӀун хадуб хъве дуца къурбан. 25ДагӀбадулас вачун, судалде унаго, нухдаго рекъел-бакъалдалъун гьев тӀаса вихьизавизе гӀедегӀе. Гурони, гьес мун судиясухъе щвезавила, судияс гӀеласухъе кьела, цинги гвандиниве рехила[+]. 26ХӀакълъун абулеб буго дица дуда: дур ахирисеб шагьи-пара лъугӀичӀого, гьениса къватӀивеги ворчӀиларо.

27Нужеда лъала: «зина[†] гьабуге», – ян амру букӀараблъи[+]. 28Дицани нужеда абулеб буго: чӀужугӀаданалъухъ хъублъи-хъахӀбалъи ракӀалде ккун валагьаравщинав чиясул рекӀелъ гьелдехун зина лъугьанин[+]. 29Дур кваранаб бералъ мун мунагьалде цӀалев вугони, бахъун рехе гьеб. Цо лага камиго лъикӀ дуе, тӀолабго черх жужахӀалъул цӀадабе рехизегӀан. 30Дур кваранаб квералъ мун мунагьалде цӀалев вугони, къотӀун рехе гьеб. Цо лага камиго лъикӀ дуе, тӀолабго черх жужахӀалъул цӀадабе ккезегӀан[+]. 31[•]ЧӀужу йиччан толев чияс гьелда цӀар тӀамиялъе нугӀлъи гьабулеб кагъат кье гьелъухъеян хъван букӀана[+]. 32Дицани нужеда абулеб буго: хъахӀбалъи хутӀун, цогидаб гӀиллаялъе гӀоло чӀужу йиччан таравщинав чи ккола зинаялда хьвадизе гьей тӀамулев чилъун. Цогидас йиччан тарай гӀадан ячарав чиги зиначи ккола[+].

33Цоги нужеда лъала некӀо рукӀарал гӀадамазеги: «Бараб гьа биххуге, нагагь мун гьедани, Аллагьасукьа хӀинкъун гьеб гьа тӀубазабе» – ян амру букӀараблъи[+]. 34Дицани нужеда абулеб буго: киданиги гьедаруге. ЗобалхӀаянги гьедуге – зодисанин Аллагьасул амру рещтӀунеб[+]. 35РакьалхӀаянги гьедуге – ракьалдайин Аллагьасул кверщел тӀибитӀун бугеб. Иерусалималъул цӀаралдалъунги гьедуге – гьеб буго кӀудияв ПарччахӀасул шагьар. 36«Дир бетӀералхӀа», – янги гьедуге, дурго бетӀералда цониги рас я хъахӀлъизабизе, я чӀегӀерлъизабизе кӀоларо дуда. 37Бугелда бугин абе, гьечӀелда гьечӀин абе, хутӀарабщинаб рагӀи илбисалдасан бачӀараб буго[+].

38[•]Нужеда лъала: «Бералъухъ къисасалъе бер бахъе, гӀусалъухъ гӀус бахъе», – янги амру букӀараблъи[+]. 39Дицани нужеда абулеб буго: квешлъи гьабурасда дандечӀоге. Дур кваранаб кӀаркьеналда кьабуни, квегӀаб кӀаркьенги ккве гьесда цебе[+]. 40Къадиясухъе вачун, духъа гурде бахъизе бокьарасе, тӀаса бахъун дурго гӀабаги кье. 41Цо километралъ мун хӀалица вачарасда цадахъ кӀиго километралъги а. 42Гьарарасе гьарарабги кье, налъуда кьеян вачӀаравги нахъчӀваге[+].

43Нужеда лъала: «Дуда аскӀов вугев чи вокьа» – ян ва «дурго тушман риха», – ян амру букӀараблъи[+]. 44Дицани нужеда абулеб буго: нужерго тушбаби рокьа, нужее гӀазаб-гӀакъуба кьолелги дугӀадулъ рехсе[+]. 45Зобалазда вугев нужер Инсул васаллъун лъугьина нуж гьебмехалъ. Щайгурелъул гьес бакъ баккизабула лъикӀазеги квешазеги, гьес цӀад базабула рацӀцӀадазеги хъубазеги[+]. 46Нуж рокьулел гӀадамал нужее рокьиялъул кири кинаб букӀинеб? Гьебго жо гурищ магъало бакӀарулел чагӀазгицин гьабулеб? 47Нужерго вацазе гурони нужеца салам кьолеб гьечӀони, кири кинаб букӀинеб? Гьебго жо гурищ Аллагь лъаларезги гьабулеб? 48Гьединлъидал нужги камилаллъун рукӀа, Зобалазда вугев нужер Эмен камилав вугев гӀадин[+].

### 6 бетӀер


Садакъаялъул хӀакъалъулъ

1Воре, нужерго муъминлъи гӀадамазда цебе загьир гьабуге, гьезда бихьизелъун, Зобалазда вугев нужер Инсуца нужее кири хъваларебин[+]. 2Садакъа кьолеб мехалъ, гӀадамаздасан цӀар-рецц бокьун, синагогабаздаги[†] къватӀахъги жидедаго сверухъ ахӀи-хӀур бахъинабулел, ххвелал гьаризе бокьулел чагӀаз гӀадин, кьоге нужеца садакъа. ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: гьезие гьелъухъ мухь гьанибго щвана[+]. 3Дуца садакъа гьабулеб мехалъин абуни, кваранаб квералъ кьолаго квегӀаб квералдацин лъазе биччаге. 4Балъго хутӀизе те дурго садакъа, балъгоябги лъалев нужер Инсуца кири кӀодо гьабила[†] дуе гьелъухъ.


Гьари-дугӀаялъул хӀакъалъулъ

5[•]ДугӀа гьабизе бокьани, гӀадамазда бихьизе гӀоло, синагогабаздаги къватӀахъги рахъун чӀун Аллагьасде ахӀдолел, ххвелал гьаризе бокьулел гӀадамаз гӀадин, гьабуге нужеца дугӀа. ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: гьезие гьелъухъ мухь гьанибго щвана[+]. 6Дуца дугӀа гьабулеб мехалъин абуни, къан нуцӀагун жанивги чӀун, гьаре вихьуларедухъ дуда аскӀов вукӀунев дурго Инсуда. Балъгого гьабулебги бихьулев дур Инсуца кири хъвала дуе[+]. 7ДугӀа гьабулаго, гьересиаллагьзабазе гӀибадат гьабулел гӀадамал гӀадин, гӀемерав гъулгъудизеги гъулгъудуге. Гьезда ккола халат гьабунагӀан дугӀа къабуллъулебилан[+]. 8Гьезда релълъун лъугьунге: нужеца гьарилалдего лъала нужер Инсуда сунде хӀажалъун нуж ругелали. 9Гьединлъидал дугӀа гьадин гьабе:

Я, Зобалазда вугев нижер Эмен,

дур цӀар гӀадамаз мукъадасаблъун рикӀкӀаги,

дур ПарччахӀлъи тӀаде щваги.

10Зобалаздаго гӀадин ракьалдаги дур амру билълъанхъаги[+].

11Жакъа нижер бетӀербахъиялъе хинкӀ-чед кье нижее[+].

12Нижер налъи-хӀакъалда тӀасаги лъугьа,

нижерго налъулазда тӀаса нижги лъугьарал ругин.

13Нижер хӀалбихьизеги биччаге, Квешалдаса[*] цӀуне ниж[+].

14Квешлъи гьабурал гӀадамазда нуж тӀасалъугьани, Зобалазда вугев нужер Эменги нужеда тӀасалъугьина[+]. 15Нуж гӀадамазда тӀасалъугьинчӀони, нужедасан ккараб мунагь-хатӀаялда тӀасалъугьинаро Зобалазда вугев нужер Эменги[+].


КӀал ккураб мехалъул хӀакъалъулъ

16КӀал ккураб мехалъги нуж, дол ххвелал гьаризе бокьулел чагӀи гӀадин, тату хун рукӀунге. Жидеца кӀал ккун букӀин гӀадамазда бихьизе, букӀкӀинабун гьумергун, рукӀуна гьел. ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: гьезие гьелъухъ мухь гьанибго щвана. 17Мунин абуни, кӀал ккураб мехалъ, махӀ гьуинаб нахги бетӀералда бахун, гьумерги чурун, чӀинкьа-кӀитӀун вукӀа. 18ГӀадамазда бихьизе гӀоло гурелъул дуца кӀал ккун бугеб, вихьуларедухъ дуда аскӀов вукӀунев дурго Инсуе гӀололъидал. Балъгого гьабулебги бихьулев дур Инсуца кири хъвала дуе.


Инсанги дуниялги

19[•]Ицицаги кунеб, кьавуги чӀвалеб, къед борлъун вачӀун цӀогьорасги бикъулеб гьаб дуниялалъул хазина данде гьабуге нужеца[+]. 20Ицицаги кунареб, кьавуги чӀвалареб, къед борлъун вачӀун цӀогьорасги бикъулареб зобалазул хазина данде гьабе[+]. 21Дур хазина бугеб бакӀалда букӀине бугелъул дур ракӀги. 22Бер – гьеб буго черхалъул чирахъ. Дур берал канал ругони, дур тӀолабго черхги канлъила. 23Берал канлъукъал ругони, тӀолабго черхги бецӀлъила. Дулъ бугеб канлъиги бецӀаб бугони, кигӀан бецӀабха жибго бецӀлъи букӀинеб!

24Лъиданиги кӀоларо кӀиго бетӀергьанасе лагълъи гьабизе; цояв гьесда рихина, цогидав вокьила; яги цоясе лагълъи гьес ракӀбацӀцӀадго гьабила, цогидасе тӀаса-масаго гьабила. Гьедин нужедаги кӀвеларо Аллагьасеги дуниялалъул боцӀи-рикъзиялъеги лагълъи гьабизе[+]. 25Гьединлъидалин дица нужеда абулеб: щибдай кваналаян чохьое гӀологи, щибдай ретӀинаян чорхое гӀологи хъалхъадуге. Квандаса цебесеб гьечӀищ рухӀ, ратӀлидаса цебесеб гьечӀищ черхги[+]. 26Зобалазул хӀанчӀазухъ ралагье нуж: гьез я бекьуларо, я лъилъуларо, я царгъахъе баларо. Зобалазда вугев нужер Инсуца хьихьун руго гьел. Гьездаса гӀемерго хириял гьечӀищ нуж[+]? 27Лъида кӀвезе бугеб, кигӀан хъалхъаданиги, жиндирго гӀумру цо къоялъниги халалъизабизе? 28РатӀлие гӀологи щай нуж хъалхъадулел? ТӀугьдузухъ ралагье нуж, кин гьел рижун ругелали. Гьел я хурир хӀалтӀуларо, гьез я кун дургъуларо. 29Амма дица нужеда абулеб буго: жиндирго машгьурлъиялъул завалалдаги Сулайман[†] парччахӀасул букӀинчӀо бокьараб тӀогьол гӀадинаб ретӀел[+]. 30Ле, божи дагьаб уммат! Жакъа гӀалахалда бугони, метер цӀадабе рехулеб тӀегь-хералдагицин Аллагьас гьединаб берцинаб ретӀел ретӀунеб бугеб мехалъ, кигӀан берцинабдай нужер букӀинеб![+]

31Гьединлъидал щибдай кваналаян, яги щибдай гьекъелаян, ялъуни щибдай ретӀинаян абун хъалхъадуге. 32Гьеб кинабго бугелъул Аллагь лъаларезги тӀалаб гьабулеб жо. Зобалазда вугев нужер Инсуда лъала гьеб кинабго нужее хӀажалъулеблъи. 33Нужеца цин тӀалаб гьабе нужго Аллагьасул ПарччахӀлъиялде рорчӀизе, гьесул амру тӀубазабизе. ХутӀараб кинабгойин абуни нужее тӀадеги кьела. 34Метерисеб къоялъул ургъел гьабуге. Метерисеб къоялъ жинцаго гьабила жиндирго милат. Щибаб къоялъ нужее гӀунги тӀокӀ букӀина гьеб къоялъ гьабизе жо.

### 7 бетӀер


Чияда гӀайиб чӀваге

1[•]Нужеца чияда гӀайиб чӀваге, Аллагьас нужедаги гӀайиб чӀваларо[+]. 2КигӀанасеб гӀайиб нужеца гӀадамасда чӀваниги, гьедигӀанаб гӀайиб Аллагьас нужедаги чӀвазе буго. Кинаб сахӀалъ нужеца борцаниги, гьединабго сахӀалъ борцине буго нужееги[+]. 3Дурго бадиб бугеб чӀалу бихьичӀого, дур вацасул бадиб бугеб сум щай дуда бихьулеб? 4Яги дуда кин кӀолеб: «Ворея, вац, дур бадиса сум бахъизе биччай», – ян гьесда абизе, дурго бадиб чӀалу букӀаго? 5Ле, ххвелал гьарун[†] ругьунав чи, цин дуца дурго бадиса чӀалу бахъе, цинги бичӀчӀила дуда вацасул бадиса сум кин бахъилебали.

6Нужерго хирияб-мукъадасаб жо гьабзазе баге, жавгьар-якъут болъоназда цебе рехуге. Болъоназ гьеб малакь мерхьина, тӀаделъун нужги тӀутӀун рала[+].


Гьари-дугӀаялъул хӀакъалъулъ цоги нухалъ

7[•]Гьаре нужеца – нужее кьечӀого толаро; балагье нужеца – батичӀого хутӀуларо, нужеца нуцӀа бухе – гьеб рагьичӀого толаро. 8Гьарарасе кьола, балагьарасда батула, бухарасе нуцӀаги рагьула[+]. 9Нужеда гъорлъ вугищ цониги чи, васас чед гьарараб мехалъ, гьесухъе гамачӀ кьолев? 10Яги ччугӀа гьарани, гьесухъе борохь кьолев? 11Нужго квешал ругониги, нужеца лъималазе лъикӀабщинаб кьолеб мехалъ, жинда гьарарасе лъикӀабщинаб жо кигӀан цӀикӀкӀундай кьелеб зобалазда вугев нужер Инсуца![+]


Аллагьасул аслияб амру

12ГӀадамаз нужеего гьабизе бокьулеб жо, нужеца гӀадамазеги гьабе. Гьеле гьебин Мусал Къануналдаги[†] аварагзабазул ТӀухьдуздаги бугебщиналъул аслу-кьучӀ[+].


КӀиго нух

13[•]ЧӀедераб нуцӀихъан лъугьа нуж жанире, – гӀебал кавабазги гӀатӀидаб нухалъги гӀадамал хвалде рачунелъул. Халкъалъул руккелалги гьенисан унел ругелъул. 14Абадияб гӀумруялде гӀадамал рачуна чӀедераб нуцӀицаги къваридаб нухалъги, амма дагьазда батула гьеб.


ЦӀодорго рукӀа!

15[•]Гьересиаварагзабаздаса цӀуне! Гьел нужехъе рачӀуна чахъдал цӀокоги тӀад ххун. ХӀакъикъаталда гьел руго хъантӀарал бацӀал[+]. 16Гьезул ишазда тӀад кинаб пихъ бижулеб бугебали халгьабун, лъала нужеда гьел. Зазил хъархъидаса цӀибил бетӀарабищ нужеца, тӀетӀелоялдаса инжирги бетӀарабищ[+]? 17ЛъикӀаб гъотӀоца лъикӀаб пихъ кьола, турараб гъотӀода бижараб пихъ квешаб букӀуна[+]. 18ЛъикӀаб гъотӀода квешаб пихъ бижизе рес гьечӀо, турараб гъотӀоца лъикӀаб пихъги кьоларо. 19ТӀад лъикӀаб пихъ бижулареб гъветӀ къотӀун цӀадабе рехула[+]. 20Гьедин, гьезул ишазда тӀад кинаб пихъ бижулеб бугебали халгьабун, лъала нужеда гьел гьересиаварагзаби. 21«Я, БетӀерчӀахъад! Я, БетӀерчӀахъад!» – абун дида кӀалъанщинав чи гуро Зобалазул ПарччахӀлъиялде ворчӀизе вугев. Гьениве ворчӀила зобалазда вугев дир Инсул амру тӀубазабурав чи. 22Доб къоялъ гӀемерав чияс абила дида: «БетӀерчӀахъад! БетӀерчӀахъад! Дур цӀаралдалъун гурищ нижеца Аллагьасул амру халкъалъе загьир гьабураб? Дур цӀаралдалъун гурищ шайтӀаби рачахъарал? Дур цӀаралдалъун гурищ нижеца гӀемерал хӀикматал ишал гьарурал?»[+] 23Гьебмехалъ дица гьезда лъазабила: «Дида рихьарал чагӀицин гуро нуж. ТӀагӀа дида аскӀоса, квешлъиялда хьвадараб уммат!»[+]


КӀиго кьучӀ

24[•]Гьединлъидал дир гьал рагӀабазухъ гӀенеккарав ва гьел тӀуразарулевщинав чи релълъуна, тӀалде щвезегӀан кьучӀги бухъун, мина барав цӀодорав чиясда. 25ЦӀадал рана, иххал щвана, гьурал пуна, – доб минаялде тӀаделъана гьел. Амма мина биххичӀо, тӀалда тӀад букӀиндал гьелъул кьучӀ. 26Амма дир гьел рагӀабазухъ гӀенекканиги, гьел тӀуразаричӀевщинав чи релълъуна салуда тӀад мина барав ахӀмакъав чиясда. 27ЦӀадал рана, иххал щвана, гьурал пуна, – доб минаялде тӀаделъана гьел. Мина биххана, щущан ана, чӀваднал хутӀана[+].

28Гьале ГӀисаца жиндирго вагӀза лъугӀизабуна. Халкъ гӀажаиблъун хутӀана, гьес вагӀза гьабулеб куц бихьун. 29Гьезул диниял гӀалимзабаз гӀадин гуреб, цо хӀалкӀолъи жиндилъ бугев чияс гӀадин малъулеб букӀана гьес[+].

### 8 бетӀер


ГӀисаца вацӀцӀалъизавула барасалъ унтарав цо чи

1[•]МагӀардаса гъоркье гӀемераб халкъ бачӀана ГӀисада хадуб. 2Гьале барасалъ[†] унтарав цо чи, гьесда аскӀовеги вачӀун, накабаздаги чӀун, гьардезе лъугьана:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дуе бокьани, дуда кӀолаха дун вацӀцӀалъизавизе[+].

3ГӀебеде битӀун гьесда кверги хъван, ГӀисаца абуна:

– Дие бокьун буго мун вацӀцӀалъизе. ВацӀцӀалъе мун!

ТӀад букӀараб чанхъги гъенон ун, гьебсагӀат вацӀцӀалъана гьев чи. 4ГӀисаца гьесда абуна:

– Вореха, гьаб ишалъул хӀакъалъулъ дуца лъиданиги бицунге. Мусал Къануналда[†] рекъон, мунго вацӀцӀалъун вукӀин гӀадамазда лъазе, кашишасухъеги[†] ун, гьесда дурго черх бихьизабе ва дудасаго къурбанги хъвезабе[+].


ГӀисаца сахлъизавула нусилбетӀерасул рагьтӀател

5[•]ГӀиса Капернаумалде щведал, румазул рагъухъабазул цо нусилбетӀерас, аскӀовеги вачӀун, гьарана:

6– Я, БетӀерчӀахъад! Дир цо рагьтӀател вуго палижалъ ккун вагъаризе кӀоларого. Кутакаб гӀазабалда вуго гьев.

7Гьев сахлъизавизе вачӀинин абуна ГӀисаца гьесда. 8НусилбетӀерас абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Мун къавулъе лъугьине мустахӀикъав чи гуро дун. Цо рагӀи абе дуца, гьелдалъун сахлъила дир рагьтӀател. 9Дунги вуго тӀадехун ругезул амру тӀубазабулев, дир ихтияралда ругел рагъухъабазе рагӀудалъун амру-буюрухъ гьабулев чи. Айилан цоясда абуни, гьев уна. ВачӀайилан цогидасда абуни – вачӀуна. Пуланаб иш тӀубазабейилан абуни, рагьтӀателас гьеб тӀубазабула.

10Гьединал рагӀабаз гӀажаиблъизавуна ГӀиса. Жиндаго хадур рачӀунел рукӀараздехун вуссун, гьес абуна:

– Гьале дица нужеда абулеб буго: Исраилил халкъалда гьоркьобгицин лъилниги дандчӀвачӀо дида гьединаб божи-иман[+]. 11Машрикъалдаса ва магърибалдаса гӀемерал гӀадамал рачӀина ва Зобалазул ПарччахӀлъиялда Ибрагьимидаги,[†] ИсхӀакъидаги,[†] Якъубидаги[†] аскӀор квана-гьекъезе гӀодор чӀела[+]. 12Аллагьас ПарччахӀлъиялъе рижун рукӀарал гӀадамалги гьениса бецӀаб къотӀноре рехила. ГӀодилел ва цаби къерщезарулел хутӀила гьел[+].

13Дов нусилбетӀерасда ГӀисаца абуна:

– Гьанже дурго рокъове а. Мун божун вугеб жо лъугьина дуе.

РагьтӀател гьебсагӀатго сахлъанила[+].


ГӀисаца Пётрил якьад сахлъизаюла

14[•]Цинги Пётрил бакӀалде щведал, гьесул якьад цӀа-кан бахун бусада егун ятана ГӀисада[+]. 15ГӀисаца гьелъул квер ккуна. ЦӀа-канги ун, якьад тӀаде яхъана ва гьесие квен-тӀехалда квалквадизе лъугьана[+].

16МаркӀачӀубер рукӀкӀарабго, ГӀисахъе рачун рачӀана жундуз ккурал гӀемерал гӀадамал. Амру гьабун рачахъана гьес жундул. Киналго унтаралги сахлъизаруна. 17Гьеб гьедин ккана Ишая[†] аварагасда Аллагьас абураб гьадинаб калима ритӀухълъизе: «Гьесин росун арал нижер гӀузраби, нижер унтабиги раччун ана гьес».


«Дида цадахъ вилълъа»

18[•]Жиндаго сверухъ халкъалъул руккел бихьидал, ГӀисаца муридазда абуна ралъдал доб рахъалде рахине кколин нилъилан[+]. 19АскӀове вачӀун цо динияв гӀалимчияс абуна гьесда:

– Я, НасихӀатчи, мун киве аниги, дуда цадахъ вилълъина дунги.

20ГӀисаца гьесда абула:

– Царал жиндирго рукӀун буго, хӀанчӀил бусен буго, амма ГӀадамил Лъимадул бетӀер бегьизе бакӀ гьечӀо.

21Цоги муридас абуна гьесда:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дир хварав эмен вукъизе ине изну кье дие.

22ГӀисаца гьесда абуна:

– Хвараца рукъизе хварал чагӀиги тун, мун дида цадахъ вилълъа, – ян.


ГӀисаца гьури къотӀизабула

23[•]ГӀиса росода рекӀараб мехалъ, муридалги ана гьесда цадахъ. 24Гьале кутакаб гьури бахъана, ралъад гьалаглъана, карачалабаз раса тӀерхьинабизехъин букӀана. Гьебмехалъ ГӀиса кьижун вукӀана.

25– Я, БетӀерчӀахъад! Нилъ гъанкъизехъин руго! Хвасар гьаре! – янги абун, муридаз ворчӀизавуна гьев.

26ГӀисаца гьезда абуна:

– Я, иман дагьаб уммат! Щай нуж хӀинкъулел?

ТӀадеги вахъун амру гьабун гьес гьури къотӀизабуна.[†] Ралъад гӀодобе буссана. ТӀубанго сихӀ къотӀун дуниялги хутӀана[+]. 27Гьуриги ралъадги жиндие мутӀигӀав гьавго кинав чийилан гӀажаиблъун хутӀана гӀадамал.


ГӀисаца сахлъизавула жундуз ккурав кӀиго чи

28[•]Ралъад бахун добехун бугеб гадареназул ракьалде щведал, ГӀисада ватана жундуз ккурав кӀиго чи, хабалазул нохъаздаса[*] къватӀиве вачӀунев. Гьеб рахъалдасан ине лъиданиги кӀолареб хӀалалда гӀасилъун рукӀана гьел. 29Гьале гьел ГӀисаде ахӀдезе лъугьана:

– Ле, Аллагьасул Вас, нижедасан щиб дуе къваригӀараб? Заман щвелалдего нижее гӀакъуба-гӀазаб кьезейищ мун вачӀун вугев? – абун[+].

30Болъоназул кӀудияб рехьедги бугоан доба рикӀкӀадегӀан кваналеб. 31КӀиявго чиясулъ ругел жундуз ГӀисада гьарана:

– Дуца ниж рачахъулел ругел ратани, гьадаб болъоназул рохьдолъе ритӀе, – ян.

32Айилан абуна ГӀисаца гьезда. Гьедин ун болъоназулъе лъугьана гьел жундул. Гьале тӀолабго рехьед цо борхатаб бакӀалдасан ралъдалъе кӀанцӀун, лъадалъ гъанкъана. 33Болъоназул гӀухьби гьениса лъутун ана. Шагьаралдеги рачӀун, жундуз ккурав дов кӀиявго чиги рехсон, гӀадамазда бицана гьеб кинабго. 34Гьебмехалъ шагьаралъул тӀолабго халкъ ГӀисада аскӀобе бачӀана. Гьев вихьаравго, жидер ракьалдаса нахъе айилан гьарана гьез[+].

### 9 бетӀер


ГӀисаца сахлъизавула палижалъ ккурав чи

1[•]Добго росодаги рекӀун, ралъадги бахун, ГӀиса жиндирго шагьар Капернаумалде тӀадвуссана[+]. 2Гьале туртида лъун гьесухъе восун вачӀана палижалъ ккурав чи. Гьезул божи бихьун, ГӀисаца унтарасда абуна:

– ХӀинкъуге, дир вас, мунагьаздаса вацӀцӀалъилин мун![+]

3Гьебмехалъ цо-цо диниял гӀалимзабаз пикру гьабуна, Аллагьасде гӀасилъун вугин гьавилан[+]. 4Гьезул пикруги бичӀчӀун, ГӀисаца абуна:

– Щай нужеца квешаб пикру нужерго рекӀелъе биччалеб? 5Кинаб бигьаяб: «Мун мунагьаздаса вацӀцӀалъанилан» абизейищ, яги: «ТӀаде вахъун вилълъанхъейилан» абизейищ? 6Амма нужеда лъан букӀа: ГӀадамил Лъимадул ихтияр буго гьаб ракьалда гӀадамазул мунагьал тӀасалъугьун тезе.

Цинги гьес унтарасда абуна:

– ТӀаде вахъа. Дурго турутги босун, рокъове а, – ян.

7ТӀадеги вахъун, жиндирго рокъове ана гьев чи. 8Гьеб бихьидал, халкъалъул руккел кутакалда хӀинкъула, инсанасе гьединаб ихтияр кьурав Аллагьасе рецц гьабизе лъугьуна.


ГӀисаца Матфей муридлъун восула

9[•]Гьениса нахъе унаго, ГӀисада нухлул хӀакъ бакӀарулеб бакӀалда гӀодов чӀун вихьана Матфей абулев цо гьеб ишалъе тӀамурав чи. ГӀисаца гьесда абуна:

– Дида цадахъ вилълъа, – ян. Вахъун ГӀисада цадахъ уна гьев.

10Гьале гьесул рокъов кваналев вукӀана ГӀиса. РачӀун гьесда ва гьесул муридазда цадахъ гӀодор чӀун рукӀана гӀемерал магъало бакӀарулел чагӀи[†] ва цогидабги мунагь-хӀакъалъул агьлу. 11Гьеб бихьидал, фарисеяз ГӀисал муридазда абуна:

– Магъало бакӀарулел чагӀаздаги ва цогидаб мунагь-хӀакъалъул агьлуялдаги цадахъ гӀодовги чӀун щай гьав нужер мугӀалим кваналев[+]?

12Гьеб рагӀидал, ГӀисаца гьезда абуна:

– Сахазе гурев тохтир хӀажалъулев, унтаразейин. 13Гьанже нуж ун лъикӀ, Аллагьасул гьадинал рагӀабазул магӀна лъазабизе: «Нужер къурбанал рокьун гьечӀо дие, нужедаго гьоркьоб гурхӀел-рахӀму бокьун буго». Аллагьасде руссине муъминзаби ахӀизе гуро дун вачӀун вугев, мунапикъзаби ахӀизейин[+].


КӀал кквеялъул хӀакъалъулъ

14[•]ЯхӀял муридал рачӀана ГӀисада аскӀоре:

– Нижецаги фарисеязги кӀал ккола, гьал дур муридаз кӀал щай кколареб? – ан гьикъана гьез[+].

15ГӀисаца гьезда абуна:

– БахӀарав аскӀов вугебгӀан мехалъ гьес берталъе ахӀарал гьудулзаби къваридго-пашманго рукӀине бегьилищ? РачӀина бахӀарав гьезухъа вахъун арал къоялги, гьеле гьебмехалъ кквела гьез кӀалги[+].

16ЦӀияб ххамил рукъи басрияб ратӀлида баларо лъицаниги, – цӀияб букъун хадуб, басриябги бихъун ина, каратӀги дагьабги кӀодолъила. 17Гьединго басрияб рахълъеналъубе цӀияб чагъирги тӀоларо. Гьелъ рахълъен багьизабила, чагъирги гӀодобе чвахила, рахълъенги хвела. ЦӀияб чагъир цӀияб рахълъеналъубе тӀуни, цонигиялъе зарал ккеларо.


ГӀисаца унтарайги сахлъизаюла хварайги чӀаголъизаюла

18[•]Гьедин гьезие хабар бицунев ГӀиса вукӀаго, аскӀовеги вачӀун, цо хӀакимас накалда чӀун гьарана гьесда:

– ГьабсагӀат хвана дир яс. ВачӀун дуца цо квер хъвани, чӀаголъила гьей.

19Вахъун гьесда цадахъ ана ГӀиса, муридалги рахъана гьесда хадур.

20АнцӀила кӀиго соналъ би къотӀичӀого[†] ва черх бацӀцӀалъичӀого йикӀарай цо чӀужугӀаданалъ къотӀносан унев вукӀарав ГӀисал гӀабаялдасан далун букӀараб цо гӀертелалда нахъасан ячӀун квер хъвана[+]. 21ГӀисал ратӀлидагӀаги квер хъвазе щвани, жий сахлъилин ракӀалде кколаан гьелда[+]. 22Нахъехун вуссиндал гьей йихьарав ГӀисаца абуна:

– ХӀинкъуге, дир яс, дурго божи-иманалъ хвасар гьаюнин мун.

ГьебсагӀатго сахлъана гьей гӀадан[+].

23Дов хӀакимасул бакӀалде гьал щведал, щвантӀих[†] пулел чагӀи рачӀун ратана гьенире. Руччабиги ругоан магӀаби гьарулел[*]. 24ГӀисаца гьезда абуна:

– Нуж нахъе а. Гьей яс хун гьечӀо, кьижун ккун йиго, – ян.

Гьел гьасда тӀад релъанхъизе лъугьана[+].

25ГӀадамал къватӀире ритӀидал, гьей ясалда аскӀовеги ун, ГӀисаца гьелъул квер ккуна, – яс тӀаде яхъун ячӀана[+]. 26Гьеб лъугьа-бахъиналъул хабар тӀибитӀана гьеб рахъалъул кинабго халкъалда гьоркьоб.


ГӀисаца гӀемерал чагӀи сахлъизарула

27ГӀиса гьениса тӀадвуссун унаго, кӀиго бецав чи вачӀунев вукӀана хаду-хадув.

– Я, Давудил[†] Вас[*] ГӀиса! ГурхӀа мун нижеда! – ян ахӀулеб букӀана гьез[+].

28Рокъове щведал, кӀиявго бецав чи вачӀана гьесда аскӀове. ГӀисаца гьезда гьикъана:

– Нужеца гьарараб жо дида гьабизе кӀвеялда божулищ нуж? – ан.

– Божула, БетӀерчӀахъад, – абун жаваб кьуна гьез.

29– Нуж божараб жо лъугьаги нужее, – янги абун, гьезул беразда квер хъвана ГӀисаца[+].

30Канлъи бихьун, берал рагьун рачӀана гьезул. Воре, лъиданиги бицунгейилан лъазабуна ГӀисаца гьезда[+]. 31Амма гьеб рахъалъул тӀолабго халкъалда гьоркьоб тӀибитӀизабуна гьез ГӀисал хӀакъалъулъ хабар[+].

32Гьел къватӀире индал, ГӀисахъе вачун вачӀана жундуз ккурав мацӀ лъаларев чи. 33ГӀисаца жен бачахъидал, гаргадизе кӀвана гьесда. Исраилил халкъалда гьоркьоб гьединаб лъугьа-бахъин киданиги ккун букӀинчӀилан гӀажаиблъун хутӀана гӀадамал. 34Фарисеязни абулеб букӀана жундул рачахъизе гьесие жундузул ханас кумек гьабулеб бугилан[+].

35ГӀиса шагьаразде ва росабалъе хьвадулев вукӀана. Гьезул синагогабазда[†] гӀадамазе вагӀза-насихӀат гьабулаан, ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ Рохалил хабар лъазабулаан, кинабго унтиялдаса, кинабго щокълъиялдаса гӀадамал сахлъизарулаан. 36Халкъалъул руккел бихьун, гьев гурхӀана, чара хун ва бакъхӀан, вехь гьечӀеб гӀи гӀадин, гьел рукӀиндал[+]. 37Гьебмехалъ жиндирго муридазда абуна гьес:

– Хуриб хӀалухъен гӀемер бижун буго, хӀалтӀухъаби дагь руго. 38Гьеб лъилъизе кверщел кодоб бугев БетӀергьанасда гьаре лъилъарухъаби ритӀеян[+].

### 10 бетӀер


ГӀисаца халкъалъухъе чапарзаби ритӀула

1[•]АнцӀила кӀиго муридги ахӀун, ГӀисаца гьезие ихтияр кьуна жундул рачахъизе ва кинабго унти, кинабго щокълъи гӀадамазда тӀаса инабизе. 2Гьале гьев анцӀила кӀиявго чапарасул[†] цӀарал: Пётр абун ГӀисаца тӀокӀцӀар кьурав Симон ва гьесул вац Андрей, Зебедайил Якъуб[†] ва гьесул вац Иоанн, 3Филипп ва Бартоломей, Фома ва магъало бакӀарулев чи Матфей, Алфейил Якъуб ва Фаддей, 4Симон Кананит ва хадув ГӀисае хилиплъарав Ягьуда Искариот[*]. 5Гьев анцӀила кӀиявго чапар витӀана ГӀисаца, гьадинаб насихӀатги гьабун:

– Гьересиаллагьзабазе гӀибадат гьабулел гӀадамазухъе унеб нухдеги лъугьунге нуж, самариязул шагьараздеги хӀетӀе чӀоге. 6Нуж а нух къосун хутӀарал чахъаби гӀадин бугеб Исраилил халкъалъухъе[+]. 7Инеги ун лъазабе Аллагьасул ПарччахӀлъи тӀаде гӀунтӀун бугилан[+]. 8Унтарал сахлъизаре, хварал чӀаголъизаре, барасалъ[†] черх бацарал рацӀцӀалъизаре, жундул рачахъе; нужееги чӀобого щвана, нужецаги чӀобого кье[+]. 9Я месед, я гӀарац, я пахьул шагьаби цадахъ росуге; 10таргьа-къвачӀаги босуге, хисизе ретӀелги босуге, хьиталги росуге, гӀунтӀизе гӀунсбиги росуге. ХӀалтӀухъанасе квен хӀалалаб бугелъул[+]. 11Пуланаб шагьаралде яги росулъе щведал, нужго тӀад рещтӀине мустахӀикъав чи валагье ва нахъе инегӀан гьесухъ гьоболлъухъ чӀа. 12Рокъоре жанире лъугьунаго саламги кье. 13Саламалъе мустахӀикъаб рукъ гьеб бугони, биччанте салам гьезде щвезе, гьечӀони – гьеб нужедего буссине биччанте. 14Ваамма нуж къабулги гьаричӀони, нужер рагӀабазухъ гӀинги тӀамичӀони, гьеб рокъоса яги шагьаралдаса къватӀире рахъунаго нужерго хьитаздаса хӀурги кӀутӀун те[+]. 15ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: къиямасеб къоялъ Содомалъул ва Гоморраялъул[†] халкъ гӀемерго лъикӀ букӀина гьеб шагьаралъул халкъалдаса[+].

16[•]БацӀазда гъорлъе чахъаби гӀадин ритӀулел руго дица нуж. Борхьал гӀадин цӀодорго рукӀа, маккал гӀадин хӀеренго рукӀа[+]. 17ГӀадамаздаса цӀуне. Гьез нуж тӀадегӀанаб судалде[†] ахӀила, жидерго синагогабазда[†] жанир цӀалаца рухила. 18Дун сабаблъун нуж наибзабазухъе ва парччахӀзабазухъе рачина, гьезда цебеги цогидал халкъазда цебеги дир муридал рукӀиналъе нугӀлъи гьабизе[+]. 19Судалде ахӀидал щибдай бицинаян ургъел ккоге нужеда. ГьебсагӀат нужерго рекӀелъе бачӀараб жо абе. 20Щайгурелъул, нуж гуро гьебмехалъ кӀалъазе ругел, нужер рекӀелъе нужер Инсудасан рещтӀараб РухӀин кӀалъазе бугеб[+]. 21Вацас вац кьезе вуго чӀвазе, инсуца вас кьезе вуго; жидерго эбел-инсуда данде рахъун лъималаз гьелги кьезе руго чӀвазе[+]. 22Дун сабаблъун киналго гӀадамазда рихина нуж. Амма ахиралде щвезегӀан сабру гӀурав чи хвасарлъила[+]. 23Цо шагьаралда нужее гӀазаб-гӀакъуба кьуни, цоги шагьаралде лъуте. ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: ГӀадамил Лъимер[†] къудратгун вачӀинегӀан ГӀизраилалъул киналго шагьаразде щвезе бажариларо нужехъа[+].

24Жиндирго мугӀалимасдаса тӀадегӀанав вукӀунаро мутагӀил, лагъги вукӀунаро жиндирго бетӀергьанасдаса тӀадегӀанав[+]. 25Жиндирго мугӀалимасда ващалъани, гӀола мутагӀиласе, жиндирго бетӀергьанасда ващалъани, гӀола лагъасеги. Рукъалъул бетӀергьанасда жундузул ханилан цӀар лъун бугони, гьесул рукъалъул агьлуялда кигӀан квешаб цӀардай лъела[+]. 26Гьедин бугониги, гьезукьа хӀинкъуге нуж! Щайгурелъул кинабго балъгоябщинабги загьирлъулелъул, бахчун тарабги тӀатунелъул[+]. 27Гьаб сардил бецӀлъукье дица нужеда бицунеб бугеб рагӀи бакъул канлъухъе бице нужеца; нужер гӀинзукье дица щурулеб бугебабги тӀохаздеги рахун лъазабе нужеца. 28Нужер черх чӀвазе кӀолезукьа хӀинкъуге нуж, – рухӀ чӀвазе кӀоларелъул гьезда. Нуж хӀинкъа нужер рухӀги черхги жужахӀалъубе рехизе кӀолев Аллагьасукьа[+]. 29Цо пахьул шагьиялъухъ гурищ щолеб кӀиго къадако. Амма нужер Инсул хӀукму гьечӀони, гьезул цонигияб хун ракьалде бортун бачӀунаро. 30Нужер хӀакъалъулъ абуни, бетӀералда чан рас батаниги, гьелги рикӀкӀунин ругел. 31Гьединлъидал нуж хӀинкъуге: киналго къудкуздаса хириял руго нуж[+]. 32ГӀадамазда цебе дир рахъ ккурав чиясул дицаги зобалазда вугев дир Инсуда цебе рахъ кквезе бугебха[+]. 33ГӀадамазда цебе диде инкар гьабурав чиясдаса зобалазда вугев дир Инсуда цебе дицаги инкар гьабила.[†][+]

34[•]Нужеда ракӀалде ккоге дун ракьалде рекъелги босун вачӀун вугевилан. Рекъелги босун гурев, хвалченги босун вачӀун вуго дун[+]. 35Дун вачӀун вуго васасдаги инсудаги гьоркьоб, ясалдаги эбелалдаги гьоркьоб, нусалдаги якьадалдаги гьоркьоб рикьи ккезабизе. 36Инсанасул тушман ккола гьесул рукъалъул агьлу. 37Дидаса цӀикӀкӀун жиндирго эбел-эмен рокьулев чи ярагьунаро дие. Дидаса цӀикӀкӀун жиндирго лъимал рокьулев чиги ярагьунаро дие. 38Живго тӀад вазе хъанчги баччун, дида цадахъ вилълъунарев чиги ярагьунаро дие[+]. 39Жиндирго гӀумру цӀунун чӀарав чи гьелдаса махӀрумлъила; дие гӀоло гӀумруялдаса махӀрумлъарас гьеб хвасар гьабила[+]. 40Нуж къабул гьарурав чи ккола дунги къабул гьавурав чилъун, дун къабул гьавуравги ккола дун витӀарав Аллагь къабул гьавурав чилъун[+]. 41Гьев авараг вугилан абун, авараг къабул гьавурав чиясе аварагасе гӀадинаб кири щвела. Гьев муъминчи вугилан абун, муъминчи къабул гьавурав чиясе муъминчиясе гӀадинаб кири щвела[+]. 42Дир мурид вугилан абун, цо пуланав, пакъирав чиясе гел цӀун цӀорораб лъим кьуравги, хӀакълъун абулеб буго дица нужеда, кириялдаса махӀрумлъиларо[+].

### 11 бетӀер


ЯхӀя аварагас ГӀисахъе муридзаби ритӀун рачӀуна

1[•]АнцӀила кӀиявго муридасе насихӀат гьабун лъугӀараб мехалъ, ГӀиса гьеб рахъалъул шагьаразде ана халкъалда дарс малъизеги вагӀза гьабизеги. 2Туснахъалда вукӀарав ЯхӀяда рагӀана МасихӀил[†] ишазул хӀакъалъулъ[+].

3– Мунищ дов нижехъе вачӀине кколев чи, яги цогидав вачӀинегӀанищ ниж ралагьун чӀезе кколел? – абун гьикъизе жиндирго муридзаби ритӀана гьес ГӀисахъе.

4ГӀисаца гьезие жаваб кьуна:

– Инеги ун, нужеца ЯхӀяда бице нужеда рагӀулеб бугебги бихьулеб бугебги: 5бецазда канлъи бихьулеб бугин, бохдулъа ракъварал рилълъанхъулел ругин, барасалъ[†] унтарал рацӀцӀалъулел ругин, гӀинкъазда рагӀи рагӀулеб бугин, хварал чӀаголъулел ругин, мискинзабазда Рохалил хабар бицунеб бугин. 6Дир рахъалъ щакдаричӀев чи талихӀав вугиланги абе[+].

7Гьел нахъе араб мехалъ ГӀисаца гӀадамазда бицана ЯхӀял хӀакъалъулъ:

– Щиб бихьизе нуж добмехалъ гӀицӀаб авлахъалде ун рукӀарал? Гьороца хьвагӀезабулеб муцӀи бихьизейищ[+]? 8Щив вихьизе ун рукӀарал? Беричаб ратӀлилъ вугев чи вихьизейищ? ЧӀухӀараб ретӀел ретӀарал гӀадамал дора парччахӀзабазул кӀалгӀабазухъ руго. 9Щив вихьизеха ун рукӀарал? Авараг вихьизейищ? Аварагасдасагицин кӀудияв чи вихьизе ун рукӀанилан абулеб буго дица нужеда![+] 10Гьесул хӀакъалъулъин ТӀухьдузда хъван бугеб: «Гьале, мун вачӀиналде дуе нух къачӀазе дирго илчи вуго дица цеве витӀулев»[+]. 11ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: эбелалъ чехь къинлъун гьаруразда гьоркьов ЯхӀя авараг бищунго кӀудияв вуго. Амма Зобалазул ПарччахӀлъиялда ругезул бищунго гьитӀинавгицин гьесдаса кӀудияв вуго[+]. 12Жидерго мурадалде щвезе хӀалица нух бахъулезе ЯхӀя аварагасул заманаялдаса бахъараб жакъа къоялде щвезегӀанги бокьун буго Зобалазул ПарччахӀлъи кверде босизе[+]. 13ЯхӀя авараг вахъинегӀан халкъалъе нухлъун рукӀана Мусал Къанунги[†] аварагзабазул вагӀзабиги. 14Гьез бицунелда нуж божулел ругони, ЯхӀя вуго кӀиабизе тӀадвуссун вачӀине кколев вукӀарав Иляс[†] авараг[+]. 15ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте гьеб![+] 16Лъида релълъарал ругилан абилеб дица гьаб заманаялъул гӀадамал?

17Нижеца зурма пуна –

Нуж кьурдизе рахъинчӀо,

МагӀил бакънал рачана –

Нуж гӀодизе лъугьинчӀо,

– ян къотӀноре рахъун жидерго гьалмагъзабазде ахӀдолел лъималазда релълъуна гьел. 18ВитӀун вачӀана я кваналарев, я гьекъоларев ЯхӀя авараг. ШайтӀабаз ккурав чи вугилан абуна гьез гьесде[+]. 19ВачӀана кваназеги кваналев, гьекъезеги гьекъолев ГӀадамил Лъимер.[†] Гьез абулеб буго: «Гьале чехьквеш, гьекъолдухъан, магъало бакӀарулел чагӀазулги мунагь-хӀакъалъул агьлуялъулги гьудул», – абун. Амма Аллагьасул ГӀакъиллъи жиндирго ишаздалъун ритӀухълъана[+].


Балагьги гӀазабги Аллагьасде руссинчӀел шагьаразе

20[•]КигӀан гӀемерал мугӀжизатал жиндица рихьизаруниги, кантӀун Аллагьасде руссинчӀел шагьаразул гӀадамазда гӀайиб чӀвазе лъугьана ГӀиса:

21– Балагьги гӀазабги дуе, Хоразин шагьар! Балагьги гӀазабги дуе, Байтсаида шагьар! Тиралъулгун Сидоналъул[*] гӀадамазда рихьун рукӀаралани нужеда рихьарал гӀадинал мугӀжизатал, тӀутӀу-хъухъураб парталги ретӀун, ботӀроде рахъуги бан, церего руссинаан гьел Аллагьасде[*][+]. 22Дица нужеда абулеб буго: Тиралъулги Сидоналъулги халкъалъе къиямасеб къоялъ нужееялдаса бигьа букӀине бугебха![+] 23Дудаги, Капернаум, зобалазде бахине гьабилинищ[†] ракӀалде кколеб бугеб? ЖужахӀалъул кӀкӀалахъе рехила мун! Дуда рихьарал гӀадинал мугӀжизатал Содомалда рихьун рукӀаралани, жакъаги букӀинаан гьеб шагьар. 24Амма, дица абулеб буго, Содомалъул халкъалъе къиямасеб къоялъ дур халкъалъеялдаса бигьа букӀине бугебха!


«Дуе рецц буго, дир Эмен!»

25[•]Гьебмехалъ ГӀисаца абуна:

– Дуе рецц буго, дир Эмен, зоб-ракьалъул БетӀергьан, дуца, цӀодораздаса ва гӀакъилаздаса балъгоги гьабун, лъимер гӀадиназе гьаб кинабго загьир гьабуралъухъ. 26Уха, дир Эмен, гьелъулълъидалха бугеб дур цӀобалъул гӀатӀилъи!

27Кинабго дие дир Инсуца кьураб буго. Инсуда гурони, лъиданиги лъаларо жиндирго Вас. Васасда ва Эмен жидее загьир гьавизе Васасе бокьарал гӀадамазда гурони, лъиданиги лъаларо Эмен[+].

28ХӀалтӀул захӀмалъи баччаралги гьир бакӀлъаралги, дихъе рачӀа нуж, дица хӀалхьи кьела нужее[+]. 29Дие гӀоло горбода рукь лъезе рачӀа, дидаса мисал босе: дун вуго хӀеренаб ва хӀалимаб ракӀалъул чи. Гьебмехалъ нужер рекӀееги хӀалхьи бачӀина. 30Нужер горбода дица лъолеб рукьги бигьаяб бугелъул, нужер мугъзада дица лъолеб гьирги тӀадагьаб бугелъул![+]

### 12 бетӀер


Шамат къоялъул хӀакъалъулъ

1[•]Гьеб заманаялда, пуланаб шамат[†] къоялъ, цо хурзабахъан унев вукӀана ГӀиса. Гьесул муридал ракъун рукӀана. РетӀун тӀоралгун, ролъул мугьал квине лъугьана гьел[+]. 2Гьеб бихьарал фарисеяз ГӀисада абуна:

– Балагье, Мусал къануналъ[†] шамат къоялъ гьабизе гьукъараб иш гьабулеб буго дур муридаз[+].

3ГӀисаца гьезда абуна:

– Унго, цӀаличӀебищ нужеца, живгоги цадахъ рукӀаралги ракъун хутӀидал, Давудица[†] щиб гьабурабали[+]? 4Аллагьасул рокъове жанивеги лъугьун, Давудица кванана гӀицӀго кашишзабаз[†] гурони, я гьес, я гьесда цадахъ рукӀараз кваназе гьукъараб чед[+]. 5Яги Къануналда[†] цӀаличӀебищ нужеца, шамат къоялъ гьабизе гьукъараб иш кашишзабаз шамат къоялъ Мукъадасаб Рокъоб гьабуниги, гьезие хӀакъ букӀунарилан[+]? 6Дица нужеда абулеб буго: гьале гьаниб бугебаб гӀемерго тӀадегӀанаб буго гьеб Мукъадасаб Рукъалдаса.[†][+] 7«Нужер къурбанал рокьун гьечӀо дие, нужедаго гьоркьоб гурхӀел-рахӀму бокьун буго», – ян абурал рагӀабазул магӀна бичӀчӀулебани, гӀайибго гьечӀезда гӀайиб чӀвалароан нужеца. 8Шамат къоялъул ихтияр ГӀадамил Лъимадухъ буго.


ГӀисаца сахлъизавула цо квер бакъварав чи

9[•]Гьениса вахъун ун гьезул синагогаялъуве[†] лъугьана ГӀиса. 10Гьенив вукӀана цояб квер бакъварав чиги. ГӀисаде гӀайиб гӀунтӀизабизе бокьун, гьесда гьикъана шамат къоялъ гӀадамал сахлъизаризе къануналъ изну кьолебищилан[+].

11ГӀисаца гьезда абуна:

– Жиндирго цохӀо бугеб чахъу шамат къоялъ гъваридаб гвандинибе бортани, квер бегьун къватӀибе бахъиларищ гьелъул бетӀергьанас гьеб? 12Чахъдадаса чи кигӀан хириявха вугев! Гьединлъидал къануналъ изну кьола шамат къоялъги чиясе лъикӀлъи гьабизе[+].

13Квер бакъварав чиясда ГӀисаца абула квер гӀебеде битӀейилан. Гьес квер гӀебеде битӀула, ва гьебсагӀат гьеб сахлъун, добцояб квер гӀадин, лъугьуна[+]. 14КъватӀире рахъун фарисеял[†] данделъула ГӀиса тӀагӀинавизе тадбиралъе ургъизе. Гьебги лъан, ГӀиса гьениса нахъе уна.


ГӀисахъе гӀемераб халкъ бакӀарула

15Гьесда хадуб гӀемераб халкъ бачӀуна. Киналго унтарал гьес сахлъизарула. 16Жиндир хӀакъалъулъ лъиданиги бицунгейиланги лъазабулаан[+]. 17Гьеб гьедин ккана, Ишая[†] аварагасда Аллагьас абурал гьадинал рагӀаби ритӀухълъизе: 18«Гьале гьав вуго дица тӀаса вищарав дир рагьтӀател. Гьав дие вокьула, дир ракӀги бохун буго гьасдаса. Дица гьасулъ дирго РухӀ лъолеб буго. Дир амру лъазабила гьас халкъазда. 19Гьав дагӀбадизе лъугьинаро, ахӀдезе лъугьинаро, къватӀахъ лъиданиги гьасул гьаракьги рагӀиларо. 20Бекараб муцӀидул чӀорцин тӀун рехиларо, гӀодобе кьурараб чирахъул билтаялда хутӀараб загӀипаб цӀагицин свинабиларо. Гьедин букӀина ритӀухълъиялъул къо гьас дуниялалде рещтӀинабизегӀан. 21Гьасул цӀаралда базабила халкъаз жидерго анищги хьулги».


Илагьияб рухӀги жундузул ханги

22[•]Гьебмехалъ ГӀисахъе вачун вачӀана жундуз ккурав цо чи. Бецлъунги вукӀана гьев, мацӀги лъалеб букӀинчӀо. ГӀисаца сахлъизавун, гьесда кӀалъазеги кӀвана, беразда канлъиги бихьана. 23Гьелда гӀажаиблъун-хӀикмалъун тӀолабго халкъалъ абулеб букӀана:

– Давудил Вас МасихӀцин[†] гурищ гьав? – абун[+].

24Амма гьеб рагӀидал, фарисеяз абуна:

– Жундузул хан Беэлзебулил[†] кумекалдалъун гурони, тӀокӀаб сундалъунниги гуро гьав чияс жундул рачахъулел ругел[+].

25Гьезул пикрабиги лъан, ГӀисаца гьезда абуна:

– Цо пуланаб ханлъиялда жаниб кьал ккани, гьеб ханлъи биххула. Цо пуланаб шагьаралда яги хъизаналда жаниб кьал ккани, гьелги риххичӀого хутӀуларо. 26Илбисалъ жибго илбис бачахъулеб бугони, жиндаго жаниб кьал букӀине ккола гьелъул. БиххичӀого хутӀилищ гьебмехалъ гьелъул ханлъи? 27Дица жундул Беэлзебулил кумекалдалъун рачахъулел ратани, нужер умматалъул гӀадамаз лъил кумекалдалъунха гьел рачахъулел? Гьеле гьел гӀадамаз нуж мекъи рукӀин чӀезабила гури[+]. 28Амма дица жундул Аллагьасул РухӀалъул къуваталдалъун рачахъулел ругелъул, Аллагьасул ПарччахӀлъи нужеде гӀагарлъун букӀин бичӀчӀула гьелдасан. 29Цо къуватав чиясул рокъове лъугьун, гьесул боцӀи-рикъзи бикъизе лъида кӀвелеб, цин гьев вухь-вухьун рехун хадуб гурони. Гьебмехалъ кӀвела гьесул рукъ бикъизе.

30Дунгун цадахъ гьечӀев чи, гьев вуго дида дандечӀарав чи. Дида цадахъ хӀалухъен бакӀаруларес гьеб рахъ-рахъалде щущазабила[+]. 31Гьединлъидал дица нужеда абулеб буго: киналниги мунагьалги ва иманалда лъурал бугьтаналги тӀасалъугьун тезе руго БетӀергьанас. Амма Илагьияб РухӀалда[†] лъураб бугьтаналда тӀасалъугьине гьечӀо[+]. 32ГӀадамил Лъимада дандечӀун рагӀи абурав чиясдаса Аллагь тӀасалъугьина, амма Илагьияб РухӀалда дандечӀун рагӀи абурав чиясе тӀасалъугьин букӀине гьечӀо. 33Пихъ лъикӀаб бугин абулес гъветӀги лъикӀаб бугин абе, яги гъветӀ турараб бугин абулес пихъги турараб бугин абе. Пихъихъ балагьунин гъветӀ лъалеб[+]. 34ГӀай нуж чӀегӀераб борхьил наслу! Нужго квешалги рукӀун, лъикӀал рагӀаби кӀалалъ абизе кин нужеда кӀолеб? РакӀалда бугеб гурони кӀалалъ бицунарелъул[+]. 35ЛъикӀав чияс лъикӀаб хазинаялъул гъансиниса къватӀибе лъикӀлъи бахъула, квешав чиясин абуни квешаб хазинаялъул гъансиниса къватӀибе квешлъи бахъула[+]. 36Гьале дица нужеда абулеб буго: къиямасеб къоялъ инсанас жаваб кьезе буго лъикӀлъиялъе гурони жиндир кӀалдиса къватӀибе бачӀараб щибаб рагӀиялъул[+]. 37Щайгурелъул, Аллагьас мун витӀаравлъунги рикӀкӀина дур рагӀабазухъ балагьун, дуе тамихӀги гьабила[†] дур рагӀабазухъ балагьун[+].


Юнус аварагасул гӀаламаталъул хӀакъалъулъ

38[•]Гьебмехалъ цо-цо диниял гӀалимзабаз ва фарисеяз ГӀисада абуна:

– Я, МугӀалим! Дуца цо гӀаламат бихьизабизе бокьилаан нижее[+].

39ГӀисаца гьезие жавабалъе абуна:

– Квешлъиги хъахӀбалъиги гӀемерлъараб умматалъин гӀаламат тӀалаб гьабулеб. Юнус аварагасул гӀаламат гурони, цогидаб гӀаламат гьаб умматалъе букӀине гьечӀо[+]. 40Юнус аварагас ччугӀил чохьониб бана лъабго къоги лъабго сордоги, гьелда релълъун ГӀадамил Лъимацаги ракьул чохьониб базе буго лъабго къоги лъабго сордоги[*][+]. 41Ниневиялъул[†] халкъги бахъина къиямасеб къоялъ гьаб умматалда цадахъ ва гьезги гӀайиб чӀвала гьазда, Юнус аварагасухъ гӀенеккун гьел Аллагьасде руссиндал. Гьале гьанив вугевав гӀемерго тӀадегӀанав вуго Юнус аварагасдаса[+]. 42Гьаб умматалда цадахъ яхъина къиямасеб къоялъ Къилбаялъул парччахӀги. Гьелъ гӀайиб чӀвала гьазда, гьей дуниялалъул рагӀалдаса яхъарай ячӀиндал Сулайман[†] аварагасул гӀакъилаб рагӀухъ гӀенеккизе. Гьале гьанив вугевав гӀемерго тӀадегӀанав вуго Сулайман аварагасдаса[+].


Жен жиндирго рокъобе тӀадбуссуна

43[•]Инсанасул чорхолъа бачахъараб хъубаб жен ракъдалал авлахъазда терелеб-женжедулеб букӀуна, жиндиего рахӀат-хӀалхьи балагьулаго. 44Амма рахӀат-хӀалхьи батуларо женалда. Гьелъ абула: «РачӀа, дун цебе дунго букӀараб рокъобе тӀадбуссина», – ян. ТӀадбуссун щведал, гьелда рукъ батула лъухьун, къачӀан, чӀобого. 45Женалъ жиндасаги гӀасияб анкьго женги бачуна жиндаго цадахъ гьеб рокъобе. Рахъун гьенир чӀола гьел. Гьебмехалъ дов чи цебе букӀаралдасаги квешаб хӀалалде ккола. Гьедин ккезе буго гьаб квешаб умматалъеги[+].


ГӀисахъе рачӀуна гьесул эбелги вацалги

46[•]Халкъалдехун кӀалъалев ГӀиса вугев мехалъ, гьесда кӀалъазе бокьун, къватӀир чӀун рукӀана гьесул эбелги вацалги[+]. 47Доле дур эбелги вацалги, дуда кӀалъазе бокьун, дора къватӀир чӀун ругилан абуна гьесда цояс. 48Гьесие жавабалъе ГӀисаца абуна:

– Дир эбел щий кколей? Дир вацал щал кколел?

49Квер битӀун жиндирго муридалги рихьизарун, гьес абуна:

– Гьале дир эбелги дир вацалги. 50Щайгурелъул, Зобалазда вугев дир Инсул амру тӀубазе гьабулев чи щив вукӀаниги, гьев ккола дие вацги, яцги, эбелги[+].

### 13 бетӀер


Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул мисалал


Хуриб хьон хьалев чи

1[•]Гьебго къоялъ рокъоса къватӀиве вахъун ралъдал рагӀалде ун гӀодов чӀун вукӀана ГӀиса. 2ГӀадамазул кӀудияб руккел бакӀарун букӀана гьенибе. Гьединлъидал гьев росоде вахине ккана, тӀолабго халкъин абуни ралъдал рагӀалда чӀун букӀана. БатӀи-батӀиял мисалалги рачун, гӀемераб хабар бицана гьезие ГӀисаца:

3– Хуриб хьон хьазе вахъун вукӀанила цо чи. 4Хьалаго-хьалаго цо-цо мугьал нухде рортанила, роржун рачӀун хӀанчӀаз рищанила гьел. 5Цо-цо мугьал ракьул хъал гурони тӀад гьечӀеб тӀалде кколел рукӀанила. Ракь тӀеренаб букӀиндал, гьел гьенир хехго тӀирщанила ва тӀаде раккизе лъугьанила. 6Амма бакъ тӀад речӀчӀарабго речӀан анила гьел ва, гъваридго ракьулъе кьалбал риччан рукӀинчӀелъул, хеккого ракъванила. 7Цогиги мугьал заз-хъарахъалде гъорлъе кканила, хӀалигъун бижараб чӀахӀицаги зазицаги гьел гъанкъун реханила. 8Цогидал мугьал кканила лъикӀаб ракьалда тӀаде, гьезул цоязда лъугьанила нусго мугь бугеб тӀор, цогидазда – лъабкъого мугь бугеб тӀор, цогидазда – лъеберго мугь бугеб тӀор. 9ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте гьеб![+]

10[•]ГӀисада аскӀоре рачӀун муридаз гьикъана щай мун дозда мисал бачун кӀалъалевилан. 11Гьезие жавабалъе ГӀисаца абуна:

– Нуж руго Зобалазул ПарччахӀлъиялъул балъголъи лъазе рес щварал гӀадамал, амма гьезие гьеб рес щвечӀо[+]. 12Кодолъи бугесе гӀунги тӀокӀлъиледухъ тӀадеги кьезе буго, кодолъи гьечӀесухъа бугебги бахъизе буго[+]. 13Мисалал рачун бицуна дица гьезие, ралагьун ругониги гьезда бихьуларелъул, гӀенеккун ругониги гьезда я рагӀуларелъул, я бичӀчӀуларелъул. 14Гьезухъ балагьун ритӀухълъула Ишая[†] аварагасда Аллагьас абураб гьадинаб калима: «ГӀиналда рагӀаниги, нужеда бичӀчӀиларо, бералда бихьаниги, нужеда лъаларо. 15Щайгурелъул гьаб халкъалъул ракӀалги согӀлъун руго, гӀундулги гъугълъун руго, бералги къанщун руго гьез. Гьез гьедин гьабулеб буго беразда канлъи бихьунгутӀизе, гӀундузда рагӀи рагӀунгутӀизе, рекӀелъе щибго босунгутӀизе, дица сахлъизаризе дихъе нахъруссунгутӀизеги»[+]. 16Гьардарал гурищха нужер берал, гьезда бихьулеб бугелъул. Гьардарал гурищха нужер гӀундул, гьезда рагӀулеб бугелъул[+]. 17ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: гӀемерал аварагзабазеги вализабазеги бокьун букӀана нужеда бихьулеб бугеб бихьизе, амма гьезда бихьичӀо. Нужеда рагӀулеб бугеб рагӀизеги бокьун букӀана, амма гьезда рагӀичӀо[+]. 18[•]Гьанже гӀенекке, хуриб хьон хьалев вукӀарав чиясул хӀакъалъулъ дица бачараб мисалалъул магӀна бицинин нужеего. 19Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ бицаралъухъ гӀенекканиги, гьеб бичӀчӀичӀев чиясул рекӀелъе лъугьарал рагӀаби бачӀун илбисалъ рикъун ина. Гьеб ккола нухде рортарал мугьазул магӀна. 20Ракьул хъал гурони тӀад гьечӀеб тӀалде рортарал мугьал – гьел ккола Аллагьасул рагӀи рохун къабул гьабурал гӀадамал. 21Амма рекӀел гъварилъуда кьалбал гьечӀелъул, гьеб халат хутӀуларо. Къабул гьабураб рагӀи сабаблъун хӀинкъабиги къварилъабиги тӀаде ккараб мехалъ, гьединав чияс къо хӀехьоларо[+]. 22Заз-хъарахъалде гъорлъе рортарал мугьал – гьел руго Аллагьасул рагӀухъ гӀенеккулелал. Амма гьаб дуниялалъул тӀалаб-агъазалъ ва бечелъизе бугеб гъираялъ гъоркькъинарула гьел мугьал, гьезда тӀорги баларо[+]. 23ЛъикӀаб ракьалде рортарал мугьал – гьел руго гьеб рагӀи рагӀулелал ва бичӀчӀулелал. Гьезул тӀоразда бижила цоязда нусго нухалъ, цогидазда лъабкъого нухалъ ва цогидазда лъеберго нухалъ цӀикӀкӀун мугь[+].


Ракьулъе рехараб хьодул мугьалъул хӀакъалъулъ

24Мисал бачун цоги хабар бицана ГӀисаца гьезие:

– Зобалазул ПарччахӀлъи релълъуна жиндирго хуриб лъикӀаб хьон хьарав цо пуланав чиясда. 25Амма гӀадамал кьижараб мехалъ вачӀун тушманас гьесул ролъул хурибе чӀахӀил хьон хьан буго ва нахъе ун вуго. 26Ролъ тӀаде баккун, тӀор балеб мехалъ, хуриб чӀахӀги загьирлъун буго. 27РачӀун хурул бетӀергьанасда абун буго гьесул рагьтӀателаз:

– Я, бетӀерчӀахъад, лъикӀаб хьон гурищ дуца хуриб хьан букӀараб? ЧӀахӀица бацун буго гури доб.

28Тушманас гьабун батилин гьеб ишилан абун буго хурул бетӀергьанас. 29Доб чӀахӀ бахъизе инищилан абун буго лагъзадерица. 30Унгейилан абун буго гьас. ЧӀахӀ бахъулаго цадахъ ролъги бахъизе гурин нужеца. Хур лъилъизе заман щвараб мехалъ, дица лъилъарухъабазда абила батӀаго лъилъун, бухӀизе чӀахӀил гулал къайилан, ролъги дир цагърахъе байилан[+].


Горчицаялъул мугьалъул хӀакъалъулъ

31[•]Мисал бачун, цоги хабар бицана ГӀисаца гьезие:

– Зобалазул ПарччахӀлъи релълъуна жиндирго хурибе цо пуланав чияс хьараб горчицаялъул хьодул мугьалда. 32Гьеб буго киналго хурдузул хьоназда гьоркьоб бищунго гьитӀинаб хьодул мугь. Амма гьелдасан лъугьуна хъархъаздасаги кӀудияб гъветӀ. Роржун рачӀун хӀанчӀаз бусаби гьарула гьеб гъотӀол гӀаркьалабазда[+].


Реччеялъул хӀакъалъулъ

33Цогиги мисал бачана ГӀисаца гьезие:

– Зобалазул ПарччахӀлъи релълъуна цо пуланай чӀужугӀаданалъ ханждал лъабго къалиялда гъорлъе рехараб ва тӀубанго гьеб беччизабураб реччеялда[+].

34ГӀисаца гьеб кинабго мисал бачун бицана халкъалъе, мисал гъорлъ гьечӀеб каламго букӀунароан гьесул. 35Цо аварагасда Аллагьас абураб гьадинаб калима ритӀухъ гьабулеб букӀана гьелъ:

«Дунял бижаралдаса балъго хутӀарал ишал,

Харбилъ мисалал рачун, рицина дица нужей».


Ракьулъе рехараб хьодул мугьалъул мисал бичӀчӀизабула

36Цинги, гӀадамалги нахъе ритӀун, рокъове щвана ГӀиса. АскӀоре рачӀун гьесул муридаз гьарана ГӀисада доб хуриб бижараб чӀахӀил мисалалъул магӀна бицеян. 37Гьес бицана:

– Хуриб лъикӀаб хьон хьалев чи ккола ГӀадамил Лъимер.[†] 38Хур ккола дуниял. ЛъикӀаб хьон ккола ПарччахӀлъиялъул агьлу. ЧӀахӀ ккола илбисалъул агьлу[+]. 39ЧӀахӀил хьон хуриб хьарав тушман ккола илбис. Лъилъаризе заман щвараб мех ккола ахир къиямасеб къо. Лъилъарухъаби ккола малаикзаби[+]. 40Хуриса чӀахӀ бецун цӀадабе балеб гӀадин букӀина къиямасеб къоялъги. 41ГӀадамил Лъимаца жиндирго малаикзаби ритӀила, ва гьез гьесул ПарччахӀлъиялдаса чӀарала жидеца гӀадамал мунагьалъукье ккезаруралги квешлъи гьабуралалги – киналго[+]. 42Цинги гьел цӀадул коронире рехила. ГӀодилел ва цаби къерщезарулел хутӀила гьел гьенир[+]. 43РитӀун ккаралал гьебмехалъ рукӀина жидерго Инсул ПарччахӀлъиялда бакъ гӀадин кенчӀелел. РагӀизе гӀундул ругезда гьеб рагӀила![+]


Бахчараб хазинаялъул хӀакъалъулъ

44Зобалазул ПарччахӀлъи релълъуна цо пуланав чиясда чияр хуриб батараб хазинаялда. Гьесги гьенибго бахчун тун буго гьеб. Гьелдаса вохиялъ, инеги ун, кинабго жиндирго боцӀи-рикъзиги бичун, гьеб хур босун буго гьес.


Жавгьаралъул хӀакъалъулъ

45Зобалазул ПарччахӀлъи релълъуна бищунго берцинаб жавгьар балагьулев вукӀарав цо базарганасда. 46Батун буго гьесда бищунго къиматаб жавгьар. Инеги ун, кинабго жиндирго букӀанщинаб боцӀи-рикъзиги бичун, босун буго базарганас гьеб жавгьар.


ЧчугӀа кколеб гьиналъул хӀакъалъулъ

47Зобалазул ПарччахӀлъи релълъуна ччугӀа кквезе ралъдалъе рехараб гьиналда. Гьиналъ гӀемераб батӀи-батӀияб ччугӀа ккун букӀун буго[+]. 48ЦӀураб мехалъ ччугӀихъабаз гьин рагӀалде цӀан буго. ГӀодорги чӀун, лъикӀаб ччугӀа батӀа гьабун гьез гьагьинибе бан буго, квешаб нахъе бан буго[+]. 49Гьедин букӀине буго къиямасеб къоялъги. РачӀун малаикзабаз лъикӀалги квешалги гӀадамал ратӀа гьаризе руго[+]. 50Цинги квешал цӀадул коронире рехила. ГӀодилел ва цаби къерщезарулел хутӀила гьел гьенир[+].

51БичӀчӀулеб бугищ нужеда? – ян гьикъана гьезда ГӀисаца.

Бугилан абуна гьез.

52Цинги гьес абуна:

– Гьединлъидал Зобалазул ПарччахӀлъиялда муридлъун лъугьанщинав динияв гӀалимчи релълъуна жиндирго гъансиниса цӀиябги басриябги хазина цадахъ къватӀибе бахъулев рукъалъул бетӀергьанасда.


КӀиабизеги ГӀиса къабул гьавуларо Назареталда

53[•]Гьел мисалал рачун лъугӀараб мехалъ, ГӀиса гьениса нахъе ана. 54Живго гӀураб шагьаралдеги вачӀун, гьениб гьезул синагогаялъуб[†] Аллагьасул рагӀи малъизе лъугьана ГӀиса. ГӀадамал гӀажаиблъун хутӀун рукӀана, гьадинаб гӀакъиллъи-цӀодорлъи гьесие кисадай щванаян, мугӀжизатал рихьизаризе киндай гьесда кӀолаян[+].

55– Гьадав цӀулал устарасул[*] вас гурищ гьав? Марям гурищ гьасул эбелалда цӀар? Гьасул вацал гурищ Якъубги,[†] Юсупги,[†] Симонги, Ягьудаги[+]? 56Гьанир нилъеда аскӀор гурищ гьасул киналго яцал ругел? Цинги гьаб гӀакъиллъиги карамалъиги кисаха гьасие щвараб?

57Гьедин, васвасаца ккун, гьесда божичӀо гьел. Гьебмехалъ ГӀисаца гьезда абуна:

– Къимат-къадру гьечӀев авараг цониги вукӀунаро, амма жиндирго инсул росдацаги, жиндирго рукъалъул агьлуялъги гьев рикӀкӀунаро[+].

58Гьел божулел рукӀинчӀелъул, дагьал гурони мугӀжизатал рихьизаричӀо гьенир ГӀисаца.

### 14 бетӀер


ЯхӀя аварагасул хвалил хӀакъалъулъ

1[•]Гьеб заманаялда Галилеялъул[†] ханлъун вукӀарав Гьеродида[†] рагӀана ГӀисал хӀакъалъулъ. 2Гьес жиндирго нукарзабазда абуна:

– ЯхӀя авараг ватизе ккола гьев, хваралъуса вахъун вачӀун, гьединлъидал гьес рихьизарулел руго гьел мугӀжизаталги[+].

3Гьев Гьеродица кквезеги ккун, рахсалги ран, гвандиниве рехун вукӀана ЯхӀя авараг. Гьелъие сабаблъун ккана Гьеродил вац Филиппил йикӀарай чӀужу Гьеродиада[+]. 4ЯхӀяца гьесда абулеб букӀиндалха дуца гьей ячине бегьуларилан[+]. 5ЯхӀя чӀвазе бокьун букӀана Гьеродие. Амма халкъалъукьа хӀинкъана, киназго гьев авараглъун рикӀкӀунев вукӀиндал[+].

6Гьерод гьавураб къо кӀодо гьабулеб рохалилъ Гьеродиадал яс цее яхъун кьурдана. Гьелдаса разилъарав Гьеродица 7гьей ясалда гьедун абуна, дуе бокьараб сайигъат кьезе хӀадурав вугин, цӀар чӀвай дургоян[+]. 8Эбелалъ малъун гьей ясалъ абуна, гьаниб гъадрида жаниб лъун, ЯхӀя аварагасул бетӀер кьейилан. 9Хан пашманлъана. Амма гьалбадеридаги рагӀун гьедараб гьа хвезабизе бокьичӀого, кьейилан амру гьабуна гьес. 10Гвандиниве чи витӀун ЯхӀял бетӀер къотӀизабуна[†] Гьеродица. 11Гъадриниб лъун босун бачӀана бетӀер ва ясалъухъе кьуна, гьелъги жиндирго эбелалъухъе босун ана. 12Цинги ЯхӀял муридаз гьесул жаназа, нахъеги босун, хабалъ букъана, ва лъугьа-бахъаралъул хӀакъалъулъ ГӀисада бицине ана гьел[+].


ГӀисаца щуазарго чи гӀорцӀизавула

13[•]Гьеб хабар рагӀидал ГӀиса, росодаги рекӀун, гӀадан-чи гьечӀеб бакӀалде ана халкъалдаса ватӀалъун. Гьев аравлъи лъараб мехалъ шагьараздаса гӀадамал ракъдадасан ана гьесда хадур. 14Ракъдаде лъугьараб мехалъ ГӀисада гьениб бихьана гӀемераб халкъ. ГӀиса гьезда гурхӀана ва унтарал сахлъизаруна. 15Бакъанимех гӀагарлъулеб букӀана. ГӀисада аскӀоре рачӀун гьесул муридаз абуна:

– ГӀадан-чиго гьечӀеб бакӀ бугин гьаб, сордоги тӀаде щолеб бугин, нахъе айилан абе гьал гӀадамазда, росабалъе ун жидеего квен-тӀех босизе.

16ГӀисаца гьезда абуна:

– Гьел кирениги ине ккеларо. Нужеца кваназаре гьел[+].

17Муридаз абуна жидехъ щуго чедги кӀиго ччугӀаги гурони гьечӀилан.

18Гьеб жиндихъе босун рачӀаян абуна ГӀисаца гьезда. 19Харда тӀад гӀодор чӀаян гьел гӀадамаздаги лъазабун, ГӀисаца щуябго чедги кӀиябго ччугӀаги кодобе босана, зобалаздехун вуссун квантӀе дугӀа гьабуна ва бек-бекун муридазухъе кьуна. Гьезги гӀадамазе бикьана. 20Киналго гӀорцӀизегӀан кванана, нахъе хутӀарал кесказулги анцӀила кӀиго гьегь цӀезабуна. 21Руччабиги лъималги малъичӀого, щуазаргогӀанасев чи вукӀана гьенив[+].


ГӀиса лъеда тӀасан вилълъун вачӀуна

22[•]Гьеб халкъ нахъе биччалалде ГӀисаца муридал ритӀана, росодаги рекӀун, ралъдал добцояб рахъалде цере-цере айилан.

23Халкъги нахъе биччан, ГӀиса живго цохӀо магӀарде вахана Аллагьасе гьари-дугӀаялъе. МаркӀачӀубер рукӀкӀараб мехалъги живго цохӀо гьенив вукӀана ГӀиса[+]. 24Дозул раса хӀорил рагӀалдаса чанго километралъ рикӀкӀалъун букӀана. Данде гьури букӀун карачелаз раса хьвагӀезабулеб букӀана. 25Жеги хъахӀлъи рехилалдего ралъдал лъеда тӀасан вилълъун ГӀиса гьезда хадув ана. 26Лъеда тӀасан вилълъун вачӀунев гьесда бер чӀвайдал, муридал хӀинкъун хаган хутӀана. Хваразул рухӀ бугин гьебиланги абун, гӀемерго хӀинкъиялъ ахӀдезе лъугьана[+].

27– Дун вуго! Нуж расги хӀинкъуге! КъвакӀун чӀа! – ян ахӀана гьебсагӀат гьезде ГӀисаца.

28– Я, БетӀерчӀахъад! Нижеда цеве вугев чи мун ватани, лъеда тӀасан дуда данде вачӀине амру гьабе диеги, – ян абуна Пётрица гьесда.

29– ВачӀа! – ян абуна ГӀисаца.

Росониса къватӀиве вахъун, лъеда тӀасан ун ГӀисада аскӀове щвана Пётр. 30Амма кутакаб гьури речӀчӀун бачӀунеб бихьун, гьев хӀинкъана, гъанкъизехъин вукӀана.

– Я, БетӀерчӀахъад! Дун хвасар гьаве! – ян ахӀдана гьев ГӀисаде.

31– Ле иман дагьав инсан! Щай дур рекӀелъе щаклъи лъугьараб? – анги абун, гьебсагӀат квер бегьун ккуна ГӀисаца гьев[+].

32Гьел кӀиялго росонире лъугьиндал, гьури къатӀана.

33– ХӀакъикъаталдаги мун Аллагьасул Вас вуго! – ян, гьесие бетӀер къулана росода рукӀараз[+].


Геннесареталдаги сахлъизарула унтарал гӀадамал

34Добаб рагӀалдеги рахун гьел щвана Геннесареталъул ракьалде[+]. 35Гьеб бакӀалъул гӀадамазда ГӀиса лъана. Гьев вачӀун вугилан тӀолабго сверухълъиялда лъазабизе чагӀи ритӀана. Киналго унтарал росун, рачун рачӀана гьесухъе. 36Дур гӀабаялъул гӀертелалда квер хъвазегӀаги тейилан гьарулеб букӀана гьез. Гьелда квер хъваралщиналги сахлъулел рукӀана.

### 15 бетӀер


Аллагьасул амруялги умумузул гӀадаталги

1[•]Гьебмехалъ ГӀисахъеги рачӀун, Иерусалималдаса диниял гӀалимзабаз ва фарисеяз абуна:

2– Дур муридаз нилъер умумузул динияб гӀадат щай цӀунулареб? Кваналелде кверал чурулел гьечӀогури гьез[+].

3ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужерго гӀадат цӀунизе бокьун, нужецаго щай Аллагьасул амру тӀубазабулареб[+]? 4Аллагьас абун буго: «Дурго инсулги эбелалъулги адаб-хъатир гьабе!» Хадубги: «Жиндирго инсул яги эбелалъул хӀакъалъулъ квешаб рагӀи абурав чи чӀвазе ккола», – ян[+]. 5Нужеца малъулеб буго: «Дидасан нужее щвезе кколеб букӀараб жо дица Аллагьасе назру гьабунилан жиндирго инсуда яги эбелалда абурав чияс 6инсулги эбелалъулги адаб-хъатир гьабизе кколаро», – ян. Гьедин нужеца нужерго гӀадаталдалъун хвезабулеб буго Аллагьасул амру. 7Вай, нужее ххвелал гьаризе бокьулеб куц! Нужер хӀакъалъулъ Ишая[†] аварагасул тӀехьалда цӀакъ битӀун абун бугебха:[+]

8«Гьел гӀадамазул кӀалалъ Дир цӀар гӀемер рехсола,

Амма гьезул ракӀални рикӀкӀад руго Дидаса.

9ГӀадада ккела гьезул Дие гьабураб тӀагӀат,

ГӀадамазул гӀадатал цӀунизе халкъ тӀамидал»[+].

10Нахъеги халкъги аскӀобе ахӀун, ГӀисаца абуна:

11– Дихъ гӀенекке нуж: кӀалдиса жанибе аралъ гуро инсан хъублъизавулев, кӀалдиса къватӀибе бачӀаралъин. Гьеб бичӀчӀа нужеда![+]

12Гьебмехалъ, аскӀоре рачӀун, муридаз абуна ГӀисада:

– Дур рагӀабаз фарисеял[†] ццидахинарун рукӀин лъалищ дуда?

13ГӀисаца гьезие жаваб гьабуна:

– Зобалазда вугев дир Инсуца ахикь чӀечӀебщинаб гъветӀ кьолболъа бахъун рехизе буго[+]. 14ЖахӀалго те гьел. Гьел руго бецал чагӀи, квер ккун хадур цӀалел бецукал. Бецукас ккун бецук вачунев вугони, кӀиялгоги гвандинире рортила гьел[+].

15Пётрица гьарана дол рагӀабазул магӀна бицеян.

16– ГьедигӀанго жо бичӀчӀуларел чагӀийищха нужги, – ян хӀикмалъана ГӀиса.

17Нилъеца кӀалдибе босараб жо чохьонибе кколеблъи ва гьенисан къватӀибе унеблъи лъаларебищха нужеда? 18Амма кӀалдисан къватӀибе бачӀуна рекӀелъ бугеб жо. Гьеле гьелъин чи хъублъизавулев[+]. 19Щаян абуни, инсанасул рекӀелъан рачӀуна квешал къасдалги, чӀвай-хъвейги, зиначилъиги,[†] хъахӀбалъиги, цӀогьги, гьересинугӀлъиги, бугьтанги[+]. 20Гьеб киналъго хъублъизавула инсан. Амма кваналелде кверал чуричӀогойилан гьев хъублъуларо.


Цогидаб халкъалъул гӀаданалъги ГӀисаде иман лъола

21[•]Гьениса вахъун ГӀиса унев вукӀана Тиралъул ва Сидоналъул улкабазде.

22Ханааналдаса цо гӀадан[*] ячӀана ГӀисада аскӀое ва гӀодилаго ахӀдезе лъугьана:

– Я, БетӀерчӀахъад! Я, Давудил[†] Вас! ГурхӀа мун дида. Дир яс йиго шайтӀабаз ккун кутакаб гӀазабалда гъоркь[+].

23Гьелъие жаваб гьабун цо рагӀицин абичӀо ГӀисаца. АскӀоре рачӀун муридаз гьарана, гьадай гӀадан ахӀделаго нилъеда хадуй ячӀуней йигин, дой нахъе йитӀеян. 24Гьезие жаваб гьабун ГӀисаца абуна:

– Дун Исраилил умматалъухъе витӀун вуго вехьасухъа риларал чахъаби гӀадин ругел гьелъул гӀадамал ралагьизе[+].

25АскӀое ячӀун, ГӀисада цее накабаздаги чӀун, гьарулеб букӀана дой гӀаданалъ:

– Я, БетӀерчӀахъад! Кумек гьабе дие, – ян.

26– Лъималазул кӀалдиса бахъун чед гьабзазе базе бегьуларо, – ян абуна гьелда ГӀисаца[+].

27Гьей гӀаданалъ абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Гьебни битӀараб буго. Амма жидерго бетӀергьабазул столалдаса рортарал кескал рукъалъул гьабзазеги щолагури.

28Гьебмехалъ ГӀисаца гьелда абуна:

– Я, чӀужугӀадан! Кутакаб божи-иман буго дур рекӀелъ. РекӀел мурад тӀубайги дур!

ГьебсагӀат сахлъана гьей гӀаданалъул яс.


ГӀемерал гӀадамал сахлъизарула ГӀисаца

29[•]Гьениса вахъун ун, Галилеялъул[†] ралъдал рагӀалдасан вачӀун, цо магӀарде вахана ГӀиса ва гьенив чӀана. 30ГӀемераб халкъ бачӀана ГӀисада хадуб гьенибеги. Гьезда гъорлъ рукӀана рекъал, гӀажизал, бецал, мацӀ лъаларел ва цогидабги гӀузру-сакъат бугел гӀадамал. Гьесул хӀатӀазда цере лъолел рукӀана гьединал гӀадамал, ва гьес гьел сахлъизарулаан. 31МацӀ лъаларел кӀалъалел ругелъул, бецазда канлъи бихьулеб бугелъул, гӀажизал сахлъулел ругелъул, рекъал лъикӀго рилълъанхъулел ругелъул, тӀолабго халкъ гӀажаиблъун хутӀун букӀана. Исраилил Аллагьасе рецц гьабулеб букӀана гьез.


ГӀисаца ункъазарго чи гӀорцӀизавула

32Жиндирго муридалги аскӀоре ахӀун, ГӀисаца гьезда абуна:

– Гьал гӀадамазда гурхӀун вуго дун. Гьале лъабабго къоялъ дида аскӀор чӀун руго. Кваназе жоги хутӀун гьечӀо гьазухъ. Гьал кваначӀого риччазеги бокьун гьечӀо дие: нухда рухӀ дагьлъун гӀодор ккезе бегьула[+].

33Муридаз гьесда абуна:

– ГьадигӀан гӀемераб халкъ гӀорцӀизе гӀураб чед гьаб гӀалхуда киса бахъилеб нижеца[+]?

34Чан чед нужехъ бугебилан гьикъана ГӀисаца гьезда. Анкьго чедги цо чанго ччугӀаги бугилан абуна гьез. 35Цинги ГӀисаца гьел гӀадамазда абуна кваназе гӀодор чӀайилан.

36Доб анкьабго чедги чанго ччугӀаги кодобе босун, тӀаде дугӀаги гьабун, ГӀисаца бек-бекун жиндирго муридазухъе кьуна, гьезги халкъалъе бикьана гьеб. 37Киналго гӀорцӀизегӀан кванана гьенир, нахъе хутӀарал чадил мочӀабазулги анкьго гьегь цӀуна. 38Руччабиги лъималги малъичӀого, ункъазарго чи вукӀана гьенив кваналев[+].

39Халкъги нахъе биччан ГӀиса, росодаги рекӀун, Магаданалъул ракьалде ана.

### 16 бетӀер


Гьаб умматалъе гӀаламат букӀине гьечӀо

1[•]ГӀисахъе рачӀана фарисеялги[†] саддукеялги.[†] Гьесул хӀалбихьизелъун гьез тӀалаб гьабуна зодисан гӀаламат бихьизабеян[+]. 2Жавабалъе гьес абуна:

– Къаси нужеца абула зоб багӀарлъун бугин, метер роцӀараб къо букӀинин. 3Радал нужеца абула жакъа кьерхараб къо букӀинин, багӀарсияб ва накӀкӀуяб кьер лъугьун бугин зодил. Зобалазул хиса-басиязда хадур гӀунтӀула нуж, амма гьаб тӀаде гӀунтӀун бугеб заманаялъул гӀаламатал щайха нужеда лъаларел? 4Квешлъиги хъахӀбалъиги гӀемерлъараб гьаб умматалъе къваригӀун буго зодисан гӀаламат бихьизе. Амма Юнус аварагасул гӀаламат гурони, цогидаб гӀаламат гьазие букӀине гьечӀо.

Цинги, гьелги жалго тун, ГӀиса нахъе ана[+].


Фарисеязулги саддукеязулги реччеялъул хӀакъалъулъ

5[•]Ралъдал добцояб рагӀалде унаго, чед цадахъ босизе кӀочон тун батана муридазда. 6ГӀисаца гьезда абуна:

– Вореха, фарисеязулги саддукеязулги реччеялдаса цӀунун чӀа нуж.

Жидедаго гьоркьоб хабар ккана гьезул:[+]

7«Нилъеца чед цадахъ босичӀилан абураб магӀна букӀине ккола гьел рагӀабазул». 8Гьезул пикру бичӀчӀун, ГӀисаца абуна:

– Чед гьечӀилан гаргадизе бегьилищ нуж? Нужго кинал гьединал иманги дагьал,[+] 9бичӀчӀиги гьечӀел! Щуазарго чиясе щуго чед гӀураблъи ракӀалда гьечӀищ нужеда? ХутӀарал чадил мочӀабазул чан гьегь нужеца цӀезабураб[+]? 10Яги ункъазарго чиясе анкьго чед гӀураблъи ракӀалда гьечӀищ? ХутӀарал чадил мочӀабазул чан гьегь нужеца цӀезабураб[+]? 11Чадил бицунеб гьечӀеблъи щай нужеда бичӀчӀулареб? Амма фарисеязул реччеялдасаги саддукеязул реччеялдасаги цӀунун чӀа нуж!

12Гьанже гьезда бичӀчӀана фарисеязулги саддукеязулги реччеялдаса гуреб, гьезул малъа-хъваяздаса цӀунеян абулеб бугеблъи.


Пётрица иман лъуна ГӀиса МасихӀ вукӀиналде

13[•]Филиппил Къайсарияталъул[†] ракьалде щведал, ГӀисаца муридазда гьикъана:

– ГӀадамил Лъимер[†] щивлъун рикӀкӀунев вугев гӀадамаз?

14Гьез абуна:

– Цояз абулеб буго ЯхӀя авараг вугилан. Цояз абулеб буго Иляс[†] авараг вугилан, Иеремия яги цогидав авараг вугилан абулел чагӀиги руго[+].

15– Нужеца щивлъунха дун рикӀкӀунев? – ан абуна ГӀисаца.

16Пётр абун тӀокӀцӀар бугев Симоница жаваб кьуна:

– Мун вуго хӀакъав Аллагьасул Вас МасихӀ![†]

17Гьесдехун вуссун ГӀисаца абуна:

– Гьардарав гурищ мун, Юнусил вас Симон. Инсанас гуро мун гьелде кантӀизавурав, зобалазда вугев дир Инсуца кантӀизавуна[+]. 18Цоги дица дуда абулеб буго мун Пётр (Кьуру) вугилан, гьеб кьурда тӀад бала дица дирго Килиса[*], ва хвалил къуваталъе къуркьиларо гьеб[+]. 19Дица духъе кьела Зобалазул ПарччахӀлъиялъул кӀул, ракьалда дуца гьукъарабщинаб зобалаздаги гьукъила, ракьалда дуца изну кьурабщиналъе зобалаздаги изну кьела.

20Цинги ГӀисаца жиндирго муридазда лъазабуна жив ГӀиса МасихӀ вугилан лъиданиги бицунгеян[+].


ГӀисае букӀине бугеб гӀазаб-гӀакъуба

21[•]Гьелдаса хадуб ГӀисаца гьезда бицине байбихьана жив Иерусалималде ине вугин, чӀухӀби-хӀакимзабазги, чӀахӀиял кашишзабазги,[†] диниял гӀалимзабазги жиндие гӀазаб-гӀакъуба кьезе бугин, чӀвазе вугин ва лъабабилеб къоялъ Аллагьас чӀаголъизавизеги вугин[+].

22ДовегӀанги вачун Пётр лъугьана гьедин абугейилан гьесда дандечӀун кӀалъазе:

– Аллагьас цӀунаги, БетӀерчӀахъад! Дуе гьеб лъугьине рес гьечӀо!

23Кьурун вуссун, Пётрида абуна гьес:

– ТӀагӀа дида аскӀоса, илбис! Дуца дун къосинавулев вуго! Аллагьасулаб тун инсанасулаб лъугьун буго дур рекӀелъе[+].

24Цинги жиндирго муридазда ГӀисаца абуна:

– Дида цадахъ вилълъине бокьарав чи ватани, гьес жиндирго напсалдаса инкар гьабе, жиндаго тӀаде ккараб хъанчил гӀазабги бачче ва дида хадув вачӀа[+]. 25Щаян абуни, жиндирго гӀумру цӀунизе бокьулев чи гьелдаса махӀрумлъила, дие гӀоло гӀумруялдаса махӀрумлъизе разилъарасда гьеб цӀидасан батила[+]. 26Жиндирго рухӀги рецӀалие кьун, тӀолабго дуниялалъул кверщел хъатикье щвеялъул щиб пайда бугеб инсанасе? Жиндирго рухӀалъухъ хисун кьезе щиб бугеб инсанасул? 27Жиндирго Инсул къудраталдалъун, ГӀадамил Лъимер дуниялалде вачӀине вуго жиндирго малаикзабигун цадахъ. Щивасул амру-ишалда рекъон кьела Гьес гьебмехалъ[+]. 28ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: ГӀадамил Лъимер ПарччахӀлъун вачӀун вихьичӀого жидеца хвалил лълъар гьекъезе гьечӀел гӀадамалги ругелха гьанир эхетаразда гьоркьор[+].

### 17 бетӀер


ГӀиса хиса-басун лъугьуна

1[•]Гьелдаса хадуб анлъго къоялдасан Пётрги, Якъубги[†] ва гьесул вац Иоаннги гурони тӀокӀав чиги цадахъ вачинчӀого, ГӀиса цо борхатаб магӀарде вахана[+]. 2Гьелги ралагьун рукӀаго, хиса-басун лъугьана ГӀиса. Гьесул гьумер бакъ гӀадин гвангъана, хъахӀлъун лъугьараб ретӀел нурлъун кенчӀелеб букӀана[+]. 3Гьале Мусаги[†] Илясги[†] рихьана гьезда гьевгун гара-чӀварулел. 4Пётрица ГӀисада абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! ЛъикӀ буго гьаниб нилъее! Дуе бокьани, дица лъабго хъощ бала гьаниб: цо дуе, цо Мусае, цо Илясие.

5ГӀисадехун Пётр гьедин кӀалъалев вукӀаго, гьале цо гвангъараб накӀкӀул парча бачӀун рахчизаруна гьел. Гьале гьеб накӀкӀуда гьоркьосан бахъана цо гьаракь:

– Гьав вуго дие вокьулев дир Вас, гьасдаса вохун вуго Дун! Гьасухъ гӀенекке нуж![+]

6Гьеб рагӀидал гӀасиго хӀинкъун кӀалагъоркье ккана муридал. 7АскӀове вачӀун, гьезда кверги хъван, ГӀисаца абуна:

– ХӀинкъуге! ТӀаде рахъа! – ян.

8Эхеде рорхун ралагьидал цохӀо ГӀиса тун батӀияв чи гьезда вихьичӀо.

9Гьеб магӀардаса гӀодоре рещтӀунеб мехалъ ГӀисаца гьезда лъазабуна ГӀадамил Лъимер[†] хваралъуса вахъинегӀан гьаб нужеда бихьараб гӀаламаталъул лъиданиги цӀар бахъугейилан[+]. 10Муридаз ГӀисада гьикъана:

– Щайха диниял гӀалимзабаз абулеб цин цеве Иляс авараг вачӀине кколилан?

11Гьезие жаваб гьабун ГӀисаца абуна:

– БитӀараб буго, Иляс вачӀине кколаан ва гьес кинабго къачӀан тезеги кколаан. 12Дица нужеда абулеб буго: Иляс вачӀун вукӀана, амма гӀадамазда гьев лъачӀо, жидее бокьанщинаб гьабуна гьесие, ГӀадамил Лъимадуеги гӀазаб кьезе буго гьез.

13Гьебмехалъ муридазда бичӀчӀана гьес ЯхӀя аварагасул хӀакъалъулъ бицунеб букӀин[+].


ГӀисаца сахлъизавула жундуз ккурав цо вас

14[•]Халкъалда аскӀоре тӀадруссун гьал щведал, аскӀове вачӀун накабазда чӀун, цо чи гьардана ГӀисада:

15– Я, БетӀерчӀахъад! Дир васасда гурхӀа мун. Унти бачӀун лъугьуна гьев, кӀудияб гӀазаб буго гьесие: цин цӀадулъе вортула, цин лъадалъе вортула. 16Дица вас дур муридазухъе вачун вукӀана, амма гьезда кӀвечӀо гьев сах гьавизе.

17Гьебмехалъ ГӀисаца абуна:

– Гьай, нуж иман гьечӀеб ва пасатаб наслу! КидалъагӀан дун нужеда цадахъ вукӀинев ва кидалъагӀан дица нуж хӀехьелел! Гьаниве ваче гьев дида аскӀове.

18ГӀисаца амру гьабидал, васасул чорхолъа къватӀибе лъугьана жен. ГьебсагӀат сахлъана гьев[+].

19БатӀаго аскӀореги рачӀун, муридаз ГӀисада гьикъана:

– Нижеда щай кӀвечӀеб доб жен бачахъизе?

20-21ГӀисаца гьезда абуна:

– Божи-иман дагьаб бугелъулха нужелъ! ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: горчицаялъул хьодул мугьгӀанасеб божи нужелъ бугони, нужеца гьаб мегӀералда абила гьаниса бахъун добегӀан айилан, ва бахъун добегӀан ина гьеб. Гьедин нужеда кӀолареб жо щибниги букӀине гьечӀо[*][+].


ГӀазаб-гӀакъубаялъул хӀакъалъулъ цоги нухалъ

22[•]Гьениса рахъун Галилеялде[†] унаго, ГӀисаца муридазда абуна:

– ГӀадамил Лъимер кьезе вуго гӀадамазда кодове. 23Гьез гьев чӀвала ва лъабабилеб къоялъ чӀаголъизеги чӀаголъила.

Гьел цӀакъ пашманлъана[+].


Мукъадасаб Рукъалъе кьолеб магъалоялъул хӀакъалъулъ

24Гьал Капернаумалде щведал, Мукъадасаб Рукъалъе[†] магъало бакӀарулев чи вачӀана Пётрида аскӀове:

– Дур МугӀалимас кӀиго диргьам[†] магъалоялъе кьоларебищ? – ан гьикьизе.

– Кьола! – ян абуна Пётрица[+] 25ва ГӀисада аскӀове жаниве лъугьана. Пётрица кӀал рагьилалдего, ГӀисаца гьесда абуна:

– Дуда кин кколеб, Симон, дуниялалъул парччахӀзабаз магъало яги налог лъихъа босулеб? Жидеразухъагойищ яги чияразухъайищ?

26Чияразухъа, – ян жаваб кьуна гьесие Пётрица.

– Гьедин батани, жидерго гӀадамазда тӀадаб гьечӀогуриха гьеб кьезе, – ян абуна ГӀисаца. 27Амма гьал къварид гьарун[†] щай нилъее. Вахъа, мун хӀорил рагӀалде а, гъармахъ рехун ччугӀа кквезе. ТӀоцебе ккураб ччугӀил кӀалдиве вакке. Гьениб батила дуда ункъо диргьамалъул гӀарац. Цинги гьеб дуего гӀологи дие гӀологи магъалоялъе кье[+].

### 18 бетӀер


«Бищун кӀудияв щив?»

1[•]– ПарччахӀлъиялда ругезул гьоркьов бищун кӀудияв щив? – ан гьикъана гьебмехалъ, ГӀисада аскӀоре рачӀун, муридаз. 2ГӀисаца, аскӀобе ахӀун, цо лъимер гьезда гьоркьоб эхетизабуна. 3Гьес абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: гӀакълу-пикру хисичӀони ва лъимал гӀадин лъугьинчӀони, Зобалазул ПарччахӀлъиялде лъугьинаро нуж киданиги[+]. 4Живго гьитӀинлъизавурав ва гьеб лъимер гӀадин лъугьарав чи бищунго кӀудиявлъун вукӀине вуго Зобалазул ПарччахӀлъиялда. 5Цо гьадинаб лъимер, дие гӀоло, лъицаниги къабул гьабуни, гьеб бащалъизе буго дун къабул гьавиялда[+]. 6Амма диде иман лъуразда гьоркьоса цониги лъимер гӀадинав пулан мунагьалде цӀалев чиясде балагь бачӀина. Гьесие лъикӀаб букӀинаан, гьобоги горбода бухьун, гъваридаб ралъдалъ гъанкъизавуни.


«Мун мунагьалде цӀалев вугони…»

7Вай, инсан мунагьалде цӀалеб жоялъул дуниялалда бугеб балагьги гӀазабги! Щаян абуни, мунагьалде цӀалеб жо камун дуниял хутӀуларелъул. Гьединго балагьги гӀазабги жив сабаблъун цогидав мунагьалде цӀалев чиясеги![+]

8Дур квералъ, яги бохалъ мун мунагьалде цӀалев вугони, къотӀун нахъе рехе гьеб. Цояб квер камун, яги цояб бох камун абадияб рокъове лъугьин лъикӀ дуе, кӀиябго квергун, яги кӀиябго бохгун свин гьечӀеб цӀадаве рехизегӀан[+]. 9Дур бералъ мун мунагьалде цӀалев вугони, бахъун нахъе рехе гьеб. Цо бергун абадияб рокъове лъугьин лъикӀ дуе, кӀиябго бергун жужахӀалъул цӀадаве рехизегӀан[+].


Билараб чахъдал мисал

10-11[•]Воре, нужеца сан гьавичӀого тоге лъимер гӀадин вугев гӀадатияв цониги пулан. Щаян абуни, дица нужеда абулеб буго: гьединазул малаикзабазда кидаго кӀола зобалазда вугев дир Инсуда бадире ралагьизе.

12Кин нужеда ракӀалде кколеб: масала, цо пуланав чиясул буго нусго чахъу. Гьезул цояб билани, доб ункъоялда анцӀила ичӀабгоги магӀарда тун, гьеб билараб чахъу балагьизе инарищ гьев? 13Нагагь гьесда гьеб батани, хӀакълъун абулеб буго дица нужеда, риличӀого ругел дол ункъоялда анцӀила ичӀго чахъдадаса цӀикӀкӀун вохула гьев батараб чахъдадаса. 14Гьедин зобалазда вугев нужер Инсуеги бокьуларо лъимер гӀадин вугев гӀадатияв цониги пулан тӀагӀине[+].


Диналъул вацасул мунагьалъул хӀакъалъулъ

15[•]Дурго диналъул вацасухъа ккани мун къварид гьавулеб мунагь, чи гьечӀеб бакӀалда бадибчӀвай гьабе гьесие. Гьев духъ гӀенеккани, дуе дурго вац нахъе щола[+]. 16Гьев духъ гӀенеккичӀони, цо яги кӀиго чиги вачун, а мун гьесухъе. ТӀехьалда хъван бугелъул: «Лъилниги рагӀи ритӀухълъизе ккани, къваригӀуна кӀиго яги лъабго чиясул нугӀлъи»[+]. 17Гьезухъги дур вац гӀенеккичӀони, иман лъуразул агьлуялда бице. Гьезухъги гьев гӀенеккичӀони, дуца гьев рикӀкӀе Аллагь лъаларевлъун яги магъало бакӀарулев чилъун[+].

18ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: ракьалда нужеца гьукъарабщинаб зобалаздаги гьукъила. Ракьалда нужеца изну кьурабщиналъе зобалаздаги изну кьела. 19Цоги абулеб буго дица нужеда: нужер кӀигояв рекъон дуниялалда нужеца щиб гьараниги, Зобалазда вугев дир Инсуца тӀубазабила гьеб[+]. 20Щай абуни, дир цӀаралъе гӀоло кӀиго яги лъабго чи данделъани, гьезда гьоркьов дунги вукӀуна.


Налъуласда гурхӀуларев чиясул хӀакъалъулъ

21АскӀовеги вачӀун, Пётрица гьикъана ГӀисада:

– Дун къварид гьавулел мунагьал дир вацасухъа гӀемер ккани, чан нухалъ дун гьесда тӀасалъугьине кколев? Анкьго нухалъищ[+]?

22ГӀисаца гьесда абуна:

– Дица дуда абулеб буго: анкьго нухалъ гурин, анкьцӀали[*] нухалъилан.

23Зобалазул ПарччахӀлъиги релълъинабизе бегьула жиндирго лагъзадерихъа налъи бакӀаризе лъугьарав цо парччахӀасда. 24Налъи бакӀаризе байбихьараб мехалъ, гьесухъе вачун вачӀун вуго анцӀазарго талант[†][*] гьесие налъуда бугев цо пуланав лагъ. 25Налъи бецӀизе гьесул рес гьечӀеблъиги лъан, парччахӀас буюрун буго гьев живгоги вичейин, гьесул чӀужу-лъималги ричейин, бугебщинаб боцӀи-рикъзиги бичейин, жиндие гӀарац чӀезабеян[+]. 26Гьебмехалъ лагъ, кӀалагъоркье гьесда цевеги речӀчӀун, гьардезе лъугьун вуго:

– Сабру гьабе! Дица бецӀила гьеб кинабго.

27ПарччахӀ гьев лагъасда гурхӀун вуго, гьеб налъиги бецӀичӀониги гьесие хӀалал гьабун буго. 28Гьениса вачӀунаго, гьев лагъасда ватун вуго жиндие нусго динар[†] кьезе букӀарав живгогӀадав цоги лагъ. Налъи бецӀизе кколилан, щекъерги ккун, гъанкъулев вукӀун вуго гьас дов. 29КӀалагъоркье гьасда цевеги речӀчӀун, гьарун[†] буго дов налъулас, сабру гьабейин, жинца бецӀилин дуе налъи. 30Амма гьав разилъун гьечӀо, гвандинив тӀамизавун вуго, тӀубанго налъи бецӀизегӀан жанив чӀезавун вуго[+]. 31Дов жанив тӀамурав лагъасул гьалмагъзаби цӀакъ пашманлъун руго гьеб бихьидал, инеги ун жидерго бетӀергьанасда бицун буго ккарабщиналъул хӀакъалъулъ. 32Гьебмехалъ дов лагъги ахӀун, гьесда абун буго парччахӀас:

– Ле, хӀалихьатав лагъ, дуца гьарараб мехалъ дуда букӀараб тӀолабго налъи тӀасалъугьун тана дица. 33Дун дуда гурхӀарав гӀадин, мунги гурхӀизе ккелароанищ мунго гӀадав лагъасда?

34Ццин бахъун гьев парччахӀас буюрун буго тӀолабго налъи бецӀизегӀан досие гӀазаб кьейилан. 35Гьедин гьабила[†] нужееги Зобалазда вугев дир Инсуца, нужер щивав чи ракӀ-ракӀалъго вацасда тӀасалъугьинчӀони[+].

### 19 бетӀер


ГӀисаца ригьнал хӀакъалъулъ бицуна

1[•]Гьанже гьеб хабар бицун бахъиндал, Галилеялдаса[†] нахъе ана ГӀиса ва Иордан гӀор бахун доб рахъалда ругел Ягьудиялъул[†] бакӀазде щвана. 2ГӀемераб халкъ бачӀунеб букӀана ГӀисада хадуб, унтарал-щокъал сахлъизарулел рукӀана гьес.

3РачӀун фарисеяз, ГӀисал хӀалбихьизе, цӀехана:

– Бокьараб гӀиллаялъе гӀоло росас чӀужу йиччан тезе бегьулейищ? – ан.

4ГӀисаца абуна:

– Нужеца цӀаличӀебищ: ГӀалам Бижарас тӀоцере «рижана бихьинчиги чӀужугӀаданги»[+]? 5Цинги гьес абуна: «Гьединлъидал эбел-эменги рехун тун, бихьинчи чӀела жиндирго чӀужуялде вуссун, ва гьел кӀиялго цолъун, цого лъугьина»[+] 6Гьелдаса хадур кӀиго рукӀунаро гьел, цого рукӀуна. Аллагьас цолъизабураб инсанас батӀалъизабизе бегьуларо[+].

7Фарисеяз абуна:

– Щайха Мусаца[†] изну кьун бугеб цӀар тӀамиялъе нугӀлъи гьабулеб кагъат кодобе кьолеб бугони, чӀужу йиччан тезе[+]?

8ГӀисаца абуна:

– Нужер чанкӀкӀи сабаблъун кьуна Мусаца нужее лъудби риччан тезе изну. Амма авалалдасанго гьедин букӀинчӀо. 9Дица нужеда абулеб буго: хъахӀбалъи хутӀун батӀияб гӀиллаялъе гӀоло чӀужуги йиччан тун, цогидай ячарав чи жиндирго йикӀарай чӀужуялда цеве мунагьалъукье ккола. Гьеб мунагьги зиналъун[†] рикӀкӀуна[+].

10Муридаз ГӀисада абуна:

– ЧӀужуялъул рахъалъ бихьинчиясул иш гьедин бугеб батани, чӀужуго ячинчӀого чӀани лъикӀ букӀина.

11Гьезда ГӀисаца абуна:

– Ригьин гьабичӀого тезе Аллагьас бажари кьураз гурони къабул гьаруларо гьел рагӀаби[+].

12Щаян абуни, цо-цо ругелъулха эбелалъул ургьирго ахтаяллъун[*] рижарал; цогидалал ахтаяллъун гӀадамаз лъугьинарула; Зобалазул ПарччахӀлъиялъе гӀоло лъудби рачинчӀого чӀаралги руго. Къабул гьабизе бажарулес къабул гьабе гьеб.


ГӀисаца лъималазе дугӀа гьабула

13[•]ГӀисахъе лъимал рачун рачӀана, гьезда тӀад квер бахъеян ва дугӀа гьабеян гьарун.[†] Муридаз гьел риччалел рукӀинчӀо.

14ГӀисаца абуна:

– Риччанте лъимал дихъе рачӀине, гьезие квекӀен гьабуге. Гьединазейин Зобалазул ПарччахӀлъи щун бугеб![+]

15Цинги, гьел лъималазда тӀад кверги бахъун, ГӀиса гьениса ана.


Зобалазул ПарччахӀлъиги инсанасул бечелъиги

16[•]Гьале цо гӀолохъанчияс ГӀисада гьикъана:

– Я, МугӀалим! Абадияб рукъалъул бутӀа щвеялъе щиб лъикӀлъи дица гьабизе кколеб[+]?

17ГӀисаца гьесда абуна:

– ЛъикӀлъиялъул хӀакъалъулъ щай дуца дида гьикъулеб? ЛъикӀав вуго цохӀо Аллагь. Абадияб рукъалъул бутӀа щвезе бокьани, Аллагьасул амруял тӀуразаре[+].

18– Кинал? – абун гьикъана дос.

ГӀисаца абуна:

– «Чи чӀваге», «зина гьабуге», «цӀогьодуге», «гьересинугӀлъи гьабуге», 19«эбел-инсул адаб-хъатир гьабе». Цоги: «мунго гӀадин вокьа дуе дуда аскӀов вугевги»[+].

20Гьев гӀолохъанчияс ГӀисада абуна:

– Гьел амруял дица гьанжелъагӀанги тӀуразаруна. Цоги щиб дие камун бугеб[+]?

21ГӀисаца гьесда абуна:

– ТӀубанго камиллъизе бокьани, дурго бугеб кинабго боцӀи-рикъзи биче ва мискин-пакъирасе садакъаде кье. Гьелъухъ дуе насиблъила зобалазул хазина. Цинги дихъе вачӀа, дида цадахъ вилълъине[+].

22Гьеб рагӀидал, гӀолохъанчи къваридго нахъе ана. Гьев вукӀун вуго кутакалда бечедав чи.

23Жиндирго муридазда ГӀисаца абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Зобалазул ПарччахӀлъиялде ворчӀизе цӀакъ захӀмалъула бечедав чиясе. 24Гьале цоги нухалъ абулеб буго дица нужеда: рукӀкӀадул ролъиялъусан лъугьине вараниялъего бигьа букӀина Аллагьасул ПарччахӀлъиялде ворчӀизе бечедав чиясеялдаса.

25Гьеб рагӀидал, гӀажаиблъун-хӀикмалъун хутӀарал муридаз гьикъана:

– Гьедин батани, хвасарлъизе кӀолев чигӀаги щивдайха?

26Гьезухъги валагьун, ГӀисаца абуна:

– ГӀадамазда гьеб кӀоларо, амма Аллагь сундуего хӀалкӀолев вуго[+].

27Гьебмехалъ Пётрица абуна:

– Гьале, кинабго рехун тун, ниж дуда цадахъ рилълъана. Щибха нижее гьелъухъ букӀинеб[+]?

28ГӀисаца гьезда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица: гьедин дида хадур рачӀиндал нуж, цӀияб дуниялалда ГӀадамил Лъимер[†] жиндирго къудраталъул тахида гӀодов чӀараб мехалъ, анцӀила кӀиябго тахида дида аскӀор гӀодор чӀезе руго. Исраилил анцӀила кӀиябго наслуялъе суд гьабизе[+]. 29Дие гӀоло мина-рукъги, вацал-яцалги, эбел-эменги, лъимал-хъизанги, хур-ахги рехун таравщинав чиясе нусго нухалъ цӀикӀкӀун щвела ва абадияб гӀумру насиблъила[+]. 30Цере рукӀарал чангиял тӀарамагъаде ккела, тӀарамагъада рукӀаразул чангиял цере ккела[+].

### 20 бетӀер


ЦӀолбол ахикь хӀалтӀаразул мисал

1Зобалазул ПарччахӀлъи релълъуна, радал хехго вахъун, жиндирго цӀолбол ахикь хӀалтӀизе гӀадамал ралагьизе арав цо бечедав чиясда. 2Къое цо-цо динар[†] кьезе къотӀиги[†] гьабун, хӀалтӀухъаби ккун руго гьес ва цӀолбол ахикье ритӀун руго. 3Лъабго сагӀаталдасан нахъеги базаркъотӀносан унаго, цоги чагӀиги ратун руго гьенир, хӀалтӀи щвелародайилан рахъун чӀун. 4Нуж разияб мухьги кьелин, дир цӀолбол ахикье хӀалтӀизе айилан ритӀун руго гьас гьелги. Ун руго гьел гьенире. 5Къалъул гӀужалдехунги ва къалъудаса лъабго сагӀат араб мехалъги базаркъотӀнове ун, додинго ритӀун руго гьес хӀалтӀухъаби. 6Бакъанидехунги ун вуго гьав чи базаркъотӀнове. Дагьалги гӀадамал ратун руго гьенир рахъун чӀун.

– Къойица гьанир чӀалгӀаде рахъун чӀун щибулел нуж ругел? – ан гьикъун буго гьас гьезда.

7Жал лъицаниги хӀалтӀизе рачунел гьечӀилан абун буго гьез. Гьездаги абун буго гьес жиндир цӀолбол ахикье айилан. 8МаркӀачӀубер рукӀкӀараб мехалъ, жиндие хъулухъ гьабулев чиясда гьес абун буго дол хӀалтӀухъабиги ахӀун, ахиралда ритӀараздасан байбихьун тӀоцере ритӀаразде щвезегӀан гьезие мухь кьейилан[+]. 9Бакъанимехалда хӀалтӀизе байбихьаразеги цо-цо динар щун буго. 10Радалго хӀалтӀизе квер баразда ракӀалда букӀун буго жидее цӀикӀкӀун кьелилан. Амма гьезиеги цо-цо динар гурони щун гьечӀо. 11Гьебмехалъ ахил бетӀергьанасде гъулгъудизе лъугьун руго гьел:

12– Ахикье ахиралда рачӀарал гӀадамал цо сагӀаталъ гурони хӀалтӀичӀо. Нижин абуни, радалалдаса бакъинегӀан бухӀараб бакъукь хӀалтӀана. Гьезиеги нижееги бащад кьуна дуца мухь.

13Гьезул цоясдехун вуссун ахил бетӀергьанас абун буго:

– Ле, гьудул! Дуе гьабураб къотӀи хвезабунищ дица? Мун разилъун вукӀинчӀищ цо динаралъухъ хӀалтӀизе? 14Дуего кьураб мухьги босун нахъе щай унарев? Дие бокьун буго дуе кьуралда бащад тӀарамагъада витӀарасеги кьезе. 15Дирго буголъиялда бокьараб гьабизе ихтияр гьечӀебищ дир? Яги дир сахаватлъиялда бер бахиллъунищ мун вугев?

16Гьедин цере рукӀарал ахиралде ккела, ахиралда рукӀарал цере ккела[+].


ГӀазаб-гӀакъубаялъул хӀакъалъулъ – лъабабизеги

17[•]Иерусалималде унаго нухда ГӀисаца анцӀила кӀиявго мурид батӀаго ахӀана ва гьезда абуна:

18– Гьале нилъ Иерусалималде унел руго. Гьенив ГӀадамил Лъимер[†] чӀахӀиял кашишзабаздаги[†] диниял гӀалимзабаздаги кодове кьела, гьезги чӀвазе къотӀила. 19Цинги инжит-хӀакъир гьавизе, цӀалаца вухизе ва хъанчида вазе цогидаб халкъалъул гӀадамазда кодове кьела гьев. Ва хун лъабабилеб къоялъ чӀаголъила[+].


Якъубилги Иоаннилги эбелалъе ГӀисал жаваб

20[•]Гьебмехалъ ГӀисада аскӀое ячӀуна Зебедайил васазул эбел. Гьелда аскӀор рукӀана кӀиявго васги. Гьелъ гӀодое къулун цо жо гьарулеб букӀана[+].

21– Щиб дуе бокьун бугеб? – ан гьикъана ГӀисаца.

Гьелъ абуна:

– Мун ПарччахӀлъун ккараб мехалъ, гьав дир кӀиявго вас дуца дудаго аскӀор цояв кваранаб рахъалда, цогидавги квегӀаб рахъалда, гӀодор чӀезарилин рагӀи кье дие[+].

22ГӀисаца гьелъул васазда абуна:

– Нужедаго лъалеб гьечӀо нужеца гьарулеб бугеб жо. КӀвеладай нужеда дица гьекъезе ккараб лълъар гьекъезе?

КӀвелилан жаваб кьуна гьез[+].

23ГӀисаца абуна:

– Дица гьекъезе ккараб лълъар гьекъезе ккезе буго нужеца. Амма дир кваранабги квегӀабги рахъалда гӀодор чӀезариялъул иш дида бараб гьечӀо, дир Инсул хӀукмуялда бараб буго.

24Гьеб хабар рагӀарабго, хутӀарав анцӀавго мурид дов кӀиявго вацасде ццидахун лъугьана. 25АскӀореги ахӀун, ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужеда лъалагури цогидал халкъазул парччахӀзабаз халкъалда тӀад ханлъи гьабулеблъи, чӀухӀби-хӀакимзабаз гӀадамазда тӀад жидерго ихтияр билълъанхъизабулеблъи. 26Амма нужеда гьоркьоб гьедин букӀине бегьуларо. Нужеда гьоркьоса лъиениги бищунго кӀудиявлъун вукӀине бокьани, гьев цогидазе хъулухъалъе чӀа абе[+]. 27Нужеда гьоркьоса бищунго цеве вукӀине бокьаравги цогидазе лагълъун вукӀа абе. 28ГӀадамил Лъимерги жиндие лъицаниги хъулухъ гьабизелъун гуро вачӀарав. Гьев вачӀун вуго цогидазе хъулухъ гьабизе ва гӀемеразе гӀоло рецӀалие жиндирго рухӀ кьезе[+].


Иерихоналдаса унаго ГӀисаца кӀиго бецав чи сахлъизавула

29[•]Иерихон шагьаралдаса къватӀире гьел рахъунеб мехалъ, халкъалъул руккел букӀана ГӀисада хадуб бачӀунеб[+]. 30Гьале нухлул рагӀалда гӀодов чӀун вукӀарав кӀиго бецав чи, ГӀиса аскӀосан унев вукӀин рагӀун, ахӀдезе лъугьана:

– Я, БетӀерчӀахъад! Я, Давудил[†] вас! ГурхӀа мун нижеда! – ян[+].

31ГӀадамаз абуна гьезда руцӀцӀун чӀайилан, амма гьел дагьабги гьаракь борхун ахӀдезе лъугьана:

– Я, БетӀерчӀахъад! Я, Давудил вас! ГурхӀа мун нижеда! – ян.

32Гьенив лъалхъун, ГӀисаца гьел аскӀоре ахӀана ва дица щиб гьабизе нужее бокьун бугебилан гьикъана. 33Гьез абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад, нижер беразда канлъи бихьизе бокьун буго.

34Гьев кӀиясдаго гурхӀун, ГӀисаца гьезул беразда квер бахъана. ГьебсагӀат беразда канлъи бихьун, ГӀисада цадахъ рилълъана гьел[+].

### 21 бетӀер


ГӀиса Иерусалим шагьаралде лъугьунев вуго

1[•]Гьел Иерусалималде щолел рукӀана. Зайтуналъул магӀарда бугеб Бетфагия росулъе гӀагарлъидал, кӀиго муридги аскӀове ахӀун, ГӀисаца гьезда абуна:[+]

2– Гьудуб нилъеда цебе бугеб росулъе а нуж. Росулъе лъугьаралго, цо бакӀалда рухьун ратила хӀамаги кӀертги. Рухьадасаги ричун, гьелги рачун рачӀа. 3Лъицаниги щибниги абуни, нужеца бице, гьел ТӀадегӀанав ГӀисае къваригӀун ругилан. КӀалъачӀого риччала гьес гьел рачине.

4Гьеб кинабго ккана цо аварагасда Аллагьас абураб гьадинаб калима ритӀухълъизе:[+]

5«Сионил ясалда[*] абе нужеца:

Дур хӀалимав ПарччахӀ вачӀунев вугин

Гьир баччун ругьунаб хӀамида рекӀун,

ХӀамица гьабураб кӀартида рекӀун!»

6Инеги ун, ГӀисаца абураб гьабун, 7хӀамаги кӀертги бачун рачӀана гьел. ГӀиса тӀад рекӀине муридаз гьезул гьодиде жидерго партал рехана. 8Халкъалъул кӀудияб руккелалъ, тӀаса бахъун, ретӀел букӀана нухда тӀибитӀулеб. ГъутӀбуздаса рекун, гӀаркьалаби рукӀана гьесда цере тӀиритӀулел[+]. 9Гьесда цебе-цебе унеб халкъалъул руккелалъги хадур рачӀунез туркиги ахӀулеб букӀана:

– Гьошанна![*] Давудил[†] васасе рецц! БетӀергьанас витӀун вачӀунев вугесда баркат лъеги! Гьошанна! ТӀадегӀанав Аллагьасе рецц![+]

10ГӀиса Иерусалималде лъугьиндал, тӀолабго шагьар бихха-хочун лъугьана:

– Гьав чиго щив? – ан гьикъулеб букӀана гӀадамаз.

11– Галилеялъул[†] Назарет шагьаралдаса ГӀиса авараг вуго, – ян жаваб кьуна гьезие гьесда хадуб бачӀунеб букӀараб халкъалъул руккалилъан[+].


ГӀисаца даранчагӀи Мукъадасаб Рокъоса къватӀире гъола

12[•]Мукъадасаб Рокъове лъугьун, ГӀисаца гьениса къватӀире гъуна даран-базаралда рукӀарал гӀадамал. ГӀарац хисулел чагӀазул столал ва къурбаналъе хъвезе маккал ричулел чагӀи тӀад гӀодор чӀолел бакӀал кӀалагъоркье чӀвазаруна[+].

13ГӀисаца гьезда абуна:

– ТӀехьалда хъван буго: «Гьаб Дир рукъалда цӀар букӀине буго как-диналъул рукъ», – абун. Нужецайин абуни гьаб «хъачагъазул нохъоялде сверизабун буго».

14ГӀисахъе Мукъадасаб Рокъоре рачун рачӀана бецалги рекъалги гӀадамал. Гьес сахлъизаруна гьел.

15ГӀисал хӀикматал ишал рихьидал ва гӀисинал лъималазги Мукъадасаб Рокъоб: «Гьошанна! Давудил васасе рецц!» – абун ахӀулеб рагӀидал, чӀахӀиял кашишзабазги[†] диниял гӀалимзабазги ццидахун абуна гьесда:[+]

16– Гьез абулеб бугеб жо рагӀулеб гьечӀищ дуда? – ян.

– РагӀулеб буго, – ян абуна ГӀисаца гьезда. – Нужеца киданиги цӀаличӀебищ: «ГӀисинлъималги керен хахулелги тӀамуна Дуца Дуего рецц гьабизе» – ян[+].

17Цинги ГӀиса, гьелги рукӀаралъур тун, шагьаралдаса къватӀивеги лъугьун, Бетаниялде ана ва сордо бан гьенив чӀана[+].


ТӀад пихъ гьечӀеб инжиралъул гъветӀ

18[•]Нахъисеб къоялъул радакье Иерусалималде вачӀунаго, ГӀиса вакъана[+]. 19Нухда цо инжиралъул гъветӀ бихьана гьесда. Амма аскӀове ун халгьабидал, тӀанхал гурони, пихъил гороцин батичӀо гъотӀода.

– ТӀокӀаб киданиги дуда тӀад пихъ бижугеги, – ян абуна ГӀисаца гъотӀода. Гьеб параялда бакъвана гъветӀ[+]. 20ХӀикмалъун хутӀарал гьесул муридаз абуна:

– Балагье, инжиралъул гъветӀ хекко бакъвараб куц!

21ГӀисаца гьезда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: нужер рекӀелъ божи-иман бугони ва рекӀелъе щаклъи лъугьине течӀони, доб гъотӀода гуребги, гьаб мегӀералдаги нужеца абуни, гьаниса бахъун ун ралъдалъе кӀанцӀеян, мегӀер нужее мутӀигӀлъизе буго[+]. 22Божи-имангун нужеца дугӀадулъ гьаранщинаб щвезе буго нужее[+].


«Лъица дуе ихтияр кьураб?»

23[•]Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъове вачӀун халкъалъе вагӀза-насихӀат гьабулев ГӀиса вугеб мехалъ, гьесда аскӀоре рачӀана чӀахӀиял кашишзаби, диниял гӀалимзаби[†] ва чӀухӀби-хӀакимзаби.

– Гьаб хӀалтӀи гьабизе ихтияр бугебищ дур? Лъица дуе гьеб ихтияр кьураб? – абун гьикъана гьез ГӀисада[+].

24ГӀисаца гьезие жавабалъе абуна:

– Дицаги кьела нужее цо суал. Нужеца гьелъие жаваб кьуни, гьебмехалъ бицина дица нужеда лъица дие гьаб ихтияр кьурабали. 25Лъадалъ ччун рахъун гӀадамал рацӀцӀад гьаризе ихтияр ЯхӀяе кисан щун букӀараб: зобалаздасанищ яги гӀадамаздасанищ?

Цоцазда гьоркьоб хабар ккана гьезул. «Зобалаздасан букӀанин абуни, гьес нилъеда абилагури, гьедин батани, щайха нуж ЯхӀяда божичӀелилан[+]. 26ГӀадамаздасан букӀанин абизеги халкъалъукьа хӀинкъун руго нилъ, щайгурелъул киназго ЯхӀя авараглъун рикӀкӀунев вукӀиндал»[+]. 27Жидеда лъаларилан жаваб кьола ГӀисае гьез.

ГӀисаца гьездаги абула:

– Дица нужедаги бицинаро лъил ихтияралдалъун дица гьаб хӀалтӀи гьабулеб бугебали.


КӀиго васасул мисал

28– Гьаб мисалалъул рахъалъ щиб нужеца абилеб? Цо пуланав чиясул вукӀун вуго кӀиго вас. «Векере, дир вас, нилъерго цӀолбол ахикье а жакъа хӀалтӀизе», – ян абун буго гьес, аскӀовеги вачӀун, цояв васасда. 29Ина, дир эмениланги, абун, ун гьечӀо гьев. 30АскӀове вачӀун, цогидав васасдаги абун буго гьединго. Инарилан абун буго гьес, амма гьедин абиялдаса ракӀ бухӀун, ун вуго гьев ахикье. 31Кинав васасха инсул амру тӀубазабураб?

КӀиабилесилан абуна гьез.

Гьебмехалъ ГӀисаца гьезда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: магъало бакӀарулел чагӀиги[†] хъахӀбабиги нужеда цере-цере унел руго Аллагьасул ПарччахӀлъиялде. 32Щайин гьикъани: битӀараб нухдасан вачӀун вукӀана нужехъе ЯхӀя авараг. Нуж гьесда божичӀо. Амма магъало бакӀарулел чагӀиги хъахӀбабиги божана. Нужин абуни, – гьеб кинабго бихьаниги, нужер ракӀ бухӀичӀо ва кинго гьесда божичӀо[+].


ЦӀолбол ах ижараялъе кьун тарасул хӀакъалъулъ

33[•]Цоги мисалалъухъ гӀенекке. Цо бечедав чияс цӀолбол ах гьабун буго, сверун чали къан буго, чагъир жаниб цӀцӀуйзе чаналъе гвендги бухъун буго, хъаравуласе борхатаб хъощги бан буго. Цинги ахихъабазухъе ижараялъе гьеб ахги кьун, гьев ун вуго[+]. 34ЦӀибил барщараб мехалъ, гьес дол ижарачагӀазухъе рагьтӀателал ритӀун руго жиндиего кколеб бутӀа босизе. 35Амма ижарачагӀаз, кквезеги ккун, гьезул цояв вухун вуго, цояв чӀван вуго, цогидав ганчӀал речӀчӀун хвезавун вуго[+]. 36Нахъеги ритӀун руго гьес рагьтӀателал, доздаса гӀемерго цӀикӀкӀун. Амма гьезиеги додинго гӀакъуба кьун буго ахихъабаз. 37Цинги жиндирго вас витӀун вуго ахил бетӀергьанас, жиндир васасулгӀаги хӀурмат гьабилародайилан.[†][+] 38Амма гьесул вас вачӀунев вихьараб мехалъ, ижарачагӀаз цоцазда абун буго: «Гьале гурищ ирсилав. РачӀа гьав чӀвазе, ирсги нилъеего хутӀила»[+]. 39Кквезеги ккун, гьез гьев ахикьа къватӀиве рехун вуго ва чӀван вуго[+]. 40ХӀасил, ахил бетӀергьан тӀадвуссун вачӀараб мехалъ, гьел ижарачагӀазе щибдай гьабила гьес?

41Гьелъие жавабалъе ГӀисада абуна:

– Квешал гӀадамал гьес квешго чӀвала. ЦӀибил барщарабго жиндие кколеб бутӀа босун рачӀунел ижарачагӀазухъе ахги кьела[+].

42ГӀисаца гьезда абуна:

– ТӀехьалда цӀаличӀищ нужеца:

«Къадалъ лъезецин ярагьунарилан къадахъабаз нахъе рехараб гамачӀ битӀахъе цололъ лъун буго. Гьединаб букӀун буго БетӀергьанасул[†] хӀукму. Нилъер берда цебе лъугьараб кӀудияб мугӀжизат буго гьеб!»[+]

43Гьале дица нужеда абулеб буго: нужехъа бахъун Аллагьасул ПарччахӀлъи кьела гьелъул пихъ барщизабулеб халкъалъе. 44Гьеб ганчӀиде вортаравги щущан ине вуго, бортун бачӀун гамачӀ тӀад речӀчӀаравги чӀинтӀизе вуго.

45Гьел мисалал рагӀидал, чӀахӀиял кашишзабаздаги фарисеяздаги бичӀчӀана ГӀисаца жидер хӀакъалъулъ бицунеб букӀин. 46Гьезие бокьун букӀана ГӀиса ккун вачине, амма гӀадамазукьа хӀинкъана. Халкъалъ гьев авараглъун рикӀкӀунев вукӀиндал[+].

### 22 бетӀер


Бертадул мисал

1[•]Мисал бачун, цоги хабар бицана ГӀисаца гьезие:[+]

2– Зобалазул ПарччахӀлъи релълъуна жиндирго васасе бертин гьабулев вукӀарав цо парччахӀасда[+]. 3Берталъе гӀадамал ахӀизе рагьтӀателал ритӀун рукӀун руго гьес, амма гьенире рачӀине бокьун гьечӀо гӀадамазе. 4Нахъеги ритӀун руго гьес цогидал рагьтӀателал, гьезда абейин, квен хӀадурун бугин, мачӀадалъе хьихьарал оцалги бусбиги хъун ругин, кинабго къачӀан бугин, берталъе рачӀаян. 5Амма гьеб ахӀиялъул агъазги гьабичӀого, рахъ-рахъалъ ун руго гьел: цояв жиндирго хуриве ун вуго, цояв даран-базаралъ ун вуго. 6Цогидаз парччахӀасул рагьтӀателал, кквезеги ккун, инжитги гьарун,[†] чӀван руго[+]. 7Гьебмехалъ парччахӀасул кутакалда ццин бахъун буго гьезда. Жиндирго боги битӀун гъурун руго гьес дол рагьтӀателал чӀварал гӀадамал ва гьезул шагьарги бухӀун буго[+]. 8Цинги гьес жиндирго рагьтӀателазда абун буго:

– Бертадул тӀутӀ тӀибитӀун буго, амма тӀотӀоде ахӀарал гӀадамал гьелъие мустахӀикъал ратичӀо[+]. 9Гьанже къватӀахъе-нухазде ун, цеве вата-ватарав чи ваче берталъе.

10КъватӀахъе-нухазде ун гьел рагьтӀателаз квешалги лъикӀалги – цере рата-ратарал рачун рачӀуна. Гьедин ахӀарал гӀадамазул цӀун буго бертадул рукъ.[†] 11Берталъе рачӀарал гӀадамазухъ валагьизе парччахӀ жаниве лъугьараб мехалъ, гьесда гьенив вихьун вуго берталъе ретӀунеб хасаб партал ретӀинчӀев цо чи. 12ПарччахӀас гьесда абун буго: «Ле, гьудул, берталъе ретӀунеб партал ретӀинчӀев мун гьаниве жаниве кин ворчӀарав?» Гьев чи вуцӀцӀун чӀун вуго. 13ПарччахӀас гьебмехалъ рагьтӀателазе амру гьабун буго гьев чи, квералги бохдулги рухьун, дове бецӀаб къотӀнове рехеян. ГӀодулел ва цаби къерщезарулел рукӀина дора гӀадамал[+]. 14АхӀарал гӀезегӀан ругониги, тӀаса рищарал дагь гурони гьечӀелъулха!


ГӀисае кьолел суалалги гьесул жавабалги


Къайсарасе магъало кьеялъул хӀакъалъулъ

15[•]Гьениса къватӀире рахъун фарисеял[†] данделъана ГӀисал кӀал таризабизе щибдай ургъун лъикӀилан[+]. 16Гьез жидерго муридалги гьеродилалги[†][*] ритӀана ГӀисахъе. Гьез абуна:

– Я, МугӀалим! Нижеда лъала мун ритӀухъав чи вукӀин. Аллагьасул хӀакъаб нух буго дур малъиги. Лъилниги мурад цӀунун, гьесие хӀелиги дур пикруялда рекъоларо. Чи вихьун иш гьабулеб гӀамалги дур гьечӀо[+]. 17Гьединлъидал, бице нижеда. Дуда кин ракӀалде кколеб: Мусал Къануналда[†] рекъон бегьулебищ къайсарасе[†] магъало кьезе яги бегьуларебищ[+]?

18Гьезул хӀилла-макру бичӀчӀун, ГӀисаца абуна:

– ГӀай, нуж ххвелал гьарулел чагӀи! Щай нужеца дир хӀалал рихьулел[+]? 19Магъалоде кьезе кколеб цо гӀарац босе гьанибе дихъе.

Гьез гьесухъе цо динар[†] босун бачӀуна.

20ГӀисаца абуна:

– Лъил суратги хъвай-хъвагӀайги гьалда бугеб?

21Къайсарасул бугилан абуна гьез.

– Гьедин батани, къайсарасулаб къайсарасе кье, Аллагьасулаб Аллагьасе кье, – ян абуна ГӀисаца гьезда[+].

22Гьеб жавабалъ хӀикмалъизарурал гьел, живго гьевги тун, нахъе ана.


Хварал тӀаде рахъинариялъул хӀакъалъулъ

23[•]Гьебго къоялъ ГӀисахъе рачӀана саддукеял[†] абулел, къиямасеб къоялъ хварал тӀаде рахъине рукӀиналда божуларел гӀадамал, ва гьез ГӀисада гьикъана:[+]

24– Я, МугӀалим! Мусаца[†] абун буго: «Лъимер-бетӀерги гьечӀого цо пуланав чи хвани, гьесул вацас ячине кколин жиндирго вацасул къоролай, дов хварав вацасул наслу къинчӀого букӀине»[+]. 25Нижер вукӀана анкьго вац. ЧӀужу ячун хадув хвана бищун кӀудияв вац. Гьезул лъимер-бетӀер лъугьун букӀинчӀелъул, хадусев вацас ячана гьесул йикӀарай чӀужу. 26Гьединго ккана иш кӀиабилесулги, лъабабилесулги, анкьабилесде щвезегӀанги. 27Ахиралда хвана гьей гӀаданги. 28Къиямасеб къоялъ гьев анкьавго вацасда гьоркьоса лъил чӀужулъун гьей йикӀине йигей? Анкьасулго лъади йикӀиндалха гьей.

29Гьезие жавабалъе ГӀисаца абуна:

– Я ТӀухьдузда бугеб лъангутӀиялъ, я Аллагьасул къудраталда божунгутӀиялъ къосинарун руго нуж. 30Къиямасеб къоялъ чӀаголъаразул я лъудби, я росал рукӀине гьечӀо, зобалазда ругел малаикзабазул гӀадинаб гӀумру букӀине буго доба гьезулги. 31Хварал чӀаголъизе рукӀиналъул хӀакъалъулъ цӀаличӀебищ нужеца Аллагьас нужеда абураб гьадинаб калима: 32«Дун вуго Ибрагьимил[†] Аллагь, ИсхӀакъил[†] Аллагь, Якъубил[†] Аллагь»? Аллагь – гьев хваразул Аллагь гуро, чӀагоязул Аллагь вуго[+].

33Гьесухъ гӀенеккараб халкъ гӀажаиблъун хутӀана ГӀисал рагӀабазда.


Бищунго аслияб амруялъул хӀакъалъулъ

34[•]ГӀисаца саддукеял руцӀцӀун чӀезарунилан рагӀидал, фарисеял данделъана. 35Гьезда гьоркьоса цо динияв гӀалимчияс, ГӀисал хӀалбихьизелъун, гьесда гьикъана:

36– Я, МугӀалим! Къануналда[†] бищунго аслияб амру щиб кколеб? – абун.

37ГӀисаца гьесда абуна:

– «Дурго БетӀергьан Аллагь дуе вокьа дур тӀолабго ракӀалдалъун, дур тӀолабго рухӀалдалъун, дур тӀолабго гӀакълу-пикруялдалъун»[+]. 38Гьеб ккола бищунго аслияб ва тӀоцебесеб амру. 39Гьелдаго релълъараб буго кӀиабилебги: «Мунго гӀадин вокьа дуе дуда аскӀов вугевги»[+]. 40Гьеб кӀиябго амру буго тӀолабго Мусал къануналъулги аварагзабазул ТӀухьдузулги кьучӀ[+].


«Давудил вас гуро МасихӀ»

41[•]Фарисеял гьенире данделъараб мехалда, ГӀисаца гьезда гьикъана:

42– МасихӀил[†] хӀакъалъулъ щиб пикру нужер бугеб? Лъил вас гьев?

Давудил[†] василан жаваб кьуна гьез[+].

43ГӀисаца гьезда абуна:

– Илагьияб РухӀалъ[†] малъун, Давудица щайха гьев жиндир БетӀергьанлъун рикӀкӀунев вугев? Давудица абуна: 44«ТӀадегӀанав Аллагьас дир БетӀергьанасда абуна: „Дир кваранаб рахъалда гӀодов вукӀа, дица дур тушбаби дур хӀатӀазда цере чӀезаризегӀан“»[+]. 45Гьедин Давудица жинцаго МасихӀиде жиндир БетӀергьанилан абулеб бугеб мехалъ, Давудил вас кин гьев кколев?

46Лъиданиги кӀвечӀо ГӀисае жаваб кьезе, ва гьеб къоялдаса нахъе лъилниги бахӀарчилъи гӀечӀо гьесда щибниги гьикъизе[+].

### 23 бетӀер


Диниял гӀалимзабиги фарисеялги какараб вагӀза

1[•]Гьебмехалъ халкъалдехунги жиндирго муридаздехунги ГӀисаца абуна:

2– Муса[†] аварагасул михӀрабалде рахун кӀалъалел руго гьанже диниял гӀалимзабиги[†] фарисеялги.[†] 3Гьединлъидал гьезухъ гӀенекке ва гьез абурабщинаб гьабе нужеца. Амма гьез гьабураб гьабуге. Гьез абулебги гьабулебги данде кколарелъулха[+]. 4Гьез раччи бакӀлъизабулеб буго ва гьеб гӀадамазул мугъзада лъолеб буго. Жидецагойин абуни гьелда биччун килищцин хъвалеб гьечӀо. 5Хириял рагӀаби тӀад хъварал чалуялги[*] гӀеблъизарун, гӀабаялъул гӀертелалги[*] халалъизарун, кинабго гьез гьабулеб буго гӀадамазда бихьизелъун[+]. 6Гьезие бокьула гьоболлъухъ кванил тӀотӀода нахъа бищунго хӀурматияб бакӀ кквезе ва синагогабазда[†] жанир киназдасаго церегӀан гӀодор чӀезе,[+] 7базаркъотӀноб халкъалъ жидеего салам кьезе ва гӀадамаз жидеда мугӀалимзабийилан абизе. 8Амма нужедаго мугӀалимзабийилан абизе биччаге нужеца. Щайин абуни, МугӀалим цо вуго нужер, нуж киналго вацал руго[+]. 9Гьаб ракьалда лъиданиги эмениланги абуге, цо вуго нужер Эмен – зобалазда вугев Эмен[+]. 10Нужедаго насихӀатчагӀийилан абизеги биччаге, гӀицӀго МасихӀ[†] вуго нужер НасихӀатчи. 11Нужер бищунго кӀудияв нужее хъулухъалъе чӀа абе[+]. 12Жинцаго живго тӀадегӀанлъизавурав гӀодовегӀанлъизе вуго, гӀодовегӀанлъизавурав тӀадегӀанлъизе вуго[+].

13Балагьги гӀазабги нужее, диниял гӀалимзаби ва фарисеял! Ххвелал гьаризе бокьула нужее! Зобалазул ПарччахӀлъиялъул нуцӀа рахана нужеца гӀадамазда цебе: нужгоги лъугьунел гьечӀо гьенире, лъугьине бокьаралги риччалел гьечӀо[+].

14-15Балагьги гӀазабги нужее, диниял гӀалимзаби ва фарисеял! Ххвелал гьаризе бокьула нужее! Ралъадалги ракьалги тирула нужеца, цогӀаги чи диналде вуссинародайилан. Амма диналде вуссун хадув, нужеца гьев, нуж кӀигогӀан цӀикӀкӀараб даражаялда, жужахӀалъул агьлулъун лъугьинавула.

16Балагьги гӀазабги нужее, бецал чагӀи квер ккун хадур цӀалел бецукал! Нужеца абула: «Мукъадасаб Рукъалъул[†] цӀар рехсон бараб гьа бихханиги бегьулилан, амма Мукъадасаб Рокъоб бугеб меседалхӀайин бараб гьа биххизе бегьуларилан»[+]. 17Бецал гӀабдалзаби руго нуж. Мукъадасаб Рукъищ хирияб бугеб, яги Мукъадасаб Рукъалъ жиб хиралъизабураб меседищ[+]? 18Нужеца цоги абула: «Къурбаналъул гьан лъолеб бакӀалъул цӀар рехсон гьедараб гьа бихханиги бегьулилан, амма гьениб лъураб къурбаналхӀаян гьедараб гьа биххизе бегьуларилан». 19Бецукал руго нуж! Къурбаналъул гьан лъолеб бакӀищ хирияб, яги гьеб бакӀалъ хиралъизабураб къурбанищ[+]? 20ХӀакъикъаталдаги къурбаналъул гьан лъолеб бакӀалъул цӀар рехсон гьедулаго, гьев чияс гьелдаго цадахъ гьениб лъун бугебщинабги рехсолеб бугогури. 21Мукъадасаб Рукъалъул цӀар рехсон гьедулаго, гьев чияс гьелдаго цадахъ гьеб рукъалъул БетӀергьанасул[†] цӀарги рехсолеб бугогури. 22ЗобалхӀайилан гьедулаго, гьев чияс гьелдаго цадахъ зобалазда бугеб тахги тахида вугевги рехсолел ругогури.

23Балагьги гӀазабги нужее, диниял гӀалимзаби ва фарисеял! Ххвелал гьаризе бокьула нужее! Нужеца садакъаде кьола сагӀаналъул, анисалъул ва мучариялъул анцӀил бутӀа[*], амма Къануналъул[†] бищунго аслиял ритӀухълъиги, рахӀму-хӀелмуги, Аллагьасде иман лъейги нужеца рехун тун руго. Гьебги гьабизе ккола, гьабцоябги рехун тезе бегьуларо[+]. 24Бецал чагӀи квер ккун хадур цӀалел бецукал руго нуж! КӀкӀара ургьибе ккелебилан хӀинкъун, лъим цӀцӀула нужеца, амма варанаби къулчӀулел руго.

25Балагьги гӀазабги нужее, диниял гӀалимзаби ва фарисеял! Ххвелал гьаризе бокьула нужее! Нужеца суркӀа-щуруналъул тӀасахун рахъ бацӀцӀад гьабун чураниги, гьелъул жаниса рахъ цӀун буго зулмуялдалъунги хъантӀиялдалъунги бакӀараралъул. 26Ле бецав фарисеяв, цин дуца суркӀа-щурун жаниса бацӀцӀад гьабе, гьелъул къватӀисахун рахъги бацӀцӀалъизе.

27Балагьги-гӀазабги нужее, диниял гӀалимзаби ва фарисеял! Ххвелал гьаризе бокьула нужее! ХъахӀаб лажбар бахараб хобалда релълъуна нуж. КъватӀисахун гьеб берцинго бихьула, амма гьелда жанибин абуни, хварасул ракьа-макъарги цогидаб хъублъиги букӀуна[+]. 28ТӀасан ралагьун, гӀадамазда ккола нуж вализаби ратилилан, амма жаниса нуж ххвелазул ва пасалъиялъул цӀун руго.

29Балагьги гӀазабги нужее, диниял гӀалимзаби ва фарисеял! Ххвелал гьаризе бокьула нужее! Цересел аварагзабазул хобазда тӀад мазарал гьарулел руго нужеца, вализабазул хобазда занал чӀвалел руго. 30Нужеца абулеб буго, дол умумузул заманаялъ ниж рукӀаралани, аварагзабазул би гӀодобе тӀеялъулъ нижеца гӀахьаллъи гьабилароанилан.[†][+] 31Гьелдалъун нужеца нугӀлъи гьабулеб бугогури дол аварагзаби чӀваразул васал нуж рукӀиналъе. 32Умумузул мунагьазул къолода тӀаде рикьиги балеб буго нужеца.

33Гьай, чӀегӀераб борхьил наслу! ЖужахӀалъуре рехизе бугеб хӀукмуялдаса кире нуж рорчӀилел?![+] 34Гьале дица нужехъе ритӀулел руго аварагзабиги, гӀакъилзабиги, гӀалимзабиги. Гьезул цоял нужеца чӀвазе ва хъанчида разе руго. Цогидал нужерго синагогабазда жанир цӀалаца рухизе руго, цо шагьаралдаса цогидалде лъутизаризе руго[+]. 35Дуниял бижаралдаса нахъе гӀодобе тӀураб тӀолабго бацӀцӀадаб бидул хӀакъ нужеда тӀаде ккезе буго. ВацӀцӀадав Гьабилидаса байбихьун, цинги Мукъадасаб Рукъалъул минаялдаги къурбан хъолеб бакӀалдаги гьоркьов шагьидлъарав Барахиял вас Закарияде щвезегӀан нужеца чӀварал аварагзабазул би буго гьеб[+]. 36ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: гьаб умматалде тӀаде ккезе буго дозул бидул хӀакъ.


ГӀисаца бицунеб буго Иерусалималъул хӀакъалъулъ

37[•]Вай Иерусалим, Иерусалим! Аварагзаби чӀвалеб ва духъе ритӀарал Аллагьасул илчизабазда ганчӀал речӀчӀулеб шагьар! Чан нухалъха дие бокьун букӀараб, къурщица тӀанчӀи гӀадин, дур гӀадамал дирго кваркьиялда гъоркье рачине, амма нужее гьеб бокьичӀо[+]. 38Балагьея, нужер Хирияб Рукъ чӀобого хутӀила. 39«БетӀергьанас витӀун вачӀунев вугесда баркат лъеги», – ян нужеца абизегӀан вихьиларо нужеда дун гьанжеялдаса хадув[+].

### 24 бетӀер


Дуниялалда ккезе бугелъул хӀакъалъулъ


Мукъадасаб Рукъ щущазабизе буго

1[•]ГӀиса Мукъадасаб Рокъоса къватӀиве лъугьун нахъе унаго, муридал гьесда аскӀоре рачӀана гьаб Мукъадасаб Рукъалъул[†] кӀодолъи бихьуларищилан. 2ГӀисаца гьезда абуна:

– Гьаб кинабго бихьулищ? ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: ганчӀида лъураб цониги гамачӀ хутӀиларо гьаниб кӀалагъоркье чӀвачӀого[+].


Балагьал гӀемерлъизе руго

3Цинги Зайтуналъул магӀарда гӀодов чӀун ГӀиса вугеб мехалъ, батӀаго гьесда аскӀоре рачӀун, муридаз гьарана:

– Гьаб дуца абулеб бугебщинаб иш кида лъугьине бугебали ва мун вачӀиналъулги дуниял ахирлъиялъулги гӀаламатал кин загьирлъулелали бице нижеда.

4ГӀисаца абуна:

– Воре, цо лъицаниги къосинаризе гурин нуж![+] 5Чанги вукӀине вугелъулха жив МасихӀ[†] вугилан вачӀунев чи. Чангиял гьез къосинаризеги руго. 6Рагъал ккун ругилан ва ккезехъинги ругилан рагӀизе буго нужеда. Воре, нуж хӀинкъуге гьелдаса. Гьеб цебеккунго лъугьине ккола, ва гьеб жеги ахирзаман гуро. 7Цо халкъ цоги халкъалде, цо ханлъи цоги ханлъиялде тӀаде кӀанцӀила. БакӀ-бакӀалда ракъи баккила, ракь багъарила[+]. 8Гьеб кинабго ккола лъимер гьабизе хӀара чӀваялъул гӀадинаб унтиялъул байбихьи.

9Гьебмехалъ нуж рачина гӀазаб-гӀакъуба кьезе ва чӀвазе. Дун сабаблъун тӀолабго гӀаламалда рихина нуж[+]. 10Гьебмехалъ гӀемерисел гӀадамал къосина, цоцазе хилиплъила, цоцазда рихина[+]. 11ГӀемерал гьересиаварагзаби рахъина, гьез гӀемерисел къосинарила[+]. 12Пасалъи цӀикӀкӀиндал, гӀемерисезул рокьи ссун ина. 13Амма ахиралде щвезегӀан сабру гӀурав чи хвасарлъила[+]. 14Ва ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ гьаб Рохалил хабар тӀолабго дуниялалдаго лъазабила, киналго халкъазе нугӀлъун букӀине. Гьебмехалъин ахир букӀунеб[+].

15[•]Даниял аварагасда Аллагьас бицараб чӀунтелалъул къабихӀлъи хирияб бакӀалда бихьила нужеда, – цӀалулесда лъалин гьелъул магӀна –[+] 16гьебмехалъ мугӀрузде лъута абе Ягьудиялда[†] ругелал. 17Гьеб къоялъ тӀохда вугев, рокъоса къваригӀараб-тараб босизе, гъоркье рещтӀунгеян абе[+]. 18Хурив вугевги жиндирго ретӀел босизе нахъвуссунгеян абе. 19Вай, къинал руччабазе ва каранда хахулел лъимал ругел улбузе букӀинаха дол къояз кӀудияб къварилъи-гӀазаб![+] 20Хасало яги шамат[†] къоялъ лъутизе ккогегиян гьари-дугӀа гьабулел рукӀа нуж. 21Щаян абуни, гьебмехалъ рещтӀине буго дуниял бижаралдаса гьанжелъагӀан букӀинчӀеб ва хадубккун букӀине къотӀиги[†] гьечӀеб кӀудияб балагь[+]. 22Гьел къоял къокълъизаризе Аллагьасул къадар букӀинчӀебани, цониги рижи хвасарлъизе букӀинчӀо. Амма жинцаго тӀаса рищарал гӀадамазе гӀоло гьел къоял къокъ гьаризе хӀукму буго[+].

23Гьебмехалъ нужеда лъицаниги абуни, МасихӀ гьале гьанив вугилан, яги дова вугилан, воре, нуж гьелда божуге[+]. 24Щаян абуни, гӀемер рукӀине руго гьебмехалъ гьересимасихӀалги гьересиаварагзабиги. Чанги кӀуди-кӀудиял гӀаламатал ва мугӀжизатал рихьизарила гьез, бажарани, тӀаса рищарал муъминзабигицин къосинаризе бокьун[+]. 25Гьеб кинабго цебеккунго лъазабун толеб буго дица нужеда![+]

26Доле МасихӀ гӀицӀаб авлахъалда вугин абуни, гьениреги унге нуж, гьале рокъов жанив вахчун вугин гьевилан рагӀани, гьелдаги божуге. 27Бакъбаккудаса бакътӀерхьуде щвезегӀан тӀолабго зоб гвангъизабулеб пири гӀадин вачӀина ГӀадамил Лъимер.[†][+]

28Балкан бугеб бакӀалде чудкал ракӀарула[+].


ГӀадамил Лъимер кӀиабизеги вачӀине вуго

29[•]Дол къоязул гӀакъуба-къварилъиялдаса хадуб гьебсагӀатго бакъул нур тӀагӀун ина, ва моцӀрол канлъиги ссун ина. ЦӀваби зодиса гӀодоре гъенон рачӀина, ва къвакӀарал зобалги гьаргьадила[+]. 30Ва гьебмехалда зодиб лъугьина ГӀадамил Лъимадул гӀаламат. Ва дуниялалъул киналго халкъал гӀодила, гьезда вихьила накӀкӀазда гьоркьосан бергьараб къудраталда ва кӀодолъиялда ГӀадамил Лъимер вачӀунев[+]. 31Гьебмехалъ ссур пулеб гьаракь бахъина. Жинца тӀаса бищараб агьлу зобалазул гьаб рагӀалдаса бахъараб добцояб рагӀалде щвезегӀан – ункъабго рахъалдаса бакӀаризе жиндирго малаикзабиги ритӀила гьес[+].


Инжиралъул гъотӀол мисал

32[•]Нужеца мисалалъе босе инжиралъул гъветӀ. Гьелъул гӀаркьалабазда гӀекӀ базе ва тӀамах бижизе байбихьараб мехалъ, нужеда лъала рии тӀаде щолеб бугеблъи. 33Гьелдаго релълъун, гьел гӀаламатал рихьараб мехалъ, нужеда лъала гьеб нуцӀикӀалтӀе щун бугеблъи. 34ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дуниялалда гьаб наслу букӀаго лъугьине буго гьеб кинабго[+]. 35Зобалги ракьалги тӀагӀаниги, дир рагӀаби нахъе хутӀизе руго[+].

36[•]Амма цониги инсанасда лъаларо гьеб къо, гьеб сагӀат кида тӀаде щвезе бугебали. Я зобалазул малаикзабазда лъаларо, я Васасда лъаларо, гьеб лъала гӀицӀго Инсуда.


«Нуж рорчӀуда чӀа!»

37НухӀ аварагасул заманаялда букӀараб гӀадин букӀине буго ГӀадамил Лъимер вачӀараб мехалъги[+]. 38ТӀупан тӀелалде, кваналел-гьекъолел, лъудби рачунел, россабазе унел рукӀана дол къоязда гӀадамал, НухӀ гамида жаниве лъугьинегӀан. 39ТӀупан тӀун, гьелъ росун инегӀан, щибниги лъалеб жо букӀинчӀо гьезда. Гьедин букӀина ГӀадамил Лъимер вачӀиндалги[+]. 40Гьебмехалъ хурив векьарилев вугев кӀигоясул цояв вачина, цогидав хутӀила. 41Гьабихъ гӀатӀ ххенолей йигей кӀиго чӀужугӀаданалъул цояй ячина, цогидай хутӀила.

42Гьединлъидал нуж рорчӀуда чӀа, нужеда лъаларелъул нужер ТӀадегӀанав кида вачӀиневали[+]. 43Рукъалъул бетӀергьанасда лъалеб бугони цӀогьор вачӀунеб заман, рорчӀи ккун, гьес цӀогьор жаниве лъугьине виччаларевлъи лъала нужеда[+]. 44Гьединлъидал нужги хӀадурго рукӀа, ракӀалдаго гьечӀеб заманаялъ вачӀине вугелъул нужехъе ГӀадамил Лъимер[+].

45[•]Жиндир рагьтӀателазе бетӀерлъи гьабеян ва гьезие ригь-ригьалда квен-тӀехги чӀезабеян тарав рагьтӀател, 46гьесул бетӀергьан тӀадвуссун вачӀараб мехалда ритӀухъго ва цӀодорго хӀалтӀулев вукӀин гьесда лъани, – гьардарав гурищ гьединав рагьтӀател[+]. 47ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: бетӀергьанас гьединав рагьтӀателасда божун тела жиндир тӀолабго магӀишат.

48Амма гьедин тарав квешав рагьтӀател, жиндирго бетӀергьан тӀадвуссун вачӀине гӀезегӀан заман бугин ракӀалдеги ккун,[+] 49живго гӀадал рагьтӀателал рухизе-кьабизе лъугьани ва гьекъолдухъабигун кваналев-гьекъолев чӀани, щиб ккелеб? 50Гьесда ракӀалдаго гьечӀеб къоялъ ва вачӀиниланго ккечӀеб сагӀаталъ тӀаде рехун вачӀина гьесул бетӀергьан. 51КӀихӀи хъвалхьина гьес гьев рагьтӀател. Ххвелал гьарулесул можоро бахъараб гӀадин ккела гьесул иш. ГӀодилел ва цаби къерщезарулел хутӀила гьединал гӀадамал[+].

### 25 бетӀер


АнцӀго ясалъул мисал

1Гьебмехалъ Зобалазул ПарччахӀлъи релълъине буго бахӀарасда дандчӀвазе сардилъ нахул чирахъалгун бахӀаралъул бакӀалде арай анцӀго ясалда[*][+]. 2Гьезул щугояй тохай йикӀун йиго, щугояй цӀодорай йикӀун йиго. 3Тохал ясаз чирахъал росун руго, чирахъазухъе тӀезе нах цадахъ босун гьечӀо. 4ЦӀодоразин абуни, пурччби цӀун нахги босун буго чирахъазда цадахъ. 5БахӀарав кватӀун вуго, гьесда дандчӀвазе арал киналго ясалги гъапуллъун ккун руго, цинги кьижун ккун руго гьел[+]. 6Сордо бащалъараб мехалъ, цо ахӀи бахъун буго, гьале бахӀарав вачӀунев вугин, гьесда дандчӀвазе рахъаян. 7Гьебмехалъ, тӀаде рахъун, киналго ясал чирахъал рекъе-решезаризе лъугьун руго. 8Тохал ясаз цӀодоразда абун буго жидер чирахъазухъе тӀезе нах кьейин, гьел свинехъин ругилан. 9ЦӀодорал ясаз гьезда абун буго, кӀиязего хвараб гьабичӀого, нужерго чирахъазе нах босизе нуж тукаде ун лъикӀилан. 10Нахуда хадур гьел араб мехалъ, бахӀарав вачӀун вуго. ХӀадурго чӀун ратаралги цадахъ рачун, бахӀарав бертадул рокъове лъугьун вуго. Нахъасан нуцӀаги рахан буго[+]. 11Цинги рачӀун руго дол ясал.

– Я, бетӀерчӀахъад! Я, бетӀерчӀахъад! НуцӀа ричӀе нижее, – ян ахӀдезе лъугьун руго гьел[+].

12– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дида лъалел чагӀи гуро нуж! – абун жаваб кьун буго бахӀарас[+].

13Гьединлъидал, рорчӀуда чӀа нуж: я къо, я сагӀат лъаларелъул нужеда[+].


Меседил гъурщазул мисал

14[•]Цоги гьеб релълъинабизе бегьула сапаралъ иналде, ахӀун рагьтӀателалгун, гьезухъе цӀунизе жиндирго боцӀи-рикъзи кьурав цо пуланав чиясда. 15Цоясухъе гьес кьун буго щуазарго месед, цогиясухъе – кӀиазарго месед, лъабабилесухъе – азарго месед, – щивасухъе гьесул бажари-гьунаралда рекъон. Цинги сапаралъ ун вуго. 16Щуазарго месед щварас, гьебсагӀат инеги ун, гьелдасан щуазаргоги месед хайирлъизабун буго. 17КӀиазарго щварас гьединго кӀиазаргоги месед хайирлъизабун буго. 18Азарго месед щварас, инеги ун, бухъун гвендгун, ракьулъ бахчун буго жиндирго бетӀергьанасул[†] месед.

19Гьелдаса гӀемераб заман индал, тӀадвуссун вачӀун, гьезул бетӀергьанас рагьтӀателал ахӀун руго доб меседалъул хӀисаб-суал гьабизе[+]. 20Щуазарго месед жиндихъе кьун букӀарав рагьтӀателас, вачӀун гьесда абун буго: «Гьале, бетӀерчӀахъад, дуца дихъе кьун букӀараб щуазарго месед, гьале гьелдасан хайирлъараб щуазарго меседги». 21Гьесул бетӀергьанас абун буго гьебмехалъ: «ХӀалчӀахъаги дур, дир лъикӀав ва ритӀухъав рагьтӀател, гьитӀинаб божилъиялъе дуца дида цебе ритӀухълъи бихьизабидал, кӀудиябги божун тела дуда. Дурго бетӀергьанасулгун рохел гӀахьал гьабе»[+]. 22КӀиазарго месед жиндихъе кьун букӀарав дов рагьтӀателас вачӀун гьесда абун буго: «Гьале, бетӀерчӀахъад, дуца дихъе кьун букӀараб кӀиазарго месед, гьале гьелдасан хайирлъараб кӀиазарго меседги». 23Гьесул бетӀергьанас абун буго гьебмехалъ: «ХӀалчӀахъаги дур, дир лъикӀав ва ритӀухъав рагьтӀател, гьитӀинаб божилъиялъе дуца дида цебе ритӀухълъи бихьизабидал, кӀудиябги божун тела дуда. Дурго бетӀергьанасулгун рохел гӀахьал гьабе». 24Азарго месед жиндихъе кьун букӀарав рагьтӀателас вачӀун гьесда абун буго: «Я, бетӀерчӀахъад! Дида лъалаан мун дуцаго бекьичӀеб лъилъулев, дуцаго кӀутӀичӀеб бищулев, согӀав чи вукӀин. 25Дукьа хӀинкъун, дица доб азарабго месед ракьулъ бахчун тун букӀана. Гьале нахъе босе дурго гьаб». 26«Гьай, квешав ва кӀвахӀалав рагьтӀател! – ан абун буго гьесул бетӀергьанас. – Дуда лъалеб букӀун буго дицаго бекьичӀеб лъилъулев, дицаго кӀутӀичӀеб бищулев чи дун вукӀин[+]. 27Гьединлъидал дуца гьаб дир месед базаргабазухъе къарзалъ кьезе кколаан. Жакъа тӀадвуссун вачӀараб мехалъ, хайиргун цадахъ нахъе щвелаангури гьеб дихъе». 28Цинги абун буго, гьасухъаги босун, гъоб азарабго месед дов анцӀазарго месед бугесухъе кьейилан.

29«Кодолъи бугевщинасе, гӀунги тӀокӀлъиледухъ, тӀадеги кьезе буго, кодолъи гьечӀесухъа бугебги бахъизе буго[+]. 30Гьев пайда гьечӀев рагьтӀател дове бецӀаб къотӀнове рехе. ГӀодилел ва цаби къерщезарулел рукӀина дора гӀадамал»[+].


МасихӀица суд гьабила

31Киналго малаикзабигун цадахъ жиндирго хӀалкӀолъигун ГӀадамил Лъимер[†] вачӀараб мехалъ, къудраталъул тахида гӀодов чӀела гьев[+]. 32Киналго халкъал данделъила гьесда цере гьебмехалъ, ва вехьас чахъабиги цӀцӀаниги ратӀа гьарулел гӀадин, цоцаздаса ратӀа гьарила[+]. 33Чахъаби гьес жиндирго кваранаб рахъалда чӀезарила, цӀцӀани квегӀаб рахъалда чӀезарила. 34Гьебмехалъ ПарччахӀас кваранаб рахъалда ругезда абила: «Ле, дир Инсул баркат лъурал гӀадамал, дуниял бижаралдаса нахъего нужее къачӀан букӀараб ПарччахӀлъи босизе рачӀа[+]. 35Щайин абуни, дун вакъун хутӀидал – нужеца кваназавуна, къечон хутӀидал – гьекъезавуна, сапаралда вукӀун, къотӀнов хутӀидал – рокъове вачун, гьоболлъи гьабуна[+]. 36ТолохӀочон хутӀидал – нужеца дие ретӀел кьуна; дун унтараб мехалъ – нуж диде раккизе рачӀана; дун туснахъалъуве ккедал – нуж дихъе хьвадана»[+].

37Гьел муъминзабаз абила: «Я, БетӀерчӀахъад! Вакъун ватун – кида нижеца мун кваназавурав? Къечон ватун – кида гьекъезавурав? 38КъотӀнов ватун – кида нижеца мун рокъове вачарав? ТолохӀочон ватун – кида нижеца дуе ретӀел кьураб? 39Унтун яги туснахъалъув ватун – кида ниж духъе рачӀарал?»

40ПарччахӀас, гьезие жаваб кьун, абила: «ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дир бищунго гӀисинал вацазул цоясениги нужеца гьабурабщинаб, гьеб буго дие гьабураб лъикӀлъи»[+].

41КвегӀаб рахъалда ругезда абила гьес гьебмехалъ: «Дида аскӀоса нахъе а, нагӀана кьураб агьлу! Илбисалъеги гьелъул рахъ ккурал малаикзабазеги къачӀан бугеб абадияб цӀадулъе а[+]. 42Дун вакъун хутӀидал – кваназавичӀо нужеца, къечон хутӀидал – гьекъезавичӀо. 43Сапаралда вукӀун дун къотӀнов хутӀидал – рокъове вачун, гьоболлъи гьабичӀо нужеца, дун гӀицӀтолохӀоч хутӀидал – ретӀине ретӀел кьечӀо, дун унтараб мехалъ ва туснахъалде ккедал – дихъе рачӀинчӀо нуж». 44Гьебмехалъ дозги гьесда абила: «Я, БетӀерчӀахъад! Вакъун хутӀун – кида мун нижеда ватарав? Къечон хутӀун – кида ватарав? КъотӀнов хутӀун, яги гӀицӀтолохӀоч хутӀун, яги унтун, яги туснахъалде ккун – кида мун нижеда ватарав? Кида нижеца дуе хъулухъ гьабичӀеб?»

45Гьес жаваб кьела: «ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: бищунго гӀисиназул цоясениги гьабичӀебщинаб, гьеб буго нужеца дие гьабичӀого тараб лъикӀлъи»[+]. 46Гьединазе букӀина абадияб тамихӀ, ритӀухълъаразе букӀина абадияб гӀумру![+]

### 26 бетӀер


Ягьудиязул кашишзаби ургъула ГӀиса тӀагӀинавизе

1[•]Гьеб хабар бицун лъугӀараб мехалъ, жиндирго муридазда ГӀисаца абуна:

2– Нужеда лъалаха кӀиго къоялдасан Пасхаялъул[†] байрам букӀине бугеблъи. Гьеб къоялъ ГӀадамил Лъимадуе хилиплъизе руго ва гьев хъанчида вазе вуго[+].

3Кайафа абун жинда цӀар бугев бищунго кӀудияв кашишасул[†] кӀалгӀаялъуре данделъун рукӀана гьебмехалъ чӀахӀиял кашишзабиги[†] халкъалъул чӀухӀби-хӀакимзабиги. 4Гьез хӀукму гьабуна, хӀилла-рекӀкӀалдалъун кквезеги ккун, ГӀиса чӀвазавизе кколилан. 5Амма байрамалъул къоялъ бегьиларин, халкъалъул дандечӀей багъаризе бегьулилан абулеб букӀана гьез.


Цо чӀужугӀаданалъ ГӀисае гьабураб лъикӀлъи

6[•]Барасалъ[†] унтарав Симон абулев чиясул бакӀалда Бетаниялда кваназе гӀодов чӀун ГӀиса вугеб мехалъ,[+] 7цӀакъ къиматаб ва бацӀцӀадаб махӀгьуинаб нахул цӀураб щагӀил сурахӀиги босун ячӀарай цо пуланай чӀужугӀаданалъ, гьеб гьесул ботӀроде чӀехьола. 8Гьеб бихьараб мехалъ, ГӀисал муридазул ццин бахъана:

– Щай гьабгощинаб нах гӀадада хвезабулеб? 9Гьеб нахги хирияб багьаялде бичун, гьелъухъ щвараб гӀарац мискинзабазе садакъаде кьезе бегьилаан.

10Гьезул пикру бичӀчӀун, ГӀисаца гьезда абуна:

– Щай нужеца гьей къварид гьаюлей? Дие лъикӀлъи гьабулейлъидал гьей йигей. 11Мискинзаби кидаго ратила нужеда аскӀор. Дунин абуни, кидаго гуро нужгун вукӀунев[+]. 12Дир черхалда тӀаде махӀгьуинаб нахги тӀун, гьей чӀужугӀаданалъ хабалъейин дун къачӀалев вугев[+]. 13ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: тӀолабго дуниялалда гьеб Рохалил хабар лъазабунщинаб бакӀалда бицен букӀине буго, гьай гӀаданги ва гьалъ дие гьабураб лъикӀлъиги ракӀалде щвезабун[+].


Ягьуда Искариот ГӀисае хилиплъула

14[•]Гьебмехалъ анцӀила кӀиявго чапарасда[†] гьоркьов вукӀарав Ягьуда Искариот абулев чияс, чӀахӀиял кашишзабазухъе ун, гьезда гьикъана:[+]

15– ГӀиса дица нужер кверде кьуни, щиб нужеца дие кьелеб? – ан.

Лъеберго гӀарцул гъурущ кьезе къотӀи[†] гьабуна гьез Ягьудае[+]. 16Гьелдаса нахъе Ягьудаца балагьулеб букӀана ГӀиса гьезул кверде кьезе санагӀалъи бугеб бакӀги заманги.


Пасхаялъул квен

17[•]РеччичӀел Панкъазул Байрамалъул тӀоцебесеб къоялъ, ГӀисахъе рачӀун, муридаз гьикъана:

– Пасхаялъул квен киб кваназе дуе бокьилеб? Нижеца хӀадур гьабила[†] гьеб.

18ГӀисаца абуна:

– Шагьаралда вугев цо пуланав чиясухъе ун, гьесда абе нужеца, жиндир болжалги гӀагарлъун бугелъул, Пасхаялъул байрам жиндирго муридазда цадахъ дур бакӀалда тӀобитӀилин абизе ритӀанин ниж нижер МугӀалимасилан.

19ГӀисаца абурабги тӀубазабун, гьез пасхаялъул квенги хӀадур гьабуна.

20Дуниял рукӀкӀараб мехалъ вачӀун, анцӀила кӀиявго муридасда цадахъ кваназе гӀодов чӀана ГӀиса. 21Кваналел рукӀаго, гьес абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: нужер цояв дие хилиплъила[+].

22Кутакалда пашманлъана гьел. Цин-циял рахъун цӀехана:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дун гуро гурищ? – абун.

23ГӀисаца гьезда абула:

– Дида цадахъ гьаб гъадринибе квер бегьулев вугев чи хилиплъизе вуго дие. 24ГӀадамил Лъимадул иш ккезе буго ТӀухьдузда хъван бугеб куцалда. Амма квешаб балагь рещтӀине бугебха ГӀадамил Лъимер[†] тушбабазул кверде кьурав чиясде. Дуниялалда вижичӀевани лъикӀан гьесие[+].

25Гьесие хилиплъарав Ягьудаца гьикъана гьебмехалъ:

– Дун гуро гурищ, Рабби[*]? – ян.

ГӀисаца гьесда абуна:

– Дуца абулеб бугоха гьедин.

26[•]Гьедин кваналел рукӀаго, ГӀисаца, цо чедги кодобе босун, тӀаде дугӀаги гьабун, бек-бекун муридазухъе кьолаго, абуна:

– Босе, кванай. Гьаб буго дир черх[+].

27Цинги, чогърол цӀураб щурунги кодобе босун, Аллагьасе реццги гьабун, гьезухъе кьолаго, ГӀисаца абуна:

– Кинацаго гьекъе гьаб щурумалъуса. 28Гьаб буго киназулго мунагьал чуризе гӀоло тӀолеб дир би – ЦӀияб КъотӀи[†] щулалъиялъе тӀолеб би[+]. 29Дица нужеда абулеб буго: дир Инсул ПарччахӀлъиялда цӀияб чагъир нужеда цадахъ гьекъолеб къо тӀаде гӀунтӀизегӀан, дица гьаб цӀолбол цӀураб жа тӀокӀаб гьекъезе гьечӀо.

30Цинги гьез туркаби ахӀана, гьениса рахъун ун, Зайтуналъул магӀарде рахана[+].


«Дуца дидаса инкар гьабила»

31[•]Гьебмехалъ ГӀисаца гьезда абула:

– Дида аскӀоб яхӀ рехараб жо гьабизе буго къаси нужеца кинацаго. ТӀехьалда хъван бугелъул:

«Дица вехь чӀвала, гӀиял рехъенги рахъ-рахъалде тӀурун ина»[+].

32Хун тун хадув чӀаголъараб мехалъ нужедаса цеве щвела дун Галилеялде.[†][+]

33Пётрица гьесда абуна:

– Киназго яхӀ реханиги, дица киданиги яхӀ рехиларо.

34ГӀисаца гьесда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица дуда: гьанже радакье хӀелеко бахъиналде лъабцӀул инкар гьабизе буго дуца дидаса.

35Пётрица гьесда абуна:

– Дуда цадахъ хвезе кканиги, дица дудаса инкар гьабизе гьечӀо, – ян.

Гьедин абулеб букӀана киналго цогидал муридазги[+].


Гетсемания ахикь ГӀисал гьари-дугӀа

36[•]Цинги ГӀиса гьезда цадахъ Гетсемания абулеб бакӀалде уна. Гьес муридазда абула:

– Нуж гьанир гӀодор чӀун рукӀа, дове ун, Аллагьасе гьари-дугӀа гьабун дун вачӀинегӀан.

37Пётрги Зебедайил кӀиявго васги рачана ГӀисаца жиндаго цадахъ, ва гьев ккана къваридаб ва пашманаб ургъалилъе. Гьебмехалъ ГӀисаца гьезда абула:[+]

38– Хвалил гӀазаб буго дир рекӀее. Нуж гьанир дида цадахъ рукӀа ва рорчӀуда чӀа[+].

39Цинги, дагьав довегӀанги ун, кӀалагъоркьеги речӀчӀун, гьари-дугӀаялда абулеб букӀана гьес:

– Я, дир Эмен! Бегьулеб батани, гьеб хвалил лълъар гьекъезабуге дида. Амма дие бокьухъе гуреб, дуего бокьухъе букӀине биччанте[+].

40ТӀадвуссун вачӀиналде, муридал кьижун ратана. Гьес Пётрида абуна:

– Цо сагӀаталъ дида цадахъ кьижичӀого чӀезе кӀолеб букӀинчӀебищ нужеда? 41Воре, нуж рорчӀуда чӀа! Гьари-дугӀаялде русса, нужго къосинарунгутӀизе. Инсанасул рухӀ – лебалаб, черх – загӀипаб[+].

42Нахъеги довегӀанги ун, гьари-дугӀа гьабуна:

– Я, дир Эмен! Гьеб хвалил лълъар дица гьекъечӀого гӀолареб батани, дуе бокьухъе букӀине биччанте[+].

43Гьанжеги тӀадвуссун щведал, ГӀисада гьел ратула, беразул тӀелхал бакӀлъун, кьижун ккун. 44Гьелги жалго тун, нахъеги довегӀанги ун, лъабабизеги гьари-дугӀаялда долго рагӀаби абизе лъугьана ГӀиса. 45Цинги тӀадвуссун вачӀун, гьес муридазда абуна:

– Нуж жеги рахӀаталда кьижунищ ругел? Гьале тӀаде гӀунтӀана доб ГӀадамил Лъимер мунапикъзабазул кверде кьолеб сагӀат[+]. 46Гьа, рахъа, доле хиянатчи тӀаде щолев вугин.


ГӀиса ккун вачун уна

47[•]ГӀисаца гьедин абулаго, гьале тӀаде щвана Ягьуда – дол анцӀила кӀигояздасан цояв. Гьесда цадахъ хвалчабигун, тӀилалгун тӀаде бачӀунеб букӀана чӀахӀиял кашишзабазги чӀухӀби-хӀакимзабазги битӀараб гӀемераб халкъ[+]. 48Хиянатчияс гьезда лъазабун букӀана: «Дица убач гьабурав чи ГӀиса вукӀина. Цинги ккве нужеца гьев». 49Ягьуда битӀун ГӀисада аскӀове уна.

– Ассаламу гӀалайкум, Рабби! – янги абун, ГӀисада убач гьабула.

50ГӀисаца гьесда абула:

– Дурго мурад тӀубазабе, гьудул, гьанже.

ГьебсагӀат тӀадречӀчӀун гӀадамаз ГӀиса къан ккола.

51Гьебмехалъ ГӀисал цо муридас лъалиниса бахъун хьвагӀараб хвалчаца цо чиясул (гьев вукӀана бищунго кӀудияв кашишасул рагьтӀател) гӀин къотӀун рехула[+]. 52ГӀисаца гьев муридасда абуна:

– Хвалчен лъалиниб лъе! Хвалчен бахъарав хвалчадалъун хвезе вуго[+]. 53Дие кумекалъе гьабсагӀат малаикзабазул анцӀила кӀигоялдаса цӀикӀкӀун бо битӀеян дирго Инсуда гьаризе дида кӀоларебиланищ дуда ракӀалде кколеб? 54ТӀухьдузда хъвавухъе лъугьинарогури гьебмехалъ.

55ГьебсагӀаталъ ГӀисаца гьел гӀадамаздехун вуссун абуна:

– Хвалчабигун, тӀилалгун хъачагъасде гӀадин кӀанцӀанагури нуж дун кквезе. Щибаб къоялъ халкъалъе вагӀза-насихӀат гьабулев Мукъадасаб Рокъов гӀодов чӀун вукӀунаангури дун, гьениб нужеца диде квер борхичӀо[+]. 56Амма гьаб кинабго лъугьунеб буго аварагзабазул ТӀухьдузда хъвараб ритӀухълъизелъун.

Гьебмехалъ киналго муридал, вукӀаралъув гьевги тун, лъутун уна[+].


ГӀиса тӀадегӀанаб судалда цеве чӀезавула

57[•]Гьез ГӀиса вачана Кайафа абулев бищунго кӀудияв кашишасул бакӀалде. Гьенир данделъун рукӀана диниял гӀалимзаби[†] ва чӀухӀби-хӀакимзаби. 58Пётрги вукӀана нахъа-нахъа чӀун вачӀунев, ва гьездаго хадув цун, бищунго кӀудияв кашишасул азбаралъухъе щвана гьев. Жаниве лъугьун, гӀодов чӀана.

59Гьебмехалъ чӀахӀиял кашишзабазги тӀолабго тӀадегӀанаб судалъги[†] балагьулеб букӀана ГӀиса чӀвазе къотӀиялъе гӀураб гӀайиб гьесде гӀунтӀизабизе гьересинугӀлъи. 60Амма гьеб гьезухъе щолеб букӀинчӀо, гьересинугӀлъиялъе гӀезегӀанго гӀадамал гьенире рачӀунел рукӀаниги. Амма ахиралда кӀиго чи вачӀун, 61гьез бицана, гьас абулеб букӀанин Аллагьасул Мукъадасаб Рукъ[†] щущазабизе ва лъабго къоялде цӀидасан гьеб базе кӀолин жиндаян[+]. 62Гьебмехалъ, тӀаде вахъун, бищунго кӀудияв кашишас ГӀисада гьикъана:

– Дуда данде нугӀлъи гьабун гьаз бицунеб бугеб жоялъе жаваб кьезе рагӀигойищ дур гьечӀеб[+]?

63ГӀиса вуцӀцӀун чӀун вукӀана. Бищунго кӀудияв кашишас гьесда абуна:

– ХӀакъав Аллагьасул цӀар бахъун гьарулеб буго дица дуда: Аллагьасул Вас МасихӀ[†] мун ватани, вугилан абе нижеда.

64ГӀисаца гьесда абуна:

– Дуцаго абулеб бугоха гьедин, амма дица нужеда абулеб буго: гьанжеялдаса хадув ГӀадамил Лъимер нужеда вихьила Къудратав Аллагьасул кваранаб рахъалда гӀодов чӀун ва зобалазул накӀкӀул парчабазда тӀад вачӀунев[+].

65Гьебмехалъ бищунго кӀудияв кашиш, жиндаго тӀад букӀараб ретӀелги тӀутӀун балаго, ахӀдезе лъугьана:

– Гьас гӀасиял-пасикъал жал рицунел руго. ТӀокӀалги сундуе нилъее нугӀзал къваригӀарал? Гьале гьабсагӀат рагӀанагури гьасул гӀасиял-пасикъал рагӀаби. Щиб пикру нужер бугеб[+]?

66Киназго абуна гьев чӀвазе къотӀизе кколилан[+].

67Цинги гьел ГӀисал бадире тударизе, гьев вухизе лъугьана.

68– Мун авараг ватани, лъица кьабурабали бице, МасихӀ! – анги абун, гьесул кӀаркьен чӀвалаан.


Пётрица ГӀисадаса инкар гьабула

69[•]Азбаралъув гӀодов чӀун вукӀарав Пётрида аскӀое ячӀун, цо гъаравашалъ абуна:

– Мунги вукӀанагури Галилеялдаса ГӀисада цадахъ.

70Киназдаго цебе нагӀадала ккун, Пётрица абуна дуца бицунеб жо щибилан.

71Пётр кавудухъехун унаго, гьений йикӀарай цоги гъаравашалда вихьана гьев. Гьенир аскӀор ругезда гьелъги абуна гьав чи Назареталдаса ГӀисада цадахъ вукӀанилан. 72Гьев чи жинда лъаларилан гьедун нагӀадала ккуна Пётрица гьанжеги. 73ГӀемер мехго балелде гьенир рукӀарал гӀадамаз, аскӀоре рачӀун, Пётрида абуна: «Гьайгьай, мунги дозул чи вуго. МацӀалъухъ балагьун лъалеб буго мун ватӀа вахъизе». 74Гьебмехалъ Аллагьасул цӀар бахъун гьедаризе лъугьана гьев чи жинда лъаларилан. ГьебсагӀат рагӀана гӀегӀедулеб хӀелкил гьаракь. 75Пётрида ракӀалде щвана радакье хӀелеко бахъиналде, лъабцӀулго инкар гьабилин дуца дидасайилан ГӀисаца жиндаго абун рукӀарал рагӀаби. КъватӀиве ун гӀек-гӀекиялда гӀодана Пётр[+].

### 27 бетӀер


ГӀиса Пилатида цеве чӀезавула

1[•]Дуниял рогьарабго, чӀахӀиял кашишзабазги[†] халкъалъул чӀухӀби-хӀакимзабазги – киназго ГӀисада дандечӀараб хӀукму гьабуна гьев чӀвазе къотӀизе.[†] 2Вухь-вухьун вачун ГӀиса кьуна Пилат сардарасухъе.[†][+]

3[•]ГӀисае хилиплъарав Ягьудаца, гьев чӀвазе хӀукму гьабун букӀин лъайдал, жинцаго гьабуралдаса ракӀ бухӀун, доб лъеберабго гӀарцул гъурущ чӀахӀиял кашишзабазухъеги чӀухӀби-хӀакимзабазухъеги нахъе кьуна. 4Гьес абуна: «ГӀайибго гьечӀеб бидул хӀакъги мунагьги ккана диде». Гьез абуна: «Нижеца щиб гьабеянха мун вугев? Дур иш буго гьеб». 5Мукъадасаб Рокъобе рехун гьеб гӀарацги тун, Ягьуда нахъе ана ва живго жинцаго гъанкъана[+]. 6Гьеб гӀарацги кодобе босун, чӀахӀиял кашишзабаз абуна чиясул бидухъ щвараб гӀарац, Къануналда[†] рекъон, Мукъадасаб Рукъалъе[†] садакъаде кьезе бегьуларилан[+]. 7Цинги гьез, цоцазда дандбан, хӀукму гьабуна гьеб гӀарцухъ «ЩагӀихъанасул хур» абулеб бакӀ бичун босизе ва гьеб апарагзаби рукъизе хабалазе тезе. 8Гьединлъидал гьеб бакӀалда жакъа къоялделъагӀанги «Бидул хур» абун цӀар хутӀун буго. 9Гьедин ритӀухълъана Иеремия аварагасул гьадинал рагӀаби: «Ва гьезие щвана лъеберго гӀарцул гъурущ, гьез багьа чӀезабурасухъ кьураб мухь, гьединаб букӀана Исраилил наслуялъул цо-цо гӀадамаз гьесухъ чӀезабураб багьа. Гьеб гӀарцухъги щагӀихъанасул хур босана гьез[+]. 10Гьедин лъазабуна дида БетӀергьанас».

11[•]Сардарасда цеве чӀезавуна ГӀиса. Сардарас ГӀисада гьикъана:

– Мунищха кколев жугьутӀазул ПарччахӀ?

ГӀисаца жаваб кьуна:

– Дуца абулеб бугоха гьедин[+].

12Амма чӀахӀиял кашишзабазги чӀухӀби-хӀакимзабазги жинде гӀайиб гӀунтӀизабулеб мехалъ, ГӀисаца жаваб кьечӀо. 13Гьебмехалъ Пилатица гьесда абуна:

– Дуда рагӀулеб гьечӀищ гьаз, дуде гӀайиб гӀунтӀизабун, гьабулеб бугеб нугӀлъи[+]?

14Цо рагӀи абунцин ГӀисаца жаваб кьечӀелъул, сардар цӀакъ гӀажаиблъун-хӀикмалъун хутӀана.


ХӀукму гьабула Барабба виччазе ва ГӀиса хъанчида вазе

15[•]ГӀадат букӀана халкъалъе бокьарав цо туснахъ сардарас байрамалъул къоялъ къватӀиве виччалеб. 16Гьеб заманаялда туснахъалъув вукӀана Барабба абун цо цӀар рагӀарав такъсирчи. 17Халкъ бакӀарараб мехалъ Пилатица гьикъана:

– Нужехъе къватӀиве щив виччазе нужее бокьилеб: Бараббайищ яги МасихӀилан[†] жинда абулев ГӀисайищ?

18(Пилатида лъалеб букӀиндалха жахӀда-хӀусудалъ хӀал гьабун жиндихъе кьурав чи гьев вукӀин.)[+] 19ХӀукму къотӀизе тахида гӀодов чӀун Пилат вугеб мехалъ, чӀужуялъ чи витӀун вачӀана, нолъ ГӀисал рахъалъ бихьараб квешаб макьуялъ гӀазаб кьолеб бугин жиндие, дуца гьев щибго гӀайиб гьечӀев валиясе расги гьабугейилан абизе. 20Амма чӀахӀиял кашишзабазги чӀухӀби-хӀакимзабазги халкъ мукӀур гьабун букӀана Барабба къватӀиве виччаян ва ГӀиса чӀвазе къотӀеян гьаризе[+]. 21Сардарас гьезда гьикъана:

– Гьел кӀиязулго кинавав къватӀиве виччазе нужее бокьилеб?

– Барабба, – ян абуна гьез.

22Цинги Пилатица гьезда гьикъана:

– Гьедин батани, МасихӀилан жинда абулев ГӀисада щибха гьабилеб?[†]

Гьел киназго абуна:

– Хъанчида вазе ккола гьев!

23Пилатица гьебмехалъ абуна:

– Гьас гьабураб квешлъигӀаги щиб?

Амма гӀадамал тӀадеги цӀакъ ахӀдезе лъугьана:

– Хъанчида вазе ккола гьев![+]

24Гьабизе кӀолеб жо гьечӀеблъи бихьун, хӀатта гъалмагъир ккезехъин букӀин бичӀчӀун, Пилатица, лъимги бачӀинабун, кверал чурана, гьел гӀадамазда бихьуледухъ. Цинги гьес абуна:

– Щибго гӀайиб гьечӀев гьав чиясул бидул хӀакъ дида тӀад гьечӀо. Гьаб иш нужер буго[+].

25Кинабго халкъалъ жаваб кьуна:

– Гьесул бидул хӀакъ нижедаги нижер лъималаздаги тӀад буго[+].

26Гьебмехалъ Пилатица Барабба гьезухъе виччана. ГӀиса цӀалаца вухеян ва хъанчида ваян амру гьабуна[+].


БагӀараб гӀабаги зазил хьухьун гьабураб тажги

27[•]Цинги сардарасул рагъухъабаз ГӀиса вачана претория абулеб кӀалгӀаялъул азбаралъуве. Рагъухъабазул тӀубараб полк бахъинабун букӀана гьенибе. 28ТӀаса ретӀелги бахъун, бецӀбагӀараб ххамил гӀаба ххола ГӀисада тӀад. 29Зазил хьухьун гьабураб тажги лъола гьесул ботӀрода, кваранаб квералъухъе гӀансаги кьола. Цинги, гӀад-хочӀие гьавун, гьесда цере накабазда чӀола: «ЖугьутӀазул парччахӀ чӀахъаги!» – ян ахӀулаго. 30Гьел ГӀисаде тударула, гӀонсоца бетӀер бухула[+]. 31ХӀалхьезегӀан инжит-хӀакъирги гьавун, доб гӀабаги тӀаса бахъун, жиндирго ретӀел ретӀуна гьесда тӀад. Ва хъанчида вазе вачун уна.


ГӀиса хъанчида вала

32[•]Гьев вачун унаго, хуриса вачӀунев вукӀарав Киренеялдаса цо Симон абулев чи данде ккана. Гьесда баччизабуна гьез ГӀисае гьабураб хъанч. 33Гьел щвана Голгота абулеб бакӀалде. Гьелъул магӀна ккола «Гвангвара гохӀ». 34КьогӀлъизабураб чагъир кьуна гьесие гьекъезе. Цо кӀалдибеги босун, ГӀисаца инкар гьабуна гьелдаса. 35Гьевги хъанчида ван, можоро тӀамун гьесул ретӀел жидедаго гьоркьоб бикьана рагъухъабаз. 36Хъаравуллъи гьабун гьенирго чӀана гьел. 37«ЖугьутӀазул парччахӀ ГӀиса», – абун, гьесде гӀунтӀизабураб гӀайиб тӀад хъвараб хъарщиги чӀвана гьесул бетӀералда тӀадехун.

38КӀиго хъачагъги вукӀана гьесда цадахъ хъанчида ван: цояв кваранаб рахъалда, цояв квегӀаб рахъалда. 39Цересан унел гӀадамаз, гьев хӀакъир гьавун абулеб букӀана:

– Ле, щущазабун Мукъадасаб Рукъгун, лъабго къоялде гьеб цӀидасан балев багьадур, мунго хвасар гьаве! 40Мун Аллагьасул Вас ватани, хъанчидаса гӀодове рещтӀа![+]

41Гьединго чӀахӀиял кашишзабиги, диниял гӀалимзабиги[†] ва чӀухӀби-хӀакимзабиги, гьев хӀакъир гьавун гаргадулел рукӀана:

42– Цогидал хвасар гьарилилан вукӀанин, живго хвасар гьавун бажаруларев чи. Исраилил умматалъул парччахӀила жив! РещтӀа абе гьанже хъанчидаса гъоркье, гьебмехалъ божила нилъ гьесда[+]. 43Аллагьасе живго аманат гьавун вукӀанин, Аллагь гьасдаса рази ватани, гьанже гьес хвасар гьавеян абе. Аллагьасул Вас вугилан гурищ гаргадилев вукӀарав?

44Гьесда цадахъ хъанчида рарал хъачагъалги рукӀана гьединго ГӀисаде хьанделел.


ГӀисал рухӀ босун уна

45[•]Къалъул гӀужалда тӀолабго ракь бецӀлъана. Гьеб бецӀлъи тӀаса инчӀо сагӀат лъабго тӀубазегӀан. 46СагӀат лъабго тӀубалеб мехалъ, цо гучаб гьаракь гьабун, ахӀана ГӀисаца:

– Эли, Эли! Лема шевактани! – абун. (Гьелъул магӀна букӀана: «Дир Аллагь! Дир Аллагь! Щай дуца дун рехун тарав?»)[+]

47Гьенир рукӀарал цо-цояз, гьеб рагӀараб мехалъ абулеб букӀана Иляс[†] аварагасде ахӀи балеб бугин гьесилан. 48Гьебмехалъ векерун ун гьезул цояс, цӀекӀаб чагъиралдаги ччун, чӀорто босун бачӀана ва, гӀорол тӀогьибги бухьун, бегьана гьесухъе. 49Цо-цояз абулеб букӀана: «ЧӀа, гьанже бихьилин гьев хвасар гьавизе Иляс авараг вачӀунищали».

50Цоги нухалъ гучаб гьаракьги гьабун, хвана ГӀиса. 51Гьале Мукъадасаб Рокъоб хирияб бакӀалда бигъун букӀараб пардав тӀарадаса ахаде щвезегӀан кӀихӀи бихъун ана, ракь багъарана, кьураби риххун ана,[+] 52хабал кьватӀун ана, хваралъуса чӀаголъун, гьениса къватӀире лъугьун рачӀана церего хварал гӀемерал вализаби[+]. 53ГӀиса хваралъуса вахъараб мехалъ, гьесда цадахъ Мукъадасаб шагьаралде[*] рачӀана гьелги, ва гьенир гӀезегӀан чагӀазда рихьана гьел. 54Ракь багъариги цогидал хӀикматал ишалги рихьараб мехалъ, аскаралъул нусилбетӀерги ГӀиса цӀунун гьесда цадахъ рукӀарал рагъухъабиги цӀакъ хӀинкъана. Гьез абуна:

– ХӀакъикъаталдаги гьав чи Аллагьасул Вас вукӀун вуго.

55Галилеялдаса[†] рахъарал гьесда цадахъ рачӀун, ГӀисае хъулухъалъе чӀарал гӀемерал руччабиги рукӀана гьенир, нахъегӀан чӀун ралагьун. Гьезда гьоркьор рукӀана: 56Магдалаялдаса Марямги, Якъубил[†] ва Юсупил[†] эбел Марямги, Зебедайил васазул эбелги[+].


ГӀиса хабалъ вукъула

57[•]МаркӀачӀубер рукӀкӀараб мехалъ, гьениве вачӀана Ариматея шагьаралдаса Юсуп абулев цо бечедав чи. ГӀисал мурид вукӀана гьевги. 58Пилатихъе ун гьес гьарана ГӀисал жаназа букъизе кьеян. Пилатица изну кьуна. 59Юсупица ГӀисал жаназа нахъе босула, бацӀцӀадаб хӀебтил мусруги бан, 60гьеб букъула кьурулъ бикӀун жиндиего хӀадурун букӀараб хабалазул нохъода цӀияб хабалъ. Нохъодул кӀалтӀе цо кӀудияб гамачӀги гиризабун тун, гьев нахъе ана. 61ГӀиса хабалъ лъолеб мехалъ, дандритӀухъе гӀодорчӀун рукӀана Магдалаялдаса Марямги ва дойцояй Марямги.

62Гьеб букӀана рузман къо.


ГӀисал хоб цӀунизе хъаравулзаби тола

Нахъисеб къоялъ данделъун чӀахӀиял кашишзабиги фарисеялги[†] Пилатихъе ана ва гьез абуна:

63– Я, бетӀерчӀахъад! Нижеда ракӀалде щвана гьанже: чӀаго вугеб мехалъ гьадав гьерсихъанас абулаан хун лъабго къоялдасан хваралъуса вахъине вугилан[+]. 64Гьединлъидал лъабго къо инегӀан досул хоб цӀунизе хъаравулзаби тӀаме. Досул муридаз, бикъун гьеб жаназагун, гӀадамазда абизе бегьула ГӀиса чӀаголъун вугилан. Досулалдасаги кӀудияб гьереси букӀина гьеб. 65Пилатица гьезда абуна:

– Гьаниса рачун хъаравулзабигун, нужеего бокьухъе цӀуне гьеб хоб.

66Инеги ун, гьез хоб цӀунизе тадбир гьабуна: ганчӀида мугьру чӀвана ва гьенир хъаравулзаби тана[+].

### 28 бетӀер


ГӀиса хабалъ ватичӀо

1[•]Шамат[†] къо индал, анкьил тӀоцебесеб къоялъул рогьалилъ, ГӀисал хабаде рахине рачӀана Магдалаялдаса Марямги ва дойцояй Марямги[+]. 2Зобалаздасан гьениве рещтӀун вуго Бичасул малаик. Хабал картӀида цун лъун букӀараб гамачӀги нахъе босун, гьелда тӀад гьев гӀодов чӀедал, кутакалда ракь багъарана[+]. 3Пириялъул гӀадаб сурат букӀана гьев малаикасул, гӀазухъахӀаб ретӀелги букӀана гьесда тӀад[+]. 4Гьесукьа хӀинкъун хъаравулзаби сородана ва хварал чагӀи гӀадин лъугьана[+]. 5Гьел руччабазда малаикас абуна:

– Нуж хӀинкъуге! Хъанчида ван хвезавурав ГӀиса нужеца валагьулев вукӀин лъала дида. 6Гьев гьанив гьечӀо. Гьес абухъе, хваралъуса вахъана ГӀиса. Гьанире рачӀа гьев вукъун вукӀараб бакӀалде ралагьизе. 7ГьабсагӀат ун нужеца ГӀисал муридазда абе, гьев хваралъуса вахъун вугин, нужедаса цеве Галилеялде[†] щвезе вугин ва гьенив вихьилин нужеда гьев. Гьале гьадин абулеб буго дица[+].


Гьел руччабазда вихьула ГӀиса

8Гьеб хобалдаса рикӀкӀалъизе гӀедегӀана гьел, ва хӀинкъиялъги рохиялъги куркьбал гъурал руччаби рекерун ана муридазда гьеб хабар лъазабизе.

9Гьале, рорчӀамиянги абун, гьезда данде вачӀана ГӀиса. АскӀоре ун, гьел руччаби, ГӀисае сужда гьабун, гьесул хӀатӀазда хурхана[+]. 10ГӀисаца гьезда абуна:

– Нуж хӀинкъуге! Инеги ун, дир вацазда абе Галилеялде аян. Дова вихьила гьезда дун[+].


Хъаравулзабаз бицунеб буго

11Гьел руччаби нахъе аралго, дол хъаравулзабазда гьоркьоса цо чанго чи шагьаралде ана ва чӀахӀиял кашишзабазда[†] бицана доба ккарабщиналъул хӀакъалъулъ. 12Гьебмехалъ чӀахӀиял кашишзабиги чӀухӀби-хӀакимзабиги данделъана щиб гьабилебали[†] дандбазе. Цинги, гӀурабгӀан гӀарацги хъаравулзабазе кьун, 13гьезда абуна:

– Нужеца бице: «Ниж кьижун ккараб мехалъ сардилъ рачӀун ГӀисал муридаз жаназа бикъун ана», – ян. 14Нагагь сардарасде[†] гьеб хабар щвани, нижеца рекъезабила гьесулгун иш ва нужее гьелъул щибго къварилъи ккезе биччаларо.

15Босун гьеб гӀарацгун, гьел рагъухъабазги жидеда малъухъе гьабуна. Ва жугьутӀазда гьоркьоб жакъа къоялде щвезегӀанги тӀибитӀун буго гьеб хабар.


ГӀиса Галилеялда вихьула муридазда

16[•]ГӀисал анцӀила цо мурид, Галилеялде ун, гьес бихьизабун букӀараб магӀарде рахана. 17ГӀиса вихьидал, гьел суждаялда чӀана, цо-цоязул рекӀелъ щаклъиги бижана[+]. 18АскӀове вачӀун ГӀиса гьезда гаргадизе лъугьана. Гьес абуна:

– Зобалазул ва ракьалъул тӀолабго ихтияр дихъе щвана[+]. 19Гьединлъидал киналго халкъазухъе ун, дир рагӀи тӀибитӀизабе, ва Инсулги, Васасулги, Илагьияб РухӀалъулги[†] цӀаралдалъун, лъадалъ ччун рахъун, гьезул мунагьал чуризаре[+]. 20Дица нужее гьабунщинаб амру тӀубазабизе малъе гьездаги. Дуниял ахирлъизегӀан щибаб къоялъ дун нужеда цадахъ вугевлъиги лъай.

Амин![+]

## Марк

### Марк

Марк


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]


### ЦеберагӀи


Маркица бицараб Рохалил хабар

«Маркица бицараб Рохалил хабар» хъван буго нилъер эраялъул I гӀасруялъул кӀиабилеб бащалъиялда. Гьеб тӀехьалда руго ГӀиса МасихӀил гӀумруялъулги вагӀза-насихӀатазулги хӀакъалъулъ харбал. ГӀиса МасихӀил тӀоцевесев чапарлъун рикӀкӀунев Пётрил кумекчилъун вукӀун ватизе ккола Марк. Бицен буго Маркица жиндирго тӀехьалда хъван ратилин Пётрил ракӀалдещвеял. Маркица бицунеб буго ГӀиса МасихӀица Галилея улкаялда гьарурал ишазул, гьениса Иерусалималде гьабураб ахирисеб сапаралъул, ахирисеб анкьалда жанир ккарал лъугьа-бахъиназул, ахиралдаги гьев хъанчида ваялъул ва хваралъуса вахъиналъул хӀакъалъулъ.

Гьеб тӀехьалда ГӀисаца абулеб буго Аллагьас жив витӀун вугин, гӀадамазе гӀоло гӀумру кьезе, гьел мунагьаздаса хвасар гьаризе ва абадияб гӀумруялде рачине. Цогидал «Рохалил хабаразде» дандеккун, Маркица цӀикӀкӀун бицунеб буго ГӀиса МасихӀил ишазул хӀакъалъулъ, гьесул вагӀза-насихӀатал гьенир гӀемер гьечӀо.

### 1 бетӀер


ЯхӀя авараг халкъалда цеве вахъуна

1[•]Аллагьасул вас ГӀиса МасихӀил[†] хӀакъалъулъ Рохалил хабар гьадин байбихьулеб буго. 2Ишая[†] аварагасул тӀехьалда ругел Аллагьасул рагӀаби ритӀухълъана:

«Гьале, мун вачӀиналде дуе нух къачӀазе дирго илчи[*] вуго дица цеве витӀулев»;[+]

3«Цо ахӀи буго авлахъалда рагӀулеб:

– БетӀергьанасе нух къачӀай, битӀизабе гьесда цебе шагьра!»

4Гьедин вачӀана ЯхӀя авараг авлахъалде. Нужерго мунагьал чуризе гӀоло, кантӀун Аллагьасде руссаян ва лъадалъ ччун рахъаян лъазабулеб букӀана гьес[+]. 5Гьесухъе бачӀунеб букӀана Ягьудиялъул[†] улка-ракьалъулги Иерусалималъулги тӀолабго халкъ. Жидерго мунагьал рехсон хадуб, Аллагьасде руссун, гьезул мунагьал чуризе Иордан гӀурул лъадалъ ччун рахъулаан ЯхӀяца гӀадамал[+]. 6РетӀунеб ретӀелги ЯхӀял варанидул квасул букӀана, рачлихъ борчунги букӀана хьвацӀил рачел. Гьес кваналеб жоги букӀана гарцӀги гӀалхул гьоцӀоги[+]. 7Гьес гӀадамазда лъазабулеб букӀана:

– Дида хадувго вачӀунев вуго дидаса гӀемерго къудрат цӀикӀкӀарав. ГӀодове къулун гьесул хьитил рухьен бичизецин мустахӀикъав гьечӀо дун. 8Лъадалъ ччун рахъун, рацӀцӀад гьаруна[†] дица нуж. Гьес нуж рацӀцӀад гьарила Илагьияб РухӀалдалъун.[†]


ГӀиса Аллагьасул Вас вукӀин загьирлъула

9[•]Гьел къоязда Галилеялъул[†] Назарет шагьаралдаса гьениве вачӀарав ГӀисаги Иордан гӀурул лъадалъ ччун вахъана ЯхӀяца[+]. 10ГӀиса лъадалъа къватӀиве лъугьунаго, бихьана гьеб лахӀзаталда, зобалги кӀирикьизарун, Илагьияб РухӀ, миккидул сураталда боржун бачӀун, гьесухъе рещтӀунеб[+]. 11Цинги гьаракьги рагӀана зобалаздасан:

– Мун вуго дие вокьулев дир Вас! Дудаса вохун вуго дун![+]


Илбисалъ хӀалбихьула ГӀиса къосинавизе

12ГьебсагӀат гьеб РухӀалъ ГӀиса гӀицӀаб авлахъалде ине гьесизавула. 13Гьеб авлахъалда кӀикъого къо бана ГӀисаца. Илбисалъги хӀалбихьана гьениб гьев къосинавизе кӀоларищали. Гьенив гӀалхул жанаваразда гьоркьовги вукӀана ГӀиса. Малаикзабиги рукӀана гьенир ГӀисае хъулухъалъе[+].


ГӀисал тӀоцересел муридал

14[•]ЯхӀя авараг гвандинив тӀамун хадув Галилеялде уна ГӀиса. Гьес гьениб лъазабула Аллагьасдасан Рохалил хабар[+]. 15Гьес абулеб букӀана:

– Болжал щвана! Аллагьасул ПарччахӀлъи тӀаде гӀунтӀун буго! Нуж кантӀе, Аллагьасде русса! Гьеб Рохалил хабаралде иманги лъе![+]

16Галилеялъул ралъдал рагӀалдасан унаго, ГӀисада рихьана ччугӀие гьин рехулел Симонги гьесулго вац Андрейги. Гьел рукӀана ччугӀихъаби[+].

17– Дида цадахъ рилълъа, – ян абуна гьезда ГӀисаца. – Дица нуж лъугьинарила гӀадамал кколел ччугӀихъабилъун[+]. 18Гьенибго гьинги тун, гьебсагӀат гьел ГӀисада цадахъ уна[+]. 19Гьениса гӀемерго рикӀкӀалъилалде, ГӀисада рихьана Зебедайил вас Якъубги[†] гьесулго вац Иоаннги. ЧчугӀа кквезе гьин къачӀалел рукӀана гьелги росода тӀад. 20Гьездеги ахӀана ГӀисаца, жинда цадахъ рилълъаян. Жидерго эмен Зебедайги гьесул хӀалтӀухъабиги росонир тун, гьев кӀиявгоги ана ГӀисада цадахъ.


ГӀисаца унтарал гӀадамал сахлъизарула

21[•]Цинги гьел щвана Капернаум шагьаралде. Шамат[†] къо тӀаде щварабго, синагогаялъувеги[†] вачӀун, гьениб гӀадамазе вагӀза гьабизе лъугьана ГӀиса[+]. 22ГӀисал вагӀзаялъ хӀикмалъизарун рукӀана гьел. Диниял гӀалимзабаз гӀадин гуреб, цо хӀалкӀолъи жиндилъ бугев чияс гӀадин малъулеб букӀана гьес[+].

23Синагогаялъуве лъугьун вачӀана хъубаб женалъ ккурав цо чи. Гьев ахӀдезе лъугьана:

24– Нижедасан дуе къваригӀараб щиб, Назареталдаса ГӀиса! Ниж гъуризейищ мун вачӀун вугев! Дида лъала мун щивали. Илагьияв чи вуго мун! Аллагьас витӀун вуго мун![+]

25Амма ГӀисаца жен чӀезабуна:

– КӀал къай дуца! Нахъе а мун гьесул чорхолъа!

26Гьев чиясул нусабго лага сородизабуна шайтӀаналъ. Цинги гӀасияб гьаракьги гьабун, лъутун ана гьеб гьесул чорхолъа[+]. 27Гьелда гӀажаиблъун-хӀикмалъун хутӀана гӀадамал. Гьез цоцазда гьикъулеб букӀана:

– Гьабго щиб хӀикмат? ЦӀияб гӀелмуцинищ гьаб? Хъубал жундузецин амру гьабизе кӀолеб къудрат кинаб, гьесул амруялъе мутӀигӀлъулел жундулги кинал[+]?

28ТӀолабго Галилеялда хехго тӀибитӀун ана ГӀисал хӀакъалъулъ хабар.


ГӀисаца Пётрил якьад сахлъизаюла

29ГьебсагӀат синагогаялъуса къватӀиве вахъун, цадахъ Якъубги Иоаннги рачун, гьев ана Симонилги Андрейилги бакӀалде. 30ЦӀа-каналъул унтуца бусаде ккун ятана Симонил якьад. ГьебсагӀат ГӀисада бицуна гьей унтун йигилан[+]. 31АскӀове ун, ГӀисаца гьей, кверги ккун, йорхизаюла. ЦӀа-канги ун, якьад гьазие квен-тӀехалда квалквадизе лъугьуна[+].

32Бакъ тӀерхьун, маркӀачӀубер рукӀкӀарабго, киналго унтаралги хъубал жундуз ккуралги рачӀана ГӀисахъе рачун. 33ТӀолабго шагьар бакӀарун букӀана гьеб сордоялъ Симонил кавудахъе. 34ГӀисаца сах гьаруна батӀи-батӀияб гӀузруялъ унтарал гӀемерал гӀадамал. Чанги чиясул чорхолъа бачахъана хъубаб жен. Гьес хъубал жундул кӀалъазе риччалароан, гьезда лъалеб букӀиндалха гьев щивали[+].

35[•]Нахъисеб къоялъ хъахӀлъи барабго тӀадеги вахъун, ГӀисаца нух босана гӀадан-чи гьечӀеб бакӀалде ва гьенив Аллагьасе гьари-дугӀаялде вуссун чӀана[+]. 36Гьесул лъалкӀда хадур рахъарал Симонидаги гьасда цадахъ рукӀараздаги ватана ГӀиса. 37ГӀисада гьез абуна киналго мун валагьулел ругилан. 38ГӀисаца гьезда абуна:

– Рилълъа сверухъ ругел росабалъе ва шагьаразде, гьенибги халкъалъе Рохалил хабар бицине ккола дица. Гьелъие гӀололъидалха дун гьаниве вачӀарав.

39ТӀолабго Галилеялъул ракьалде щун, синагогабазде ун, гӀадамазе вагӀза гьабуна гьес ва чангиязул чурхдулъа жундул рачахъана.


ГӀисаца вацӀцӀалъизавула барасалъ унтарав цо чи

40[•]Барасалъ[†] унтарав цо чи вачӀана ГӀисахъе ва накабазда чӀун гьардезе лъугьана:

– Дуе бокьани, дуда кӀолаха дун вацӀцӀалъизавизе![+]

41Гьесда гурхӀун ГӀисаца, гӀебеде битӀун квер хъвана гьесда. Цинги абуна:

– Дие бокьун буго мун вацӀцӀалъизе. ВацӀцӀалъе мун!

42ТӀад букӀараб чанхъги гъенон ун, гьебсагӀат вацӀцӀалъана гьев чи[+]. 43-44Нахъе витӀулаго, ГӀисаца гьесда лъазабуна:

– Вореха, дуца лъиданиги бицунге гьаб хӀалтӀи! Мусал къануналда[†] рекъон, мунго вацӀцӀалъун вукӀин гӀадамазда лъазе, кашишасухъеги[†] ун, гьесда дурго черх бихьизабе ва мунго вацӀцӀалъаралъухъ къурбанги хъвезабе[+][+].

45Амма гьениса нахъе аравго, гьев чи лъугьана ккараб иш киназего гьурщизе. Гьединлъидал ГӀисада кӀвечӀо тӀатун шагьаралде вачӀине, гӀадан-чи гьечӀеб бакӀалда вахча-хьван чӀезе ккана. Амма киса-кисагоги гӀемераб халкъ бачӀунаан гьесухъе[+].

### 2 бетӀер


ГӀисаца сахлъизавула палижалъ ккурав чи

1[•]Чанго къоялдасан ГӀиса нахъеги Капернаумалде вачӀана. ГьебсагӀат гӀадамазда лъана гьев рокъове тӀадвуссун вукӀин[+]. 2Гьесухъе бачӀараб халкъалъул гӀемерлъиялъ нуцӀикӀалтӀацин хутӀун букӀинчӀо гӀадамазе чӀезе бакӀ. Гьезие Рохалил хабар бицунев вукӀана ГӀиса. 3Гьебмехалъ ункъояс восун гьениве вачӀана палижалъ ккурав цо чи. 4КӀалтӀе ракӀарун рукӀарал гӀадамазул гӀемерлъиялъ ГӀисада аскӀове восизе санагӀат ккечӀелъул, гьев вугеб рукъалъул тӀохги бичун, гьениса гъоркье биччазе ккана унтарав тӀад лъураб турут[+]. 5Гьел гӀадамазул божи бихьун, ГӀисаца унтарасда абуна:

– Мунагьаздаса вацӀцӀалъана, дир вас, мун![+]

6Гьенир гӀодор чӀун рукӀарал цо-цо диниял гӀалимзабаз пикру гьабуна: 7«Аллагьасде гӀасилъунцин гурищ гьав вугев? ГӀицӀго Аллагьасда гурони, лъида кӀолеб инсанасул мунагь чуризе?»[+]

8ГӀисада гьебсагӀат лъана жиндир хӀакъалъулъ гьезул гьединал пикраби рукӀин. Гьездехун вуссун, ГӀисаца абуна:

– Щай нужеца нужерго рекӀелъе гьединал пикраби риччалел? 9Кинаб бигьаяб: унтарасда «Мун мунагьаздаса вацӀцӀалъанилан» абизейищ, яги «ТӀаде вахъун, дурго турутги босун, вилълъанхъейилан» абизейищ? 10Амма нужеда лъан букӀа: ГӀадамил Лъимадул ихтияр буго гьаб ракьалда гӀадамазул мунагьал тӀасалъугьун тезе, – янги абун, ГӀиса унтарасдехун вуссана:

– 11Дица дуда абулеб буго: тӀаде вахъа, дурго турутги босун, рокъове а!

12Ралагьун гӀадамалгун гьев чи гьебсагӀат тӀаде вахъуна, жиндирго турутги босун, къватӀиве уна. Киназго хӀикмалъун Аллагьасе рецц гьабуна. Гьез абулеб букӀана гьадинаб иш киданиги бихьичӀилан.


ГӀисаца Левий муридлъун восула

13[•]Гьениса къватӀиве вахъун, ГӀиса нахъеги Галилеялъул[†] ралъдахъе ана. Гьенибеги тӀолабго халкъ бачӀана гьесда хадуб. ГӀисаца гьезиеги гьабуна вагӀза-насихӀат. 14Нухлул хӀакъ бакӀарулеб бакӀалда гӀодов чӀун вихьарав Алфейил Левий абулев гьеб ишалъе тӀамурав чиясда цевесан унаго, ГӀисаца гьесда абула:

– Дида цадахъ вилълъа, – ян.

Вахъун ГӀисада цадахъ уна гьевги.

15Гьале Левийил бакӀалда кваналев вукӀана ГӀиса. Гьесда ва гьесул муридазда цадахъ гӀодор чӀун кваналел рукӀана гӀемерал магъало бакӀарулел чагӀи[†] ва цогидабги мунагь-хӀакъалъул агьлу. ГӀисада цадахъ ругезда гъорлъ гӀемер рукӀана гьеб тайпаялъул гӀадамал. 16ГӀисада аскӀор гӀодор чӀун кваналел гьел рихьидал, фарисеязул диниял гӀалимзабаз гьесул муридазда абулаан:

– Магъало бакӀарулел чагӀаздаги цогидаб мунагь-хӀакъалъул агьлуялдаги цадахъ квана-гьекъон вукӀине бегьилищ гьав[+]?

17Гьеб рагӀун, ГӀисаца гьезда абуна:

– Сахазе гурев тохтир хӀажалъулев, унтаразейин. Аллагьасде руссине муъминзаби ахӀизе гуро дунги вачӀун вугев, мунапикъзаби ахӀизейин[+].


КӀал кквеялъул хӀакъалъулъ

18[•]ЯхӀял муридазги фарисеязги кӀал ккураб заман букӀана гьеб. АскӀоре рачӀун гӀадамаз ГӀисада гьикъана:

– ЯхӀял муридалги фарисеязулалги кӀал ккун ругеб мехалъ, гьал дур муридаз щай кӀал кколареб? – абун[+].

19ГӀисаца гьезда абуна:

– БахӀарав аскӀов вугебгӀан мехалъ, гьес берталъе ахӀарал гьудулзаби квана-гьекъечӀого кӀал ккундайха рукӀинел? БахӀарав аскӀов вугебгӀан мехалъ гьез кӀал кквезе бегьуларо[+]. 20РачӀина бахӀарав гьезухъа вахъун арал къоялги, гьеле гьел къояз кквела гьез кӀалги[+]. 21Лъицаниги баларо басрияб ратӀлида цӀияб рукъи: цӀияб букъулаго басрияб бихъун ина, каратӀги дагьабги кӀодолъила. 22Лъицаниги тӀоларо басрияб рахълъеналъубе цӀияб чагъирги. Гьелъ рахълъен багьизабула, гьебмехалъ чагъирги рахълъенги хола. ЦӀияб чагъир тӀезе ккола цӀияб рахълъеналъубе.


Шамат къоялъул хӀакъалъулъ

23Пуланаб шамат[†] къоялъ ГӀиса унев вукӀана цо хурзабахъан. Гьенисан унаго, ролъул тӀорал ретӀизе лъугьана гьесул муридал[+]. 24Гьебмехалъ фарисеяз ГӀисада абуна:

– Балагье шамат къоялъ гъоз гьабулеб бугеб жо: Мусал къануналъ[†] гьабизе гьукъараб иш гьабулеб буго[+].

25ГӀисаца гьезда абуна:

– Унго, киданиги цӀаличӀебищ нужеца, живгоги цадахъ рукӀаралги рес къотӀун, ракъун хутӀидал, Давудица[†] щиб гьабурабали[+]? 26Бищунго кӀудияв кашишлъун[†] Абиатар вугеб заманаялда, Аллагьасул рокъове жанивеги лъугьун, гьениса босун Давудица жинцагоги кванан буго, цадахъ рукӀаразеги кьун буго гӀицӀго кашишзабаз[†] гурони кваназе гьукъараб чед[+].

27Цинги ГӀисаца гьезда абуна:

– ГӀадамал шамат къоялъе гӀоло гуро рижун ругел, шамат къо гӀадамазе гӀоло бижун буго[+]. 28Гьединлъидалин шамат къоялъулги ихтияр ГӀадамил Лъимадухъ бугеб.

### 3 бетӀер


ГӀисаца сахлъизавула цо квер бакъварав чи

1[•]Цоги нухалъ синагогаялъуве[†] вачӀиндал, ГӀисада гьенив ватана цояб квер бакъварав чи[+]. 2ГӀисада хадуб хал ккурал гӀадамалги рукӀана, гьес гьев чи сахлъизавуни, шамат[†] къоялъ гьабураб хӀалтӀийилан, гьесде гӀайиб гӀунтӀизабизе бокьун[+]. 3Квер бакъварав чиясда ГӀисаца абуна:

– ТӀаде вахъун, рукъ бакьулъе вачӀа! – ян.

4Гьел гӀадамаздехун вуссун, ГӀисаца гьикъана:

– Шамат къоялъ лъикӀлъи гьукъун бугебищ, квешлъи гьабизе изну бугебищ? Чиясул рухӀ хвасар гьабизейищ кколеб, яги гьев хвезавизейищ кколев?

Гьел руцӀцӀун чӀана[+]. 5Цо ццидалаб берги гьезда речӀчӀизабун, гьезул ракӀазул согӀлъиялдаса пашманлъарав ГӀисаца дов чиясда абуна:

– Квер гӀебеде битӀе, – ян.

Гьесги квер гӀебеде битӀула, гьебсагӀат гьебги сахлъула[+]. 6Гьебмехалъ синагогаялъуса къватӀире рахъаралго, фарисеялги[†] гьеродилалги[†] данделъула ГӀиса киндай тӀагӀинавилаян тадбиралъе ургъизе.


ГӀисахъе гӀемераб халкъ бакӀарула

7-8ГӀиса жиндирго муридалгун цадахъ Галилеялъул[†] ралъдал рагӀалде ана. Гьесда цадахъ добе багъарана Галилеялъул халкъалъул кӀудияб руккел. Ягьудиялдасаги,[†] Иерусалималдасаги, Идумеялдасаги ва Иордан гӀурул доб рахъалдасаги гӀемераб гӀалам бачӀана гьенибе, ГӀисал хӀалкӀолъиялъул хабар рагӀун. Тиралъул ва Сидоналъул ракьалдаса рачӀаразулги чӀахӀиял руккалаби гӀуна гьенир[+]. 9Гьениб муридазда гьес тӀадкъана жив тӀаде вахине раса хӀадур гьабеян: гӀадамазул гӀемерлъиялъ, гьел тӀаде къан рачӀине гурилан хӀинкъун вукӀана гьев. 10ГӀемерал унтарал гӀадамал сах гьарун[†] рукӀана ГӀисаца, гьединлъидал черхалда унти-гӀузру бугел чагӀи гӀедегӀулел рукӀана гьесухъе, гьесда цо квергӀаги хъвазе щвелародаян[+]. 11ГӀиса вихьараб мехалъ, хъубал жундуз ккурал чагӀи гьесда цере накабазда чӀолаан ва ахӀдолаан, мун Аллагьасул Вас кколилан[+]. 12Амма ГӀисаца жундузда лъазабулаан жив щивали бицунгейилан[+].


ГӀисаца анцӀила кӀиго чапар тӀаса вищула

13[•]Гьале ГӀиса магӀарде вахана. Гьес гьенире ахӀана жиндиего рокьарал муридал. Гьелги ГӀисада аскӀоре ана. 14Гьес анцӀила кӀигояв чапарзабилъун[†] гьаруна, жиндаго цадахъ рукӀинеги, Рохалил хабар лъазабизе ритӀизеги, 15гӀадамазул чорхолъа жундул рачахъулеб къудрат кьезеги. 16Гьел рукӀана: ГӀисаца Пётр абун тӀокӀцӀар жиндие кьурав Симон,[+] 17Зебедайил вас Якъуб,[†] гьев Якъубилго вац Иоанн (гьев кӀиясего ГӀисаца кьун букӀана Боанергес абураб цӀар – гьебги ккола «Гъугъадиялъул васал» абураб магӀнаялъул рагӀи),[+] 18Андрей, Филипп, Бартоломей, Матфей, Фома, Алфейил вас Якъуб, Фаддей, Симон КӀанъанаъ[*],[+] 19хадув ГӀисае хилиплъарав Ягьуда Искариотги[+].


Илагьияб РухӀги жундузул ханги

20[•]ГӀиса тӀадвуссун рокъове щвана. Нахъеги гьенибе бакӀарараб халкъалъул гӀемерлъиялъ, ГӀисаеги гьесул муридазеги санагӀалъи ккечӀо гӀодорчӀун чадил мочӀу кӀалдиб лъезе[+]. 21Гьев вуссун вукӀин лъан, гьесул бетӀер сверун бугилан абулебги рагӀун, ГӀисал цебесеб гӀагарлъиялъул чагӀи рачӀана гьев нахъе вачине[+].

22Иерусалималдаса рачӀарал диниял гӀалимзабазни абулеб букӀана жундузул хан вугин ГӀисал чорхолъе лъугьун, ва гьеле гьев жундузул ханас кумек гьабулеб бугин гьесие жундул рачахъизеян[+]. 23Гьебмехалъ аскӀореги ахӀун, ГӀисаца гьезда, мисал бачун, бицана:

– Кин кӀолеб илбисалда жибго бачахъизе? 24Цо пуланаб ханлъиялда жаниб кьал ккани, гьеб ханлъи биххичӀого хутӀуларо. 25Цо хъизаналда жаниб кьал ккани, гьеб хъизанги биххичӀого хутӀуларо. 26Гьединго илбисги жибго жиндаго дандечӀун кьалда бугони, гьеб къечӀого хутӀуларо. Гьелъул иш лъугӀулагури гьебмехалъ. 27Цо къуватав чиясул рокъове лъугьун, гьесул боцӀи-рикъзи бикъизе кӀоларо, цин гьев вухь-вухьун рехун хадуб гурони. Гьебмехалъ кӀвела гьесул рукъ бикъизе.

28ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: гӀадамазул киналниги мунагьал ва кигӀан кӀудиял рукӀаниги гьесда лъурал бугьтанал тӀасалъугьун тезе руго БетӀергьанас. 29Амма Илагьияб РухӀалда[†] бугьтан лъурав чиясе тӀасалъугьин киданиги букӀине гьечӀо. Абадиялъги тӀаса ккеларо гьесдаса гьеб мунагь[+].

30(ГӀисаца гьедин абуна, гьез абулеб букӀиндал гьев жундуз ккун вугилан.)


ГӀисахъе рачӀуна гьесул эбелги вацалги

31[•]Цинги ГӀисахъе рачӀуна гьесул эбелги вацалги. Дора къватӀир жалгоги чӀун, гьев ахӀизе чи витӀула гьез[+]. 32ГӀемерал гӀадамал рукӀана гьебмехалъ ГӀисада аскӀор. Гьесда абуна:

– Доле дора къватӀир духъ ралагьун чӀун руго дур эбелги вацалги. Мун цӀехон рачӀун руго дол.

33ГӀисаца гьезда абуна:

– Эбеллъун щий дие кколей ва вацаллъунги щал кколел?

34Цинги жинда сверухъ гӀодор чӀун ругезухъ берги тӀамун, ГӀисаца абуна:

– Гьале дир эбелги дир вацалги. 35Щайгурелъул Аллагьасул амру-нагью тӀубазе гьабулев чи щив вукӀаниги, гьев ккола дие вацги, яцги, эбелги[+].

### 4 бетӀер


Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул мисалал


Хуриб хьон хьалев чи

1[•]Нахъеги ралъдал рагӀалда гӀадамазе вагӀза-насихӀат гьабизе лъугьана ГӀиса. ГӀемераб халкъ бакӀарун букӀана гьесухъе. Гьединлъидал, ралъдалъ бугеб росодеги вахун, гьенив гӀодов чӀун вукӀана гьев. ТӀолабго халкъин абуни ралъдал рагӀалда эхетун букӀана. 2ГӀемераб хабар бицана гьезие ГӀисаца, батӀи-батӀиял мисалалги рачана.

3– ГӀенеккея: хуриб хьон хьазе вахъун вукӀанила цо чи. 4Хьалаго-хьалаго цо-цо мугьал нухде рортанила, роржун рачӀун хӀанчӀаз рищанила гьел. 5Цо-цо мугьал ракьул хъал гурони тӀад гьечӀеб тӀалде кколел рукӀанила. Ракь тӀеренаб букӀиндал, гьел гьенир хехго тӀирщанила ва тӀаде раккизе лъугьанила. 6Амма бакъ тӀад речӀчӀарабго, речӀан анила гьел, ва гъваридго ракьулъе кьалбал риччан рукӀинчӀелъул, хеккого ракъванила. 7Цогиги мугьал заз-хъарахъалда гъорлъе кканила, хӀалигъун бижараб чӀахӀицаги зазицаги гьел гъанкъун реханила, ва гьезда тӀад тӀорги бечӀанила. 8Цогидал мугьал кканила лъикӀаб ракьалда тӀаде, гьездасан рижанила ва гӀун рачӀанила тӀорал: гьезул цоялда букӀанила лъеберго, цогидалда – лъабкъого ва цо-цоялда – нусгоги мугь.

9Цинги ГӀисаца абуна:

– ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте гьеб![+]

10[•]Жалго хутӀидал, дов анцӀила кӀиявго чапарасги[†] цогидал цадахъ рукӀаразги ГӀисада гьикъана, мун мисал бачун кӀалъаялъул магӀна щибилан. 11ГӀисаца абуна:

– Нуж руго Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул балъголъаби лъазе рес щварал гӀадамал, амма цогидазе кинабго мисалаздалъун бицуна, –[+] 12ралагьун ругониги гьезда бихьунгутӀизе, гӀенеккун ругониги рагӀунгутӀизе, бичӀчӀунгутӀизе. Гьедин букӀинчӀебани, гьел Аллагьасде руссинаан ва гьезул мунагьалги чурилаан[+].

13Цинги гьес абуна:

– Унго бичӀчӀичӀебищ нужеда доб мисалалъул магӀна? Гьеб бичӀчӀуларел нужеда цогидал мисалал кинха ричӀчӀилел? 14Хьон хьалев чи ккола рагӀи хьалев чи[+]. 15Цо-цо чиясул иш ккола нухде рортарал хьодул мугьазда релълъун. Гьесул гӀинда рагӀани Аллагьасул рагӀи, гьебсагӀатго бачӀун илбисалъ бикъун уна гьесул рекӀелъе ккун букӀараб рагӀи. 16Гьединго цогидал гӀадамал релълъуна ракьул хъал гурони тӀад гьечӀеб тӀалде рортарал мугьаздасан бижаралда. РагӀини гьездаги рагӀула ва гьебсагӀат рохун къабулги гьабула. 17Амма рекӀел гъварилъуда кьалбал гьечӀелъул, гьеб халат хутӀуларо. Къабул гьабураб рагӀи сабаблъун хӀинкъабиги къварилъабиги тӀаде ккараб мехалъ, гьединав чияс къо хӀехьоларо[+]. 18Цогидал релълъуна заз-хъарахъалда гъорлъе рортарал мугьаздасан бижаралда. 19РагӀини гьездаги рагӀула, амма гьезул рекӀелъе лъугьарал гьаб дуниялалъул тӀалаб-агъазалъ ва бечелъиялдаги тӀагӀам-лазаталдаги хадур хачадиялъ гьеб рагӀи гъоркь къинабула. Гьединазул хӀалухъенги букӀунаро[+]. 20Амма руго лъикӀаб ракьалде рортарал мугьаздасан бижаралда релълъарал гӀадамалги. РагӀиги гьезда рагӀула, къабулги гьабула. ХӀалухъенги бижула цоязе лъеберго, цогидазе лъабкъого, цо-цоязе нусго нухалъцин цӀикӀкӀараб[+].


Чирахъалъул хӀакъалъулъ

21[•]Цинги ГӀисаца гьезда абуна:

– СахӀида гъоркь яги хьонбакӀалда гъоркь лъезейищ чирахъ бакун рокъобе жанибе босулеб? Борхатаб бакӀалда гурищ гьеб лъолеб[+]? 22Балъгоябщинабги тӀатунеб, бахчарабщинабги загьирлъулеб[+]. 23ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте гьеб![+]

24Цоги гьес абуна:

– Балагьея, гӀинтӀаме гьаб дир калимаялъухъ: кинаб сахӀалъ нужеца борцаниги, гьединабго сахӀалъ борцине буго нужееги, ва нужее тӀадеги жубазе бугеб[+]. 25Кодолъи бугесе тӀадеги кьезе буго, кодолъи гьечӀесухъа бугебги бахъизе буго[+].


Ракьулъе рехараб хьодул мугьалъул хӀакъалъулъ

26Цоги ГӀисаца абуна:

– Аллагьасул ПарччахӀлъи релълъуна цо гьадинаб ишалда. Масала, пуланав чияс ракьулъе рехула хьодул мугь. 27Цинги къаси кьижун, къад вахъун, жиндирго яшавалда вукӀуна гьев, ва гьесда лъаларо кин гьеб мугь тӀирщулебали, тӀаде баккулебали. 28Ракьалъ жинцаго тӀалаб гьабула мугьалъул: цин гьеб тӀаде баккула, хадуб тӀор бала, тӀоралда мугь цӀубала. 29Гьале, тӀоралда мугь барщарабго, босун нилъгун вачӀуна гьев лъилъаризе, хур бакӀаризе заман щун бугелъул[+].


Горчицаялъул мугьалъул хӀакъалъулъ

30[•]Цоги гьес абуна:

– Сунда релълъунеб Аллагьасул ПарччахӀлъи? Яги кинаб мисал бачун гьелъул сипат цебе чӀезабилеб? 31Масала, гьеб релълъуна горчицаялъул хьодул мугьалда. Гьеб буго ракьалде хьалел киналго хьоназда гьоркьоб бищунго гьитӀинаб хьодул мугь[+]. 32Амма гьеб мугь ракьулъе ккани, гьелдасан лъугьуна бищунго кӀудияб хъарахъ, ва гьелъул чӀахӀиял гӀаркьалабазул рагӀдукь хӀанчӀаз бусабицин гьарула[+].

33Гьедин гӀемерал мисалалги рачун, гьезда бичӀчӀуледухъ бицунаан ГӀисаца Рохалил хабар. 34Мисал гъорлъ гьечӀеб каламго букӀунароан гӀадамаздехун гьесул. Цинги жалго хутӀараб мехалъ, жиндирго муридазда бичӀчӀизабулаан гьес гьеб киналъулго магӀна.


ГӀисаца гьури къотӀизабула

35[•]Гьебго къоялъ маркӀачӀул гӀужалъ ГӀисаца муридазда абуна ралъдал доб рахъалде рахине кколилан[+]. 36Халкъги нахъе битӀун, ГӀисаги вачун, гьел рахана гьев тӀад вукӀараб доб росоде. Цогидал русбиги рукӀана гьезда цадахъ. 37Кутакаб гьури бахъана: речӀчӀун рачӀарал карачалабаз раса лъадал цӀолеб букӀана[+]. 38ГӀиса гьебмехалъ, цо къаданибжоги лъун, росол нахъисеб рахъалда кьижун вукӀана. АскӀоре ун, муридаз ворчӀизавуна гьев:

– Я, МугӀалим! Нилъ гъанкъизехъин рукӀиналъул ургъелгойищ дуе гьечӀеб? – абун.

39ТӀаде вахъун гьес гьорода лъазабуна, тӀокӀаб пугейилан, карачалабазеги: «РуцӀцӀун чӀа!» – ян амру гьабуна. ГьебсагӀат гьури къотӀана, тӀубанго сихӀ къотӀун дуниялги хутӀана.

40Цинги ГӀисаца жиндирго муридазда абуна:

– КигӀан хӀинкъарал чагӀи нужго! Кибе араб нужер божи-иман?

41Гьебмехалъни цӀакъго-цӀакъ хӀинкъана гьел, гьуриги карачалабиги жиндие мутӀигӀав гьавго кинав чийилан цоцазда абулеб букӀана гьез.

### 5 бетӀер


ГӀисаца сахлъизавула жундуз ккурав чи

1[•]Гьале гьал щвана Галилеялъул[†] ралъдал добаб рахъалда бугеб герасеназул[*] улкаялде. 2ГӀиса ракъдаде рещтӀараб мехалъ, цойидасанго гьесда дандчӀвана хабалазул нохъаздаса къватӀиве вачӀунев хъубал жундуз ккурав цо чи. 3Гьениб хабалазухъ букӀана гьесул чӀейи[*], ва гьанже щивниги вукӀинчӀо рахас бан гьев вухьине кӀолев чи. 4Кверазда рахсал ран, бохдузда маххал ран, чанцӀулго вухь-вухьана гӀадамаз гьев, амма рахсалги гьес тӀутӀун ралаан, маххалги гъурун рехулаан. Лъиданиги кӀолеб букӀинчӀо гьев квегъизе. 5Къасиги къадги – кидаго гохӀал, нохъал тирулаго ахӀдолев-чӀчӀичӀчӀидулев вукӀунаан гьев, ганчӀазда тункун лъурал ругъназул цӀун черхги букӀунаан. 6РикӀкӀадасанго ГӀиса вихьидал, векерун вачӀун гьев гьасда цеве кӀалагъоркье речӀчӀана 7ва ахӀдезе лъугьана:

– ТӀадегӀанав Аллагьасул Вас ГӀиса! Щиб дуе дидасан къваригӀараб? Аллагьасул цӀар бахъун гьарулеб буго дуда, дие гӀазаб кьоге! – ян[+].

8(ГӀисаца шайтӀаналъе амру гьабун букӀиндалха гьесул чорхолъа къватӀибе лъугьаян.)

9Цинги ГӀисаца гьикъана дуда цӀар щибилан. Жаваб кьуна:

– «Бо» буго дида цӀар. Щайгурелъул ниж гӀемерал руго гьанир.

10Цинги ГӀисада цӀакъ гьардезе лъугьана, гьаб улкаялдаса жал нахъе гъогейилан. 11Гьениб цо мугӀрул ссанда кваналеб букӀана болъоназул кӀудияб рехьед. 12Жундуз ГӀисада гьарана жал гьел болъоназда гъорлъе риччайилан. 13Гьес изну кьуна. Гьев чиясул чорхолъа къватӀиреги рачӀун, хъубал жундул болъоназулъе лъугьана. ГьебсагӀат тӀубараб рехьед – кӀиазаргогӀанасеб болъон цо борхатаб бакӀалдасан цадахъго ралъдалъе кӀанцӀун ана ва гьенир гъанкъана.

14Болъоназул гӀухьби гьениса лъутун ана, ва шагьаралдаги росабалъги гьез бицана ккараб жо. Цинги лъугьа-бахъараб иш бихьизе гӀадамалги рачӀана гьенире. 15ГӀисада аскӀоре щведал, гьенив гӀодов чӀун ватана дов жундузул боялъ гьалаглъизавун вукӀарав чи: тӀад ретӀелги буго гьесда, камилаб гӀакълу-лъаялдаги вуго. ГӀадамазул рекӀелъе хӀинкъи лъугьана. 16Гьенир рукӀараз бицана жундуз ккун вукӀарасул лъугьарабги дол болъоназул ккарабги. 17Гьебмехалъ гьел гӀадамаз ГӀисада гьарана жидер ракьалдаса нахъе айилан[+]. 18ГӀиса росоде вахиндал, дов жундуз ккун вукӀарав чияс гьесда гьарана живги цадахъ вачейилан. 19Амма ГӀисаца изну кьечӀо. Гьес абуна:

– Гьанже мун рокъове а ва дурго агьлуялда бице БетӀергьанас дуего гьабураб лъикӀлъиялъулги, гьев дуда гурхӀараб куцалъулги хӀакъалъулъ.

20Инеги ун гьев чияс АнцӀшагьаралъул гӀадамазда гьоркьоб тӀибитӀизабуна ГӀисаца жиндие гьабураб хӀалкӀолъиялъул хабар. Киналго гьелда хӀикмалъун хутӀун рукӀана[+].


ГӀисаца унтарайги сахлъизаюла хварайги чӀаголъизаюла

21[•]Нахъеги росодаги рекӀун, ГӀиса ралъдал добцояб рагӀалде щвараб мехалъ, гӀемераб халкъ бакӀарана гьесухъе. Гьев вукӀана ралъдал рагӀалда эхетун. 22Гьале, гьениве вачӀуна синагогаялъул[†] хӀакимзабазул цояв. Яир букӀана гьесда цӀар. ГӀиса вачӀун вихьидал, гьев гьасда цеве накабазда чӀола,[+] 23ва кутакалда гьардезе лъугьуна:

– Дир яс холей йиго, вачӀун дуца цо квер хъвани, сахлъила гьей, чӀаго хутӀила гьей.

24ГӀиса гьесда цадахъ уна.

Гъуркъун хадур рачӀунел гӀадамазул руккелалъ гьоркьов вазавун вукӀана гьев. 25АнцӀила кӀиго соналъ би къотӀичӀого[†] ва черх бацӀцӀалъичӀого йикӀарай,[+] 26жиндир бугебщинаб боцӀи-рикъзи тохтирзабазе кьуниги, дагьайги квеш лъугьун гурони, гьезда мадар лъугьинабизе кӀвечӀей цо пуланай чӀужугӀаданалъ, 27ГӀисал хабар рагӀидал ячӀун, халкъалъул гурулъ вугев гьесухъе нух бахъула ва нахъасан гьесул ратӀлида квер хъвала. 28ГӀисал ратӀлидагӀаги квер хъвазе щвани, жий сахлъилин ракӀалде кколаан гьелда[+]. 29ГьебсагӀатго къотӀана гьелъул чорхолъа чвахулеб букӀараб би, ва гьеб гӀазабалдаса жийго хвасарлъарайлъи бичӀчӀана гьелда. 30Гьебго заманаялда ГӀисадаги лъана цо чи сахлъизавизе кӀолеб къуват жиндир чорхолъа араблъи.

– Лъица дир ратӀлида квер хъвараб? – абун гьикъана гьес, халкъалдехунги вуссун[+].

31Гьесул муридаз абуна:

– Дуда сверухъ гъуркъун бачӀунеб бугеб гӀалам бихьулагурищ дуда. Гьединги букӀаго, жинда хъварав чи щивилан абулеб буго дуца.

32ГӀисайин абуни, жиндир ратӀлида квер лъица хъварабали лъазе, сверухъе валагьахъдилев вукӀана. 33Жиндиего лъугьараб ишги бичӀчӀун, хӀинкъун сородилаго ячӀуна дой чӀужугӀадан ГӀисада аскӀое ва, кӀалагъоркье гьесда цееги речӀчӀун, гьелъ бицуна тӀолабго хӀакъикъат. 34ГӀисаца гьелда абула:

– Дурго божи-иманалъ хвасар гьаюна, яц, мун. Гьанже а дурго, сах хутӀагийин мун![+]

35Гьелдехун кӀалъалев ГӀиса вукӀаго, синагогаялъул хӀакимасул бакӀалдаса ругьел бачӀуна, дур яс хванилан, гӀадада МугӀалимасул рахӀат хвезабун щайилан. 36Гьел рагӀабазул сан гьабичӀого, ГӀисаца ясалъул инсуда абула:

– Мун хӀинкъуге, божун вукӀа!

37Пётрги, Якъубги,[†] Якъубил вац Иоаннги гурони, цогидав чиги цадахъ вачинчӀого,[+] 38ГӀиса щола синагогаялъул хӀакимасул бакӀалде. Гьенир гьесда ратула ахӀи-хӀуралда гӀодилаго ва магӀу гьабулаго рихха-хочун ругел гӀадамал. 39ГӀисаца гьезда абула:

– Щай нуж гӀодулел? Щай рихха-хочулел? Гьей хун гьечӀогури. Кьижун ккун буго лъимер[+].

40Гьел гьасда тӀад релъанхъизе лъугьуна. ГӀисаца киналго къватӀире гъола. Ясалъул эбел-эменги ва жиндаго цадахъ рукӀаралги рачун, гьев лъугьуна яс егун йигеб рокъове. 41Ясалъул кверги ккун, ГӀисаца гьелда абула:

– ТӀелитаъ, кӀум! (Гьелъул магӀна букӀана – «Дуда буго абулеб: ТӀаде яхъа, ясай!»)[+]

42ГьебсагӀат тӀадеги яхъун хьвадизе лъугьана гьей яс. (Гьелъул букӀана анцӀила кӀиго сон.) ГӀемерго гӀажаиблъун-хӀикмалъун, битӀахъе хаган хутӀана гӀадамал. 43ГӀисаца абуна гьей ясалъе квен кьеян, ва, воре, нужеца гьелъул хӀакъалъулъ лъиданиги бицунгеянги лъазабуна[+].

### 6 бетӀер


Назареталда ГӀиса къабул гьавуларо

1[•]Гьениса вахъун ГӀиса ана живго гӀураб шагьаралде. Цадахъ гьесул муридалги рукӀана[+]. 2Шамат[†] къо тӀаде щварабго, ГӀисаца байбихьана синагогаялъуб[†] халкъалда Аллагьасул рагӀи малъизе. Гьесухъ гӀенеккаразул гӀемерисел гӀажаиблъун хутӀун рукӀана. Гьез цоцазда абулеб букӀана:

– КисагӀаги гьасие гьаб щвараб? Гьасулъ бугеб гьабго кинаб цӀодорлъи-гӀакъиллъи? КингӀагидай гьасул квердасан гьадинал мугӀжизатал лъугьунел[+]? 3Марямил вас цӀулал устар гурищ гьав? Якъубил,[†] Юсупил,[†] Ягьудал ва Симонил вац гурищ гьав? Гьанир нилъеда аскӀор гурищ гьасул яцал ругел?

Гьедин васвасаца ккун гьесда божичӀо гьел[+]. 4Гьебмехалъ ГӀисаца абуна гьезда:

– Къимат-къадру гьечӀев авараг вукӀунаро; амма жиндирго инсул росдацаги, жиндирго гӀагарлъиялъги ва жиндирго рукъалъул агьлуялъги гьев рикӀкӀунаро[+].

5Гьениб ГӀисада кӀвечӀо цониги мугӀжизат бихьизабизе. (Квер хъван цодагьалго чагӀи сах гьари гурони, батӀияб хӀалкӀолъиги гьесдасан тӀатинчӀо.) 6ХӀикмалъун вукӀана ГӀиса гьел божунгутӀиялда.


ГӀисаца чапарзаби халкъалъухъе ритӀула

Цинги гьев хьвадана сверухъ ругел росабалъе, гьенибги халкъалда Рохалил хабар бицине. 7[•]Хадуб гьес, ахӀун анцӀила кӀиявго чапаргун,[†] кӀи-кӀиккун гьелги ритӀана. Хъубал жундузда тӀад ихтиярги кьуна ГӀисаца гьезухъе[+]. 8ЦохӀо гӀанса гурони, цадахъ щибниги: я квен-тӀех, я таргьа-къвачӀа, я рачлихъ бараб чвантиниб лъун гӀарац босугеянги лъазабуна ГӀисаца гьезда. 9Хьитал ретӀеян абуна, амма хисизе ретӀел цадахъ босугеянги малъана. 10ГӀисаца гьезда абуна:

– Нуж тӀад рещтӀарав гьоболги хисуге, гьеб шагьаралдаса къватӀире рахъинегӀан. 11Ваамма нуж къабулги гьаричӀони, ва нужер рагӀабазухъ гӀинги тӀамичӀони, гьениса къватӀире рахъунаго, нужерго хьитаздаса хӀурги кӀутӀун те. Аллагьасда цебе гьез жаваб кьезе букӀине хутӀа абе гьеб[+].

12Гьел чапарзаби ана кантӀун Аллагьасде руссаян гӀадамазда лъазабизе[+]. 13Чанги чиясул чорхолъа жундул рачахъана гьез. Даруяб нах бахун гӀемерал унтарал гӀадамал сахлъизаруна[+].


ЯхӀя аварагасул хвалил хӀакъалъулъ

14[•]ГӀисал цӀар киса-кибего машгьурлъун букӀиндал, Гьерод[†] ханасухъеги щолел рукӀана гьесул хӀакъалъулъ харбал. Цояз абулеб букӀана, хваралъуса вахъун вачӀарав ЯхӀя авараг вугин гьев, ва гьединлъидал гьес рихьизарулел ругин гьал мугӀжизаталги[+]. 15Цогидаз абулеб букӀана Иляс[†] авараг вугин гьевилан. НекӀо заманаялда рукӀарал аварагзабиго гӀадинав авараг вугин гьевилан абулел чагӀиги рукӀана[+]. 16Амма гьеб рагӀидал, Гьеродицани абуна, жинца бетӀер къотӀизабурав[†] ЯхӀя авараг вугин, хваралъуса вахъун вачӀун.

17Гьеродица жинцаго кьун букӀана кквезеги ккун ЯхӀя гвандинив тӀамейилан буюрухъ. Гьелъие гьадинаб гӀиллаги букӀана: Гьеродица лъадилъун ячун йикӀана жиндирго вац Филиппил чӀужу Гьеродиада[+]. 18Амма ЯхӀяца гьесда абулеб букӀана вацасул йикӀарай чӀужу дуца ячине бегьуларилан. 19Гьединлъидал гьесда ццин бахъун йигей Гьеродиадае бокьун букӀана ЯхӀя чӀвазе. Амма гьелда гьеб гьабизе кӀвечӀо. 20Щайгурелъул Гьерод ЯхӀякьа хӀинкъулаан. Гьесда лъалаан ЯхӀя вацӀцӀадав ва мукъадасав чи вукӀин. Гьединлъидал цӀунун вукӀана гьев Гьеродица. КигӀанго гьесул рагӀабаз рекӀел рахӀат хвезабулеб букӀаниги, Гьеродие бокьулаан ЯхӀяхъ гӀенеккизе.

21Ахирги цо санагӀатаб къо тӀаде щвана. Живго гьавураб къо кӀодо гьабун Гьеродица кӀудияб квана-гьекъей гьабуна, кинабго Галилеялъул[†] къо-ас бугел чӀухӀбиги, бодул церехъабиги, бищунго хӀурматиял хӀакимзабиги ахӀун[+]. 22Гьений тӀаде ячӀун Гьеродиадал яс кьурдана, Гьеродги гьесда аскӀор рукӀаралги цӀакъ рази гьаруна[†] гьелъ. Гьеродица гьей ясалда абуна:

– Щиб дуе бокьаниги, гьаре дида, дица дуе кьела гьеб.

23Цинги гьев гьелъие гьедана:

– Щиб дуца гьараниги, гьеб дуе дир сайигъат буго, хӀатта дир ханлъиялъул бащдаб букӀа абе гьеб[+].

24Инеги ун, гьелъ жиндирго эбелалда гьикъана щибдай гьарилаян. Эбелалъ малъана ЯхӀя аварагасул къотӀараб бетӀер гьарейилан. 25ГьебсагӀат, екерун ханасухъеги ун, ясалъ гьесда абуна:

– Дие бокьун буго ЯхӀя аварагасул бетӀер, гъадрида жаниб лъун, гьабсагӀат дуца дихъе кьезе.

26Хан цӀакъ пашманлъана. Амма гьалбадеридаги рагӀун гьедараб гьа хвезабиларилан гьелъие инкар гьабизе бокьичӀо. 27ГьебсагӀат ханас гӀащтӀичиясе амру гьабуна, ЯхӀял къотӀараб бетӀерги босун вачӀайилан. 28Вортун ун, гвандинив вугев ЯхӀял бетӀерги къотӀун, гъадриниб гьебги лъун вачӀана гӀащтӀичи. Цинги ясалъухъе кьуна гьес гьеб. Гьелъги босун жиндирго эбелалъухъе кьуна.

29Гьеб хабар рагӀидал, ЯхӀял муридаз гьесул жаназа, нахъеги босун, хабалъ букъана[+].


ГӀисаца щуазарго чи гӀорцӀизавула

30[•]Дол чапарзаби ГӀисахъе тӀадруссана, ва жидецаго гьабурабщинабги халкъалда малъарабщинабги бицана гьез гьесда[+]. 31РачӀунелги унелги гӀадамазул гӀемерлъиялъ кӀалдиб квен лъезецин заман букӀинчӀелъул, ГӀисаца гьел чапарзабазда абуна:

– Гьанже нилъ гьазда аскӀоса цо гӀадан-чи гьечӀеб гӀалахалде рилълъина цодагьалъ хӀухьбахъи гьабизе[+].

32Халкъалдаса ратӀалъун, росодаги рекӀун, цо гӀадан-чи гьечӀеб бакӀалде ана ГӀисаги гьелги. 33Амма гӀемерисел гӀадамазда рихьана гьел унел ва щал ругелали лъана. Гьединлъидал ралъдал рагӀалчӀван рекерун, киналго шагьараздаса гӀадамал ракъдадасан рекерана гьенире, ва, гьаздасаги цере дореги щун ратана. 34ГӀиса ракъдаде лъугьараб мехалъ, гьесда гьениб бихьана гӀемераб халкъ, ва гьев гурхӀана вехь гьечӀеб гӀи гӀадин ругел гӀадамазда; гьезда гӀемераб жо малъизе лъугьана гьев[+].

35МаркӀачӀумех щолеб букӀиндал, ГӀисада аскӀоре рачӀун гьесул муридаз абуна:

– ГӀадан-чиго гьечӀеб бакӀ бугин гьаб, сордоги тӀаде щолеб бугин, 36нахъе айилан абе гьал гӀадамазда, гьанир сверухъ ругел росабалъ жидеего квание гӀамал гьабизе.

37ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужеца кваназаре гьел.

Гьез абуна:

– Гьал гӀорцӀизаризе чадихъ кӀинусго динар[†] кьезейищха ниж инел[+]?

38ГӀисаца гьезда абуна:

– Чан чед нужехъ бугебали хал гьабун рачӀа, – ян.

Хал гьабун рачӀун гьез абуна:

– Щуго чедги кӀиго ччугӀаги буго, – ян.

39Гьебмехалъ ГӀисаца гьезда лъазабуна гьел гӀадамал гӀурччинаб харда тӀад, кьера-кьерал гьарун, гӀодор чӀезареян. 40Гьелги нус-нусккун ва кӀикъоялда анцӀ-анцӀккун гӀодор чӀана. 41ГӀисаца щуябго чедги кӀиябго ччугӀаги кодобе босана, зобалаздехун вуссун кванде дугӀа гьабуна ва бек-бекун муридазухъе кьуна, халкъалъе бикьейилан. Цинги кӀиябго ччугӀаги бикьана киназдаго гьоркьоб. 42Киналго гӀорцӀизегӀан кванана. 43Нахъе хутӀараб чадилги ччугӀилги кесказул анцӀила кӀиго гьегь цӀезабуна. 44Бихьиназулцин кинавниги щуазарго чи вукӀана гьенив кваналев.


ГӀиса лъеда тӀасан вилълъун вачӀуна

45[•]Цинги ГӀисаца жиндирго муридал ритӀана, гьеб халкъ жинца нахъе биччалалде, росодеги рахун, ралъдал добцояб рахъалда бугеб Бетсаидаялде цере-цере айилан[+]. 46Халкъги нахъе битӀун, ГӀиса Аллагьасе гьари-дугӀаялъе магӀарде ана[+].

47-48МаркӀачӀубер рукӀкӀараб мехалъ раса ралъдал бакьулъе щун букӀана. Цинги ралъдал рагӀалда живго цохӀо вукӀарав ГӀисада бихьана бадибехун пулеб кутакаб гьорода данде лъим ххазе ккун, гьезул тату хун букӀин. Жеги хъахӀлъи рехилалдего ГӀиса ралъдал лъеда тӀасан вилълъун гьезда аскӀове ана. Гьале гьев цоги рахъалдехун унев ватана гьезда хьолбохъан. 49Лъеда тӀасан вилълъун вачӀунев гьесда бер чӀвайдал, хваразул рухӀ бугилан ккун, росода рукӀаразул чӀахӀиял гьаркьал кӀанцӀана[+]. 50Киназдаго вихьулев вукӀана гьев, ва киналго хӀинкъунги рукӀана. ГьебсагӀат ГӀисаца гьезда абуна:

– Дун вуго! Нуж расги хӀинкъуге! КъвакӀун чӀа!

51Цинги гьев гьезда аскӀове росоде вахана. ГьебсагӀат гьуриги къатӀана. Дагьалги гӀажаиблъун, хӀикмалъун хутӀун рукӀана гьел. 52Доб чадил мугӀжизатгицин бичӀчӀун букӀинчӀелъулин гьезул ракӀ бицатго хутӀун букӀараб[+].


Геннесареталдаги сахлъизарула унтарал гӀадамал

53Ралъдал добаб рахъалде рахун, гьел щвана Геннесареталъул ракьалде ва якорь рехана[+]. 54Цинги росодаса рещтӀун гьел ракъдаде лъугьана. ГьебсагӀат ГӀисаги лъан, 55гьенир рукӀарал гӀадамал рахъ-рахъалде рекерун ана, ва гьев вугин рагӀараб бакӀалде туртида лъун росун рачӀана гьез унтарал чагӀи[+]. 56Гьедин, киве гьев щваниги – шагьараздаги, росабалъги, кулабаздаги, – росун рачӀун базар къотӀнор лъолаан унтарал чагӀи. Гьесул гӀабаялъул гӀертелалда квер хъвазегӀаги биччайилан гьарулаан гьез. Гьесда квер хъванщинав чиги сахлъулаан[+].

### 7 бетӀер


Аллагьасул амруялги умумузул гӀадаталги

1[•]Гьале ГӀисахъе рачӀун, гьенир данделъана фарисеялги[†] Иерусалималдаса цо чанго динияв гӀалимчиги. 2ГӀисал цо-цо муридал «хъубал» квераз, ай квералги чуричӀого, кваналел рихьана гьезда. ( 3Фарисеялги ва цогидал киналго жугьутӀалги, умумуздасанго бачӀараб динияб гӀадат цӀунун, цин кверал чуричӀого кваназе гӀодор чӀоларо[+]. 4Базаралдаса руссараб мехалъги гьел кверал чуричӀого кваналаро. Цогиги гӀемер руго гьез цӀунарал гӀадатал. Масала, мухӀканго чурула суркӀа-щурун, парччи-гулгун, пахьул хьагал.)[+] 5Гьединлъидал фарисеязги диниял гӀалимзабазги ГӀисада гьикъула:

– Умумузул динияб гӀадатги цӀуничӀого щай дур муридал чуричӀел квераз кваналел ругел[+]?

6ГӀисаца жаваб кьуна:

– Нуж гӀадинал ххвелал гьаризе бокьулел чагӀазул хӀакъалъулъ цӀакъ битӀун абун бугебха Ишая[†] аварагасул тӀехьалда:

«Гьел гӀадамазул кӀалалъ Дир цӀар гӀемер рехсола,
Амма ракӀални гьезул рикӀкӀад руго Дидаса[+].
7ГӀадада ккела гьезул Дие гьабураб тӀагӀат,
ГӀадамазул гӀадатал цӀунизе халкъ тӀамидал»[+].

8Аллагьасул амруги рехун тун, гӀадамазул гӀадат цӀунула нужеца.

9Цоги гьес абуна:

– Нужерго гӀадат цӀунизе бокьун Аллагьасул амру нахъчӀвазени махщел щун буго нужее! 10Мусал къануналда[†] гурищ абун бугеб: «Дурго инсулги эбелалъулги адаб-хъатир гьабе!» Хадубги: «Жиндирго инсул яги эбелалъул хӀакъалъулъ квешаб рагӀи абурав чи чӀвазе ккола»[+]. 11Амма нужеца малъулеб буго: масала, пуланав чиясул ихтияр бугила инсуда яги эбелалда абизе нужее дидасан кколеб напакъа дица Аллагьасе къурбан, ай назру гьабунилан. 12Гьелдалъун нужеца чӀезабулеб буго гьев чияс жиндирго инсуеги эбелалъеги кумек гьабичӀониги гӀолилан. 13Гьедин нужеца умумуздасан бачӀараб гӀадаталдалъун хвезабулеб буго Аллагьасул амру. Гьелда релълъаралги гӀезегӀан жал гьарулел руго нужеца.


Инсан сунца хъублъизавулев?

14Нахъеги халкъги аскӀобе ахӀун, ГӀисаца абуна:

– Дихъ гӀенекке нуж киналго: 15-16къватӀиса жанибе аралъ гуро инсан хъублъизавулев, гьев хъублъизавула гьесда жаниса къватӀибе бачӀаралъ. Гьеб бичӀчӀа нужеда![+]

17Гьеб халкъалда аскӀоса ун рокъоре щвараб мехалъ ГӀисада муридаз гьикъана доб кициялъул магӀна щибилан. 18ГӀисаца гьезда абуна:

– ГьедигӀанго жо бичӀчӀуларел чагӀийищха нужги? КъватӀиса жанибе аралъ инсан хъублъизавуларевлъи лъаларебищха нужеда? 19КӀалдисан чорхолъе жанибе араб жо инсанасул рекӀелъе гуро унеб, чохьонибе уна, цинги гьенисан къватӀибеги уна. (Гьел рагӀабаздалъун ГӀисаца бичӀчӀизабуна инсанас кваналебщинаб квен бацӀцӀадаб, хӀалалаб букӀин.)[+]

20Хадубги гьес абуна:

– Амма инсан хъублъизавула гьесда жанисан бачӀун къватӀибе аралъ[+]. 21-22Щаян абуни, инсанасда жанисан, гьесул рекӀелъан рачӀуна квешал къасдалги, хъахӀбалъиги, цӀогьги, чӀвай-хъвейги, зиначилъиги,[†] хъантӀи-къарумлъиги, ццинги, хӀилла-макруги, пасалъиги, жахӀда-хӀусудги, бугьтанги, чӀухӀи-пахрулъиги, жагьиллъиги[+]. 23Гьеле гьеб инсанасда жанисан къватӀибе бачӀунебщинаб квешлъиялъ хъублъизавула гьев.


Цогидаб халкъалъул гӀаданалъги ГӀисаде иман лъола

24[•]Гьениса вахъун ГӀиса щвана Тир шагьаралъул ракьалде. Пуланав чиясул бакӀалда рещтӀарав гьесие бокьун букӀинчӀо жив вачӀун вукӀин гӀадамазда лъазе. Амма вахчун гьев хутӀичӀо. 25-26Цо чӀужугӀаданалда рагӀана гьев вачӀун вугилан. Гьелъул яс йикӀана жундуз ккун. (Гьей йикӀана мажусияй, Сириялъул ракьалдаса финикияй.) ГӀисахъе ячӀун, гьесул хӀатӀазда цее накабаздаги чӀун, гьелъ гьарана жиндир ясалъул чорхолъа шайтӀан бачахъейилан[+]. 27Гьес гьелда абуна:

– Цин лъимал гӀорцӀизегӀан чӀа, лъималазул кӀалдиса бахъун чед гьабзазе базе бегьуларо[+].

28ГӀисае жавабалъе гьелъ абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Гьебни битӀараб буго. Амма лъималазухъа рортарал чадил кескал столалда гъоркь регун рукӀунел рукъалъул гьабзазеги щолагури.

29Цинги ГӀисаца гьелда абуна:

– Гьеб рагӀи дие рекӀее гӀуна, гьанже дурго рокъое а; дур ясалъул чорхолъа шайтӀан нахъе арабин.

30Рокъое щведал, гьелда жиндирго яс ятана, шайтӀанги чорхолъа ун, парахатго бусада егун.


ГӀисаца гӀинкъасда рагӀи рагӀизабула

31Тир улкаялдаса вахъун, Сидон шагьарги къотӀун, АнцӀшагьаралъул ракьалдасан нахъеги Галилеялъул[†] ралъдал рагӀалде щвана ГӀиса[+]. 32Гьесухъе вачун вачӀана хӀалица гурони кӀалъазе кӀоларев гӀинкъав чи, гьесда цо квер хъвайилан гьарун.[†] 33ДовегӀанги вачун, ГӀисаца гьев чиясул гӀинзунир килщал къазаруна, ту-тузеги ту-тун гьесул мацӀалдаги хъвана килищ[+]. 34Цинги, зобалазде бералги тӀамун, угьун хӀухьелги биччан, гьес абуна:

– ЭтпатахӀ! (Гьелъул буго «Рагье!» абураб магӀна.)

35ГьебсагӀат гъов чиясул гӀундул рагьун рачӀана, ва мацӀалда букӀараб гарацӀги бичун ун, бацӀцӀадго кӀалъазе лъугьана. 36Гьелъул хӀакъалъулъ лъиданиги бицунгейилан лъазабуна ГӀисаца гьел гӀадамазда. Амма гьедин цӀикӀкӀун гьукъанагӀан, дагьабги цӀикӀкӀун тӀибитӀулеб букӀана халкъалда гьоркьоб ГӀисал хабар[+]. 37Ва дагьабги цӀикӀкӀун гӀажаиблъун, хӀикмалъун хутӀарал гӀадамаз цоцазда абулаан:

– Сунда квер баниги, кинабго лъикӀ лъугьунеб буго гьесухъа. ГӀинкъаздаги рагӀи рагӀизабулеб буго, мацӀ лъаларелги кӀалъазарулел руго.

### 8 бетӀер


ГӀисаца ункъазарго чи гӀорцӀизавула

1[•]Гьел къоязда нахъеги цӀакъ гӀемераб халкъ бакӀарана ГӀисада аскӀобе. Квен-тӀехги гьечӀого гьел хутӀидал, жиндирго муридалги аскӀоре ахӀун, ГӀисаца гьезда абуна:

2– Гьал гӀадамазда гурхӀун вуго дун. Гьале лъабабго къоялъ дида аскӀор чӀун руго. Кваназе жоги хутӀун гьечӀо гьазухъ[+]. 3КваначӀого дица риччани, рокъоре унаго, рухӀ дагьлъун ккезе бегьула гьел, цӀакъго рикӀкӀадаса рачӀаралги ругелъул гьезда гьоркьор.

4Муридаз гьесда абуна:

– Гьаниб гӀалхуда гьазие гӀураб чед лъица балагьилеб, киса бахъилеб? – абун[+].

5Чан чед нужехъ бугебилан гьикъана ГӀисаца гьезда. Анкьго чед бугилан абуна гьез. 6Цинги ГӀисаца гьел гӀадамазда абуна кваназе гӀодор чӀайилан. Гьеб анкьабго чедги кодобе босун, тӀаде дугӀаги гьабун, ГӀисаца бек-бекун жиндирго муридазухъе кьуна, халкъалъе бикьейилан. Гьезги гьеб халкъалъе бикьана. 7Дагьа-макъаб ччугӀаги букӀана гьезухъ. Додинго тӀаде дугӀаги гьабун, гьебги кьуна ГӀисаца муридазухъе, халкъалъе бикьеян. 8ГӀорцӀизегӀан кванана гьел гьенир; нахъе хутӀарал чадил мочӀабазулги анкьго гьегь цӀуна. 9Гьенир кванарал гӀадамазул вукӀана ункъазаргогӀанасев чи. 10Гьелги нахъе ритӀун, ГӀиса гьебсагӀаталъ жиндирго муридалгун цадахъ, росодаги рекӀун, Далманутаялъул ракьалде ана.


Гьаб умматалъе гӀаламат букӀине гьечӀо

11[•]Гьенир ГӀисахъе рачӀун, цо-цо фарисеял[†] лъугьана гьевгун дагӀбадизе. Гьесул хӀалбихьизелъун, гьез тӀалаб гьабуна зодисан гӀаламат бихьизабеян[+]. 12Угьун хӀухьелги биччан, ГӀисаца абуна:

– Щай гьаб умматалъ гӀаламат тӀалаб гьабулеб? ХӀакълъун абулеб буго дица: гьаб умматалъе гӀаламат букӀине гьечӀо.

13Гьел гӀадамалги рукӀаралъур тун, ГӀиса нахъеги росоде вахана ва ралъдал добцояб рахъалде ана.


Фарисеязулги гьеродилазулги реччеялъул хӀакъалъулъ

14[•]Квен цадахъ босизе кӀочон тун батана муридазда; цо гурони чед батичӀо гьезухъ. 15ГӀисаца гьезда лъазабуна:

– Вореха, фарисеязулги гьеродилазулги[†] реччеялдаса цӀунун чӀа нуж[+].

16Цоцазда гаргадизе лъугьана гьел:

– Нилъехъ чед гьечӀилан абураб магӀна букӀине ккола гьелъул.

17Гьезул пикру бичӀчӀун, ГӀисаца абуна:

– Чед гьечӀилан щай нуж гаргадулел? Нужго кинал гьедигӀан бичӀчӀи гьечӀел ва нахъгӀунтӀуларел? КигӀан согӀлъун нужер ракӀал ругел[+]? 18-19Берал ругониги бихьулареб кин? ГӀундул ругониги рагӀулареб кин? Нужеца ракӀалде щвезабе: дица щуазарго чиясе бек-бекун щуго чед кьун хадуб хутӀарал чадил мочӀабазул чан гьегь цӀураб?

АнцӀила кӀиго гьегь цӀунилан жаваб кьуна гьез[+].

20– Анкьго чед ункъазарго чиясе бикьараб мехалъ, хутӀарал мочӀабазул чан гьегь цӀураб?

Анкьго гьегь цӀунилан жаваб кьуна гьез[+].

21– Гьанжеги бичӀчӀичӀебищ нужеда? – ян гьикъана ГӀисаца гьезда.


Бетсаидаялда цо бецав чиги сахлъизавула

22Цинги гьел щвана Бетсаидаялде. Вачун вачӀуна цо бецав чи. Гьесда квер хъвайилан гьарула гьез ГӀисада[+]. 23ГӀисаца кверги ккун гьев чи росулъа къватӀиве вачана ва гьесул кӀиябго бадибеги ту-тун, беразда квералги рахъун, гьесда гьикъана щибниги бихьулеб бугищилан[+]. 24Сверухъ хал-шалги гьабун, гьес абуна:

– АскӀосан унел гӀадамал рихьулел руго дида гъутӀби гӀадин.

25ГӀисаца нахъеги беразда кверал рахъараб мехалъ, гьев чи цеве валагьана, – бералги сахлъун, кинабго жо баянго бихьулеб батана гьесда. 26ГӀисаца гьев гьенисанго рокъове витӀана ва гьадаб росулъан унгеянги лъазабуна.


Пётрица иман лъуна ГӀиса МасихӀ вукӀиналде

27[•]Гьениса вахъун жиндирго муридалгун цадахъ ГӀиса ана Филиппил Къайсарият[†] шагьаралда гӀагарлъухъ ругел росабалъе. Нухда ГӀисаца гьезда гьикъана:

– Щивлъун дун гӀадамаз рикӀкӀунев? – абун.

28Гьез жаваб кьуна:

– Цояз абулеб буго мун ЯхӀя авараг вугилан, цояз абулеб буго Иляс[†] авараг вугилан. Цогидаз абулеб буго аварагзабаздасан цояв кколилан[+].

29Цинги ГӀисаца гьезда гьикъана:

– Нужеца щивлъунха дун рикӀкӀунев? – абун.

Пётрица жаваб кьуна:

– Мун вуго МасихӀ.[†][+]

30Лъиданиги гьеб бицунгейилан лъазабуна ГӀисаца гьезда[+].


ГӀисае букӀине бугеб гӀазаб-гӀакъуба

31[•]Цинги гьес бицине байбихьана ГӀадамил Лъимаца гӀемераб гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе ккезе бугин, чӀухӀби-хӀакимзабазги, чӀахӀиял кашишзабазги,[†] диниял гӀалимзабазги гьесдаса инкар гьабизе бугин, чӀвазе вугин ва лъабабилеб къоялъ хваралъуса вахъинеги вугин[+]. 32Гьеб кинабго ГӀисаца гьезда рагьун бицана. Амма довегӀанги вачун Пётр лъугьана гьедин абугейилан гьесда дандечӀун кӀалъазе[+]. 33Гьебмехалъ, кьурун вуссун, жиндирго муридазухъ валагьана гьев. Цинги, Пётрги вуцӀцӀинавун, абуна:

– ТӀагӀа дида аскӀоса, Илбис! Аллагьасулаб тун, инсанасулаб лъугьун буго дур рекӀелъе[+].

34Гьениб букӀараб халкъги жиндирго муридалги аскӀоре ахӀун, ГӀисаца абуна:

– Дида цадахъ вилълъине бокьарав чи ватани, гьес жиндирго напсалдаса инкар гьабе, жиндаго тӀаде ккараб хъанчил гӀазабги бачче ва дида хадув вачӀа[+]. 35Щаян абуни, жиндирго гӀумру цӀунизе бокьулев чи гьелдаса махӀрумлъила, диеги Рохалил хабаралъеги гӀоло гӀумруялдаса махӀрумлъизе разилъарас гьеб хвасар гьабила.[†][+] 36Жиндирго рухӀги рецӀалие кьун, тӀолабго дуниялалъул кверщел хъатикье щвеялъул щиб пайда бугеб инсанасе[+]? 37Жиндирго рухӀалъухъ хисизе жо щиб бугеб инсанасул? 38Гьаб мунагьаб ва пасатаб умматалда цеве дунги дир рагӀабиги сан гьаричӀев чи ГӀадамил Лъимацаги сан гьавизе гьечӀо, жиндирго Инсул нуралъ гвангъун, мукъадасал малаикзабигун цадахъ гьев вачӀунеб мехалъ[+].

### 9 бетӀер


ГӀиса хиса-басун лъугьуна

1Цоги ГӀисаца абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: тӀубараб къуваталда Аллагьасул ПарччахӀлъи рещтӀунеб куц бихьичӀого, жидеца хвалил лълъар гьекъезе гьечӀел гӀадамалги ругелха гьанир эхетаразда гьоркьор[+].

2[•]Гьелдаса хадуб анлъго къоялдасан, Пётрги, Якъубги,[†] Иоаннги гурони тӀокӀав чиги цадахъ вачинчӀого, ГӀиса цо борхатаб магӀарде вахана. Гьелги ралагьун рукӀаго, хиса-басун лъугьана ГӀиса[+]. 3Гьесул ретӀел лъугьана, гӀазухъахӀаб кьерги чӀван, кунчӀ-кунчӀизе; кигӀан цӀакъ чураниги кӀвелароан гьеб гьедин хъахӀлъизабизе[+]. 4Цинги гьезда рихьана Илясги[†] Мусаги.[†] ГӀисагун гара-чӀварулел ругоан гьел. 5Гьениб Пётрица ГӀисада абуна:

– Я МугӀалим! ЛъикӀ буго гьаниб нилъее! РачӀа, лъабго хъощ базин гьаниб: цо дуе, цо Мусае, цо Илясие.

6Гьедин абуна Пётрица, щиб абилебали лъаларого хутӀидал. ХӀакъикъаталдаги хӀинкъун лъугьана муридзаби гьенир. 7Гьебмехалъ цо хъахӀаб накӀкӀул парча бачӀун рахчизаруна гьел ва накӀкӀуда гьоркьосан бахъана цо гьаракь:

– Гьав вуго дие вокьулев дир Вас. Гьасухъ гӀенекке нуж![+]

8Цинги гьебсагӀат сверухъе ралагьидал, цохӀо ГӀиса тун батӀияв чи гьезда гьенив вихьичӀо. 9МагӀардаса гӀодоре рещтӀунаго, ГӀисаца гьезда лъазабуна хваралъуса вахъун ГӀадамил Лъимер[†] вачӀинегӀан, гьаб нужеда бихьараб ишалъул лъиданиги бицунгейилан[+]. 10Гьениб бихьарабщинаб жиделъго цӀунана гьез. Амма «хваралъуса вахъун вачӀиналъул» магӀна щибдайилан цоцазда цӀехолдулел рукӀана. 11Цинги гьез ГӀисада гьикъана:

– Щайха диниял гӀалимзабаз абулеб цин цеве Иляс авараг вачӀине кколилан?

12ГӀисаца гьезда абуна:

– БитӀараб буго, цин цеве Иляс вачӀуна ва гьес кинабго къачӀанги тола. Щайха ТӀухьдузда хъван бугеб ГӀадамил Лъимада гӀемераб гӀазаб-гӀакъуба бихьилилан ва гӀадамаз гьев инжит-хӀакъир гьавилилан? 13Гьале дица нужеда абулеб буго: ТӀухьдузда хъван бугеб куцалда, Иляс вачӀана; ва жидее бокьанщинаб гьабуна гьесие гӀадамаз[+].


ГӀисаца сахлъизавула жундуз ккурав цо вас

14[•]ГӀиса дол жиндирго муридазда аскӀове тӀадвуссиндал, гӀемераб халкъ бакӀарун батана гьенибе. Диниял гӀалимзабиги[†] ругоан гьасул муридалгун дагӀба-рагӀиялда. 15ГӀиса вихьидал, тӀолабго халкъ хӀикмалъун хутӀана, данде рортун гьесие салам кьезе лъугьана. 16ГӀисаца жиндирго муридазда гьикъана гьазулгун нужер бугеб дагӀба щибилан? 17Халкъалда гьоркьоса вачӀун цо чияс абуна:

– Я МугӀалим! Дун духъе вачӀун вуго женалъ кӀал-мацӀ ккурав, кӀалъазе кӀоларев васги вачун[+]. 18Гьеб жен киб кваланиги, дир вас гӀодов ккола, кӀалдиб полоп бала, цаби къерщезарула, цинги гьев цӀоро-гъорон лъугьуна. Гьал дур муридазда абуна дица гьесул чорхолъа жен бачахъеян, амма гьезухъа бажаричӀо.

19Гьездехун ГӀисаца абуна:

– ГӀай, нуж иман гьечӀеб уммат! КидалъагӀан дун нужгун вукӀинев? КидалъагӀан дица нуж хӀехьезе кколел? Ваче гьаниве дурго вас.

20Вас гьесухъе вачун вачӀана. ГӀиса вихьаравго, хъубаб женалъ васасул щукӀдул рукӀкӀинаруна; гьев гӀодов ккана, гевегахъдизе лъугьана ва гьесул кӀалдисан полоп бурана[+]. 21ГӀисаца гьесул инсуда гьикъана:

– Вас гьедин лъугьаралдаса кигӀан мех бараб?

– ГьитӀинаб мехалдаса нахъего вуго гьев гьедин, – абун жаваб кьуна инсуца. 22– Чанги цӀадавеги рехана женалъ гьев, лъадалъеги рехана, хвезавизе бокьун. Дуда щибниги гьабизе кӀолеб батани, нижеда гурхӀун, кумек гьабе нижее[+].

23ГӀисаца гьесда абуна:

– Дагьабниги божизе дудаги кӀолеб батани, божа мунги. Божулев чиясда хӀалкӀолареб жо букӀунаребин![+]

24ГьебсагӀат васасул инсуца ахӀана:

– Дун божула, кумек гьабе дие – божуларесе!

25ТӀаде гурун бачӀунеб халкъги бихьун, гьеб женалъе амру гьабун, ГӀисаца абуна:

– Ле, мацӀ лъалареб ва гӀинкъаб жен! Дица дуе амру гьабулеб буго гьев васасул чорхолъа тӀагӀаян ва тӀокӀаб киданиги гьенибеги къагеян.

26Цо гьаракьги гьабун, кутакалда гьев васги сородизавун, шайтӀан къватӀибе кӀанцӀун бачӀана. Цинги хварав чи гӀадин лъугьана вас, хӀатта гьев хваниланцин абулеб букӀана гӀемерисез[+]. 27Амма ГӀисаца квер цӀан тӀаде вахъинавидал, вас вахъун чӀана[+].

28Рокъоре щун, жалго хутӀидал, муридаз ГӀисада гьикъана:

– Нижеда щай кӀвечӀеб доб хъубаб жен бачахъизе?

29ГӀисаца гьезие жаваб кьуна:

– Доб тайпаялъул жундул рачахъизе кӀола гӀицӀго дугӀаялдалъун.


ГӀазаб-гӀакъубаялъул хӀакъалъулъ цоги нухалъ

30[•]Гьениса рахъун Галилеялъул[†] ракьалдасан унел рукӀана гьел. ГӀисае бокьун букӀинчӀо жив вачӀунев вукӀин лъиданиги лъазе. 31Жиндирго муридазе насихӀат гьабулев вукӀана гьев. ГӀисаца гьезда бицана:

– ГӀадамил Лъимер кьезе вуго гӀадамазда кодове, цинги гьез гьев чӀвала ва лъабабилеб къоялъ хваралъуса вахъина[+].

32Амма гьезда бичӀчӀичӀо гьел рагӀабазул магӀна, ва гьесда гьеб гьикъизеги хӀинкъана[+].


«Бищунго кӀудияв щив?»

33[•]Цинги гьел Капернаумалде щола. Рокъоре щведал, ГӀисаца гьезда гьикъана:

– Гьанире рачӀунаго нухда сундул бицун дагӀбадулел нуж рукӀарал? – абун[+].

34Гьел руцӀцӀун чӀана. Щайгурелъул гьел дагӀбадулел рукӀиндал жидеда гьоркьов бищун кӀудиявлъун щивдай кколеван. 35ГӀиса гӀодов чӀана, ва жиндаго аскӀове анцӀила кӀиявго муридги ахӀун, гьес абуна:

– Бищунго кӀудиявлъун лъугьине бокьарав чи цогидазда гьоркьов бищунго гьитӀинавлъун вукӀа ва гьезие хъулухъалъе чӀа[+].

36Кодобе босун, ГӀисаца цо лъимер гьезда гьоркьоб эхетизабуна ва, гьеб лъимада къвалги бан, абуна:[+]

37– Цо гьадинаб лъимер, дие гӀоло, лъицаниги къабул гьабуни, гьеб бащалъизе буго дун къабул гьавиялда. Дун къабул гьавурав чияс, цохӀо дун гуревги, дун нужехъе витӀарав Аллагьги къабул гьавулев вуго[+].


«ШапагӀаталдаса махӀрумлъизе гьечӀо…»

38Гьебмехалъ Иоанница абуна:

– Я МугӀалим! Нижеда ватана цо чи дур цӀаралдалъун жундул рачахъулев; амма гьев чи нилъеда нахъвилълъунев гьечӀо. Нилъеда нахъвилълъунев гьечӀелъул, нижеца гьукъана досие гьеб иш гьабизе[+].

39ГӀисаца абуна:

– Гьукъуге гьесие гьеб. Дир цӀаралдалъун хӀикмат бихьизабурав чиясда кӀвезе гьечӀо гьелдаса хадуб гьебсагӀат дир хӀакъалъулъ квешаб рагӀи абизе. 40Нилъеда дандечӀоларев чи ккола нилъер рахъалда вугев чи[+]. 41ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: нуж МасихӀил[†] муридал рукӀинги лъан, дие гӀололъун нужее гьекъезе гел цӀун лъим кьурав чи кириялдаса махӀрумлъиларо[+]. 42Амма диде иман лъуразда гьоркьоса цониги лъимер гӀадинав пулан мунагьалде цӀалев чи ккани, гьобоги горбода бухьун, ралъдалъе рехиго лъикӀаб букӀинаан гьесие[+].


«Мун мунагьалде цӀалев вугони…»

43-44Дур квералъ мун мунагьалде цӀалев вугони, къотӀун рехе гьеб. Цояб квер камун, алжаналде ин лъикӀ дуе, кӀиябго квергун жужахӀалъул свин гьечӀеб цӀадаве рехизегӀан[+]. 45-46Дур бохалъ мун мунагьалде цӀалев вугони, къотӀун рехе гьеб. Цояб бох камун, алжаналде ин лъикӀ дуе, кӀиябго бохгун жужахӀалъуве рехизегӀан. 47Дур бералъ мун мунагьалде цӀалев вугони, бахъун рехе гьеб. Цо бергун Аллагьасул ПарччахӀлъиялде ин лъикӀ дуе, кӀиябго бергун жужахӀалъуве рехизегӀан. 48ЖужахӀалъул борхьазе хвелги букӀунареб, жужахӀалъул цӀадуе свинги букӀунареб!

49Къурбаналъул гьан, тӀаде цӀам щван, бацӀцӀад гьабулеб гӀадин, щивав чи цӀадудалъун вацӀцӀад гьавизе вуго. 50ЦӀам лъикӀаб жо буго. Амма гьелъул цӀамгӀаллъи холеб бугони, кин нужеца гьеб нахъеги цӀамгӀаллъизабилеб? ЦӀам цӀуне нужелъго, ва цоцазда гьоркьор ракълида рукӀа[+].

### 10 бетӀер


ГӀисаца ригьнал хӀакъалъулъ бицуна

1[•]Гьениса вахъун Ягьудиялъул[†] ракьалде щола ГӀиса ва Иорданалъул добцояб рахъалда бугеб улкаялде уна. Нахъеги бакӀарула гьесда аскӀобе гӀемераб халкъ. ГӀисаца, жиндирго гӀадаталда рекъон, гьенибги гьабуна гӀадамазе вагӀза-насихӀат. 2ГӀисал хӀалбихьизе рачӀун, фарисеяз гьесда гьикъана:

– Динияб къануналъ[†] изну кьолебищ росас чӀужу йиччан тезе? – абун.

3Мусал къануналда[†] кин бугебилан гьикъана гьезие жавабалъе ГӀисаца. 4Гьез абуна:

– Мусаца[†] изну кьун буго, «цӀар тӀамиялъе нугӀлъи гьабулеб кагъат кодобе кьолеб бугони, чӀужу йиччан тезе бегьулилан»[+].

5ГӀисаца гьезда абуна:

– Мусаца нужее гьеб Къанун хъвана нужер чанкӀкӀи сабаблъун. 6Дуниял бижараб мехалдасаго Аллагьас рижана бихьинчиги чӀужугӀаданги[+]. 7-8«Гьединлъидал эбел-эменги рехун тун, бихьинчи чӀела жиндирго чӀужуялде вуссун, ва гьел кӀиялго цолъун, цого лъугьина». Гьелдаса хадур кӀиго рукӀунаро гьел, цого рукӀуна[+]. 9ХӀасил, Аллагьас цолъизабураб инсанас батӀалъизабизе бегьуларо[+].

10Цинги рокъобги гьикъана муридаз гьелъулго хӀакъалъулъ. 11ГӀисаца гьезие жаваб гьабуна:

– ЧӀужуги йиччан тун, цогидай ячарав чи, жиндирго йикӀарай чӀужуялда цеве мунагьалъукье ккола. Гьеб мунагьги зиналъун[†] рикӀкӀуна. 12Росасдаса ятӀалъун цогидасе арай гӀаданги зиначӀужу ккола[+].


ГӀисаца лъималазе дугӀа гьабула

13[•]Жидерго лъимал рукӀана гӀадамаз ГӀисахъе рачун рачӀунел, гьезда цо квер хъвайилан гьарун.[†] Муридаз гьел риччалел рукӀинчӀо. 14Гьеб бихьидал, ГӀисал ццин бахъана. Гьес абуна:

– Лъимал дихъе рачӀине риччай, гьезие квекӀен гьабуге нужеца. Гьединазейин Аллагьасул ПарччахӀлъи щун бугеб! 15ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Аллагьасул ПарччахӀлъи лъимаца гӀадин къабул гьабичӀев чиясе гьенибе нух гьечӀо[+].

16ГӀисаца гьел лъимал каранде къана, тӀад кверал рахъун, гьезда баркат лъегиян дугӀа гьабуна[+].


Аллагьасул ПарччахӀлъиги инсанасул бечелъиги

17[•]ГӀиса гьениса унаго, цо чи вачӀана векерун ва, гьесда цеве накабаздаги чӀун, гьикъана:

– Я лъикӀав МугӀалим! Абадияб рукъалъул бутӀа щвеялъе щиб дица гьабизе кколеб[+]?

18ГӀисаца гьесда абуна:

– Щай дуца дида лъикӀавилан абулеб? Щивниги лъикӀав вукӀунаро, цохӀо Аллагь гурони! 19Дуда лъалагури Аллагьасул амруял: «чи чӀваге», «зина гьабуге», «цӀогьодуге», «гьересинугӀлъи гьабуге», «даран-базаралъулъ хӀилла-рекӀкӀ гьабуге», «эбел-инсул адаб-хъатир гьабе»[+].

20Дов чияс ГӀисае жаваб гьабуна:

– Я МугӀалим! ГӀолохъанаб мехалдасаго тӀуразарулел руго дица гьел амруял[+].

21Гьев чи рекӀее гӀедал, гьесухъги валагьун, ГӀисаца абуна:

– Цо жо буго дуе камун: инеги ун, дурго бугеб кинабго боцӀи-рикъзи биче ва мискин-пакъирасе садакъаде кье, гьелъухъ дуе насиблъила зобалазул хазина. Цинги дихъе вачӀа, дида цадахъ вилълъине[+].

22ГӀисал рагӀабаз ракӀ лъукъарав гьев чи къваридго нахъе ана. Щайгурелъул гьев вукӀун вуго кутакалда бечедав чи. 23Гьебмехалъ сверухъ ругел гӀадамазухъги валагьун, ГӀисаца жиндирго муридазда абуна:

– Бечедав чиясе Аллагьасул ПарччахӀлъиялде ворчӀизе захӀмалъулеб куц![+]

24Гьелъ муридал хӀикмалъизаруна. ГӀисаца нахъеги гьезда абуна:

– Ле дир лъимал! Аллагьасул ПарччахӀлъиялде лъугьине захӀмалъизе бугеб куцха! 25РукӀкӀадул ролъиялъусан лъугьине вараниялъего бигьа букӀина, Аллагьасул ПарччахӀлъиялде ворчӀизе бечедав чиясеялдаса.

26ЦӀакъго хӀикмалъун хутӀарал гьез цоцазда абулеб букӀана:

– Гьедин батани, хвасарлъизе кӀолев чигӀаги щивдайха?

27Гьезухъги валагьун, ГӀисаца абуна:

– ГӀадамазда гьеб кӀолареб, амма Аллагьасда кӀолебха! Аллагьасда хӀалкӀолареб жо щибниги гьечӀелъул![+]

28Гьебмехалъ Пётрица гьесда абуна:

– Гьале, кинабго рехун тун, ниж дуда цадахъ рилълъана…[+]

29ГӀисаца гьесие жаваб кьуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дие гӀоло ва Рохалил хабаралъе гӀоло мина-рукъги, вацал-яцалги, эбел-эменги, чӀужу-лъималги, хур-ахги рехун тарав цониги чи хутӀизе гьечӀо,[+] 30гьелъухъ хӀатта гьанже дуниялалъул рокъоб гӀазаб-гӀакъубаялдаго цадахъ, – гьелдаса нусцӀулго цӀикӀкӀун мина-рукъги, вацал-яцалги, эбел-эменги, лъимал-агьлуги, хур-ахги щвечӀого, ва доба ахираталъул рокъоб абадияб гӀумруги насиблъичӀого[+]. 31Цере рукӀарал чангиял тӀарамагъаде ккела, тӀарамагъада рукӀаразул чангиял цере ккела[+].


ГӀазаб-гӀакъубаялъул хӀакъалъулъ – лъабабизеги

32[•]Иерусалималдехун ралагьун унел рукӀана гьел. ГӀиса цеве-цеве вукӀана. Гьесда хадур рачӀунаго, гьесул муридал рахӀат хун рукӀана. Гьесда хадуб бачӀунеб халкъги хӀинкъун букӀана.

АнцӀила кӀиявго чапарги[†] аскӀове ахӀун, нахъеги байбихьана гьес жиндиего ккезе бугелъул хӀакъалъулъ бицине:

33– Гьале нилъ Иерусалималде унел руго. Гьенив ГӀадамил Лъимер[†] кьезе вуго чӀахӀиял кашишзабаздаги[†] диниял гӀалимзабаздаги кодове ва гьезги гьев чӀвазе къотӀила.[†] Цинги гьев кьела цогидаб халкъалъул гӀадамазда кодове. 34Гьезги инжит-хӀакъир гьавила, тӀаде тударила, цӀалаца вухила, цинги чӀвала ва лъабабилеб къоялъ хваралъуса вахъина гьев[+].


Зебедайил васазул гьариялъе ГӀисал жаваб

35[•]Гьебмехалъ гьесда аскӀове вачӀуна Зебедайил кӀиявго вас – Якъубги[†] Иоаннги. Гьез абула:

– Я МугӀалим! Нижее бокьун буго нижеца гьарараб жо дуца тӀубазе[+].

36ГӀисаца гьикъана:

– Дица щиб гьабизе нужее бокьун бугеб?

37Гьез абуна:

– Къудраталъул тахиде мун вахараб мехалъ, цояв кваранаб рахъалда, цогидавги квегӀаб рахъалда, дуда аскӀор гӀодор чӀезаре ниж[+].

38ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужедаго лъалеб гьечӀо нужеца гьарулеб бугеб жо. КӀвеладай нужеда дица гьекъезе бугеб лълъарги гьекъезе, дица бахине бугеб гӀорги бахине[+]?

39КӀвелилан жаваб кьуна гьез. ГӀисаца абуна:

– Дица гьекъезе бугеб лълъарги гьекъезе ккезе буго нужеца, дица бахине бугеб гӀорги бахине ккезе буго[+]. 40Амма дир кваранабги квегӀабги рахъалда гӀодор чӀезариялъул иш дида бараб гьечӀо, БетӀергьанасул[†] хӀукмуялда бараб буго.

41Гьеб хабар рагӀарабго, хутӀарав анцӀавго муридасул ццин бахъана Якъубидаги Иоаннидаги. 42АскӀореги ахӀун, ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужеда лъалагури цогидал халкъазул парччахӀзабийилан рикӀкӀунел гӀадамаз халкъалда тӀад ханлъи гьабулеблъи, чӀухӀби-хӀакимзабазги гӀадамазда тӀад жидерго ихтияр билълъанхъизабулеблъи. 43Амма нужеда гьоркьоб гьедин букӀине бегьуларо. Нужеда гьоркьоса лъиениги бищунго кӀудиявлъун вукӀине бокьани, гьев цогидазе хъулухъалъе чӀа абе[+]. 44Нужеда гьоркьоса бищунго цеве вукӀине бокьаравги киназего лагълъун вукӀа абе. 45Щайгурелъул ГӀадамил Лъимерги лъицаниги жиндие хъулухъ гьабизе вачӀун гьечӀо. Гьев вачӀун вуго цогидазе хъулухъ гьабизе ва гӀемеразе гӀоло рецӀалие жиндирго рухӀ кьезе[+].


ГӀисаца бецав Бартимайида канлъи бихьизабула

46[•]Гьале гьел Иерихоналде щола. Цинги, жиндирго муридалгун цадахъ ГӀиса гьениса къватӀиве вахъунеб мехалъ, гӀемераб халкъ букӀана гьесда хадуб бачӀунеб. Гьенив нухлул ракьанда кӀусун ватана Бартимай (Тимайил вас) абулев цо бецав гьардухъан[+]. 47Назареталдаса ГӀиса жинда цевесан унев вукӀинги лъан, ахӀдезе лъугьана гьев:

– Я, Давудил[†] вас ГӀиса! ГурхӀа мун дида![+]

48ВуцӀцӀун чӀайилан абуна гьесда гӀадамаз. Амма гьев дагьабги гьаракь борхун ахӀдезе лъугьана:

– Я, Давудил вас! ГурхӀа мун дида!

49Гьенивги лъалхъун, ГӀисаца абуна гьев чи жинда аскӀове вачейилан. ГӀадамаз Бартимайида абуна:

– Гьа, ракӀ гӀодобе биччай гьанже! Вилълъа, мун жиндихъе вачеян абулеб бугин дос.

50ТӀад букӀараб гӀабаги гӀодобе рехун, гьев кӀанцӀун тӀаде вахъана ва ГӀисада аскӀове вачӀана. 51ГӀисаца гьесда гьикъана:

– Дица щиб гьабизе дуе бокьун бугеб?

Бецас жаваб гьабуна:

– Я, Раббуни![*] Беразда нахъеги канлъи бихьизе бокьун буго.

52ГӀисаца гьесда абуна:

– А гьанже. Дурго божи-иманалъ сахлъизавуна мун.

ГьебсагӀат беразда канлъиги бихьун, ГӀисада хадув къокъана гьев чи[+].

### 11 бетӀер


ГӀиса Иерусалим шагьаралде лъугьунев вуго

1[•]Гьел Иерусалималде щолел рукӀана. Зайтуналъул магӀарда аскӀор ругел Бетфагиялде ва Бетаниялде гӀагарлъидал, кӀиго муридги аскӀове ахӀун,[+] 2ГӀисаца гьезда абуна:

– Гьудуб нилъеда цебе бугеб росулъе а нуж. Росулъе лъугьаралго, цо бакӀалда бухьун батила жеги чи тӀад рекӀинчӀеб кӀудияб кӀерт. Рухьадасаги бичун, гьебги бачун рачӀа. 3Нужеца гьабулеб щибилан гьикъулев чи ккани, гьесда абе нижер ТӀадегӀанав ГӀисае къваригӀун бугин гьеб; кватӀичӀого нахъе биччазе бугиланги абе.

4-5Гьел ана. Гьениб гьезда батана къотӀноб цо чиясул кавуялда бухьараб кӀудияб кӀерт. Рухьадаса гьеб бичулел рукӀаго, гьенир рахъун чӀун рукӀарал гӀадамаз гьикъана:

– Нужеца гьабулеб щиб? Щай нужеца гьеб кӀерт рухьадаса бичулеб?

6ГӀисаца малъухъе кьуна муридаз гьезие жаваб. Цинги доз гьалги риччан тана. 7КӀерт ГӀисахъе бачун бачӀана. Гьелъул гьодиде рехана гьез жидерго партал, ва ГӀисаги гьелда тӀад рекӀана.

8ГӀемерисез, тӀаса бахъун ретӀел букӀана нухда тӀибитӀулеб. Цогидаз абуни, магъилъ ругел гъутӀбуздаса къотӀун, гӀурччинал гӀаркьалаби рукӀана гьесда цере тӀиритӀулел[+]. 9Гьесда цере-цере унезги хадур рачӀунезги турки ахӀулеб букӀана:

– Гьошанна! БетӀергьанасул[†] къудраталдалъун витӀун вачӀунев вугесда баркат лъеги! 10ТӀаде гӀунтӀулеб бугеб нилъер эмен Давудил[†] ПарччахӀлъиялда баркат лъеги! Гьошанна! ТӀадегӀанав Аллагьасе рецц![+]

11Иерусалималде щваравго, ГӀиса Мукъадасаб Рокъове лъугьана ва, киса-кибего бер щвезабун, хал-шал гьабуна. МаркӀачӀубер рукӀкӀинехъин букӀиндал, анцӀила кӀиявго чапарги[†] вачун, ГӀиса Бетаниялде тӀадвуссана.


ТӀад пихъ гьечӀеб инжиралъул гъветӀ

12[•]Нахъисеб къоялъ радакьго вахъун Бетаниялдаса вачӀунаго, ГӀиса вакъана[+]. 13РикӀкӀадасанго гьесда бихьана тӀад тӀамах бараб цо инжиралъул гъветӀ. ГъотӀода пихъ гьечӀодайилан аскӀове индал, тӀамах гурони, цониги инжир батичӀо: инжир барщизе заман щун букӀинчӀо жеги[+]. 14Цинги ГӀисаца гъотӀода абуна:

– Дуда тӀад бижун пихъ тӀокӀаб лъицаниги киданиги квине хъван батугеги.

Гьеб рагӀана гьесул муридаздаги.


ГӀисаца даранчагӀи Мукъадасаб Рокъоса къватӀире гъола

15[•]Гьале Иерусалималде щвана гьел. Мукъадасаб Рокъове лъугьун, гьенир даран-базаралда рукӀарал гӀадамал къватӀире гъезе лъугьана ГӀиса; гӀарац хисулел чагӀазул столал ва къурбаналъе хъвезе маккал ричулел чагӀи тӀад гӀодор чӀолел бакӀал кӀалагъоркье чӀвазаруна[+]. 16Мукъадасаб Рукъалъул[†] азбаралъусан гӀадамаз къайи баччизеги гьукъана гьес. 17Цинги ГӀисаца, гьезие малъа-хъвай гьабун, абуна:

– ТӀехьалда хъван гьечӀищ: «Гьаб Дир рукъалда цӀар букӀине буго киналго халкъазул как-диналъул рукъ», – абун. Нужецайин абуни гьаб хъачагъазул нохъоялде сверизабун буго.

18ГӀисал гьеб калам рагӀидал, диниял гӀалимзабиги[†] чӀахӀиял кашишзабиги[†] ургъизе лъугьана гьев тӀагӀинавизе рес киндай батилаян. Гьесукьа хӀинкъун рукӀана гьел, щайгурелъул ГӀисал гӀелмуялъ тӀолабго халкъ хӀикмалъизабун букӀиндал[+].

19Бакъ тӀерхьунеб гӀужалда шагьаралдаса къватӀире рахъана ГӀисаги муридзабиги[+].


Инжиралъул гъветӀ бакъван батула

20[•]Нахъисеб къоялъ радал тӀадруссун рачӀунаго балагьидал, доб инжиралъул гъветӀ кьолболъанго бакъван бугоан. 21ГӀисаца абун рукӀарал рагӀабиги ракӀалде щун, Пётрица гьесда абуна:

– Я МугӀалим! Балагье, сон нагӀана кьураб инжиралъул гъветӀ бакъван бугеб куц.

22ГӀисаца гьезда абуна:

– Аллагьасде божи-иман цӀуне нужеца. 23ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: рекӀелъе щаклъиги ккезе биччачӀого, жинца абухъе лъугьине букӀиналдаги божун, пуланав чияс гьаб мегӀералда абуни, гьаниса бахъун ун ралъдалъе кӀанцӀеян, мегӀер гьесие мутӀигӀлъизе буго[+]. 24Гьединлъидалин дица нужеда абулеб бугеб: дугӀадулъ нужеца Аллагьасда щиб гьарулеб бугониги, нуж божа гьес нужер гьари тӀубан бугилан. ТӀубазеги бугебха гьеб![+] 25-26Гьари-дугӀаялъе Аллагьасда цере чӀараб мехалъ, нужер ццин бугел гӀадамал ратани, гьезда тӀасалъугьа, гьебмехалъ Зобалазда вугев нилъер Эменги лъугьине вуго нужер къосиналда тӀаса[+].


«Лъица дуе ихтияр кьураб?»

27[•]Нахъеги Иерусалималде щвана гьел. Мукъадасаб Рокъов жанив тирулев ГӀиса вугеб мехалъ, гьесда аскӀоре рачӀана чӀахӀиял кашишзаби, диниял гӀалимзаби, чӀухӀби-хӀакимзаби. 28Гьез ГӀисада гьикъана:

– Гьаб хӀалтӀи гьабизе ихтияр бугебищ дур? Лъица дуе гьеб ихтияр кьураб? – абун[+].

29ГӀисаца гьезие жавабалъе абуна:

– Дицаги кьела нужее цо суал. Нужеца гьелъие жаваб кьуни, гьебмехалъ бицина дица нужеда лъица дие гьеб ихтияр кьурабали. 30Лъадалъ ччун рахъун гӀадамал рацӀцӀад гьаризе ихтияр ЯхӀяе кисан щун букӀараб: зобалаздасанищ яги гӀадамаздасанищ? Кье дие жаваб[+].

31Цоцазда гьоркьоб хабар ккана гьезул. «Зобалаздасан букӀанин абуни, гьес нилъеда абилагури, гьедин батани, щайха нуж ЯхӀяда божичӀелилан[+]. 32ГӀадамаздасан букӀанин абуни…» Гьедин абизеги, халкъалъукьа хӀинкъун рукӀана гьел, киназго ЯхӀя хӀакъав авараглъун рикӀкӀунев вукӀиндал[+]. 33Жидеда лъаларилан жаваб кьола ГӀисае гьез. ГӀисаца гьездаги абула:

– Дица нужедаги бицинаро лъил ихтияралдалъун гьаб хӀалтӀи гьабулеб бугебали.

### 12 бетӀер


ЦӀолбол ах ижараялъе кьун тарасул хӀакъалъулъ

1[•]Мисал бачун, гьезие гьадинаб хабар бицине байбихьана ГӀисаца:

– Цо чияс, цӀолбол ахги гьабун, сверун чали къан буго, чагъир жаниб цӀцӀуйзе чаналъе гвендги бухъун буго, хъаравуласе борхатаб хъощги бан буго. Цинги ахихъабазухъе ижараялъе гьеб ахги кьун, гьев къватӀиве ун вуго[+]. 2ЦӀибил барщараб мехалъ, гьес дол ижарачагӀазухъе цо рагьтӀател витӀун вуго жиндие кколеб бутӀа босизе. 3Доз кквезеги ккун гьев рагьтӀател вухун вуго ва чӀового нахъе хъамун вуго. 4Гьанже ахил бетӀергьанас цоги рагьтӀател витӀун вуго. Гьесулги бетӀер лъукъун буго, инжит-хӀакъир гьавун вуго. 5Нахъеги витӀун вуго цоги батӀияв. Гьевги доз чӀван рехун вуго. ГӀемерал цогидалги ритӀун руго. Гьелги доз цоял рухун, цогидал чӀван руго[+]. 6Цинги гьесул хутӀун вуго гьениве витӀизе цохӀо чи – гьесие вокьулев вас. Ахирги гьев витӀун вуго ахил бетӀергьанас, жиндир васасулгӀаги хӀурмат гьабилародайилан[†] абун[+]. 7Амма ижарачагӀаз цоцазда абун буго: «Гьале гурищ ирсилав. РачӀа гьав чӀвазе, – ирсги нилъеего хутӀила»[+]. 8Кквезеги ккун, чӀвала гьез гьев, гьесул жаназаги ахикьа къватӀибе рехула[+]. 9Гьанже щиб гьабилеб дов ахил бетӀергьанас? ВачӀинеги вачӀун, чӀвала гьес гьел, ахги цогидазухъе ижараялъе кьела[+].

10Унго нужеца киданиги ТӀехьалда цӀалунгойищ букӀинчӀеб гьадинаб калима: «Къадалъ лъезецин ярагьунарилан къадахъабаз нахъе рехараб гамачӀ битӀахъе цололъ лъун буго. 11Гьединаб букӀун буго БетӀергьанасул[†] хӀукму. Нилъер берда цебе лъугьараб кӀудияб мугӀжизат буго гьеб!»[+]

12Гьеб мисал жидер рахъалъ бачараб букӀин бичӀчӀана чӀахӀиял кашишзабазда.[†] ГӀиса кквезе хӀаракат бахъулеб букӀана гьез. Амма халкъалъукьа хӀинкъун тезе ккана. Живго гьевги тун, нахъе ана гьел[+].


ГӀисае кьолел суалалги гьесул жавабалги


Къайсарасе магъало кьеялъул хӀакъалъулъ

13[•]Цинги гьез цо-цо фарисеялги[†] гьеродилалги[†] ритӀула ГӀисахъе, гьесул кӀал таризабизе кӀоларищали бихьизе[+]. 14РачӀун гьез ГӀисада абула:

– Я МугӀалим! Нижеда лъала мун ритӀухъав чи вукӀин. Лъилниги мурад цӀунун, гьесие хӀелиги дур пикруялда рекъоларо. Чи вихьун иш гьабулеб гӀамалги дур гьечӀо. Аллагьасул хӀакъаб нух буго дур малъиги. Бице нижеда: къануналда[†] рекъон, бегьулебищ къайсарасе[†] магъало кьезе яги бегьуларебищ? Гьа, кьелебищ гьеб нижеца яги кьеларебищ[+]?

15Гьезул хӀилла-рекӀкӀги бичӀчӀун, ГӀисаца абуна:

– Щай нужеца дир хӀалал рихьулел? Бихье, цо динар[†] босе гьанибе дихъе[+].

16Гьез гьеб босун бачӀуна. Гьебмехалъ ГӀисаца гьикъула:

– Лъил суратги хъвай-хъвагӀайги гьалда бугеб?

Къайсарасул бугилан абуна гьез.

17– Къайсарасулаб къайсарасе кье, Аллагьасулаб Аллагьасе кье, – ян абуна ГӀисаца гьезда.

Гьесул жавабалъ хӀикмалъизаруна гьел[+].


Хварал тӀаде рахъинариялъул хӀакъалъулъ

18[•]Цинги ГӀисахъе рачӀана къиямасеб къоялъ хварал тӀаде рахъине рукӀиналде инкар ккун чӀарал саддукеял[†] абулел гӀадамал. Гьез ГӀисада абуна:[+]

19– Я МугӀалим! Мусаца[†] нилъее бихьизабун буго: «Цо пуланав чиясул вац хвани, гьесдасан лъимерги нахъе хутӀичӀони, гьесул вацас яче абе жиндирго хварав вацасул лъади, дов хварав вацасул наслу къинчӀого букӀине»[+]. 20Масала, анкьго вац вукӀун вуго. ЧӀужу ячун хадув, лъимерги нахъе хутӀичӀого, хун вуго кӀудияв вац. 21Цинги гьей ячун йиго хадусев вацас, амма лъимер лъугьиналдего, гьевги хун вуго. Гьебго жо лъугьун буго лъабабилев вацасулги. 22Гьедин анкьавго вацас ячун йиго гьей, ва цонигиясе лъимерги лъугьун гьечӀо. Ахиралда жийгоги хун йиго. 23ХӀасил, гьей анкьго росасул лъадилъун йикӀарай гӀадан къиямасеб къоялъ лъил чӀужулъун йикӀине йигей?

24Гьезие жавабалъе ГӀисаца абуна:

– ТӀухьдузда бугеб лъангутӀиялъ, яги Аллагьасул къудраталда божунгутӀиялъцин гурищ нуж къосинарун ругел? 25Къиямасеб къоялъ тӀаде рахъаразда гьоркьор я лъудби, я росал рукӀине гьечӀо, зобалазда ругел малаикзабазул гӀадинаб гӀумру букӀине буго доба гьезулги. 26Хварал тӀаде рахъине рукӀиналъул хӀакъалъулъ цӀаличӀебищ нужеца Муса аварагасул хӀакъалъулъ бицараб тӀехьалда? ЦӀа рекӀун бугониги, бухӀунго лъугӀулареб хъарахъалда аскӀоб Аллагьас гьесда абурабила: «Дун вуго Ибрагьимил[†] Аллагь, ИсхӀакъил[†] Аллагь, Якъубил[†] Аллагь»[+]. 27Аллагь – гьев хваразул Аллагь гуро, чӀагоязул Аллагь вуго. Кутакалда къосун руго нуж!


Бищунго аслияб амруялъул хӀакъалъулъ

28[•]Гьезул бахӀсалъухъ гӀенеккун вукӀарав ва ГӀисаца кьураб камилаб жаваб рагӀарав цо динияв гӀалимчияс, аскӀове вачӀун, гьесда гьикъана:

– Къануналда бищунго аслияб амру щиб кколеб? – абун.

29ГӀисаца гьесие жаваб кьуна:

– Бищунго аслияблъун ккола гьадинаб: «ГӀенекке, Исраилил уммат! Нилъер БетӀергьан Аллагь цохӀо вугев БетӀергьан вуго! 30Дурго БетӀергьан Аллагь дуе вокьа дур тӀолабго ракӀалдалъун, дур тӀолабго рухӀалдалъун, дур тӀолабго гӀакълу-пикруялдалъун, дур тӀолабго къуват-жаналдалъун»[+]. 31КӀиабилебги: «Мунго гӀадин вокьа дуе дуда аскӀов вугевги». Гьеб кӀиялдасаго тӀадегӀанаб амру гьечӀо[+].

32Динияв гӀалимчияс абуна:

– ЛъикӀ буго, МугӀалим! ХӀакъаб рагӀи абуна дуца, Аллагь цо вугилан ва Аллагь тун батӀияв цоги бетӀергьанги гьечӀилан[+]. 33Жиндир тӀолабго ракӀалдалъун, тӀолабго гӀакълу-пикруялдалъун, тӀолабго къуват-жаналдалъун Аллагь вокьулев вугони ва жинда аскӀов вугевги вокьулев вугони, инсанасе гьеб цӀикӀкӀине буго гьесул киналго батӀи-батӀиял къурбаназдаса[+].

34Гьесул гӀакъилаб калам рагӀараб мехалъ, ГӀисаца гьесда абуна:

– Аллагьасул ПарччахӀлъиялдаса мун рикӀкӀад гьечӀевин.

Гьелдаса хадуб тӀокӀаб лъилниги бахӀарчилъи гӀечӀо ГӀисада щибниги гьикъизе[+].


«Давудил вас гуро МасихӀ»

35[•]Хадубги Мукъадасаб Рокъоб вагӀза гьабулаго, ГӀисаца абуна:

– Диниял гӀалимзабаз щай абулеб МасихӀ[†] Давудил[†] вас вугилан[+]. 36Илагьияб РухӀалъ[†] малъун Давудица жинцаго гурищ абулеб бугеб: «ТӀадегӀанав Аллагьас дир БетӀергьанасда абуна: „Дир кваранаб рахъалда гӀодов вукӀа, дица дур тушбаби дур хӀатӀазда цере чӀезаризегӀан“»[+]. 37Гьедин Давудица жинцаго МасихӀиде жиндир БетӀергьанилан абулеб бугони, Давудил вас кин гьев кколев?

ГӀемераб халкъ букӀана ГӀисал гьединал вагӀзабазухъ гъира-цӀаялда гӀенеккун[+].


«Диниял гӀалимзабаздаса цӀунун чӀа нуж!»

38[•]ГӀисаца гӀадамазда малъулаан:

– Воре, гьал диниял гӀалимзабаздаса цӀунун чӀа нуж. Гьезие бокьула халатал гӀабабиги ретӀун хьвадизе, базаркъотӀноб халкъалъ жидеего салам кьезе, 39синагогабазда[†] жанир киназдасаго церегӀан гӀодор чӀезе ва гьоболлъухъ кванил тӀотӀода нахъа бищунго хӀурматияб бакӀ кквезе[+]. 40Рос хун хутӀарал къоролзабазул боцӀи-рикъзиги кванала гьез, рихьдаего халатал дугӀаби гьарула. Гьеб кинабго цӀикӀкӀун гьабунагӀан, гӀасияб букӀине буго гьезие тамихӀ.


Къоролалъул садакъаялъул хӀакъалъулъ

41[•]Мукъадасаб Рокъоб садакъаде гӀарац лъолеб бакӀалда дандвитӀун гӀодовги чӀун, ГӀиса валагьун вукӀана гьенибе гӀарац рехулел гӀадамазухъ. Чанги бечедал гӀадамаз гӀемераб гӀарац рехулеб бугоан гьенибе[+]. 42ЯчӀун цо мискинай къоролалъ рехана бащдаб капекалъул багьаяб кӀиго пахьул гӀарац. 43Жиндирго муридалги аскӀоре ахӀун, ГӀисаца гьезда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: гьанибе садакъаде гӀарац рехаразул бицани, гьадай мискинай къоролалъ бищунго цӀикӀкӀунин кьураб. 44Цогидаз садакъа гьабуна жидерго боцӀи-рикъзи тӀокӀлъун, долъин абуни жиндиего хӀажат букӀаниги, садакъаде кьуна жиндирго бетӀербахъиялъе хутӀун букӀарабщинаб[+].

### 13 бетӀер


Дуниялалда ккезе бугелъул хӀакъалъулъ


Мукъадасаб Рукъ щущазабизе буго

1[•]ГӀиса Мукъадасаб Рокъоса къватӀиве лъугьиндал, гьесул цо муридас гьесда абуна:

– Я МугӀалим! Гьал къадазулъ лъурал ганчӀазул чӀахӀалъи, гьаб минаялъул кӀодолъи!

2Гьесие жавабалъе ГӀисаца абуна:

– Гьаб кӀудияб кӀалгӀа бихьулагури дуда? ГанчӀида лъураб цониги гамачӀ хутӀиларо гьаниб кӀалагъоркье чӀвачӀого[+].


Балагьал гӀемерлъизе руго

3Мукъадасаб Рукъалда[†] дандбитӀухъе, Зайтуналъул магӀарда гӀодов чӀун ГӀиса вугеб мехалъ, батӀаго гьесда аскӀоре рачӀун, Пётрицаги, Якъубицаги,[†] Иоанницаги, Андрейицаги гьарана:

4– Гьаб дуца абулеб бугебщинаб иш кида лъугьине бугебали ва гьеб лъугьинехъин букӀиналъе кинаб гӀаламат загьирлъизе бугебалиги бице нижеда.

5Гьезие жаваб гьабун, ГӀисаца байбихьана:

– Воре, цо лъицаниги къосинаризе гурин нуж![+] 6Чанги вукӀине вугелъулха, жив дун вугилан абун вачӀунев чи. Чангиял гьез къосинаризеги руго. 7Рагъал ккун ругилан ва ккезехъинги ругилан рагӀани, гьелдаса нуж хӀинкъуге. Гьеб цебеккунго лъугьине ккола, ва гьеб жеги ахирзаман гуро.

8Цо халкъ цоги халкъалде, цо ханлъи цоги ханлъиялде тӀаде кӀанцӀила. БакӀ-бакӀалда ракь багъарила, ракъи баккила. Гьеб ккола лъимер гьабизе хӀара чӀваялъул гӀадинаб унтиялъул байбихьи[+]. 9Нужеца нужеего гӀамал гьабе: щаян абуни, дун сабаблъун нуж судалде ахӀила, синагогабазухъе[†] рачун рухила, наибзабазда ва парччахӀзабазда цере чӀезарила, дир муридал ругилан нугӀлъи гьабизе[+]. 10Амма ахирзаман тӀаде щвелалде киналго халкъазда Рохалил хабар лъазабун букӀина[+]. 11Судалда цере чӀезе нуж рачараб мехалъ, щибдай бицинаян цебеккунго ургъел ккоге нужеда. ГьебсагӀат нужерго рекӀелъе рещтӀараб жо абун биччай. Щайгурелъул нуж гуро гьебмехалъ кӀалъазе ругел, нужер рекӀелъе рещтӀараб Илагьияб РухӀин[†] кӀалъазе бугеб[+].

12Вацас вац кьезе вуго чӀвазе, инсуца вас кьезе вуго. Жидерго эбел-инсуда данде рахъун, лъималаз гьелги кьезе руго чӀвазе[+]. 13Дун сабаблъун киналго гӀадамазда рихина нуж. Амма ахиралде щвезегӀан сабру гӀурав чи хвасарлъила[+].

14[•]БукӀинего бегьулареб бакӀалда чӀунтелалъул къабихӀлъи[*] бихьила нужеда, – цӀалулесда лъалин гьелъул магӀна, – гьебмехалъ мугӀрузде лъута абе Ягьудиялда[†] ругелал[+]. 15Гьеб къоялъ тӀохда вугев гъоркье рещтӀунгеян абе, къваригӀараб-тараб босизе рокъове жаниве лъугьунгеян абе[+]. 16Хурив вугевги жиндирго ретӀел босизе нахъвуссунгеян абе. 17Вай, къинал руччабазе ва каранда хахулел лъимал ругел улбузе букӀинаха дол къояз кӀудияб къварилъи-гӀазаб![+] 18Хасало лъутизе ккогегиян гьари-дугӀа гьабулел рукӀа нуж. 19Щаян абуни, гьебмехалъ рещтӀине буго Аллагьас дуниял бижаралдаса гьанжелъагӀан букӀинчӀеб ва хадубккун букӀине къотӀиги[†] гьечӀеб гӀадинаб балагь[+]. 20Гьел къоял къокълъизаризе БетӀергьанасул[†] къадар букӀинчӀебани, цониги рижи хвасарлъизе букӀинчӀо. Амма жинцаго тӀаса рищарал гӀадамазе гӀоло гьел къоял къокъ гьаризе хӀукму буго гьесул[+]. 21Гьебмехалъ нужеда лъицаниги абуни МасихӀ[†] гьале гьанив вугилан, яги дова вугилан, – воре, нуж гьелда божуге[+]. 22Щаян абуни, гӀемер рукӀине руго гьебмехалъ гьересимасихӀалги гьересиаварагзабиги. Бажарани, хӀатта тӀаса рищарал муъминзабигицин къосинаризе бокьун, чанги гӀаламатал ва мугӀжизатал рихьизарила гьез[+]. 23Воре, нуж цӀодорго чӀа; гьале дица цебеккунго лъазабун толеб буго нужеда![+]


ГӀадамил Лъимер кӀиабизеги вачӀине вуго

24[•]Дол къоязда, гьеб гӀакъуба-къварилъиялдаса хадуб, бакъул нур тӀагӀун ина, ва моцӀрол канлъиги ссун ина. 25ЦӀваби зодиса гӀодоре гъенон рачӀина, ва къвакӀарал зобалги гьаргьадила[+]. 26Ва гьебмехалда вихьила накӀкӀазда гьоркьосан бергьараб къудраталда ва кӀодолъиялда ГӀадамил Лъимер[†] вачӀунев[+]. 27Зоб-ракьалъул цо рагӀалдаса цоги рагӀалде щвезегӀан ункъабго рахъалдаса жинцаго тӀаса бищараб агьлу данде бакӀаризе жиндирго малаикзабиги ритӀила гьес[+].


Инжиралъул гъотӀол мисал

28[•]Нужеца мисалалъе босе инжиралъул гъветӀ. Гьелъул гӀаркьалабазда гӀекӀ базе ва тӀамах бижизе байбихьараб мехалъ нужеда лъала рии тӀаде щолеб бугеблъи. 29Гьелдаго релълъун, гьал дица рицарал гӀаламатал загьирлъараб мехалъ, нужеда лъала гьеб нуцӀикӀалтӀе щун бугеблъи. 30ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дуниялалда гьаб наслу букӀаго лъугьине буго гьеб кинабго[+]. 31Зобалги ракьалги тӀагӀаниги, дир рагӀаби нахъе хутӀизе руго[+]. 32[•]Амма цониги инсанасда лъаларо гьеб къо, гьеб сагӀат кида тӀаде щвезе бугебали. Я зобалазул малаикзабазда лъаларо, я Васасда лъаларо, гьеб лъала цохӀо Инсуда.


«Воре, нуж рорчӀуда чӀа!»

33Воре, нуж рорчӀуда чӀа, кида бачӀунебали лъаларелъул гьеб заман[+]. 34Масала, пуланав чи сапаралъ унев вугони, гьес щивасе хӀалтӀи бикьун рукъалъул иш рагьтӀателазда тӀадкъан тола ва кавудул кӀалтӀа вугев хъаравуласдаги абун тола ворчӀуда чӀайилан[+]. 35Гьедин нужги рорчӀуда чӀа! Нужеда лъаларелъул рукъалъул бетӀергьан кида тӀадвуссун вачӀиневали: маркӀачӀумехалъищ, яги сордо бащалъараб мехалъищ, яги радакье хӀелеко бахъараб мехалъищ, яги рогьа-роцӀараб мехалъищали[+]. 36Гурони, тохлъукье тӀаде рехун гьев вачӀараб мехалъ, кьижун ратила гьесда нуж![+] 37Нужеда гуребги, цогидаздаги абулеб буго дица: воре, нуж рорчӀуда чӀа!

### 14 бетӀер


Ягьудиязул кашишзаби ургъула ГӀиса тӀагӀинавизе

1[•]КӀиго къо хутӀун букӀана Пасхаялъул[†] ва РеччичӀел Панкъазул Байрамалъул анкь тӀаде щвезе. ЧӀахӀиял кашишзабиги[†] диниял гӀалимзабиги[†] ургъулел рукӀана хӀилла-рекӀкӀалдалъун кквезеги ккун ГӀиса чӀвазавизе рес кколарищали[+]. 2Амма абулеб букӀана байрамалъул къоялъ лъикӀ гурилан, халкъалъул дандечӀей багъаризе бегьулилан.


Цо чӀужугӀаданалъ ГӀисае гьабураб лъикӀлъи

3[•]Барасалъ[†] унтарав Симон абулев чиясул бакӀалда Бетания росулъ кваназе гӀодов чӀун ГӀиса вугеб мехалъ, тӀаде ячӀуна махӀ гьуинаб цӀакъ къиматаб ва бацӀцӀадаб нахул цӀураб щагӀил сурахӀиги босун, цо пуланай чӀужугӀадан. СурахӀиги бекун, гьелъ гьеб нах ГӀисал ботӀроде чӀехьола[+]. 4Гьенир рукӀарал цо-цо гӀадамал ццин бахъун лъугьуна. Гьез цоцазда абулеб букӀана:

– Щай гьабгощинаб нах гӀадада хвезабулеб? 5Бичун букӀарабани, лъабнусго динаралдаса[†] цӀикӀкӀараб гӀарац щвелаан гьелъухъ, цинги мискинзабазе садакъаде кьезе бегьилаан гьеб.

Гьедин гьей чӀужугӀаданалдаса рази гьечӀого гаргадилел рукӀана гӀадамал. 6ГӀисаца гьезда абуна:

– Те гьей жийго! Щай нужеца гьей къварид гьаюлей? Дие лъикӀлъи гьабулейлъидал гьей йигей. 7Мискинзаби кидаго ратила нужеда аскӀор, бокьанщинахъе нужеца садакъа кьезе. Дунин абуни кидаго гуро нужгун вукӀунев[+]. 8Гьелъ гьабуна жиндихъа бажарулеб иш; цебеккунго дир черхалда тӀаде махӀ гьуинаб нахги тӀун, хабалъейин гьелъ дун къачӀалев вугев[+]. 9ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: тӀолабго дуниялалда Рохалил хабар лъазабунщинаб бакӀалда бицен букӀине буго гьай гӀаданги ва гьалъ дие гьабураб лъикӀлъиги ракӀалде щвезабун[+].


Ягьуда Искариот ГӀисае хилиплъула

10[•]АнцӀила кӀиявго чапарасда[†] гьоркьов вукӀарав Ягьуда Искариот ана гьебмехалъ чӀахӀиял кашишзабазухъе, ГӀиса гьезда кодове кьезе разилъун[+]. 11Гьеб хабаралдаса дол цӀакъ рохана, ва Ягьудае гӀарац кьезе къотӀиги[†] гьабуна гьез. Цинги Ягьудаца балагьулеб букӀана ГӀиса гьезул кверде кьезе санагӀалъи бугеб бакӀги заманги.


Пасхаялъул квен

12[•]РеччичӀел Панкъазул Байрамалъул тӀоцебесеб къоялъ, Пасхаялъул къурбаналъе кьегӀер хъолеб къоялъ, муридаз ГӀисада абуна:

– Пасхаялъул квен киб кваназе дуе бокьилеб? Инеги ун, нижеца хӀадур гьабила[†] гьеб[+].

13Гьебмехалъ ГӀисаца жиндирго кӀиго муридасда тӀадкъала:

– Нуж а гьанже шагьаралде. Лъел гӀеретӀги цӀун вачӀунев цо чи ватила нужеда. Нуж гьесда хадур а. 14Цинги гьев жаниве лъугьараб рукъалъул бетӀергьанасда нужеца абе: «МугӀалимасе лъазе бокьун буго жиндирго муридалгун цадахъ Пасхаялъул квание рукъ киб бугебали». 15Гьес нужеда бихьизабила чӀухӀизабун къачӀараб гӀатӀидаб тӀасарукъ. Гьеле гьениб гьабе нужеца нилъеего Пасхаялъул квен.

16КӀиявго мурид шагьаралде ана ва гьенире щведал, ГӀисаца абухъе, ишги тӀубана. Цинги Пасхаялъул квенги хӀадур гьабуна.

17Дуниял рукӀкӀараб мехалъ анцӀила кӀиявго чапаргун цадахъ ГӀиса гьенив парахалъула. 18ГӀодор чӀун кваналел рукӀаго, ГӀисаца абула:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дида цадахъ гьанир кваналел ругел нужер цояв дие хилиплъила[+].

19ЦӀакъ пашманлъун лъугьуна гьел. Цин-циял рахъун цӀехола:

– Дун гуро гурищ? – абун.

20ГӀисаца гьезда абула:

– Дида цадахъ гьаб гъадриниб чед ччулев вугев анцӀила кӀиявго чапарасда гьоркьов вуго гьев. 21ГӀадамил Лъимадул иш ккезе буго ТӀухьдузда хъван бугеб куцалда. Амма квешаб балагь рещтӀине бугебха ГӀадамил Лъимер[†] тушбабазул кверде кьурав чиясде. Дуниялалда вижичӀевани лъикӀан гьесие[+].

22[•]Гьедин кваналел рукӀаго, ГӀисаца, цо чедги кодобе босун, тӀаде дугӀаги гьабун, бек-бекун гьезухъе кьуна:

– Босе, кванай. Гьаб буго дир черх![+]

23Цинги, чогърол цӀураб щурунги кодобе босун, Аллагьасе реццги гьабун, гьезухъе кьуна ГӀисаца. Кинацаго иргадал гьекъана гьеб щурумалъуса. 24Гьес абуна:

– Гьаб буго гӀемерав чиясе гӀоло тӀолеб дир би – ЦӀияб КъотӀи[†] щулалъиялъе тӀолеб би[+]. 25ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Аллагьасул ПарччахӀлъиялда цӀияб чагъир гьекъолеб къо тӀаде гӀунтӀизегӀан дица гьаб цӀолбол цӀцӀураб жа тӀокӀаб гьекъезе гьечӀо.

26Цинги гьез туркаби ахӀана, гьениса рахъун ун, Зайтуналъул магӀарде рахана[+].


«Дуца дидаса инкар гьабила»

27[•]ГӀисаца гьезда абула:

– ЯхӀ рехизе буго нужеца кинацаго, ТӀехьалда хъван бугелъул: «Дица вехь чӀвала, гӀиги рахъ-рахъалде тӀурун ина»[+]. 28Хун хадув чӀаголъараб мехалъ нужедаса цеве щвела дун Галилеялде.[†][+]

29Пётрица гьесда абуна:

– Киназго яхӀ реханиги, дица яхӀ рехиларо.

30ГӀисаца гьесда абула:

– ХӀакълъун абулеб буго дица дуда: гьанже радакье хӀелеко кӀицӀул гӀегӀедилалде лъабцӀулго инкар гьабизе буго дуца дидаса.

31Амма Пётрица цӀакъ ракӀчӀезабун абулеб букӀана ГӀисада:

– Дуда цадахъ хвезе кканиги, дица дудаса инкар гьабизе гьечӀо, – ян.

Гьединго абулеб букӀана киналго цогидазги.


Гетсемания ахикь ГӀисал гьари-дугӀа

32[•]Гьале гьел щвана Гетсемания абулеб бакӀалде. ГӀисаца жиндирго муридазда абуна:

– Нуж гьанир гӀодор чӀун рукӀа, дун Аллагьасе гьари-дугӀа гьабун вачӀинегӀан.

33Пётрги, Якъубги,[†] Иоаннги рачана ГӀисаца жиндаго цадахъ. РакӀ хӀинкъараб ва къваридаб ургъалилъе ккана гьев[+]. 34ГӀисаца гьезда абуна:

– Хвалил гӀазаб буго дир рекӀее. Нуж гьанир рукӀа! РорчӀуда чӀа![+]

35Цинги, дагьав довегӀанги ун, кӀалагъоркьеги речӀчӀун, Аллагьасда гьардезе лъугьана, бегьулеб батани гьеб хвалил сагӀат рикӀкӀад гьабейилан[+]. 36Гьес абулеб букӀана:

– Абба![*] Я дир Эмен! Мун сундуего хӀалкӀолев вугелъул, гьеб хвалил лълъар гьекъезабуге дида. Амма дие бокьухъе гуреб, дуего бокьухъе букӀине биччанте![+]

37ТӀадвуссун вачӀиндал, ГӀисада гьел кьижун ратана. Гьес Пётрида абуна:

– Симон! Кьижунищ мун вугев? Цо сагӀаталъ кьижичӀого яхӀ гьабизе кӀвечӀеб къагӀидаха дуда? 38Воре, нуж рорчӀуда чӀа! Гьари-дугӀаялде русса, нужго къосинарунгутӀизе. Инсанасул рухӀ – лебалаб, черх – загӀипаб[+].

39Нахъеги довегӀанги ун, додинго Аллагьасда гьардезе лъугьана ГӀиса. 40Гьанжеги тӀадвуссун щведал, ГӀисада гьел ратула, беразул тӀелхал бакӀлъун, кьижун ккун. Щиб жаваб кьелебали лъаларого хутӀана гьел. 41Лъабабизеги додинго тӀадвуссун щведал, ГӀисаца гьезда абула:

– Нуж жеги рахӀаталда кьижунищ ругел? Гьале, тӀубанагури кинабго! ТӀаде гӀунтӀана доб ГӀадамил Лъимер мунапикъзабазул кверде кьолеб сагӀат[+]. 42Гьа, рахъа! Доле хиянатчи тӀаде щолев вугин!


ГӀиса ккун вачун уна

43[•]ГӀисаца гьедин абулаго, тӀаде щвана Ягьуда, дол анцӀила кӀигояздасан цояв. Гьесда цадахъ хвалчабигун ва тӀилалгун тӀаде бачӀунеб букӀана чӀахӀиял кашишзабазги, диниял гӀалимзабазги, чӀухӀби-хӀакимзабазги битӀараб гӀемераб халкъ[+]. 44Хиянатчияс гьезда лъазабун букӀана: «Дица убач гьабурав чи ГӀиса вукӀина. Цинги ккве нужеца гьев. Вореха, хъаравуллъи кутакаб чӀезабе!»

45Ягьуда битӀун ГӀисада аскӀове уна, «Рабби!» – янги абун, гьесда убач гьабула. 46ГьебсагӀат тӀад речӀчӀун гӀадамаз ГӀиса къан ккола. 47Гьебмехалъ ГӀисал цо муридас бахъун хьвагӀараб хвалчаца цо чиясул (гьев вукӀана кӀудияв кашишасул рагьтӀател) гӀин къотӀун рехула[+]. 48Гьездехун вуссун ГӀисаца абула:

– Хвалчабигун, тӀилалгун хъачагъасде гӀадин кӀанцӀанагури нуж дун кквезе. 49Щибаб къоялъ нужее вагӀза-насихӀат гьабулев Мукъадасаб Рокъов вукӀунаангури дун. Гьениб нужеца диде квер борхичӀо. Амма ТӀехьалда хъвараб ритӀухълъизе биччанте![+]

50Гьебмехалъ ГӀисал киналго муридал, вукӀаралъув гьевги тун, лъутун уна[+]. 51ГӀицӀаб черхалда тӀад шаршавги жемун, цо гӀолохъанчи вукӀана гьесда хадув вачӀунев. Амма рагъухъабаз гьев къан ккуна. 52Шаршавги гъоркьго тун, толохӀочго лъутун ворчӀана гьев.


ГӀиса тӀадегӀанаб судалда цеве чӀезавула

53[•]ГӀиса вачана бищунго кӀудияв кашишасухъе.[†] Гьенир данделъун рукӀана чӀахӀиял кашишзаби, чӀухӀби-хӀакимзаби ва диниял гӀалимзаби. 54Пётрги вукӀана нахъа-нахъа чӀун вачӀунев. Бищунго кӀудияв кашишасул азбаралъувеги лъугьана гьездаго хадув цун. Цинги рагъухъабазда аскӀов кӀусун, цӀадухъ хинлъулев вукӀана.

55Гьебмехалъ чӀахӀиял кашишзабазги тӀолабго тӀадегӀанаб судалъги[†] балагьулеб букӀана ГӀиса чӀвазе къотӀиялъе гӀураб гӀайиб гьесде гӀунтӀизабизе цогӀаги нугӀлъи. Амма гьеб гьезухъе щолеб букӀинчӀо. 56ГӀемер рукӀана гьересинугӀлъи гьабулел чагӀи, амма гьез бицараб жо данде кколеб букӀинчӀо[+]. 57Цере рахъун цо-цо гьересинугӀзаз гьадин абулеб букӀана:

58– Нижеда рагӀана гьес абулеб гьаб инсанасул квераз гьабураб Мукъадасаб Рукъ[†] щущазабила дица ва лъабго къоялде, лъицаниги квер хъвачӀого, цӀидасан банги кьелаян[+].

59Амма гьелъие нугӀлъи гьабулел гӀадамаз бицунебгицин данде кколеб букӀинчӀо. 60Гьебмехалъ тӀаде вахъун бакьулъ эхетун бищунго кӀудияв кашишас ГӀисада гьикъана:

– Дуда данде нугӀлъи гьабун гьаз бицунеб бугеб жоялъе жаваб кьезе рагӀигойищ дур гьечӀеб[+]?

61ГӀиса, микъан кӀалъачӀого, вуцӀцӀун чӀун вукӀана. Бищунго кӀудияв кашишас цоги суал кьуна гьесие:

– Бице, мунищ кколев РахӀманасул Вас МасихӀ?[†]

62– У, – ян абуна ГӀисаца. – Нужеда вихьила ГӀадамил Лъимер, Къудратав Аллагьасул кваранаб рахъалда гӀодов чӀунги ва зобалазул накӀкӀул парчабазда тӀад вачӀуневги[+].

63Гьебмехалъ бищунго кӀудияв кашишас, жиндаго тӀад букӀараб ретӀелги тӀу-тӀун балаго[*], абуна:

– ТӀокӀалги сундуе нилъее нугӀзал къваригӀарал[+]? 64Нужеда рагӀанагури гьасул гӀасиял-пасикъал рагӀаби. Щиб пикру нужер бугеб?

Киназго абуна гьев чӀвазе къотӀизе кколилан[+].

65Рахъун цо-цоял гьесде тударулел рукӀана. Беразда чӀортоги бухьун, кьабулеб букӀана гьесда:

– Ле, авараг, лъица кьабурабали бице! – янги абулаго.

Цинги рагъухъабиги лъугьана гьев вухизе[+].


Пётрица ГӀисадаса инкар гьабула

66[•]Азбаралъув гъоркьа вукӀарав Пётрида аскӀое ячӀана бищунго кӀудияв кашишасул цо гъараваш. 67ЦӀадухъ гӀодов чӀарав гьесухъги ялагьун, гьелъ абуна:

– Мунги вукӀанагури Назареталдаса ГӀисада цадахъ.

68НагӀадала ккун инкар гьабуна Пётрица. Дуца бицунеб жо щибилан, гьеб жинда бичӀчӀуларилан чӀана гьев.

Цинги Пётрица къватӀибехун нух босана. Гьебмехалъ бахъана хӀелеко гӀегӀедулеб гьаракь. 69Нахъеги гьев вихьун, гъаравашалъ гьенир рукӀаразда бицана гьавги дозул чи вугилан. 70Гьанжеги нагӀадала ккуна Пётрица.

Цо заманаялдасан нахъеги тӀаделъана гьесде дол гӀадамал хӀакъикъаталдаги мун дозул чи вугин, мунги Галилеялдаса вукӀине кколин. 71Амма Пётр Аллагьасул цӀар бахъун гьедаризе лъугьана гьев нужеца бицунев чи жинда лъаларилан. 72Гьебмехалъ кӀиабизеги гӀегӀедана хӀелеко. Пётрида ракӀалде щвана ГӀисаца жинда абун рукӀарал рагӀаби: радакье бахъун хӀелеко кӀицӀул гӀегӀедилалде лъабцӀулго инкар гьабилин дуца дидасайилан. ГӀек-гӀекиялда гӀодана гьебмехалъ Пётр[+].

### 15 бетӀер


ГӀиса Пилатида цеве чӀезавула

1[•]Дуниял рогьарабго, чӀахӀиял кашишзабиги,[†] чӀухӀби-хӀакимзабиги, диниял гӀалимзабиги[†] ва тӀолабго тӀадегӀанаб судги[†] данделъун хӀукму тасдикъ гьабуна ва, вухь-вухьун вачун, ГӀиса Пилатихъе кьуна[+]. 2Пилатица ГӀисада гьикъана:

– Мунищха кколев жугьутӀазул парччахӀ?

ГӀисаца жаваб кьуна:

– Дуца абулеб бугоха гьедин[+].

3ЧӀахӀиял кашишзабаз гьениб гӀемер батӀи-батӀияб гӀайиб гӀунтӀизабуна ГӀисаде. 4Пилатицайин абуни нахъеги гьикъана ГӀисада:

– Дуца жавабго кьолареб кинаб? Дуде гьаз гӀунтӀизабулеб бугебщинаб гӀайиб бихьуларищ[+]?

5Гьел суалазеги ГӀисаца щибго жаваб кьечӀелъул, Пилат гӀажаиблъун-хӀикмалъун хутӀана.


ХӀукму гьабула Барабба виччазе ва ГӀиса хъанчида вазе

6[•]ГӀадат букӀана халкъалъ цӀар чӀварав цо туснахъ Пилатица байрамалъул къоялъ къватӀиве виччалеб. 7Пуланаб питнаялда гӀахьаллъун чи чӀварал гӀадамазда цадахъ гьебго заманалда жанив тӀамун вукӀана Барабба абулев цо чи. 8Кидаго гӀадин жидер мурад тӀубаян гьаризе рахъун ахӀи базе лъугьана гӀадамал, гъун-чӀван Пилатихъе рачӀунаго. 9Пилатица гьезда абуна:

– ЖугьутӀазул парччахӀ виччалищ, нужее бокьун батани?

10(Пилатида лъалеб букӀиндалха чӀахӀиял кашишзабазул жахӀда-хӀусудалъ хӀал гьабун жиндихъе кьурав чи гьев вукӀин.)[+] 11Амма чӀахӀиял кашишзабаз халкъ тӀамуна Барабба къватӀиве виччайилан гьаризе[+]. 12Гьебмехалъ Пилатица гьезда гьикъана:

– ЖугьутӀазул парччахӀилан абурав чиясе дица щиб гьабизеха нужее бокьун бугеб?

13– Хъанчида вазе витӀе! – ян ахӀдана гьебмехалъ гӀадамал.

14– Гьас гьабураб квешлъигӀаги щиб? – абун гьикъана Пилатица гьезда.

Амма гӀадамал тӀадеги цӀакъ ахӀдезе лъугьана:

– Хъанчида вазе витӀе! – ян[+].

15Халкъ рази гьабизе бокьун, Пилатица Барабба къватӀиве виччана. ГӀиса цӀалаца вухеян ва хъанчида ваян амру гьабуна[+].


БагӀараб гӀабаги зазил хьухьун гьабураб тажги

16[•]Рималъул рагъухъабаз ГӀиса вачуна сардарасул[†] претория абулеб кӀалгӀаялъул азбаралъуве. Рагъухъабазул тӀубараб полк бахъинабун букӀана гьенибе. 17БецӀбагӀараб ххамил гӀаба[*] ххола ГӀисада тӀад. Зазил хьухьун гьабураб тажги лъола гьесул ботӀрода. 18Жидеца ГӀиса кӀодо гьавулев вугев гӀадин:

– ЖугьутӀазул парччахӀ чӀахъаги! – ян ахӀдезе лъугьуна гьел.

19Цинги гӀонсоца бетӀер бухула ГӀисал, тӀаде тударула, суждаялда чӀун, гьесие бетӀер къулулеб ххвел гьабула[+]. 20Инжит-хӀакъир гьавун хадуб, доб багӀараб гӀабаги тӀаса бахъун, жиндирго ретӀел ретӀуна гьесда тӀад. Ва хъанчида вазе вачун уна.


ГӀиса хъанчида вала

21[•]Хуриса вуссун вачӀунев данде ккана Киренеялдаса Симон абулев цо чи – Александрилги Руфилги эмен. Гьесда баччизабуна гьез ГӀисае гьабураб хъанч[+]. 22Цинги ГӀиса вачана Голгота абулеб бакӀалде. Гьелъул магӀна ккола «Гвангвара гохӀ». 23Мехтизе гьарулеб гьекъолеб жоялъул цӀун щурун кьуна гьесухъе. Амма ГӀисаца гьеб гьекъечӀо. 24ГӀиса хъанчида вана, ва лъица щиб босилебали можоро тӀамун, ГӀисал ретӀел жидедаго гьоркьоб бикьизе лъугьана рагъухъаби. 25Радал сагӀат ичӀго тӀубан букӀана ГӀиса хъанчида вараб мехалъ. 26Гьесде гӀунтӀизабураб гӀайиб рехсараб хъвай-хъвагӀайги гьабун букӀана хъанчида, «ЖугьутӀазул парччахӀ» абун. 27КӀиго хъачагъги вукӀана гьесда цадахъ хъанчида ван: цояв кваранаб рахъалда, цояв квегӀаб рахъалда.

28-29Цересан унел гӀадамаз, гьев хӀакъир гьавун, абулеб букӀана бутӀрулги хьвагӀулаго:

– Ле, щущазабун Мукъадасаб Рукъгун,[†] лъабго къоялде гьеб цӀидасан балев багьадур![+] 30Мунго хвасар гьаве! Хъанчидаса гӀодове рещтӀа!

31Гьебго къагӀидаялда гьев хӀакъир гьавун, цоцазда гаргадулел рукӀана чӀахӀиял кашишзабиги диниял гӀалимзабиги:

– Цогидал хвасар гьарилилан вукӀанин, живго хвасар гьавун бажаруларев чи![+] 32Исраилил умматалъул парччахӀ – МасихӀ[†] гьев ватани, рещтӀа абе гьанже нилъеда вихьизе хъанчидаса гъоркье, гьебмехалъ божила нилъ гьесда.

Гьесда цадахъ хъанчида рарал хъачагъалгицин рукӀана ГӀисаде хьанделел[+].


ГӀисал рухӀ босун уна

33[•]Къалъул гӀужалда сверухъе тӀолабго дуниял бецӀлъана. Гьеб бецӀлъи тӀаса инчӀо сагӀат лъабго тӀубазегӀан. 34СагӀат лъабго тӀубараб мехалъ, цо гучаб гьаракьги гьабун, ГӀисаца ахӀана:

– Элои, Элои! Лема шевактани! – абун. (Гьелъул магӀна букӀана: «Дир Аллагь! Дир Аллагь! Щай дуца дун рехун тарав?»)

35Гьенир рукӀарал цо-цояз, гьеб рагӀараб мехалъ, абулеб букӀана: «ГӀенекке, Иляс[†] аварагасде ахӀи балеб буго!» – ян. 36Гьебмехалъ векерун ун гьезул цояс, цӀекӀаб чагъиралдаги ччун, чӀорто босун бачӀана, гӀорол тӀогьибги бухьун, гьесухъе бегьана. Гьев чияс абулеб букӀана:

– ЧӀа, гьанже бихьилин хъанчидаса гьев вахъизе Иляс авараг вачӀунищали.

37Цоги гучаб гьаракь гьабуна ГӀисаца. Ва гьесул рухӀ босун ана. 38Мукъадасаб Рукъалъул хирияб бакӀалда бигъун букӀараб пардав тӀарадаса ахаде щвезегӀан кӀихӀи бихъун ана гьебмехалъ[+]. 39Рагъухъабазул нусилбетӀер вукӀана ГӀисал хъанчида дандвитӀун эхетун. Гьедин ГӀисал рухӀ босараб куц бихьидал, гьес абуна:

– ХӀакъикъаталдаги гьав чи Аллагьасул Вас вукӀун вуго.

40Гьенир нахъегӀан чӀун ралагьун руччабиги рукӀана. Гьезда гьоркьор рукӀана Магдалаялдаса Марямги, гьитӀинав Якъубил[†] ва Юсупил[†] эбел Марямги, Саломеяги[+]. 41Гьел рукӀана ГӀиса Галилеялда[†] вугеб мехалъго гьесда хадур рачӀун, гьесие хъулухъалъе чӀарал руччаби. Гьел гурелги, гьесда цадахъ Иерусалималде рачӀарал цогидал руччабиги гӀезегӀан рукӀана гьенир.


ГӀиса хабалъ вукъула

42-43[•]Гьеб букӀана рузман къо. Шаматалда[†] цебесеб къо букӀиндал, бакъ щинкӀилалдего вачӀун тӀаде щвана тӀадегӀанаб судалда гьоркьов гӀахьаллъулев ва халкъалда жаниб жиндир къадру-къимат бугев Ариматеялдаса Юсуп абулев чи. (Аллагьасул ПарччахӀлъиялде хьул лъурав чи вукӀана гьев.) Гьев хӀинкъичӀого Пилатихъе ана ГӀисал жаназа кьеян гьаризе. 44ГӀиса хванилан рагӀидал, гӀажаиблъун хутӀана Пилат. Дол рагъухъабазул нусилбетӀерги ахӀун, гьесда гьикъана цевегойищ хваравилан. 45Гьев нусилбетӀерасдасан ГӀисал хвалил хӀакъикъат лъарабго, Пилатица изну кьуна гьесул жаназа нахъе босизе.

46Бичун босун бацӀцӀадаб хӀебетгун, Юсупица ГӀисал жаназа хъанчидаса бахъана ва, хӀебтил мусруги бан, гьеб букъана кьурулъ бикӀун къачӀан букӀараб нохъодул хабалъ. Нохъодул кӀалтӀе цо кӀудияб гамачӀги гиризабун тана. 47Магдалаялдаса Марямги Юсупил эбел Марямги рукӀана ГӀиса хабалъ лъолеб бакӀалъухъ ралагьун.

### 16 бетӀер


ГӀиса хабалъ ватичӀо

1[•]Шамат[†] къо индал, Магдалаялдаса Марямицаги, Якъубил[†] эбел Марямицаги, Саломеялъги бичун босана ГӀисал мусруялда бахине гьуинал махӀазул нах[+]. 2Цинги анкьил тӀоцебесеб къоялъ[*] цудунго рахъун ун, гьел ГӀисал хабаде щолеб мех букӀана гьанжего-гьанже бакъ баккулеб гӀуж. 3Нохъодул кӀалтӀаса гамачӀ лъицадай нахъе гиризабилаян ургъел бикьулел рукӀана гьел[+]. 4Амма гамачӀ нахъе гиризабун батана. (ЦӀакъ кӀудияб гамачӀни букӀана гьеб.) 5Жанире лъугьиндал, гьезда гьенив кваранаб рахъалда гӀодов чӀун ватана хъахӀаб гӀаба ретӀарав цо гӀолохъанчи. РакӀ гъанцӀун лъугьана гьел.

6– ХӀикмалъуге нуж, – ан абуна гьес руччабазда. – Хъанчида ван хвезавурав Назареталдаса ГӀисайин нужеца валагьулев вугев. Гьев хваралъуса вахъана. Гьев гьанив гьечӀо. Гьале гьесул жаназа лъун букӀараб бакӀ. 7Нужеца, инеги ун, гьесул муридаздаги Пётридаги абе Галилеялде[†] ГӀиса нужедаса цеве щвезе вугилан. ГӀисаца цебеккунго лъазабун букӀараб куцалда, дова вихьилин жидеда гьев[+].

8Кутакалда хӀинкъарал ва хӀикмалъарал гьел руччаби, сородилаго гьеб нохъодаса къватӀире кӀанцӀун, рекерун нахъе ана, гьелъул хӀакъалъулъ лъиданиги бицинеги кӀвечӀо гьезда.


Магдалаялдаса Марямида вихьула ГӀиса[*]

9[•]Анкьил тӀоцебесеб къоялъ бакъ баккилелдего хваралъуса вахъарав ГӀиса гьебго къоялъ тӀоцеве вихьана анкьго шайтӀан гьес жиндир чорхолъа бачахъун букӀарай Магдалаялдаса Марямида[+]. 10Инеги ун, гьелъ ккараб иш бицана цере ГӀисада цадахъ рукӀаразда – гьесда хадуб ракӀ бухӀун гӀодилел рукӀаразда. 11Амма гьел божичӀо ГӀиса чӀаго вугин ва гьев жинда вихьанин абураб Марямил рагӀиялда[+].


КӀиго муридасдаги вихьула ГӀиса

12Гьелдаса хадуб цоги батӀияб сипаталда ГӀиса вихьана шагьаралдаса росулъе унев вукӀарав кӀиго муридасдаги. 13ТӀад руссун рачӀун цогидаздаги бицана гьез жидедаги ГӀиса вихьанилан, амма цогидал муридал гьездаги божичӀо.


ГӀиса анцӀила цо чапарасдаги вихьула

14Ахирги ГӀиса тӀаде вачӀуна анцӀила цо чапар[†] кваналев вукӀараб бакӀалде. Гьес гьезие бадибчӀвай гьабула ракӀ согӀал чагӀи ругин нужилан ва жив чӀаголъун вихьарал гӀадамазда божичӀилан. 15ГӀисаца гьезда абуна:

– Гьаб дуниялалда киса-кирего щун, тӀолабго Аллагьас бижанщиналда лъазабе нужеца гьаб Рохалил хабар[+]. 16Диде иман лъурав ва лъадалъ ччун вахъун жиндир мунагьал чурарав чи хвасарлъизе вуго. Амма иман лъечӀезе тамихӀ букӀина[+]. 17Диде иман лъурал ратӀа гьарулел гӀаламатал гьадинал рукӀина: дир цӀаралдалъун гьезда кӀвела жундул рачахъизе ва гьезухъа бажарила батӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъазе[+]. 18Борхьал кодоре рачаниги, загьру гьекъаниги, тӀириги зарал лъугьинаро гьезие; унтаразда квер хъвани, гьелги сахлъила[+].


ГӀиса зобалазде восун уна

19Гьедин гьезие хабар бицун лъугӀараб мехалъ, ТӀадегӀанав ГӀиса зобалазде восун ана ва Аллагьасул кваранаб рахъалда рещтӀана[+]. 20Муридалин абуни, гьениса рахъун ана киса-кибего Рохалил хабар лъазабизе. ТӀадегӀанасги квербакъулаан гьезие, ва гьез бицарабщинабги мугӀжизатаздалъун ритӀухълъулаан. Амин![+]

## Лука

### Лука

Лука


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]


### ЦеберагӀи


Лукаца бицараб Рохалил хабар

«Лукаца бицараб Рохалил хабар» хъван буго нилъер эраялъул I гӀасруялъул кӀиабилеб бащалъиялда. Цогидал «Рохалил хабараздаго» гӀадин, Лукаца бицаралдаги нужеца цӀалила ГӀиса МасихӀил гӀумруялъулги вагӀза-насихӀатазулги хӀакъалъулъ. Лука вукӀана Сириялъул Антиохия шагьаралда тӀоцебе ГӀисаде иман лъураздаса цояв.

Гьесул тӀехьалдаги бицунеб буго мунагьалдаса ва хвалдаса гӀадамал хвасар гьаризе Аллагьас ГӀиса ракьалде витӀун вукӀиналъул. Гьеб Рохалил хабаралда цӀикӀкӀун батула, ГӀиса жидеда гьоркьов гьавураб ва гӀураб жугьутӀ халкъалдего гӀадин, тӀолабго гӀаламалдеги витӀун вукӀиналъул хӀакъалъулъ. Гьединго гьениб ГӀисаца абулеб буго жинца Рохалил хабар бищунго цебе мискиназда ва ресукъазда бицине кколин, бечелъиялъул бугеб заралалдаса халкъ цӀунизеги кколин. Гьаб тӀехьалда гӀемер бицун буго Аллагьасул гурхӀел-рахӀмуялъулги, рекӀекълъун тавбу гьабуразул мунагьал чурун, гьев тӀасалъугьине вукӀиналъулги.

Цогидал «Рохалил хабараздаго» гӀадин, ахиралдаги хъвалеб буго Иерусалималда ГӀисаца бараб ахирисеб анкьалда ккарал ишазул, гьесул хвалил ва хваралъуса вахъиналъул хӀакъалъулъ.

«Лукаца бицараб Рохалил хабар» ккола гьесго хъвараб цо кӀудияб асаралъул тӀоцебесеб бутӀа. Гьебго асаралъул кӀиабилеб бутӀа буго хадур ккарал лъугьа-бахъиназул бицунеб тӀехь – «Чапарзабазул ишал». КӀиябгоги тӀехь Лукаца хъван буго жинцаго иманалде ахӀарав Теофил абулев чиясдехун хитӀаб гьабун.

### 1 бетӀер


Байбихьи

1-2Нилъер агьлуялда гьоркьор Аллагьас тӀуразарурал ишазул хӀакъалъулъ къисаби, байбихьудаса бахъараб гьеб кинабго жидеда бихьарал ва Аллагьасул РагӀиялъе жидеца хъулухъ гьабурал гӀадамаз рицухъе хъвазе гӀемерав чияс хӀалбихьана. 3Гьединлъидал, бетӀерчӀахъаяв Теофил, дидаги лъикӀ бихьана, авалалдасанго цӀех-рех гьабун, тартибалда кинабго дуе хъвазе[+]. 4Гьаб цӀалараб мехалъ дур ракӀчӀела дуда малъанщинаб жо хӀакъаб букӀиналда.


Закарияе вас гьавизе вуго

5Гьерод[†] Ягьудиялъул[†] ханлъун вугеб заманаялда вукӀана Абиял тухумалъул чилъун кколев Закария абулев цо кашиш.[†] Гьесул чӀужуги йикӀана Гьарун[†] аварагасул наслуялъул гӀадан. Гьелда цӀарги букӀана Элисабет[+]. 6Гьел кӀиялгоги рукӀана Аллагьасул вализаби. БетӀергьанасул[†] тӀолабго амру-нагью ракӀбацӀцӀадго тӀубазабулаан гьез[+]. 7Амма гьезул лъимал рукӀинчӀо. Элисабет йикӀана лъимер гьабуларей гӀадан. Гьел рукӀана гӀолохъанлъиялдаса арал гӀадамал[+].

8Гьале гьанжеги гьезул тухумалде ирга щола Мукъадасаб Рокъоб хъулухъ гьабизе. 9Кашишзабазул гӀадаталда рекъон, можоро тӀамидал, Закарияде тӀаде ккола, Аллагьасул Мукъадасаб Рокъове жаниве лъугьун, махӀгьуинаб нахул кьеккен гьабизе[+]. 10Нахуда цӀа бакулев гьев вугеб мехалъ, киналго хутӀарал гӀадамал рукӀана къватӀирехун чӀун какал ралел. 11Кьеккеналъул кӀкӀуй тӀад беролеб хирияб бакӀалъул кваранаб рахъалде Бичасул малаик рещтӀана гьебмехалъ Закарияхъе[+]. 12Малаик вихьараб мехалъ, Закария вихха-хочун лъугьана ва кутакалда хӀинкъана. 13Малаикас гьесда абуна:

– Мун хӀинкъуге, Закария, Аллагьас къабул гьабуна дур гьари-дугӀа. Дур лъади Элисабетица дуе вас гьавизе вуго. ЯхӀя лъе дуца васасда цӀарги[+]. 14Дуе талихӀги рохелги босун бачӀина гьес, цогидал гӀемерал гӀадамалги рохила гьев гьавиялдаса. 15Аллагьасда цебе кӀодолъи щвела гьесие, чагъирги цогидаб жаги гьекъеларо гьес, эбелалъул ургьив вугеб мехалъго Илагьияб РухӀги[†] лъугьина гьесулъе[+]. 16Исраилил лъималазул[*] гӀемерисел жидерго БетӀергьан Аллагьасде руссинарила гьес. 17Иляс[†] аварагасул хӀалкӀолъигун ва къудратгун ТӀадегӀанасдаса цеве вачӀун, эбел-инсулги лъималазулги ракӀал цоцалъ журазарила гьес, къосун Аллагьасде мугъ рехаралги тӀадруссинарила муъминазул гӀакъиллъиялде. ТӀадегӀанав вачӀиналде къачӀала гьес хӀадур гьабураб халкъ[+].

18Гьебмехалъ Закарияца малаикасда гьикъана:

– Сундалъунха дида гьеб лъалеб? Дунги ригь арав чи вуго, дир чӀужуги гӀолохъанго гьечӀо[+].

19Малаикас гьесие жаваб кьуна:

– Дун вуго Аллагьасда цеве вугев ЖабрагӀил малаик. Гьес дун витӀана дуда кӀалъазе ва дуда рохел бицине[+]. 20Жиндир болжалалда тӀубазе бугеб дица бицараб рагӀиялда мун божичӀелъул, гьале дур кӀал-мацӀ кквела ва гьеб иш тӀубазегӀан кӀалъазе кӀвеларо дуда.

21Закария къватӀиве вачӀиналъухъ балагьун чӀун букӀана халкъ гьебмехалъ. Щайдай гьев Мукъадасаб Рокъов жанив кватӀаравилан хӀикмалъун рукӀана гӀадамал. 22КъватӀиве вачӀараб мехалъ, Закарияда кӀвечӀо гьезда кӀалъазе. Гьезда бичӀчӀана Мукъадасаб Рокъоб жаниб гьесие Аллагьасул илгьам лъугьараблъи. Гьелдаса хадуб, килщаз ишанал гьарун гурони, кӀал бичӀун тӀокӀаб рагӀи абичӀо Закарияца. 23Мукъадасаб Рокъоб хъулухъ гьабизе тӀадаб заман лъугӀидал, Закария жиндирго рокъове тӀадвуссана.

24Цинги Элисабетил ургьибе лъимер ккана, ва щуго моцӀалъ, къватӀи-рокъое яхъинчӀого, яхчун чӀана. Гьелъ абулаан:

25– Гьале, Аллагь гурхӀараб мехалъ, дие гьес гьабураб лъикӀлъи, лъимер гьечӀолъиялъул бугьтан гӀадамазда цебесан дида тӀаса ине[+].


ЖабрагӀил малаикас Марямида рохел бицуна

26-27Анлъабилеб моцӀалъ Аллагьас ЖабрагӀил малаик витӀана Галилея[†] улкаялъул Назарет шагьаралде Давудил[†] наслуялъул Юсупилан[†] цӀар бугев чиясе абурай цо ясгӀаданалъухъе. Гьелда цӀар букӀана Марям[+]. 28Гьелъухъе вачӀун ЖабрагӀил малаикас абуна:

– ЙорчӀами, Аллагьасул баркат рещтӀарай яс! БетӀергьан вуго дуда аскӀов.

29Малаикас гьедин абидал, йихха-хочун лъугьана гьей, ва гьел рагӀабазул магӀна щибдайилан йикӀана.

30– ХӀинкъуге, Марям! – ан абуна гьелда малаикас. – Бичасул рахӀмат насиблъана дуе. 31ГӀенеккея, дур ургьибе лъимер ккела, ва дуца вас гьавила. ГӀиса абун лъела дуца гьесда цӀарги[+]. 32ЦӀакъ кӀудияв чи вахъина гьесул. ТӀадегӀанав Аллагьасул Василан абила гьесда. Жиндирго эмен[*] Давудил тах кьела Аллагьас дур васасе[+]. 33Абадиялъего вукӀина гьев Якъуб[†] аварагасул халкъалъул ПарччахӀлъун, ва гьесул ПарччахӀлъиялъе ахирго букӀине гьечӀо[+].

34– Росасецин инчӀей дие гьеб кин лъугьунеб? – ан гьикъана гьесда Марямица.

35Малаикас абуна:

– Илагьияб РухӀ рещтӀина духъе. БетӀергьанасул хӀалкӀолъиялъул накӀкӀул парчаялъ яхчила мун. Гьединлъидал Аллагьасул Васлъун рикӀкӀина гьеб Илагьияб Лъимер[+]. 36Лъимер-бетӀер лъугьунарей гӀадамилан рикӀкӀуней йикӀарай дур гӀагарай чӀужу Элисабетги, гьанже гӀолохъанго гьечӀониги, лъимаде йиго. Анлъабилеб моцӀ буго гьеб ккаралдаса. 37Аллагьасда хӀалкӀолареб жо щибго букӀунарелъулха![+]

38Гьебмехалъ Марямица абуна:

– Гьале, дун БетӀергьанасул лагъ! Дуца абухъе ккезе биччанте дие!

Цинги малаик Марямида аскӀоса нахъе ана.


Марям Элисабетихъе гьоболлъухъ уна

39Гьел къоязда Марям гӀедегӀун ана Ягьудиялъул мугӀрузда бугеб шагьаралде. 40Закариял бакӀалде щведал, гьелъ Элисабетие салам кьуна. 41Марямил салам рагӀарабго, гьебсагӀат Элисабетил ургьиб лъимер кӀанцӀезе лъугьана. Илагьияб РухӀалъул цӀуна гьей.

42– Руччабазулъ бищунго баркат кӀудияйлъун лъугьана мун, – ан ахӀун гьаракь гьабуна Элисабетица. – Баркат кӀудияблъун лъугьана дур ургьиб хулараб лъимерги. 43Дир ТӀадегӀанасул эбел къавулъе ячӀинегӀанасеб даражаялъул гӀаданищха дун! 44Гьале дур салам рагӀарабго, бохун кӀанцӀезе лъугьана дир ургьиб лъимер. 45БетӀергьанасдасан дуде бачӀараб ругьел тӀубазе бугелъул, гьелда божарай мун гьардарай гурищ.


Марямица Аллагьасе рецц гьабула

46Марямица ахӀана:

– Аллагь кӀодо гьавизе лъугьун буго гьинал ракӀ[+].

47Гьес дун хвасар гьаюлин бохун буго дир рухӀги.

48Дун пакъирай лагъалда Бичасул бер речӀчӀидал,

Баркат бугей гӀаданлъун гӀаламалъ рикӀкӀина дун[+].

49Жиндир цӀар мукъадасав къудратав БетӀергьанас

КӀудаб даражаялде яхине гьаюна дун.

50ГӀибадат гьабуразул наслабазда гурхӀана[+].

51Гучаб гьесул къуваталъ чӀухӀарал къезарула,

Гьезул квешал къасдалги къинарула киналго.

52БетӀергьанас пахруял тахидаса рехула,

Пакъирал, кӀодо гьарун, тӀадегӀанлъизарула.

53Ракъаразе Аллагьас къваригӀанщинаб кьола,

Бечедал рачахъула, щибго жоги кьечӀого.

54-55Дол нилъер умумузда абун букӀараб куцалъ,

Ибрагьимил[†] лъугьарал киналго наслабазда

Абадул абадиялъ гурхӀилин кьураб рагӀи

РакӀалде щун, Аллагьас жиндирго лагълъун кколеб

Исраилил халкъалъе кумек гьабуна гьанже[+].

56Гьениб лъабго моцӀги бан, Марям тӀадюссун жиндирго рокъое ана.


ЯхӀя гьавиялъул хӀакъалъулъ

57Къо тӀаде щвараб мехалъ, Элисабетие вас гьавуна. 58Аллагь гурхӀун гьелъие лъимер гьабун бугин рагӀараб мехалъ, гьелда рахьи базе рачӀунел рукӀана Элисабетил мадугьалзабиги гӀагарал чагӀиги. 59Микьабилеб къоялъ васасе сунат гьабизе рачӀарал чагӀазе бокьана, инсудаго гӀадин, васасда цӀарги Закария лъезе[+]. 60Гурин, васасда цӀар ЯхӀя лъезе кколилан абуна Элисабетица. 61Гьез гьелда абуна:

– Нужер гӀагарал чагӀазда гьоркьов гьединаб цӀар бугев чи гьечӀо гури, – ян.

62Цинги, квераз ишан гьабун, Закарияда бичӀчӀизабуна васасда щиб цӀар лъезе дуе бокьун бугебилан. 63Цо хъарщиги бачӀинабун, Закарияца гьелда тӀад хъвана: «Васасда цӀар ЯхӀя лъезе ккола», – ян. Киналго гӀажаиблъана гьебмехалъ. 64Гьеб лахӀзаталда Закариял кӀал ричӀун бачӀана, мацӀалдаса гарацӀ бичун ана ва Аллагьасе рецц гьабун кӀалъазе лъугьана. 65Мадугьалзабазул рекӀелъеги кутакаб хӀинкъи лъугьана гьебмехалъ, Ягьудиялъул киналго мугӀрузда тӀибитӀана гьелъул хӀакъалъулъ хабар. 66Гьеб рагӀанщинас, гьелъул пикру гьабулаго, абулеб букӀана:

– Щив чидай вахъина гьадав васасул?

ХӀакъикъаталдаги Бичасул хӀалкӀолъи букӀана гьесулъ.


Закарияца Аллагьасе рецц гьабула

67ЯхӀял эмен Закария Илагьияб РухӀалъул цӀуна, Аллагьасдасан рачӀарал гьадинал рагӀаби абуна гьес:

68– Исраилил халкъалъул БетӀергьан Аллагьасе рецц гьабилин,[†]

Нилъехъе вачӀун гьес нилъ тархъан гьаридал.

69Гьес жиндирго лагъ Давудил кьолбодасан нилъее кьела

Нилъ хвасар гьаризе къудрат бугев чи[+].

70НекӀо заманаялда жиндирго аварагзаби ритӀун,

Гьес нилъее рагӀи кьун букӀана:

71Нилъер тушбабаздаса ва нилъ рихаразул квердаса

Жинца хвасар гьарилилан,

72Нилъер умумузда гурхӀилилан

Ва мукъадасаб къотӀи[†] тӀубазабилилан[+].

73Нилъер умматалъул эмен Ибрагьимие гьес гьа гьедун букӀана,

Тушбабазул квердаса хвасарлъун,[+]

74ХӀинкъичӀого тӀубараб гӀумруялъ

75РитӀухъго ва бацӀцӀадго

Жиндие тӀагӀат гьабизе изнуги ресги букӀинабилин.

76Мунги, дир лъимер, рикӀкӀина

Къудратав Аллагьасул авараглъун,

ТӀадегӀанав МасихӀидаса[†] цеве вахъина мун,

Гьесие нух къачӀазе[+]

77Ва, мунагьал чурун, нуж хвасарлъилилан

Халкъалда лъазабизеги[+].

78-79Аллагь гурхӀун, гьес нилъее зодисан рогьел рещтӀинабила,

Хвалил бецӀаб рагӀдукь ругезе канлъи букӀине,

Ракълиде рачунеб нухги бихьизабила нилъеда[+].

80ЯхӀя кӀудияв гӀолев вукӀана, гӀакълу цӀубалеб букӀана. Исраилил халкъалда цеве вахъинегӀан гьес гӀумру гьабуна гӀицӀаб авлахъалда[+].

### 2 бетӀер


Марямие Вас гьавула

1[•]Гьеб букӀана кинабго халкъалъул хъвай-хъвагӀай гьабейилан Август къайсарил[†] амру бачӀараб заман[+]. 2Сириялда сардарлъун[†] Квириний таралдаса хадуб халкъалъул тӀоцебесеб хъвай-хъвагӀай букӀана гьеб. 3Жиде-жидер шагьаралде хъвай-хъвагӀаялъе унел рукӀана гӀадамал. 4Галилеялъул[†] Назарет шагьаралдаса вахъун Юсупги[†] ана Ягьудиялда[†] бугеб Бетлегьем абулеб Давудил[†] шагьаралде[*] хъвай-хъвагӀаялъе, гьев вукӀиндал Давудил наслу-зурияталъул чи[+]. 5Цадахъ ячун йикӀана гьесие магьари лъурай, лъимер гьабизе мех щварай Марямги. 6Гьале гьадаб шагьаралде щвараб мехалъ, лъимер гьабизе хӀара чӀвана гьелда. 7Марямица гьавуна жиндирго тӀоцевесев вас. Петералда гьезие рещтӀине бакӀ щун букӀинчӀелъул, кьуща-рущан цо руссниб лъуна гьелъ лъимер.


ГӀухьбузухъе вачӀун малаикас рохел бицуна

8Сардилъ жидерго рехъен цӀунун рорчӀуда чӀарал гӀухьби рукӀана гьенир цо гӀалахалда. 9Гьезухъе рещтӀана Бичасул малаик. БетӀергьанасдасан бачӀараб гвангъараб нуралъ къалъ-къалъизаруна гьел гӀухьби, гӀасияб хӀинкъиялъ къахӀан ккуна гьел[+].

10– ХӀинкъуге, – ян абуна гьезда малаикас. – ТӀолабго гӀаламалъего гӀахьалаб кӀудияб рохел бицине вачӀун вуго дун нужехъе. 11Давудил шагьаралда жакъа гьавуна жинца нуж хвасар гьаризе вугев ТӀадегӀанав МасихӀ.[†][+] 12Гьелъие гӀаламатги буго нужее: руссниб лъун батила нужеда кьущараб лъимер[+].

13Цойидасанго зобалаздасан малаикзабазул бо рещтӀана гьев малаикасда аскӀоб. Аллагьасе рецц гьабулаго гьез ахӀулеб букӀана:[+]

14– ТӀадегӀанал зобалазда – Аллагьасе рецц!

ГӀодоб ракьалда – разилъаразе рекъел![+]

15Малаикзаби зодире тӀадруссун роржун индал, гьал гӀухьбуз цоцазда абуна:

– БетӀергьанасдасан нилъехъе бачӀараб гьаб хабаралъул хӀакъикъат лъазе, Бетлегьемалде рилълъине рачӀа, – ян.

16ГӀедегӀун доре щведал, гьазда Марямги ятана, Юсупги ватана, руссниб лъун Лъимерги батана. 17Лъимер бихьарабго, гӀухьбуз бицана малаикасдасан гьеб Лъимадул хӀакъалъулъ жидеда рагӀарабщинаб. 18Гьеб рагӀанщинав чи хӀикмалъизавуна гӀухьбузул хабаралъ. 19Марямицани гьел киналго рагӀаби хазина гӀадин рекӀелъ цӀунана, ва гьелъул пикрабазда йикӀунаан гьей[+]. 20Малаикас жидеда бицухъе иш ккун батидал, бихьаралъухъги рагӀаралъухъги Аллагьасе тасбихӀги реццги гьабулаго нахъруссун ана гӀухьби.


Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъове восун вачӀуна ГӀиса

21Микьго къо байдал, Васасе сунат гьабураб мехалъ, гьесие кьуна эбелалъул ургьив гьев хулилалдего малаикас абун букӀараб ГӀиса абураб цӀар[+]. 22Мусал къануналда[†] рекъон, лъимер гьабун хадуб гьел рацӀцӀад гьаризе кколел къоял тӀаде щведал, гьез Вас Иерусалималде вачана БетӀергьанасе назру гьавун кьезе[+]. 23(БетӀергьанасдасан бугеб къануналда[†] рекъон тӀоцебе гьабураб бихьинаб рижи БетӀергьанасул[†] назрулъун рикӀкӀунаан.)[+] 24Гьебго къануналда рекъон, къурбаналъе хъвезе кколаан кӀиго рохьил микки яги кӀиго миккидул тӀинчӀ[+].

25Доб заманаялда Иерусалималда вукӀана Симеон абурав цо чи. Гьев вукӀана жиндилъ иманги варагӀги бугев, Исраилил халкъ хвасарлъиялъухъ урхъарав чи. Илагьияб РухӀ[†] жинде гӀагарлъарав чиги вукӀана Симеон. 26Илагьияб РухӀалъ гьесие илгьам гьабун букӀана Бичасул МасихӀ вихьичӀого гьев хвезе гьечӀилан. 27Илагьияб РухӀалъин гьев доб къоялъ Мукъадасаб Рокъовеги вачун вачӀарав. Эбелалъги инсуцаги гьитӀинав вас ГӀисаги вачун вачӀана гьениве, къануналъул гӀадат тӀубазабизе. 28Симеоница, гьевги кодове вачун, Аллагьасе реццги гьабун, гьадин абуна:

29-32– Я, дир БетӀергьан, дун дур лагъ, дур къотӀи[†] тӀубан, гьанже парахатго къадаралде щолев вуго, дирго беразда бихьидал дуца хӀадурун букӀараб хвасарлъи. Гьаб буго киналго халкъал кантӀизарилеб Нур ва дурго Исраилил халкъалъул къадру-рецц![+]

33Симеоница васасул хӀакъалъулъ абурал гьел рагӀабаз гӀажаиблъизаруна Юсупги Марямги. 34Симеоница гьезие дугӀа гьабуна ва гьесул эбел Марямида абуна:

– Гьале гьаб Лъимер сабаблъун Исраилил халкъалъул гӀемерисел гӀодор ккела ва гӀемерисел тӀаде рахъина. 35Дурги рекӀелъ ханжар къазе буго. Гьаб Лъимер лъугьина Аллагьасул гӀаламатлъун, амма гӀемерисез гьелда дагӀба базе буго, гьелдалъун гӀемерисезул рекӀелъ ругел къасдал загьирлъила[+].

36Гьений йикӀана Ашерил наслуялъул Пенуэлил яс ХӀаннат, жиндилъ кашпу-карамалъи бугей, цӀакъго херай гӀадан. Анкьго соналъ гурони росасда цадахъ гӀумру тӀамичӀо гьелъ. 37Гьелдаса хадуб ункъоялда ункъо сон къороллъуда арай гьей, къасиги къадги кӀал ккун, какал ран, кидаго Мукъадасаб Рокъоса къватӀие яхъинчӀого, БетӀергьанасе тӀагӀат-гӀибадаталда чӀун йикӀана[+]. 38Гьебмехалъ, аскӀоеги ячӀун, Аллагьасе реццги гьабун, гьеб Лъимадул хӀакъалъулъ бицана гьелъ Иерусалим хвасарлъиялъухъ урхъун рукӀаралщиназда.

39БетӀергьанасдасан бугеб къануналда рекъон кинабго ишги тӀубазабун, гьел Галилеялде, жидерго Назарет шагьаралде, тӀадруссана[+]. 40Вас кӀудияв гӀолев вукӀана, гӀолохъанлъиялде вахунев вукӀана, гӀакълу цӀубалеб букӀана. Аллагьасул баркат бессун букӀана гьесулъ.


ГьитӀинав ГӀиса Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъове вачӀуна

41Щибаб соналъ гьесул эбелги эменги унаан Иерусалималде Пасхаялъул[†] байрамалде[+]. 42АнцӀила кӀиго соналде ГӀиса вахиндалги, гӀадаталда рекъон, Иерусалималде байрамалде ана гьал, гьевги вачун. 43Байрамалъул къоял индал, ал тӀадруссана, гьитӀинав ГӀиса Иерусалималдаго чӀана. Юсупидаги васасул эбелалдаги лъачӀо гьев гьенив чӀаравлъи[+]. 44Цогидазда цадахъ ун ватилин гьевилан тана гьаз. Цо къойил нух тедал, гӀага-божаразда гьоркьов гьев валагьизе лъугьана гьал. 45Гьевги ватичӀого, тӀадруссун гьев валагьизе Иерусалималде ине ккана. 46Гьале лъабабилеб къоялъ гьазда гьев Мукъадасаб Рокъов ватана мугӀалимзабазда гьоркьов, гьезухъ гӀенеккун ва гьезда цӀехолдулев. 47ГӀенеккаралщинал хӀикмалъизарун рукӀана гьесул гӀакъиллъиялъ ва жавабазул камиллъиялъ. 48Гьев вихьидал, гӀажаиблъун хутӀана Юсупги Марямги. Эбелалъ гьесда абуна:

– Я, дир лъимер, дуца нижее гьабураб щиб? Гьав дур эменги дунги чӀезе къадар тӀагӀун рукӀана мун валагьулел.

49Гьес гьазда абуна:

– Дун валагьиго щай нужее букӀараб? Нужеда лъачӀебищ дун дирго Инсул рокъов вукӀине кколевлъи?

50Амма гьазда бичӀчӀичӀо гьел рагӀабазул магӀна[+]. 51Вахъун гьазда цадахъ Назареталде вилълъана гьев ва гьазие мутӀигӀлъун чӀана. Амма гьесул эбелалъ рекӀелъ цӀунун рукӀана гьел рагӀаби[+]. 52Сонал анагӀан, ГӀисал черх цӀубалеб букӀана, гӀакълу камиллъулеб букӀана, Аллагьасулги гӀадамазулги рокьи цӀикӀкӀунеб букӀана гьесдехун[+].

### 3 бетӀер


ЯхӀя авараг халкъалда цеве вахъуна

1[•]Тиберий къайсарлъун[†] ккун анцӀила щуабилеб сон букӀана; Ягьудиялда[†] сардарлъун[†] вукӀана Понтий Пилат; Галилеялда[†] ханлъун вукӀана Гьерод;[†] гьесул вац Филипп вукӀана Итуреялда ва Трахонит вилаяталда ханлъун, Лисаний вукӀана Абиленаялда ханлъун;[+] 2бищунго кӀудиял кашишзабилъун[†] рукӀана Гьанна ва Кайафа. Гьеб заманаялда Закариял вас ЯхӀяе гӀицӀаб авлахъалда Аллагьасул илгьам лъугьана[+]. 3Иордан гӀоралда сверухъ ругел бакӀазде щун, нужерго мунагьал чуризе гӀоло, кантӀун Аллагьасде руссаян ва лъадалъ ччун рахъаян лъазабулеб букӀана гьес. 4Гьелдалъун ритӀухълъана Ишая[†] аварагасул ТӀехьалда ругел гьадинал рагӀаби:

«Цо ахӀи буго авлахъалда рагӀулеб:

– БетӀергьанасе нух къачӀай,

битӀизабе гьесда цебе шагьра!

5Щибаб кӀкӀал-хъитӀ бацизабе,

щибаб гохӀ-щоб тӀуцлъизабе,

свераби лъугӀизаре,

эхедераялги лабаллъабиги гьечӀеб, цӀвакараб нух букӀа абе,

6щибаб рижиялда бихьа абе Аллагьасдасан хвасарлъи!»

7Гьале лъадалъ ччун рахъизе[†] рачӀунел рукӀана халкъалъул руккелал. Гьезда ЯхӀяца абулаан:

– ГӀай, нуж чӀегӀераб борхьил наслу! Нужеде гӀагарлъун бугеб Аллагьасул тамихӀалдаса лъутизе лъица малъараб[+]? 8Нужерго мунагьаздаса руссун, кантӀиялъул гъотӀода пихъ барщизабе, ниж Ибрагьимил[†] наслуялъул лъимал ругиланги гаргадуге. Гьале дица нужеда абулеб буго: жиндие бокьани, гьал ганчӀаздасанги Ибрагьимил наслуялъул лъимал лъугьинаризе кӀола Аллагьасда[+]. 9ГъутӀбузда гъоркь гӀащтӀи лъун тун бугеблъи лъай нужеда. ЛъикӀаб пихъ тӀад бижичӀеб гъветӀ къотӀун цӀадаб лъезе бугебха![+]

10– Нижеца щибха гьанже гьабизе кколеб? – ан гьикъулаан гьесда гӀадамаз[+].

11Гьес жаваб кьолаан:

– КӀиго гурде бугес цояб гьечӀесе кье, квен бугесги гьединго гьабе[+].

12Лъадалъ ччун рахъизе рачӀарал магъало бакӀарулел чагӀазги гьикъана гьесда:

– Я, МугӀалим, нижеца щибха гьабизе кколеб?

13Гьезие жаваб кьуна ЯхӀяца:

– Нужеда бихьизабуралдаса цӀикӀкӀун бахъуге лъихъаниги магъало.

14Гьединго рачӀун рагъухъабаз гьикъана:

– Нижеца щибха гьабизе кколеб?

Гьезда абуна:

– ХӀал-зулмуялдалъун ва гьечӀеб гӀайиб гӀунтӀизабун лъихъаго гӀарац бахъуге, нужеего щолеб харжалда разилъун чӀа[+].

15МасихӀ[†] вачӀиналъухъ урхъун балагьун чӀун букӀараб халкъалда ракӀалде кколеб букӀана ЯхӀяцин гуродай гьевилан[+]. 16ЯхӀяца киназдаго абуна:

– Лъадалъ ччун рахъун, рацӀцӀад гьарулел руго дица нуж, амма вачӀунев вуго дидасаги гӀемерго къудрат цӀикӀкӀарав. Гьесул хьитил рухьен бичизецин мустахӀикъав гьечӀо дун. Гьес нуж рацӀцӀад гьарила Илагьияб РухӀалдалъун[†] ва цӀаялдалъун. 17Гьес бугьун хъатикь ккун буго, жиндирго гьоцӀиб ролъ бацӀцӀад гьабун, гьеб цагърахъе буссинабизе, накку гьес ссвинго гьечӀеб цӀадабе бан бухӀила[+].

18ГӀадамазе Рохалил хабар бицун, гьединал ва цогидалги рагӀабаздалъун гӀемерал насихӀатал гьарулел рукӀана ЯхӀяца.

19-20Гьерод ханас жиндирго вацасул чӀужу ячинги ва гьеб гурелги гьесул квешлъаби ЯхӀяца какулел рукӀиндал, цогидал жиндирго цересезде тӀаде жубана гьев ханас ЯхӀя гвандинив тӀамиялъул квешлъиги[+].


ГӀиса Аллагьасул вас вукӀин загьирлъула

21[•]Гьале ЯхӀяца киналго лъадалъ ччун рахъулел рукӀараб заманаялда гьениве вачӀарав ГӀисаги лъадалъе лъугьун дугӀа гьабулев вукӀана. Гьебмехалъ зобалги кӀирикьизарун,[+] 22миккидул сураталда Илагьияб РухӀ рещтӀана гьесухъе ва зобалаздасан гьаракьги рагӀана:

– Мун вуго дие вокьулев дир Вас! Дудаса вохун вуго дун![+]


ГӀиса МасихӀил цӀаразул рахас

23[•]Аллагьасе хъулухъ гьабизе байбихьулеб мехалъ, ГӀисал букӀана лъебергогӀанасеб сон, ва гьесул умумузул силсила гьадинаб бугилан рикӀкӀунаан: гьесул эмен Юсуп,[†] гьесулги эмен ГӀели, цинги[+] 24Маттат, Леви, Малки, Яннай, Юсуп, 25Маттитья, ГӀамос, НахӀум, Гьесли, Наггай, 26МахӀат, Маттитья, ШимгӀи, Йосех, Йода, 27ЙохӀанан, Реса, Зеруббабел, Шеалтиэл, Нер, 28Малки, Адди, Къасам, Элмадам, ГӀер, 29ЙешуагӀ, ЭлигӀезер, Йорим, Маттат, Леви, 30ШимгӀон, Ягьуда, Юсуп, Йонан, Элякъим, 31Мелеа, Менна, Маттата, Натан, Давуд,[†][+] 32Йишай, Йобед, БогӀаз, ШелахӀ, НахӀшон,[+] 33ГӀаминадаб, Админ, Арам, ХӀецрон, Перец, Ягьуда,[+] 34Якъуб,[†] ИсхӀакъ,[†] Ибрагьим, ТерахӀ, НахӀор, 35Серуг, РегӀу, Пелег, Эбер, ШелахӀ, 36Къейнан, Арпакшад, Шем, НухӀ, Ламек, 37МетушелахӀ, ХӀенок, Йаред, Магьалалеэл, Къейнан, 38Энос, Шит, Адам,[†] Аллагь[+].

### 4 бетӀер


Илбисалъ хӀалбихьула ГӀиса къосинавизе

1[•]Илагьияб РухӀалъ[†] цӀурав ГӀиса Иорданалдаса тӀадвуссана ва гьеб РухӀалъ гьев гӀицӀаб авлахъалде вачана. 2Гьениб кӀикъого къо бана ГӀисаца. Илбисалъги хӀалбихьана гьев къосинавизе. Гьебщинаб заманаялъ богӀоллъи кӀалдибе босичӀо. КӀикъого къо индал, ракъул хӀал бергьана гьесие[+]. 3Илбисалъ гьесда абуна:

– Мун Аллагьасул Вас ватани, гьаб ганчӀие амру гьабе чедлъун лъугьайилан.

4ГӀисаца гьелъие жаваб кьуна:

– ТӀехьалда хъван буго: «ЦохӀо чадица гуребин чиясе чӀаголъи кьезе бугеб»[+].

5Цинги борхалъуде вачун, гьенисан цохӀо лахӀзаталда жаниб дуниялалъул киналго пачалихъал рихьизаруна гьесда. 6Гьелъ абуна:

– Гьал киналго пачалихъазул парччахӀлъиги къудратги кьела дица дуе, гьеб киналъулго ихтияр дихъе щун бугелъул. Диего бокьарасе кьела дица гьеб[+]. 7Дуца дие сужда гьабуни, гьеб кинабго дур букӀине буго!

8ГӀисаца жаваб кьуна:

– ТӀехьалда хъван буго: «ЦохӀо Аллагьасе – дурго БетӀергьанасе гурони сужда гьабуге. ЦохӀо гьесие гьабе гӀибадат!»[+]

9Илбисалъ ГӀиса Иерусалималде вачун, Мукъадасаб Рукъалъул[†] сиялда тӀад лъуна ва гьесда абуна:

– Мун Аллагьасул Вас ватани, гьаниса гъоркье кӀанцӀе! 10ТӀехьалда хъван бугелъул: «Аллагьас малаикзабазе амру гьабун буго мун цӀунейилан» 11ва: «Гьез мун кодов ккун восила, ганчӀидацин дур хӀетӀе тункичӀого букӀине».

12Гьелъие жавабалъе ГӀисаца абуна:

– «Дурго БетӀергьан Аллагьасул хӀалбихьуге», – янги абун буго ТӀехьалда[+].

13ГӀисал хӀалбихьун лъугӀарабго, санагӀатаб заман тӀаде щвезегӀан, гьесда аскӀоса нахъе ана илбис.


Галилеялда ГӀисал вагӀза-насихӀат

14[•]Жиндилъ Илагьияб РухӀ цӀубарав ГӀиса цинги Галилеялде[†] тӀадвуссана. ТӀолабго сверухълъиялдаго гьасул хӀакъалъулъ хабар тӀибитӀун батана. 15Гьезул синагогабазде[†] ун, гьас вагӀза гьабуна, халкъалда гьоркьоб гьасул цӀар машгьурлъана[+]. 16Жиндиего тарбия-лъай щвараб Назарет шагьаралде вачӀана ва гьенивги, кидаго гӀадин, шамат[†] къоялъ синагогаялъуве ун, минбаралде вахана гӀадамазе Илагьияб ТӀехь цӀализе[+]. 17Ишая[†] аварагасул ТӀехь кьуна гьесухъе. Гьадинаб калима бугеб бакӀги батун, цӀалана гьес:

18«Дилъ БетӀергьанасул[†] РухӀ буго,

гьес дие ихтияр кьуна

мискиназда Рохалил хабар бицине.

Гьес дун витӀана асирлъуда ругезда нуж тархъанлъанилан лъазабизе,

нужеда канлъи бихьанилан бецаздаги лъазабизе,

зулмуялда гъоркь ругелалги хвасар гьаризе,[+]

19Аллагьасул рахӀмат рещтӀунеб мех

тӀаде щолеб бугиланги лъазабизе».

20Цинги Илагьияб ТӀехь гьес, дандеги чӀван, динияб хъулухъалъул чиясухъе кьуна, ва насихӀат гьабизе гӀодов чӀана. Синагогаялъур данделъарал киназулго берал гьесдехун руссун рукӀана. 21Гьебмехалъ ГӀисаца байбихьана:

– Жакъа гьеб калимаялъухъ гӀенеккун нуж рукӀаго, ритӀухълъана гьелда рехсараб амру.

22ГӀадамазе гьеб рекӀее гӀуна ва гьел гӀажаиблъизаруна ГӀисал кӀалдисан рачӀарал баркат бугел рагӀабаз. Амма гьез абуна:

– Юсупил[†] вас вуго гурищ гьав?

23ГӀисаца гьезда абуна:

– Гьайгьай, «тохтирас цин живго сахлъизавизе ккола», – ян кици тӀамила нужеца дие. «Капернаумалда дуца гьабунилан нижеда рагӀарабщинаб иш гьаниб инсул ракьалдаги гьабе», – янги абила нужеца дида[+].

24Хадуб гьес абуна:

– ХӀакъаб рагӀи буго нужее: цониги авараг рикӀкӀунаро жиндирго инсул ракьалда[+]. 25-26ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Иляс[†] аварагасул заманаялда, лъабго соналъги анлъго моцӀалъги зодисан цӀадал къатӀра тӀинкӀичӀого тӀолабго ракьалде гӀасияб ракъи рещтӀараб мехалъ, Исраилил халкъалда гьоркьор гӀемерал къоролзаби рукӀаниги, Сидон улкаялъул Царепат шагьаралдаса цо къоролалъе гӀоло гурони витӀун вукӀинчӀо Аллагьас Иляс[+][+]. 27Элиша аварагасул заманаялда, барасалъ[†] унтарал гӀадамал Исраилил халкъалда гьоркьор гӀемер рукӀаниги, Сириялдаса цо Наъман абулев чи гурони, вацӀцӀалъизавичӀо гьес[+].

28Гьеб рагӀарабго синагогаялъур рукӀарал гӀадамал ццидаца гьалаглъизаруна. 29ТӀаде рахъун гьез ГӀиса шагьаралдаса къватӀиве вачана жидерго шагьар тӀад бараб магӀарда бугеб кьурулъа гъоркье рехизейилан. 30Амма, гӀадамазул руккалилъа ворчӀун, нахъе ана ГӀиса[+].


ГӀисаца Капернаумалда сахлъизавула женалъ ккурав цо чи

31[•]Цинги Галилеялъул шагьар Капернаумалде ана ва шамат къояз гьезие вагӀза гьабизе лъугьана[+]. 32ГӀисал вагӀзабаз хӀикмалъизарун рукӀана гьел. Цо хӀалкӀолъи жиндилъ бугев чияс гӀадин малъулеб букӀана гьес[+].

33Синагогаялъув вукӀун вуго хъубаб ва квешаб женалъ ккурав цо чи.

34– ВахӀ! Нижедасан дуе къваригӀараб щиб, Назареталдаса ГӀиса! – ян ахӀдезе лъугьана гьев. – Ниж гъуризе вачӀун вуго мун! Дида лъала мун щивали, мун вуго Аллагьасул мукъадасав илчи![+]

35Амма ГӀисаца жен чӀезабуна:

– КӀал къай дуца! Нахъе а мун гьесул чорхолъа! – янги абун.

Синагогаялъул бакьулъ гьев чиги гӀодов ккезавун, гьесие щибго заралги гьабичӀого, гьесул чорхолъа къватӀибе ана жен[+]. 36Киналго гӀажаиблъун хутӀана. Цоцада гаргадулел рукӀана гьел:

– Гьесул рагӀабазул магӀна щиб? Гьесулъ буго жундузе амру гьабизе кӀолеб хӀалкӀолъиги къудратги, гьелги инсанасул чорхолъа къватӀире лъугьунел руго.

37Сверухълъиялда киса-кибего тӀибитӀана ГӀисал хӀакъалъулъ хабар.


ГӀемерал унтарал гӀадамал сахлъизарула ГӀисаца

38[•]Цинги, синагогаялъуса къватӀиве лъугьун, Симонил бакӀалде ана ГӀиса. Кутакаб цӀа-каналъул унтуца бусаде ккун ятана Симонил якьад. Гьей сахлъизаеян гьарана ГӀисада[+]. 39ТӀаде къулун гьес гьелъул цӀа-кан инабуна. ГьебсагӀат тӀаде яхъун якьад гьазие квен-тӀехалда квалквадизе лъугьана.

40Бакъ тӀерхьунеб гӀужалъ гӀадамаз гьесухъе рачун рачӀана батӀи-батӀиял гӀузрабаз унтарал чагӀи. ТӀад квер лъун, гьел киналго сахлъизаруна гьес. 41Гьебмехалъ гӀемерисезул чорхолъа жундул нахъе унел рукӀана: «Мун Аллагьасул вас вуго!» – янги ахӀулаго. Гьезда лъалеб букӀиндал ГӀиса МасихӀ[†] вугевлъи, гьез гьеб бицунгутӀизейин ГӀисаца гьел руцӀцӀун чӀезарулел рукӀарал[+].

42[•]Сордо рогьарабго шагьаралдаса къватӀиве вахъун, ГӀисаца нух босана гӀадан-чи гьечӀеб бакӀалде. Халкъалъул руккелал гьев валагьизе рахъана. Гьесда хадур гъедал, гьел гьардана гьениса нахъе унгейилан[+]. 43Амма ГӀисаца гьезда абуна:

– Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ Рохалил хабар бицине цогидал шагьараздеги ине ккола дун, гьелъие гӀололъидалха дун витӀун вугев.

44Гьедин, Ягьудиялъул[†] синагогабазде ун, вагӀза-насихӀатал гьаруна[†] гьес.

### 5 бетӀер


ГӀисал тӀоцересел муридал

1[•]Аллагьасул калам рагӀизе гӀащикъал гӀадамазул кӀудияб руккел букӀана цо нухалъ гъункун гьесда сверухъе бакӀарун. ГӀиса гьебмехалъ Геннесарет абулеб хӀорил рагӀалда вахъун чӀун вукӀана[+]. 2ХӀорил рагӀалда кӀиго раса бихьана ГӀисада. Русбуздаса къватӀире рахъун ччугӀихъабаз жидерго гьин чурулеб букӀана. 3Симонил расаялъуве лъугьун ГӀисаца гьесда гьарана раса дагьаб жанибегӀан бачейилан. Росонив гӀодов чӀун гӀадамазе вагӀза-насихӀат гьабизе лъугьана гьев. 4ВагӀза-хабар лъугӀидал, Симонида абуна:

– Добе хӀорил гъварилъудегӀан расаги бачун, рехе дурго гьин[+].

5Симоница гьесие жаваб гьабуна:

– Я, НасихӀатчи! Нолъ сордо рогьинегӀан хӀалтӀаниги, цохӀониги ччугӀа кквечӀо нижеца. Амма дур рагӀи гӀадахъ босун дица гьин рехила.

6Гьес малъухъе гьабидал, гьезие хӀаталдаса ун гӀемераб ччугӀа щвана. Гьин тӀутӀун унеб букӀана ччугӀил бакӀлъиялъ. 7Доб цояб росонир рукӀарал гьалмагъзабаздеги ишан гьабуна гьез кумекалъе рачӀайилан. РачӀун дозги кумек гьабун, кӀиябго раса ччугӀил цӀезабуна. Давлаялъул гӀемерлъиялъ лъадалъе тӀерхьун ине дагьалъ хутӀана гьел русби. 8Гьебмехалъ Симон-Пётрица, ГӀисал накабазда цеве чӀун, суждаги гьабун, абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дида аскӀоса нахъе а мун! Дун вуго мунагьазул цӀурав чи!

9Абиларищ, гьевги гьесда цадахъ гьин рехаралги кутакалда хӀинкъун рукӀиндал, ккураб ччугӀил гӀемерлъи бихьун. 10Гьеб ишалъ гьединго кутакалда хӀинкъизаруна Симонил гьалмагъзабилъун рукӀарал Зебедайил васал Якъубги[†] Иоаннги. Цинги ГӀисаца Симонида абуна:

– ХӀинкъуге! Гьанжеялдаса нахъе дуца, ччугӀа гуреб, гӀадамалин кквезе ругел[*][+].

11КӀиябго раса хӀорил рагӀалде цӀараб мехалъ, кинабго жоги гьениб тун, гьел ГӀисада цадахъ уна.


ГӀисаца вацӀцӀалъизавула барасалъ унтарав цо чи

12[•]Гьале ГӀиса цо шагьаралда вугеб мехалъ, гьев вихьаравго, кӀалагъоркье ккана ва гьардезе лъугьана тӀолабго черх барасалъ[†] бацарав цо чи:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дуе бокьани, дуда кӀолаха дун вацӀцӀалъизавизе![+]

13ГӀебеде битӀун гьесда кверги хъван, ГӀисаца абуна:

– Дие бокьун буго мун вацӀцӀалъизе. ВацӀцӀалъе мун!

ГьебсагӀат барасалдаса сахлъана гьев чи. 14Живго сахлъизавиялъул хабар лъиданиги бицунгейилан лъазабуна ГӀисаца гьесда:

– Мусал къануналда[†] рекъон, мунго вацӀцӀалъун вукӀин гӀадамазда лъазе, кашишасухъеги[†] ун, гьесда дурго черх бихьизабе ва мунго вацӀцӀалъиялъухъ къурбанги хъвезабе[+].

15Бугониги, ГӀисал хӀакъалъулъ хабар халкъалда гьоркьоб дагьабги цӀикӀкӀун тӀибитӀана. Гьесухъ гӀенеккизеги ва жалго сахлъизаризеги рачӀунаан халкъалъул руккалаби. 16Гьевин абуни, гӀадан-чи гьечӀеб бакӀалде ун, Аллагьасе гьари-дугӀаялда вукӀунаан[+].


ГӀисаца сахлъизавула палижалъ ккурав чи

17[•]Цо къоялъ ГӀисаца вагӀза-насихӀат гьабулеб мехалъ, гьесухъ гӀинтӀамун чӀаразда гьоркьор рукӀана Галилеялъул[†] щибаб росулъа, Ягьудиялдаса,[†] гьединго Иерусалималдаса рачӀарал фарисеял[†] ва диниял гӀалимзаби.[†] Унтарал сахлъизаризе кӀолеб БетӀергьанасул[†] къудраталъ къвал бан вукӀана гьев[+]. 18Гьале цо чагӀаз туртида лъун восун вачӀана палижалъ ккурав чи. ГӀисада цеве лъезе гьев чи рокъове жаниве восизе хӀаракат бахъулеб букӀана гьез. 19Амма гӀадамазул гӀемерлъиялъ нуцӀихъан восун бажаричӀого, тӀохги бичун, гьенисан туртида лъовухъего рукъ бакьулъе ГӀисада цеве тӀаса гъоркье виччана гьез гьев. 20Гьев восун рачӀарал гӀадамазул божи бихьун, ГӀисаца абуна:

– Мунагьаздаса вацӀцӀалъана, гьудулав чи, мун[+].

21Дол диниял гӀалимзабиги фарисеялги жалго жиделъго гаргадизе лъугьана:

– Гьединал гӀасиял-пасикъал рагӀаби абизе ккани, гьавго щив чи! ГӀицӀго Аллагьасда гурони, лъида кӀолеб инсанасул мунагь чуризе[+]?

22ГӀисал хӀалада лъана гьезул пикраби. Гьес гьикъана:

– Щай нужеца нужерго рекӀелъе гьединал пикраби риччалел? 23Кинаб бигьаяб: «Мун мунагьаздаса вацӀцӀалъана», – ян абизейищ, яги: «ТӀаде вахъун, вилълъанхъе», – ян абизейищ? 24Амма нужеда лъан букӀа: ГӀадамил Лъимадул ихтияр буго гьаб ракьалда гӀадамазул мунагьал тӀасалъугьун тезе.

Цинги ГӀисаца унтарасда абуна:

– Дица дуда абулеб буго: тӀаде вахъа, дурго малиги босун, рокъове а.

25Ралагьун гӀадамалгун, гьебсагӀат тӀаде вахъана гьев, живго тӀад лъун вукӀараб турутги босун, рокъове ана, Аллагьасе реццги гьабулаго. 26ГӀажаиблъун-хӀикмалъун лъугьун, киназго Аллагьасе рецц гьабуна. ХӀинкъиялъ къвал бан ругел гьез абулеб букӀана:

– Тамашаяб иш бихьана жакъа нилъеда! – ян.


ГӀисаца Левий муридлъун восула

27[•]Гьениса къватӀиве вахъун унаго, нухлул хӀакъ бакӀарулеб бакӀалда гӀодов чӀун вихьана ГӀисада Левий абулев гьеб ишалъе тӀамурав чи.

– Дида цадахъ вилълъа, – ян абуна гьесда ГӀисаца.

28БукӀаралъуб букӀарабги тун тӀаде вахъун, гьесда цадахъ ана Левий.

29Жиндирго бакӀалда Левийица кӀудияб гьоболлъи гьабуна ГӀисае. Гьенир рукӀана гӀемерал магъало бакӀарулел чагӀиги[†] ва гьебго тайпаялъул цогидал гӀадамалги[+]. 30Фарисеялги гьезул мазгьабалъул диниял гӀалимзабиги ГӀисал муридаздехун гъулгъудизе лъугьана:

– Щай нуж гьал магъало бакӀарулел чагӀаздаги цогидаб мунагь-хӀакъалъул агьлуялдаги цадахъ гӀодор чӀун квана-гьекъолел[+]?

31Гьезие жаваб гьабун ГӀисаца абуна:

– Сахазе гурев тохтир хӀажалъулев, унтаразейин. 32Муъминзаби ахӀизе гуро дунги вачӀун вугев, мунапикъзаби тавбуялде ахӀизейин[+].


КӀал кквеялъул хӀакъалъулъ

33[•]Гьез ГӀисада абуна:

– ЯхӀял муридал гӀемерисеб мехалъ кӀал ккун рукӀуна, какал ралел рукӀуна, фарисеязулазги гьабула гьединго. Гьал дуралин абуни квана-гьекъолел руго[+].

34ГӀисаца гьезда абуна:

– БахӀарав аскӀов вугебгӀан мехалъ гьес берталъе ахӀарал гьудулзабазда квана-гьекъечӀого кӀал ккун рукӀайилан абизе бегьилищ нужеца[+]? 35РачӀина бахӀарав гьезухъа вахъун арал къоялги, гьеле гьебмехалъ кквела гьез кӀалги[+].

36Цинги гьес гьезие гьадинаб мисал бачана:

– ЦӀияб ратӀлидасаги бахъун басрияб ратӀлида рукъи баларо лъицаниги. ЦӀияб ретӀелги хвела, басриялдаги цӀияб рукъи рекъеларо. 37Лъицаниги тӀоларо басрияб рахълъеналъубе цӀияб чагъирги. ЦӀияб чагъиралъ гьеб багьизабила. Гьебмехалъ чагъирги гӀодобе чвахун ина, рахълъенги хвела. 38ЦӀияб чагъир тӀезе ккола цӀияб рахълъеналъубе. 39Басрияб чагъиралда тӀаде гьебсагӀатго цӀияб чагъир гьекъезе лъиениги бокьуларо. Басриябго лъикӀаб бугилан абула гьес.

### 6 бетӀер


Шамат къоялъул хӀакъалъулъ

1[•]Пуланаб шамат[†] къоялъ ГӀиса унев вукӀана цо хурзабахъан. Хуриса ретӀун тӀоралги хъатинир кӀвекӀун, хӀалухъадул мугьал кунел рукӀана гьесул муридаз[+].

2Гьенир рукӀарал фарисеяз гьезда абуна:

– Шамат къоялъ гьабизе гьукъараб иш щай нужеца гьабулеб? – ан[+].

3ГӀисаца гьезие жавабалъе абуна:

– Унго, цӀаличӀебищ нужеца, живгоги цадахъ рукӀаралги ракъун хутӀидал, Давудица[†] щиб гьабурабали[+]? 4Аллагьасул рокъове жанивеги лъугьун, гьениса босун Давудица жинцагоги кванан буго, цадахъ рукӀаразеги кьун буго гӀицӀго кашишзабаз[†] гурони кваназе гьукъараб чед[+].

5ГӀисаца гьезда абуна:

– Шамат къоялъул ихтияр ГӀадамил Лъимадухъ буго!


ГӀисаца сахлъизавула цо квер бакъварав чи

6Цоги шамат къоялъ ГӀиса халкъалъе вагӀза-насихӀат гьабизе синагогаялъуве[†] ун вукӀана. Гьенив вукӀана кваранаб квер бакъварав цо чи[+]. 7ГӀисада хадуб мухӀканго хал ккун чӀун рукӀана диниял гӀалимзабиги[†] фарисеялги,[†] гьес гьев чи сахлъизавилародайилан. Шамат къоялъ гьабураб хӀалтӀийилан ГӀисаде гӀайиб гӀунтӀизабизе бокьун букӀана гьазие[+]. 8Гьазул пикруги бичӀчӀун, ГӀисаца дов квер бакъварав чиясда абуна:

– ТӀаде вахъун рукъ бакьулъе вачӀа, – ян.

ТӀаде вахъун, рукъ бакьулъе вачӀана дов чи. 9ГӀисаца гьезда абуна:

– Дица нужеда цо жо гьикъила: шамат къоялъ лъикӀлъи гьукъун бугебищ, квешлъи гьабизе изну бугебищ? Чиясул рухӀ хвасар гьабизейищ кколеб, яги гьев хвезавизейищ кколев[+]?

10Гьезда берги речӀчӀизабун, ГӀисаца дов чиясда абуна:

– Квер гӀебеде битӀе, – ян.

Гьес абухъе гьабуна дов чияс ва кверги сахлъана[+]. 11Ццидаца гьалаглъарал гьез цоцазда дандбалеб букӀана ГӀисае щибдай гьабун лъикӀилан.


ГӀисаца анцӀила кӀиго чапар тӀаса вищула

12[•]Гьел къоязда ГӀиса Аллагьасе тӀагӀаталъе цо магӀарде вахана ва тӀубараб сордоялъго гьари-дугӀаялда вукӀана. 13Нахъисеб къоялъ радал ГӀисаца жиндирго муридал аскӀоре ахӀана ва, тӀаса вищун, анцӀила кӀигоясда чапарзабийилан[†] цӀар лъуна. Гьел рукӀана: 14Пётрилан гьес тӀокӀцӀар кьурав Симон, гьесул вац Андрей, Якъуб,[†] Иоанн, Филипп, Бартоломей,[+] 15Матфей, Фома, Алфейил вас Якъуб, Зелотилан[*] тӀокӀцӀар бугев Симон,[+] 16Якъубил вас Ягьуда ва хадув ГӀисае хилиплъарав Ягьуда Искариот[+].


ГӀисаца унтарал сахлъизарула

17[•]Жиндирго муридазда цадахъ магӀардаса гъоркье рещтӀун, авлахъалде щвана ГӀиса. Гьев сверун ккуна муридазул руккелалъ ва тӀолабго Ягьудиялдаса,[†] Иерусалималдаса, хӀорил рагӀалда ругел Тиралъул ва Сидоналъул улкабаздаса рачӀарал таманал гӀадамазги. 18Гьел рачӀун рукӀана ГӀисал вагӀза-насихӀаталъухъ гӀенеккизеги, унта-щокълъиялдаса гьес рорчӀизаризеги. Хъубал жундузул гӀазабалъулъ рукӀарал гӀадамалги сахлъизаруна ГӀисаца гьенир. 19ГӀисада квер хъвазегӀаги щвелародайилан тӀаде гьунун бачӀунеб букӀана халкъалъул руккел, – гьесдасан бачӀунеб букӀиндалха киналго унтарал сахлъизарулеб цо къуват-рухӀ[+].


ГӀисал кӀудияб вагӀза

20ТӀаса бер босичӀого муридазухъги валагьун, ГӀисаца байбихьана:

– Гьардарал гурищ нуж, мискинал-пакъирал,

нужее бугелъул Аллагьасул ПарччахӀлъи.

21Гьардарал гурищ нуж, гьанже ракъун ругелал,

Аллагьас нуж гӀорцӀизаризе ругелъул.

Гьардарал гурищ нуж, гьанже гӀодилел ругелал,

нуж релъанхъизе ругелъул[+].

22ГӀадамил Лъимер[†] сабаблъун

нуж халкъалда рихиндал,

нуж нахъе рачахъидал,

инжит-хӀакъир гьаридал,

нужеда квешаб цӀар чӀвайдал, –

гьебмехалъги гьардарал гурищ нуж[+].

23Гьеб къоялъ роха нуж,

рохун кӀанцӀезе лъугьа нуж,

зобалазда кӀудияб шапакъат щвезе бугелъул нужее.

Цересел аварагзабаз

гьазул умумуздасанги хӀехьарабин гьеб кинабго[+].

24Балагьги гӀазабги гурищ нужее, бечедал,

гьанибго лъикӀаб гӀумру бугелъул нужер[+].

25Балагьги гӀазабги гурищ нужее, гьанже гӀорцӀун ругелал,

нуж ракъизе ругелъул.

Балагьги гӀазабги гурищ нужее, гьанже релъанхъилел ругелал,

магӀу тӀун гӀодизе ругелъул нуж[+].

26Балагьги гӀазабги гурищ нужее,

киназго нужее рецц-бакъ гьабулеб бугеб мехалъ!

Цересел гьересиаварагзабазе

гьазул умумузги гьабурабин гьедин рецц-бакъ.

27[•]Дихъ гӀенеккун ругел нужеда абулеб буго дица: нужерго тушбаби рокьа, нуж рокьуларезе лъикӀлъи гьабе. 28Нужее нагӀана кьолездаги баркат лъегиян абе, нуж къабихӀ гьаруралги дугӀадулъ рехсе,[+] 29Дур кӀаркьен чӀварасда цебе цояб кӀаркьенги ккве, дудаса чухъа-гужгат бахъарасе гурде бахъизеги квалквал гьабуге[+]. 30Гьараравщинасе гьарарабги кье, кьурабги нахъе тӀалаб гьабуге[+]. 31Цогидаз дуего гьабизе бокьулеб жо дуца гьезиеги гьабе[+]. 32Нужго рокьулелал нужее рокьиялъул кири кинаб букӀинеб? Мунагь-хӀакъалъул агьлуялъеги рокьулелъул жалго рокьулелал. 33Нужее лъикӀлъи гьабулесе бецӀун гьабулеб лъикӀлъиялъулги кири кинаб букӀинеб? Мунагь-хӀакъалъул агьлуялъгицин гьабулелъул гьебго жо. 34Нахъе кьеялде хьул лъун чияхъе къарзалъе кьураб боцӀул кири кинаб букӀинеб? Мунагь-хӀакъалъул агьлуялъги кьолелъул цоцахъе къарзалъе боцӀи, тӀаса бекичӀого, камичӀого тӀадбуссине букӀиналда ракӀги чӀун. 35Нужеейин абуни нужерго тушбаби рокьа, садакъаби гьаре, нахъе щвеялъул пикру гьабичӀого къарзалъе боцӀиги кье. Гьебмехалъ кири гӀемерлъила нужее, ва ТӀадегӀанав Аллагьасул васаллъун лъугьина нуж. Жидее гьабураб лъикӀлъи лъаларезеги квешазеги лъикӀлъи гьабулевлъун вугелъул гьев.

36Нужер Эменго гӀадин гурхӀел-рахӀму бугеллъун рукӀа нужги[+]. 37[•]Нужеца чияда гӀайиб чӀваге, – Аллагьас нужедаги гӀайиб чӀваларо; нужеца тамихӀалде цӀаге, – нужги тамихӀалде цӀаларо. Нуж тӀасалъугьа, – нужедаги тӀасалъугьина[+]. 38Нужеца кье, – нужееги кьела. Дагьабги цӀикӀкӀун жанибе инелъун хьвагӀезабун, цинги бугӀун ва бетӀер гьабун цӀезабураб хӀалалаб сахӀалъ борцун бала нужер квенчӀелтӀе. Кинаб сахӀалъ нужеца борцаниги, гьединабго сахӀалъ борцине буго нужееги[+].


ГӀисаца, мисалал рачун, бицуна

39Гьадинаб мисалги бачана ГӀисаца гьезие:

– Цо бецав чиясухъа бажариладай цоги бецав чи квер ккун вачине? КӀиялго цадахъ гвандинире рортилародай гьел[+]?

40Жиндирго мугӀалимасдаса тӀадегӀанав вукӀунаро мутагӀил. Амма, цӀалун вахъараб мехалъ, бокьарав чи ващалъула мугӀалимасда[+].

41Дурго бадиб бугеб чӀалу бихьичӀого, дур вацасул[*] бадиб бугеб сум щай дуда бихьулеб? 42Яги дуда кин кӀолеб: «Ворея, вац, дур бадиса сум бахъизе биччай!» – ян гьесда абизе, дурго бадиб бугеб чӀалуги бихьичӀого? Ле, ххвелал гьарун[†] ругьунав чи, цин дуца дурго бадиса чӀалу бахъе, цинги бичӀчӀила дуда вацасул бадиса сум кин бахъилебали.

43[•]ЛъикӀаб гъотӀода тӀад турараб пихъ букӀунаро, турараб гъотӀода тӀад лъикӀаб пихъги букӀунаро. 44Пихъихъ балагьун лъала гъветӀ батӀа гьабизе. Зазида тӀад инжир барщуларо, гӀинтӀидул хъархъидаса цӀибил бетӀуларо. 45ЛъикӀав чияс жиндирго рекӀелъ бугеб лъикӀаб хазинаялъул гъансиниса къватӀибе лъикӀлъи босула, квешав чиясин абуни квешаб хазинаялъул гъансиниса къватӀибе квешлъи босула. РакӀ цӀун тӀасан араб гурони гьесул кӀалалъ бицунарелъул[+].

46[•]«Я, БетӀерчӀахъад! Я, БетӀерчӀахъад!» абун щай нужеца диде ахӀулеб, дица абураб жо нужеца гьабулеб гьечӀеб мехалъ[+]? 47Дида аскӀове вачӀун, дир рагӀабазухъ гӀенеккарав ва гьел тӀуразарурав чи лъида релълъуневали мисал бачина дица нужее: 48гьев релълъуна тӀалде щвезегӀан гъваридго кьучӀги бухъун, мина барав чиясда. Щун бачӀараб гӀурул лъим речӀчӀаниги, щущан инчӀо гьеб, щулаго бан букӀиндал[+]. 49Амма дихъ гӀенекканиги, дица абухъе гьабуларев чи релълъуна, кьучӀго бухъичӀого, ракьалда тӀад мина барав чиясда. Щун бачӀараб гӀурул лъим речӀчӀарабго, доб мина биххана, щущан ун, чӀудби хутӀана.

### 7 бетӀер


ГӀисаца сахлъизавула нусилбетӀерасул рагьтӀател

1[•]ГӀенеккун букӀараб халкъалъе гьабулеб вагӀзаги лъугӀизабун, гьениса вахъун ГӀиса Капернаумалде вачӀана. 2Гьенив Рималъул рагъухъабазул цо нусилбетӀерасул гьесие цӀакъ хирияв рагьтӀател вукӀана кутакаб унтиялъ хвалил боснов лъун. 3ГӀиса вуссун вугин рагӀидал, гьес жугьутӀазул чӀахӀиял чагӀи ритӀана жиндир рагьтӀател сахлъизавизе вачӀаян гьесда гьаризе. 4ГӀисахъе рачӀун кутакалда гьардезе лъугьана гьел, дуца кумек гьабизе мустахӀикъав чи вугин гьевиланги абуна[+]. 5Гьесие нилъер халкъ цӀакъ бокьулила, нижер гьаниб синагогагицин[†] гьес бараб бугила. 6ГӀиса гьезда цадахъ ана. Досул бакӀалде щолел рукӀаго, нусилбетӀерас данде жиндирго гьудулзаби ритӀун рачӀана вачӀинчӀониги кӀваричӀилан ГӀисада лъазабизе, ТӀадегӀанав ГӀиса къавулъе лъугьинегӀанасеб къадруялъул чи гурин живилан абизе. 7Духъе вачӀине мустахӀикъав чиги гурин жив, жиндир рагьтӀател сахлъизе кӀолеб къуваталъул цо рагӀи абеян гьаризе ритӀун ругоан гьес гьел. 8Живги вугила тӀадехун ругезул амру тӀубазабулев, жиндир ихтияралда ругел рагъухъабазе рагӀудалъун амру-буюрухъ гьабулев чи. Айилан цоясда абуни, гьев унила. ВачӀайилан цогидасда абуни, гьев вачӀунила. Пуланаб иш тӀубазабейилан рагьтӀателасда абуни, гьес тӀубазабулила.

9Гьединал рагӀабаз гӀажаиблъизавуна ГӀиса. Жиндаго хадуб бачӀунеб букӀараб халкъалдехун вуссун, гьес абуна:

– Гьале дица нужеда абулеб буго: Исраилил халкъалда гьоркьобгицин лъилниги дандчӀвачӀо дида гьединаб божи-иман.

10НусилбетӀерас ГӀисахъе ритӀарал гӀадамал тӀадруссун рачӀиналде, рагьтӀател сахлъун ватана.


Наин шагьаралдаса цо къоролалъул вас чӀаголъизавула ГӀисаца

11КватӀичӀого ГӀиса ана Наин абулеб шагьаралде. Муридалги рукӀана цадахъ. Халкъалъул руккалабиги рачӀана гьесда хадур. 12Шагьаралъул кавудахъе щолеб мехалъ, гьале къватӀибе босун бачӀунеб батана цо хварав чиясул мали. Гьев вукӀана эбелалъул цохӀо вугев вас, гьей эбелги къоролай йикӀана. ГӀезегӀанго халкъ букӀана хвел букъизе унеб. 13Гьей эбел йихьидал, ракӀ гурхӀун, ТӀадегӀанав ГӀисаца:

– ГӀодуге! – ян абуна гьелда[+].

14Цинги аскӀове ун, хварасул молода квер хъвана. Мали босун унел рукӀарал гӀадамал лъалхъана. ГӀисаца гьебмехалъ абуна:

– Ле, гӀолохъанчи! Дица дуда тӀаде вахъаян абулеб буго[+].

15Хварав чи тӀаде ворхана ва кӀалъазе лъугьана. Гьедин чӀаголъизавун, ГӀисаца гьев гӀолохъанчи гьесул эбелалъухъе кьуна[+]. 16Кутакаб хӀинкъиялъ къвал бан рукӀана гьел киналго, Аллагьасе рецц гьабулаго, гьез абулеб букӀана:

– КӀудияв авараг рещтӀун вуго нилъехъе, жиндирго халкъалъе кумекалъе лъугьун вуго Аллагь[+].

17ГӀисал хӀакъалъулъ хабар тӀибитӀана тӀолабго Ягьудиялдаги[†] сверухъ ругел бакӀаздаги.


ЯхӀя аварагас ГӀисахъе муридзаби ритӀун рачӀуна

18[•]ЯхӀяда жиндирго муридаз бицана гьеб киналъулго хӀакъалъулъ. 19КӀиго муридги тӀаде ахӀун, ЯхӀяца гьел ТӀадегӀанав ГӀисахъе ритӀана: «Мунищ дов нижехъе вачӀине кколев чи, яги цогидав вачӀинегӀанищ ниж ралагьун чӀезе кколел?» – абун гьикъизе[+]. 20ГӀисахъе рачӀун, гьез абуна:

– ЯхӀя аварагас ниж ритӀана: «Мунищ дов нижехъе вачӀине кколев чи, яги цогидав вачӀинегӀанищ ниж ралагьун чӀезе кколел?» – абун гьикъизе.

21(Гьеб заманаялде щвезегӀан ГӀисаца гӀемерал гӀадамал сахлъизарун рукӀана унта-щокълъиялдаса, хъубал жундуздаса ва гӀемерал бецал чагӀазда канлъиги бихьизабун букӀана.)

22ГӀисаца гьезие жавабалъе абуна:

– Инеги ун, нужеца ЯхӀяда бице нужеда рагӀарабги бихьарабги: бецазда канлъи бихьулеб бугин, бохдулъа ракъварал рилълъанхъулел ругин, барасалъ[†] унтарал рацӀцӀалъулел ругин, гӀинкъазда рагӀи рагӀулеб бугин, хварал чӀаголъулел ругин, мискинзабазда Рохалил хабар бицунеб бугин. 23Дир рахъалъ щакдаричӀев чи талихӀав вугиланги абе[+].


ГӀисаца ЯхӀя аварагасул хӀакъалъулъ бицуна

24Гьел ЯхӀял чапарзаби[†] нахъе араб мехалъ, ГӀисаца гӀадамазда бицана ЯхӀял хӀакъалъулъ:

– Щиб бихьизе нуж добмехалъ гӀицӀаб авлахъалде ун рукӀарал? Гьороца хьвагӀезабулеб муцӀи бихьизейищ[+]? 25Щив вихьизе ун рукӀарал? Беричаб ратӀлилъ вугев чи вихьизейищ? ЧӀухӀараб ретӀел ретӀарал ва бечедаб яшавалда ругел гӀадамал парччахӀзабазул кӀалгӀабазухъ руго.

26Щив вихьизеха ун рукӀарал? Авараг вихьизейищ? Аварагасдасагицин кӀудияв чи вихьизе ун рукӀанилан абулеб буго дица нужеда![+] 27Гьесул хӀакъалъулъин ТӀухьдузда хъван бугеб: «Гьале, мун вачӀиналде дуе нух къачӀазе дирго илчи вуго дица цеве витӀулев»[+].

28Дица нужеда абулеб буго: эбелалъ чехь къинлъун гьаруразда гьоркьов ЯхӀя аварагасдаса кӀудияв чи гьечӀо. Амма Аллагьасул ПарччахӀлъиялда ругезул бищун гьитӀинавгицин гьесдаса кӀудияв вуго. ([+] 29ЯхӀял вагӀза рагӀарал киналго гӀадамаз, хӀатта магъало бакӀарулел чагӀазги, лъадалъ ччун рахъизарун,[†] Аллагьасул Нух ритӀухъ гьабуна[+]. 30Амма фарисеязги диниял гӀалимзабазги лъадалъ ччун рахъизе инкар ккуна ва жидее бугеб Аллагьасул амру къабул гьабичӀо.)

31Сунда данде кквелел дица гьаб заманаялъул гӀадамал, лъида релълъун гьел ругел?

32«Нижеца зурма пуна –
Нуж кьурдизе рахъинчӀо!
МагӀил бакънал рачана –
Нуж гӀодизе лъугьинчӀо!»

– ян къотӀноре рахъун цоцазде ахӀдолел лъималазда релълъуна гьел. 33ВитӀун вачӀана я чед кунарев, я чагъир гьекъоларев ЯхӀя авараг. Нужеца абуна гьев шайтӀабаз ккурав чи вугилан[+]. 34ВачӀана кваназеги кваналев, гьекъезеги гьекъолев ГӀадамил Лъимер.[†] Нужеца абулеб буго: «Гьале чехьквеш, гьекъолдухъан, магъало бакӀарулел чагӀазулги мунагь-хӀакъалъул агьлуялъулги гьудул», – абун[+]. 35Амма Аллагьасул ГӀакъиллъиялда рекъон хьвадулел гӀадамаз бихьизабула Аллагьасул ГӀакъиллъиялъул ритӀухълъи.


Симон абулев фарисеясул бакӀалде уна ГӀиса

36[•]Цо фарисеяс гьоболлъухъ ахӀун, гьенив кваналев вукӀана ГӀиса. 37Гьале гьеб шагьаралдаса цо мунагьал гӀемерай гӀадан, ГӀиса гьев фарисеясул бакӀалда вукӀинги лъан, махӀгьуинаб нахул цӀун щагӀил сурахӀигун, ячӀана. 38Гьесда нахъехунги чӀун, гӀодулаго магӀица гьесул хӀатӀал риччизаруна гьелъ, жиндирго ботӀрол расуца рацӀцӀана гьел, убачал гьарулаго доб махӀгьуинаб нахги бахана гьесул хӀатӀазда. 39Гьеб бихьидал, ГӀиса кванде ахӀарав фарисеясда ракӀалде ккана, гьав чи авараг вукӀаравани, гьасда лъалаанин кинай гӀаданалъ жинда квер хъвалеб бугебали. Мунагьазул цӀурай гӀаданлъидалха гьей йигей[+]. 40Гьебмехалъ ГӀисаца гьесда абуна:

– Симон! Цо дуда бицине жо буго дир.

– Бице, дир МугӀалим, – ан абуна Симоница.

41ГӀисаца бицана:

– Къарзалъ гӀадамазухъе гӀарац кьолев цо чиясул вукӀун вуго кӀиго налъулав. Цояс гьесие кьезе букӀун буго щунусго динар,[†] цогидас – кӀикъоялда анцӀго динар[+]. 42Налъи бецӀизе гьезул рес гьечӀолъи бихьун, кӀиясего хӀалал гьабун тун буго гьес. Гьанже дуца бице дида: кинасе гьев цӀикӀкӀун вокьилев[+]?

43Симоница жаваб гьабуна:

– Дида ракӀалде ккола, цӀикӀкӀун гӀарац нахъе кьезе букӀарасе цӀикӀкӀун вокьилин абун.

ГӀисаца абуна:

– БитӀун ракӀалде ккун буго дуда.

44Цинги гъой чӀужугӀаданалдехун вуссун, гьес Симонида гьикъана:

– Дуда йихьулищ гьай гӀадан? Дун дур рокъове лъугьараб мехалъ дир хӀатӀал чуризе лъим кьечӀо дуца. Гьалъ жиндирго магӀица чурана дир хӀатӀал, жиндирго ботӀрол расуца ракъвазеги гьаруна[†] гьел. 45Саламалъул убач гьабичӀо дуца дида, гьалъин абуни дун гьаниве вачӀаралдаса нахъего убачазул цӀезарулел руго дир хӀатӀал. 46Салам гьабун нах бахинчӀо дуца дир бетӀералда, гьалъин абуни дир хӀатӀазда бахунеб буго бищунго махӀгьуинаб нах. 47Гьединлъидал дица дуда абулеб буго: гьелъул мунагьал цӀикӀкӀун чуридалин гьелъие дун цӀикӀкӀун вокьулев вугев. Мунагьал дагь чурулесе дагь гурони вокьуларо.

48Дой гӀадамалда гьес абуна:

– Мун мунагьаздаса яцӀцӀалъана, – ян[+].

49Цадахъ кваналел рукӀаразда ракӀалде ккана:

– Гьавго щив, гӀадамал мунагьаздасацин рацӀцӀад гьаризе кӀолев, чи?

50ГӀисаца дой гӀадамалда абуна:

– Дурго божи-иманалъ хвасар гьаюна мун. Гьанже а дурго[+].

### 8 бетӀер


ГӀисае хъулухъалъе чӀун рукӀарал руччаби

1Гьелдаса хадуб ГӀиса Аллагьасул ПарччахӀлъи тӀаде гӀунтӀун букӀин лъазабулаго ва Рохалил хабар бицунаго шагьаразда ва росабалъ тирулев вукӀана. АнцӀила кӀиявго чапарги[†] вукӀана гьесда цадахъ[+]. 2ГӀисада цадахъ рукӀана гьес сахлъизарурал ва жундуздаса рацӀцӀад гьарурал руччаби: жиндир чорхолъа гьес анкьго илбис бачахъарай Магдалина абураб тӀокӀцӀар бугей Марямги,[+] 3Гьеродил[†] рукъалъул иш тӀадкъарав Хуза абулев чиясул лъади Иоаннаги, Сусаннаги ва цогидалги, жидер боцӀи-рикъзиялдасан кумек гьабун, гьезие хъулухъалъе чӀун рукӀарал руччаби[+].


Хуриб хьон хьалев чиясул мисал

4[•]Цо нухалъ гӀемераб халкъ бакӀарун букӀана гьесда аскӀобе. Мисал бачун гьадинаб хабар бицана ГӀисаца гьезие:

5– Хуриб хьон хьазе вахъун вукӀанила цо чи. Хьалаго-хьалаго цо-цо мугьал нухде рортанила. ХӀатӀикь мерхьунел рукӀарал гьел мугьал роржун рачӀун хӀанчӀаз рищанила. 6Цо-цо мугьал ракьул хъал гурони тӀад гьечӀеб тӀалде кколел рукӀанила. ТӀаде раккаралго ракъванила гьел, ракьулъ регьел букӀинчӀелъул. 7Цогиги мугьал заз-хъарахъалда гьоркьоре кканила, хӀалигъун бижараб заз-хъарахъалъ гъанкъун реханила. 8Цогидал мугьал кканила лъикӀаб ракьалде. Нус-нус мугь тӀад бугел тӀорал рижанила гьездаса.

Гьедин гьеб хабарги лъугӀизабун, ахӀун абуна ГӀисаца:

– ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте гьеб! – ан[+].

9[•]Гьеб мисалалъул магӀна щибилан гьикъана муридаз. 10ГӀисаца абуна:

– Нуж руго Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул балъголъи лъазе рес щварал гӀадамал, амма цогидазе – мисалаздалъун кьун буго, ралагьун ругониги гьезда бихьунгутӀизе, гӀенеккун ругониги бичӀчӀунгутӀизе[+]. 11Гьале доб мисалалъул магӀна: хуриб хьалеб хьон буго Аллагьасул рагӀи[+]. 12Нухде рортарал хьодул мугьал – гьел руго Аллагьасул рагӀухъ гӀенеккулел гӀадамал, цинги бачӀун илбисалъ гьезул рекӀелъа гьеб босун уна, гьел божунгутӀизе ва хвасарлъунгутӀизе. 13Ракьул хъал гурони тӀад гьечӀеб тӀалде рортарал мугьал – гьел руго Аллагьасул рагӀи рохун къабул гьабуниги, дагьабго заманаялъ гурони гьелда божуларелал, – жидер кьалбал щулиял гьечӀелъул, хӀалбихьулел къоял тӀаде гӀунтӀидал, жал ратӀалъунги чӀолел[+]. 14Заз-хъарахъалде гъорлъе рортарал мугьал – гьел руго Аллагьасул рагӀухъ гӀенеккулелал, – амма къокъун унеб бугеб гӀумруялъул тӀалаб-агъазалъ ва бечелъиялдаги тӀагӀам-лазаталдаги хадур хачадиялъ гьел гъоркькъинарула, гьезда тӀорги цӀубаларо[+]. 15ЛъикӀаб ракьалде рортарал мугьал – гьел руго Аллагьасул рагӀи рагӀидал, хӀеренаб-хӀалимаб рекӀелъ гьеб цӀунулел ва гьеб сабру сабаблъун жидее бачӀинги щолел гӀадамал[+].


Чирахъалъул мисал

16РекӀараб чирахъ тӀад хьаг лъун лъицаниги бахчизабуларо, хьонбакӀалда гъоркь лъоларо. Жанире лъугьаразе канлъи букӀунедухъ борхатаб бакӀалда лъола гьеб[+]. 17Кинабго бахчарабщинабги тӀатунелъул, балъгоябщинабги къватӀибе загьирлъулелъул[+]. 18Гьединлъидал нужеца хал гьабе кин нуж дихъ гӀенеккун ругелали. Кодолъи бугесе тӀадеги кьезе буго, кодолъи гьечӀесухъа бахъизе буго бугебилан гьесда кколебги[+].


ГӀисахъе рачӀуна гьесул эбелги вацалги

19[•]ГӀисахъе рачӀана эбелги вацалги, амма халкъалъул гӀемерлъиялъ гьесда аскӀобе нух бахъизе кӀвечӀо гьезда[+]. 20Дур эбелги вацалги мун вихьизе бокьун къватӀир чӀун ругилан абуна гьесда. 21Гьес гьезда абуна:

– Дир эбелги дир вацалги руго Аллагьасул рагӀи жидеда рагӀулел ва гьеб тӀубазабулел гӀадамал[+].


ГӀисаца гьури къотӀизабула

22[•]Цо къоялъ жиндирго муридазда цадахъ гьев росода рекӀана.

– РачӀа доб рахъалде рахине, – ян абуна гьес гьезда.

Расаги бачун ана гьел[+]. 23Гьедин унел гьал рукӀаго, ГӀиса кьижун ккана. ХӀоралда тӀад кутакаб гьури багъарана. Раса лъадал цӀолеб букӀана. Гъанкъиялда хӀинкъи букӀана. 24АскӀоре ун, гьез ГӀиса ворчӀизавуна:

– Я, НасихӀатчи! НасихӀатчи! Нилъ гъанкъизехъин руго! – ян абун.

Макьидаса вигьун, гьес гьорода лъазабуна тӀокӀаб пугейилан, лъадаеги амру гьабуна гьалаглъугейилан. Гьел мутӀигӀлъана. СихӀ къотӀун лъугьана. 25Гьебмехалъ ГӀисаца абуна:

– Киб бугеб нужер божи-иман?

ХӀинкъиялъ гӀажаиблъун хутӀарал гьез цоцазде ургъел бикьулеб букӀана, гьороеги карачалабазеги амру гьабулев ва гьелги жиндие мутӀигӀав гьавго кинав чийилан.


ГӀисаца сахлъизавула жундуз ккурав чи

26[•]Гьале гьал щвана Галилеялда[†] дандбитӀун доб рахъалда бугеб герасеназул улкаялде. 27Гьев ракъдаде рещтӀараб мехалъ, гьесда данде вачӀана цеве шагьаралда вукӀарав цо чи. Гьев вукӀана цевегоялдаса жундуз ккурав чи. Цебегоялдаса нахъе тӀад ретӀелги ретӀунароан гьес, мина-руссеналъувги чӀолароан гьев, хабалазул нохъазда букӀана гьесул чӀейи. 28ГӀиса вихьаравго чӀчӀичӀчӀидулаго-ахӀдолаго гьесда цеве кӀалагъоркье речӀчӀана, ва кӀудияб гьаракь гьабун, абуна гьес:

– ТӀадегӀанав Аллагьасул Вас ГӀиса, щиб дуе дидасан къваригӀараб? Дие гӀазаб кьогейилан гьарула дица дуда![+] 29(ГӀисаца хъубаб женалъе амру гьабун букӀиндалха гьев чиясул чорхолъа къватӀибе лъугьаян. Чанго нухалъ хъубаб женалъ ккун вукӀиндал, кверазда рахсал ран, бохдузда маххал ран вухьунаан гьев. Амма, гьес рухьен тӀутӀураб мехалъ, женалъ гьев гӀадан-чи гьечӀеб бакӀалде хъамулаан.) 30ГӀисаца гьикъана дуда цӀар щибилан.

– «Бо» буго, – ян жаваб кьуна. ГӀемерал жундул рукӀиндалха гьесул чорхолъ. 31Жундуз ГӀисада гьарана жал жужахӀалъул кӀкӀалахъе гъогеян. 32Гьениб магӀарда кваналеб букӀана болъоназул кӀудияб рехьед. Гьел болъоназда гъорлъе лъугьине риччайин гьарана жундуз ГӀисада. Гьес изну кьуна. 33Гьев чиясул чорхолъа къватӀире рачӀун хъубал жундул болъоназулъе лъугьана. ГьебсагӀат рехьед цо борхатаб бакӀалдасан хӀоринибе кӀанцӀана ва гьениб гъанкъана.

34Гьеб кинабго бихьун болъоназул гӀухьби лъутун ана, шагьаралдаги росабалъги гьелъул хӀакъалъулъ бицине. 35Щиб лъугьарабали лъазе гӀадамал рачӀана гьенире. ГӀисада аскӀоре щведал, гьесул хӀатӀазда цеве гӀодов чӀун ватана гьезда дов жундуз ккун вукӀарав чи: тӀад ретӀелги буго гьесда, камилаб гӀакълу-лъаялдаги вуго. ГӀадамазул рекӀелъе хӀинкъи лъугьана[+]. 36Гьенир рукӀараз бицана жундуз ккурав чи ГӀисаца кин сахлъизавуравали. 37Герасеназул тӀолабго улкаялъул гӀадамал кутакалда хӀинкъидал, гьез ГӀисада гьарана жидеда аскӀоса нахъе айилан. Гьебмехалъ, росодаги рекӀун, тӀадвуссун ана гьев[+].

38Дов жундуз ккун вукӀарав чияс ГӀисада гьарана живги цадахъ вачейилан. Амма ГӀисаца гьев вачинчӀо. 39Гьес абуна:

– Дурго рокъове тӀадвусса ва Аллагьас дуего гьабуралъул хӀакъалъулъ бице.

Инеги ун гьев чияс кинабго шагьаралдаго бицана ГӀисаца жиндиего гьабуралъул хӀакъалъулъ.


ГӀисаца унтарайги сахлъизаюла хварайги чӀаголъизаюла

40[•]ТӀадвуссун Галилеялде вачӀараб мехалъ, халкъалъул руккелалъ дандчӀвай гьабуна ГӀисада. Гьев вачӀиналъухъ ралагьун чӀун рукӀиндалха гьел киналго. 41Гьале синагогаялъул[†] хӀакимлъун вукӀарав Яир абулев цо чи вачӀана гьениве, ГӀисал хӀатӀазда цеве кӀалагъоркьеги речӀчӀун гьардана жиндир бакӀалде вилълъаян[+]. 42Гьев чиясул анцӀила кӀигогӀан сон барай цохӀо йигей яс йикӀана хвалде ккун унтун.

Гьелъухъе унаго халкъалъул руккелалъ ГӀиса данде къазавулев вукӀана. 43АнцӀила кӀиго соналъ би къотӀичӀого[†] ва черх бацӀцӀалъичӀого йикӀарай, лъиданиги сахлъизайизе кӀвечӀей цо чӀужугӀаданалъ,[+] 44аскӀоеги ячӀун, нахъасан ГӀисал гӀабаялдасан далун букӀараб цо гӀертелалда квер хъвана. ГьебсагӀат къотӀана гьелъул чорхолъа чвахулеб букӀараб би[+].

45ГӀисаца гьикъана:

– Дида квер лъица хъвараб? – ан.

Киназго инкар гьабидал, Пётрица абуна:

– Я, НасихӀатчи, халкъалъ мун гьоркьов вазавун вугогури, данде къазавулев вугогури.

46Амма ГӀисаца абуна:

– Цо лъицаялиго дида квер хъвана. Дидасан гьесде цо чи сахлъизавизе кӀолеб къуват араблъи загьирлъана дие[+].

47Жиндир иш балъго хутӀичӀеблъи лъан, дой чӀужугӀадан сородилаго ГӀисада аскӀое ячӀана, гьесда цее кӀалагъоркье речӀчӀун, бицана щай жинца гьесда квер хъварабали ва кин жий гьебсагӀат сахлъараялиги. 48Гьес гьелда абуна:

– Дурго божи-иманалъ хвасар гьаюна, яц, мун. Гьанже а дурго![+]

49Гьелдехун кӀалъалев ГӀиса вукӀаго, синагогаялъул хӀакимасул бакӀалдаса цо чи вачӀана ва инсуда абуна дур яс хванилан, гӀадада МугӀалимасул рахӀат хвезабугейилан. 50Гьеб рагӀидал, ГӀисаца ясалъул инсуда абуна:

– Мун хӀинкъуге, божун вукӀа. Дур яс сахлъила, – ян.

51Гьезул бакӀалде щведал, Пётрги, Иоаннги, Якъубги[†] ва ясалъул эбел-эменги гурони, цогидал гьес жанире риччачӀо[+]. 52Киналго, гьей ясалъухъ керен бухулаго, гӀодулел рукӀана. Амма гьес абуна:

– Нуж гӀодуге. Гьей хун гьечӀо, кьижун ккун йиго, – ян[+].

53Гьел гьасда тӀад релъанхъизе лъугьана, гьей хун йикӀинги лъан. 54Амма гьес, ясалъул кверги ккун, гьелде ахӀана:

– ТӀаде яхъа, ясай! – абун[+].

55Ясалъул чорхолъе рухӀ тӀадбуссун бачӀана, гьей гьебсагӀат тӀаде яхъана. Гьелъие квен кьеян абуна ГӀисаца. 56ГӀажаиблъун хутӀана гьелъул эбел-эмен. Амма гьеб лъугьа-бахъиналъул хӀакъалъулъ лъиданиги бицунгеян лъазабуна ГӀисаца гьезда[+].

### 9 бетӀер


ГӀисаца чапарзаби халкъалъухъе ритӀула

1[•]АнцӀила кӀиявго чапарги[†] ахӀун, унта-щокъалги жундуз ккуралги сахлъизаризе къуватги ихтиярги кьуна гьезие ГӀисаца[+]. 2Цинги гьел чапарзаби ритӀана Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ лъазабизе ва гӀадамал сахлъизаризе. 3Гьес гьезда абуна:

– Я гӀанса, я таргьа-къвачӀа, я квен-тӀех, я гӀарац-месед, я хисизе ретӀел – щибниги босуге нужеца цадахъ. 4Цо лъилниги рокъоре лъугьани, гьеб ракьалдаса нахъе инегӀан, гьенир чӀа. 5Ваамма нуж къабул гьаричӀони, гьеб шагьаралдаса къватӀире рахъунаго, нужерго хьитаздаса хӀурги кӀутӀун те. Аллагьасда цебе гьез жаваб кьезе букӀине хутӀа абе гьеб[+].

6Рахъун гьел росабалъа росабалъе ана, Рохалил хабар бицунаго ва киса-кирго унтаралги сахлъизарулаго[+].


Гьерод щакдарулев вуго щивдай гьев ГӀисайилан

7[•]Гьерод[†] ханасдаги рагӀана ГӀисал гьел киналго ишазул хӀакъалъулъ, ва гьев малъкъосун хутӀана. Цо-цо гӀадамаз абулеб букӀиндалха хваралъуса вахъун ЯхӀя вачӀун вугилан[+]. 8Цогидаз абулеб букӀана Иляс[†] авараг вачӀун вугилан, цо-цояцайин абуни, цебе заманаялъул аварагзабазул цояв чӀаголъун вугилан хабар биччан букӀана[+]. 9Гьеродицани абулеб букӀана:

– ЯхӀял дица бетӀер къотӀана; жиндир хӀакъалъулъ дида гьадинал харбал рагӀулел ругев чи щивха кколев?

Гьев вихьизе гъира букӀана Гьеродил[+].


ГӀисаца щуазарго чи гӀорцӀизавула

10[•]ТӀадруссун рачӀун чапарзабаз ГӀисада бицана жидецаго гьабура-таралъул хӀакъалъулъ. Цинги, цохӀо гьелги рачун, гьев ана Байтсаида абулеб шагьаралде[+]. 11Амма, гӀадамазда лъан, гьелги гьесда хадур ана. Гьес гьел тӀаде къабул гьаруна.[†] Гьезие Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ бицана ва гьесул кумекалде хӀажалъарал сахлъизеги гьаруна.

12Гьале маркӀачӀумех щолеб букӀана. АскӀове вачӀун анцӀила кӀиявго чапарас гьесда абуна:

– Сордо базеги жидеего квание гӀамал гьабизеги гӀагардаса гӀебеде ругел росабалъе ва кулабазде айилан абе гьал гӀадамазда, гӀадан-чиго гьечӀеб бакӀ бугин гьаб.

13ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужеца кваназаре гьел.

Гьез абула:

– Щуго чедги кӀиго ччугӀаги гурони гьечӀо нижехъ, гьел киназего гӀураб кваназе жо босизе ани гурони[+].

14(Гьенив вукӀана щуазаргогӀанасев бихьинчи.) Жиндирго чапарзабазда гьес абуна:

– Нужеца гьел, гӀага-шагарго кӀикъоялда анцӀ-анцӀ чи кколедухъ, кьера-кьерал гьарун чӀезаре, – ян.

15Гьес абухъе гӀодор чӀезаруна гьез гьел киналго. 16ГӀисаца щуябго чедги кӀиябго ччугӀаги кодобе босана, зобалаздехун вуссун кванде дугӀа гьабуна ва бек-бекун муридазухъе кьуна халкъалъе бикьейилан. 17Киналго гӀорцӀизегӀан кванана, анцӀила кӀиго гьегь цӀураб нахъегицин хутӀана.


Пётрица иман лъуна ГӀиса МасихӀ вукӀиналде

18[•]Цо нухалъ ГӀиса живго цохӀо вукӀана Аллагьасда гьарделев. Муридалги рукӀана гьесда цадахъ. Гьес гьезда гьикъана:

– Щивлъун дун гӀадамаз рикӀкӀунев? – абун.

19Гьез жаваб кьуна:

– Цояз мун ЯхӀя авараг вугилан абулеб буго, цогидаз абулеб буго Иляс авараг вугилан, цо-цояз абулеб буго цебе заманаялъул аварагзабазул цояв вугин хваралъуса вахъун вачӀунилан[+].

20Гьес гьезда гьикъана:

– Нужеца щивлъунха дун рикӀкӀунев? – абун.

– Мун Аллагьасул МасихӀ[†] вуго, – ян жаваб кьуна Пётрица[+].

21[•]Гьес гьезда кьварун лъазабуна лъиданиги гьелъул хӀакъалъулъ бицунгейилан.


ГӀисае букӀине бугеб гӀазаб-гӀакъуба

22ГӀисаца бицана ГӀадамил Лъимаца гӀемераб гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе ккезе бугин, чӀухӀби-хӀакимзабазги, чӀахӀиял кашишзабазги,[†] диниял гӀалимзабазги гьесдаса инкар гьабизе бугин, чӀвазе вугин ва лъабабилеб къоялъ Аллагьас чӀаголъизавизеги вугин[+].

23Цинги гьес киназдаго абуна:

– Дида цадахъ вилълъине бокьарав чи ватани, гьес жиндирго напсалдаса инкар гьабе, жиндаго тӀаде ккараб хъанчил гӀазабги щибаб къоялъ бачче ва дида хадув вачӀа[+]. 24Щаян абуни, жиндирго гӀумру цӀунизе бокьулев чи гьелдаса махӀрумлъила, дие гӀоло гӀумруялдаса махӀрумлъизе разилъарас гьеб хвасар гьабила.[†] 25Живго рецӀалие кьун яги тӀагӀун хадуб, тӀолабго дуниялалъул кверщел хъатикье щвеялъул щиб пайда бугеб инсанасе[+]? 26Дунги дир рагӀабиги сан гьаричӀев чи ГӀадамил Лъимацаги сан гьавизе гьечӀо, жиндиргоги, Инсулги, мукъадасал малаикзабазулги нуралъ гвангъун гьев вачӀунеб мехалъ[+]. 27ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Аллагьасул ПарччахӀлъи бихьичӀого жидеца хвалил лълъар гьекъезе гьечӀел гӀадамалги ругелха гьанир эхетаразда гьоркьор[+].


ГӀиса хиса-басун лъугьуна

28[•]Гьес гьедин абуралдаса микьгогӀанасеб къо индал, Пётрги, Иоаннги, Якъубги[†] цадахъ рачун, Аллагьасе гьари-дугӀаялъе магӀарде вахана ГӀиса[+]. 29Гьари-дугӀаялда ГӀиса вукӀаго, гьесул гьурмал куц хисана, ретӀелги хъахӀлъана, кенчӀезе лъугьана[+]. 30Гьале кӀиго чи ГӀисада гаргадула. Гьел рукӀана Мусаги[†] Илясги. 31ТӀад нур чӀун букӀана ГӀисадаги гьездаги. Гьез бицунеб букӀана Иерусалималда цӀезабизе бугин ГӀисал къадаралъул лълъар. 32Ригьунаредухъ кьижун рукӀана Пётрги цадахъ ругелги. Ригьараб мехалъ гьезда бихьана ГӀисада тӀад чӀараб нур, кӀиго чиги вугоан аскӀов эхетун. 33Гьев кӀиявго чи ГӀисада аскӀоса нахъе унеб мехалъ, Пётрица гьесда абуна:

– Я, НасихӀатчи! ЛъикӀ буго гьаниб нилъее. РачӀа лъабго хъощ базин: цо дуе, цо Мусае, цо Илясие.

(Гьедин абуна Пётрица щиб абилебали лъаларого хутӀидал.) 34Гьев кӀалъан вахъиналдего, цо хъахӀаб накӀкӀул парча бачӀун рахчизаруна гьел, ва, гьеб накӀкӀукье ккедал, хӀинкъана муридал. 35Цинги накӀкӀуда гьоркьосан бахъана цо гьаракь:

– Гьав ккола дица витӀизе тӀаса вищарав дир Вас. Гьасухъ гӀенекке нуж![+]

36Гьеб гьаракь къотӀараб мехалъ, ГӀиса нахъеги живго хутӀун вугоан. Муридаз гьеб балъго гьабуна ва жидедаго бихьаралъул хӀакъалъулъ доб мехалъ лъиданиги бицинчӀо.


ГӀисаца сахлъизавула жундуз ккурав цо вас

37[•]Нахъисеб къоялъ, магӀардаса гъоркье рещтӀиндал, ГӀисада данде гӀемераб халкъ бачӀана. 38Гьале халкъалъул руккелалда гьоркьосан цо чияс ахӀана:

– Я, МугӀалим! Дир цохӀо вугев васасухъ валагьеян гьарула дица дуда. 39Женалъ ккола гьев ва тохлъукьего чӀчӀичӀчӀидизе лъугьуна, цинги, кӀалдиб полопги бан, тӀеркӀезавула. ГӀемераб гӀазаб-гӀакъуба кьун хадув гурони виччан толаро. 40Дур муридазда гьарана дица гьеб жен бачахъеян, амма гьезухъа бажаричӀо.

41ГӀисаца абуна:

– ГӀай, нуж иман гьечӀеб ва пасатаб уммат! КидалъагӀан дун нужеда цадахъ вукӀинев ва кидалъагӀан нуж хӀехьезе кколел? Ваче гьаниве дурго вас.

42Вачун вачӀунаго, жен васасде тӀаделъана, тӀамун гӀодовгун, тӀеркӀезавуна. Амма ГӀисаца гьеб хъубаб жен чӀезабуна ва сахлъизавун васги инсухъе кьуна[+]. 43[•]Киналго хӀикмалъун хутӀана, Аллагьасул хӀалкӀолъи бихьуларищан.


ГӀисаца нахъеги бицуна жиндиего ккезе бугелъул

Кинабго халкъ ГӀисал мугӀжизаталъ гӀажаиблъизабун бугеб мехалъ, жиндирго муридазда гьес абуна:

44– Гьал дир рагӀаби гӀинзунир лъе нужеца: ГӀадамил Лъимер[†] кьезе вуго гӀадамазда кодове[+].

45Амма гьезда бичӀчӀичӀо гьел рагӀабазул магӀна. БичӀчӀичӀого букӀинелъун, гьездаса бахчун букӀана гьеб. Гьелъул хӀакъалъулъ гьикъизеги хӀинкъана гьел[+].


«Бищун кӀудияв щив?»

46[•]Гьезул дагӀба ккана жидеда гъорлъ щивдай бищунго кӀудиявлъун вугевилан. 47Гьезул рекӀелъ бугеб пикруги бичӀчӀун, кодобе босун, жиндаго аскӀоб лъуна ГӀисаца цо лъимер. 48Гьес гьезда абуна:

– Цо гьадинаб лъимер лъицаниги, дие гӀоло, къабул гьабуни, гьеб бащалъизе буго дун къабул гьавиялда. Дун лъицаниги къабул гьавуни, гьеб бащалъизе буго дун нужехъе витӀарав Аллагьги къабул гьавиялда. Гьединлъидал нужеда гъорлъги бищунго гьитӀинав ккола бищунго кӀудиявлъун[+].


«Нужеда дандечӀоларев чи ккола нужер рахъалда вугев чи»

49Гьебмехалъ Иоанница абуна:

– Я, НасихӀатчи! Нижеда ватана цо чи дур цӀаралдалъун жундул рачахъулев. Нилъеда нахъвилълъунев гьечӀелъул, нижеца гьукъана досие гьеб иш гьабизе[+].

50ГӀисаца гьесда абуна:

– Гьукъуге гьесие гьеб. Нужеда дандечӀоларев чи ккола нужер рахъалда вугев чи[+].


Самариялъул цо росдаца ГӀисае гьоболлъи гьабичӀо

51Зобалазде живго вачунеб заман гӀагарлъидал, Иерусалималде ине таваккал тӀамуна ГӀисаца[+].

52Жиндасаго цере муридал ритӀана гьес сапаралде. Самариялъул[†] цо росулъ чӀана гьел, ГӀиса вачӀиналде хӀадурлъи гьабун[+]. 53Амма гьениб ГӀисае гьоболлъи гьабичӀо, гьев Иерусалималде унев вукӀин лъан. 54Гьебмехалъ гьесул муридал Якъубица ва Иоанница абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дуе бокьилаанищ зодисан цӀадул балагь рещтӀун гьал хвезареян нилъеца абизе[+].

55Гьелъие изну гьечӀилан абуна ГӀисаца, гьездехунги вуссун. 56Цинги гьел цоги росулъе ана.


«Аллагьасул ПарччахӀлъиялъе щив ярагьунарев?»

57[•]Нухда унаго цо чияс ГӀисада абуна:

– Мун киве аниги, дуда цадахъ вилълъина дунги.

58ГӀисаца гьесда абуна:

– Царал жиндирго рукӀун буго, хӀанчӀил бусен буго, амма ГӀадамил Лъимадул бетӀер бегьизе бакӀ гьечӀо, – ян.

59Цоги чиясдани ГӀисаца абуна:

– Дида цадахъ вилълъа, – ян.

Амма дос абуна:

– Дир хварав эмен вукъизе ине изну кье дие.

60ГӀисаца гьесда абуна:

– Хвараца рукъизе те хварал чагӀи. Мунин абуни Аллагьасул ПарччахӀлъи тӀаде гӀунтӀун букӀин лъазабизе а.

61Цогиги чиясги гьесда абуна:

– Дун дуда цадахъ вилълъина, БетӀерчӀахъад! Амма агьлу-хъизаналъулгун къолъикӀ гьабизе ине изну кье[+].

62ГӀисаца гьесда абуна:

– Хур бекьизе пурцил гӀоркьги ккун, нахъ-нахъ валагьулев чи Аллагьасул ПарччахӀлъиялъе ярагьунаро.

### 10 бетӀер


Лъабкъоялда анцӀго мурид халкъалъухъе витӀула

1[•]Гьелдаса хадуб ТӀадегӀанав ГӀисаца тӀаса вищана жеги лъабкъоялда анцӀго чи ва жиндасаго цере кӀи-кӀиккун ритӀана живго щвезе ракӀалда букӀарабщинаб шагьаралдеги росулъеги. 2Гьес гьезда абуна:

– Хуриб хӀалухъен гӀемер бижун буго, хӀалтӀухъаби дагь руго. Гьеб лъилъизе кверщел кодоб бугев БетӀергьанасда гьаре лъилъарухъаби ритӀеян[+]. 3Гьанже а! Гьале дица нуж ритӀулел руго бацӀазда гъорлъе кьагӀи гӀадин[+]. 4Я гӀарац лъун таргьа босуге, я къайи лъун къвачӀа босуге, я хисун ретӀине хьитал росуге, нухда данде ккарасе саламги кьоге[*][+]. 5Лъил бакӀалде нуж щваниги, гьезие рекъел гьарун,[†] «Ассаламу гӀалайкум (Рекъел нужее)» абун лъугьа гьесул къавулъе. 6Саламалъе (ай ракълие) мустахӀикъав чи вугони – нужер салам гьесде щвела, гьечӀони – гьеб нужедего тӀадбуссина. 7Гьеб къавулъ чӀа нуж, гьезда цадахъ квана-гьекъон, – хӀалтӀухъанасе мухь хӀалалаб букӀунелъул. Цо къавулъа цоги къавулъе гочаруге[+]. 8-9Цо шагьаралде щун, нуж гьенир къабул гьаруни, нужее кьурабги кванай, гьенир ругел унтаралги сахлъизаре, Аллагьасул ПарччахӀлъи нужеде тӀаде гӀунтӀун бугиланги бице гьезда[+][+]. 10Ваамма цо шагьаралде щун, нуж гьенир къабул гьаричӀони, къотӀнореги рахъун, гьадин абе: 11«Нужер шагьаралда нижер хӀатӀазда тӀад чӀараб хӀургицин нижеца къватӀазде нужеего кӀутӀулеб буго. Амма лъан букӀаха Аллагьасул ПарччахӀлъи тӀаде гӀунтӀун бугеблъи»[+]. 12Дица нужеда абулеб буго: къиямасеб къоялъ Содомалъул халкъ гӀемерго лъикӀ букӀина гьеб шагьаралъул халкъалдаса[+].


Балагьги гӀазабги Аллагьасде руссинчӀел шагьаразде

13[•]Балагьги гӀазабги дуе, Хоразин шагьар! Балагьги гӀазабги дуе, Байтсаида шагьар! Амма Тиралъулгун Сидоналъул гӀадамазда рихьун рукӀаралани нужеда рихьарал гӀадинал мугӀжизатал, тӀутӀу-хъухъураб парталги ретӀун, ботӀроде рахъуги бан, ракьалда гӀодорги чӀун[*], церего руссинаан гьел Аллагьасде[+]. 14Гьединлъидалин Тиралъулги Сидоналъулги халкъалъе къиямасеб къоялъ нужееялдаса бигьа букӀине бугеб! 15Дудаги, Капернаум, зобалазде бахине гьабилинищ[†] ракӀалде кколеб бугеб? ЖужахӀалъул кӀкӀалахъе рехила мун!

16Нужехъ гӀенеккулел дихъги гӀенеккула, нужеде инкар кколез дидеги инкар ккола, диде инкар кколез дун жинца витӀарав Аллагьасдеги инкар ккола[+].


Лъабкъоялда анцӀавго мурид тӀадвуссун вачӀуна

17Лъабкъоялда анцӀавго мурид рохуца холаго тӀадруссун рачӀана.

– Я, БетӀерчӀахъад! – ан абуна гьез. – Жундулгицин мутӀигӀлъула нижее, дур цӀар рехсон гьезие амру гьабураб мехалъ[+].

18ГӀисаца гьезда абуна:

– Дида бихьана илбис пири гӀадин зодисан бортун унеб![+] 19Гьале дица нужее къудрат кьуна щибго зарал гьечӀого борхьалги ичӀкӀалалги хӀатӀаз мерхьине ва тушманалъул тӀолабго къуват-гучалда тӀад кверщелги кьуна[+]. 20Амма нуж рохуге хъубал жундул нужее мутӀигӀлъулел ругилан, нуж роха зобалазда жидер цӀарал хъваразда гьоркьор рукӀиналдаса[+].


«Дуе рецц буго, дир Эмен!»

21[•]Илагьияб РухӀалъ[†] цӀурав ва вохизавурав ГӀисаца гьебмехалъ абуна:

– Дуе рецц буго, дир Эмен, зоб-ракьалъул БетӀергьан, цӀодораздаса ва гӀакъилаздаса балъго гьабун, лъимер гӀадиназе гьаб кинабго дуца загьир гьабуралъухъ. Уха, дир Эмен, гьелъулълъидалха бугеб дур цӀобалъул гӀатӀилъи!

22Кинабго дие дир Инсуца кьураб буго. Инсуда гурони, лъиданиги лъаларо Вас щивали. Васасда ва Эмен жидее загьир гьавизе Васасе бокьарал гӀадамазда гурони, лъиданиги лъаларо Эмен щивали[+].

23Муридаздехун вуссун, цохӀо гьезда абуна ГӀисаца:

– Гьардарал гурищха гьаб кинабго бихьулел нужер берал[+]. 24Дица нужеда абулеб буго: гӀемерал аварагзабазеги парччахӀзабазеги бокьун букӀана нужеда бихьулеб бугеб бихьизе, амма гьезда бихьичӀо. Нужеда рагӀулеб бугеб рагӀизеги бокьун букӀана, амма гьезда рагӀичӀо[+].


ГурхӀел бугев самариясул хӀакъалъулъ

25Гьале цо динияв гӀалимчияс, гьесул хӀалбихьизе, суал кьуна:

– Я, МугӀалим! Абадияб рукъалъул бутӀа щвезе щиб дица гьабизе кколеб[+]?

26ГӀисаца гьесда абуна:

– Къануналда[†] кин бугеб? Щиб цӀалараб дуца гьелъул хӀакъалъулъ?

27Дос жаваб кьуна:

– «Дурго БетӀергьан Аллагь дуе вокьа дур тӀолабго ракӀалдалъун, дур тӀолабго рухӀалдалъун, дур тӀолабго къуват-жаналдалъун, дур тӀолабго гӀакълу-пикруялдалъун» ва «Мунго гӀадин вокьа дуе дуда аскӀов вугевги»[+].

28ГӀисаца гьесда абуна:

– Дуца битӀун жаваб кьуна. Гьеле гьедин гьабуни, абадияб гӀумру букӀина дур[+].

29Живго ритӀухъ гьавизелъун, дов чияс гьикъана:

– Щивха кколев «дида аскӀов вугев»?

30Гьанже ГӀисаца гьесие, мисал бачун, хабар бицана:

– Цо чи унев вукӀана Иерусалималдаса Иерихоналде. ТӀаде кӀанцӀун хъачагъаз гьесухъа къайи бахъана, кьабун-вухун, хвалде ккезавун гьевги тун, нахъе ана. 31Гьале цо кашиш[†] ккана досда тӀаде, амма гьев нухлул добцояб рахъалдехун лъугьана. 32Гьединго цо левитги[*] ккана досда тӀаде, гьевги лъугьана нухлул добцояб рахъалде[+]. 33Сапаралда вукӀарав цо самариявги ккана досда тӀаде. Дов вихьаравго, гурхӀизе бачӀун,[+] 34аскӀове ун, чогъроца чурун ва нах бахун, досул ругънал къачӀана гьес, жиндирго гӀорцӀмидаги рекӀинавун, петералде вачун, досие хъулухъги гьабуна. 35Нахъисеб къоялъ, петералъул бетӀергьанасе кӀиго динарги[†] кьун, самарияс абуна: «Дуца тӀалаб гьабе досул. Гьалдаса цӀикӀкӀун дуца хвезабизе ккани, тӀадвуссун вачӀунаго гьебги бецӀила дица дуе». 36Хъачагъаз зулму гьабурасда «аскӀов вугевлъун» щив рикӀкӀинев гьел лъабаздаго гьоркьоса?

37– Досда гурхӀун кумек гьабуравха, – ян жаваб кьуна динияв гӀалимчияс.

ГӀисаца гьесда абуна:

– Инеги ун, дуцаги гьедин гьабе, – ян.


Марталги Марямилги хӀакъалъулъ

38Гьедин ГӀисаги муридалги сапаралда рукӀаго, гьев цо росулъе щвана. Марта абулей цо гӀаданалъ ГӀиса гьоболлъухъ вачана[+]. 39Гьелъул йикӀана Марям абун яцги. ТӀадегӀанав ГӀисал хӀатӀаахада гӀодойги чӀун, гьесул харбихъ гӀенеккун йикӀана гьей[+]. 40Мартайилан абуни, гьебмехалъ гьезие кӀудияб гьоболлъи гьабизе квалквадилей йикӀана. ГӀисада аскӀое ячӀун, гьелъ абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дуе агъазго гьечӀо яцалъ дун гьаний квалквадизе тун йикӀиналъул. Дие кумек гьабизе яхъаян абе гьелда.

41ТӀадегӀанав ГӀисаца, гьелъие жаваб кьун, абуна:

– Марта! Марта! Мун гӀемераб жоялда квер чӀвазе лъугьун йиго,[+] 42амма цо жо кквезе ккола чияс. Гьале Марямица лъикӀаб бутӀа тӀаса бищана, лъиданиги кӀвеларо гьелъухъа гьеб бахъизе.

### 11 бетӀер


ГӀисаца муридазда дугӀа гьабизе малъула

1[•]Цо пуланаб бакӀалда Аллагьасе гьари-дугӀаялда вукӀана ГӀиса. Гьесул гьари-дугӀа лъугӀарабго, цо муридас ГӀисада абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! ЯхӀяца жиндирго муридазда малъараб гӀадин, нижедаги малъе Аллагьасе гьари-дугӀа гьабизе[+].

2Гьес гьезда абуна:

– Нужеца дугӀа гьабулаго гьадин абе:

Я, Эмен, дур цӀар гӀадамаз мукъадасаблъун рикӀкӀаги, дур ПарччахӀлъи тӀаде щваги, 3щибаб къоялъ нижер бетӀербахъиялъе хинкӀ-чед кье нижее,[+] 4нижер мунагьазда тӀасаги лъугьа, гӀадамаз нижее гьабуралда нижги тӀасалъугьунел ругин. Нижер хӀалбихьизеги биччаге[+].

5Цинги гьес бицана:

– Масала, нужер цоясул вуго гьудул, сордо бащалъараб мехалъ гьесул нуцӀихъе ун дуца абулеб буго: «Я, дир гьудул, къаси дие цо лъабго чед кьеларищ дуца? 6Сапаралда вугев цо гьудул гьоболлъухъ вачӀун вуго дихъе, гьесда цебе лъезе квен гьечӀого вуго дун», – абун. 7Унго, дос жанисан гьадинаб жаваб кьеладай дуе: «Дир рахӀат хвезабуге. НуцӀаги рахан буго, лъималги руго дида аскӀор бусада кьижун. ТӀаде вахъун дуе чед кьезе кӀоларо дида». 8Амма дица абила гьадин: гьудуллъиялъул къимат гьабун кьечӀониги, дур тӀасавичӀунгутӀиялдаса ворчӀичӀого, гьайгьай, тӀаде вахъун дос дуе кьела къваригӀарабгӀанаб чед.

9Гьединлъидал дица нужеда абулеб буго: гьаре нужеца – нужее кьечӀого толаро; балагье нужеца – батичӀого хутӀуларо; нужеца нуцӀа бухе – гьеб рагьичӀого толаро. 10Гьарарасе кьола, балагьарасда батула, бухарасе нуцӀаги рагьула[+]. 11Нужеда гъорлъ вугищ цониги эмен, васас ччугӀа гьарараб мехалъ, гьесухъе борохь кьолев? 12Яги, хоно гьарани, гьесухъе ичӀкӀал кьолев? 13Нужго квешал ругониги, лъималазе нужеца лъикӀабщинаб кьолеб мехалъ, жинда гьарарасе кигӀан цӀикӀкӀун рещтӀинабилеб зобалазда вугев Инсуца Илагьияб РухӀ.[†][+]


ГӀисайищ яги жундузул ханищ?

14[•]Цо нухалъ цо чиясул чорхолъа ГӀисаца бачахъана гӀадан мацӀ лъаларевлъун лъугьинавулеб жен. Чорхолъа жен индал, мацӀ лъаларев чи гаргадизе лъугьана, гьелда гӀажаиблъи гьабун халкъги хутӀана. 15Цо-цо гӀадамаз абулеб букӀана гьес инсанасул чорхолъа жундул рачахъулел ругин жундузул хан Беэлзебулил[†] кумекалдалъун[+]. 16Цогидаз, гьесул хӀалбихьизелъун, тӀалаб гьабуна зодисан гӀаламат бихьизабеян[+]. 17Гьезул пикрабиги лъан, ГӀисаца гьезда абуна:

– Бокьараб ханлъиялда жаниб кьал ккани – гьеб ханлъи биххула, хъизаналда жаниб кьал ккани – гьеб хъизанги биххула. 18Гьединго илбисги жибго жиндаго дандечӀун кьалда бугони, гьелъул ханлъи биххичӀого хутӀилищ? Нужецани абулеб буго Беэлзебулил кумекалдалъун рачахъулин дица гьел. 19Дица гьел Беэлзебулил кумекалдалъун рачахъулел ратани, нужер умматалъул гӀадамаз лъил кумекалдалъунха гьел рачахъулел? Гьеле гьел гӀадамаз нуж мекъи рукӀин чӀезабила гури[+]. 20Амма дица жундул Аллагьасул кумекалдалъун рачахъулел ругелъул, Аллагьасул ПарччахӀлъи нужеде гӀагарлъун букӀин бичӀчӀула гьелдасан.

21Кодоб ярагъгун цо къуватав-кутакав чияс жиндирго рукъ цӀунулеб бугони, гьесул боцӀи-рикъзиялъе хӀинкъи букӀунаро. 22Амма гьесдасаги къуватав тӀаде кӀанцӀани, гьев къезавила, гьесул ракӀчӀей букӀараб ярагъги кодоса босила, гьесухъа бахъун давлаги жидеразего бикьила.

23Дунгун цадахъ гьечӀев чи – гьев вуго дида дандечӀарав чи. Диргун жубай гьечӀев чияс журай биххизабила[+].


Жен жиндирго рокъобе тӀадбуссуна

24Инсанасул чорхолъа бачахъараб хъубаб жен ракъдалал авлахъазда терелеб-женжедулеб букӀуна, жиндиего рахӀат-хӀалхьи балагьулаго. Амма рахӀат-хӀалхьи батуларо женалда. Гьелъ абула: «РачӀа, дун цебе дунго букӀараб рокъобе тӀадбуссина», – ян. 25ТӀадбуссун щведал, гьелда рукъ батула лъухьун, къачӀан. 26Гьанже женалъ жиндасаги гӀасияб анкьго женги бачуна гьеб рокъобе. Рахъун гьенир чӀола гьел. Гьебмехалъ дов чи цебе букӀаралдасаги квешаб хӀалалде ккола[+].


ГӀисаги цо пуланай чӀужугӀаданги

27ГӀисаца гьедин абидал, цо чӀужугӀаданалъ ахӀана халкъалъул руккалида гьоркьосан:

– Гьардарай гурищха мун гьавурай,

дуе керен кьурай дур эбел![+]

28Гьес абуна:

– Дагьалги цӀикӀкӀун гьардарал гурищ Аллагьасул рагӀи рагӀулел

ва гьелда рекъон хьвадулел гӀадамал![+]


Юнус аварагасул гӀаламаталъул хӀакъалъулъ

29[•]ГӀемераб халкъ жиндаго аскӀобе бачӀараб мехалъ, ГӀисаца абуна:

– ЦӀакъго квешлъун буго гьаб уммат! Гьазие бокьун буго гӀаламат бихьизабизе. Юнус аварагасул гӀаламат гурони, цогидаб гӀаламат гьезие букӀине гьечӀо. 30Ниневиялъул[†] халкъалъе гӀаламатлъун Юнус авараг лъугьарав гӀадин, ГӀадамил Лъимерги[†] гӀаламатлъун лъугьина гьаб умматалъе. 31Гьаб умматалда цадахъ яхъина къиямасеб къоялъ Къилбаялъул парччахӀги. Гьелъ гӀайиб чӀвала гьазда, гьей дуниялалъул рагӀалдаса яхъарай ячӀиндал Сулайман[†] аварагасул гӀакъилаб рагӀухъ гӀенеккизе. Гьале гьанив вугевав гӀемерго тӀадегӀанав вуго Сулайман аварагасдаса[+]. 32Ниневиялъул халкъги бахъина къиямасеб къоялъ гьаб умматалда цадахъ ва гьезги гӀайиб чӀвала гьазда, Юнус аварагасухъ гӀенеккун гьел Аллагьасде руссиндал. Гьале гьанив вугевав гӀемерго тӀадегӀанав вуго Юнус аварагасдаса[+].


Чирахъалъул мисал

33[•]Лъицаниги лъеларо рекӀараб чирахъ бихьулареб бакӀалда яги сахӀида гъоркь. Жанире лъугьаразе канлъи букӀунедухъ борхатаб бакӀалда лъола гьеб[+]. 34Дур бер – гьеб буго дур черхалъул чирахъ. Берал канал ругони, дур тӀолабго черхги канлъула. Берал канлъукъал ругони, дур черхги бецӀлъула. 35Ворегиха, дулъ бугеб канлъи бецӀлъиялде сверизе гурин. 36Гьедин, мун канлъул цӀун вугони, щибниги бецӀлъиги дулъ гьечӀони, мун тӀуванго гвангъила, чирахъул канлъиялъ мун кенчӀезавун вугев гӀадин.


ГӀисаца фарисеяздаги диниял гӀалимзабаздаги гӀайиб чӀвалеб буго

37[•]ГӀисал вагӀза лъугӀидал, цо фарисеяс гьев къаде кваназе ахӀана. ВачӀун сурпаялда нахъа гӀодов чӀана ГӀиса. 38Кваназе лъугьиналде гьес кверал чуричӀелъул, фарисеяв хӀикмалъун хутӀана[+]. 39ТӀадегӀанав ГӀисаца гьесда абуна:

– Нужеца, фарисеяз, суркӀа-щуруналъул тӀасахун рахъ бацӀцӀад гьабун чураниги, нужер жанисахун рахъ хъантӀиялъулги квешлъиялъулги цӀун буго. 40ГӀабдалзаби! ТӀасан бихьулеб бижарас гурищ жанибехун бугебги бижараб? 41Амма жаниб бугебаб садакъаде кьуни, гьебмехалъ хӀакъикъаталда тӀасаги рацӀцӀалъила нуж. 42Балагьги гӀазабги нужее, фарисеял.[†] Нужеца садакъаде кьола хӀатта сагӀаналъул, гъараналъул ва цогидабги гӀурччинлъиялъул анцӀил бутӀа[*], ритӀухълъиялъулги Аллагьасде рокьиялъулги нужеца тӀалабго гьабуларо. Гьебги гьабизе ккола, гьабцоябги гьабичӀого тезе бегьуларо[+]. 43Балагьги гӀазабги нужее, фарисеял! Нужее бокьула синагогабазда[†] жанир киназдасаго церегӀан гӀодор чӀезе ва базаркъотӀноб халкъалъ салам кьезе[+]. 44Балагьги гӀазабги нужее! Нуж релълъуна тӀасан хьвадулесда хӀатӀикь букӀин лъалареб, зани чӀвачӀеб хобалда[+].

45Гьебмехалъ цо динияв гӀалимчияс абуна гьесда:

– Я, МугӀалим! Гьединал рагӀабиги абун, дуца нижги инжит гьарулел ругогури.

46ГӀисаца абуна:

– Нужееги, диниял гӀалимзаби,[†] балагьги гӀазабги! Щайгурелъул нужеца гӀадамазул мугъзада лъолеб буго баччизе кӀоларебгӀан бакӀаб гьир, нужецагойин абуни, гьелда килищцин хъваларо. 47Балагьги гӀазабги нужее! Нужер умумуз чӀварал аварагзабазул хобазда тӀад мазарал[*] гьарулел руго нужеца. 48Гьелдалъун нужеца чӀезабулеб буго умумузул ишазда нуж тӀад рекъолел рукӀин. Доз аварагзаби чӀвана, нужецайин абуни, доз чӀван хваразул хобазда тӀад мазарал гьарулел руго[+]. 49Гьединлъидал Аллагьасул ГӀакъиллъиялъ абун буго: «Аварагзабиги чапарзабиги[†] ритӀизе руго дица гӀадамазухъе, гьезин абуни цоял чӀвазе руго, цогидал рачахъизе руго[+]. 50-51Гьабилидаса[†] бахъараб къурбан хъолеб бакӀалдаги Мукъадасаб Рукъалдаги[†] гьоркьов чӀварав Закария аварагасде щвезегӀан, дуниял бижаралдаса нахъе гӀодобе тӀураб киналго аварагзабазул бидул хӀакъ босизе буго гьаб умматалдаса». Гьале дица нужеда абулеб буго: гьаб умматалдаса тӀалаб гьабизе буго дозул бидул хӀакъ[+].

52Балагьги гӀазабги нужее, диниял гӀалимзаби! Щайгурелъул нужеца гӀелмуялъул кӀул босана, амма кӀулал ричӀун нужгоги инчӀо жанире, ине бокьаралги риччачӀо.

53-54ГӀиса гьениса нахъе аралдасаго, батӀи-батӀиял суалал кьун, гьесухъа рагӀи бахъизе чанкъан чӀун, тӀаделъизе байбихьана диниял гӀалимзабазги фарисеязги, гьесул кӀал таризабизе кӀоларищали[+].

### 12 бетӀер


ГӀисаца муридазе гӀакълаби кьолел руго

1Аза-азар чи гӀахьаллъарал чӀахӀиял руккелал гьарун[†] рачӀунел рукӀана гӀадамал гьеб заманалда ГӀисада аскӀоре. Цоцаца мерхьиналде ккун букӀана гьезул иш. ГӀисаца цин жиндирго муридазда абуна:

– Вореха, фарисеязул реччеялдаса, ай гьезул кӀигьумерчилъиялдаса цӀуне нужго[+]. 2Щайгурелъул тӀатинчӀого цониги бахчараб жоги хутӀулареб, загьирлъичӀого щибниги балъгояб жоги букӀунареб[+]. 3Гьединлъидал сардил бецӀлъухъе нужеца абураб жо, бакъул канлъухъе къватӀибе рагӀун батулеб; рокъоб жаниб нужеца лъилниги гӀинзукье щурараб рагӀи, тӀохаздасан киназдаго лъазабун батулеб. 4[•]Дица нужеда абулеб буго, дир гьудулзаби: инсанасул черх чӀвазе гурони, тӀокӀаб щибниги гьабизе кӀоларезукьа нуж хӀинкъуге[+]. 5Дица малъила нужеда лъикьа хӀинкъизе кколелали. Нуж хӀинкъа чӀван хадур нуж жужахӀалъуре рехизе кӀолев Аллагьасукьа. Гьеле гьесукьа хӀинкъаян абила дица нужеда[+]. 6КӀиго пахьул шагьиялъухъ гурищ щолеб щуго къадако? Амма гьезул цонигияб кӀочон толаро Аллагьасда. 7Нужер бетӀералда чан рас батаниги, гьелги рикӀкӀунин ругел. Нуж хӀинкъуге, киналго къудкуздаса хириял руго нуж[+].

8Гьале дица нужеда абулеб буго: гӀадамазда цебе дир рахъ ккурав чиясул, Аллагьасул малаикзабазда цебе, ГӀадамил Лъимацаги рахъ кквезе бугебха[+]. 9ГӀадамазда цебе диде инкар гьабурав чиясдаса, Аллагьасул малаикзабазда цебе, дицаги инкар гьабила.[†][+] 10ГӀадамил Лъимада данде рагӀи абурав бокьарав чиясдаса Аллагь тӀасалъугьина, амма Илагьияб РухӀалда[†] бугьтан лъурав чиясе тӀасалъугьин букӀине гьечӀо[+]. 11Синагогаялъуреги[†] рачун, чӀухӀбуздаги чӀахӀиял хӀакимзабаздаги цере нуж рахъун чӀезарураб мехалъ, гьезда щибдай бицинаян, щиб жавабдай кьела гьезул суалазеян ургъел ккоге нужее; 12гьеб лахӀзаталда Илагьияб РухӀалъ малъилелъулха нужеца щиб бицине кколебали[+].


ГӀакълу гьечӀев цо бечедав чиясул хӀакъалъулъ

13[•]ГӀадамазда гьоркьосан вахъун, цо чияс абуна ГӀисада:

– Я, МугӀалим! Инсул ирсалъул дие кколеб бутӀа кьеян абе дир вацасда.

14ГӀисаца гьесда абуна:

– Ле, нужее суд гьабизе ва нужер ирс бикьизе тӀамурав чийищ дун?

15Цинги халкъалдехун абуна:

– Ворегиха, хъантӀиялдаса цӀуне нужго! Щайгурелъул дуниялалъул боцӀи-рикъзи гьарзаго бугониги, гьелда бараб гьечӀо инсанасул гӀумру[+].

16Хадуб ГӀисаца гьезие, мисал бачун, бицана:

– Цо бечедав чиясул хуриб бижун букӀун буго бакӀарун хӀалкӀоларебгӀан гӀемераб хӀалухъен. 17Гьес жиндаго абун буго: «Щибдай дица гьабила. Гьеб хӀалухъен базе гӀураб бакӀ гьечӀогури дир». 18Цинги гьес хӀукму гьабун буго: «Гьа, гьанже лъана дица щиб гьабилебали. Дирго царгъалги риххун, чӀахӀиял царгъал гьарила ва тӀолабго хӀалухъенги цогидаб бечелъиги гьезда жанибе буссинабила. 19Цинги дица дирго напсалда абила: „Я, дир напс! Гьале чанго соналъе гӀураб бечелъи буго дур. РахӀаталда кванай, гьекъе, кеп гьабе дурго гьанже!“» 20Амма Аллагьас абун буго гьесда: «Я, гӀабдал! Къаси дур рухӀ бахъизе буго! Лъие хутӀулеб дуца бакӀарараб бечелъи?» 21Жиндиего хазина бакӀарулев, амма Аллагьасда цеве мискинав чиясул къадар гьединаб букӀуна[+].


ГӀисаца муридазда ургъел гьабугеян малъула

22Цинги жиндирго муридазда ГӀисаца абуна:

– Гьединлъидалин дица нужеда абулеб: щибдай кваналаян чохьое гӀологи, щибдай ретӀинаян чорхое гӀологи хъалхъадуге[+]. 23Квандаса цебесеб буго рухӀ, ратӀлидаса цебесеб буго черхги. 24Гъудузухъ ралагье нуж: гьез я бекьуларо, я лъилъуларо, я царгъахъе баларо. Аллагьас хьихьун руго гьел. Амма хӀанчӀаздаса гӀемерго хириял руго нуж[+]. 25Лъида кӀвезе бугеб, кигӀан хъалхъаданиги, жиндирго гӀумру цо къоялъниги халалъизабизе. 26Гьеб гьитӀихӀинабгицин гьабун бажаруларел нуж кӀудияб гьабизеян щай лъугьунел?

27ТӀугьдузухъ ралагье нуж. Я хурир хӀалтӀуларо гьел, я кун дургъуларо гьез. Амма гьале дица нужеда абулеб: жиндирго машгьурлъиялъул завалалдагицин Сулайман[†] парччахӀасул букӀинчӀо бокьараб тӀогьол гӀадинаб ретӀел[+]. 28Я, ле – божи дагьаб уммат! Жакъа гӀалахалда бугони, метер цӀадабе рехулеб тӀегь-хералдагицин Аллагьас гьединаб берцинаб ретӀел ретӀунеб мехалъ, кигӀан берцинабдай нужер букӀинеб![+]

29Гьединлъидал щибдай кваналаян, щибдай гьекъелаян нужеего гӀакъуба кьоге, 30гьеб кинабго бугелъул Аллагь лъалареб халкъалъги тӀалаб гьабулеб жо. Нужер Инсуда лъала нужее гьеб хӀажалъулеблъи. 31Нужеца гӀамал гьабе Аллагьасул ПарччахӀлъиялде рорчӀизе, цогидаб хутӀарабщинаб гьес нужее тӀадеги кьела.

32ХӀинкъуге, гьитӀинаб рехъен! ЦӀоб лъун, нужер Инсуца нужее ПарччахӀлъи кьезе бугебин[+]. 33Нужерго боцӀи-рикъзиги бичун садакъаби гьаре. Багьулареб-бихъулареб таргьа-къвачӀа гьабун те, зобалазда бугеб турулареб-холареб хазина къачӀан те. Гьеб хазина зобалазда я цӀогьорас бикъуларо, я ицица кваналаро[+]. 34Нужер хазина бугеб бакӀалда букӀине бугелъул нужер ракӀги.


ГӀисаца муридазда хӀадурго чӀайилан абулеб буго

35[•]Нуж ретӀа-къан къачӀан рукӀа, рекӀун чирахъалги те. 36Берталъе ун тӀадвуссун вачӀарав рукъалъул бетӀергьанас кавуда тункидал, гьебсагӀат гьев жаниве виччазе хӀадурго чӀарал рагьтӀателал гӀадин рукӀа нуж[+]. 37Гьардарал гурищ, жидерго бетӀергьанасда живго вачӀинегӀан рорчӀуда чӀун ратарал рагьтӀателал. ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда, гьес жинцаго гьезие гӀоло рачел къазе буго, кванил тӀутӀ тӀибитӀизе буго ва квана-гьекъезе гӀодор чӀезаризе руго. 38Гьардарал гурищ, кида вачӀаниги: сордо бащалъараб мехалъ, яги радакье вачӀаниги, рорчӀуда чӀун гьесда ратарал рагьтӀателал. 39Рукъалъул бетӀергьанасда лъалеб бугони цӀогьор вачӀунеб заман, гьес цӀогьор жаниве ворчӀизе виччаларевлъи лъай нужеда[+]. 40Гьединлъидал нужги хӀадурго рукӀа, ракӀалдаго гьечӀеб заманаялъ вачӀине вугелъул нужехъе ГӀадамил Лъимер.[†]

41Гьебмехалъ Пётрица абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Нижеейищ дуца гьеб мисал бачунеб бугеб, яги кинабго халкъалъейищ?

42ТӀадегӀанав ГӀисаца абуна:

– РагьтӀателазе бетӀерлъи гьабеян ва гьезие ригь-ригьалда ва роцада квен-тӀехги чӀезабеян тарав рагьтӀател, 43гьесул бетӀергьан тӀадвуссун вачӀараб мехалда ритӀухъго ва цӀодорго хӀалтӀулев ватани, – гьардарав гурищ гьединав рагьтӀател[+]. 44ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: бетӀергьанас гьединав рагьтӀателасда божун тела жиндир тӀолабго магӀишат. 45Амма гьедин тарав рагьтӀател, жиндир бетӀергьан тӀадвуссун вачӀине гӀезегӀан заман бугин ракӀалдеги ккун, жинца тӀалаб гьабизе кколел рагьтӀателалги гъаравашалги рухизе-кьабизе лъугьани ва квана-гьекъон къоял тӀамулел ругони, щиб ккелеб[+]? 46Гьесда ракӀалдаго гьечӀеб къоялъ ва вачӀиниланго ккечӀеб сагӀаталъ тӀаде рехун вачӀина гьесул бетӀергьан. КӀихӀи хъвалхьина гьес гьев рагьтӀател, – иман гьечӀесул можоро бахъараб гӀадин ккела гьесул иш. 47БетӀергьанасул[†] амру-буюрухъги жинда лъалеб букӀаго, хӀадурго чӀун гьеб тӀубазабичӀев рагьтӀателасда цӀал гӀемер щвела. 48БетӀергьанасул амру-буюрухъ лъалеб букӀинчӀев, амма вухизе кколеб иш гьабурасда цӀал дагьаб щвела. ГӀемераб кьун букӀарасдаса гӀемераб тӀалабги гьабила, божи цӀикӀкӀун букӀарас жавабги цӀикӀкӀун кьезе ккела[+].


«Ракьалда рекъел рещтӀинабизе гуро дун вачӀун вугев»

49[•]Ракьалде цӀа рещтӀинабизе вачӀун вуго дун, гьанжего гьеб цӀа рекӀун бугебани кигӀанха дие бокьилеб букӀараб! 50Дица гӀор бахине ккола. КигӀан кӀудияб ургъелха дида чӀван бугеб, кидадай гьеб тӀубалаян[+]. 51Ракьалде рекъелги босун дун вачӀаравиланищ нужеда кколеб бугеб? Гурилан абулеб буго дица, рикьи ккезабизе вачӀун вуго дун[+]. 52Гьанжеялдаса нахъе, цо хъизаналда щуго чи вугони, гьезул рикьи кьела: лъабгояв кӀигоясда данде вукӀина, кӀигояв лъабгоясда данде вукӀина. 53Гьединабго рикьи ккун, эмен васасда дандечӀела, вас инсуда дандечӀела; эбел ясалда дандечӀела, яс эбелалда дандечӀела; якьад нусалда дандечӀела, нус якьадалда дандечӀела.


«Гьанже заман кинаб бугебали щай нужеда лъалареб?»

54[•]ГӀисаца халкъалде хитӀаб гьабун абуна:

– БакътӀерхьудасан накӀкӀул парча баккани, цӀцӀадае бугилан абула нужеца. Гьеб къоялъ цӀцӀадги бала. 55Къилбаялъул гьури пуйзе байбихьани, бакъул бухӀи цӀикӀкӀинин абула нужеца. БагӀарараб бачӀуна гьеб къо. 56Ле, гьересишайихзаби, зоб-ракьалъул хиса-басиялда хадур гӀунтӀула нуж, амма гьанже кинаб заман бугебали щайха нужеда лъалареб? 57Нужедаго щай лъалареб ритӀухъаб нухдасан хьвадизе? 58Масала, дурго дагӀбадулавгун судалде унев вугони, дове щвелалдего хӀаракат бахъе рекъел-бакъалдалъун гьев тӀаса вихьизавизе. Гурони, гьес мун судиясухъе вехъерхъила, судияс мун гӀеласухъе кьела, гӀелас мун гвандиниве рехила[+]. 59Гьале дица дуда абулеб буго: дур ахирисеб шагьи-пара кьун налъи бецӀичӀого, гвандиниса къватӀивеги ворчӀиларо мун.

### 13 бетӀер


«Тавбу гьабичӀони, хвалде ина нуж»

1Гьебмехалъ ГӀисахъе рачӀун, цо чагӀаз бицана гьесда, Пилатица Галилеялъул[†] гӀадамалги чӀванин ва Мукъадасаб Рокъоб гьез къурбаналъе хъураб боцӀул биялда гъорлъе гьезул биги жубазабунилан[+]. 2ГӀисаца гьезда абуна:

– Жидее гьединаб гӀазаб кьурал чагӀи Галилеялъул цогидал гӀадамаздаса мунагь-хӀакъ гӀемерал рукӀаниланищ нужеда ракӀалде кколеб? 3РукӀинчӀилан абулеб буго дица нужеда: амма тавбу гьабичӀони, нужги гьедин хвалде ина. 4Яги доб Силоамалъул си биххун гъоркье ккун хварав анцӀила микьго чи Иерусалималъул цогидал гӀадамаздаса мунагь-хӀакъ гӀемерал рукӀаниланищ нужеда ракӀалде кколеб[+]? 5РукӀинчӀилан абулеб буго дица нужеда: тавбу гьабичӀони, нужги гьедин хвалде ина.


Инжиралъул гъотӀол мисал

6Цинги ГӀисаца гьезие хабар бицана. Цо чияс ахикь инжиралъул гъветӀ чӀун букӀун буго. ВачӀун хал гьабидал гьелда тӀад пихъ бижун батун гьечӀо[+]. 7Гьес ахихъанасда абун буго: «Гьале лъабабго соналъ вачӀунев вуго дун гьаб гъотӀохъе. Цониги инжир бижун батичӀо гьалда тӀад. КъотӀун рехе гьаб, ракь гӀадада хвезе течӀого»[+]. 8Ахихъанас абун буго: «Я, бетӀерчӀахъад! Цо исаналъиялъги жибго те гьеб. Дица гьелъул рохтиялъукь ракьги гьогь гьабила,[†] ракги бала. 9ТӀадеялъул бижизе бегьула гьелда тӀад пихъ. Нагагь бижичӀони, къотӀун рехила».


ГӀисаца сахлъизаюла гьодилъа къуларай цо чӀужугӀадан

10Цо шамат[†] къоялъ синагогаялъув[†] вагӀза-насихӀат гьабулев вукӀана ГӀиса[+]. 11КӀичӀван гьодилъа къуларай цо чӀужугӀаданги йикӀана, тӀаде йорхун яхъун чӀезего кӀоларей. Гьелъул чорхолъ бугеб хъубаб женалъ анцӀила микьго соналъ чӀезаюн йикӀана гьей гьеб гӀазабалъукь. 12Гьей йихьидал, аскӀое ахӀун, ГӀисаца гьелда абуна:

– Йо, чӀужугӀадан! Мун дурго гӀузруялдаса хвасарлъана, – ян.

13Цинги гьелда тӀад квер бахъана гьес. ГьебсагӀатго гьелъул гьод битӀун бачӀана, Аллагьасе рецц гьабизе лъугьана гьей. 14ГӀисаца шамат къоялъ гьей гӀадан сахлъизе гьаюнилан ццин бахъарав синагогаялъул хӀакимас гӀадамаздехун вуссун абуна:

– Анкьида жаниб анлъго къо буго нилъ хӀалтӀизе кколеб. Шамат къоялъ рачӀинчӀого, гьел цогидал къояз рачӀа нужго сахлъизаризе[+].

15Гьебмехалъ гьесие жавабалъе ТӀадегӀанав ГӀисаца абуна:

– Ле, нуж ххвелал гьаризе ругьунлъараб уммат! Нужеда гъорлъ вугевищ русснадаса бичун нужерго оц яги хӀама шамат къоялъ гьекъезе бачунарев цониги чи[+]? 16Ибрагьимил[†] умматалъул гьай чӀужугӀадан анцӀила микьго соналъ юхьун чӀезаюн йикӀана илбисалъ. Жакъа шамат къоялъ дица гьей илбисалъул рухьадаса йичизе бегьулей йикӀинчӀейищ?

17ГӀисаца гьедин абидал, гӀадамазда цере инжитлъана дол гьесда дандечӀун рукӀарал чагӀи. Амма халкъин абуни, гьесул киналго хӀикматал ишаздаса бохун букӀана[+].


Горчицаялъул мугьалъул ва реччеялъул мисалал

18[•]ГӀисаца гьезда абуна:

– Аллагьасул ПарччахӀлъи сунда релълъунеб ва дица гьеб сунда данде кквезе бегьулеб? 19Гьеб релълъуна горчицаялъул хьодул гьитӀинаб мугьалда. Инсанас гьеб хьодул мугь ахикь чӀана, гьелдасан кӀудияб хъарахъ бижана, гьелъул гӀаркьалабазул рагӀдукь хӀанчӀаз бусабиги гьаруна.[†][+]

20Нахъеги гьес абуна:

– Цоги сунда данде кквелеб дица Аллагьасул ПарччахӀлъи? 21Гьеб данде кквезе бегьула цо пуланай чӀужугӀаданалъ ханждал лъабго къалиялда гъорлъе рехараб ва тӀубанго гьеб беччизабураб реччеялда[+].


ЧӀедераб нуцӀил мисал

22[•]Шагьаразде ва росабалъе щун, халкъалъе вагӀзабиги гьарулаго, Иерусалималдехун валагьун унев вукӀана ГӀиса.

23Цо чияс гьесда гьикъана:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дагьал чагӀи гурони хвасарлъунгутӀи битӀараб жойищ?

Гьес гьезда абуна:

24– ЧӀедераб нуцӀихъан жанире лъугьине хӀаракат бахъе нужеца. Дица нужеда абулеб буго: гӀемераз жигар бахъила гьеб нуцӀихъан лъугьине, амма гьезда кӀвеларо. 25Вахъун рукъалъул бетӀергьанас нуцӀа рахарабго, къватӀирги чӀун, гьеб бухизе ва ахӀдезе лъугьина нуж: «Я, бетӀерчӀахъад! Нижее нуцӀа ричӀе!» – ян. Гьес нужеда абила: «Дида лъаларо нуж киса-щалали»[+]. 26Гьебмехалъ нуж лъугьина гьесда бичӀчӀизабизе: «Ниж руго дуда цадахъ квана-гьекъарал чагӀи, нижер шагьаралъул къватӀазда дуца нижее вагӀзабиги гьарун рукӀана». 27Гьес жаваб кьела нужее: «Дида лъаларо нуж киса-щалали. РикӀкӀалъе нуж дидаса, ле квешлъи гьабурал киналго гӀадамал!» 28Аллагьасул ПарччахӀлъиялда Ибрагьимги, ИсхӀакъги,[†] Якъубги[†] ва цогидал аварагзабиги нужеда рихьараб ва нужги гьениса къватӀире рехараб мехалъ, гӀодилел ва цаби къерщезарулел хутӀила нуж[+]. 29Машрикъалдаса ва магърибалдаса, севералъул ва къилбаялъул рахъалдаса рачӀина гӀадамал ва Аллагьасул ПарччахӀлъиялда квана-гьекъезе гӀодор чӀела[+]. 30Цере рукӀаразул цо-цоял нахъе ккела, ва нахъа рукӀаразул цо-цоял цере ккела[+].


ГӀисаца бицуна Иерусалималъул хӀакъалъулъ

31[•]Гьеле гьеб заманаялда ГӀисахъе цо чанго фарисеяв вачӀана, Гьеродие[†] мун чӀвазе бокьун бугин, гьаниса вахъун дурго нухда айилан лъазабизе[+]. 32ГӀисаца гьезда абуна:

– Инеги ун гьеб царада абе нужеца, жундуз ккуралги унтаралги жакъаги метерги сахлъизарилин дица, цинги сезе дица дирго хӀалтӀи лъугӀизабилин. 33ХӀакъикъаталдаги жакъаги, метерги, сезеги дун Иерусалималдехун валагьун инчӀого гӀоларо. Гьенив гурони авараг чӀвазе къотӀи[†] гьечӀелъул. 34Вай, Иерусалим, Иерусалим! Аварагзаби чӀвалеб ва духъе ритӀарал Аллагьасул илчизабазда ганчӀал речӀчӀулеб шагьар! Чан нухалъха дие бокьун букӀараб, къурщица тӀанчӀи гӀадин, дур гӀадамал дирго кваркьиялда гъоркье рачине, амма нужее гьеб бокьичӀо[+]. 35Балагьея, нужер Хирияб Рукъ чӀобого хутӀила. Дица нужеда абулеб буго: «БетӀергьанас витӀун вачӀунев вугесда баркат лъеги», – ян нужеца абизегӀан вихьиларо нужеда дун гьанжеялдаса хадув[+].

### 14 бетӀер


ГӀиса гьоболлъухъ ахӀула цо фарисеяс

1Цо пуланаб шамат[†] къоялъ ГӀиса фарисеязул цо хӀакимасухъе гьоболлъухъ ун вукӀана. Гьес щиб гьабулебали хал ккун чӀун рукӀана гьенир[+]. 2Гьесда дандвитӀун гӀодов чӀун вукӀана лъадал къвачӀа чорхолъ лъугьарав цо чи. 3ГӀисаца диниял гӀалимзабаздаги фарисеяздаги гьикъана:

– Къануналъ[†] изну кьолебищ шамат къоялъ чи сахлъизавизе, яги кьоларебищ[+]?

4Гьел руцӀцӀун чӀана. ГӀисаца квер хъван сахлъизавуна гьев унтарав чи ва рокъове витӀана. 5ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужер лъилниги хӀама яги оц гъуялъубе бортани, шамат къо бугониги, гьебсагӀат къватӀибе бахъиларищ нужеца гьеб[+]?

6Гьелда дагӀба базе кӀвечӀо лъиданиги.

7Кванде ахӀарал гьалбал сурпаялда нахъа бищунго хӀурматияб бакӀ кквезе церегӀан къалел рихьидал, мисал бачун, бицана ГӀисаца:[+]

8– Берталъе ахӀараб мехалъ, бахӀарасда аскӀор гӀодор чӀоге нуж. Щайгурелъул гьенив гӀодов чӀезе ахӀун ватизе бегьула дудасаги гьезие цевесев чи[+]. 9Мунги гьевги гьениве ахӀарав бертадул бетӀерас дуда аскӀове вачӀун, абила: «Гьав виччай гьенив гӀодов чӀезе», – ян. Цинги мунги инжитго вахъине ккела бищун нахъегӀан бугеб бакӀалда гӀодов чӀезе. 10ВачӀинахъего мун дова бищунго нахъа гӀодов чӀани, дуда аскӀове вачӀун бертадул бетӀерас абила: «Гьаниве цевегӀан вачӀа, гьудул», – абун. Берталъ ругезда гьоркьоб дур къадру-къиматги борхила гьебмехалъ. 11Жинцаго живго тӀадегӀанлъизавурав гӀодовегӀанлъула, гӀодовегӀанго чӀарав тӀадегӀанлъичӀого хутӀуларо[+].

12Рукъалъул бетӀергьанасдаги абуна ГӀисаца:

– Гьадинаб квана-гьекъей гьабулеб мехалъ, гьез мунги ахӀиялде хьул лъун ва гьеб дуе бецӀилилан ракӀалде ккун, дурго гьудулзабиги, вацалги, гӀагарал чагӀиги, бечедал мадугьалзабиги ахӀуге дуца кванде. 13Дуца гьоболлъухъ ахӀе мискинал, гӀажизал, рекъал, бецал гӀадамал. 14Гьардарав гурищ мун, гьезда кӀоларелъул гьеб дуе бецӀизе. Гьеб дуе бецӀила муъминзаби хваралъуса рахъинарулеб къиямасеб къоялъ[+].

15[•]Гьеб рагӀидал, гьенир квана-гьекъолел рукӀаразул цояс ГӀисада абуна:

– Гьардарав гурищ Аллагьасул ПарччахӀлъиялда квана-гьекъезе вугев чи[+].

16ГӀисаца гьесие бицана:

– КӀудияб гьоболлъи гьабизе цо сордоялъ гӀемерал гӀадамал кванде ахӀанила цо пуланав чияс. 17Квен цебе лъураб мехалъ, гьес жиндирго рагьтӀател витӀанила гьел гӀадамазда кваназе рачӀайилан абизе. 18Киназго цо чияс гӀадин абунила жидее рачӀине щолеб гьечӀин, тӀасалъугьайилан. Цояс абунила, жинца цо хур бичун босун бугин, гьеб бихьизе ине кколин, тӀасалъугьаян гьарулин жинцайилан. 19Цогидас абунила, жинца анцӀго оц босун бугин, рекьарулищали гьел рукьалда разе кколин, тӀасалъугьаян гьарулин жинцайилан. 20Цогидасги абунила, жинца чӀужу ячун йигин, жиндие вачӀине щоларилан[+]. 21ТӀадвуссун вачӀун, рагьтӀателас бицанила гьеб киналъулго хӀакъалъулъ. Гьебмехалъ, дозда ццинги бахъун, рукъалъул бетӀергьанас рагьтӀателасда абунила: «Векере, шагьаралъул къватӀазде ун, гьенив ватанщинав мискинав, гӀажизав, бецав, рекъав чиги вачӀун вачӀа», – ян. 22ТӀадвуссун вачӀун рагьтӀателас абунила: «Дур амру тӀубазабуна, бетӀерчӀахъад. Амма тӀотӀода нахъа жеги бакӀ хутӀун буго», – ян. 23Нахъеги абунила гьес рагьтӀателасда: «Дове нухде ун эхеве-эхеде уневщинав чиги вачун вачӀа. Дуца гьаб дир рукъ кьабун цӀезабе. 24Амма лъан букӀа дуда: дол дица гьоболлъухъ ахӀун рукӀаразул цонигияв кваназе гьечӀо дир къавулъ».


«Дир муридаллъун лъугьине лъида кӀолареб?»

25[•]ГӀемерал гӀадамал рукӀана ГӀисада цадахъ унел. Гьездехун вуссун, гьес абуна:

26– Жиндирго эбел-инсудехун, лъимал-хъизаналдехун, яцал-вацаздехун, хӀатта жиндирго гӀумруялдехун рокьукълъи гьечӀев чи дида аскӀове вачӀунев вугони, гьесухъа бажаруларо дир муридлъун вукӀине[+]. 27Живго тӀад вазе хъанчги баччун дида цадахъ вачӀунев гьечӀони, гьесухъаги бажаруларо дир муридлъун вукӀине[+]. 28Нужеда гьоркьоса цо лъиениги бокьун бугони си базе, гӀодовги чӀун цин гьес хӀисаб гьабиларищ[†] гьеб бан лъугӀизабизе гӀураб сурсат бугищ жиндирали. 29Гурони – кьучӀги лъун, бачӀого хутӀила гьесул си. Гьебмехалъ гьесда тӀад киналго релъанхъила, 30си базе байги бихьун, гьеб лъугӀизабизе кӀвечӀин абун. 31Яги цогидав пачаясда данде рагъде вахъине къачӀарав пачаяс, цин гӀодовги чӀун, пикру гьабизе ккеларищ къоазарго рагъухъан вугеб тушманасул бода данде анцӀазарго чи вугеб жиндир бо багъун бажариладаян. 32БажарунгутӀи лъайдал, дов тушман рикӀкӀад вукӀаго ритӀизе ккола гьес рекъел гьарун[†] жиндирго чапарзаби.[†] 33Гьедин нужеда гьоркьов вугев щивав чиясги жиндирго бугебщиналдаса инкар гьабичӀони, гьесдаги кӀоларо дир муридлъун вукӀине. 34ЦӀам лъикӀаб жо буго. Амма гьелъул цӀамгӀаллъи холеб бугони, кин гьеб нахъеги цӀамгӀаллъизабилеб[+]? 35Я ракь лъугьунаро гьелъул, я хурибе базе рак лъугьунаро. ГӀодобе бала гьеб. ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте гьеб![+]

### 15 бетӀер


Билараб чахъдал мисал

1[•]ГӀемерал магъало бакӀарулел чагӀиги[†] цогидаб мунагь-хӀакъалъул агьлуги рачӀунаан ГӀисахъ гӀенеккизе. 2Фарисеялги[†] диниял гӀалимзабиги[†] ГӀисаде гӀайиб-гъвелалда рукӀана мунагьазул цӀурал гӀадамал къабул гьарулел ругилан, гьелгун цадахъ квана-гьекъолев вугилан[+]. 3Гьебмехалъ ГӀисаца гьезие гьадинаб мисал бачана:

4– Нусго чахъу бугеб рехъалъа цо чахъу камун батани, доб ункъоялда анцӀила ичӀабгоги букӀаралъуб тун, гьеб тӀагӀараб чахъу батизегӀан мегӀер-гӀалах тируларев чи вугищ нужеда гъорлъ? 5Батараб мехалъ вохуца холаго гъежда лъун баччула гьес гьеб рокъобе. 6Цинги гьес, гьудулзабиги мадугьалзабиги ахӀун, гьезда абула: «Дида цадахъ роха нужги, дирго билараб чахъу батана дида жакъа», – ян[+]. 7Дица нужеда абулеб буго: гьединго зобалаздаги Аллагьасде вуссарав цо мунапикъ сабаблъун рохел цӀикӀкӀун букӀуна тавбу гьабизе кколарев ункъоялда анцӀила ичӀго муъминчи сабаблъуналдаса[+].


Билараб диргьамалъул мисал

8Яги жиндирго анцӀго диргьамалъул[†] цояб тӀагӀун бугони, чирахъги бакун, рокъоб киса-кибего гьеб балагьичӀого толей чӀужугӀадан йикӀунищ? 9Батараб мехалъ, жиндирго гьудулзабиги мадугьалзабиги ахӀун, гьелъ абила: «Дида цадахъ роха нужги, дир билараб диргьам батун буго», – ян. 10Дица нужеда абулеб буго: гьединго Аллагьасул малаикзабиги рохула Аллагьасде вуссарав цо мунапикъасдаса.


ТӀагӀун вукӀарав васасул мисал

11Хадубги ГӀисаца бицана:

– Цо пуланав чиясул вукӀун вуго кӀиго вас. 12ГьитӀинав васас инсуда абун буго дур ирсалъул жиндие кколеб бутӀа кьейилан. Инсуца гьебмехалъ кӀиявго васасе ирс бикьун буго[+]. 13Чанго къоялдасан гьитӀинав вас, жиндирго бутӀаги босун, вахъун ун вуго рикӀкӀадаб улкаялде. Дова гьев цӀакъ пучго, саяхъго хьвадун вуго, кодоб букӀанщинаб гӀарацги хвезабун буго.

14Гьесухъа кинабго гӀарац лъугӀараб заманаялда, доб улкаялда кутакаб ракъи тӀибитӀун буго. Гьав васги кутакалда язихълъун вуго. 15Ахирги доб улкаялъул цо чиясда цеве хӀалтӀизе лъугьун вуго. Досги гьев болъонал хьихьизе гӀалахалде витӀун вуго. 16Болъоназе базе кьураб квен кванангӀаги чехь цӀезабизе хӀаракат бахъулеб букӀун буго гьес, амма гьебгицин биччалеб букӀун гьечӀо. 17ГӀакълуялде вачӀун, гьес пикру гьабун буго: «Дир инсул къавулъги гӀемер ругогури хӀалтӀухъаби? ГӀунги тӀокӀаб чед буго гьезул. Дун гьанив вакъуца холев вуго. 18Вахъун дирго инсуда аскӀове ина ва гьесда абила: „Аллагьасда цебеги дуда цебеги дир мунагь ккана, дир эмен[+]. 19ТӀокӀав дур васлъун рикӀкӀине мустахӀикъав гьечӀо дун, дур хӀалтӀухъанлъун восе“».

20Вахъун ун вуго гьев жиндирго инсухъе. РикӀкӀадасанго вихьун вуго инсуда гьев вачӀунев, гьесда гурхӀун вуго эмен. Векерун данде ун, горбода къвал бан, къочарун вуго. 21Васас гьесда абун буго:

– Аллагьасда цебеги дуда цебеги дир мунагь ккана, тӀокӀав дур васлъун рикӀкӀине мустахӀикъав гьечӀо дун.

22Инсуцайин абуни, жиндирго рагьтӀателазда абун буго:

– Бищунго лъикӀаб ретӀел босун рачӀа хехго ва гьасда тӀад ретӀе, гьасул килщида баргъичги ххе, хӀатӀазда хьиталги ретӀе. 23МачӀадалъе хьихьараб бечеги хъве: рохалил тӀутӀ лъезе бокьун бугин. 24Щайгурелъул гьав дир вас хун вукӀана, гьанже чӀаголъун вуго, гьав вилун-тӀагӀун вукӀана, гьанже ватун вуго.

Кутакаб рохел-ихтилат гьабизе байбихьун буго гьез[+].

25Гьев чиясул кӀудияв вас хурив вукӀун вуго гьебмехалъ. Рокъове вачӀунаго, гьесда рагӀун руго кочӀолги кьурдулги бакънал. 26АскӀове ахӀун цо рагьтӀателасда гьикъун буго гьес гьалъул магӀна щибилан. 27Дур вац вачӀун вугин, гьев сах-саламат ватиялдаса вохун, дур инсуца мачӀадалъе хьихьараб бечеги хъвезабунин бицун буго. 28Гьесул ццин бахъун буго, рокъове жаниве лъугьине къабуллъуларого вукӀун вуго. КъватӀиве вачӀун, гьесие лъикӀаб бицине лъугьун вуго эмен. 29Инсуе жавабалъе гьес абун буго:

– Гьалщинал соназ гьале дуе лагълъи гьабулев вуго дун, дуца хъвараб хӀуччдаса таричӀого. Дуца дие цо бурутӀцин кьечӀо, ахӀун гьудулзабигун квана-гьекъей гьабизе. 30Амма дур букӀараб бечелъиги хъахӀбабазда цадахъ квана-гьекъон лъугӀизабун вачӀарав гьав дур васасе дуца мачӀадалъе хьихьараб бече хъвезабун буго[+].

31Инсуца гьесда абун буго:

– Я, дир вас! Мун кидаго дида цадахъ вуго, кинабго дир бугебщинабги дур буго. 32Амма нилъеца рохалил бертин-той гьабизе ккола, гьав дур вац хун вукӀун, гьанже чӀаголъун вугелъул, вилун-тӀагӀун вукӀун, гьанже ватун вугелъул.

### 16 бетӀер


Божизе бегьуларев хъулухъчиясул хӀакъалъулъ

1Жиндирго муридазда ГӀисаца бицана:

– Цо бечедав чиясул вукӀун вуго гьесул мал-мулкалъул тӀалаб гьабун тарав хъулухъчи. 2Жиндир мал-мулк чӀунтизабулеб бугин гьесилан рагӀидал, аскӀове ахӀун, гьесда абун буго: «Гьаб лъикӀаб гуреб хабар щиб дур хӀакъалъулъ дида рагӀулеб бугеб? Гьанже дуца хъван кье дихъе тӀаде бачӀаралъулги харж гьабуралъулги сияхӀ. ТӀокӀалъ дица мун гьеб хъулухъалда толаро», – ян. 3Гьебмехалъ хъулухъчияс жинцаго жиндаго абун буго: «Щибдай дица гьабила?[†] Гьанже дун гьас хъулухъалдаса вахъулев вуго. Хур гьанкӀизе дида кӀоларо, гьардухъ ине дун намуслъула. 4Гьа, дида лъала щиб гьабилебали. Гьес хъулухъалдаса вахъараб мехалъ цогидаз дун жидерго къавулъе вачунеб куц гьабила дица».

5Гьес жиндирго хважаинасул налъулал батӀа-батӀаго ахӀун руго жиндихъего. ТӀоцеве ахӀарасда гьикъун буго дир хважаинасе дуца кигӀан кьезе бугебан. 6Нусго рагӀ зайтуналъул нахул кьезе бугилан гьес абидал, бахъун нахъе кьун буго налъи тӀад хъвараб кагъат: «Хехго гӀодов чӀун цӀидасан хъвай кӀикъоялда анцӀго букӀанилан». 7Цогидасда гьикъун буго дуца щиб кьезе бугебан. Нусго къали ролъул кьезе бугилан бициндал, гьесдаги абун буго: «Ма гьаб кагъатги нахъе босе, цӀидасан хъвай ункъого букӀанилан».

8Хадув хважаинас гьев веццулаан, сихӀиргони гьабунин гьес гьеб ишилан. Гьедин гьаб дуниялалъул рукъ къачӀалел чагӀи жалго гӀадал гӀадамазда гьоркьор гӀемерго сихӀирал руго, ахираталъул рукъ къачӀалездаса[+].

9Гьединлъидал дица нужеда абулеб буго: дуниялалъул рокъоб хачараб боцӀи-рикъзи кьун, нужеца гьанир гьединал гьудулзаби ричун росе, боцӀи-рикъзи гьечӀого хутӀараб мехалъ, абадияб рокъоре нужго къабул гьаризе.

10ГьитӀихӀинаб божун тезе бегьулев чиясда кӀудиялъулги божилъи гьабизе бегьула. ГьитӀиналъулъ хӀилла-макру гьабурас кӀудиялъулъги рекӀкӀ гьабула[+]. 11Дуниялалъул рокъоб хачараб боцӀи-рикъзи божун тезе бегьуларел нужеде абадияб рукъалъул унго-унгояб хазинаялъул божилъи лъица гьабилеб[+]? 12Чияр боцӀи божун тезе бегьуларел нужехъе, нужерабгоги лъица кьелеб?

13Лъиданиги кӀоларо кӀиго бетӀергьанасе лагълъи гьабизе. Цояв гьесда рихина, цогидав вокьила. Яги цоясе гьес лагълъи ракӀбацӀцӀадго гьабила, цогидасе тӀаса-масаго гьабила. Гьедин нужедаги кӀвеларо Аллагьасеги дуниялалъул боцӀи-рикъзиялъеги лагълъи гьабизе[+].


ГӀисаца фарисеял къватӀир чӀвазарула

14[•]БоцӀи-рикъзи хириял фарисеял,[†] ГӀисахъги гӀенеккун, гьесда тӀад релъанхъулел рукӀана[+]. 15ГӀисаца гьезда абуна:

– ГӀадамаз нуж вализабилъун рикӀкӀуна, амма Аллагьасда лъалебха нужер рекӀелъ бугеб жо. ГӀадамазда цебе жиб тӀадегӀанаб, Аллагьасда цебе къабихӀаб буго[+]. 16ЯхӀяде щвезегӀанги букӀана диналъул къанун,[†] рукӀана аварагзабиги. Гьев вачӀун хадуб Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ Рохалил хабар бицунеб буго. Щивас хӀаракат бахъулеб буго хӀалица гьенире рорчӀизе[+]. 17Амма къануналъул цохӀо хӀарп бортизегӀан, зобалги ракьалги тӀагӀун ина[+].

18ЧӀужуги йиччан тун, цогидай ячаравщинав чи жиндирго йикӀарай чӀужуялда цеве мунагьалъукье ккола. Гьеб мунагьги зиналъун[†] рикӀкӀуна. Росасдаса ятӀалъарай гӀадан ячарав чиги зиначи ккола[+].


ГӀисаца бицуна цо бечедав чиясулги Лазарилги хӀакъалъулъ

19– Цо бечедав чи вукӀун вуго. Гьес ретӀунеб букӀун буго дарай-зарбал. Щибаб къоялъ гьес гӀуцӀулеб букӀун буго бечедаб квана-гьекъей. 20ТӀолабго черхалде чанхъ барав цо Лазар абун гьардухъанги вукӀун вуго гьесул кавудул кӀалтӀа чӀарав. 21Бечедав чиясул сурпаялдаса хутӀа-кӀучараб квен-тӀехгӀаги щвелародайилан чӀун вукӀун вуго гьев гьенив. ТӀадежоялъеги рекерун рачӀун гьабзаз гьесул чанхъаз цӀураб черхалда тӀад мацӀ бахъулеб букӀун буго.

22Гьале, хвана гьев пакъир, малаикзабаз гьев Ибрагьим[†] аварагасда аскӀове восун ана. Хвана дов бечедав чиги. Гьев хабалъ вукъана[+]. 23Гьале жужахӀалъув квешаб гӀазабалъулъ вугев гьев бечедав чиясда, берал рорхун валагьидал, рикӀкӀадасан вихьана Ибрагьим аварагги гьесда аскӀов дов Лазарги[+].

24Бечедав чияс ахӀана: «Я, нижер эмен Ибрагьим! ГурхӀа мун дида! Гьаб цӀадулъ вежулев вугин дун, дир мацӀалда реччел хъвазегӀаги, лъадалъ килищги ччун, витӀе гьев Лазар»[+].

25Ибрагьимица гьесда абуна: «Я, дир вас, дуца ракӀалде щвезабе: дуниялалъул рокъоб дуе кинабго лъикӀабщинаб щвана, Лазариейин абуни гьениб кинабго квешабщинаб щвана. Гьанже гьанив Лазар хӀалхьун вуго, мун гӀазабалъулъ вуго. 26Гьав духъе кин витӀилев, нилъеда гьоркьоб кӀудияб кӀкӀал лъугьун бугелъул. Гьединлъидал гьаниса гьенирехун рачӀине бокьаразе нух гьечӀо ва гьениса гьанирехун рачӀинеги бажаруларо».

27Нахъеги дов чияс гьарун[†] буго: «Гьедин батани, дир эмен, дуца Лазар витӀе дир инсул рокъове. 28Дова дир щуго вац вуго. Дозда цӀодорго рукӀаян абизе витӀе. Гурони – гьелги рачӀина гьаб гӀазабалъул рокъоре».

29Ибрагьимица абун буго: «Дозие Мусаги[†] цогидал аварагзабиги руго. Гьезухъ гӀенеккеян абе»[+].

30Дов бечедав чияс абун буго: «Я, дир эмен Ибрагьим, гӀенеккуларо гьел! Амма цогӀаги хварав чи дуниялалде тӀадвуссун вачӀани – кантӀила, Аллагьасде руссина».

31Гьебмехалъ Ибрагьимица абун буго гьесда: «Мусахъги цогидал аварагзабазухъги гӀенеккуларел чагӀи хваралъуса вахъун вачӀарав чиясдаги божиларо», – ян[+].

### 17 бетӀер


ГӀисал цо-цо гӀакълаби

1[•]Жиндирго муридазда ГӀисаца абуна:

– Инсан мунагьалъукье ккезавулеб жо дуниялалда лъугьинчӀого букӀунаро, амма кӀудияб балагьги гӀазабги – гьеб босун вачӀарав чиясе[+]. 2Дида божулезда гьоркьоса цониги лъимер гӀадинав пулан мунагьалде цӀазегӀан, гьесие лъикӀаб букӀинаан, гьобоги горбода бухьун, ралъдалъе рехани[+].

3Ворегиха, нуж гьелдаса цӀуне. Вацас дуе квешлъи гьабуни, гьесие бадибчӀвай гьабе. Гьев рекӀекълъани, тӀасалъугьун те[+]. 4Къода жаниб анкьго нухалъ гьес дуе квешлъи гьабуниги, анкьабго нухалъ духъе вачӀун, гьес жив рекӀекълъанилан абуни, – тӀасалъугьа гьесдаса[+].

5Гьебмехалъ чапарзабаз[†] ТӀадегӀанав ГӀисада абуна:

– Нижер рекӀелъ божи цӀикӀкӀинабе, – ян[+].

6ТӀадегӀанав ГӀисаца абуна:

– Горчицаялъул хьодул мугьгӀанасеб божигун нужеца гьаб инжиралъул гъотӀода абуни, кьолболъа бахъун ун доба ралъдал бакьулъ чӀаян, нужер амру гьелъ тӀубазабилаан[+].

7Нужер цонигиясул цо лагъ вугилан те. Гьев векьарун свакан хуриса яги рохьдодаса вачӀун вугони, хехго кваназе гӀодов чӀаян абулищ гьесда? 8Гьелъул гӀаксалда, гьесда абуларищ хехго квен гьабеян ва дун квана-гьекъон вахъинегӀан дие хъулухъалъе чӀаян, цинги мунгоги квана-гьекъеян? 9Гьеб амру тӀубазабуралъухъ лагъасе баркала кьолебищ? 10Гьедин гьабула нужецаги: нужее амру гьабурабщинаб тӀубазабун хадуб, нужеца абула ниж ругин пайда гьечӀел лагъзал, нижеда абураб гурони гьабичӀин нижецаян.


ГӀисаца вацӀцӀад гьавула барасалъ унтарав анцӀго чи

11Иерусалималдехун валагьун Самариялъулги[†] Галилеялъулги[†] гӀорхъудасан унев вукӀана ГӀиса.

12Цо росулъе щолаго, гьесда дандеккана барасалъ[†] унтарав анцӀго чи. РикӀкӀадегӀан чӀун,[+] 13гьез ахӀулеб букӀана:

– Я, ГӀиса! НасихӀатчи! ГурхӀа нижеда! – ян.

14Гьел рихьараб мехалъ, ГӀисаца абуна:

– Рахъа нуж гьанже кашишзабазухъе[†] а ва нужго рацӀцӀалъун рукӀин бихьизабе.

Гьениса унаго гьезул чурхдул барасалдаса рацӀцӀалъана[+]. 15Живго сахлъун вукӀин бихьун, гьезул цояв, ахӀунго ахӀун Аллагьасе рецц гьабулаго, тӀадвуссун вачӀана. 16Цинги, ГӀисал хӀатӀазда цеве накалдаги чӀун, гьесие баркала кьуна. Гьевни Самариялдаса чи вукӀана[+]. 17ГӀисаца гьесда абуна:

– Нужер анцӀавго сахлъичӀевищ? Дов ичӀавго кивеха арав? 18Унго, гьав чияр чиясда гурони, дир ракьалдаса цониги чиясда ракӀалде ккечӀебищха Аллагьасе рецц гьабизе?

19Цинги гьесда абуна:

– Вахъа тӀаде, а гьанже, дурго божи-иманалъ хвасар гьавунин мун[+].


«Аллагьасул ПарччахӀлъи кида букӀине бугеб?»

20[•]Аллагьасул ПарччахӀлъи кида букӀине бугебилан фарисеяз гьикъидал, ГӀисаца абуна:[+]

21– Аллагьасул ПарччахӀлъи гӀадамазда бихьичӀого бачӀина. Лъицаниги абиларо гьеб гьале гьаниб бугилан, яги доле доба бугилан. Гьале гьаниб нужелъин бугеб Аллагьасул ПарччахӀлъи.

22Гьес жиндирго муридазда абуна:

– ГӀадамил Лъимер[†] нужеда цадахъ вугеб цо къогӀаги бихьизе нуж гӀащикълъараб заман бачӀина. Амма нужеда гьев вихьиларо[+]. 23Нужеда абила гьале гьанив вугин, яги дова вугилан. ГӀенеккуге гьезухъ, унге гьезда хадур[+]. 24Зобалазул цояб рахъалдаса цоги рахъалде паркъун унеб пири гӀадин вукӀина ГӀадамил Лъимер, гьев вачӀараб къоялъ. 25Амма цин гьес гӀемераб гӀазаб хӀехьезе ккезе буго, ва гьаб умматалъ гьесдаса инкар гьабизе буго[+].

26НухӀ аварагасул заманаялъ ккараб гӀадаб иш ккезе буго ГӀадамил Лъимадул заманаялъги[+]. 27Квана-гьекъолел рукӀана, лъудби рачунел, россабазе унел рукӀана гӀадамал НухӀ гамида жаниве лъугьинегӀан. Цинги тӀупан тӀуна ва тӀолабго махлукъат лъадалъ гъанкъана[+].

28Гьебго жо ккана ЛутӀ аварагасул заманаялъги. Кваналел, гьекъолел, бичулел, хисулел, хурзал рекьулел, минаби ралел рукӀана гӀадамал ЛутӀ авараг Содом шагьаралдаса къватӀиве лъугьинегӀан. 29Цинги цӀадулги чӀабтӀилги цӀад бана зодисан, ва киналго хвана[+]. 30Гьедин букӀине буго ГӀадамил Лъимер загьирлъараб мехалъги.

31Гьеб къоялъ тӀохда вугев чи жиндирго къайи-къоноялда хадув гъоркье рещтӀунгеян абе, хурив вугевги рокъоб хутӀаралда хадув тӀадвуссунгеян абе[+]. 32ЛутӀ аварагасул чӀужуялъул ккараб иш ракӀалда чӀезабе[*][+]. 33Жиндирго гӀумру цӀунизеян лъугьарав чи гьелдаса махӀрумлъила; жиндирго гӀумруялдаса махӀрумлъизе разилъарас гьеб хвасар гьабила.[†][+] 34Дица абулеб буго нужеда: гьеб сордоялъ цо боснор регун ругел кӀигоязул цояв вачина, цогидав хутӀила. 35ГӀатӀ ххенолей йигей кӀиго чӀужугӀаданалъул цояй ячина, цогидай хутӀила.

36-37Муридаз ГӀисада гьикъана:

– Я, БетӀерчӀахъад! Киб гьеб букӀине бугеб? – ан.

Гьес жаваб гьабуна:

– Жаназа бугеб бакӀалде чудкал ракӀарула, – ян.

### 18 бетӀер


Къоролалъулги къадиясулги мисал

1Цинги ГӀисаца жиндирго муридазда, мисал бачун, бицана Аллагьасда гьардезе ккеялъул ва хьул къотӀизе[†] бегьунгутӀиялъул хӀакъалъулъ хабар[+].

2– Цо шагьаралда вукӀун вуго Аллагьасукьаги хӀинкъуларев гӀадамазукьаги нечоларев цо къади. 3Гьебго шагьаралда йикӀун йиго цо къоролайги. Гьей щибаб къойил ячӀуней йикӀун йиго гьев къадиясухъе цо пуланав жиндир дагӀбадуласдаса жий цӀунеян. 4Амма къади гӀемераб мехалъ разилъун гьечӀо. Ахирги цо къоялъ гьес пикру гьабун буго: «Я Аллагьасукьа хӀинкъуларо дун, я гӀадамазукьа нечоларо. 5Амма гьадай къоролалъ дие рахӀат толеб гьечӀелъул, дица гьелъул къваригӀел тӀубан лъикӀ, гурони – гьелъ, нахъаса къотӀичӀого гьание хьвадун, дир бетӀер сверизабила».

6Бихьулищ Аллагь рикӀкӀунарев къадиясулгицин ккараб пикру? – ян абуна ГӀисаца гьезда. – 7Къасиги къадги жиндир цӀобалде хьул лъун, гьари-дугӀаялда жинде ахӀделел ругел тӀаса рищарал лагъзал Аллагьасги цӀуниларищ? Гьезул мурад тӀубазабизе кватӀилищ гьев[+]? 8Дица нужеда абулеб буго: гьес гьел хеккого цӀунила. Амма ГӀадамил Лъимер[†] вачӀараб мехалъ, божи-иман батиладай гьесда гьаб ракьалда[+]?


Магъало бакӀарулев чиясулги фарисеясулги мисал

9Цоги ГӀисаца, мисал бачун, бицана жалго вализабийиланги чӀун, цогидал къабихӀ гьарулел цо-цо гӀадамазул хӀакъалъулъ гьадинаб хабар:[+]

10– Аллагьасе дугӀаялъе Мукъадасаб Рокъове лъугьун вуго кӀиго чи: магъало бакӀарулев чиги фарисеявги[+]. 11Жиндирго бакӀалда вахъун чӀун, фарисеяс рекӀелъ дугӀа гьабун буго: «Я, дир Аллагь! Дуе рецц буго дун цогидазда релълъарав вижичӀелъул; хъачагъазда, макручагӀазда, зиначагӀазда,[†] хӀатта гьав магъало бакӀарулев чиясда релълъарав гьечӀелъул[+]. 12Анкьида жаниб кӀиго къоялъ кӀал ккола дица, дие щварабщиналъул хайиралъул анцӀил бутӀа садакъаде кьола»[+]. 13Магъало бакӀарулев чийин абуни дова нахъегӀан чӀун вукӀун вуго, берал зодихъе руссинаризецин намуслъун. Амма, керенги бухулаго, абулеб букӀун буго гьес: «Я, дир Аллагь! Мунагьазул цӀурав дида гурхӀа!» – абун[+]. 14Дица нужеда абулеб буго: дов фарисеясда данде ккуни, гьев магъало бакӀарулев чи Аллагьасда цеве цӀикӀкӀунго вацӀцӀалъун тӀадвуссана жиндирго рокъове. Жинцаго живго тӀадегӀанлъизавурав гӀодовегӀанлъула, живго гӀодовегӀанго чӀарав тӀадегӀанлъичӀого хутӀуларо[+].


ГӀисахъе лъимал рачун рачӀуна

15[•]ГӀисинал лъималги рачун рачӀунаан ГӀисахъе, гьезда тӀад квер бахъеян гьарун.[†] Муридазда гьеб бихьидал, гьез гьел риччалел рукӀинчӀо. 16Амма ГӀисаца, лъималги аскӀоре ахӀун, муридазда абуна:

– Риччанте лъимал дихъе рачӀине, гьезие квекӀен гьабуге. Гьединазейин Аллагьасул ПарччахӀлъи щун бугеб! 17ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Аллагьасул ПарччахӀлъи лъимаца гӀадин къабул гьабичӀев чиясе гьенибе нух гьечӀо[+].


Аллагьасул ПарччахӀлъиги инсанасул бечелъиги

18[•]Цо кӀудияв хӀакимас ГӀисада гьикъана:

– Я, лъикӀав МугӀалим! Абадияб рукъалъул бутӀа щвеялъе щиб дица гьабизе кколеб[+]?

19ГӀисаца гьесда абуна:

– Щай дуца дида лъикӀавилан абулеб? Щивниги лъикӀав вукӀунаро, цохӀо Аллагь гурони! 20Дуда лъалагури Аллагьасул амруял: «зина гьабуге», «чи чӀваге», «цӀогьодуге», «гьересинугӀлъи гьабуге», «эбел-инсул адаб-хъатир гьабе»[+].

21Гьес ГӀисада абуна:

– ГӀолохъанаб мехалдасаго тӀуразарулел руго дица гьел амруял[+].

22ГӀисаца абуна:

– Цо жо буго дуе камун. Дурго бугеб кинабго боцӀи-рикъзи биче ва мискин-пакъирасе садакъаде кье, гьелъухъ дуе насиблъила зобалазул хазина. Цинги дихъе вачӀа, дида цадахъ вилълъине[+].

23Гьеб рагӀидал, дов чи цӀакъ пашманлъана. Гьев вукӀун вуго кутакалда бечедав чи. 24Гьесухъ валагьун ГӀисаца абуна:

– Бечедав чиясе Аллагьасул ПарччахӀлъиялде лъугьине захӀмалъулеб куц! 25РукӀкӀадул ролъиялъусан лъугьине вараниялъего бигьа букӀина Аллагьасул ПарччахӀлъиялде ворчӀизе бечедав чиясеялдаса.

26Гьесухъ гӀенеккун рукӀараз гьикъана ГӀисада:

– Гьедин батани, хвасарлъизе кӀолев чигӀаги щивдайха?

27Гьес жаваб кьуна:

– Инсанасда кӀоларебги Аллагьасда кӀола, – ян[+].

28Пётрица абуна:

– Гьале нижерго бугебщинабги рехун тун, ниж дуда хадур рилълъана…[+]

29ГӀисаца гьезда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Аллагьасул ПарччахӀлъиялъе гӀоло мина-рукъги, лъимал-хъизанги, вацал-яцалги, эбел-эменги рехун тарав цониги чи хутӀизе гьечӀо,[+] 30гьелъухъ гьаб заманаялда гӀемерго цӀикӀкӀараб шапакъат щвечӀого, ва ахираталъул рокъоб абадияб гӀумру насиблъичӀого.


ГӀазаб-гӀакъубаялъул хӀакъалъулъ – лъабабизеги

31[•]Жиндирго анцӀила кӀиявго муридги аскӀове ахӀун, ГӀисаца абуна:

– Гьале нилъ Иерусалималде унел руго. ГӀадамил Лъимадул хӀакъалъулъ цебеккунго Аллагьас аварагзабазда лъазабун букӀараб хӀукму тӀубала гьениб. 32Гьев цогидаб халкъалъул гӀадамазда кодове кьела, гьезги инжит-хӀакъир гьавила, тӀаде тударила, 33вухила-кьабила, цинги чӀвала ва хун лъабабилеб къоялъ гьев чӀаголъила[+].

34Амма гьезда щибниги бичӀчӀичӀо. Гьел рагӀабазул магӀна босизе бажаричӀо гьезухъа. Сундул хӀакъалъулъ бицунеб бугебали лъачӀо гьезда[+].


Иерихоналде щолаго, ГӀисаца цо бецав чи сахлъизавула

35[•]Иерихон шагьаралде щолаго, цо бецав чи ватана нухлул ракьанда кӀусун гьарделев[+]. 36ГӀадамазул руккел аскӀосан унеб рагӀидал, щиб ккарабилан гьикъана гьес. 37Гьесда бицана Назареталдаса ГӀиса вугин гьанисан вачӀунев. 38Гьебмехалъ гьардухъан ахӀдана:

– Я, Давудил[†] вас ГӀиса! ГурхӀа мун дида![+]

39Гьесда цересан унел гӀадамазе бокьун букӀана гьардухъан вуцӀцӀун чӀезавизе. Амма гьес дагьабги гьаракь борхун ахӀана:

– Я, Давудил вас! ГурхӀа дида! – ян.

40Гьенив лъалхъун, ГӀисаца абуна гьев жинда аскӀове вачеян.

41– Дица щиб гьабизе дуе бокьун бугеб? – абун гьикъана гьесда ГӀисаца.

Дос абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Беразда нахъеги канлъи бихьизе бокьун буго!

42ГӀисаца гьесда абуна:

– Валагье гьанже! Дурго божи-иманалъ сахлъизавуна мун[+].

43ГьебсагӀат канлъи бихьун, ГӀисада цадахъ вилълъана гьев, Аллагьасе реццги гьабулаго. Гьеб бихьун, киналго гӀадамалги Аллагьасе рецц гьабизе лъугьана.

### 19 бетӀер


ГӀиса Закайихъе гьоболлъухъ уна

1Иерихон шагьаралда жанисан унев вукӀана ГӀиса[+]. 2Магъало бакӀарулел чагӀазул бетӀерлъун тӀамурав Закай абулев цо бечедав чи вукӀана. 3Гьесул гъира букӀана ГӀиса кинав чи вугевали лъазе, гьев вихьизе. Амма халкъалъул руккалида гъорлъ ГӀиса вихьизе бажарулеб букӀинчӀо, – къокъав чи вукӀана Закай. 4ЦевегӀанги векерун цо инжиралъул гъотӀотӀе вахана гьев: гьенисан ине кколаан ГӀиса. 5Гьеб гъотӀокье щведал, ГӀиса эхеде валагьана ва Закайида абуна:

– Закай, хехго рокъове а: жакъа дун духъ гьоболлъухъ рещтӀине ккола.

6Хехго гъотӀодаса гъоркьеги лъугьун, вохуца холаго къабул гьавуна гьес ГӀиса. 7Гьеб бихьун киналго зурзудизе лъугьана мунагьазул цӀурав чиясул бакӀалде анин гьев гьоболлъухъилан[+].

8Вахъун Закайица ТӀадегӀанав ГӀисада абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Гьале дирго бечелъиялъул бащдаб дица мискин-пакъирасе садакъаде кьела ва, дица гуккарав чи ватани, гьебги ункъиде бахинабун бецӀила[+].

9ГӀисаца гьебмехалъ абуна:

– Жакъа гьаб рокъобе хвасарлъи бачӀана, гьавги Ибрагьимил[†] вас вугелъул[+]. 10Рилун ругелазда хадув, гьел ралагьизейин ва гьел хвасар гьаризегийин, вачӀун вугев ГӀадамил Лъимер.[†]


Меседил гъурщазул мисал

11[•]Гьес рицунел харбазухъ гӀенеккун рукӀарал гӀадамазе цоги мисал бачана ГӀисаца. Гьев Иерусалималде щолев вукӀиндал ва гьел Аллагьасул ПарччахӀлъи хеккого бачӀинилан божун рукӀиндал,[+] 12гьес бицана:

– ЛъикӀаб наслу-тухумалъул цо пуланав чи чияр улкаялде ун вуго гьенив ханлъун чӀезе, цинги нахъвуссун жиндирго халкъалъулги ханлъун лъугьине. 13Жиндирго анцӀго рагьтӀателги ахӀун, щивасухъе цо-цо меседил гъурущ кьун буго, жив тӀадвуссинегӀан гьеб жиндие пайда-хайиралъе хӀалтӀизабеянги абун. 14Амма жиндирго улкаялъул гӀадамазе гьев вокьулев вукӀун гьечӀо. Гьесда хадурго чапарзаби[†] ритӀун руго гьез доб улкаялде, гьев чи жидер ханлъун вукӀине жал рази гьечӀилан лъазабизе[+].

15Доб улкаялда ханлъиги щун тӀадвуссараб мехалъ, гьес амру гьабун буго жинцаго месед кьурал дол рагьтӀателал ахӀейилан, лъица кигӀанасеб пайда-хайир доб меседалдаса жиндие щвезабун бугебали лъазе.

16ВачӀун цо рагьтӀателас абунила: «Я, бетӀерчӀахъад, дуца кьураб меседалдаса анцӀго месед хайирлъана», – ян. 17«ГьитӀинаб божилъиялъе дуца дида цебе кӀудияб ритӀухълъи бихьизабуна, дир лъикӀав рагьтӀател. АнцӀго шагьаралъул наиблъун тӀамулев вуго дица мун», – ан абун буго ханас гьесда[+].

18ВачӀун цогидав рагьтӀателас абун буго: «Я, бетӀерчӀахъад, доб цо меседалдаса щуго месед хайирлъана», – ян. 19Гьесдаги ханас абун буго: «Мунги дица щуго шагьаралъул наиблъун тӀамулев вуго», – ян.

20ВачӀун лъабабилев рагьтӀателас абун буго: «Я, бетӀерчӀахъад, гьале дур месед. КвербацӀцӀалда гьоркьоб лъун цӀунун букӀана дица гьаб. 21Дуцаго лъечӀеб бакӀалдаса босулев, дуцаго бекьичӀеб лъилъулев кьварарав чи мун вугелъул, хӀинкъана дун гьелда хъвазе». 22«ГӀай, макирав рагьтӀател! Гьел дуца абурал рагӀаби сабаблъун тамихӀ гьабулеб буго дица дуе. Дуда лъалеб букӀун бугоха дицаго лъечӀеб бакӀалдаса босулев, дицаго бекьичӀеб лъилъулев кьварарав чи дун вукӀин[+]. 23Щай дуца дир месед хайиралъе хӀалтӀизабичӀеб, жакъа тӀадвуссараб мехалъ хайиргун цадахъ нахъе щвелаангури гьеб дихъе?» – ян абун буго ханас гьесда. 24АскӀор рукӀараздаги абун буго ханас, гьесухъаги босун, гъоб месед анцӀго месед бугесухъе кьейилан.

25Гьез гьесда абун буго: «Я, бетӀерчӀахъад, гъосухъ гьадинги анцӀго месед бугогури», – ян. 26«Дица нужеда абулеб буго: кодолъи бугевщинасе кьезе буго, кодолъи гьечӀесухъа бугебги бахъизе буго[+]. 27Дун жидер ханлъун ккезе бокьун букӀинчӀел дол дир тушбабийин абуни, гьанире дида цереги рачун, чӀвай!»[+]

28[•]Гьеб хабарги бицун, ГӀиса Иерусалималдехун валагьун ана.


ГӀиса Иерусалим шагьаралде лъугьунев вуго

29Зайтуналъул магӀарда аскӀор ругел Бетфагиялде ва Бетаниялде гӀагарлъидал, кӀиго муридги аскӀове ахӀун, ГӀисаца гьезда абуна:[+]

30– Гьудуб нилъеда цебе бугеб росулъе а нуж. Росулъе лъугьаралго, цо бакӀалда бухьун батила жеги чи тӀад рекӀинчӀеб кӀудияб кӀерт. Рухьадасаги бичун, гьебги бачун рачӀа. 31Щай гьеб бачунебан абулев чи ккани, ТӀадегӀанав ГӀисае къваригӀун бугин абе.

32Гьедин ритӀун аразда, ГӀисаца абухъе, гьениб батана кӀудияб кӀерт. 33Гьеб рухьадаса бичулеб бихьараб мехалъ, гьелъул бетӀергьабаз гьазда гьикъана щай гьеб бичулеб бугебилан. 34ТӀадегӀанав ГӀисае къваригӀун бугилан жаваб кьуна гьаз.

35КӀерт ГӀисахъе бачун бачӀана. Гьелъул гьодиде рехана жидерго партал ва гьез гьев кӀартида рекӀинавуна. 36Гьев унеб нухда, тӀаса бахъун, жидерго ретӀел тӀибитӀулеб букӀана гӀадамаз[+]. 37Зайтуналъул магӀардаса гӀодоре лъугьунеб бакӀалде гӀагарлъидал, цадахъ рукӀарал тӀолалго муридал роха-хинлъун ва ахӀунго ахӀун Аллагьасе рецц гьабизе лъугьана, гьес рихьизарурал мугӀжизатазухъ. 38Гьез турки ахӀулеб букӀана:

– БетӀергьанас витӀун вачӀарав ПарччахӀасда баркат лъеги!

Зобалазда рекъел букӀаги!

ТӀадегӀанав Аллагьасе рецц!

39Халкъалъул руккалилъ рукӀарал цо-цо фарисеяз абуна ГӀисада:

– Я, НасихӀатчи! РуцӀцӀун чӀезаре гьал дурго муридал![+]

40ГӀисаца гьезие жаваб кьуна:

– Дица нужеда абулеб буго: гьел руцӀцӀун чӀани, ганчӀал ахӀдела.


ГӀисаца Иерусалималъухъ магӀу гьабула

41Иерусалим бихьулеб бакӀалде щведал, гӀодана ГӀиса. Шагьаралъухъ магӀу гьабун,[+] 42гьес абуна:

– Жакъа, гьаб къоялъгӀаги,
лъалебаниха дуда
дур саламалъиялъе
щиб къваригӀунебали!
Гьанжего дур беразда
гьеб бихьизе рес гьечӀо.
43Дуде цо къо бачӀина,
чӀахӀиял хъулбиги ран,
тушбабаз кисанго мун
данде къан сверун ккураб.
44Ракь лъугьинабила дур
Ва дур гӀадамазулги.
ГанчӀида лъураб гамачӀ
хутӀиларо кибниги.
Щайгурелъул Аллагьас
Дуй хвасарлъи битӀараб
Заман дуда лъачӀелъул[+].


ГӀисаца даранчагӀи Мукъадасаб Рокъоса къватӀире гъола

45[•]Цинги Мукъадасаб Рокъове жаниве лъугьун, гьенир ричарулел рукӀаралги босулел рукӀаралги гӀадамал къватӀире гъезе лъугьана ГӀиса. 46Гьес гьезда абуна:

– ТӀехьалда хъван буго: «Гьаб Дир рукъалда цӀар букӀине буго как-диналъул рукъ» абун. Нужецайин абуни гьаб хъачагъазул нохъоялде сверизабун буго.

47ГӀисаца щибаб къойил гьеб Мукъадасаб Рокъоб гӀадамазе вагӀза гьабулеб букӀана. ЧӀахӀиял кашишзабаз,[†] диниял гӀалимзабаз ва чӀухӀби-хӀакимзабаз хӀаракат бахъулеб букӀана гьев тӀагӀинавизе рес ккелародайилан. 48Гьезда гьабизе кӀолеб жоги букӀинчӀо, тӀолабго халкъ ГӀисада сверухъ гъункун, гьесухъ гӀенеккун букӀиндал.

### 20 бетӀер


«Лъица дуе ихтияр кьураб?»

1[•]Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъоб вагӀза-насихӀат гьабулев, Рохалил хабар бицунев ГӀиса вугеб мехалъ, гьенире рачӀана чӀахӀиял кашишзаби,[†] диниял гӀалимзаби[†] ва чӀухӀби-хӀакимзаби. 2Гьез гьесда гьикъана:

– Гьаб хӀалтӀи гьабизе ихтияр бугебищ дур? Лъица дуе гьеб ихтияр кьураб? – абун[+].

3ГӀисаца гьезда абуна:

– Дицаги кьела нужее цо суал. Бице: 4лъадалъ ччун рахъун гӀадамал рацӀцӀад гьаризе ихтияр ЯхӀяе кисан щун букӀараб: зобалаздасанищ яги гӀадамаздасанищ[+]?

5Цоцазда гьоркьоб хабар ккана гьезул. «Зобалаздасан букӀанин абуни, гьес абила гури, щайха нуж ЯхӀяда божичӀелилан[+]. 6ГӀадамаздасан букӀанин абуни, тӀолабго халкъалъ ганчӀица чӀвала нилъ, ЯхӀя гьез авараглъун рикӀкӀунев вугелъул»[+]. 7Кисан гьеб ихтияр букӀарабали жидеда лъаларилан кьуна гьез жаваб.

8ГӀисаца гьездаги абуна:

– Дица нужедаги бицинаро лъил ихтияралдалъун гьаб иш гьабулеб бугебали.


ЦӀолбол ах ижараялъе кьун тарасул хӀакъалъулъ

9[•]Цинги гьес, халкъалдехун вуссун, мисал бачун, гьадинаб хабар бицине байбихьана:

– Цо чияс цӀолбол ах гьабун буго. Цинги ахихъабазухъе ижараялъе гьеб ахги кьун, гьев чи къватӀиве ун вуго ва гӀемераб заманаялъ гьенив чӀун вуго[+]. 10ЦӀибил барщараб мехалъ, гьес дол ижарачагӀазухъе цо рагьтӀател витӀун вуго жиндие кколеб бутӀа кьейин абейилан. Доз гьев рагьтӀател вухун вуго ва чӀового нахъе хъамун вуго. 11Цоги рагьтӀател витӀун вуго дос. Вухун-кьабун, инжит гьавун доз гьевги чӀового нахъе хъамун вуго. 12Лъабабилевги витӀун вуго дос. Доз гьев лъукъ-лъукъун къватӀиве рехун вуго[+]. 13Щибдай дица гьабилебилан[†] ракӀалде ккун буго ахил бетӀергьанасда. «Дица гьезухъе витӀила дирго вокьулев вас. ГьесулгӀаги хӀурмат гьабилеб батила доз»[+]. 14Гьев вихьараб мехалъ, дол ижарачагӀаз цоцазда абун буго: «Гьале гурищ ирсилав, рачӀа гьав чӀвазе, – ирсги нилъеего хутӀизе»[+]. 15Ахикьа къватӀивеги рехун, чӀван вуго доз гьев вас. Гьанже гьел ижарачагӀазе щибдай гьабила ахил бетӀергьанас[+]? 16ВачӀинеги вачӀун, чӀвала гьес гьел, ахги цогидазухъе кьела.

Харбихъ гӀенеккараз абуна Аллагьас цӀунагийилан[+].

17– Гьедин батани, – ян гьикъана ГӀисаца, гьезухъги валагьун, – ТӀехьалда хъван бугеб гьадинаб калимаялъул магӀна щибали лъалищ нужеда: «Къадалъ лъезецин ярагьунарилан къадахъабаз нахъе рехараб гамачӀ битӀахъе цололъ лъун буго»? 18Гьеб ганчӀиде вортаравщинавги щущан ине вуго, бортун бачӀун гамачӀ тӀад речӀчӀаравги чӀинтӀизе вуго.

19[•]Диниял гӀалимзабазе ва чӀахӀиял кашишзабазе бокьун букӀана, гьебсагӀатго кквезеги ккун, ГӀиса жанив тӀамизе, амма халкъалъукьа хӀинкъун тана. Гьеб мисал ГӀисаца жидер рахъалъ бачараб букӀин бичӀчӀана гьезда.


Къайсарасе магъало кьеялъул хӀакъалъулъ

20Цинги ГӀисада хадуб хал кквезе лъугьана гьел ва жасусал ритӀана, жалго рацӀцӀадал чагӀи ругеб ххвел гьабун, ГӀисал кӀал таризабизе кӀоларищали хӀалбихьеян. Ккун вачун сардарасда[†] кодове кьун, гьес ГӀисае тамихӀ гьабизе гӀураб гӀайиб-хатӀа балагьизе бокьун букӀиндалха гьезие[+]. 21Гьел жасусаз ГӀисада гьикъана:

– Я, МугӀалим! Нижеда лъала дур рагӀиги вагӀзаги ритӀухъаб букӀин. Гьурмахъ балагьун иш гьабулеб гӀамалги дур гьечӀо, Аллагьасул хӀакъаб нух буго дур малъиги. 22Бице нижеда, къануналда[†] рекъон, къайсарасе[†] магъало кьезе бегьулебищ нижеца яги бегьуларебищ[+]?

23Гьезул хӀилла-макру бичӀчӀун, ГӀисаца абуна:

–[+] 24Цо динар[†] бихьея дида. Лъил суратги хъвай-хъвагӀайги гьалда бугеб?

Къайсарасул бугилан абуна гьез.

25– Гьедин батани, къайсарасулаб къайсарасе кье, Аллагьасулаб Аллагьасе кье, – ян абуна ГӀисаца гьезда[+].

26Гьедин жасусазухъаги бажаричӀо гӀадамал ругеб бакӀалда ГӀисахъа рагӀи бахъизе. Гьесул жавабалъ хӀикмалъизарун, руцӀцӀун чӀана гьел.


Хварал тӀаде рахъинариялъул хӀакъалъулъ

27[•]Цинги ГӀисахъе рачӀана къиямасеб къоялъ хварал тӀаде рахъине рукӀиналде инкар ккун чӀарал саддукеял[†] абулел гӀадамал. Гьез ГӀисада абуна:[+]

28– Я, МугӀалим! Мусаца[†] нилъее бихьизабун буго: цо пуланав чиясул вац хвани, гьесдасан лъимерги нахъе хутӀичӀони, гьесул вацас яче абе жиндирго хварав вацасул лъади, дов хварав вацасул наслу къинчӀого букӀине[+].

29Масала, анкьго вац вукӀун вуго. ЧӀужу ячун хадув, лъимер гьабилалдего хун вуго кӀудияв вац. 30Гьесул чӀужу ячун йиго хадусев вацас, гьевги хун вуго. 31Лъабабилевги хун вуго. Гьедин цо-цоккун хун, анкьавго вацасул рижи лъугьун гьечӀо. 32Ахиралда хун йиго гьезул йикӀарай чӀужуги. 33ХӀасил, гьей анкьго росасул лъадилъун йикӀарай гӀадан къиямасеб къоялъ лъил чӀужулъун йикӀине йигей?

Гьезие жавабалъе ГӀисаца абуна:

34– Дуниялалъул рукъалъул бихьиназ лъудбиги рачуна, руччаби россабазеги уна. 35Амма къиямасеб къоялъ тӀаде рахъун ахираталъул рукъалъе мустахӀикълъаразул я лъудби, я росал рукӀине гьечӀо[+]. 36ТӀокӀалъ хвезеги холаро гьел, малаикзабазда бащалъулелъул гьел ва хваралъуса гьес чӀаголъизарурал Аллагьасул лъималлъунги кколелъул. 37ЦӀа рекӀун бугониги, бухӀунго лъугӀулареб хъархъилъан жинда рагӀанин: «Дун вуго Ибрагьимил[†] Аллагь, ИсхӀакъил[†] Аллагь, Якъубил[†] Аллагь!» – абун БетӀергьанас ахӀулеб гьаракьилан бицунеб бакӀалда, Мусацаги бихьизабулеб буго хварал чӀаголъизе ругилан[+]. 38Аллагь – гьев хваразул Аллагь гуро, чӀагоязул Аллагь вуго, гьесие киналгоги чӀагоял ругелъул.

39Гьебмехалъ цо-цо диниял гӀалимзабаз абуна:

– Я, МугӀалим! ЦӀакъ лъикӀ абуна дуца, – ян. 40ТӀокӀаб лъилниги бахӀарчилъи гӀечӀо ГӀисада щибниги гьикъизе[+].


«Давудил вас гуро МасихӀ»

41[•]Гьес гьезда абуна:

– Давудил[†] вас вугин МасихӀилан[†] щай абулеб[+]? 42Туркабазул Хирияб ТӀехьалда (Забуралда)[†] Давудица жинцаго абулеб бугогури: «ТӀадегӀанав Аллагьас дир БетӀергьанасда абуна: „Дир кваранаб рахъалда гӀодов вукӀа,[+] 43дица дур тушбаби дур хӀатӀал лъураб бакӀалда цере чӀезаризегӀан“». 44Гьедин Давудица жинцаго гьесде жиндир БетӀергьанилан абулеб бугони, Давудил вас кин гьев кколев?


«Диниял гӀалимзабаздаса цӀунун чӀа нуж!»

45ТӀолабго халкъалда рагӀиледухъ абуна ГӀисаца жиндирго муридазда:

46– Воре, гьал диниял гӀалимзабаздаса цӀунун чӀа нуж. Гьезие бокьула халатал гӀабабиги ретӀун хьвадизе, базаркъотӀноб халкъалъ жидеего салам кьезе, синагогабазда[†] жанир киназдасаго церегӀан гӀодор чӀезе ва гьоболлъухъ кванил тӀотӀода нахъа бищунго хӀурматияб бакӀ кквезе[+]. 47Росал хун хутӀарал къоролзабазул боцӀи-рикъзи кванала гьез ва рихьдаего халатал дугӀаби гьарула. Гьеб кинабго цӀикӀкӀун гьабунагӀан гӀасияб букӀине буго гьезие тамихӀ.

### 21 бетӀер


Къоролалъул садакъаялъул хӀакъалъулъ

1[•]Мукъадасаб Рокъоб садакъаде гӀарац лъолеб бакӀалде бечедал чагӀаз гӀемераб гӀарац рехулеб бихьана ГӀисада[+]. 2Бащдаб капекалъул багьаяб кӀиго пахьул гӀарац гьенибе рехулей цо мискинай къоролайги йихьана гьесда. 3ГӀисаца абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: гьай мискинай къоролалъ киназдасаго цӀикӀкӀун гӀарац кьуна садакъаде. 4Цогидаз садакъа гьабуна жидерго боцӀи-рикъзи тӀокӀлъун, долъин абуни, жиндиего хӀажат букӀаниги, садакъаде кьуна жиндирго бетӀербахъиялъе хутӀун букӀарабщинаб[+].


ГӀисаца бицуна дуниялалда ккезе бугелъул

5[•]Мукъадасаб Рукъалъул[†] хӀакъалъулъ цо-цояз абулеб букӀана, унго, гьалъул къадазулъ лъун ругел ганчӀазул берцинлъи бихьуларищилан, бечедал сайигъатаз гьаб чӀухӀизабун бугеб куцилан. ГӀисаца абуна:

6– Гьаб кинабго нужеда бихьулебщинаб, ганчӀида лъураб гамачӀ хутӀичӀого, кӀалагъоркье чӀварал къоял рачӀине руго[+].

7– Я, МугӀалим! Кида гьеб букӀине бугеб? – ан гьикъана гьез гьесда. – Гьеб къо тӀаде щвеялъул гӀаламат бице нижеда.

8ГӀисаца абуна:

– Воре, къосинаризе гурин нуж! Чанги вукӀине вугелъулха, жив дун вугилан ва ахирзаман щванилан абун вачӀунев чи. Гьезда хадур унге нуж[+]. 9Рагъ-кьалги тунка-гӀусиги гӀемерлъун бугилан рагӀани, гьелдасаги хӀинкъуге нуж. Гьеб цебеккунго лъугьине ккола, амма ахирзаман гьедигӀан хехго тӀаде щоларо.

10Цинги гьес абуна:

– Цо халкъ цоги халкъалде, цо ханлъи цоги ханлъиялде тӀаде кӀанцӀила[+]. 11Кутакалда ракь багъарила, бакӀ-бакӀалда унта-щокълъи баккила, ракъи тӀаде щвела, балагьал рещтӀина ва зобалаздасан чӀахӀиял гӀаламатал загьирлъила[+].

12Гьеб кинабго ккелалде, дун сабаблъун нужеда хадур лъугьина, кквезеги ккун, синагогабазде[†] рачина, суд гьабила,[†] гвандинире рехила, парччахӀзабазда ва наибзабазда цере чӀезарила[+]. 13Гьебмехалъ рес ккела нужее, дир муридал ругилан нугӀлъи гьабизе. 14Кин гьезие жаваб кьелебали цебеккунго ургъел чӀвазе кколареблъиялда ракӀчӀезабе нужеца. 15Щаян абуни, нужеда дандечӀезе ва данде кӀалъазе нужер киналго дагӀбадулазухъа бажарулареб пасихӀлъиги гӀакъиллъиги кьела дица нужее[+]. 16Нужее хилиплъила хӀатта нужер эбел-эмен ва вацал, нужер гӀагарал чагӀи ва гьудулзаби. Цо-цоял чӀвазеги чӀвала нужер. 17Дун сабаблъун киналго гӀадамазда рихина нуж. 18Амма нужер бутӀруздаса цо расги бортизе гьечӀебха[+]. 19Нужерго сабруялдалъун нужерго рухӀал хвасар гьаре.

20[•]Боял рачӀун, Иерусалим сверун ккун бихьараб мехалъ, лъала нужеда гьеб шагьар чӀунтулеб заман гӀагарлъулеб букӀин. 21Гьеле гьебмехалъ мугӀрузде лъута абе Ягьудиялда[†] ругел гӀадамал. Шагьаралда жанир ругелал гьениса къватӀире тӀурун аян абе, шагьаралдаса къватӀирехун ругелал жанирего лъугьунгеян абе. 22Щаян абуни, гьел ругелъул къисас босулел къоял, гьелдалъун ритӀухълъизе бугелъул Илагьиял ТӀухьдузда хъварабщинаб. 23Вай, къинал руччабазе ва каранда хахулел лъимал ругел улбузе букӀинаха дол къояз кӀудияб къварилъи-гӀазаб! ЦӀакъ кӀудияб балагь бачӀина гьеб ракьалде, Аллагьасул ццин рещтӀина гьеб халкъалде![+] 24Хвалчабаз бутӀрул къотӀаралги рукӀина, киналго улкабазде асирлъун рачун аралги рукӀина. Аллагь лъалареб халкъалъул къуват лъугӀараб заман тӀаде щвезегӀан, гьелъ хӀатӀикь мерхьина Иерусалим[+].

25[•]Бакъ-моцӀалъул ва цӀвабзазул гӀаламатал загьирлъила, ракьалдайин абуни, ралъдал хъудиялъ ва карачалабазул кутакаб хъуялъ хӀинкъизарурал халкъал цӀакъго рихха-хочун лъугьина. 26Дуниялалде рещтӀине ругел балагьазухъ ралагьун чӀеялъги хӀинкъиялъги гӀадамал гӀакълуялдаса ина. Щаян абуни, къвакӀарал зобал гьаргьадизе ругелъул. 27Гьебмехалда вихьила накӀкӀул парчаялда тӀад гучалда ва кӀудияб къудраталда ГӀадамил Лъимер[†] вачӀунев[+]. 28Гьел гӀаламатал загьирлъаралго, нуж тӀаде рахъа ва бетӀер эхеде борхун ралагье – нужее тархъанлъилъидал бачӀунеб бугеб.


«Нужеца мисалалъе босе инжиралъул гъветӀ!»

29[•]ГӀисаца гьезие гьадинаб мисал бачана:

– Инжиралъул гъотӀохъ яги цогидал гъутӀбузухъ ралагье нуж. 30Гьел гъутӀби гӀурччинлъун рихьараб мехалъ, нужеда лъалагури рии тӀаде щолеб букӀин. 31Гьелдаго релълъун, гьал дица рицарал гӀаламатал загьирлъараб мехалъ, нужеда лъала Аллагьасул ПарччахӀлъи гӀагарлъулеб букӀин.


«Воре, нуж рорчӀуда чӀа!»

32ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дуниялалда гьаб наслу букӀаго лъугьине буго гьеб кинабго[+]. 33Зобалги ракьалги тӀагӀаниги, дир рагӀаби нахъе хутӀизе руго[+]. 34Воре, гьекъолдун, пасалъун ва магӀишаталъул тӀалаб-агъаз гьабун, ракӀ бицалъизе биччаге, тохлъукьего гьеб къоялъ нужее къор гъезе гурин. 35Гьеб къо тӀаде бачӀине бугелъул тӀолабго гьаб ракьалда тӀад бугеб кинабго махлукъаталде! 36Гьединлъидал рорчӀуда чӀа! Кинабго гьеб ккезе бугелдаса хвасарлъизеги ва къиямасеб къоялъ ГӀадамил Лъимада цере чӀезе кӀвезеги кидаго гьари-дугӀаялда рукӀа[+].

37Гьел къоязда Мукъадасаб Рокъове вагӀза-насихӀат гьабизе вачӀунаан ГӀиса. Сордо базе гьев Зайтуналъул магӀарде тӀадвуссунаан[+]. 38Щибаб къоялъ радалго бачӀунаан Мукъадасаб Рокъобе гьесухъ гӀенеккизе халкъ.

### 22 бетӀер


Ягьуда Искариот ГӀисае хилиплъула

1[•]Жинда Пасхаян[†] цӀар лъураб РеччичӀел Панкъазул Байрам гӀагарлъулеб букӀана[+]. 2ЧӀахӀиял кашишзабиги[†] диниял гӀалимзабиги[†] ургъулел рукӀана ГӀиса тӀагӀинавизе санагӀат ккелародайилан, амма халкъалъукьаги хӀинкъулел рукӀана гьел. 3Дов анцӀила кӀигоясул цояв, Искариотин тӀокӀцӀар бугев Ягьудал рекӀелъе илбис лъугьана[+]. 4ЧӀахӀиял кашишзабаздаги Мукъадасаб Рукъ[†] цӀунулел рагъухъабазул бутӀруздаги аскӀове ун, гьезулгун къотӀи-къай[†] гьабуна ГӀиса гьезул кверде кьезе. 5Гьел рохана ва гьесие гӀарац кьезе къотӀи гьабуна. 6Ягьуда гьелда разилъана. Цинги гьес балагьулеб букӀана гӀадамал гьечӀеб бакӀалда ГӀиса гьезул кверде кьезе санагӀалъи бугеб заман[+].


Пасхаялъул квен

7[•]РеччичӀел панкъал режулеб ва къурбаналъе пасхаялъул кьегӀер хъолеб къо тӀаде щвана[+]. 8ГӀисаца Пётридаги Иоаннидаги абуна, нилъеего пасхаялъул квен хӀадур гьабизе аян. 9Киб нижеца гьеб гьабизе дуе бокьун бугебилан гьикъана гьез ГӀисада. 10ГӀисаца гьезда абуна:

– Балагьея, шагьаралде жанире лъугьараб мехалъ, лъадал гӀеретӀги цӀун вачӀунев цо чи ватила нужеда. Гьев жаниве лъугьараб рокъоре а нужги гьесда хадур. 11Цинги нужеца рукъалъул бетӀергьанасда абе: «МугӀалимасе лъазе бокьун буго жиндирго муридалгун цадахъ пасхаялъул квание рукъ киб бугебали». 12Гьес нужеда бихьизабила цо гӀатӀидаб къачӀараб тӀасарукъ. Гьеле гьениб хӀадуре нужеца квен.

13Шагьаралде щведал, ГӀисаца абухъе тӀубана гьез иш. Цинги пасхаялъул квенги хӀадур гьабуна. 14[•]Къаси кванил ригь щвараб мехалъ, вачӀун ГӀиса кваназе гӀодов чӀана, гьесда аскӀов вукӀана анцӀила кӀиявго чапарги.[†] 15ГӀисаца гьезда абуна:

– Дица гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе ккелалде гьаб Пасхаялъул квен нужеда цадахъ кваназе цӀакъ гӀащикълъун вукӀана дун. 16Дица нужеда абулеб буго: Аллагьасул ПарччахӀлъиялда ахирисеб пасхаялъул байрам тӀобитӀизегӀан тӀокӀаб кваназе гьечӀо дица гьеб[+].

17Цинги гьес, чагъиралъул цӀураб щурунги босун, тӀаде дугӀаги гьабун, абуна:

– Ма, нужедаго гьоркьоб бикье гьаб. 18Дица нужеда абулеб буго: Аллагьасул ПарччахӀлъи рещтӀинегӀан гьанжеялдаса нахъе тӀокӀаб гьекъезе гьечӀо дица гьаб цӀолбол цӀцӀураб жа.

19Цо чедги кодобе босун, тӀаде дугӀаги гьабун, гьезухъе кьолаго ГӀисаца абуна:

– Гьаб буго нужее гӀоло къурбанлъулеб дир черх. Дунги ракӀалде щун, нужецаги гьабе гьадин[+].

20Кванан рахъараб мехалъ, додинго щурунги кодобе босун, ГӀисаца абуна:

– Гьаб буго нужее гӀоло тӀолеб дир би – ЦӀияб КъотӀи[†] щулалъиялъе тӀолеб би[+]. 21Амма дида цадахъ гьаб кванде квер бегьана дие хилиплъизе вугев чиясги[+]. 22Гьедин ГӀадамил Лъимер[†] жиндирго къадаралде щвела, амма гьесие хилиплъарасдеги балагь бачӀина[+].

23Гьел цоцаздехун гаргадизе лъугьана: щивдай гьевилан, лъицадай гьеб гьабизехъин бугебилан.


«Бищунго кӀудиявлъун щив кколев?»

24[•]Цоги гьезда гьоркьоб дагӀба-къец ккана жидеда гьоркьов бищунго кӀудиявлъун щивдай кколаян. 25ГӀисаца гьезда абуна:

– ПарччахӀзабаз халкъазе ханлъи гьабула, гӀадамазги гьел кверщелчагӀи рикӀкӀуна лъикӀлъи гьабулел чагӀилъун. 26Амма нужеда гьоркьоб гьедин букӀине бегьуларо: нужер бищунго кӀудияв чӀа бищунго гьитӀинав вугев гӀадин, кверщел бугевги чӀа цогидазе хъулухъалъе[+]. 27Щив кӀудиявлъун рикӀкӀунев: кваналев вугев чийищ яги кваналезе хъулухъалъе чӀарав чийищ? Кваналев вугев чи гурищ? Гьале дун гьанив нужее хъулухъалъе чӀун вуго[+]. 28Нужни дида цадахъ къо хӀехьарал чагӀи руго[+]. 29Гьединлъидал дир Инсуца дие ирсалъе кьураб ПарччахӀлъи дица нужееги ирсалъе толеб буго[+]. 30Дир ПарччахӀлъиялда нужги дида цадахъ квана-гьекъолел рукӀине руго ва Исраилил анцӀила кӀиябго наслуялъе суд гьабизе тахазда тӀад гӀодорги чӀезе руго[+].


«Дуца дидаса инкар гьабила»

31[•]Симон! Симон! Ворегиха! Илбисалъ гьарана нуж цӀалкӀизе риччайилан, цӀалкӀица кколелги кколарелги ролъул мугьал ратӀа гьарулеб гӀадин. 32Дица дуе дугӀа гьабуна мун иманалдаса ватӀалъунгутӀизе, цинги дида аскӀове тӀадвуссараб мехалъ, дурго вацазул ракӀбатизабе[+].

33Пётрица гьесда абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дуда цадахъ туснахъалде инеги хвезеги хӀадурав вуго дун[+].

34Амма ГӀисаца гьесда абуна:

– Дица дуда абулеб буго, Пётр: радакье хӀелеко бахъиналде дуца лъабцӀулго абила дун дуда лъаларилан.


ГӀисаца хӀадурлъейилан абула

35ГӀисаца гьезда абуна:

– Я гӀарац лъун таргьа босичӀого, я къайи лъун къвачӀа босичӀого, я хисун ретӀине хьитал росичӀого дица нуж ритӀараб мехалъ, сундулниги къварилъи букӀанищ нужее?

БукӀинчӀилан жаваб кьуна гьез[+].

36Гьес гьезда абуна:

– Гьанже гӀарцул таргьа бугес гьебги цадахъ босе, гьединго къвачӀаги босе. Хвалчен гьечӀес, чухъа-гужгатги бичун, гьеб босизе санагӀат гьабе. 37Дица нужеда абулеб буго: «Гьев такъсирчилъун рикӀкӀина», – ян Илагьиял ТӀухьдузда дир хӀакъалъулъ хъван букӀарабги тӀубазе буго, дир рахъалъ букӀараб кинабго гьанже тӀубазехъин бугелъул.

38– Я, БетӀерчӀахъад! Гьале, кӀиго хвалчен буго гьаниб, – ан абуна гьез.

– ГӀела, – ян абуна ГӀисаца гьезда.


Зайтуналъул магӀарда ГӀиса Аллагьасде гьардола

39[•]Цинги гьениса къватӀиве вахъун, кидаго гӀадин, Зайтуналъул магӀарде ана гьев, муридалги рахъана гьесда хадур. 40Доре щведал, ГӀисаца гьезда абуна:

– Гьари-дугӀаялде русса, нужго къосинарунгутӀизе[+].

41Рехараб гамачӀ щолеб манзилалъ гьездаса рикӀкӀадегӀанги ун, суждаялдаги чӀун, дугӀа гьабизе лъугьана ГӀиса. 42-44Гьес абулеб букӀана:

– Я, дир Эмен, дур хӀукму бугеб батани, гьеб хвалил лълъар гьекъезабуге дида. Амма дие бокьухъе гуреб, дуего бокьухъе букӀине биччанте.[*][+][+]

45ДугӀаги лъугӀизабун, муридазда аскӀове щведал, пашманлъиялъ тату хун, кьижун ратана ГӀисада гьел.

46– Щай нуж кьижарал? – ан абуна гьес. – ТӀаде рахъа ва гьари-дугӀаялде русса, нужго къосинарунгутӀизе.


ГӀиса ккун вачун уна

47[•]ГӀисаца гьедин абулаго, гьале тӀаде щвана гӀемераб халкъ, ва цеве-цеве вукӀана дол анцӀила кӀигояздасан цояв Ягьуда абулев чиги. ГӀисада убач гьабизе аскӀовегӀан вачӀана гьев[+]. 48ГӀисаца гьесда абуна:

– Ягьуда! Убачги гьабунищ дуца ГӀадамил Лъимер тушбабазухъе кьолев вугев?

49Гьениб ккезехъин бугеб иш бихьидал, сверухъ рукӀараз ГӀисада абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Хвалчаби рахъилищ? – ан[+]. 50Гьезул цояс хвалчен кьабун кӀудияв кашишасул цо рагьтӀателасул кваранаб гӀин къотӀана.

51– ГӀела! Те! – ян абуна гьезда ГӀисаца ва, квер хъван, дов рагьтӀателасул гӀин сахлъизабуна.

52Жинда хадур рачӀарал чӀахӀиял кашишзабаздаги, Мукъадасаб Рукъ цӀунулел рагъухъабазул бутӀруздаги, чӀухӀби-хӀакимзабаздаги ГӀисаца абуна:

– Хвалчабигун, тӀилалгун, хъачагъ кквезе рачӀунел кинигин, рачӀун руго нуж дун вачине. 53Щибаб къоялъ нужеда цеве Мукъадасав Рокъов вукӀунаангури дун, гьениб диде квер борхичӀо нужеца. Амма гьанже нужер заман бачӀун буго, бецӀаб къуваталъухъе[*] кверщел щун буго[+].


Пётрица ГӀисадаса инкар гьабула

54[•]Ккун вачун гьез ГӀиса кӀудияв кашишасул бакӀалде щвезавуна. Нахъа-нахъа чӀун гьезда хадув вачӀунев вукӀана Пётрги. 55Гьеб минаялъул азбар бакьулъ цӀаги бакун, сверухъ гӀодор чӀана рагъухъаби. Гьезда гьоркьов Пётрги вукӀана. 56ЦӀадухъ гьев вихьидал, гьесухъ ялагьунги чӀун, цо гъаравашалъ абуна гьавги досда цадахъ вукӀанилан. 57Пётрица, нагӀадала ккун, абуна:

– Дида лъаларо, яц, гьев.

58Гьелдаса гӀемер мех иналдего, цоги чиясги абуна, гьев вихьидал, мунги дозул чи вугилан. Пётрица абуна:

– Гуро, гьудул.

59СагӀатгӀан заман индал, цоги чияс цӀакъ ракӀчӀун абуна:

– Гьав хӀакъикъаталдаги досда цадахъ вукӀарав чи вуго, Галилеялдасалъидалха[†] гьавги, – ян.

60Амма Пётрица абуна:

– Дуца бицунеб жо щиб, гьудул?

ГьебсагӀат хӀелеко гӀегӀедизе лъугьана. 61Гьебмехалъ гьесдехун вуссун Пётрихъ валагьана ТӀадегӀанав ГӀиса, ва Пётрида ракӀалде щвана хӀелеко бахъиналде лъабцӀул дуца жиндаса инкар гьабилилан[†] ТӀадегӀанав ГӀисаца жиндаго абун рукӀарал рагӀаби[+]. 62КъватӀиве ун гӀек-гӀекиялда гӀодана Пётр.


ГӀиса тӀадегӀанаб судалда цеве чӀезавула

63[•]ГӀиса цӀунун рукӀарал гӀадамаз гьев къабихӀ гьавулев вукӀана, гьесда кьабулеб букӀана. 64Беразда чӀортоги бухьун абулаан, мун авараг ватани, лъица кьабурабали бицейилан. 65Цогидалги къабихӀал-инжитал рагӀаби гӀемер абуна ГӀисада гьез.

66[•]Дуниял рогьараб мехалъ, халкъалъул чӀухӀби-хӀакимзабиги, кӀудиял кашишзабиги, диниял гӀалимзабиги данделъана гьенире, ГӀисаги вачун вачӀана суд гьабулеб рокъове.

67– Бице, мун МасихӀищ?[†] – ан гьикъана ГӀисада.

68Гьес абуна:

– Дица жаваб кьуниги, нуж божиларо. Дица суал кьуни, нужеца жавабги кьеларо. 69Гьанжеялдаса нахъе ГӀадамил Лъимер гӀодов чӀезе вуго Къудратав Аллагьасул кваранаб рахъалда[+].

70Киназго гьикъана:

– Гьедин батани, мун Аллагьасул Васищха?

ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужецаго абулеб бугогури дун гьев вугилан.

71Гьез абуна:

– Цоги нугӀзал щай нилъее. Гьасул жиндирго кӀалдисан рачӀарал рагӀаби рагӀанагури нилъеда[+].

### 23 бетӀер


ГӀиса Пилатида цеве чӀезавула

1[•]Гьел киналго, ГӀисаги вачун, рахъун Пилатихъе ана[+]. 2Гьениб гьез ГӀисаде гӀайиб гӀунтӀизабулеб букӀана, жидер халкъ дандечӀеялде гьусулев ва къайсарасе[†] магъало кьогеянги жив МасихӀ-ПарччахӀ[†] вугиланги абулев ватанин гьевилан[+].

3Пилатица ГӀисада гьикъана:

– Мунищха кколев жугьутӀазул ПарччахӀ?

ГӀисаца жаваб кьуна:

– Дуца абулеб бугоха гьедин[+].

4ЧӀахӀиял кашишзабаздаги[†] халкъалдаги Пилатица абуна гьав чиясе тамихӀ гьабизе гӀураб гӀайиб жинда батулеб гьечӀилан[+]. 5Амма гьез тӀаса ричӀичӀого абулеб букӀана гьес халкъ багъа-бачаризабулеб бугин, тӀолабго Ягьудиялдаго,[†] хӀатта Галилеялдаса[†] бахъараб гьанибе щвезегӀан, гьес жиндирго насихӀат гьабулеб букӀанин.

6Галилеялъул цӀар бахъулеб рагӀидал, Пилатица гьикъана Галилеялдасацин гурищ гьав чийилан. 7Гьеродил[†] вилаяталдаса вукӀин лъайдал, Пилатица ГӀиса витӀана гьел къоязда Иерусалималде вачӀун вукӀарав Гьеродихъе[+]. 8ГӀиса вихьаравго, Гьерод цӀакъ вохана. Цебего бокьун букӀана гьесие ГӀиса вихьизе, гӀемерал харбал рагӀулел рукӀиндалха гьесул хӀакъалъулъ. Цо хӀикмат жиндаги бихьизабилародаян хьулги букӀана Гьеродил[+]. 9Гьеродица гӀемерал суалал кьуна ГӀисае, амма гьес цонигиялъе жавабцин кьечӀо. 10Гьенир рахъун чӀун чӀахӀиял кашишзабазги диниял гӀалимзабазги гӀасилъун-ццидахун ГӀисаде гӀайибал гӀунтӀизарулел рукӀана. 11Гьеродицаги гьесул рагъухъабазги ГӀиса гӀад-хочӀие гьавун, инжит-хӀакъир гьавун чӀухӀараб ретӀел ретӀана гьесда ва тӀадвуссун Пилатихъе витӀана. 12Цебеккун цоцазда гьоркьоб тушманлъи букӀарал Гьеродги Пилатги гьеб къоялдаса нахъе гьудулзабилъун лъугьана.

13[•]ЧӀахӀиял кашишзабиги, чӀухӀби-хӀакимзабиги, цогидал гӀадамалги ахӀун, Пилатица гьезда абуна:

14– Гьас халкъ дандечӀеялде гьусулеб бугилан вачун вачӀун вуго нужеца гьав чи дихъе. Гьале дица нужги ралагьун цӀех-рех гьабидал, дида гьав чиясда батичӀо нужеца гьасде гӀунтӀизарурал гӀайибазул цонигияб. 15Гьеродидаги батичӀо, гьединлъидал дос гьав тӀадвуссун нилъехъе витӀун вачӀана. ЧӀвазе къотӀизе[†] гӀураб цониги такъсирги гьас гьабун гьечӀо. 16ЦӀалацаги вацӀун, нахъе виччала дица гьав.

17-18Амма халкъалъ цо кӀалдисан гӀадин ахӀулеб букӀана:

– Гьев чӀвазе витӀе! Барабба кье нижехъе! – ян.

19Барабба вукӀана, шагьаралда цо питнаялда гӀахьаллъиялъул ва чи чӀваялъул такъсир тӀад чӀун, гвандинив тӀамун вугев чи. 20ГӀиса нахъе виччазе бокьун нахъеги халкъалдехун кӀалъана Пилат.

21Амма гӀадамал ахӀдезе лъугьана:

– Хъанчида вазе витӀе гьев! Хъанчида вазе витӀе! – ян.

22Лъабабизеги абуна Пилатица гьезда:

– Гьас гьабураб квешлъи щиб? ЧӀвазе гӀураб гӀайиб батичӀо дида гьасул. Гьединлъидал, цӀалацаги вацӀун, нахъе виччала.

23Амма, кутакаб ахӀи-хӀур багъаризабун, тӀадчӀун гӀадамаз гьарулеб букӀана ГӀиса хъанчида вазе витӀейилан, ва гьезул ахӀи-хӀур бергьана. 24Пилатица хӀукму гьабуна гьезул гьари къабул гьабизе: 25питнаялда гӀахьаллъанилан ва чи чӀванилан гвандиниве рехун вукӀарав чиги, гӀадамазул гьариялда рекъон, къватӀиве виччан, ГӀиса гьезул ихтияралде кьуна.


ГӀиса хъанчида вала

26[•]Гьев вачун унаго, гьесда хадуб хъанч баччизабуна хуриса вачӀунев вукӀун данде ккарав Киренеялдаса цо Симон абулев чиясда. 27ЦӀакъ гӀемераб халкъ букӀана ГӀисада хадуб бачӀунеб, хасго руччаби рукӀана гӀодилел ва магӀаби гьарулел. 28Нахъвуссун гьезухъги валагьун, ГӀисаца абуна:

– Я, Иерусалималъул руччаби! Нуж дихъ гӀодуге! Нуж гӀоде нужехъго ва нужер лъималазухъ. 29«Чехь къинлъун лъимер гьабичӀел, керен кьун гьеб хахизабичӀел руччаби гьардарал гурищ!» – ан нужеца абулел къоял рачӀине руго[+]. 30ТӀаде рортун ниж гъоркь ккезареян мугӀрузда гьардела гӀадамал гьебмехалъ, щущан ун ниж щинкӀизареян гохӀазда гьардела[+]. 31ГӀурччинаб гъветӀалъе гьадинал ишал гьарулел ругони, – бакъвараб гъотӀое щибдай гьабила![†]

32КӀиго хъачагъги вукӀана гьесда цадахъ тамихӀалъе вачун унев. 33«Гвангвара» абулеб бакӀалде щведал, ГӀиса хъанчида вана; цояв кваранаб рахъалда, цогидавги квегӀаб рахъалда – дов кӀиявго хъачагъги вана хъанчида. 34ГӀисаца абуна:

– Я, дир Эмен! Гьазда тӀасалъугьа мун. Жидецаго гьабулеб бугеб жо гьазда лъалеб гьечӀо, – ян.

Рагъухъаби рукӀана, можоро тӀамун, гьасул ретӀел жидедаго гьоркьоб бикьулел[+]. 35Халкъ балагьун чӀун букӀана. ЧӀухӀби-хӀакимзаби гьасда тӀад релъанхъулел рукӀана:

– Аллагьас тӀаса вищарав МасихӀ вугев ватани, живго хвасар гьавеян абе, цогидал хвасар гьарулин досилан абулеб букӀанин[+].

36Рагъухъабазги гӀад-хочӀ гьавулев вукӀана гьев. АскӀоре ун, цӀекӀаб чагъир бегьулеб букӀана гьесухъе.

37– Мун жугьутӀазул парччахӀ ватани, мунго хвасар гьаве! – ян абулеб букӀана.

38«Гьав вуго жугьутӀазул парччахӀ» абун греказул, румазул ва жугьутӀазул мацӀалъ тӀад хъвараб хъарщиги букӀана гьесул бетӀералда тӀадехун хӀобода чӀван.

39Гьесда цадахъ хъанчида варав цо хъачагъас ГӀиса инжит-къабихӀ гьавулев вукӀана:

– Мун МасихӀ гурищ? Гьаха, мунгоги нижги хвасар гьаре, – ян.

40Цогидав хъачагъас, досул кӀал къазабун, абуна:

– Мун АллагьасукьагӀагийищ хӀинкъуларев? Дуеги гьебго тамихӀлъидал бугеб! 41Нилъее тамихӀ битӀун гьабулеб буго, нилъеца гьабуралда рекъон къотӀун бугелъул нилъее судги. Амма гьас щибго квешлъи гьабичӀо[+].

42ГӀисадехун гьес абуна:

– Я, ГӀиса, ПарччахӀлъун мун вачӀараб мехалъ, дунги ракӀалде щва дуда, – ян.

43ГӀисаца гьесда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица дуда: жакъаго дида аскӀов алжаналъувин мун вукӀине вугев!


ГӀисал рухӀ босун уна

44[•]Къалъулеб гӀужалда бакъ ккуна. Къалъудаса лъабго сагӀат инегӀан тӀолабго дуниял бецӀлъана. 45Мукъадасаб Рукъалъул[†] бищунго хирияб рокъоб бигъун букӀараб пардав бакьулъа бихъун ана[+]. 46Цо гучаб гьаракь гьабун ахӀана ГӀисаца:

– Я, дир Эмен! Дуда кодобе кьолеб буго дица дирго рухӀ!

Гьедин абун хадуб гьесул рухӀ босун ана[+].

47Гьеб бихьарав Мукъадасаб Рукъ цӀунулел рагъухъабазул нусилбетӀерас, Аллагьасе рецц гьабун, абуна:

– ХӀакъикъаталдаги вацӀцӀадав чи вукӀун вуго гьав.

48Гьеб киналъухъго балагьизе бачӀун букӀараб тӀолабго халкъги, гьениб ккараб жо бихьидал, бухулаго керенгун, тӀадбуссун ана[+]. 49ГӀиса лъалев вукӀарал киналго гӀадамалги Галилеялдаса рахъарал гьесда цадахъ рукӀарал руччабиги нахъегӀан чӀун ралагьун рукӀана[+].


ГӀиса хабалъ вукъула

50-51[•]Гьале Ягьудиялъул Ариматея шагьаралдаса Аллагьасул ПарччахӀлъиялде хьул лъурав Юсуп[†] абулев цо лъикӀав ва ритӀухъав чи (тӀадегӀанаб судалда[†] гьоркьове унев вукӀаниги, гьев разилъун вукӀинчӀо гьелъ гьабураб хӀукмуялдаги гьеб тӀубазабиялдаги), – 52Пилатихъе ана ГӀисал жаназа кьеян гьаризе. 53Хъанчидаса бахъун, хӀебтил мусрудулъги жемун, кьурулъ бикӀун хӀадурун букӀараб жеги щивниги чи лъечӀеб хабалазул нохъода букъула гьесул жаназа.

54Гьеб букӀана рузман къо, тӀаде щолеб букӀана шамат[†] сордо. 55Галилеялдаса рахъарал ГӀисада цадахъ рукӀарал руччабиги ана Юсупида хадур ва гьездаги бихьана гьеб хобги хабалъ гьев лъураб куцги. 56Цинги тӀадруссун рокъоре щведал, ГӀисал мусруялда бахине махӀгьуинаб нах хӀадурана гьез. Къануналда[†] рекъон, шамат къоялъ парахат чӀана[+].

### 24 бетӀер


ГӀиса хабалъ ватичӀо

1[•]Анкьил тӀоцебесеб къоялъ, цӀакъ цудунго рахъун ва цебеккунго хӀадурун букӀараб махӀгьуинаб нахги босун, гьел руччаби ГӀисал хабаде ана. 2Нохъодул хобалъул кӀалтӀа букӀараб гамачӀ нахъе гиризабун батана гьезда. 3Жанире лъугьиндал, ТӀадегӀанав ГӀисал жаназаги батичӀо. 4Гьелда хӀикмалъун, хаган гьел рукӀаго, гьале гьезда цеве чӀана цӀакъго кенчӀолел гӀабаби ретӀарав кӀиго чи[+]. 5ХӀинкъуца холаго, руччаби бутӀрул гӀодоре къулун чӀедал, доз гьазда абуна:

– Хваразда гьоркьов щай нужеца чӀагояв чи валагьулев? 6Гьев гьанив гьечӀо. Гьев хваралъуса вахъана. РакӀалда бугищ Галилеялда[†] вугеб мехалъго ГӀисаца нужеда абулеб букӀараб: 7ГӀадамил Лъимералъе[†] къадар бугин гьев мунапикъзабазул кверде кьезе, хъанчида ван хвезавизе ва хун лъабабилеб къоялъ чӀаголъизеги[+].

8ГӀисаца абун рукӀарал гьел рагӀаби ракӀалде щвана руччабазда[+]. 9Хабалалъа тӀадруссун щведал, гьез гьеб хабар бицана ГӀисал анцӀила цо чапарасдаги[†] ва киналго цогидал муридаздаги. 10Гьел руччаби рукӀана: Магдалаялдаса Марямги, Иоаннаги, Якъубил[†] эбел Марямги ва цогидалги – гьезин бицараб гьеб чапарзабазда[+]. 11Чапарзабазда ккана гьез гӀантал жал рицунел ругилан, ва руччабазда гьал божичӀо[+]. 12Амма Пётр гьебсагӀатго векерун ана хабалалъе. Жаниве къулун валагьидал, хӀебтил мусру гурони, щибниги батичӀо гьесда гьениб ва хӀикмалъун тӀадвуссун вачӀана.


КӀиго муридасдаги вихьула ГӀиса

13[•]Гьебго къоялъ ГӀисал кӀиго мурид унев вукӀана Иерусалималдаса анцӀила цо километралъ рикӀкӀад бугеб Эммаус абулеб росулъе. 14Кинабго лъугьа-бахъаралъул бицунеб букӀана гьез. 15Гаргадулел, дагӀбадулел гьел рукӀаго, вачӀун ГӀиса гьезда цадахъ вилълъине лъугьана. 16Амма гьезда цебе пардав лъугьун букӀана, гьединлъидал ГӀиса гьезда лъачӀо[+]. 17Гьес гьикъана гьезда:

– Сундул бицунаго нуж рачӀунел ругел?

Пашманго рачӀунел рукӀарал гьел кӀиялго лъалхъана. 18Гьезда гьоркьоса Клеопа абун цӀар бугес абуна:

– Гьал къоязда Иерусалималде рачӀаразда гьоркьов цохӀо мун ватила гьениб ккараб ишалъул хӀакъалъулъ рагӀичӀев чи[+].

19– Сундул хӀакъалъулъ? – ан гьикъана гьес.

– Назареталдаса ГӀисал хӀакъалъулъ, – ан абуна гьез. – Гьев вукӀана Аллагьасдаги тӀолабго халкъалдаги жиндир ишазулги рагӀулги хӀалкӀолъи бихьарав авараг. 20Цинги нилъер чӀахӀиял кашишзабазги[†] чӀухӀби-хӀакимзабазги гьесие чӀвазе къотӀизе[†] хӀукму гьабизабуна, ва гьев хъанчида вазе витӀана[+]. 21Вай, нижерни хьул букӀана гьев Исраилил халкъ тархъан гьабизе вачӀарав чи ватилилан. Амма гьелдалъун лъугӀичӀо иш: гьале лъабабилеб къо буго гьеб лъугьа-бахъин ккаралдаса. 22Нижер цо-цо руччабаз бицараб хабаралъ хагазарун руго ниж. Жакъа радал цудунго рахъун ГӀисал хабаде ун рукӀана гьел. 23Амма гьезда хабалъ ГӀисал жаназа батун гьечӀо. Зодисан рещтӀун гьенир ратарал малаикзабаз гьев чӀаго вугин абунин жидедаян бицине рачӀана гьел руччаби. 24Цо-цо нижералги ун рукӀана хабатӀе, ва руччабазда батухъе батун буго гьездаги хоб. Амма гьев живго вихьун гьечӀо.

25Гьес гьезда абуна:

– Аварагзабаз цебеккунго киналъулго хӀакъалъулъ бицун бугониги, гьелда божизе гӀураб гӀакълуги гьечӀел ракӀалги хӀинцал гӀадамал руго нуж! 26Гьединаб гӀазаб-гӀакъуба гурищ МасихӀица[†] хӀехьезе кколеб букӀараб, гьедин гурищ МасихӀ машгьурлъизе кколев вукӀарав[+]?

27Мусадасан[†] байбихьун цогидал аварагзабиги ракӀалде щвезарун, МасихӀил хӀакъалъулъ Илагьияб ТӀехьалда хъван бугебщинаб жо бичӀчӀизабуна гьес гьазда[+]. 28Гьанже гьел доб росулъе гӀагарлъулел рукӀана. Жив дагьавги цевехун ине кколеб ххвел гьабуна гьес. 29Бакъги щинкӀулеб бугин, сордоги тӀаде щолеб бугин, жидеда цадахъ чӀайилан тӀаделъана гьел гьесде. Разилъун гьезда цадахъ рокъове жаниве лъугьана ГӀиса. 30Гьенир кваназе байбихьидал, гьес, тӀаде дугӀаги гьабун, бекун чед кьуна гьезухъе[+]. 31Гьебмехалъ борхун ана гьезда цебе букӀараб пардав, ва гьезда ГӀиса лъана. ГьебсагӀат ГӀиса гьезда вихьуларевлъун лъугьана. 32Гьез цинги цоцазда абуна:

– Нухда нилъгун кӀалъалев ва Илагьияб ТӀехьалда бугеб хабар бичӀчӀизабулев гьев вукӀараб мехалъго бухӀулеб-бухӀулеб букӀинчӀищ нилъер ракӀ? – абун.

33Рахъун гьебсагӀатго Иерусалималде тӀадруссун ана гьел. Гьенир ратана анцӀила цо чапарги гьезда цадахъ рукӀаралги. 34Гьез бицунеб бугоан хӀакъикъаталдаги ТӀадегӀанав ГӀиса чӀаголъун вугин ва Симонида гьев вихьунги вугин[+]. 35Гьазги бицана нухда жидеда цадахъ вачӀиналъулги, кванда нахъа бекун чед кьураб мехалъ, жидеда ГӀиса лъараб куцалъулги хӀакъалъулъ.


Цогидал чапарзабаздаги вихьана ГӀиса

36[•]Гьелъул бицунел гьел рукӀаго, тӀаде вачӀун, ракълида хутӀагийилан саламги кьун, рукъ бакьулъ вахъун чӀана ГӀиса. 37ХӀинкъун, хӀал хисун ругел гьезда ракӀалде ккана хваразул рухӀ бугин гьебилан[+].

38ГӀисаца гьезда абуна:

– Щай нуж рихха-хочулел? Щай нуж щакдарулел? 39Гьанире ралагье: гьале дир кверал, гьале дир хӀатӀал. Дун вуго нужеда цеве вахъун чӀун. Квер хъван хал гьабе нужецаго. Хваразул рухӀалъул рукьбиги рукьбузда гьанги букӀунебищ? Дир черхалда бихьулеб бугогури нужеда гьеб[+].

40Гьединги абун, жиндирго квералги хӀатӀалги рихьизаруна ГӀисаца гьезда. 41Рохиялъ хаган, хӀикмалъун, божизе захӀмалъун гьел ругеб мехалъ, цо щибниги кваназе жо гьечӀищ гьанибилан гьикъана ГӀисаца[+]. 42Гьез ГӀисахъе бегьана бежараб ччугӀил кесек. 43Босун, гьалги ралагьун, квана ГӀисаца гьеб. 44ГӀисаца гьезда абуна:

– Мусал къануналдаги[†] цогидал аварагзабазул тӀухьдуздагун Туркабазул Хирияб ТӀехьалдаги дир хӀакъалъулъ хъван бугебщинаб ритӀухълъана. Гьедин ккезе бугилан бицун букӀана нужеда цадахъ вугеб мехалъ дица.

45Илагьияб ТӀехьалда хъван бугебаб бичӀчӀуледухъ, гьезул ракӀал кантӀизаруна ГӀисаца цинги[+].

46-47Гьес абуна:

– ХӀасил, Илагьияб ТӀехьалда хъван буго – МасихӀица гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе ккезе бугилан, хун лъабабилеб къоялъ гьев чӀаголъизе вугилан ва Иерусалималдасан байбихьун киналго халкъазда, мунагьал чурулев Аллагьасде руссайилан, гьесул вакилзабилъун лъугьун, лъазабизеги бугилан[+]. 48Гьелъие нугӀзал руго нуж[+]. 49Дир Инсуца нужее рагӀи кьун букӀарабги битӀизе буго дица нужехъе. ТӀасан бачӀараб хӀалкӀолъиялъ къвалбазегӀан шагьаралда чӀа нуж[+].


ГӀиса зобалазде восун уна

50[•]Иерусалималдаса Бетаниялде рачана ГӀисаца гьел. Квералги зодирехун ритӀун, баркат лъегиян дугӀа гьабуна гьезие ГӀисаца[+]. 51ДугӀа гьабулаго дагьа-дагьавккун гьездаса рикӀкӀалъизе лъугьана ва зобалазде восун ана. 52Гьесие суждаги гьабун, рохуца холаго Иерусалималде тӀадруссана гьел[+]. 53Цинги, кидаго Мукъадасаб Рокъор чӀун, Аллагьасе рецц гьабулеб букӀана гьез[+].

## Иоанн

### Иоанн

Иоанн


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]


### ЦеберагӀи


Иоанница бицараб Рохалил хабар

«Иоанница бицараб Рохалил хабар» хъван буго нилъер эраялъул I гӀасруялъул ахиралда яги II гӀасруялъул авалалда. Гьеб хъван батизе бегьула ГӀисал тӀоцересел чапарзабазул цоявлъун кколев Иоаннил ракӀалдещвеяздаса пайдаги босун. Гьес бицунеб буго ГӀиса вукӀин Аллагьасул абадияб РагӀилъун. Абулеб буго гьеб РагӀи «инсанлъун лъугьанин, баркаталъул ва хӀакъабщиналъул цӀурав инсанлъун лъугьун, нижеда цадахъ чӀанин».

«ГӀиса Аллагьасул Вас вукӀиналде нужеца иман лъезе бокьун ва гьелдалъун нужее абадияб гӀумру насиблъизе бокьун» хъванин гьабилан бицунеб буго гьениб.

«Иоанница бицараб Рохалил хабаралда» нужеца цӀалила ГӀисаца рихьизарурал мугӀжизатазул хӀакъалъулъги. Аллагьас гьесие гьеб гьунар кьуна гӀадамал мунагьалдаса ва хвалдаса хвасар гьаризеги абадияб гӀумруялде рачинеги витӀарав жиндир Вас гьев вукӀин бихьизабизе. Гьенир руго ГӀисаца гьарурал гӀемерал насихӀатал. Бицунеб буго цо-цо гӀадамал гьесухъ гӀенекканилан, цо-цояз гьесде мугъ реханин ва тушбабилъун лъугьанин. 13-17 бутӀрузда кьун буго ГӀисаца жиндирго муридазе гьабураб ахирисеб кӀудияб насихӀат. Гьелдаса хадуб хъван буго ГӀиса чӀвазе хӀукму къотӀиялъул, хъанчида ван хвезавиялъул ва хваралъуса вахъиналъул хӀакъалъулъ.

### 1 бетӀер


Байбихьи

1Бищунго цебе букӀана РагӀи. РагӀи Аллагьасда аскӀоб букӀана. РагӀи букӀана Аллагьлъунги[+]. 2Бищунго цебе гьеб Аллагьасда аскӀоб букӀана. 3Гьеб РагӀудалъун бижана кинабго. Бижарабщиналъул щибниги бижичӀо гьеб гьечӀого[+]. 4Гьелъулъ букӀана чӀаголъи. Гьеб чӀаголъи букӀана гӀадамазе Нурлъун[+]. 5Гьеб Нур бецӀлъуда кунчӀун буго, бецӀлъиялда гьеб Нур киданиги къезабизе кӀвечӀо.

6Гьале Аллагьас витӀун вачӀана ЯхӀя абулев чи[+]. 7Гьев вачӀун вукӀана халкъалда цебе гьеб Нуралъе нугӀлъи гьабизе, гьесухъги гӀенеккун, киналго гьелда божизелъун[+]. 8ЯхӀя живго Нур вукӀинчӀо, гьев вачӀун вукӀана гьеб Нуралъе нугӀлъи гьабизе. 9Гьеб ккола дуниялалде бачӀараб хӀакъаб Нур. Гьелъ гвангъизавун вуго щивав чи[+]. 10Гьеб Нур бачӀун букӀана гьелдалъун жиб бижараб дуниялалде, амма гӀаламалда гьеб лъачӀо. 11Жиндирго халкъалъухъе вачӀун вукӀана Нурлъун вугев чи, жиндирго халкъалъ гьев къабул гьавичӀо[+]. 12Амма жив къабул гьавуразе ва жинда божаразе гьес рес кьуна Аллагьасул лъималлъун рукӀине[+]. 13Лъилниги биялдасан, лъилниги черхалдасан яги бихьинчиясул гьаваялдасан лъугьарал лъималлъун рукӀине гуро рес кьураб, Аллагьасул лъималлъун рукӀинейин[+].

14РагӀи инсанлъун лъугьана, баркаталъул ва хӀакъабщиналъул цӀурав инсанлъун лъугьун, нижеда цадахъ чӀана. Нижеда бихьана гьесул кӀодолъи – Инсул цохӀо вугев Васасул кӀодолъи[+].

15Гьесул хӀакъалъулъин ЯхӀяца бицунеб букӀараб. ЯхӀяца ахӀулеб букӀана: «Дида хадув вачӀунев дидаса гӀемерго тӀадегӀанав кколилан дица бицунеб букӀарав чи вуго гьев. Дидасаги цеве вукӀиндалин гьев тӀадегӀанав вугев!»[+] 16Гьесул баркаталъул гьарзалъиялъин баркаталда хадубги баркат щвараб нижее. 17Къанун[†] Мусахъ[†] битӀун бачӀана Аллагьас, баркатги хӀакъабщинабги МасихӀ[†] ГӀисадасан загьирлъана[+]. 18Аллагь киданиги лъиданиги вихьичӀо, амма кидаго Инсудаса ватӀалъуларев цохӀо вугев Васасдалъун вихьизавуна гьес живго[+].


ЯхӀя аварагас жиндиргоги ГӀисалги бицунеб буго

19[•]Иерусалималдаса ягьудияз[†] кашишзабиги[†] левиталги мун щивилан гьикъизе ритӀун рачӀараб мехалъ, жиндирго хӀакъалъулъ нугӀлъи гьабун, 20гьес инкар гьабичӀо, гьев мукӀурлъана – жив МасихӀ гурилан мукӀурлъана ЯхӀя[+]. 21Гьедин батани, Иляс[†] аварагищха мунилан гьикъана гьез. Гурилан жаваб кьуна ЯхӀяца. Мун аварагищилан гьикъараб мехалъги гурилан абуна гьес[+]. 22Ахиралда гьез гьикъана:

– Щивха мун? Ниж дуда аскӀоре ритӀарал гӀадамазда щибилан нижеца бицинеб? Дуцаго щивлъун мун рикӀкӀунев?

23ЯхӀяца жаваб кьуна:

– Дун вуго, Ишая[†] аварагас абухъе: «БетӀергьанасе нух къачӀайилан авлахъалда ахӀдолев вугев чи!»

24Гьел рукӀана фарисеяз ритӀарал гӀадамал. 25Гьез гьикъана:

– Мун МасихӀги гурев ватани, Илясги гурев ватани, аварагги гурев ватани, гьал гӀадамал лъадалъ ччун щайха дуца гьазул мунагьал чурулел ругел?

26ЯхӀяца жаваб кьуна:

– Дица нуж, мунагьал чуризе лъадалъ ччун рахъун, рацӀцӀад гьарулел руго, амма халкъалда гьоркьов вуго цо Чи. Нужеда лъаларо гьев. 27Дида хадув вачӀунев вуго гьев. Гьесул хьитил рухьен бичизецин мустахӀикъав гьечӀо дун.

28Гьеб гара-чӀвари ккана Иордан гӀурул доб рахъалда бугеб Бетаниялда. Гьенир лъадалъ ччун рахъулел рукӀана ЯхӀяца гӀадамал.


«Гьале дов Аллагьасул КьегӀер»

29Нахъисеб къоялъ ГӀиса жиндаго аскӀове вачӀунев вихьидал, ЯхӀяца абуна:

– Гьале дов – гьаб гӀаламалъул мунагь тӀаде босун къурбанлъун лъугьине бугеб Аллагьасул КьегӀер[+]. 30Дида хадув вачӀунев дидаса гӀемерго тӀадегӀанав кколилан дица бицунеб букӀарав чи вуго гьав. Дидасаги цеве вукӀиндалин гьав тӀадегӀанав вугев! 31Дида лъалароан гьав, Исраилил халкъалъе гьав загьирлъизе гӀоло, гьел лъадалъ ччун рахъун рацӀцӀад гьаризе вачӀун вуго дун[+].

32ЯхӀяца нугӀлъи гьабун абуна:

– Дида бихьана зобалаздасан Илагьияб РухӀ,[†] миккидул сураталда боржун бачӀун, гьесухъе рещтӀунеб ва гьесулъ хутӀулеб[+]. 33Дида гьебмехалдаги лъачӀо гьев. Амма лъадалъ ччун рахъун гӀадамал рацӀцӀад гьаризе дун витӀарас дида абуна: «Илагьияб РухӀ жиндихъе рещтӀунев ва жиндихъ гьеб хутӀулев чи вихьила дуда. Гьев ккола Илагьияб РухӀалдалъун гӀадамал чуризе вачӀарав чи»[+]. 34Гьеб дида бихьана, гьединлъидал дица нугӀлъи гьабулеб буго гьав Аллагьасул Вас вукӀиналъе.


ГӀисал тӀоцересел муридал

35Нахъисеб къоялъ ЯхӀя жиндирго кӀиго муридасда цадахъ вугеб мехалъ,[+] 36цевесан унев ГӀисахъги валагьун, гьес абуна:

– Гьале Аллагьасул КьегӀер[+].

37Гьеб рагӀидал ЯхӀял кӀиявго мурид ГӀисада хадур ана. 38Нахъехун вуссун валагьарав ГӀисада гьел жиндаго хадур рачӀунел рихьана.

– Нужее щиб къваригӀун бугеб? – ан гьикъана ГӀисаца гьезда.

ГӀисада гьезги гьикъана:

– Я, Рабби! («МугӀалим» абураб магӀна буго гьеб рагӀул.) Дур чӀей, яшав киб бугеб? – абун[+].

39Жинда хадур рачӀани лъалин нужеда гьебилан жаваб кьуна ГӀисаца. (СагӀат ункъо тӀубараб заман букӀана гьеб.) Гьел ГӀисада хадур гьесул бакӀалде ана ва тӀубараб къоялъго гьенир чӀана.

40ЯхӀяца бицаралъухъ гӀенеккун, ГӀисада хадур аразул цоясда цӀар Андрей букӀана. Гьев вукӀана Симон Пётрил вац[+]. 41ТӀадвуссун щваравго, Симонги валагьун, Андрейица бицана нижеда МасихӀ ватанилан. (Грек мацӀалда Христосилан абула гьесда.)[+] 42Гьес Симон ГӀисахъе вачана. Гьесухъ валагьун ГӀисаца абуна:

– Мун вуго Иоаннил вас Симон. Дуда цӀар букӀине буго Кефа (грек мацӀалда Пётр)[*][+].


Филиппги НатанаэлгиГӀисада хадур уна

43Нахъисеб къоялъ Галилеялде[†] ине хӀукму гьабуна ГӀисаца. Гьес Филипп валагьана ва жинда хадув вачӀайилан абуна. 44Пётрги Андрейги гӀадин, Филиппги Бетсаида шагьаралдаса вукӀана[+]. 45Натанаэл валагьун, Филиппица абуна Мусал къануналдаги[†] цогидал аварагзабазул ТӀухьдуздаги жиндир хӀакъалъулъ хъван букӀарав чи ватанин жидедаян. Гьев вугин Назареталдаса Юсупил[†] вас ГӀиса[+]. 46Назареталда сахав чи вахъуневищилан абуна Натанаэлица. Мунго а дов вихьизеян абуна гьесда Филиппица. 47Натанаэл вачӀунев вихьараб мехалъ ГӀисаца абуна:

– Гьав вуго дов унго-унгояв жугьутӀав, жинца киданиги хӀилла-рекӀкӀ гьабуларев[+].

48– Дуда дун кисан лъалев? – ан гьикъана Натанаэлица.

– Филиппица мун витӀилалдего инжиралъул гъотӀокь гӀодов чӀун вихьана дида мун, – ян абуна ГӀисаца.

49Натанаэлица абуна:

– Я, Рабби! Мун вуго Аллагьасул Васги, Исраилил халкъалъул ПарччахӀги![+]

50ГӀисаца абуна:

– Инжиралъул гъотӀокь вихьанилан дица абидалищ дуца диде иман лъураб? Гьелдасаги хӀикматал ишал гӀемер рихьила дуда.

51Цоги ГӀисаца гьесда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица дуда: дуда зобал кӀирикьулел рихьила ва гьенисан ГӀадамил Лъимадухъе рачӀунел-унел Бичасул малаикзабиги рихьила[+].

### 2 бетӀер


Канаялда бертин

1КӀиго къоялдасан Галилеялъул[†] Кана абулеб шагьаралда бертин букӀана. ГӀисал эбелги йикӀана берталъ[+]. 2Берталъе ахӀана ГӀисаги гьесул муридалги. 3Кинабго чагъир гьекъон бахъараб мехалъ, эбелалъ ГӀисада абуна берталъ чагъир лъугӀун бугилан. 4ГӀисаца гьелда абуна:

– Я, дир эбел, дида щай дуца гьеб абулеб бугеб? Дирго иш гьабизе жеги болжал щун гьечӀогури[+].

5Амма эбелалъ бертадул иш тӀубазабулел рукӀарал гӀадамазда абуна гьас малъараб гьабейилан. 6Гьениб букӀана рацӀцӀалъизариялъул гӀадат тӀубазабизе жугьутӀаз лъим жанибе тӀолеб гамачӀ бекӀкӀун гьабураб анлъго рагӀ. Щуго-анлъго къали унаан щибаб рагӀалъубе[+]. 7ГӀисаца гьезда абуна гьел рагӀал лъадал цӀезареян. Симсимун лъадал цӀезабуна гьез гьеб анлъабго рагӀ. 8Пурччби цӀезарун тамадаясухъе гьебги босун айилан абуна ГӀисаца гьел бертадул иш тӀубазабулел гӀадамазда. Босун щвезабуна гьез гьеб. 9Тамадаяс гьелъул хӀалбихьизе цин жинцаго гьекъана. Чагъир батана гьеб. Амма киса гьеб бачӀарабали гьесда лъалароан. Гьеб лъалаан дол гӀадамазда. 10Гьебмехалъ, ахӀун аскӀовегун, тамадаяс бахӀарасда абуна:

– Кибгоги берталъ цин лъикӀаб чагъир кьола гьекъезе, цинги гӀадамал мехтидал, квешабги бахъула цебе. Дуцайин абуни гьанжелъагӀан тун букӀун буго бищунго лъикӀаб чагъир.

11Гьедин гьениб – Галилеялъул Кана шагьаралда – бихьизабуна ГӀисаца тӀоцебесеб мугӀжизат. Загьирлъизабуна жиндирго къудрат. Муридалги божана ГӀисада.

12Цинги ГӀисаги, гьесул эбелги, вацалги ва муридалги Капернаумалде ана. Чанго къо бана гьез гьениб[+].


ГӀисаца даранчагӀи Мукъадасаб Рокъоса къватӀире гъола

13[•]ЖугьутӀазул Пасха[†] тӀаде щолеб букӀиндал, ГӀиса Иерусалималде ана[+]. 14Мукъадасаб Рокъове лъугьиндал, ГӀисада гьенир ратана къурбаналъе хъвезе гӀи-боцӀиги маккалги ричулел гӀадамал, жидерго столазда нахъа гӀодор чӀун ругоан гӀарац хисулел чагӀиги. 15ЦӀалаца гӀадин квар-гӀарщалъ рухулаго гьел гӀадамалги гӀи-боцӀиги къватӀире гъуна ГӀисаца, гӀарац хисулел чагӀазул столалги кӀалагъоркье чӀвазарун, гӀарац гӀодобе щущазабуна. 16Маккал ричулел чагӀазда гьес абуна:

– Нахъе босе гьаб кинабго. Дир Инсул рукъ базаралде сверизабуге, – ян[+].

17Гьебмехалъ ГӀисал муридазда ракӀалде щвана: «Дур рукъалъухъ бергьараб хӀасраталъ вухӀулев вуго дун», – абун ТӀухьдузда хъван бугеб калима.

18Гьенир рукӀарал ягьудияз[†] ГӀисада гьикъана:

– Дуца кинаб гӀаламаталдалъун нижеда бихьизабилеб гьеб киналъего дур ихтияр букӀин[+]?

19ГӀисаца гьезие жаваб кьуна:

– Нужеца гьаб Мукъадасаб Рукъ[†] биххизабе, цинги лъабго къоялда жаниб дица гьеб цӀидасан бала[+].

20Гьесие жавабалъе ягьудияз абуна:

– Гьаб Мукъадасаб Рукъ базе кӀикъоялда анлъго сон къваригӀана. Лъабго къоялда жаниб бан бажарилищ духъа гьеб?

21Гьеб Мукъадасаб Рукъалъул мисалалда ГӀисаца бицунеб букӀун буго жиндирго черхалъул хӀакъалъулъ. 22ГӀиса хваралъуса вахъараб мехалъ ракӀалде щвана муридазда гьесул гьел рагӀаби. Гьебмехалъ божана гьел ТӀухьдузда хъван букӀаралдаги ГӀисаца жидедаго бицун букӀаралдаги[+].


Лъида щиб ракӀалда бугебали лъала ГӀисада

23Иерусалималда ГӀиса Пасхаялъул байрамалда вугеб мехалъ, гьесдасан загьирлъарал гӀаламатал рихьун, гӀемерал гӀадамал божана гьесда[+]. 24Амма ГӀиса лъиданиги божизе кколароан. Гьел киналго щал кколелали лъалеб букӀана гьесда. 25Пуланав чи гьадинав-додинав вугилан лъицаниги бицинчӀониги, жиндаго лъалаан лъида щиб ракӀалда бугебали.

### 3 бетӀер


ГӀисалги Никодемилги гара-чӀвари

1Ягьудиязул[†] чӀухӀби-хӀакимзабазда гьоркьов вукӀана цо Никодем абулев фарисеяв[+]. 2Сардилъ ГӀисахъе вачӀун, гьес абуна:

– Я, Рабби! Нижеда лъала мун Аллагьас нижехъе витӀарав МугӀалим вукӀин. Дуца нижеда рихьизарурал гӀадинал мугӀжизатал лъиданиги рихьизаризе кӀоларо, Аллагьасул квербакъи гьечӀони.

3ГӀисаца гьесда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица дуда: цӀидасан гьавурасда гурони Аллагьасул ПарччахӀлъи бихьизе гьечӀо.

4Никодемица гьесда гьикъана:

– КӀудияв гӀурав чи цӀидасан кин гьавулев? ТӀадвуссун эбелалъул ургьиве лъугьун, цӀидасан чи гьавизе рес бугебищ?

5ГӀисаца жаваб кьуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица дуда: лъададасан ва Илагьияб РухӀалдасан[†] лъугьарав чиясе гурони Аллагьасул ПарччахӀлъиялде нух гьечӀо[+]. 6Инсанасул черхалдасан черх лъугьуна, рухӀалдасан рухӀ лъугьуна. 7Нуж цӀидасан гьаризе кколилан дица абиялда хӀикмалъуге. 8Гьури жиндиего бокьараб рахъалде уна. Дуда гьелъул гьаракь-хъуй рагӀула, амма кисан бачӀунеб ва кибе гьеб унеб бугебали дуда лъаларо. Гьелда релълъуна РухӀалдасан гьавуравщинав чиги.

9– Гьеб кин лъугьунеб? – ан гьикъана Никодемица.

10ГӀисаца жаваб кьуна:

– Мун вуго Исраилил халкъалъул мугӀалим. Дуда лъазе ккеларищ гьеб? 11ХӀакълъун абулеб буго дица дуда: нижеца бицунеб буго нижедаго лъалебщинаб ва нижеда бихьарабщиналъе нугӀлъи гьабулебги буго. Амма нижер нугӀлъиялда нуж божулел гьечӀо. 12Дуниялалъул ишазул хӀакъалъулъ бицаралда божулареб мехалъ, зобалазул ишазул бицунилан божилищ нуж? 13Зобалазде цониги инсан щвечӀо, гьениса рещтӀарав ГӀадамил Лъимер[†] тун батӀияв чи[+]. 14ГӀицӀаб авлахъалда Мусаца[†] пахьул борохь гӀорол тӀогьибе бахинабураб гӀадин, ГӀадамил Лъимерги борхатаб бакӀалде вахинавизе вуго,[+] 15гьесда божаравщинасе абадияб гӀумру насиблъиялъе гӀоло. 16Гьаб дуниял Аллагьасе гьедигӀанги цӀакъ бокьулеб буго: гьес цохӀо вугев Вас гьаниве витӀана, гьесда божанщинав чи хунгутӀизе, гьезие абадияб гӀумру насиблъизе[+]. 17ГӀаламалъе судги тамихӀги гьабизе витӀун гьечӀо Аллагьас жиндирго Вас дуниялалде, гьесдалъун гӀалам хвасар гьабизе витӀун вуго[+]. 18Гьесда божарасе тамихӀ букӀине гьечӀо, амма божичӀезе тамихӀ гьанибго гьабун буго, Аллагьасул цохӀо вугев Васасда гьел божичӀелъул[+]. 19Дуниялалде Нур бачӀиналдалъун гьабуна гьеб суд. Амма гӀадамазе Нур бокьичӀо, бецӀлъи бокьана, гьез гьарулел ишал квешал рукӀиндал[+]. 20Квешлъи гьабулевщинав чиясе Нуралъул канлъи бокьуларо ва канлъуде унаро, гьеб квешлъи къватӀибе загьирлъилилан хӀинкъун[+]. 21ЛъикӀлъи гьабулев чи канлъуде уна, жинца гьеб лъикӀлъи Аллагьасе гӀоло гьабураб букӀин загьирлъизе.


ЯхӀяца ГӀисал хӀакъалъулъ бицунеб буго

22Цинги ГӀиса жиндирго муридалгун цадахъ Ягьудиялъул ракьалде ана, гьенив чӀун гӀадамал лъадалъ ччун рахъулел рукӀана гьес[+]. 23Гьеб заманаялда ЯхӀяги вукӀана Салималда аскӀоб бугеб Эноналда. Лъим гӀемераб бакӀ букӀиндал, гьенир лъадалъ ччун рахъулаан ЯхӀяца жиндихъего рачӀарал гӀадамал. 24ЯхӀя жеги гвандинив тӀамилалде заман букӀана гьеб[+].

25ЯхӀял муридазулги цо ягьудиясулги дагӀба ккана рацӀцӀалъизариялъул гӀадаталда тӀасан[+]. 26ЯхӀяхъе рачӀун муридаз абуна:

– Я, Рабби! Иорданалъул добцояб рагӀалда дуда аскӀов вукӀарав ва дуца жиндир хӀакъалъулъ бицунеб букӀарав чиясги лъадалъ ччун рахъулел руго гӀадамал. Киналго гьесухъе рачӀунел руго[+].

27Гьезие жавабалъе ЯхӀяца абуна:

– Зобалаздасан кьун гьечӀони, инсанасе щибниги щоларо[+]. 28Нужеда рагӀанагури добмехалъго дица дун МасихӀ[†] гурин, гьесдаса цеве витӀарав чи вугилан абулеб[+]. 29БахӀарав вуго бахӀаралъул бетӀергьан, бахӀарасул гьудулин абуни бахӀарай ячине гьев вачӀинегӀан чӀезе ккола, ва, гьев вачӀунев рагӀарабго, вохуца холев вукӀине ккола. Гьедин гьанже дунги кутакалда вохун вуго гьев вачӀиналдаса[+]. 30Гьев кӀодолъизе ккола, дун гьитӀинлъизе ккола. 31Зобалаздасан вачӀарав киназдасаго тӀадегӀанав вукӀуна. Ракьалда вижарав ракьалдаго хутӀула, дуниялалъул ишазул хӀакъалъулъ букӀуна гьесул бицунеб рагӀиги. Зобалаздаса вачӀарав киназдасаго тӀадегӀанав вукӀуна. 32Гьес бицунеб буго жиндаго бихьаралъулги рагӀаралъулги. Амма гьес бицаралда щивниги божулев гьечӀо. 33Гьесда божарав чияс Аллагь хӀакъав вукӀин чӀезабула[+]. 34Аллагьас витӀарасул кӀалдиб буго Аллагьасул калам, БетӀергьанас Илагьияб РухӀ гьарзаго лъугьинабун бугелъулха гьесулъе. 35Инсуе вас вокьула ва тӀолабго кверщел гьесухъе кьола[+]. 36Васасда божарав чиясе абадияб гӀумру насиблъила. Васасухъ гӀенеккичӀесда абадияб гӀумру бихьиларо, Аллагьасул ццин бахъин тӀаса инаро гьесдаса[+].

### 4 бетӀер


ГӀисалги самариялъулги гара-чӀвари

1-3Фарисеязда рагӀана ЯхӀяхъеялдаса цӀикӀкӀун гӀадамал лъадалъ ччун рахъизе[†] ГӀисахъе унел ругилан. (ХӀакъикъаталдайин абуни, жинцаго ГӀисаца гьабулароан гьеб иш, муридаз гьабулаан.) Гьеб лъайдал ГӀиса Ягьудиялдаса[†] тӀадвуссун Галилеялде[†] ана[+][+]. 4Самариялъул[†] ракьалдасан ине кколаан гьел[+]. 5Якъуб[†] аварагас жиндирго вас Юсупие[†] кьураб хуралда аскӀоб бугеб Сихар абулеб Самариялъул цо шагьаралде щвана[+]. 6Якъубилго букӀараб цо гъуялъухъе щведал, сапаралда свакарав ГӀиса гьенив гӀодов чӀана. Гьеб букӀана къалъул гӀуж. 7Цо самарияй ячӀана гъуялъуса лъел цӀезе.

– Гьекъезе лъим кье, – ян абуна гьелда ГӀисаца. 8(Гьесул муридал квен-тӀехалда хадур шагьаралде ун рукӀана.)

9Самариялъ гьесда абуна:

– Мун жугьутӀавлъидал, дуца дида – Самариялъул гӀаданалда – лъим гьаризе бегьилищ? (ЖугьутӀазги самариязги хӀатта цо гулгун-парччиялъусан лъимцин гьекъолароан.)

10ГӀисаца гьелда абуна:

– Аллагьасдасан насиблъулеб сайигъатги лъалебани ва лъим кьейилан дуда гьарулев вугев чи щивалиги лъалебани, дуцаго гьарилаан гьесда лъим кьейилан, ва гьес дуе кьелаан чӀаголъиялъул лъим.

11Гьей гӀаданалъ ГӀисада абуна:

– Я, бетӀерчӀахъад, духъ гел гьечӀогури, гьаб гъуйги гъваридаб буго. Киса дуе чӀаголъиялъул лъим щвезе бугеб? 12Нилъер кӀудияв эмен Якъубидасаги кутакав чийищха мун? Гьесдасан нижее ирсалъе хутӀараб гьаб гъуялъуса лъим гьесги гьекъолаан, гьесул лъималазги гьекъолаан, гьесул боцӀи-панзалъги гьекъолаан.

13ГӀисаца абуна:

– Гьаб гъуялъуса лъим гьекъарав чи нахъеги къечола. 14Амма дица кьураб лъим гьекъарав чи абадул абадиялъ къечезе гьечӀо. Дица кьураб лъим гьесул рекӀелъ иццлъун лъугьина. Гьеб иццул лъадал чвахиялъ абадияб гӀумру насиблъизабула[+].

15Гьей гӀаданалъ ГӀисада абуна:

– Дие кье, бетӀерчӀахъад, гьеб лъим. ТӀокӀай дун киданиги къечеларо ва гьание лъел цӀезе ячӀине ккеларо.

16Дурго росги вачун ячӀайилан абуна ГӀисаца гьелда. 17Жиндир рос гьечӀилан абуна гьелъ. ГӀисаца гьелда абуна рос гьечӀилан абураб рагӀи дур битӀараб бугилан. 18Щуго рос вукӀана дур. Амма гьанже вугев чи дур рос кколаро, гьеб цӀакъ битӀун абуна дуца. 19Гьей гӀаданалъ абуна:

– Мун авараг вукӀин бихьулеб буго, бетӀерчӀахъад, дида[+]. 20Нижер умумул гьаб магӀарде рахунаан Аллагьасе тӀагӀат-гӀибадаталъе. Нужер жугьутӀаз абулеб буго тӀагӀат-гӀибадаталъе Иерусалималде рачӀине кколилан[+].

21– Мун дида божа, – ян абуна ГӀисаца гьелда. – Цо заман бачӀина Инсуе суждаялда чӀезе я гьаб магӀарде рахине кколареб, я Иерусалималде ине кколареб. 22Нужеда лъаларо лъие нужеца сужда гьабулеб бугебали. Нижер жугьутӀазда лъала лъие сужда гьабулеб бугебали, гӀаламалъе хвасарлъи жугьутӀазда гьоркьосан бачӀунелъул[+]. 23Цо заман бачӀина хӀакълъунго Аллагьасда божулел гӀадамаз хӀакъаб нухдасан ун, Илагьияб РухӀалдалъун[†] Инсуе сужда гьабулеб. БачӀунго буго гьединаб заман. Гьединал божулел чагӀи ралагьулел руго нилъер Инсуца[+]. 24Аллагь – гьев ккола РухӀ. Гьединлъидал хӀакъаб нухдасан ун, РухӀалдалъун гьабизе ккола гьесие сужда[+].

25Гьей гӀаданалъ абуна:

– Дида лъала Христосилан[†] абулев МасихӀ вачӀине вукӀин. Гьев вачӀараб мехалъ, гьес бицина нижеда кинабго[+].

26ГӀисаца гьелда абуна:

– Гьанив дуда кӀалъалев вугев дун ккола гьев[+].

27Гьебмехалъ тӀаде щварал ГӀисал муридал гӀажаиблъана самариялда гаргадилев гьев ватидал. Амма гьесда лъицаниги гьикъичӀо щиб дуе къваригӀун букӀарабилан, щиб бицун мун гьелда гаргадулев вугевилан. 28ГӀеретӀги гьениб тун, шагьаралдеги ун, дой гӀаданалъ гӀадамазда абуна:

29– Рилълъа, нужедаго цо чи вихьизе. Гьес бицана дир гӀумруялда жаниб ккарабщинаб жо. МасихӀцин гуродай дов?

30Гьев вихьизе ине къватӀире рахъана шагьаралъул гӀадамал.

31Гьел тӀаде щвелалде, муридаз ГӀисада абуна:

– Кванай, МугӀалим, – ан.

32Гьес гьезда абуна:

– Нужеда лъалареб квен буго дихъ, – ан.

33Цо лъицаниги квенциндай гьасие бачӀарабилан гаргадизе лъугьана гьел. 34ГӀисаца гьезда абуна:

– Дир квен ккола дун витӀарав Аллагьасул амру тӀубазаби ва гьесул иш рагӀалде бахъинаби[+]. 35Нужеца абила хур лъилъизе жеги ункъониги моцӀ хутӀун бугилан. Гьале дица нужеда абулеб буго: лъикӀго бер щвезабе хурзабахъе, хӀалухъен тӀогьиллъун буго ва гьеб лъилъизе заман щун буго![+] 36Лъилъарухъанасе лъикӀаб мухьги щвела ва абадияб гӀумруялъе бачӀинги бакӀарила. Бекьаравги лъилъаравги – кӀиявго – вохила гьелдаса[+]. 37ЦӀакъ битӀараб кици буго, цояс бекьулин, цогидас лъилъулин абураб. 38Дица нуж ритӀула нужецаго бекьичӀеб хур лъилъизе. Цогидаз захӀмат баччун гӀезабураб хӀалухъеналдаса пайда босула нужеца!

39Жиндир гӀумруялда жаниб ккарабщинаб жо лъанин гьесдайилан дой гӀаданалъ бициндал, гьеб шагьаралдаса гӀезегӀанго самариял божана ГӀисада. 40Гьесда тӀаде щведал, самарияз ГӀисада гьарана жидер шагьаралда чӀайилан. КӀиго къо бана гьес гьениб. 41ГӀисал рагӀабазухъ гӀенеккидал, дагьалги цӀикӀкӀана гьесда божулел гӀадамал. 42Гьез дой гӀаданалда абуна дуца бицаралдалъун гурин ниж гьанже божарал, нижедаго рагӀаралдалъун божанилан ва хӀакълъунго гӀалам хвасар гьабизе вачӀарав чи гьев вукӀиналда ракӀги чӀанилан[+].


ГӀисаца цо хӀакимасул вас сахлъизавула

43КӀиго къоялдасан ГӀиса гьениса Галилеялде ана. 44ГӀисаца абун букӀана жиндирго инсул ракьалда аварагасул къадру-къимат гьабуларилан[+]. 45Амма Галилеялде щведал, роха-хинлъун къабул гьавуна ГӀиса гӀадамаз. Гьелги рукӀиндал дора Иерусалималда доб байрамалда, гьездаги рихьидал дора гьесдасан загьирлъарал мугӀжизатал[+].

46Нахъеги ГӀиса ана гьес лъим чагъиралде сверизабураб Галилеялъул доб Кана шагьаралде. Гьенив вукӀана парччахӀасул хӀакимлъун вугев цо чи. Гьесул вас вукӀана Капернаум шагьаралда захӀматго унтун[+]. 47ГӀиса Ягьудиялдаса Галилеялде тӀадвуссун вугилан рагӀидал, гьесда аскӀове вачӀана дов чи, хвалде ккун унтун вугев жиндир вас сахлъизавизе жинда цадахъ Капернаумалде вилълъайилан гьаризе. 48ГӀисаца гьесда абуна:

– МугӀжизаталги гӀаламаталги рихьизаричӀони, божуларел гӀадамал руго нуж![+]

49ПарччахӀасул хӀакимас гьесда абуна:

– Я, бетӀерчӀахъад, дир вас хвелалде вилълъа.

50ГӀисаца гьесда абуна:

– Дурго рокъове а гьанже. Дур вас хвезе гьечӀо, – ян.

ГӀисал гьеб рагӀудаги божун, нахъе ана гьев чи. 51Нухдаго данде ккана вас сахлъанилан бицине рачӀунел рагьтӀателал. 52Кида гьев сахлъаравилан гьас гьикъидал, рагьтӀателаз абуна къалъудаса сагӀат араб мехалъ васасул цӀа-кан бичанилан. 53ХӀисаб гьабураб мехалъ, битӀун гьеб заманаялда абун батана ГӀисаца гьесда дур вас хвезе гьечӀилан. Гьелдаса нахъе гьесги гьесул рукъалъул агьлуялъги иман лъуна[+]. 54ГӀиса Ягьудиялдаса Галилеялде тӀадвуссаралдаса хадуб загьирлъараб кӀиабилеб мугӀжизат букӀана гьеб[+].

### 5 бетӀер


ГӀисаца сахлъизавула 38 соналъ унтун вукӀарав чи

1Гьелдаса хадуб жугьутӀазул цо байрамалде Иерусалималде вачӀана ГӀиса. 2Иерусалималъул «ГӀиял кавудахъ» буго жугьутӀазул мацӀалда Бетцата абулеб цо хӀавуз. ЧӀахӀиял хӀубалги чӀван гьабураб щуго рагъиги буго гьеб хӀавузалда сверун. 3Гьел рагъабазда регун рукӀунаан унтаралги, бецалги, рекъалги, палижалъ ккуралги гӀемерал гӀадамал. 4-5[*] Гьенив вукӀана лъебералда микьго соналъ унтарав цо чи. 6ГӀисадаги вихьана гьев. Халат заманаялъ унтарав чи гьев вукӀин лъайдал, ГӀисаца гьесда гьикъана сахлъизе бокьилищилан. 7Унтарас жаваб кьуна:

– Я, бетӀерчӀахъад! Лъим гьелчараб мехалъ, дун хӀавузалъуве вегьизе чи гьечӀо дида цадахъ. Дунго гьениве лъугьинилан кида тӀаде ворханиги, цогидав ккун ватула дидаса цеве.

8ГӀисаца гьесда абуна:

– ТӀаде вахъа! Дурго турутги босун, рокъове а, – ян[+].

9ГьебсагӀатго сахлъана гьев чи. Жиндирго турутги босун унев вукӀана. Гьеб букӀана шамат[†] къо. 10Гьединлъидал ягьудияз[†] гьесда абуна жакъа шамат къоялъ дуца турут кодоб ккун баччизе бегьуларилан[+]. 11Жив сахлъизавурав чияс турутги босун айилан абунин жиндайилан жаваб кьуна гьес.

12– Турутги босун айилан лъица дуда абураб? – ан гьикъидал, 13жаваб кьун бажаричӀо гьесухъа. Гьесда лъалеб букӀинчӀо дов щивали. Гьенир рукӀарал гӀадамазул руккалилъе лъугьун ун вукӀана ГӀиса гьебмехалъ. 14Цинги ГӀисада гьев чи Мукъадасаб Рокъов ватана.

– Гьелеха, сахлъун вуго мун гьанже, – ян абуна гьесда ГӀисаца. – Мунагьалдаса цӀунун чӀа гьанжеялдаса нахъе, дагьабги квешаб ккезе гурин дуе.

15Инеги ун ягьудиязда бицана гьес ГӀисаца сахлъизавунин живилан. 16Гьелдаса хадуб, шамат къоялъ гьединаб иш гьабунилан, ГӀисае рахӀат толеб букӀинчӀо ягьудияз[+]. 17ГӀисаца гьезда абуна:

– Дир Инсулги гьечӀо чӀараб сагӀат, дунги гьесда релълъун вуго.

18Шамат къоялъул къанун[†] хвезабураб гӀечӀого, гьес Аллагь жиндирго эменлъун рикӀкӀунев вугилан, Аллагьасда живго ващалъизавулевги вугилан, гьез гьанже дагьабги цӀикӀкӀун хӀаракат бахъулеб букӀана ГӀиса чӀвазе[+].


Инсуца гьабураб гьабула Васасги

19Гьелда дандеги ГӀисаца абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: живго лъикӀав лъугьун Васасда щибниги гьабизе кӀоларо, Инсуца гьеб иш гьабулеб гьесда бихьулеб гьечӀони. Инсуца гьабураб гьабула Васасги. 20Инсуе вас вокьула, ва Инсуца гьесдаги рихьун гьарула жиндирго киналго ишал. Дагьалги кӀудиял ишал рихьизарила Инсуца гьесда, гьебмехалъги гӀажаиблъила нуж[+]. 21Инсуца гӀадамал хваралъуса рахъинарун, чӀаголъизарулел гӀадин, Васасги чӀаголъизарула жиндиего чӀаголъизаризе бокьарал чагӀи[+]. 22Инсуца лъиениги суд гьабулеб гьечӀо, суд гьабизе ихтияр гьес Васасухъе кьун буго[+]. 23Инсуе бокьун бугелъул Жиндирго гӀадаб къадру-къимат гӀадамаз васасулги гьабизе. Васасул къадру-къимат гьабуларев чияс гӀаламалъухъе гьев витӀарав Инсулги къадру-къимат гьабизе гьечӀо[+].

24ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дир рагӀухъ гӀенеккарав ва дун витӀарав Аллагьасда божарав чиясе абадияб гӀумру насиблъула, суд гьабичӀого, тамихӀ гьечӀого ворчӀана гьев хваразулъа чӀагоязулъе – абадияб гӀумруялъулъе[+]. 25ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Аллагьасул Васасул гьаракь хвараздаги рагӀулеб ва гьеб рагӀараб мехалъ гьел тӀаде рахъунеб заман бачӀина, бачӀунго буго гьединаб заман[+]. 26Инсухъ буго инсанасда рухӀ лъезабиялъул кверщел. Гьес Васасухъеги кьун буго инсанасда рухӀ лъезабизе кверщел[+]. 27Суд гьабизеги ихтияр кьун буго Васасе – гьев ГӀадамил Лъимер[†] вугелъул[+]. 28Нуж хӀикмалъуге гьелда, киналго хабалъ ругезда Аллагьасул Васасул гьаракь рагӀулеб заман бачӀине буго:[+] 29лъикӀлъиялда хьвадаразе, хваралъуса рахъиндал, гӀумру насиблъила, квешлъиялда хьвадаразе, хваралъуса рахъиндал, тамихӀ насиблъила[+].


Инсуца Васасе нугӀлъи гьабулеб буго

30Дунго лъикӀав лъугьун дида щибниги гьабизе кӀоларо. Аллагьасухъ гӀенеккун гьабулеб буго дица суд. Дир судги ритӀухъаб буго, – диего бокьухъе гурелъул дица суд гьабулеб бугеб, дун витӀарав Аллагьасе бокьухъелъидал[+]. 31Дицаго диего гьабулеб нугӀлъи – гьеб кьучӀаб букӀинаро[+]. 32Амма вуго дир хӀакъалъулъ бицунев цоги НугӀ. Дида лъала дир хӀакъалъулъ Гьесул нугӀлъи кьучӀаб бугеблъи.

33Дир хӀакъалъулъ цӀехезе нужеца ЯхӀяхъе гӀадамал ритӀун рукӀанагури. РитӀухъаб нугӀлъи гьабуна гьесги[+]. 34ГӀадамазул нугӀлъи къваригӀарав чи гуро дун. Нуж хвасарлъизе гӀоло бицунеб буго дица гьелъул. 35ЯхӀя вукӀана гӀадамазе бакараб ва канлъи кьолеб чирахъ гӀадинав чи. Цо дагьабго заманаялъ гьелъул канлъиялдаса рохизе бокьун букӀана нужее[+]. 36ЯхӀяца гьабураб нугӀлъиялдасаги кӀудияб нугӀлъи буго дихъ, нуж божизаризе кӀолеб. Дица тӀуразареян Инсуца дида тӀадкъарал ва гьанже дица тӀуразарулел ругел ишаз жидецаго нугӀлъи гьабула дир хӀакъалъулъ. Дун Инсуца витӀун вукӀиналъе нугӀлъи гьабула гьез[+]. 37Дун витӀарав дир Инсуцаги нугӀлъи гьабулеб буго дие пайдаялъе. Нужеда лъиданиги я рагӀичӀо, я вихьичӀо гьев киданиги. 38Гьесул рагӀиги нужер рекӀелъ хутӀуларо, гьес витӀарасда божулел гьечӀелъул. 39Нужеца ТӀухьдул цӀалула, гьелдалъун нужее абадияб гӀумру насиблъилилан ракӀчӀун бугелъул. Гьеле гьел ТӀухьдузги нугӀлъи гьабула дир хӀакъалъулъ[+]. 40Абадияб гӀумру насиблъизе букӀине дихъе рачӀине кинго бокьулеб гьечӀо нужее.

41ГӀадамазул рецц-бакъ къваригӀарав чиги гуро дун[+]. 42Амма дида нуж лъала ва нужер рекӀелъ Аллагьасде рокьи гьечӀеблъиги лъала. 43Дир Инсуца витӀун вачӀарав дун нужеца къабул гьавулев гьечӀо. Живго вахъун цо пуланав чи вачӀани, нужеца гьев къабул гьавила[+]. 44Цоцазул рецц бокьулел нуж гӀадинал гӀадамаз иман лъелищ, цохӀо Аллагьасдасан щолеб баркат тӀалаб гьабулеб гьечӀелъул нужеца[+]. 45Амма нужеда ракӀалде ккоге Инсуда цере дица нужеда гӀайиб чӀвалилан. Сундулго рахъалъ нужеца хьул гьабулев Мусацагицин[†] гӀайиб чӀвала нужеда. 46ХӀакълъун нуж Мусада божулел рукӀаралани, дидаги божилаан нуж. Гьесги хъван тун букӀиндалха нужее дир хӀакъалъулъ[+]. 47Гьес хъваралда божуларел нуж, дица бицаралда божилищ?

### 6 бетӀер


ГӀисаца щуазарго чи гӀорцӀизавула

1[•]Цо заманаялдасан ГӀиса Галилеялъул[†] (Тибериадаялъул) ралъдал добцояб рахъалде ана. 2ГӀемераб халкъ бачӀана гьесда хадуб гьенибеги, унтарал сахлъизарун гьесдасан загьирлъарал мугӀжизатал рихьулел рукӀиндал. 3ГӀиса цо магӀарде вахана ва жиндирго муридазда цадахъ гьенив чӀана. 4ЖугьутӀазул Пасхаялъул[†] байрам тӀаде щолеб букӀана[+].

5Сверухъ валагьидал, гӀемераб халкъ жинда аскӀобе бачӀунеб бихьун, ГӀисаца Филиппида гьикъана гьавгощинав чи кваназавизе чед кисадай нилъеца босилебан[+]. 6(Филиппил хӀалбихьизе гьикъана ГӀисаца гьедин. Гьесда лъалеб букӀана щиб гьабилебали.)[†] 7Филиппица абуна кӀинусго динаралде[†] босараб чедгицин гӀеларин гьал гӀадамал кваназаризе, кигӀан гьитӀинаб мочӀу кьуниги. 8Симон Пётрил вац Андрейица абуна ГӀисада[+] 9гьаниб цо васасухъ бугин пурчӀинадул ханждал щуго чедги кӀиго гьитӀинабго ччугӀаги, амма гьаб халкъалъе гьеб кисайин гӀелебилан.

10ГӀисаца абуна гьел киналго гӀодор чӀезарейилан. ЦӀакъ хер керчаб бакӀ букӀана гьеб. Гьенир харда тӀад гӀодор чӀана щуазаргогӀанасев бихьинчи. 11ГӀисаца чед цебе босана, тӀаде дугӀаги гьабун, бек-бекун бикьана кваназе гӀодор чӀарал гӀадамазе. БокьарабгӀан чедги ччугӀаги щвечӀев чи хутӀичӀо гьенив цониги[+]. 12Киналго гӀорцӀараб мехалъ, ГӀисаца муридазда абуна, гӀадада хвезе течӀого, кванан хутӀарал чадил кескал ракӀарейилан. 13ПурчӀинадул ханждал щуго чадил нахъе хутӀун ратана анцӀила кӀиго гьегь цӀурал кескал. 14ГӀисадасан загьирлъараб гьеб мугӀжизат бихьидал, гӀадамаз абуна:

– ХӀакълъунго гьав чи вуго дуниялалде вачӀине кколев вукӀарав авараг[+].

15Ккун вачун, гьез жидерго парччахӀлъун гьавизехъин вукӀин лъайдал, ГӀиса нахъеги магӀарде ана, щивниги цадахъги вачинчӀого.


ГӀиса лъеда тӀасан вилълъун вачӀуна

16[•]Бакъанимехалъ муридал ралъдал рагӀалде ана. 17Росодаги рекӀун, гьел ралъдал добцояб рахъалда бугеб Капернаумалдехун ралагьун ана, дуниял рукӀкӀунеб мехалъги ГӀиса вачӀинчӀелъул. 18Ралъдада кутакаб гьури пуйзе байбихьана. 19Гьедин рагӀалдаса щуго-анлъго километралъ жанирегӀан щвараб мехалъ, лъеда тӀасан вилълъун вачӀун росода аскӀове щолев вихьана гьезда ГӀиса. ГӀасиго хӀинкъана гьел.

20– ХӀинкъуге, дун вуго, – ян абуна ГӀисаца гьезда.

21Гьевги росониве лъугьинавизе бокьун букӀана гьезие, амма гьебсагӀатго раса ралъдал рагӀалде щун батана.


ГӀадамал ГӀиса валагьизе рачӀуна

22Ралъдал добаб рагӀалда хутӀун рукӀарал гӀадамаз нахъисеб къоялъ бицана, нолъ гьаниб цо гурони расаги букӀинчӀин, жиндирго муридазда цадахъ ГӀиса росода рекӀуневги вихьичӀин, гьесул муридал жалго анин. 23Тибериадаялдаса, русбузда рекӀун, гӀемерал гӀадамал рачӀана, тӀаде дугӀаги гьабун, ГӀисаца чед гӀемерлъизабураб бакӀалде. 24Амма гьенир я ГӀиса, яги гьесул муридал ратичӀеб мехалъ, русбуздаги рекӀун, Капернаумалде ана гьел, ГӀиса валагьизе.


«Дун вуго гьеб чӀаголъи кьолеб чед»

25Ралъдал добцояб рагӀалда гьев ватараб мехалъ:

– Я, Рабби, мун кин гьаниве вачӀарав? – ан гьикъана гьез.

26ГӀисаца гьезда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дир мугӀжизатал ричӀчӀидал гуро нуж гьанире рачӀун ругел, доб чед кванан, гӀорцӀидал рачӀун руго. 27ТӀагӀунеб-холеб квен тӀалаб гьабичӀого, нужеца тӀалаб гьабе абадияб гӀумруялде нуж рачине бокьун ГӀадамил Лъимаца нужее кьолеб бугеб тӀагӀунареб-холареб квен. Жиндирго Инсул – Аллагьасул баркаталъул мугьру буго ГӀадамил Лъимада.

28Аллагь разилъизе жидеца щиб гьабизе кколебилан гьикъана гьез ГӀисада. 29ГӀисаца жаваб кьуна:

– Аллагь разилъизе нуж божизе ккола гьес нужехъе витӀарав чиясда[+].

30– Ниж дуда божулеб кинаб гӀаламат дуца нижеда бихьизабилеб? Щиб дуда гьабизе кӀолеб? – ан гьикъана гьез ГӀисада[+]. 31– ГӀицӀаб авлахъалде ккедал, нилъер умумуз кваналаан зобалаздасан рещтӀараб нигӀмат. «Зобалаздасан рещтӀинабун чед кьуна гьес гьезие», – абун хъван буго гьелъул хӀакъалъулъ[+].

32ГӀисаца абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Мусаца[†] гуро нужее зобалаздасан чед кьураб, амма дир Инсуца нужее кьолеб буго унго-унгояб зобалазулаб чед. 33Аллагьасдасан бачӀараб чед ккола зобалаздасан рещтӀараб ва гӀаламалъе чӀаголъи кьолеб чед.

34Гьез абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад, кидаго кье гьединаб чед[+].

35ГӀисаца абуна:

– Дун вуго гьеб чӀаголъи кьолеб чед. Дихъе вачӀарав киданиги вакъизе гьечӀо, дида божарав киданиги къечезе гьечӀо[+]. 36Амма дица нужеда абичӀищ, гӀаламат бихьаниги, нуж дида божун гьечӀилан. 37Инсуца дихъе кьуравщинав чи дихъе вачӀина, дихъе вачӀарав цониги чи дица нахъе гъеларо[+]. 38Диего бокьараб гьабизе гурелъул дун зобалаздасан вачӀун вугев, дун витӀарав Аллагьасул амру тӀубазабизелъидал[+]. 39Гьесул амру буго духъе кьуразул цонигияв вилизе-тӀагӀине виччагейилан. Къиямасеб къоялъ дица гьев чӀаголъизавизе ккола[+]. 40Дир Инсуе бокьун буго Вас вихьаравщинав ва гьесда божаравщинав чиясе абадияб гӀумру насиблъизе. Къиямасеб къоялъ дица гьев чӀаголъизавизе вуго[+].

41Ягьудиял[†] ГӀисаде ццин бахъун гаргадизе лъугьана жив зобалаздасан бачӀараб чед кколин абунин гьесилан. 42Гьез цоцазда абулеб букӀана:

– Юсупил[†] вас ГӀиса гурищ гьав чи? Нилъеда лъикӀго лъалагури гьасул эменги эбелги. Гьале жив зобалаздасан вачӀанилан вуго[+].

43– Щай нуж ццин бахъун гаргадулел? – ан абуна ГӀисаца гьезда. 44– Цониги чи дида аскӀове вачӀине рес гьечӀо, дун витӀарав дир Инсуца гьев дихъе щвезавичӀони. Дица гьев къиямасеб къоялъ чӀаголъизавизе ккола[+]. 45Аварагзабазул ТӀухьдузда буго: «Гьезда киназдаго Аллагьас малъила», – ян. Дир Инсуца малъараб босаравщинав чи дида аскӀове вачӀуна. 46Дица абулеб гьечӀо Эмен лъиданиги вихьанилан. Аллагьасдасан вачӀарасда гурони, цо лъиданиги вихьичӀо Эмен[+]. 47ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: иман лъурасе абадияб гӀумру буго.

48Дун вуго чӀаголъи кьолеб чед. 49Нужер умумуз доб гӀицӀаб авлахъалда квана зобалаздасан рещтӀараб нигӀмат, амма гьел хвана. 50Гьанже зобалаздасан рещтӀун буго гьеб кварав чи киданиги холареб чед. 51Дун вуго зобалаздасан рещтӀараб ва чӀаголъи кьолеб чед. Гьеб чед кварав чи абадул абадиялъ чӀаго вукӀина. Дица гьесие кьезе бугеб чед – гьеб буго гьаб гӀалам чӀаго букӀине гӀоло кьезе бугеб дир Черх[+].

52Гьебмехалъ ягьудиязда гьоркьоб кӀудияб дагӀба ккана жиндирго черх кинин гьас нилъее кваназе кьолебилан. 53ГӀисаца гьезда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: ГӀадамил Лъимадул Черхги квинчӀони, гьесул Биги гьекъечӀони, нужер гӀумру букӀине гьечӀо[+]. 54Дир Черхги кварав, дир Биги гьекъарав чиясе абадияб гӀумру буго. Къиямасеб къоялъ дица гьев чӀаголъизавила. 55Дир Черх буго хӀакъаб квен, дир Би буго хӀакъаб жа. 56Дир Черх кванарав ва дир Би гьекъарав чи дилъ вукӀине вуго, дунги гьесулъ вукӀине вуго[+]. 57Щайгурелъул ЧӀагояв Эмен – Аллагьас витӀарав дун гьесдалъун чӀаго вугев гӀадин, дир Черх кванарав чи дидалъун чӀаго вукӀина. 58Гьеле гьединаб буго зобалаздасан рещтӀараб чед. Нужер умумуз кванана чед ва гьел хвана. Амма гьаб чед кванарав чиясе абадияб гӀумру буго.

59Гьеб хабар ГӀисаца бицана Капернаумалъул синагогаялъуб.[†]


«Дуцалъидал рицунел ругел хӀакъал рагӀаби»

60Гьеб рагӀидал, ГӀисал гӀемерисел муридаз цоцазда абуна:

– Гьединаб жо букӀине рес гьечӀо! Лъица гьеб къабул гьабилеб? – ан.

61Жиндир хабаралъ муридал гьедин гаргадизе тӀамун рукӀин лъайдал, ГӀисаца гьезда абуна:

– Гьадаб дир хабаралъ къварид гьарун[†] ругоха нуж. 62Цеве живго вукӀараб бакӀалде ГӀадамил Лъимер[†] тӀадвуссун унев вихьараб мехалъ щибдай нужеца абилеб[+]? 63РухӀалъ кьола чӀаголъи. Амма инсанасул мунагьаб напсалъ чӀаголъи кьоларо. Дир рагӀабазулъан бачӀуна нужехъе рухӀги чӀаголъиги[+]. 64Амма нужеда гъорлъ руго гьелда божуларелги. (ГӀисада цебеккунго лъалаан щив жинда божулев гьечӀевали, щив жиндие хилиплъилевали.)[+] 65ГӀисаца абуна:

– Гьединлъидал гурищ цебеги дица нужеда абураб, лъиданиги кӀоларин дихъе вачӀине, дир Инсуца гьелъие рес рекъезабичӀони.

66Гьелдаса хадур гӀемерисел муридал нахъе ана ва тӀокӀал гьесда хадур инчӀо. 67Гьебмехалъ анцӀила кӀиявго муридасда гьикъана ГӀисаца нужееги нахъе ине бокьун гьечӀебищилан. 68Симон Пётрица абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад, лъихъе ниж инел? Дуцалъидал рицунел ругел абадияб гӀумру насиблъулел рагӀаби. 69Ниж божана ва нижеда бичӀчӀана мун Аллагьасул мукъадасав илчи вукӀин[+].

70ГӀисаца абуна:

– Дицалъидал нужер анцӀила кӀиявго чи тӀаса вищарав. Амма нужеда гьоркьов цо илбисги вугевха![+]

71Гьес гьедин абулеб букӀана Симонил вас Ягьуда Искариотил хӀакъалъулъ. АнцӀила кӀигоясда гьоркьов вукӀаниги, гьев хилиплъизе хъван букӀана[+].

### 7 бетӀер


ГӀисаги гьесул вацалги

1Гьелдаса хадув ГӀиса Галилеялъул[†] росабалъе ва шагьаразде хьвадана. Ягьудиялде[†] ине гьесие бокьичӀо, – гьев чӀвазе хӀаракат бахъулеб букӀиндалха ягьудияз[+]. 2ЖугьутӀазул Хъощал раялъул байрам тӀаде щолеб букӀана[+]. 3Жиндирго вацаз ГӀисада абуна:

– Гьаниса вахъун Ягьудиялде а дуца гьарулел ишал дурго муридаздаги рихьизе[+]. 4Гьунар бугев чияс гьеб бахчуларо, гӀадамазда бихьизабула. Гьединал хӀикматал ишал гьаризе бугеб дурго гьунар гӀаламалдаго бихьизабе.

5(Жиндирго вацалгицин божулел рукӀинчӀо ГӀисада.)

6ГӀисаца гьезда абуна:

– Дир заман жеги тӀаде щун гьечӀо, амма нужее бокьараб заман данде ккола[+]. 7ГӀаламалда нуж рихине рес гьечӀо, амма дун гӀаламалда рихун вуго. Дица нугӀлъи гьабулеб бугелъул гӀаламалъулго квешал ишазе[+]. 8Байрамалде а нужго. Амма гьеб байрамалде дун вачӀинаро, дир заман жеги тӀаде щун гьечӀо.

9Гьедин гьездаги абун, ГӀиса Галилеялдаго чӀана.


ГӀиса Иерусалималде байрамалде вачӀуна

10Амма вацал байрамалде индал, гӀадамазда вихьиларедухъ, балъгого ГӀисаги вахъана гьезда хадув къватӀиве. 11Ягьудияз ГӀиса валагьулев вукӀана гьеб байрамалда.

– Дов чи кивдай вугев? – ан гьикъулеб букӀана гьез. 12ГӀадамазул руккалилъги гӀемер бицунеб букӀана гьесул хӀакъалъулъ. ЛъикӀав чи вугилан цояз абулеб букӀана, гӀадамал махсароде кколев чи вугилан цогидаз абулеб букӀана. 13Амма балъго-гӀатӀго гурони ГӀисал цӀар бахъизе ягьудиязул чӀухӀби-хӀакимзабазукьа хӀинкъулел рукӀана гьел[+].

14Байрамалъул чанго къо индал, ГӀиса Мукъадасаб Рокъове лъугьун вачӀана ва вагӀза-насихӀат гьабизе байбихьана. 15Лъиданиги аскӀове ун гӀелму лъазабичӀев чиясда ТӀухьдузда бугеб кисандай лъанаян хӀикмалъун рукӀана ягьудиял. 16ГӀисаца гьезда абуна:

– Гьаб гӀелму дир гуро, дун витӀарав Аллагьасул буго[+]. 17Аллагьасул амру тӀубазабизе бокьарав чиясда лъала гьаб гӀелму дицаго ургъун бахъарабищ яги Аллагьасдасан бачӀарабищали. 18Жинцаго ургъун бахъарабгун цеве вахъунев чиясул мурад букӀуна жиндиего цӀар-рецц гьаби. Жив витӀарасе цӀар-рецц гьабизе бокьарав чи ритӀухъав вукӀуна, гьереси гьесул букӀунаро[+]. 19Мусаца[†] гурищ нужее къанун[†] тараб? Амма нужер цонигияс цӀунулеб гьечӀо къанун. Щай нужеца дун чӀвазе къасд гьабулеб бугеб[+]?

20ГӀадамаз ахӀулеб букӀана:

– Мун жундуз ккун вуго. Мун чӀвазе къасд гьабулев чи щив вугев? – ан[+].

21ГӀисаца абуна гьебмехалъ:

– Дица цохӀо мугӀжизат бихьизабуна, нуж киналго абуни жеги-жеги гьелда гӀажаиблъун руго. 22Мусал къануналъ[†] малъулеб буго сунат гьабеян. (Гьебги Мусадасан бачӀараб гӀадат гуро, гьесде щвезегӀанго умумузул букӀараб буго.) Шамат[†] къоялъги гьабулагуриха нужеца сунат. 23Мусал къануналъ изну кьола нужее шамат къоялъцин сунат гьабизе. Шамат къоялъ чи дица тӀуванго сахлъизавунилан щай нуж диде ццидалъ ругел[+]? 24ТӀасан балагьун кьоге къимат, хӀакъикъатги цӀехон кье[+].


МасихӀ кколевищ ГӀиса?

25Гьебмехалъ Иерусалималдаса цо-цо гӀадамаз абуна:

– ЧӀухӀби-хӀакимзабаз чӀвазе валагьулев вугев чицин гурищ гьадав? 26Балагье, халкъалда цеве вахъун кӀалъалев вуго, лъицаниги щибниги абулебги гьечӀо гьесда. ЧӀухӀби-хӀакимзабазда лъалеб батила хӀакъикъаталдаги дов МасихӀ[†] вукӀин. 27Амма нилъеда лъалагури дов кисаяли. ХӀакъикъияв МасихӀ вачӀараб мехалъ, лъиданиги лъалеб рагӀуларо гьев кисаяли[+].

28Мукъадасаб Рокъоб вагӀза-насихӀат гьабулаго, ГӀисаца халкъалде ахӀана:

– Нужеда дун лъала. Дун кисаялиги лъала. Амма дунго лъикӀав лъугьун вачӀарав чи гуро дун, хӀакъав Аллагьас витӀана дун. Нужеда Гьев лъаларо. 29Амма дида лъала Гьев: Гьесда аскӀоса вачӀана дун. Гьес витӀана дун[+].

30Гьебмехалъ ГӀиса кквезейилан лъугьана гьел, амма лъиданиги кӀвечӀо гьесда квер хъвазе. Гьелъие болжал щун букӀинчӀо[+]. 31Халкъалъул руккалилъ рукӀаразул гӀемерисел божана ГӀисада. Гьез абулеб букӀана:

– МасихӀ вачӀараб мехалъ, гьесгицин рихьизарилищ нилъеда гьадигӀан гӀемерал мугӀжизатал[+]?

32ГӀисал хӀакъалъулъ гьедин абулеб рагӀана фарисеязда. Гьебмехалъ чӀахӀиял кашишзабазги[†] фарисеязги Мукъадасаб Рукъалъул[†] хъаравулзаби ритӀана ккун вачун гьевгун рачӀайилан.

33ГӀисаца абуна:

– ГӀемераб заман хутӀун гьечӀо дие нужеда цадахъ вукӀине, кватӀичӀого ина дунго витӀарасда аскӀове[+]. 34КигӀан валагьаниги, ватиларо гьебмехалъ нужеда дун. Нужеда рачӀине кӀолеб бакӀ гуро доб дун унеб бакӀ[+].

35Гьеб рагӀидал, ягьудияз цоцазда гьикъулеб букӀана:

– Киве инедай гьасие бокьун бугеб? Нилъеда гьев ватулареб бакӀгӀаги щибдай? Греказул шагьаразда ругел дол нилъеразда аскӀове инецин гуродай гьасда ракӀалда бугеб, добаги жиндирго дин малъизе? 36«КигӀан валагьаниги, ватиларо гьебмехалъ нужеда дун. Нужеда рачӀине кӀолеб бакӀ гуро доб дун унеб бакӀ» – ан гьес абиялъул магӀна щибдай?


«ЧӀаголъиялъул лъадал лъарал чвахила»

37Байрамалъул ахирисеб бищунго хирияб къоялъ ГӀисаца, халкъалде хитӀаб гьабун, ахӀана:

– Къечарав чияс дида аскӀовеги вачӀун, къеч буссинабе[+]. 38ТӀехьалда хъван бугебги ритӀухълъун, диде иман лъурасул рекӀелъан чӀаголъиялъул лъадал лъарал чвахила.

39Жинде иман лъуразде рещтӀине бугеб Илагьияб РухӀалъул[†] бицунеб букӀана ГӀисаца. Амма Илагьияб РухӀ жеги рещтӀун букӀунаро, ГӀиса жеги жиндирго кӀодолъиялде щун вукӀинчӀелъул[+].


ГӀисада тӀасан дагӀба-рагӀи ккана гӀадамазул

40Гьел рагӀаби рагӀидал, цо-цо гӀадамал гаргадизе лъугьана хӀакълъун гьав чи авараг вугилан[+]. 41Цогидаз абулеб букӀана гьав МасихӀ вугилан. Галилеялда МасихӀ вахъуневищилан абулел чагӀиги рукӀана. 42ТӀехьалда бугин абулеб букӀана гьез, Давудил[†] наслуялда вахъинин МасихӀ ва Давудил росулъ – Бетлегьемалда – гьавилин гьев[+]. 43Гьедин ГӀисал бицун дагӀба-рагӀи ккана гьел гӀадамазда гьоркьоб[+]. 44ГӀиса ккун вачун жанив тӀамизе бокьаралги рукӀана гьенир. Амма гьесда квер хъвазе кӀвечӀо лъиданиги.


ЧӀахӀиял хӀакимзабазул халкъалда ццин бахъуна

45ЧӀахӀиял кашишзабазухъеги фарисеязухъеги Мукъадасаб Рукъалъул хъаравулзаби тӀадруссун рачӀараб мехалъ, ГӀиса щай вачинчӀевилан гьикъана гьезда. 46Хъаравулзабаз жаваб кьуна:

– Додин кӀалъалев чи жеги киданиги рагӀичӀо нижеда, – ян.

47– Унго нужгийищха гьес гуккарал? – ан абуна фарисеяз. – 48ЧӀухӀби-хӀакимзабазулги фарисеязулги цониги чи досда божун рихьанищ[+]? 49Досда божула къануналъул хӀакъалъулъ жидеда щибниги лъаларел жагьилал гӀадамал, нагӀана батагийин гьезие!

50Гьезда гьоркьов вукӀана добмехалъ ГӀисахъе ун вукӀарав Никодемги. Гьес абуна:[+]

51– Нилъер къануналда рекъон чиясда гӀайиб чӀвазе бегьулебищ, ахӀун аскӀовегун цин гьес бицунелъухъ гӀенеккичӀого ва гьесул ишалъул цӀех-рехги гьабичӀого[+]?

52– Мунги Галилеялдаса ватила, – ян абуна гьесда гьез. – Цониги авараг Галилеялъул ракьалда вахъинилан хъван гьечӀолъи дудаго бихьизе ТӀухьдул цӀале.

[[+] 53Цинги гьел рикьа-риххун рокъо-рокъоре ана.

### 8 бетӀер


«Дицаги гьабиларо дуе тамихӀ»

1Зайтуналъул магӀарде ана ГӀиса. 2Нахъисеб къоялъ радалго вачӀана гьев Мукъадасаб Рокъове. ТӀолабго халкъ бакӀарана гьесда аскӀобе. ГӀодов чӀун гьезие вагӀза-насихӀат гьабизе ГӀисаги лъугьана.

3Диниял гӀалимзабаз ва фарисеяз ГӀисахъе ячун ячӀана росасе хилиплъун, зина[†] гьабулаго тӀадккурай цо чӀужугӀадан. ГӀадамазда цее яхъун чӀезаюна гьез гьей. 4Цинги гьез ГӀисада абуна:

– Я, МугӀалим! Зина гьабулей ятана гьай гӀадан. 5Мусаца[†] жиндирго къануналда[†] нижее амру гьабун буго гьадинал руччаби ганчӀал речӀчӀун чӀвазе кколин. Дуца щибилан абилеб[+]?

6ГӀисада гӀайиб чӀвазе рес ккелародайилан ургъунго кьураб суал букӀана гьеб.

ГӀодовеги къулун, чӀарбида килщица цо щибалиго хъвалев вукӀана ГӀиса[+]. 7Нахъеги гьез добго суал кьедал, тӀаде ворхун, гьес абуна:

– Нужеда гьоркьоса цониги мунагь гьабичӀев чияс речӀчӀе гьелда тӀоцебе гамачӀ[+].

8Нахъеги гӀодовеги къулун, чӀарбида хъвадаризе лъугьана гьев.

9Гьеб рагӀидал, гьел цо-цоккун рахъун къватӀире ана, чӀахӀияздасан байбихьун. ГӀисаги гьесда цее эхетарай дой гӀаданги хутӀана гьенир. 10ТӀаде ворхун, ГӀисаца гьелда гьикъана:

– Йо, чӀужугӀадан, кире арал дол? Цониги чи хутӀичӀевищ дуе тамихӀ гьабизе?

11– ХутӀичӀо, БетӀерчӀахъад, – абун жаваб кьуна гьелъ.

ГӀисаца гьелда абуна:

– Дицаги гьабиларо[†] дуе тамихӀ. А дурго гьанже. Гьанжеялдаса хадуб тӀокӀаб мунагьги гьабуге.][*][+]


«Дун вуго гьаб дуниялалъул Нур»

12Гьадинаб вагӀза-насихӀатги гьабуна ГӀисаца гьезие:

– Дун вуго гьаб дуниялалъул Нур. Дида нахъвилълъарав цониги чи бецӀлъуда хьвадизе гьечӀо. ГӀумру гвангъизабулеб Нур гьесда цадахъ букӀине бугелъул[+].

13Гьебмехалъ фарисеяз абуна:

– Дуцаго дуего гьабулеб бугеб дур нугӀлъи кьучӀаб букӀунаро[+].

14ГӀисаца абуна:

– Дицаго дирго хӀакъалъулъ гьабулеб бугониги, гьеб нугӀлъи кьучӀаб буго, дида лъалелъул дун киса вачӀаравали ва киве унев вугевали. Нужеда лъаларо дун киса вачӀаравали ва киве унев вугевали[+]. 15Нужеца суд гьабула гӀадамаз гӀадин, амма дица лъиениги суд гьабуларо[+]. 16Дица суд гьабунигицин, гьеб ритӀухъаб букӀина, дун дунго цохӀо гьечӀелъул, дун витӀарав Эменги вугелъул дида цадахъ[+]. 17Нужер къануналдагицин хъван бугогури кӀиго чиясул нугӀлъи гӀолилан[+]. 18Дицаги гьабулеб буго диего нугӀлъи, дун витӀарав дир Инсуцаги гьабулеб буго[+].

19– Дур эмен кив вугев? – ан гьикъана гьесда.

ГӀисаца жаваб кьуна:

– Я, дун, яги дир Эмен нужеда лъаларо. Дун лъалевани, дир Эменги лъалаан нужеда[+].

20Гьеб вагӀза-насихӀат ГӀисаца гьабуна Мукъадасаб Рукъалъул[†] азбаралъуб, садакъадул гӀарац лъолеб гъансида аскӀов вахъунги чӀун. Лъицаниги кквечӀо гьев, жеги гьелъие болжал щун букӀинчӀо[+].


«Дун араб бакӀалде рачӀине кӀвеларо нужеда»

21Гьанжеги ГӀисаца гьезда абуна:

– Дун нужеда аскӀоса ине вуго. Дун валагьулел рукӀина нуж, амма гьедин мунагьазул цӀовухъе хвела, дун араб бакӀалде рачӀинеги кӀвеларо нужеда[+].

22Ягьудияз[†] абуна:

– Живго жинцаго чӀвазехъинцин вугодай? Дун араб бакӀалде рачӀине нужеда кӀвеларинги абулеб буго.

23ГӀисаца гьезда абуна:

– Нуж руго гӀодор рижарал, дун вуго тӀасан вачӀарав. Нуж руго гьаб дуниялалъул чагӀи, дун гьаб дуниялалъул чи гуро[+]. 24Гьединлъидалин дица нужеда абулеб бугеб нуж мунагьазул цӀовухъе хвезе ругилан. Дов[*] – Дун вукӀиналда божичӀони, мунагьазул цӀовухъе хвела нуж.

25– Мун щивха кколев? – ан гьикъана гьез.

ГӀисаца гьезие жаваб кьуна:

– Дун щивали авалалдаса бахъарабго бицана дица нужеда. 26Нужер хӀакъалъулъги гӀемераб жо бицине кӀвелаан дида ва суд гьабизеги кӀвелаан. Амма дица гьаб халкъалъе бицунеб буго дун витӀарав Аллагьасдасан рагӀарабщинаб. ЦӀакъ ритӀухъавин гьев вугев![+]

27Гьезда бичӀчӀичӀо Инсул хӀакъалъулъ бицунеб букӀин. 28Цоги ГӀисаца абуна:

– ГӀадамил Лъимер[†] борхатаб бакӀалде вахинавидал, лъала Дов – Дун вукӀин, дунго лъикӀав лъугьун дица щибниги гьабулеб букӀинчӀеблъи, дир Инсуца дида малъухъе дица нужедаги бицунеб букӀараблъи[+]. 29Дун ВитӀаравги дунгун цадахъ вуго. Гьес дун дунго цохӀо течӀо, гьев разилъулебщинаб иш гьабулеб бугелъул дица кидаго[+].

30ГӀисаца гьедин абидал, гӀемераз иман лъуна гьесде[+].


«Мунагь гьабурав чи ккола мунагьалъул лагъ»

31Жинде иман лъурал ягьудиязда ГӀисаца абуна:

– Дир рагӀи нужеца рекӀелъ цӀунани, унго-унгоял дир муридал рукӀина нуж. 32ХӀакъабщинаб лъала нужеда, ва гьелъ нуж тархъан гьарила[+].

33Гьез абуна:

– Ниж Ибрагьимил[†] наслу буго, лъилниги лагъзаллъунги рукӀинчӀо киданиги. Ниж тархъан гьарилин абураб рагӀиялъул магӀна щиб[+]?

34ГӀисаца жаваб кьуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: мунагь гьабуравщинав чи ккола мунагьалъул лагъ[+]. 35Масала, цо пуланав лагъ жиндирго бетӀергьанасул[†] рокъов кидаго гуро вукӀунев, амма вас инсул рокъов кидаго вукӀуна[+]. 36Васас тархъан гьаруни,[†] хӀакъикъаталдаги тархъанлъила нуж. 37Дида лъала нуж Ибрагьимил наслу букӀин. Амма нужеца дун чӀвазе къасд гьабулеб буго, дир рагӀи нужер ургьибе унеб гьечӀелъул[+]. 38Дица нужеда малъулеб буго дир Инсуда аскӀоб дида бихьараб къагӀидаялъ. Нужецайин абуни гьабулеб буго нужерго инсудасан рагӀараб къагӀидаялъ.

39– Нижер эмен Ибрагьим вуго, – ян абуна гьез.

ГӀисаца абуна:

– Нуж Ибрагьимил лъимал рукӀаралани, Ибрагьимица гьабураб гьабилаан нужеца[+]. 40Нужецани дун – Аллагьасдасан рагӀараб хӀакъаб рагӀи нужеда бицарав чи – чӀвазе къасд гьабулеб буго. Амма Ибрагьимица гьединаб иш гьабичӀо. 41Нужерго инсуца гьабураб гьабулеб буго нужеца.

Гьез абуна:

– Ниж зинаялдасан ккарал гуро. Нижер цо эмен вуго – Аллагь![+]

42ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужер эмен Аллагь вукӀаравани, нужее дун вокьилаан. Дун Аллагьасдасан вачӀун рещтӀарав вугелъул гьаниве. Дунго лъикӀав лъугьун вачӀинчӀо дун, гьес витӀун вачӀана. 43Нужеда дир рагӀи бичӀчӀулеб гьечӀо, нужеда гьеб рагӀизе рес гьечӀелъул. 44Илбис буго нужер эмен. Нужер эменлъун кколеб илбисалъулаб тӀубазабулеб буго нужеца. БачӀинго сундасан букӀараб илбисалъул? Чи чӀваялдасан гурищ? РитӀухълъиялъул рахъги кквечӀо гьелъ, ритӀухълъи гьелъулъ жиндилъго гьечӀелъул. Гьереси – гьелъул кӀалдиб ругьунаб мацӀ буго, тӀолабго гьересиги гьелдасан бачӀараб бугелъул[+]. 45Дида нуж божулел гьечӀо, дица битӀараб бицунеб бугелъул. 46Нужер цониги чиясда кӀвелищ мунагь бугин дидайилан абизе? Дица битӀараб бицунеб бугеб мехалъги щай нуж дида божуларел? 47Аллагьасдасан вачӀарав чи Аллагьасул рагӀухъги гӀенеккула. Нуж Аллагьасдасан ругелал гурелъул, нуж гӀенеккулел гьечӀо.


ГӀисаца Ибрагьимил хӀакъалъулъ бицуна

48Ягьудияз гьесда абуна:

– Мун самарияв вугин ва жундуз ккунги вугин абун нижеда гьоркьоб тӀибитӀун бугеб хабарги гьересийищха[+]?

49ГӀисаца гьезие жаваб кьуна:

– Дун жундуз ккун гьечӀо. Дица дирго Эмен кӀодо гьавулев вуго, нужецайин абуни, дун хӀакъир гьавулев вуго[+]. 50Амма дун рецц-бакъ къваригӀарав чиги гуро. Дие рецц-бакъ гьабизе бокьаравги вугевха, гьес гьабила нужее суд[+]. 51ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дир рагӀи рекӀелъ цӀунаравщинав чи абадул абадиялъ хвезе гьечӀо[+].

52Ягьудияз гьесда абуна:

– Гьанже тӀубанго хӀакълъана нижее мун жундуз ккун вугевлъи. Ибрагьим хвана, цогидал аварагзабиги хвана. Дуцани абулеб буго дур рагӀи рекӀелъ цӀунаравщинав чи абадул абадиялъ хвезе гьечӀилан. 53Нижер эмен Ибрагьимидасаги цӀакъав чийищха мун кколев? Цогидал аварагзабаздасаги цӀакъав чийищха? Ибрагьимги хвана, гьел цоялги хвана. Мун щив гьедигӀан кутакав чи?

54ГӀисаца жаваб кьуна:

– Дицаго диего рецц-бакъ гьабуни, гьеб букӀина гӀададисеб чӀанда-хабар. Нижер Аллагьилан нужеца абулев дир Инсуца гьабулеб буго дие рецц-бакъ[+]. 55Нужеда киданиги лъалароан Гьев. Амма дида Гьев лъала. Дида Гьев лъаларилан дица абуни, дунги вукӀина нужеда релълъарав гьерсихъан. Дида Гьев лъала ва Гьесул рагӀи рекӀелъ цӀунун буго дица[+]. 56Нужер эмен Ибрагьим цӀакъ вохана, дун вачӀараб къо бихьидал. Гьесда бихьана дун вачӀараб къо ва гьелдаса вохана[+].

57Гьебмехалъ ягьудияз гьесда абуна:

– Жеги кӀикъоялда анцӀго сонцин бачӀев дуда Ибрагьим кин вихьулев?

58ГӀисаца гьезда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: жеги Ибрагьим авараг вахъиналдего вукӀана дун.

59Гьесда речӀчӀизе ганчӀал кодоре росана гьебмехалъ ягьудияз. ГӀиса гӀадамазул руккалилъ вахчана ва Мукъадасаб Рокъоса къватӀиве ана[+].

### 9 бетӀер


ГӀисаца бецав чиясда канлъи бихьизабула

1Гьениса унаго ГӀисада ватана эбелалъ гьавуралдасаго бецав цо чи. 2ГӀисада муридаз гьикъана, гьев чиясул мунагь букӀунищ яги гьесул эбел-инсул мунагь букӀунищ эбелалъул ургьивго гьев бецав вугев[+]. 3ГӀисаца абуна:

– Я гьев чиясул, яги гьесул эбел-инсул мунагь букӀун гуро гьев бецлъарав, Аллагьасул къудрат гьесдалъун загьирлъизе бецлъана гьев. 4Дун витӀарав Аллагьас тӀадкъараб иш, бакъ цебе букӀаго, тӀубазе ккола нилъеца. ТӀаде щолеб буго лъиданиги щибниги гьабизе кӀолареб сордо[+]. 5Гьаб дуниялалда дун вугебгӀан заманаялъ гьаб дуниялалъе Нур ккола дун[+].

6Гьединги абун, ГӀисаца ракьалде туна, хӀацӀуца хӀурги буцун, гьеб бахана бецасул беразда[+]. 7Цинги ГӀисаца гьесда абуна:

– ШилоахӀ («Чапар»[†] абураб магӀна ккола гьелъул) хӀавузалъухъеги ун, гьумер чуре дурго, – ян.

Гьениб гьумер чурарабго беразда канлъиги бихьун, тӀадвуссун вачӀана гьев чи[+]. 8Гьесул мадугьалзабазги къватӀахъ гьарделев гьев вихьаразги цоцазда гьикъулеб букӀана дова садакъа гьарулев вукӀарав бецав чи гурищ гьавилан. 9Уйилан абулеб букӀана цо-цояз, цогидаз абуна дов гурин, досда релълъарав чи вугилан. Жив вугин гьевилан абуна гьес.

10– Кинха дуда канлъи бихьараб? – ан гьикъана гьез гьесда.

11Гьес жаваб кьуна:

– Цо ГӀиса абулев чияс жиндирго хӀацӀуца буцун хӀур бахана дир беразда. Цинги гьес дун ШилоахӀ хӀавузалъухъе гьумер чуризе витӀана. Гьениб гьумер чурарабго, дир беразда канлъиги бихьана.

12Гьев чи кив вугевилан гьикъидал, жинда лъаларилан абуна гьес.


«Дур бецал беразда канлъи кин бихьараб?»

13Бецав вукӀун канлъи бихьарав гьев чи фарисеязухъе вачана гьез. 14(ХӀацӀуца хӀурги буцун, гьесул беразда ГӀисаца канлъи бихьизабураб къо шамат[†] къо букӀана.)[+] 15Фарисеязги гьикъана гьесда дур бецал беразда канлъи кин бихьарабилан. Гьес гьезда бицана хӀацӀуца буцун хӀур баханин дос жиндир беразда ва гьумер чурараб мехалъ канлъиги бихьанилан. 16Цо-цо фарисеял[†] гаргадизе лъугьана шамат къоялъул къанун[†] цӀунуларев гьев Аллагьасдасан вачӀарав чи гурилан. Цогидаз абуна мунагь-хӀакъ тӀад бугев чиясда гьединаб мугӀжизат бихьизабизе кин кӀолебилан. Гьединаб дагӀба-къец ккедал,[+] 17дов бецав вукӀун канлъи бихьарав чиясда гьикъана гьез нахъеги:

– Дур бецал беразда канлъи бихьизабурав чиясул хӀакъалъулъ щиб дуца абилеб?

Авараг вугин довилан кьуна гьес жаваб[+].

18Ягьудиязе[†] бокьун букӀинчӀо бецав вукӀун гьев чиясда канлъи бихьанилан абураб жоялда божизе. Хадув чи витӀун гьесул эбелги эменги ахӀана гьенире. 19Цинги гьезда гьикъана:

– Эбелалъул ургьисаго бецав вукӀанилан нужеца бицунев гьав чи нужер васищ? Гьасул беразда канлъи кин бихьарабали лъалебищ нужеда?

20Эбелалъги инсуцаги абуна нижеда лъала гьев чи нижер вас вугевлъи ва эбелалъул ургьисаго бецав вукӀаравлъиги. 21Амма гьесда гьанже канлъи щай бихьулеб бугебалиги ва лъица гьев сахлъизавуравалиги нижеда лъаларо. Гьесда жиндаго гьикъе. Балугъав чи вуго, жинцаго бицине биччанте.

( 22Ягьудиязул чӀухӀби-хӀакимзабазукьа хӀинкъун абуна гьаз гьедин: гьез лъазабун букӀиндалха, ГӀисал рахъалъ МасихӀ[†] вугин гьевилан абурав чи синагогаялъуве[†] виччазе гьечӀилан[+]. 23Гьединлъидалин гьаз абураб жидер вас балугъав чи вугин, гьесда жиндаго гьикъейилан.)

24Ягьудияз нахъеги аскӀове ахӀун, гьесда абуна:

– Аллагьасда цебе гьереси бицунге! Нижеда лъарабин мун сахлъизавурав чи мунагьазул цӀурав чи вугевлъи.

25Гьес абуна:

– Дида лъаларо мунагьазул цӀурав чи вугевищ гьев яги гьечӀевищали. Дида лъала цо жо: дун бецав вукӀаравлъи ва гьанже дида канлъи бихьулеб бугеблъиги.

26Нахъеги гьикъана гьесда:

– Щиб дос дуе гьабураб? Кин дос дур беразда канлъи бихьизабураб?

27Гьес жаваб кьуна:

– Дица бицунеб мехалъ гӀенеккунищ нуж рукӀинчӀел? Цоги нухалъ гьелъухъ гӀенеккун щай нужее? Яги досул муридаллъун лъугьинейищ нужееги бокьун бугеб?

28– Нижни Мусал[†] муридал руго. Мун вуго досул муридлъун лъугьун! – ан тӀаделъана гьесде фарисеял. 29– Нижеда лъала Мусада Аллагь кӀалъаравлъи, довин абуни, киса-щивалицин лъаларев чи вуго[+].

30Бецав вукӀун канлъи бихьарас абуна гьезда:

– ХӀикматаб жо буго нужеда дов киса-щивали лъалеб гьечӀолъи. Амма дос дир беразда канлъи бихьизабуна. 31Нилъеда лъала мунагь-хӀакъалъул агьлуялъухъ Аллагь гӀенеккуларевлъи. Аллагь гӀенеккула жиндие мутӀигӀав, жиндир амру тӀубазабулев чиясухъ[+]. 32Киданиги рагӀун букӀинчӀо эбелалъул ургьисаго бецав чиясда лъицаниги канлъи бихьизабун бугилан. 33Дов чи Аллагьасдасан вачӀарав вукӀинчӀевани, щибго гьабун бажарилароан досухъа.

34Эбелалъ гьавуралдасаго мунагьазул цӀурав дуцагийищ нижее гӀакълу кьолеб бугебилан, ццин бахъун, къватӀиве гъуна гьез гьев.


РухӀияб бецлъи

35Гьез къватӀиве гъун вугилан рагӀидал, ГӀисаца гьев чи валагьана ва ГӀадамил Лъимада мун божулищилан гьикъана. 36Гьес жаваб кьуна:

– Я, БетӀерчӀахъад, гьесда божизе ккани, цин гьев лъазе ккеларищ?

37ГӀисаца гьесда абуна:

– Гьев дуда цевеги вихьана ва гьабсагӀат дуда кӀалъалевги вуго[+].

38– Я, БетӀерчӀахъад, дуда божула! – ян абуна гьев чияс ва гьебсагӀат ГӀисада цеве суждаялда чӀана.

39ГӀисаца абуна:

– Гьаб дуниялалде дун суд гьабизе вачӀун вуго: бецазда канлъи бихьизе, канлъи бихьулелал бецлъизе.

40Гьедин абулеб мехалъ аскӀор рукӀарал цо-цо фарисеяз гьикъана жалги бецалищха ругелан[+]. 41ГӀисаца гьезда абуна:

– Нуж бецал рукӀаралани, нужее мунагь букӀинароан. Канлъи бихьулилан нужеца абулеб бугелъул, мунагь тӀаса инаро нужедаса[+].

### 10 бетӀер


Вехьасул мисал

1ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: нуцӀихъан гурони, цогидаб бакӀалдасан гӀиял чолониве лъугьарав чи ккола цӀогьор яги хъачагъ. 2НуцӀихъан вачӀуна гьезул вехь. 3ВорчӀухъанас гьесие нуцӀа ричӀула, чахъабазда гьесул гьаракь рагӀула. Цо-цоккун щибалъул цӀарги ахӀун, вехьас чахъаби чолониса къватӀире риччала. 4Жиндирго киналго чахъаби къватӀире риччараб мехалъ, вехь рехъада цеве вилълъуна, чахъабиги гьесда хадур уна, гьезда гьесул гьаракь лъалелъул. 5Амма цогидав чиясда хадуб унаро рехъен, гьесда аскӀоса лъутула чахъаби, чияр гьаракь гьезда лъаларелъул.

6Гьеб мисал бачун, ГӀисаца сундул хӀакъалъулъ бицунеб бугебали бичӀчӀичӀо гьезда[+].


«Дун вуго лъикӀав вехь»

7ГӀисаца цоги абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дун вуго чахъабазул чолол кӀалтӀа бугеб нуцӀа. 8Дун вачӀиналде рукӀарал киналго руго цӀогьалги хъачагъалги. Гьединлъидал чахъаби гьезухъ гӀенеккичӀо. 9Дун вуго нуцӀа. Гьеб нуцӀа рагьаравщинав хвасарлъила, жанивеги ина, къватӀивеги вачӀина, квине жоги щвела. 10ЦӀогьор вачӀунаро – бикъизе, чӀвазе, хвезабизе гурони. Дун вачӀун вуго гӀумру кьезе, гьарзаяб гӀумру кьезе. 11Дун вуго лъикӀав вехь. ЛъикӀав вехьас чахъабазе гӀоло рухӀги кьола[+]. 12-13Амма мухьдахъ ккурав вехь вехь гуро, чахъаби чияр ругелъул. БацӀ рехъалъе бачӀунеб бихьани, рехун гӀиги тун, лъутун уна гьев. БацӀ рехъалъ речӀчӀула, гӀи рахъ-рахъалде лъутизабула, мухьдахъ ккурав вехьасе гьезул ургъел гьечӀелъул[+]. 14Дун вуго лъикӀав вехь. Дида дирго чахъабиги лъала, дирго чахъабазда дунги лъала. 15Гьелдаго релълъун, дир Инсуда дунги лъала, дида Эменги лъала. Дица дирго рухӀги кьела чахъабазе гӀоло[+]. 16Гьеб рехъалъ гьечӀел цоги чахъабиги руго дир. Гьелги рачине ккола дица дирго рехъалъе. Гьелги гӀенеккизе руго дир гьаркьихъ. Гьебмехалъ букӀина цого рехъен ва цохӀо вехьги вукӀина[+]. 17ЦӀидасан нахъе щвезелъун дица дирго рухӀ кьолеб бугелъулин Инсуе дун вокьулев[+]. 18Лъицаниги тӀамулев гьечӀо дун дирго рухӀ кьезе. Дицаго кьолеб буго дица гьеб. Дир ихтияр буго рухӀ кьезеги, кьуни – гьеб нахъе босизеги буго дир ихтияр. Гьедин амру гьабуна дие Инсуца[+].

19Гьеб рагӀидал, ягьудиязул[†] нахъеги дагӀба-рагӀи ккана[+]. 20ГӀемерисез абулеб букӀана жундуз бетӀер сверизабун бугин гьесул, гьесухъ гӀенеккиго щайин нужеейилан[+]. 21Цогидаз абулеб букӀана жундуз ккурав чи гӀадин кӀалъалев гьечӀин. Жундузда кӀолебищин бецал беразда канлъи бихьизабизе[+].


Халкъалъ ГӀисадаса инкар гьабулеб буго

22ТӀаде щвана Иерусалималда ЦӀилъиялъул байрам[*] тӀобитӀулеб къо. Хасало заман букӀана гьеб. 23Мукъадасаб Рокъове вачӀун, Сулайманил[†] рагъида дове-гьаниве хьвадулев вукӀана ГӀиса[+]. 24ТӀаде гурун рачӀун, ягьудияз гьесда абуна:

– КидалъагӀан дуца ниж щакдаризе тӀамилел? Мун МасихӀ[†] ватани, рагьун абе нижеда![+]

25ГӀисаца абуна:

– Дица абунагури нужеда, амма нуж божичӀо. Дир Инсуца тӀамун, дица гьарулел ругел ишаз нугӀлъи гьабулеб бугогури дие[+]. 26Дир рехъадул чахъаби гурелъул, божулел гьечӀо нуж. 27Дир чахъабазда дир гьаракь рагӀула, дида гьелги лъала ва гьел дида хадурги рачӀуна. 28Дица гьезие абадияб гӀумруги кьола. Гьел абадул абадиялъго хвезе гьечӀо ва лъиданиги кӀвеларо гьел дида кодоса рахъизе[+]. 29Дихъе гьел кьурав дир Эмен вуго бищунго хӀалкӀолъи кӀудияв БетӀергьан. Лъиданиги кӀвеларо гьел дир Инсуда кодоса рахъизе. 30Дир Эменги дунги – цого руго[+].

31Гьебмехалъ ягьудияз ГӀисада речӀчӀизе нахъеги ганчӀал кодоре росана[+]. 32ГӀисаца гьезда абуна:

– Дир Инсул амруялдалъун гӀемерал лъикӀал ишал гьаруна[†] дица нужеда цере. Гьел ишазул кинабаб сабаблъунха нужеца дида ганчӀал речӀчӀизехъин ругел?

33Ягьудияз гьесие жаваб кьуна:

– Дуца гьабураб лъикӀлъиялъухъ гуро нижеца дуда ганчӀал речӀчӀизехъин ругел. Аллагьасде дандечӀарал гӀасиял-пасикъал рагӀабазухъ речӀчӀулел руго. Инсан вугониги, дуцаго мунго Аллагьлъун рикӀкӀунев вуго[+].

34ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужер къануналда[†] хъван гьечӀищ гьадинаб калима: «Дица абуна нуж аллагьзаби ругилан». 35-36ТӀухьдузда хъван бугеб хисизабизе бегьуларо. Бичасул калам рещтӀаразда БетӀергьанасцин аллагьзабийилан абун буго. ВацӀцӀадав илчилъун гьавун, гьес дуниялалде витӀарав Дун Аллагьасул Вас вугилан абурал дир рагӀаби Аллагьасда дандечӀарал ругин абизе кин нужеда кӀолеб[+]? 37Дир Инсуца гьабулеб иш дицаги гьабулеб гьечӀеб батани, божуге нуж дида. 38Дир Инсуца гьабулеб иш дицаги гьабулеб бугелъул, дида божичӀони, дир ишаздагӀаги божа. Гьебмехалъ лъала ва бичӀчӀила дилъ дирго Эмен вукӀин ва дирго Инсулъ дун вукӀин[+].

39ГӀиса кквезейилан лъугьана нахъеги ягьудиял, амма гьезда кодоса ворчӀана гьев[+]. 40ГӀиса нахъеги Иорданалъул добцояб рахъалде, ЯхӀяца гӀадамал лъадалъ ччун рахъулел рукӀараб бакӀалде, ана ва гьенив чӀана[+]. 41Гьениреги гӀемерал гӀадамал рачӀана ГӀисада хадур. Гьез абулеб букӀана:

– ЯхӀяца цониги мугӀжизат бихьизабичӀо, амма гьав Чиясул хӀакъалъулъ гьес абураб щибаб рагӀи битӀараб букӀун буго[+].

42Гьенире рачӀаразул гӀемерисез ГӀисаде иман лъуна[+].

### 11 бетӀер


Лазарил хвел

1Бетания шагьаралдаса Лазарилан абулев цо чи унтун вукӀана[+]. 2Гьеб Бетаниялда яшав гьабун рукӀана цо Марям абулей гӀаданги гьелъул яц Мартаги. Гьеле гьей Марямицайин ГӀисал хӀатӀазда махӀ гьуинаб нах бахараб ва жиндирго ботӀрол расуца гьел ракъвазарурал. Гьелъул вац вукӀана Лазар[+]. 3Яцаз ГӀисахъе ругьел битӀана: «Я, БетӀерчӀахъад, дуе хирияв чи унтун вуго», – ян. 4Гьеб ругьел бачӀиндал, ГӀисаца абуна:

– Гьеб унтуца Лазар холаро. Гьеб буго Аллагь машгьурлъизе ва Аллагьасул Васас живго гьелдалъун машгьурлъизавизе Лазариде тӀамураб унти.

5Марямги, гьелъул яцги, Лазарги цӀакъ рокьулаан ГӀисае.

6Гьев унтун вугилан рагӀидалги, кӀиго къоялъ гьенивго чӀана ГӀиса. 7Цинги гьес муридазда абуна Ягьудиялде[†] тӀадруссине кколилан. 8Муридаз абуна:

– Я, Рабби, Ягьудиялда дуда ганчӀал речӀчӀизехъин рукӀаралдаса гӀемер заман инчӀогури. Гьениве тӀадвуссине щай дуе бокьун бугеб[+]?

9ГӀисаца абуна:

– Цо къоялъе букӀуна анцӀила кӀиго сагӀат. Къад сапаралде вахъарав чи хӀетӀе тункун гӀодов кколаро, нухда гьесие канлъи букӀунелъул[+]. 10Амма сардилъ сапаралде вахъарав чиясул хӀетӀе тарула, нухда канлъи букӀунарелъул.

11Цоги гьес абуна:

– Нилъер гьудул Лазар кьижун ккун вуго. Гьев вигьинавизе инехъин вуго дун[+].

12Муридаз абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад, кьижун ккарав ватани, мадар лъугьина гьесул.

13ГӀисаца абулеб букӀана Лазар хун вугилан, амма муридазда бичӀчӀана гьадинго кьижун ккун вугилан абулеб бугилан. 14Гьебмехалъ ГӀисаца рагьун бицана гьезда Лазар хванилан.

15– Нужер талихӀ ккана дун дова вукӀинчӀолъи, гьанже нужее рес ккела дида божизе. Рилълъа доре.

16«КӀилъилав» абун тӀокӀцӀар бугев Фомаца цогидал муридазда абуна:

– Рилълъа МугӀалимасда цадахъ, гьев хваралъур хвезе![+]


«Дицайин хваралъуса рахъинарулел, дицайин чӀаголъизарулел!»

17ГӀиса Бетаниялде щведал, Лазар хабалъ вукъаралдаса ункъо къо бан батана. 18Иерусалималдаса Бетаниялде лъабго километр гурони букӀинчӀо. 19Мартахъеги Марямихъеги вацасул зигараялъ Иерусалималдаса рачӀарал гӀемерал ягьудиялги рукӀана гьенир. 20ГӀиса вачӀунев вугилан рагӀидал, Марямги магӀирокъойго тун, Марта ана гьесда данде. 21Мартаца ГӀисада абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад, мун гьанив вукӀаравани, хвелароан дир вац! 22Амма гьанжеги ракӀчӀун лъала дида дур кинаб букӀаниги гьари-дугӀа Аллагьас нахъчӀвалареблъи.

23Дур вац хваралъуса вахъине вугилан абуна гьелда ГӀисаца.

24Мартаца абуна къиямасеб къоялъ гьев тӀаде вахъуневлъи жиндаги лъалин[+]. 25ГӀисаца гьелда абуна:

– Дицайин хварал рахъинарулел, дицайин чӀаголъизарулел. Дида божарав чи хваравги чӀаголъила[+]. 26Гьаб дуниялалда вугевщинав дида божулев чи абадул абадиялъ хвезе гьечӀо. Гьелда мун божулищ? – ан гьикъана ГӀисаца[+].

27Гьелъ жаваб кьуна:

– Я, БетӀерчӀахъад, дун божана дуниялалде вачӀине вугев Аллагьасул Вас МасихӀ[†] мун вукӀиналда[+].


ГӀиса гӀодулев вуго

28Гьединги абун, рокъое ана Марта. Цогидаздаса балъго гьелъ Марямида абуна МугӀалим вачӀун вугин ва гьес мун ахӀулей йигин. 29ГьебсагӀат ГӀисада аскӀое ине гӀедегӀун къватӀие яхъана Марям. 30Росулъеги лъугьинчӀого, Марта жинда данде ячӀараб бакӀалда чӀун вукӀана ГӀиса. 31Марям гӀедегӀун къватӀие яхъун уней йихьидал, зигараялъ рачӀун рукӀарал ягьудиязда ккана вацасухъ гӀодизе хабаде уней ятилин гьейилан. Гьелги ана Марямида хадур рахъун. 32ГӀисада аскӀое щведал, гьесул хӀатӀазда цее кӀалагъоркье речӀчӀун, Марямица гӀодилаго абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад, мун гьанив вукӀаравани, хвелароан дир вац!

33ГӀодулей Марямги гьелда цадахъ гӀодулел гӀадамалги рихьун, цӀакъго ракӀбакъван, къварилъахъдана ГӀиса.

34– Кив нужеца гьев вукъарав? – ан гьикъана ГӀисаца.

– Я, БетӀерчӀахъад, вилълъа дудаго бихьизабизе, – ян абуна гьез.

35ГӀиса гӀодана гьебмехалъ[+]. 36ГӀиса гӀодулев вихьидал, гӀадамаз абуна Лазар гьасие вокьулев вукӀун вугеб куц бихьуларищилан. 37Бецасда канлъи бихьизабурав чиясда Лазар хвалдаса ворчӀизавизеги кӀвелаанилан абуна цо-цояз[+].


Хун ункъо къо барав Лазар чӀаголъизавула ГӀисаца

38Дагьабги ракӀбакъван, ГӀиса Лазарил хабаде ана. Хоб букӀана нохъода жаниб, кӀалтӀа гамачӀги букӀана[+]. 39ГӀисаца абуна гьеб гамачӀ нахъе босейилан. Хварасул яц Мартаца абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад, Лазар вукъаралдаса ункъабилеб къо буго, махӀ бахъун батила.

40ГӀисаца гьелда абуна:

– Дица абичӀищ дуда, мун божани, Аллагьасул хӀалкӀолъи бихьилин дудаян.

41ГамачӀ нахъе босана.

Зобалаздеги валагьун, ГӀисаца абуна:

– Я, дир Эмен, дица дуе рецц гьабулеб буго гьари-дугӀа дуда рагӀаралъухъ[+]. 42Дида лъалаан дир гьари-дугӀа дуда кидаго рагӀизе букӀин. Дица гьадин абулеб буго дун дуца витӀаравлъи гьанир дида аскӀор ругезда лъазе[+].

43Цинги ГӀисаца ахӀана:

– Лазар! КъватӀиве вачӀа! – ян[+].

44Кверазда ва бохдузда мусралги жемухъего хабалъа къватӀиве лъугьун вачӀана Лазар. КвербацӀцӀалъ бухьун гьумерги букӀана гьесул.

– Гьасдаса мусрал риче, – ян абуна ГӀисаца, – ва рокъове ваче[+].


ГӀиса чӀвазе хӀукму гьабула

45[•]Марямихъе зигараялъ рачӀун рукӀун ГӀисал гьеб мугӀжизат бихьарал гӀемерал ягьудияз гьесде иман лъуна[+]. 46Амма цо-цояз, фарисеязухъе ун, бицана ГӀисаца гьениб бихьизабураб мугӀжизаталъул хӀакъалъулъ.

47Гьебмехалъ чӀахӀиял кашишзабиги[†] фарисеялги[†] тӀадегӀанаб судалъе[†] данделъана. Гьез абуна:

– Щибдай нилъеца гьабун лъикӀ? Гьадав чияс гӀемерал мугӀжизатал рихьизарулел руго халкъалда. 48Додин виччан тани, кинабго халкъ досда хадуб ина. Цинги Рималъул боги бачӀун, нилъер Мукъадасаб Рукъги[†] щущазабила, халкъги гъурун тӀагӀинабила.

49Гьеб соналъ бищунго кӀудияв кашишлъун[†] вукӀарав Кайафаца абуна:

– Нужеда щибниги лъалеб гьечӀоха. 50Нужеца пикру гьабулеб гьечӀо тӀолабго халкъ хун тӀагӀинабиялдаса халкъалъе гӀоло цо чи хвезавиго лъикӀаб букӀиналъул[+].

51Кайафал жиндирго гӀакълу хадуб гӀунтӀун абурал рагӀаби рукӀинчӀо гьел. Гьеб соналъ бищунго кӀудияв кашишлъун вукӀиндал, кашпу-карамалъи щунин гьес абураб халкъалъе гӀоло ГӀиса хвезе вугилан[+]. 52ЦохӀо халкъалъе гӀоло гуревха. ТӀолабго дуниялалда щущан ругел Аллагьасул лъимал данде ракӀариялъе гӀоло хвезе вуго ГӀиса[+].

53ГӀиса чӀвазе хӀукму гьабуна гьеб къоялъ гьез[+]. 54Гьединлъидал гьанже тӀатун хьвадулев вукӀинчӀо гьев Ягьудиялъул ракьалда. Гьениса вахъун, жиндирго муридалги рачун, ГӀиса ана гӀицӀаб авлахъалъул рагӀалда бугеб Эфраим абулеб шагьаралде.

55ЖугьутӀазул Пасха[†] тӀаде щолеб букӀана. Улкаялъул киналго бакӀаздаса гӀемерал гӀадамал Иерусалималде рачӀунел рукӀана Пасха тӀаде щвелалде жалго рацӀцӀалъизариялъул гӀадат тӀубазабизе[+]. 56Гьез ГӀиса валагьулев вукӀана. Мукъадасаб Рокъоре лъугьиндал, гьез цоцазда цӀехолеб букӀана:

– ГӀиса вачӀинадай Пасхаялъул байрамалде? Дидани вачӀинин кколаро. Дуда кин кколеб?

57ЧӀахӀиял кашишзабазги фарисеязги буюрухъ кьун букӀана нагагь ГӀиса вугеб бакӀ лъарав чияс жидеда лъазабеян, жидеца гьев, ккун вачун, жанив тӀамизе вугилан[+].

### 12 бетӀер


«Дун кидаго гуро нужгун вукӀунев»

1[•]Пасха[†] тӀаде щвезе анлъго къо хутӀараб мехалъ, ГӀиса вачӀана гьес хваралъуса вахъинавурав Лазарил росулъе Бетаниялде[+]. 2Гьениб гьесие къасиялде квен къачӀан букӀун, Марта гьезда цебе квен-тӀех лъолей йикӀана, Лазарги вукӀана ГӀисадаги гьалбадеридаги цадахъ кваназе гӀодов чӀун[+]. 3Берцинаб махӀалъул цӀакъго хирияб нахул гелавкаги босун ячӀун, Марямица ГӀисал хӀатӀазда бахана гьеб ва жиндирго ботӀрол расуца рацӀцӀана гьел. Гьеб нахул цӀакъаб гьуинаб махӀалъул цӀуна рукъ.[†][+] 4Гьесул муридлъун вукӀарав ва хилиплъизе вугев Ягьуда Искариотица абуна:

5– Гьеб нах бичун букӀарабани, лъабнусго динар[†] щвелаангури ва мискинзабазе садакъаде кьезе бегьилаан гьеб.

6(Мискинзабазул ургъел ккун гуро Ягьудаца гьедин абураб. ЦӀогьор вукӀана гьев. Киназулго гӀахьалаб гӀарац жаниб лъураб таргьа Ягьудахъ букӀана, гьеб гӀарацгицин ккезабулаан гьес жиндирго чвантинибе.)[+]

7– Гьей жийго те, – ян абуна ГӀисаца. – Дун хабалъ вукъулеб къоялде нахъе лъун тун букӀун буго гьелъ гьеб нах. 8Мискинзаби кидаго ратила нужеда аскӀор. Дунин абуни, кидаго гуро нужгун вукӀунев[+].


Лазарги чӀвазе хӀукму гьабула

9ГӀемерал ягьудиязда[†] лъана ГӀиса Бетаниялда вугевлъи. Гьел гьенире рачӀунел рукӀана ГӀиса вихьизе гуребги, хваралъуса гьес вахъинавурав Лазар вихьизеги[+]. 10Гьев Лазар чӀвазеги хӀукму гьабун букӀана чӀахӀиял кашишзабаз,[†] 11гьев сабаблъун гӀемерисел ягьудияз, жалги рехун тун, ГӀисаде иман лъолеб букӀиндал.


ГӀиса Иерусалим шагьаралде лъугьунев вуго

12[•]Нахъисеб къоялъ ГӀиса Иерусалималде вачӀунев вугилан рагӀана байрамалде ракӀарун рукӀарал гӀадамазда. 13Чамасдакил гъутӀбузул гӀурччинал гӀаркьалабиги кодор ккун ана гьел ГӀисада данде. Гьадинаб туркиги ахӀулеб букӀана:

– Гьошанна!

БетӀергьанас витӀун вачӀунев вугесда баркат лъеги!

Исраилил халкъалъул ПарччахӀасда баркат лъеги!

14Цо кӀудияб кӀерт батун, гьелда рекӀана ГӀиса, ТӀухьдузда хъван бугеб гьадинаб калима ритӀухълъизе:

15– Сионил яс, мун хӀинкъуге,

ХӀамил кӀартида тӀадги рекӀун,

ВачӀунев вугевин дур ПарччахӀ![+]

16(Гьебмехалъни муридазда бичӀчӀун букӀинчӀо гьелъул магӀна. Амма ГӀисае Аллагьасдасан машгьурлъи щвараб мехалда ракӀалде щвана гьезда ТӀухьдузда гьесул хӀакъалъулъ гьедин хъван букӀараблъиги, гьеб ритӀухълъизе гӀадамаз гьебщинаб жо гьабураблъиги.)[+]

17Гьес Лазар, хабалъа къватӀиве ахӀун, хваралъуса вахъинавулев вихьарал гӀадамаз гьелъул хӀакъалъулъ бицунеб букӀана. 18Гьеб мугӀжизаталъул хабар рагӀун букӀиндалин гьедигӀан гӀемераб халкъ ГӀисада данде бачӀунеб букӀараб. 19Гьединлъидал фарисеяз цоцазда абулеб букӀана:

– Балагье, нилъее пайда бахинчӀо! ТӀолабго халкъ досда хадуб унеб буго![+]


Греказ ГӀиса валагьула

20Байрамалъул къояз Иерусалималде зияраталъ грекалги рачӀун рукӀана. 21Галилеялъул[†] Бетсаида шагьаралдаса Филиппихъе ун, гьел греказ гьарана:

– Я, бетӀерчӀахъад! ГӀиса вихьизе бокьун буго нижее[+].

22Андрейихъе ун Филиппица гьесда бицана гьеб. Цинги Андрейицаги Филиппицаги ГӀисада бицана. 23ГӀисаца гьезда абуна:

– ГӀадамил Лъимер[†] машгьурлъизе заман щун буго[+]. 24ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: хуриб хьараб ролъул мугь ракьулъе ккун хвечӀони, гьеб жибго цохӀо хутӀула гьениб. Амма гьеб ракьулъе ккун хвани, гьелдасан лъугьараб ролъул тӀорода гӀемерал мугьал рижула[+]. 25Жиндирго гӀумру хирияв чи гьелдаса махӀрумлъила. Амма гьаб дуниялалъул рокъоб жиндирго гӀумру рихарасе абадияб гӀумру насиблъила[+]. 26Дие хъулухъ гьабизе бокьарав чи дида цадахъ вилълъа. Дун вугеб бакӀалда вукӀине ккола дие хъулухъ гьабурав чиги. Дие хъулухъ гьабурав чиясул хӀурмат гьабила[†] дир Инсуцаги.


ГӀисаца жиндирго хвалил бицуна

27Гьанже дир ракӀ къварид буго. Амма дица щибилан абилеб? Я, дир Эмен, рухӀ бахъулеб сагӀаталдаса хвасар гьавейиланищ? Гьелъие гӀололъидал дун гьаниве щун вугев. Я, дир Эмен, дурго цӀар машгьурлъизе гьабе![+]

28Гьебмехалъ зобалаздасан гьаракь рагӀана:

– Дир цӀар машгьураб буго, жеги цӀикӀкӀун машгьурлъизеги гьабила[+].

29Гьениб букӀараб халкъалдаги рагӀана гьеб гьаракь. Цояз абуна зоб гъугъалеб гьаракь бугилан. Цогидаз абуна малаик вукӀанин ГӀисада кӀалъалев[+]. 30ГӀисаца гьезда абуна:

– Гьадаб гьаракь дида рагӀизе гуро зобалаздасан бахъараб, нужеда рагӀизейин[+]. 31Гьаб дуниялалъе суд гьабулеб къо буго жакъа. Дуниялалъулго кверщелчи къватӀиве вачахъулеб къо буго жакъа[+]. 32Цинги дун, ракьалдаса ворхизавун, борхатаб бакӀалде вахинавидал, дица дидаго хадур цӀазе руго киналго[+].

33(Гьедин ГӀисаца абуна кинаб хвалдалъун живго холевали бичӀчӀизе.)[+]

34Гьебмехалъ гӀадамаз гьесда абуна:

– «ГӀадамил Лъимер, ракьалдаса ворхизавун, борхатаб бакӀалде вахинавизе вугилан» щайха дуца абулеб бугеб? Щив кколев гьев ГӀадамил Лъимер? Къануналдаса[†] цӀалулеб рагӀана нижеда МасихӀ[†] нижгун абадиялъго хутӀулилан.

35ГӀисаца гьезда абуна:

– Жеги дагьаб заманаялъ Нуралъул канлъи нужгун хутӀизе буго. Гьеб канлъи букӀаго, хьваде нуж ракьалда, бецӀлъи тӀаде гӀунтӀилалде. БецӀлъуда хьвадулесда лъаларо киве унев вугевали[+]. 36Гьеб Нур нужгун бугебгӀан заманаялъ, гьелда божа, нужго Нуралъул гӀадамаллъун лъугьине.


Халкъ ГӀисада божуларо

Гьединги абун, ГӀиса нахъе ана ва гьезда аскӀоса тӀагӀана[+]. 37Чан мугӀжизатха ГӀисаца гьезда бихьизабураб, амма гьел ГӀисада божичӀо. 38Гьеб кинабго ккана Ишая[†] аварагасул калима ритӀухълъизе:

«Я, БетӀергьан, нижеца бицаралде иман лъурав чи вугевищ?

Лъие загьирлъараб Бичасул къудрат?»[+]

39Гьединлъидалин гьел божичӀел. Ишая аварагас цоги бакӀалда гьадин абулебги буго:

40«Бичас гьел гӀадамал бецлъизаруна,

ГанчӀил ракӀал лъуна гьезул чурхдузулъ:

Бецлъарал беразда бихьунгутӀизе,

ГанчӀилал ракӀазда бичӀчӀунгутӀизе.

Гуребани, диде руссинаан гьел,

Сахлъизарилаан цинги дица гьел»[+].

41ГӀиса машгьурлъулевлъи цебеккунго бихьун букӀиндал абуна Ишаяца гьедин.

42Бугониги, – цо-цо чӀухӀби-хӀакимзабазгицин иман лъун букӀана ГӀисаде. Амма балъго гьабулеб букӀана гьез гьеб, фарисеяз синагогаялдаса[†] махӀрум гьарилилан хӀинкъун[+]. 43Аллагьасул хӀурмат-цӀаралдаса гьезие гӀадамазул хӀурмат-цӀар хиралъана[+].


«Дир РагӀуца суд гьабизе буго»

44ГӀисаца халкъалде ахӀулеб букӀана:

– Дида божулев чи ккола, цохӀо дида гуреб, хӀакълъунго дун витӀарав Аллагьасда божулев чи[+]. 45Дун вихьулев чиясда дун витӀарав Аллагьги вихьулев вуго[+]. 46Дун вуго – Нур. Дун ракьалде вачӀун вуго дида божарав цониги чи бецӀлъуда хутӀунгутӀизе[+]. 47Дихъ гӀенекканиги, дир рагӀи рекӀелъ цӀуничӀесеги суд дица гуро гьабизе бугеб. ГӀадамазе суд гьабизе гуро дун вачӀун вугев, гьел хвасар гьаризе вачӀун вуго[+]. 48Дунги дир рагӀиги нахъчӀварав чиясе суд дир рагӀуца гьабизе буго къиямасеб къоялъ[+]. 49Дунго лъикӀав лъугьун абураб рагӀи гьечӀелъул дир, дун витӀарав дир Инсуца бихьизабуна дида щиб абилебалиги, щиб бицинебалиги. 50Дида лъала гьес бихьизабуралъ абадияб гӀумруялде рачунеблъи. Инсуца дида абураб гурони, абулеб гьечӀо дица нужедаги.

### 13 бетӀер


ГӀисаца жиндирго муридазул хӀатӀал чурула

1ЖугьутӀазул Пасха[†] тӀаде щолеб букӀана. Дуниял тун жиндирго Инсухъе ине заман гӀагарлъулеб букӀин лъалеб букӀана ГӀисада. Гьаб дуниялалда жинда божарал муридал рокьулаан гьесие. Гьале гьезде бугеб жиндирго рокьи тӀубанго бихьизабула гьес[+].

2Сардилъ кваназе гӀодор чӀун рукӀана. (Гьелде щвелалдего Симонил вас Ягьуда Искариотил рекӀелъе илбисалъ лъугьинабун букӀана ГӀисае хилиплъиялъул пикру.)[+] 3ГӀисада лъалаан сундулго кверщел Инсуца жиндихъе кьун бугеблъи, жив Аллагьасдасан вачӀаравлъи ва гьесухъе тӀадвуссуневлъи[+]. 4ХӀарччида нахъаса тӀаде вахъун, ГӀисаца халгӀат тӀаса рехана, рачлихъ квербацӀцӀ бухьана. 5Цинги, тӀарсинибе лъимги тӀун, жиндирго муридазул хӀатӀал чуризе ва рачлихъ бухьун бугеб квербацӀцӀалъ гьел рацӀцӀине лъугьана ГӀиса[+]. 6ХӀатӀал чуризе ГӀиса аскӀове вачӀараб мехалъ, Симон Пётрица абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад, дир хӀатӀал чуризехъинищха мун вугев?

7– Дица гьабулеб бугеб жоялъул магӀна дуда гьанже бичӀчӀуларо. Хадуб бичӀчӀила дуда гьеб, – ан абуна ГӀисаца гьесда.

8Пётрица абуна:

– Киданиги риччаларо дица дуда дир хӀатӀал чуризе.

ГӀисаца абуна:

– Дица гьанже дур хӀатӀал чуричӀони, дида аскӀоб бакӀ букӀине гьечӀо дуе[+].

9Симон Пётрица абуна гьебмехалъ:

– Гьедин батани, БетӀерчӀахъад, хӀатӀал гурелги, квералги чуре дир, бетӀерги чуре.

10ГӀисаца абуна:

– Чвердон вачӀарав чиясул хӀатӀал гурони чуризе кколаро. Черх гьесул бацӀцӀадго букӀуна. Нуж рацӀцӀадал руго, амма киналго гурелха[+].

11ГӀисада лъалеб букӀана щив жиндие хилиплъизе вугевали. Гьединлъидал абуна гьес нуж киналго гурин рацӀцӀадал ругелилан[+]. 12Гьезул хӀатӀалги чурун, халгӀатги ретӀун, нахъеги гьезда аскӀов гӀодов чӀараб мехалъ, ГӀисаца абуна:

– Дица нужер хӀатӀал чуриялъул магӀна лъалищ нужеда? 13Нужеца дида абула МугӀалимилан ва ТӀадегӀанавилан. БитӀараб буго гьеб. Гьединав чи вуго дун[+]. 14Гьедин дица, нужер МугӀалимас ва ТӀадегӀанас, нужер хӀатӀал чурулел ругони, нужецаги чуризе ккола цоцазул хӀатӀал[+]. 15Дица нужеда мисал бихьизабулеб букӀана, дица нужее гьабураб нужецаги гьабизе[+]. 16ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: жиндирго бетӀергьанасдаса тӀадегӀанав вукӀунаро гьесул лагъ. Жив витӀарасдаса тӀадегӀанав вукӀунаро гьесул чапарги.[†][+] 17Гьардарал гурищ нуж, гьеб бичӀчӀани, гьедин гьабизеги гьабуни![+] 18[•]Дица нужер киназулго хӀакъалъулъ гуро абулеб бугеб. Дида лъала дица щал тӀаса рищаралали. Амма ТӀехьалда бугеб гьадинаб калимаги ритӀухълъизе биччанте: «Дида цадахъ чед кварас квер борхана дида данде»[+]. 19Гьанже дица бицун толеб буго нужеда, дица бицухъе ккараб мехалъ, дун Дов вукӀиналда нуж божизе[+]. 20ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дица витӀарасде иман лъурав чи ккола диде иман лъурав чи. Диде иман лъурав чи ккола дун витӀарасде иман лъурав чи[+].


«Нужер цояв дие хилиплъила»

21Гьел рагӀаби абураб мехалъ, ГӀисал хӀал хисана. Гьес лъазабуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: нужер цояв дие хилиплъила[+].

22Лъил хӀакъалъулъдай ГӀисаца гьеб абулеб бугебилан рихха-хочун цоцахъ ралагьана муридал. 23ГӀисае вокьулев цо мурид кваналев вукӀана гьесул каранда цеве чӀун[+]. 24Симон Пётрица гьев муридасде ишан гьабуна лъил хӀакъалъулъ бицунеб бугебали дуца гьикъейилан. 25ГӀисал карандеги гьетӀун, гьес гьикъана:

– Я, БетӀерчӀахъад, щив гьев?

26ГӀисаца жаваб кьуна:

– СуркӀиниб ччун дица чадил кесек кодобе кьурав чи вуго гьев.

Босун, суркӀинибги ччун, чадил кесек гьес кьуна Симонил вас Ягьуда Искариотихъе. 27Гьеб чадил кесек кодобе босарабго, Ягьудал чорхолъе илбис лъугьана. Гьебмехалъ ГӀисаца гьесда абуна:

– Дурго гьабулеб иш дагьаб хехго гьабе, – ян.

28Амма кваналел рукӀаразул цонигиясда бичӀчӀичӀо щай ГӀисаца гьедин абурабали. 29ГӀарац жаниб лъураб таргьа Ягьудахъ букӀиндал, цо-цоязда ккана байрамалде къваригӀараб-тараб босизе яги цо мискинчиясе садакъа кьезе айилан абулеб бугин[+].

30Чадил кесекги босун, Ягьуда вахъун къватӀиве ана. Сордо нахълъараб заман букӀана гьеб.


ЦӀияб амру

31Ягьуда къватӀиве аравго, ГӀисаца абуна:

– ГӀадамил Лъимер[†] машгьурлъана гьабсагӀат. Гьесдалъун Аллагьги машгьурлъана[+]. 32Гьесдалъун Аллагь машгьурлъун вугелъул, живго ГӀадамил Лъимерги машгьурлъиларищ Аллагьасдалъун. Аллагьас цӀакъ хехго машгьур гьавила гьев[+]. 33Дир хириял лъимал, нужеда аскӀов гӀемераб мехалъ хутӀиларо дун. Дун валагьулел рукӀина нуж. Дица ягьудияздаги[†] абуна дун унеб бакӀалде нужеда рачӀине кӀоларилан, гьединго нужедаги абулеб буго гьанже: «Нужеда рачӀине кӀолеб бакӀ гуро доб дун унеб бакӀ»[+]. 34Цо цӀияб амру гьабила[†] дица нужее: цоцазе рокьа нуж. Дие нуж рокьарал гӀадин рокьа нуж цоцазеги[+]. 35Нуж цоцазе рокьулел рукӀиналдасан киназдаго лъала нуж дир муридал рукӀин.


«Дуца дидаса инкар гьабила, Симон»

Симон Пётрица гьикъана:

– Я, БетӀерчӀахъад! Киве инехъин мун вугев?

36[•]ГӀисаца гьесие жаваб кьуна:

– Гьанже дун унев вугеб бакӀалде дуда вачӀине кӀвезе гьечӀо. Цинги нахъа вачӀина мун.

37Пётрица гьикъана:

– Я, БетӀерчӀахъад, гьанже щай кӀолареб дида дуда хадув вачӀине? Дуе гӀоло дица рухӀги кьела[+].

38ГӀисаца абуна:

– Дие гӀоло рухӀ кьезе хӀадурав чийищха мун? ХӀакълъун абулеб буго дица дуда: хӀелеко бахъиналде лъабцӀул инкар гьабила дуца дидаса[+].

### 14 бетӀер


Инсухъе нух

1ГӀисаца абуна:

– РакӀ къварилъун рукӀунге нуж. Нужерго Аллагьасде иман лъе, дидеги иман лъе[+]. 2Дир Инсул минаялъур гӀемерал рукъзал руго. Гьел гӀемер рукӀинчӀелани, гьедин абилароан дица. Нужее гьениб бакӀ къачӀазе унев вуго дун. 3Гьениб нужее бакӀ къачӀан бахъиндал, дун тӀадвуссун вачӀина нуж дидаго цадахъ рачине, нужги дида аскӀор рукӀине[+]. 4Дун унев вугеб бакӀалде нух лъала нужеда.

5Фомаца гьикъана гьесда:

– Я, БетӀерчӀахъад! Нижеда мун унев вугеб бакӀ лъалеб гьечӀелъул, гьенибе нух кин нижеда лъалеб[+]?

6ГӀисаца жаваб кьуна:

– Дун вуго нух. Дун вуго хӀакъикъат. Дун вуго чӀаголъи. Дидалъун гурони цониги инсан дир Инсухъе вачӀине гьечӀо[+]. 7Дун нужеда лъалев вугелъул, дир Эменги лъала нужеда. Жакъа къоялдаса нахъе нужеда гьев лъана ва нужеда гьев вихьана.

8Филиппица абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Гьев дур Эмен вихьизаве нижеда. Гьебги гӀела нижее[+].

9ГӀисаца абуна:

– Гьабгощинаб мехалъ нужеда цадахъ вукӀарав дун лъаларевищха, Филипп, дуда? Дун вихьарав чиясда дир Эменги вихьана. Дур Эмен вихьизавейилан щай дуца абулеб[+]? 10Мун божулагури дун Инсулъ вукӀиналдаги, Эмен дилъ вукӀиналдаги. Нужеда кӀалъалаго дир кӀалдисан бачӀараб цониги рагӀи дунго лъикӀав лъугьун абичӀо дица. Дир щибаб ишги дилъ вугев дир Инсуца гьабураб буго[+]. 11Дун Инсулъ вукӀиналдаги, Эмен дилъ вукӀиналдаги божа нуж. Гьелда божичӀони, дир хӀикматал ишаздагӀаги божа[+]. 12ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дида божулев чиясда кӀвезе буго дица гьабурабги гьабизе, жеги цӀикӀкӀунги гьабизе, гьанже дун дирго Инсухъе ине вугелъул[+]. 13Дица тӀубазабила, дир цӀар рехсон нужеца щиб гьараниги, – Васасдалъун Эмен машгьурлъизе. 14Дир цӀар рехсон нужеца щиб дида гьараниги, гьеб дица тӀубазабила[+].


Муридазде Илагьияб РухӀ рещтӀинилан абула ГӀисаца

15Дун нужее вокьулев ватани, дир амруязда рекъон хьваде[+]. 16Дица Инсуда гьарила ва гьес нужехъе битӀила абадул абадиялъ нужедаса батӀалъичӀого нужер ракӀбатизабулеб[+] 17РитӀухълъиялъул РухӀ. ГӀаламалъ гьеб къабул гьабизе гьечӀо, гӀаламалда гьеб лъаларелъул, бихьуларелъул. Амма нужеда гьеб лъала, гьеб гьабсагӀатги нужеда аскӀоб бугелъул ва кидаго нужелъ букӀинеги бугелъул[+]. 18Дица нуж бесдаллъун теларо. Дун нужехъе вачӀина. 19Цодагьаб мехалдасан дун ина гӀаламалда вихьуларелъуве, амма нужеда дун вихьила. Дун чӀаго вугелъул, нужги чӀаго рукӀина[+]. 20Гьеб къоялъ лъала нужеда дун дирго Инсулъ вугевлъи, нуж дилъ ругеллъи, дун нужелъги вугевлъи. 21Дир амру жиндихъ бугев ва гьеб тӀубазабун хьвадарав чи ккола дун вокьулев чи, дун вокьулев чи дир Инсуеги вокьила, диеги вокьила ва гьев чиясе дица дунго загьир гьавила[+].

22Ягьудаца (Ягьуда Искариот гуро гьев) гьикъана:

– Я, БетӀерчӀахъад, гӀаламалъего загьир гьавичӀого, цохӀо нижее мунго загьир гьавиялъул магӀна щиб[+]?

23ГӀисаца гьесие жаваб кьуна:

– Дун вокьулев чияс дир рагӀи рекӀелъ цӀунила, гьев дир Инсуе вокьила. Цинги ниж гьев чиясухъе рачӀина, ва нижер чӀей гьесухъ букӀина[+]. 24Дун вокьуларев чияс дир рагӀи рекӀелъ цӀунуларо, амма нужеда рагӀараб рагӀи дир гуро, дун витӀарав дир Инсул буго. 25Дун нужеда цадахъ вукӀаго абун толеб буго дица гьеб. 26Нужер ракӀбатизабулеб ва дун хисун нужехъе БетӀергьанас битӀизе бугеб Илагьияб РухӀалъ[†] кинабго малъила нужеда ва дица малъун тарабщинабги ракӀалде щвезабила[+].

27Дица нужее рекъел толеб буго, дирго рекъел кьолеб буго дица нужее, дуниялалъ кьолеб бугеб гӀадин гуребха дица нужее гьеб кьолеб бугеб! РакӀ къварилъун рукӀунге ва хӀинкъуге нуж![+] 28Нужеда рагӀанагури дица абулеб дун нужеда аскӀоса инин ва нужеда аскӀове тӀадвуссун вачӀинилан. Нужее дун вокьулев ватани, нуж рохизе ккола дица Инсухъе унев вугилан абидал. Дир Эмен дидаса гӀемерго тӀадегӀанав вугелъул![+] 29Дица нужеда цебеккунго бицун толеб буго, гьеб кинабго дица бицухъе лъугьараб мехалъ, нуж дида божизе[+]. 30Дагьаб заман хутӀана дие нужгун кӀалъазе. Дуниялалъулго кверщелчи тӀаде щолев вуго, амма дун гьесул кверщаликь вугев чи гуро[+]. 31Дирго Эмен дие вокьулевлъи гӀаламалда лъазе гӀоло тӀубазабула дица гьес дие амру гьабурабщинаб. Гьанже тӀаде рахъа, гьаниса нахъе рилълъине ккола нилъ.

### 15 бетӀер


ЦӀолбол гъабуялъул мисал

1ГӀисаца абуна:

– ХӀакълъунго дун ккола цӀолбол гъабу. Дир Эменги ккола ахикь гьеб чӀарав ахихъан. 2ТӀад цӀибил бижуларел дир чӀорал гьес къунцӀун нахъе рехула. ЦӀибил бижулел чӀорал гьес кӀурула, гьезда тӀад дагьабги цӀикӀкӀун цӀибил бижизе[+]. 3Дица нужеда абураб рагӀудалъун нуж рацӀцӀалъун руго[+]. 4Нуж дилъ рукӀа, дун нужелъги вукӀина. Гъабудаса къунцӀараб чӀоралда цӀибил бижулареб гӀадин, дилъ рукӀинчӀони, нужедасаги щибго пайда букӀинаро[+]. 5Дун ккола цӀолбол гъабу, нуж ккола гьелъул чӀорал. Гьев чи дилъ вугони, дун гьесулъги вугони, гьеб чӀоралда тӀад гӀемераб цӀибил бижила. Дидаса ратӀалъун нужеда щибниги гьабизе кӀоларелъул[+]. 6Амма гьев чи дилъ гьечӀони, цӀолбол гъабуялдаса къунцӀараб чӀор гӀадин, нахъе рехула гьев. Ахикьа ракӀарун цӀадаре ран рухӀула гьединал чӀорал[+]. 7Нуж дилъ ругони, дир рагӀабиги нужелъ хутӀани, гьебмехалъ нужеца гьарарабщинаб лъугьина[+]. 8ЛъикӀаб гъабуда цӀибил цӀикӀкӀун бижулеб гӀадин, нужедаса пайдаги цӀикӀкӀани ва нуж дир унго-унгоял муридаллъунги ругони, дир Инсул машгьурлъи цӀикӀкӀина. 9Инсуе дун вокьулев гӀадин, дие нужги рокьула. Нужеде бугеб дир рокьи тӀезе биччаге нужеца[+]. 10Дирго Инсул амру дица тӀубазабидал, гьесул рокьи дидаса тӀолеб гьечӀеб гӀадин, дир амру нужеца тӀубазабуни, дир рокьиги тӀезе гьечӀо нужедаса. 11Дица гьаб кинабго нужеда бицунеб буго, дир бугеб рохел кидаго нужераблъун хутӀизе ва нужер рохел киданиги тӀаса камунгутӀизе[+]. 12Гьале нужее дир амру: дие нуж рокьулел гӀадин, рокье нуж цоцазеги[+]. 13Гьудулзабазе гӀоло жиндирго рухӀ кьолев чиясулалдаса кӀудияб рокьи букӀунаро ракьалда[+]. 14Дир амруял нужеца тӀуразаруни, нуж дир гьудулзаби руго[+]. 15Дица тӀокӀаб нужеда лагъзалилан абиларо, лагъасда лъаларелъул гьесул бетӀергьанас щиб гьабулеб бугебали. Дица нужеда гьудулзабийилан абулеб буго, дир Инсудасан рагӀарабщинаб дица нужеда лъазабидал[+]. 16Дун нужеца тӀаса вищичӀо, дица нуж тӀаса рищана ва ритӀана, гъабул чӀоралда тӀад цӀибил гӀадин, пайда цӀикӀкӀинабизеги, гьеб абадиялъго хутӀизеги, дир цӀар рехсон гьарарабщинаб дир Инсуца нужее кьезеги[+]. 17Гьале нужее дир амру: цоцазе рокьа нуж[+].


ГӀисаги гьесул муридалги щай гӀаламалда рихун ругел?

18ГӀаламалда нуж рихани, нужеда ракӀалде щва нужедасаги цеве дун гьезда рихун вукӀаравлъи[+]. 19Гьаб гӀаламалда релълъарал нуж рукӀаралани, нилъерго чагӀийин абун рокьилаан нужги гьезие. Гьезие нуж рокьуларо, гьезда релълъаралги гьечӀелъул ва дица нуж гьезда гъорлъа тӀаса рищунги ругелъул[+]. 20Жиндирго бетӀергьанасдаса лагъ тӀадегӀанав вукӀунарилан дица абун букӀараб ракӀалда бугищ нужеда? Дие гӀазаб-гӀакъуба кьураб гӀадин, нужееги кьела. Дихъ гӀенеккарал гӀадин, нужехъги гӀенеккила[+]. 21Гьеб кинабго гӀазаб-гӀакъуба дир цӀар сабаблъун гьабила[†] нужее, гьезда лъалев гьечӀелъул дун витӀарав Аллагь. 22ВачӀун дица гьезда бицун букӀинчӀебани, гьезие мунагь букӀинароан, гьанже жидерго мунагь бахчизе гӀилла-сабаб батиларо гьезда[+]. 23Дун рихарасда дир Эменги рихина[+]. 24Цогидаздасан киданиги загьирлъичӀел мугӀжизатал дица гьезда рихьизарун рукӀинчӀелани, гьезие мунагь букӀинароан. Амма гьеб кинабго бихьаниги, рихун руго гьезда дунги дир Эменги[+]. 25Гьаб кинабго лъугьунеб буго гьезул къануналда[†] бугеб гьадинаб калима ритӀухълъизе: «ГӀиллаго гьечӀого рихана гьезда Дун». 26Нужер ракӀбатизабизе дир Инсудасан бачӀунеб РитӀухълъиялъул РухӀ Инсухъан дица нужее битӀараб мехалъ, гьелъги нугӀлъи гьабила дие[+]. 27Нужецаги нугӀлъи гьабила дие, авалалдаса бахъарабго ругелъул нуж дида цадахъ[+].

### 16 бетӀер

1Гьеб кинабго дица нужее бицунеб буго нуж къосинчӀого хутӀизе. 2Нуж синагогаялдаса[†] къватӀире гъела. Нуж чӀвалев чиясда гьанже Аллагь жиндаса разилъилилан ракӀалде кколебгицин заман бачӀунеб буго[+]. 3Гьез гьеб гьабила[†] я дун, яги дир Эмен гьезда лъачӀелъул[+]. 4Дица нужеда гьаб бицун толеб буго, гьединаб заман бачӀараб мехалъ гьалъул хӀакъалъулъги ГӀисаца нижеда бицун букӀанилан нужеда ракӀалде щвезе.


Илагьияб РухӀалъул ишазул хӀакъалъулъ

Дун нужеда цадахъ вукӀиндал бицун букӀинчӀо дица гьеб нужее гьанжелъизегӀан[+]. 5Гьанже дун унев вуго дун ВитӀарасухъе, ва нужер цонигияс гьикъиларо мун киве унев вугевилан[+]. 6Гьале, дица гьеб бицараб мехалъ, нужер рекӀелъе пашманлъи лъугьана. 7Амма хӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дун ун лъикӀ нужее. Дун инчӀони, нужер ракӀбатизабулеб РухӀ бачӀине гьечӀо. Инеги ун, дицайин нужехъе гьеб битӀизе бугеб[+]. 8БачӀун гьелъ загьирлъизарила гӀаламалъул мунагьалги, дир ритӀухълъиги, суд гьабулеб къо тӀаде гӀунтӀулеб букӀинги. 9«ГӀаламалъул мунагьаздасан» бичӀчӀула – диде иман лъечӀолъи;[+] 10«дир ритӀухълъиялдасан» бичӀчӀула – дун дирго Инсухъе унев вукӀинги тӀокӀав нужеда вихьизе гьечӀевлъиги. 11«Суд гьабулеб къоялдасан» бичӀчӀула – гьаб дуниялалъул кверщелчиясе тамихӀ гьабун букӀин[+].

12ГӀемераб жо бугоан дир нужеда бицине, амма гьеб кинабго жеги нужер ургьибе унаро. 13ХӀакъабщинаб загьирлъулеб РухӀ рещтӀараб мехалъ, гьелъ бицина нужее хӀакъабщиналъул. Жибго лъикӀаб лъугьун гурелъул гьеб кӀалъазе бугеб, жиндаго рагӀарабщинаблъидал гьелъ бицине бугеб нужехъе рещтӀараб мехалъ[+]. 14Гьеб РухӀалъ дун машгьурлъизавила. Дихъ бугебаб, дихъаги босун, нужее загьир гьабила гьелъ. 15Дир Инсул бугебщинаб дирги буго. Гьединлъидалин дица абураб дихъ бугебаб, дихъа босун, нужее загьир гьабулеб бугин гьелъилан[+].


ГӀазаб-гӀакъубаги рохелги

16КватӀичӀого дун нужеда вихьуларелъуве ина. Цинги гӀемерго кватӀичӀого вихьизеги вихьила нужеда дун[+].

17Гьебмехалъ цо-цо муридазда гьоркьоб гьадинаб кӀалъай ккана:

– КватӀичӀого жив нужеда вихьуларелъуве инилан, цинги гӀемерго кватӀичӀого вихьизеги вихьилилан абулеб буго, жиндирго Инсухъе иналъул бицунеб буго. Гьелъул магӀнагӀаги щибдай?

18Цоги гьез абулеб букӀана:

– КватӀичӀогойилан абураб рагӀул магӀна щибдай? Гьес бицунеб жо нилъеда бичӀчӀулеб гьечӀогури.

19Жиндие суалал кьезе муридазе бокьун бугеблъи лъан, ГӀисаца гьезда абуна:

– КватӀичӀого вихьуларелъуве инин, цинги гӀемер кватӀичӀого вихьизеги вихьилин абурал дир рагӀабазул магӀна лъазе бокьун гурищ нуж цоцазда цӀехолдулел ругел? 20ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дида хадур магӀаби гьарун[†] гӀодила нуж. Амма гӀалам бохила. Нуж пашманлъила, амма гьеб нужер пашманлъи рохелалде сверила[+]. 21Лъимер гьабизе заман щун, хӀара чӀварай чӀужугӀаданалъе гӀазаб букӀуна. Амма лъимер гьабурабго, гьеб гӀазабги кӀочон тун, гьей йохула гьаб дуниялалде цоги инсан вачӀинавунин жинцайилан. 22Гьедин нужги гьанже пашманго руго, амма нахъеги дида нуж рихьараб мехалъ, рохалил цӀела нужер ракӀал ва гьеб рохелги нужехъа лъицаниги бахъиларо[+]. 23Гьеб къоялъ нужеца дида щибниги гьикъиларо. ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: нужеца щиб гьараниги, дир цӀаралъе гӀоло, кьела нужее дир Инсуца[+]. 24Дир цӀар рехсон нужеца гьанжелъагӀан щибниги гьаричӀо. Гьанже гьаре нужерго, гьарараб щвела, нужер рохелги тӀаса камиларо[+].


«Дун гьаб дуниялалдаса бергьана»

25Гьаб киналъулго хӀакъалъулъ мисал бачун бицунаан нужеда дица. Амма тӀаде щолеб буго, мисалал рачинчӀого, Инсул хӀакъалъулъ рагьун нужеда лъазабизе бегьулеб заман[+]. 26Гьеб къоялъ дир цӀар рехсон гьардела нуж. Нужер рахъалъ Инсуда щибниги гьарилилан абулеб гьечӀо дица нужеда. 27Дир Инсуе жиндиегоги рокьула нуж, нужее дунги вокьидал ва дун Аллагьас витӀун вукӀиналдаги божидал[+]. 28Дун Инсуца витӀун вачӀана гьаб дуниялалде, гьанже, дуниялги тун, Инсухъе тӀадвуссун унев вуго[+].

29– Гьанже нижеда бичӀчӀуледухъ, цониги мисал бачинчӀого, бицунеб бугоха дуца, – ян абуна муридаз. – 30Нижеда бичӀчӀана дуе суал кьелалдего дуда кинабго лъалеблъи. Гьединлъидал ниж божула мун Аллагьас витӀарав вукӀиналда[+].

31– Гьанже божанищ нуж? – ан абуна ГӀисаца. – 32Гьале тӀаде щолеб буго, дунги вукӀаралъув тун, нуж рахъ-рахъалде тӀурун унеб заман. ТӀаде щунго буго гьеб! Амма дун дунго цохӀо хутӀизе гьечӀо, дида цадахъ дир Эмен вугелъул[+]. 33Дица гьаб нужеда бицана, дилъ нужеда рекъел батизе. Гьаб дуниялалда нужее гӀазаб-гӀакъуба букӀина. Амма нуж къвакӀун чӀа. Дун гьаб дуниялалдаса бергьана[+].

### 17 бетӀер


ГӀисаца муридазе дугӀа гьабула

1Муридазе гьеб хабар бицун бахъарабго, зобалаздеги валагьун, ГӀисаца абуна:

– Я, дир Эмен! Дир болжал тӀаде щвана. Дурго Вас машгьурлъизаве, гьес мунги машгьурлъизавизе[+]. 2ТӀолабго гӀаламалда тӀад ихтияр кьуна дуца гьесие, дуца жиндихъе кьуралщиназе Васас абадияб гӀумру насиблъизабизе[+]. 3Абадияб гӀумру ккола ХӀакъав ва Цогояв Аллагь мунги ва дуца витӀарав МасихӀ[†] ГӀисаги лъай. 4Дуца тӀадкъараб ишги тӀубазабун, дица гьаб ракьалда мун машгьурлъизавуна. 5Я, дир Эмен! Гьаб дуниял бижилелдего, дун дуда аскӀов вукӀараб мехалъ, дир букӀараб машгьурлъиялдалъун машгьурлъизаве гьанжеги дуца дун[+]. 6ГӀаламалда гьоркьоса дуца дихъе кьурал гӀадамазе рагьана дица дур цӀаралъул хӀакъикъат. Гьел дур рукӀана, цинги гьел дуца дихъе кьуна ва гьел дур рагӀухъ гӀенеккана. 7Гьанже гьезда лъана дуца дие кьурабщинаб дудасан бугеблъи. 8Дуца дихъе кьурал рагӀаби дица гьезие кьуна, гьез гьел къабулги гьаруна.[†] ХӀакълъунго гьезда бичӀчӀана дун дудасан вачӀарав вукӀин ва дун дуца витӀун вукӀиналдаги божана[+]. 9Гьезие гӀоло гьарулеб буго дица дуда. Дуниялалда ругел киналго гӀадамазе гӀоло гуреб, дуца дихъе кьуразе гӀолойин, гьел дур ругелъул[+]. 10Дир ругелщинал дур руго, дур ругелщинал дирги руго. Гьезулъги машгьурлъана дун[+]. 11Дун гьанже гьаб дуниялалда вукӀинаро, амма гьалги гьаб дуниялалда тун вачӀунев вуго дун духъе. Я, дир Илагьияв Эмен! Нилъ цого ругел гӀадин, гьелги цого рукӀинаре, дуца дие кьураб дур цӀаралдалъун[+]. 12Дун гьезда цадахъ вугеб мехалъ, дица гьел хвалде ине риччачӀого цӀунана дуца дие кьураб дур цӀаралдалъун. Цо чи хутӀизегӀан цӀунана. Гьев хвалде ана, гьелъул хӀакъалъулъ ТӀехьалда хъвараб ритӀухълъизе кколеб букӀиндал[+]. 13Гьанже дун духъе вачӀунев вуго. Дун дуниялалда вугебгӀан заманаялъ дица гьаб гьазда бицунеб буго, дидаса бугеб гьазул рохел тӀаса камунгутӀизе[+]. 14Дица дур рагӀи гьазухъе кьуна ва гьаб гӀаламалда рихана гьал, дун гьаб дуниялалъул чи гурев гӀадин, гьалги гьаб дуниялалъул чагӀи гурелъул[+]. 15Гьаб гӀаламалда гьоркьоса гьал нахъе рачейилан гуро гьарулеб бугеб, гьанир гьал илбисалдаса цӀунеян гьарулеб буго дица[+]. 16Дун гьаб дуниялалъул чи гурев гӀадин, гьалги гьаб дуниялалъул чагӀи гуро. 17ХӀакъаб къудраталдалъун дуца гьал дуе хъулухъалъе ратӀа гьаре. Дур рагӀи хӀакъаб буго. 18Дуца дун гӀаламалъухъе витӀарав гӀадин, дица гьалги гӀаламалъухъе ритӀулел руго[+]. 19Дуе хъулухъалъе дуца дун ватӀа гьавуна, хӀакъаб къудраталдалъун гьалги ратӀа гьаре.

20ЦохӀо гьазул рахъалъ гуребги, гьазул рагӀудалъун диде иман лъезе бугелщиназул рахъалъги гьарулеб буго дица: 21Я, дир Эмен, гьал цолъун рукӀаги мун дилъ вугев гӀадин, – дун дулъ вугев гӀадин, гьалги нилъелъ рукӀине риччанте, – дун дуца витӀун вукӀиналда гӀалам божизе. 22Дуца дие кьураб машгьурлъи дица гьазиеги кьуна. Дунги Мунги гӀадин цолъун рукӀине риччанте гьалги[+]. 23Дун гьазулъ вукӀина, мун дилъги вукӀина, риччанте гьал тӀубанго цоцалъ цолъун рукӀине ва гьелдалъун гӀаламалда лъазе дун дуца витӀун вукӀаравлъиги ва дун гӀадин дуе гьал рокьулеллъиги. 24Я, дир Эмен! Гьанир дуца дихъе кьурал гӀадамал гьенирги дида аскӀор рукӀине бокьун буго дие. Дуниял бижилелдего вокьулев вукӀиндалха дуе дун. Дуца дун машгьурлъизави гьазда бихьизе[+]. 25Я, дир РитӀухъав Эмен! ГӀаламалда мун лъачӀо, амма дида лъала мун, гьаздаги лъана дун дуца витӀаравлъи[+]. 26Дур хӀакъалъулъ рагьун бицана дица гьал гӀадамазда, хадубккунги бицина, дуца дие кьураб рокьи гьазиеги гӀахьалаб букӀине ва дун гьазулъ хутӀизе[+].

### 18 бетӀер


ГӀиса ккун вачун уна

1[•]Гьеб дугӀа лъугӀун хадуб, жиндирго муридалгун цадахъ, ГӀисаца Кедрон лъар бахана. Гьеб рахъалда букӀараб цо ахикье ун, муридазда цадахъ гӀодов чӀана[+]. 2Гьесие хилиплъарав Ягьудадаги лъалаан гьеб бакӀ. Жиндирго муридалгун ГӀиса чанги вачӀунаан гьениве[+]. 3Гьединлъидал Рималъул рагъухъабиги чӀахӀиял кашишзабазги[†] фарисеязги ритӀарал Мукъадасаб Рукъалъул[†] хъаравулзабиги рачун вачӀана Ягьуда гьениве. Гьезухъ букӀана ярагъги, канлъуе бакараб канги, чирахъалги[+]. 4Гьениб жиндие ккезе бугебщинаб цебеккунго лъалев ГӀисаца, данде ун, гьезда гьикъана:

– Щив нужеца валагьулев вугев? – абун[+].

5– Назареталдаса ГӀиса валагьулев вуго, – ян жаваб кьуна гьез.

– Дун вуго Дов, – ан абуна ГӀисаца.

Хиянатчи Ягьудаги вугоан гьезда гьоркьов. 6Жив Дов вугилан ГӀисаца абидал, киналго нахъегӀан къана ва ракьалда гӀодор ккана. 7Нахъеги гьикъана гьезда щив валагьулев вугевилан. Гьез абуна Назареталдаса ГӀиса валагьулев вугилан. 8ГӀисаца абуна:

– Дица абунагури нужеда дун Дов вугилан. Дун валагьулев вугев ватани, гьал нахъе риччай.

9(Гьедин гьес абуна жинцаго дугӀадулъ рехсараб гьадинаб калима ритӀухълъизе: «Дуца дихъе кьуразул цонигияв хвалде ине виччачӀого цӀунана дица».)[+]

10Гьебмехалъ Симон Пётрица хвалчен лъалиниса бахъана ва цохӀо хьвагӀаралъ цо рагьтӀателасул кваранаб гӀин къотӀана. (Бищунго кӀудияв кашишасул[†] гьев рагьтӀателасда цӀар Малх букӀана.)[+]

11– Дуца хвалчен лъалиниб лъе, – ян абуна ГӀисаца Пётрида. – Дир Инсуца дихъе кьураб лълъар гьекъечӀого бегьилищ дица[+]?


ГӀиса кӀудияв кашишасда цеве чӀезавула

12[•]Гьебмехалъ азарилбетӀерасги, Рималъул рагъухъабазги, ягьудиязул[†] Мукъадасаб Рукъалъул хъаравулзабазги, кквезеги ккун, вухь-вухьана ГӀиса. 13Цин гьев вачана гьеб соналъ бищунго кӀудияв кашишлъун вукӀарав Кайафал вакьад Гьаннал бакӀалде[+]. 14Гьев Кайафа вукӀана тӀолабго халкъ хвеялдаса цо чи хвей лъикӀилан добмехалъ ягьудиязе гӀакълу кьурав чи[+].


Пётрица ГӀисадаса инкар гьабула

15ГӀисада хаду-хадур рачӀунел рукӀана Симон Пётрги цоги муридги. Гьев мурид кӀудияв кашишасда лъалев чи вукӀиндал, ГӀисада хадув гьесул азбаралъуве лъугьана. 16[•]Пётр къватӀивехун кавудахъ чӀун вукӀана. Цинги кӀудияв кашишасда лъалев дов мурид къватӀиве вачӀана ва, кӀалтӀа хъаравуллъиялда йикӀарай ясалдаги абун, Пётрги азбаралъуве виччазавуна. 17Гьебмехалъ гьей ясалъ Пётрида гьикъана:

– Гьадав чиясул муридцин гурищ мунги?

Гурилан абуна Пётрица.

18Квачараб сордо букӀана гьеб. Лагъзадерицаги Мукъадасаб Рукъалъул хъаравулзабацаги азбаралъуб цӀа бакана. Пётрги чӀана гьезда аскӀов цӀадухъ.


КӀудияв кашишас ГӀисае суалал кьола

19[•]КӀудияв кашишас ГӀисада цӀехолеб букӀана гьесул муридазулги ва гьезда малъараб диналъулги хӀакъалъулъ. 20ГӀисаца гьесда абуна:

– Дица халкъалъе хабар бицунаан киназдаго бихьун, киназдаго рагӀун. Ягьудиял ракӀарараб бакӀалда синагогаялъуб[†] яги Мукъадасаб Рокъоб гьабулаан дица вагӀза-насихӀат. Балъго дица лъиданиги щибниги бицунароан[+]. 21Дида щай дуца гьеб гьикъулеб? Дихъ гӀенеккун рукӀаразда гьикъе щиб дица бицунеб букӀарабилан. Гьале гьаздаги лъала щиб дица бицарабали.

22ГӀисаца гьедин абидал, аскӀов вукӀарав Мукъадасаб Рукъалъул цо хъаравулас кӀаркьен чӀвана гьесул:

– Гьединищ дуца кӀудияв кашишасе жаваб кьолеб бугеб? – анги абун[+].

23ГӀисаца гьесда абуна:

– Дица мекъи абулеб бугеб батани, дуца гьал киназдаго цебе гьеб мекъи букӀин чӀезабе. Дица битӀараб бицунеб бугеб батани, дуца дида кьабиялъе гӀилла щиб?

24Вухь-вухьун вугев ГӀиса бищунго кӀудияв кашиш Кайафал бакӀалде вачейилан амру гьабуна гьебмехалъ Гьаннаца.


Пётрица ГӀисадаса нахъеги инкар гьабула

25Симон Пётр хинлъизе цӀадухъ вахъун чӀун вукӀана.

– Мунги досул муридищ? – ан гьикъана цояс.

Гурилан нагӀадала ккуна гьес. 26КӀудияв кашишасул цо рагьтӀателас (гьев вукӀана Пётрица гӀин къотӀарасул гӀагарав чи) Пётрида гьикъана:

– Дова ахикь гьадасда цадахъ дида вихьарав чи гурищ мун[+]?

27Жив гьенив вукӀинчӀилан нахъеги нагӀадала ккуна Пётрица. Гьеб параялда хӀелеко гӀегӀедана[+].


ГӀиса Пилатида цеве чӀезавула

28[•]Кайафал бакӀалдасаги ГӀиса вачана сардарасул[†] кӀалгӀаялде. ХъахӀлъи балеб букӀана. Жалго хъублъизе бокьичӀого, ягьудиял кӀалгӀаялъуре лъугьинчӀо, Пасхаялъул[†] хирияб кванде ине кколел рукӀиндалха гьел[+]. 29Живго Пилат вачӀана къватӀиве. Гьев чиясде нужеца гӀунтӀизабулеб бугеб гӀайиб-хатӀа щибилан гьикъана гьес[+]. 30Гьав такъсирчи вукӀинчӀевани, нижеца духъе вачинароанилан жаваб кьуна гьесие ягьудияз. 31Пилатица абуна:

– Вачун нужерго къануналда[†] рекъон къотӀе гьесие хӀукму.

Ягьудияз абуна чи чӀвазе къотӀизе[†] жидер ихтияр гьечӀилан. 32(Гьеб гьедин ккана живго кин холевали ГӀисаца цебеккунго бицун букӀарабги ритӀухълъизе гӀоло.)[+] 33Гьебмехалъ Пилат кӀалгӀаялда жаниве лъугьана. ГӀисаги вачун вачӀана гьениве.

– Мунищха кколев жугьутӀазул парччахӀ? – абун гьикъана гьесда Пилатица[+].

34ГӀисацаги данде суал кьуна:

– Дудаго ракӀалде ккунищ дуца гьедин абулеб бугеб, яги цогидазищ дуда дир хӀакъалъулъ гьедин бицараб?

35Пилатица жаваб кьуна:

– Дун жугьутӀавиланищ дуда ккарав? Дур халкъалъги чӀахӀиял кашишзабазги кьуна мун дихъе. Щиб дуца гьабураб?

36ГӀисаца жаваб кьуна:

– Дир ПарччахӀлъи гьаб дуниялалда гуро бугеб. Гьанив дун ПарччахӀ вукӀаравани, дир нукарзаби дун цӀунун рагъилаан, ягьудиязул хӀакимзабаз дун кверде восизе виччалароан гьез. Амма гьанже дир ПарччахӀлъи гьаниб гуро бугеб[+].

37Пилатица абуна:

– Кин бугониги мун ПарччахӀ рагӀулаха. Уйищ?

– Дуца абулеб бугоха дун ПарччахӀ вугилан. Дун гьавуна ва гьаб дуниялалде вачӀана хӀакъабщиналъе нугӀлъи гьабизе. ХӀакъабщинаб бокьулев кинавго чиясда рагӀула дир гьаракь[+].

38«ХӀакъабщиналъул» магӀна щибилан гьикъана Пилатица. Цинги гьев ягьудиязухъе къватӀиве ана.

ГӀиса хъанчида вазе хӀукму гьабула

– Досда щибниги гӀайиб-хатӀа батулеб гьечӀо дида, – ян абуна гьес гьезда. –[+] 39Пасхаялъул хӀурматалда цо туснахъ къватӀиве виччалеб гӀадатги цӀунун, гьадав «жугьутӀазул ПарччахӀ» нахъе виччазе бокьилищ нужее[+]?

40– Гьев виччаге, Барабба виччай! – ян ахӀана гьез. (Барабба вукӀана хъачагъ.)

### 19 бетӀер


БагӀараб гӀабаги зазил хьухьун гьабураб тажги

1[•]Пилатица амру гьабуна, гьениса нахъе вачун, ГӀиса цӀалаца вухейилан. 2Рагъухъабаз зазил хьухьун таж лъуна ГӀисал ботӀрода. БецӀбагӀараб ххамил гӀабаги рехана гьесул мугъзаде. 3Цинги аскӀоре рачӀун: «ЖугьутӀазул парччахӀ чӀахъаги!» – ян ахӀулаго, ГӀисал гьумер бухулеб букӀана гьез.

4Пилатица, нахъеги къватӀиве вачӀун, ягьудиязда[†] абуна:

– ГӀенеккея, дица дов къватӀиве вачунев вуго, досда тӀад гӀайиб чӀезабизе дида кӀвечӀеблъи нужеда лъан букӀине[+].

5Зазил тажги ботӀрода лъун, багӀараб гӀабаги мугъзаде рехун, вачун вачӀана ГӀиса.

– Гьале гьев чи! – ян абуна Пилатица.

6Гьев вихьаравго чӀахӀиял кашишзабиги[†] Мукъадасаб Рукъалъул[†] хъаравулзабиги ахӀдезе лъугьана:

– Хъанчида вазе витӀе! Хъанчида вазе витӀе!

Пилатица абуна:

– Нужецаго вай гьав хъанчида. Дида кӀоларо гьасда гӀайиб чӀезабизе.

7Ягьудияз гьесда абуна:

– Нижерги нижерго къанун[†] буго. Нижер къануналда рекъон гьев чӀвазе ккола, гьес жив Аллагьасул Вас вугилан абулеб бугелъул[+].

8Гьедин гьез абулеб рагӀидал, Пилат дагьавги цӀакъ хӀинкъана. 9ГӀисаги вачун, кӀалгӀаялъуве лъугьун, гьикъана гьесда:

– Мун киса? – ян.

ГӀисаца жаваб кьечӀо[+]. 10Пилатица гьесда абуна:

– Дида кӀалъаларилан чӀунищ мун вугев? Дуда лъаларищ, дие бокьани, мун хъанчида вазе яги нахъе виччазе дир ихтияр букӀин?

11ГӀисаца жаваб кьуна:

– Аллагьасул къадар гьединаб букӀинчӀебани, дие щибниги гьабизе ихтияр букӀинароан дур. Дуеялдаса цӀикӀкӀараб мунагь букӀина дун духъе кьуразе[+].

12ГӀисаца гьедин абидал, Пилатица хӀаракат бахъулеб букӀана гьев нахъе виччазе. Амма ягьудиял ахӀдолел рукӀана:

– Дуца гьев нахъе виччани, къайсарасул[†] гьудул вукӀинароха мун. Живго парччахӀлъун рикӀкӀунев чи – гьев ккола къайсарасда дандечӀарав чи![+]

13Ягьудияз гьедин абидал, Пилатица ГӀиса къватӀиве вачана. ГамачӀ ккураб къотӀнов (жугьутӀ мацӀалда гьелда цӀар букӀана «Габбата») суд гьабизе вахунеб тахида тӀад гӀодов чӀана Пилат. 14Гьеб букӀана Пасхаялда[†] цебесеб къоялъул къалъул гӀуж.

Пилатица ягьудиязда абуна:

– Гьале нужер парччахӀ!

15Гьез ахӀулеб букӀана:

– ВитӀе, витӀе, хъанчида вазе витӀе!

Пилатица абуна:

– Нужер ПарччахӀ хъанчида вазе витӀизе бегьилищ дица?

ЧӀахӀиял кашишзабаз ахӀана:

– Къайсар тун батӀияв парччахӀ гьечӀо нижер!

16Ахирги Пилатица ГӀиса хъанчида вазе гьезухъе кьуна.


ГӀиса хъанчида вала

Гьевги вачун рагъухъабиги ана. 17[•]Жиндирго хъанчги баччун, «Гвангвара» абулеб бакӀалде (жугьутӀазул мацӀалда гьеб бакӀалда цӀар букӀана «Голгота») вачана ГӀиса. 18Гьенив гьев хъанчида вана. КӀиго чиги вана ГӀисада цадахъ хъанчида: цо кваранаб рахъалда, цояв квегӀаб рахъалда. ГӀиса бакьулъе ккана. 19Пилатица амру гьабун букӀана: «Назареталдаса ГӀиса – жугьутӀазул парччахӀ» абун хъвараб хъарщи чӀвайин ГӀисал хъанчида. 20ЖугьутӀазул, греказул ва латиназул мацӀалда хъван букӀиндал, гӀемерал ягьудияз цӀалана гьеб. Гьеб бакӀ шагьаралде гӀагардаго букӀиндал, гӀемерав чи вачӀун вукӀана гьениве[+]. 21Ягьудиязул чӀухӀби-хӀакимзабаз Пилатида абуна:

– «ЖугьутӀазул парччахӀ» – абун хъвазе бегьулароан букӀараб. Гьелда хъвазе ккола «Гьас абулеб букӀана жив жугьутӀазул парччахӀ вугилан».

22– Дица хъвавухъе те, – ян абуна Пилатица.

23ГӀисаги хъанчида ван, рагъухъабаз гьесул ретӀел жидеего босана ва ункъасдаго гьоркьоб бикьана. Къвалалгун цадахъ бессун гьабураб, букъараб бакӀго гьечӀеб халатаб сугърал гурдеги щвана гьезие. 24Гьез хӀукму гьабуна тӀутӀун хвезабичӀого, можоро бахъун бергьарасе тезе. Гьедин гьабизеги гьабуна рагъухъабаз, ва ТӀехьалда хъван букӀараб гьадинаб калима ритӀухълъана:

«Дир ретӀел гьез жидедаго гьоркьоб бикьана.

Дир гурде лъие щвелебали можоро тӀамуна гьез».

25ГӀисал хъанчида цере рахъун чӀун рукӀана гьесул эбелги, гьесул эбелалъул яцги, Клеопал чӀужу Марямги, Магдалаялдаса Марямги[+]. 26Эбелги жиндие вокьулев муридги гьенир чӀун рихьидал, жиндирго эбелалда ГӀисаца абуна:

– Я, дир эбел! Гьалеха дур вас! – ан[+].

27Цинги гьес гьев муридасда абуна гьанже гьей дур эбел кколилан. Гьев муридас нахъа ГӀисал эбел жиндаго аскӀое ячана.


ГӀисал рухӀ босун уна

28[•]Гьелдаса хадубги ГӀисада лъана кинабго ТӀухьдуз бицухъе кколеб букӀин. ТӀехьалда бугеб ритӀухълъизе гьес абуна жив къечон вугилан. 29ЦӀекӀаб чогърол цӀураб парччи букӀана рагъухъабазухъ. Гьеб чогъролъ чӀортоги ччун, иссоп абулеб цо гъотӀодаса къотӀараб гӀералда бухьун, гьеб ГӀисал кӀутӀбузда хъвазабуна. 30Чогърол тӀагӀам мацӀалде бачӀиндал: «ТӀубана!» – ян абуна ГӀисаца.

Гьесул бетӀер каранде далана ва рухӀ босун ана.


ГӀисал хьолболъ хеч тункула

31Гьеб букӀана рузман къо. Ягьудиязе бокьичӀо гьезул къаркъалаби шамат[†] къоялъги хъанчазда равухъе тезе. (Гьеб шамат къо кӀудияб байрамалъул къо букӀана.) Гьединлъидал гьез Пилатида гьарана бохдул рекун хвезеги гьарун,[†] гьезул жаназаби хъанчаздаса рахъизе изну кьейилан[+]. 32РачӀун рагъухъабаз бохдул рекана ГӀисада цадахъ хъанчида ван вукӀарав дов кӀиявго чиясул. 33ГӀисаде ирга щведал, гьев хун ватана гьезда. Гьединлъидал гьесул бохдулги рекичӀо. 34Амма цояс гьесул хьолболъ хеч тункана. Ругънадасан гьулчун бачӀана биги лъимги[+].

35Гьелъул хӀакъалъулъ бицана жиндир беразда гьеб бихьарав чияс. Гьес гьеб бицана нуж божизе бокьун. Гьес бицарабги битӀараб буго. Гьесда лъала жинца битӀараб бицунеб бугеблъи![+]

36Гьеб гьедин ккана ТӀехьалда бугеб гьадинаб калима ритӀухълъизе: «Гьесул ракьа бекизе къотӀи[†] гьечӀо»[+]. 37Цоги ТӀехьалда хъван буго: «Хечалъ черх борлъарасухъ ралагьун рукӀина гьел».


ГӀиса хабалъ вукъула

38[•]Ягьудиязул заралалдаса хӀинкъун балъгого ГӀисае муридлъи гьабулев вукӀарав Ариматеялдаса Юсупин[†] абулев цо чи ана Пилатихъе, ГӀисал жаназа букъизе изну кьейилан гьарун. Пилатица изну кьуна. ВачӀун гьев чияс ГӀисал жаназа хъанчидаса бахъана[+]. 39Доб цо сордоялъ ГӀисахъе ун вукӀарав Никодемги вачӀана нусго гелавка нахулги босун. БатӀи-батӀиял хурдузул бахъараб нах букӀана гьеб[+]. 40ЖугьутӀазул гӀадаталда рекъон, махӀ берцинаб нахулъ ччун мусралги ран, къачӀана гьез ГӀисал жаназа[+]. 41Гьев хъанчида вараб бакӀалда аскӀоб цо ах букӀана. Гьеб ахикь букӀана нохъода бикӀун къачӀараб, жанив чи лъечӀеб хоб[+]. 42Метер шамат къоялде жугьутӀал хӀадурлъулеб къо букӀиндал, хобги гӀагардаго букӀиндал, хехго гьенив вукъана гьез ГӀиса.

### 20 бетӀер


Муридазда хоб чӀобого батула

1[•]Анкьил тӀоцебесеб къоялъ хъахӀлъи балалдего яхъун Магдалаялдаса Марям ГӀисал хабаде щвана. Хабал нохъодул кӀалтӀаса гамачӀ нахъе гиризабун батана гьелда[+]. 2Екерун ун гьелъ Симон Пётридаги ва ГӀисае вокьулев вукӀарав дов муридасдаги бицана ТӀадегӀанав ГӀиса хабалъ гьечӀин, гьениса восун кив гьев лъуравалиги лъаларин нижеда[+]. 3ГьебсагӀат рахъун Пётрги дов муридги ГӀисал хабаде ана. 4КӀиялго цадахъ рекерулел рукӀана гьел, амма дов мурид тулакав вукӀун, Пётридаса цеве щвана гьениве. 5Жаниве къулун валагьидал, мусрал рихьана гьесда гьенир, амма нохъоде гьев лъугьинчӀо. 6ТӀаде щун хабал нохъоде лъугьарав Пётридаги рихьана гьенир мусралги 7ГӀисал бетӀер бухьун букӀараб квербацӀцӀги. Гьеб квербацӀцӀ мусраздаса батӀаго гура-сурун лъун бугоан. 8ТӀоцеве гьениве щварав дов муридги лъугьана жаниве. ГӀисал хоб чӀобого бихьидал, божана гьев. 9ГӀиса хваралъуса вахъинилан ТӀухьдузда бихьизабун букӀаралъул магӀна жеги бичӀчӀун букӀинчӀо гьезда[+]. 10Цинги гьел муридал рокъоре ана.


Магдалаялдаса Марямида вихьула ГӀиса

11[•]Дой Марям хутӀана къватӀиехун яхъун чӀун гӀодулей. Цинги гӀодулаго гьейги къулана хабалъе. 12ГӀисал жаназа букӀараб бакӀалда къаданив гӀодов чӀун цояв, хӀатӀаахада гӀодов чӀун цогияв – хъахӀаб гӀабаги ретӀарав кӀиго малаик вихьана гьелда[+]. 13Гьез Марямида гьикъана:

– Йо, чӀужугӀадан, щай мун гӀодулей йигей?

Гьелъ абуна:

– Дир ТӀадегӀанав гьаниса нахъе восун ун вуго, кив гьев лъуравалиги лъалеб гьечӀо дида.

14Гьединги абун нахъехун юссиндал, ГӀиса ватана нахъа чӀун. Амма гьелда лъачӀо гьев ГӀиса вукӀин[+]. 15ГӀисаца гьикъана:

– Йо, чӀужугӀадан, щай мун гӀодулей йигей? Щив дуца гьанив валагьулев вугев?

Ахихъан ватилин гьевилан ккун, Марямица абуна:

– Я, бетӀерчӀахъад, дуца гьасул жаназа хабалъа бахъараб батани, киб гьеб лъурабали бице. Дица нахъе босила гьеб[+].

16– Марям! – абун, цӀар ахӀун, кӀалъана гьелда ГӀиса.

– Я, Раббуни! – ян ахӀана Марямица кьурун гьесдехун юссун (МугӀалим абураб магӀна буго жугьутӀ мацӀалда гьеб рагӀул.)

17ГӀисаца гьелда абуна:

– Воре, дуца дун ккун чӀезавуге, жеги дун дирго Инсухъе щун гьечӀин. Гьанже дир вацазухъе ун, дуца гьезда бице ГӀисаца абунин, дирги нужерги Инсухъе, дирги нужерги Аллагьасухъе тӀадвуссун унев вугин дун[+].

18Инеги ун Магдалаялдаса Марямица муридазда бицана жиндаго ТӀадегӀанав вихьиялъулги ва гьес жинда бицаралъулги хӀакъалъулъ.


ГӀиса муридаздаги вихьула

19[•]Анкьил тӀоцебесеб гьебго къоялъул маркӀачӀумехалъ ягьудияз[†] жидеего зарал гьабилилан[†] хӀинкъун, нахъасан нуцӀаги рахан муридал ругеб мехалъ, жаниве лъугьун, ракълида хутӀагийилан саламги кьун, рукъ бакьулъ вахъун чӀана ГӀиса.

20Цинги гьес жиндирго квералги хьибилги рихьизаруна гьезда. ТӀадегӀанав ГӀиса вихьиялдаса рохана муридал.

21– Ракълида хутӀаги! – ян такрарги гьабун, ГӀисаца гьезда абуна:

– Дир Инсуца дун витӀарав гӀадин, дица нужги ритӀулел руго[+].

22– Гьаб Илагьияб РухӀ[†] къабул гьабе, – янги абун, цинги пуна ГӀисаца гьезда тӀаде:

–[+] 23Нужеца чурараб мунагь Аллагьасги чурила гӀадамазул. Нужеца чуричӀеб гьесги чуриларо[+].


ГӀисаца Фома божизавула

24АнцӀила кӀигоязда гьоркьоса «КӀилъилав» абун тӀокӀцӀар бугев мурид Фома вукӀинчӀо ГӀиса вачӀараб мехалъ гьезда аскӀов[+]. 25ТӀадегӀанав ГӀиса вихьанин жидедаян бицана цогидал муридаз Фомада. Амма гьес абуна, гьесул кверазда магӀазул ругънал жиндаго рихьизегӀан, магӀаз лъурал ругъназда килищги хъвазегӀан, хочоца лъураб ругънада кверги хъвазегӀан, жив божиларилан.

26Микьго къоялдасан, нуцӀаги нахъасан рахан, гьенирго данделъун рукӀана муридал. Фомаги вукӀана гьенив. Рукъ бакьулъ вахъун чӀун, ракълида хутӀагийилан салам кьуна ГӀисаца гьезие. 27Цинги гьес Фомада абуна:

– Бихьея, дур килищ кье дир кверазда ругел ругъназда хъвазе, дур кверги кье дихъе дир хьолбода бугеб ругънада лъезе. Дун чӀаго вукӀиналда щаклъуге, божа мун гьелда.

28– Я, дир БетӀергьан! Я, дир Аллагь! – ан абуна гьесда Фомаца[+].

29ГӀисаца гьесда абуна:

– Дун вихьун, божана мун дида. Гьардарал гурищха дун вихьичӀониги божулел гӀадамал![+]


Гьаб тӀехь хъваялъул мурад

30Гьаб тӀехьалда хъвачӀел цогидалги гӀемерал хӀикматал ишал гьаруна[†] ГӀисаца, жиндирго муридазда цадахъ гьев вукӀараб заманаялда[+]. 31Амма гьаб хъвана гьев ГӀиса Аллагьасул Вас МасихӀ[†] вукӀиналде нужеца иман лъезе бокьун ва гьелдалъун нужее абадияб гӀумру насиблъизеги бокьун[+].

### 21 бетӀер


ГӀиса анкьго муридасухъе вачӀуна

1Гьелдаса хадувги Тибериадаялъул ралъдахъ нахъеги вачӀана ГӀиса жиндирго муридазухъе. Гьадин ккана гьеб[+]. 2Симон Пётрги, КӀилъилав абулев Фомаги, Галилеялъул[†] Кана шагьаралдаса Натанаэлги, Зебедайил кӀиявго васги ва цоги кӀиго муридги данделъун рукӀана гьенир[+]. 3Симон Пётрица абуна жив ччугӀа кквезе унев вугилан. Нижги рилълъинилан абуна гьесда гьез. Инеги ун, росоде рахана гьел. Амма гьеб сордоялъ цониги ччугӀа кквезе щвечӀо. 4Рогьунеб мехалъ ГӀиса вихьана гьезда ралъдал рагӀалда чӀун. Амма муридазда лъачӀо гьев чи ГӀиса вукӀин[+].

5– Я, дир гьудулзаби, ччугӀа ккурабищ? – ан ахӀана ГӀисаца гьезде. КквечӀилан ахӀана гьез[+]. 6Цинги ГӀисаца гьезде ахӀана росол кваранаб рахъалдехун гьин рехани, гьениб батилин нужеда ччугӀа. Гьин рехараб мехалъ гьениб ккураб ччугӀил гӀемерлъиялъ хӀалица бахъана гьеб лъадалъа[+]. 7ГӀисае вокьулев вукӀарав муридас Пётрида абуна ТӀадегӀанав вугин довилан. ТӀадегӀанав абураб рагӀи гьесул кӀалдиса къватӀибе бачӀарабго, Симон Пётрица ретӀел ретӀана (хӀалтӀулеб мехалъ ретӀел бахъун букӀана гьес) ва лъадалъе кӀанцӀун рагӀалде лъедезе лъугьана[+]. 8Ралъдал рагӀалде щвезе нусго галул манзил гурони букӀинчӀо, амма ччугӀил цӀураб бакӀаб гьинги хадуб цӀан цогидал муридаз бачана раса рагӀалде. 9Ралъдал рагӀалде рахъиндал, тӀорччол цӀадуда бежулеб ччугӀаги батана, гьениб аскӀобго чедги батана гьезда. 10ГӀисаца абуна нужеца ккуразда гьоркьосаги чанго ччугӀа гьанибе босейилан. 11Симон Пётрица хӀалица рагӀалде цӀана чӀахӀияб ччугӀил цӀураб гьин. Нусиялда кӀикъоялда анцӀила лъабго ччугӀа батана гьениб, гьебщинаб ччугӀа бугониги, гьинги тӀун батичӀо.

12– Кваназе рачӀа, – ян абуна ГӀисаца гьезда. Цониги муридасда кӀвечӀо мун щивилан гьикъизе. Гьев ТӀадегӀанав вугевлъи лъалеб букӀана гьезда. 13Гьезда аскӀове вачӀун, ГӀисаца босунго босун чед кьуна гьезухъе, ччугӀаги кьуна гьединго. 14Хваралъуса вахъун хадуб лъабабилеб нухалъги вачӀана гьев гьедин муридазухъе[+].


ГӀисалги Пётрилги гара-чӀвари

15Кванан рахъараб мехалъ, ГӀисаца Симон Пётрида гьикъана:

– Я, Иоаннил вас Симон, гьазиеялдаса цӀикӀкӀун вокьулевищ дуе дун?

Пётрица абуна:

– Вокьула, дир ТӀадегӀанав. Дуда лъалагури дие мун вокьулевлъи.

ГӀисаца абуна:

– Дир чахъаби кваназаре дуца!

16КӀиабизеги гьикъана ГӀисаца гьесда:

– Я, Иоаннил вас Симон, дуе дун вокьулевищ?

– Вокьула, дир ТӀадегӀанав. Дуда лъалагури дие мун вокьулевлъи.

ГӀисаца гьесда абуна:

– Дир чахъабазул тӀалаб гьабе дуца[+].

17Лъабабизеги гьикъана ГӀисаца гьесда:

– Я, Иоаннил вас Симон, дуе дун вокьулевищ?

Жив дуе вокьулищилан лъабцӀул тӀатӀалаго гьикъулеб бугин гьасилан пашманлъана Пётр. Гьес ГӀисада абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад, кинабгоги лъалагури дуда. Дие мун вокьулевлъиги лъала дуда.

ГӀисаца гьесда абуна:

– Дир чахъаби кваназаре дуца. 18ХӀакълъун абулеб буго дица дуда: гӀолохъанаб мехалъ, дуцаго ретӀелги ретӀун, дуего бокьаралъуве унаан мун. Амма херлъараб мехалъ дуца кверал гӀебеде ритӀила цогидаз дудаго ретӀел ретӀине, ва дуе бокьуларелъувеги вачина гьез мун.

19Гьес гьедин абуна кинаб хвалидалъун Пётрица Аллагь машгьурлъизавизе вугевали бицун.

Гьединги абун, жинда цадахъ вилълъайилан вачана ГӀисаца Пётр[+].


ГӀисаца бицунеб буго жиндиего вокьулев муридасул

20Нахъехун вуссиндал, Пётрида вихьана ГӀисае вокьулев, ахирисеб сордоялъ дора кваналел рукӀаго, гьесул каранде къулун: «Я, ТӀадегӀанав, щив дуе хилиплъизе вугев?» – ан гьикъарав мурид жидеда хадув вачӀунев[+]. 21Гьебмехалъ Пётрица ГӀисада гьикъана:

– Я, ТӀадегӀанав, гьасда щиб гьабилеб?[†]

22ГӀисаца гьесда абуна:

– Дие бокьун батизе бегьула, дун тӀадвуссун вачӀинегӀан, гьев дихъ валагьун чӀезе. Щай дуда гьелъул ургъел чӀвалеб? Мун дида цадахъ вилълъа[+].

23Гьебмехалъ ГӀисал вацазда гьоркьоб хабар тӀибитӀана гьев мурид киданиги хвезе гьечӀилан. Амма ГӀисаца абичӀо гьев киданиги хвезе гьечӀилан. Гьес Пётрида абураб рагӀи букӀана: «Дие бокьун батизе бегьула, дун тӀадвуссун вачӀинегӀан, гьев дихъ валагьун чӀезе. Дуда гьелъул ургъел щай чӀвалеб?»

24Гьев мурид ккола гьеб киналъего нугӀлъиги гьабурав ва гьелъул хӀакъалъулъ хъварав чи. Нижеда лъала нугӀлъи кьучӀаб букӀин[+].


Ахир

25Гьанир рехсарал гурелги, гӀемерал хӀикматал ишал гьаруна[†] ГӀисаца. Цо гьоркьоб течӀого гьезул хӀакъалъулъ хъварал тӀухьдул ругелани, дида ракӀалде ккола, гьел лъезе гӀураб бакӀ букӀинароанин гьаб дуниялалда тӀадилан[+].

## Чапарзабазул ишал

### Чапарзабазул ишал

Чапарзабазул ишал


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]


### ЦеберагӀи


Чапарзабазул ишал

«Чапарзабазул ишал» ккола Лукаца хъвараб кӀудияб асаралъул кӀиабилеб бутӀа (гьелъул тӀоцебесеб бутӀа буго «Лукаца бицараб Рохалил хабар»). Гьелда рехсарал лъугьа-бахъинал ккана нилъер эраялъул I гӀасруялъул 30-50-абилел соназда Рималъул империялда. Гьеб империя доб заманаялда букӀана Средиземнияб ралъдал рагӀаллъабазда ругел ракьазул цӀакъго чӀахӀиял халкъал жиндирго кверщаликье цолъизабураб бищунго къуватаб пачалихъ. Лука вукӀун вуго Павел чапарасул гьалмагъги кумекчиги. Гьев Павел чапарасги цӀакъго кӀудияб хӀалтӀи гьабуна Рималъул империялда ГӀиса МасихӀил хӀакъалъулъ Рохалил хабар тӀибитӀизабиялъе. Гьединлъидал гьев чапарасул гӀумруялъул хӀакъалъулъ гӀатӀидго бицун буго «Чапарзабазул ишал» абураб тӀехьалда.

Бицун буго тӀоцебе жугьутӀ халкъалъул цо бутӀаялъ къабул гьабураб христиан дин Рималъул тӀолабго империялда тӀибитӀиялъул хӀакъалъулъ. Гьедин ккана ГӀисал муридазухъе Иерусалималда Аллагьасдасан Илагьияб РухӀ рещтӀун хадусала. Лукаца бичӀчӀизабулеб буго Рималъул империялъул политикиял ишазе гьеб диналдасан хӀинкъи букӀине гьечӀолъи.

ТӀоцересел христианазул вагӀза-насихӀатал тӀехьалда кьун руго халкъалда цере рахъун чапарзабаз гьабураб чанго кӀалъаялдалъун. Бицун буго гьезул дин битӀараб букӀиналъе нугӀлъи гьабулел мугӀжизатазулги.

### 1 бетӀер


ЦеберагӀи

1Теофил, дирго тӀоцебесеб тӀехьалда дица хъван букӀана, зобалазде восун араб къоялде щвезегӀан ГӀисаца гьабунщиналъулги малъанщиналъулги хӀакъалъулъ[+]. 2Гьеб къоялъ ГӀисаца Илагьияб РухӀалдалъун[†] насихӀатги гьабуна жинцаго тӀаса рищарал чапарзабазе.[†] 3ГӀазаб-гӀакъуба хӀехьон хадубги ГӀисаца живго чӀаго вукӀин чапарзабазда бихьизабуна, гьезул щибниги щаклъи кколаредухъ. КӀикъого къоялъ бажарана гьев вихьизе, ва гьес гьезда бицана Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул[+].

4Цадахъ кваналев вукӀараб мехалъ ГӀисаца гьезда лъазабуна:

– Дица нужеда абураб къагӀидаялъ, Инсуца нужее кьураб рагӀи тӀубазегӀан, Иерусалималдаса нахъе унге нуж[+]. 5ЯхӀя аварагас лъадаца чурулаан, нужин абуни, гӀемер заман иналдего Илагьияб РухӀалъ чурила[+].


ГӀиса зобалазде восун уна

6Гьедин данделъараб мехалъ чапарзабаз ГӀисада гьикъана:

– Я, БетӀерчӀахъад, Исраилил халкъалъул парччахӀлъи гьанже цӀидасан рукӀалиде ккезабизехъинцин гьечӀищ дуца[+]?

7Гьес абуна:

– Инсуца жиндирго къудраталдалъун чӀезабураб заманги болжалги нужеда лъазе кколаро[+]. 8Амма Илагьияб РухӀ нужехъе рещтӀараб мехалъ, къудратги щвела нужее. Цинги дир хӀакъалъулъ бицунел нугӀзаллъун рукӀина нуж цин Иерусалималда ва тӀолабго Ягьудиялдагун[†] Самариялда,[†] цинги дуниялалъул рагӀалде щвезегӀанги[+].

9Гьедин абун бахъарабго, ралагьун гьелгун, ГӀиса зобалазде восун ана ва накӀкӀул парчаялъ вихьудаса тӀерхьинавуна[+].

10Гьесда хадур зодихъе ралагьун гьал рукӀаго, гьале хъахӀал гӀабаби ретӀарав кӀиго чи вачӀун чӀана гьазда аскӀов. Гьез абуна:[+]

11– Ле, галилеялдасел,[†] щай нуж зодихъе ралагьун чӀолел? Нужеда зобалазде восун унев вихьарав гьев ГӀиса, нужеда аскӀоса зобалазде унев вихьараб къагӀидаялъ вачӀина нужехъе[+].


Маттияги чапарлъун лъугьуна

12Цинги гьел, Иерусалималдаса цо километралъул манзилалда бугеб Зайтуналъул магӀардаса гӀодоре рещтӀун, Иерусалималде тӀадруссана[+].

13Жалго рещтӀараб минаялде щун, тӀасарокъоре рахана ва гьенир чӀана. Гьенир рукӀана Пётр ва Иоанн, Якъуб[†] ва Андрей, Филипп ва Фома, Бартоломей ва Матфей, Алфейил вас Якъуб, Симон Зелот ва Якъубил вац Ягьуда[+]. 14Гьел киналго данделъулаан, цадахъ какал ралаан. Гьезда цадахъ как-кӀалалда рукӀунаан цо-цо руччабиги, ГӀисал эбел Марямги, гьесул вацалги[+].

15Цо чанго къоялдасан, нусиялда къогогӀанасев диналъул вац данделъараб бакӀалда, гьезда цевеги вахъун, Пётрица абуна:

16-17– ГӀенеккея, вацал! Нилъеда гьоркьов вукӀарав ва нилъер ишалъулъ гӀахьаллъиги жиндие насиблъарав, амма ГӀиса кквезе рачӀаразда нух бихьизабурав Ягьудал хӀакъалъулъ Илагьияб РухӀалдалъун Давуд[†] аварагас некӀого абун букӀараб рагӀи ритӀухълъана. ([+][+] 18Гьеб гӀасияб ишалъухъ щвараб гӀарацги кьун, хур босана Ягьудаца. Ва гӀодов речӀчӀун, чехь кьвагьун хвана гьев, кинабго бакь-кӀачги къватӀибе бачӀана. 19Гьеб лъана Иерусалималъул кинабго халкъалда. Гьединлъидал гьезул мацӀалда Акелдама абун цӀар лъуна гьеб хуралда. «Бидул хур» абураб магӀна буго гьелъул.)[+] 20Туркабазул Хирияб ТӀехьалда гьелъул хӀакъалъулъ гьадин хъван буго:

«БетӀергьанчи гьечӀого гьесул мулкги хутӀаги,
Жанив чиго гьечӀого гьесул рукъги хутӀаги».
Цоги гьениб хъван буго:
«Гьев хисун наиблъун цогидав тӀамизе ккола».

21-22Гьединлъидал цо чи тӀаса вищизе ккола, ГӀиса хваралъуса вахъанилан гьесги нилъеда цадахъ нугӀлъи гьабизе. Гьев вукӀине ккола ТӀадегӀанав ГӀиса нилъгун вугеб заманаялда кидаго – ЯхӀяца лъадалъ ччун вахъаралдаса зобалазде восун араб къоялде щвезегӀан, – нилъеда гьоркьов вукӀарав чи[+].

23КӀиго чи вихьизавуна гьез: Баршаббайин абулев Юсупги[†] (Юстиланги абулаан гьесда) Маттияги[+]. 24-25Цинги гьел Аллагьасде гьардезе лъугьана:

– Я, БетӀергьан! Дуда лъалаха щивав чиясул ракӀалда бугеб жо. Чапарлъиги Аллагьасе хъулухъги рехун тун, Ягьуда жиндиего данде кколелъуве индал, гьесул бакӀалде восизе гьав кӀиясулго кинав дуца тӀаса вищаравали бихьизабе[+].

26Цинги гьев кӀиясего можоро тӀамуна гьаз. Можороялъ Маттия бергьана. Гьедин анцӀила кӀиабилев чапарлъун лъугьана Маттия[+].

### 2 бетӀер


Чапарзабазухъе Илагьияб РухӀ рещтӀуна

1КӀикъоялда анцӀабилеб къоялъул байрамалда[*] киналго цо рокъоре данделъун рукӀана[+]. 2Гьале цойидасан зобалазда бахъана гьалагаб гьорол гӀадаб гьаракь, ва гьал жанир рукӀараб рокъоб багъана гьеб.

3Гьезда бихьана цӀадул мацӀал гӀадинаб жо боржанхъулеб, цинги бикь-бикьун ун гьазул щивасда тӀад рещтӀана гьел цӀадул мацӀал[+]. 4Илагьияб РухӀалъ[†] цӀуна гьел киналго ва, РухӀалъ хӀалкӀолъи кьун, цогидал мацӀазда кӀалъазе лъугьана[+].

5Гьел къоязда Иерусалималде рачӀун рукӀана дуниялалъул ункъабго рахъалда ругел киналго пачалихъаздаса жугьутӀазул вализаби. 6Гьеб гьаракь рагӀун халкъалъул руккелал данделъана гьенире. Жидер щивасул мацӀалда гьел кӀалъалел рагӀидал, гӀажаиблъун хутӀана гӀадамал.

7-8– Гьални Галилеялда[†] рижарал чагӀи ругин, нилъер мацӀ гьазда кинха лъазе кколеб? – ан хӀикмалъун, тамашалъун абулеб букӀана гьез цоцазда. – Нилъер щивасул рахьдал мацӀалда кӀалъалел ругогури гьал! 9Нилъеда гъорлъ руго Парфиялъулги, Мидиялъулги, Эламалъулги гӀадамал, гьединго Месопотамиялда, Ягьудиялда[†] ва Каппадокиялда, Понталда ва Асиялда,[†] 10Фригиялда ва Памфилиялда, Мисриялда ва Киренаялъулаб Ливиялъул улкабазда яшав гьабун чӀарал гӀадамал ва Рималдаса зияраталъе рачӀарал 11(нилъеда гьоркьор руго жугьутӀалги жугьутӀазул дин босаралги), гьединго Криталъул гӀадамал ва гӀарабал. Аллагьасул хӀалкӀолъиялдалъун лъугьарал кӀудиял ишазул хӀакъалъулъ нилъер щивасул рахьдал мацӀалда кӀалъалел ругогури гьал![+]

12Гьедин гӀажаиблъун-хӀикмалъун, гьелъул магӀна щибдайилан цоцазда гаргадулел хутӀун рукӀана гьел гӀадамал. 13Амма цо-цояз, гьелги гӀад-хочӀ гьарун,[†] абулеб букӀана цӀияб чагъир гӀадалъе бахун бугин гьездаян[+].


Пётрица халкъалъе хабар бицунеб буго

14Гьебмехалъ Пётрги гьесда цадахъ вукӀарав анцӀила цо чапарги[†] цевегӀан вачӀана. Халкъалда рагӀиледухъ гьаракь борхун Пётрица абуна:

– Я, вацал жугьутӀал ва Иерусалималъул тӀолабго жамагӀат! ГӀенеккея! Гьалъул магӀна щибали бичӀчӀизабизе биччай! ГӀинтӀаме дир рагӀабазухъ!

15Нужеда ракӀалде кковухъе, мехтун гуро гьал ругел. Щайгурелъул жеги сагӀат ичӀго тӀубачӀеб рогьалил гӀуж бугелъул. 16Амма гьаб буго Йоэл аварагасда Аллагьас абураб гьадинаб калима ритӀухълъиялъул гӀаламат: 17«Аллагьас абулеб буго: Ахирзаман тӀаде щведал, гьадин букӀина – Дир РухӀалъул хӀалкӀолъи чвахизабила дица щибаб рижиялда тӀаде. Нужер бихьиназдеги руччабаздеги рещтӀина Аллагьасул рагӀи, нужер гӀолохъабазухъе гьеб илгьамалдалъун щвела, нужер херазухъе гьеб макьилъ бихьун щвела. 18Дир лагъзадерида ва гъаравашазда тӀадеги чвахизабила гьел къоязда Дир РухӀалъул хӀалкӀолъи, ва гьездеги рещтӀина Аллагьасул рагӀи. 19Дица тӀасан зобалаздасан мугӀжизатал рихьизарила, гъоркьан ракьалдасан гӀаламатал рихьизарила. БукӀина биги, цӀаги, кӀкӀуйдул хӀубиги[+]. 20Бакъул гордо бецӀлъила, моцӀ биялде сверила. Гьеб лъугьина БетӀергьанасул[†] кӀудияб ва гвангъараб къо тӀаде щвелалде[+]. 21Ва БетӀергьанасул цӀар рехсаравщинав чи хвасарлъила»[+].

22Я, вацал жугьутӀал! ГӀенекке гьал дир рагӀабазухъ. Назареталдаса ГӀиса вукӀана жинца гьев нужехъе витӀун вукӀин Аллагьас чӀахӀиял ишаздалъунги, гӀаламатаздалъунги, мугӀжизатаздалъунги нужеда лъазабурав чи. ГӀисадалъун тӀубазабуна гьеб кинабго нужеда гьоркьоб Аллагьас. Гьеб нужедаги лъала[+]. 23Аллагьасул хӀукмуги къадарги гьединаб букӀиндал, мунапикъазул квераз хъанчида ван, магӀал кьабун, чӀвазавуна нужеца[+]. 24РухӀ бахъиялъул гӀазабалдаса хвасар гьавун, Аллагьас гьев хваралъуса вахъинавуна, хвалил рахсазда кквезе кӀвечӀелъул[+]. 25Гьесул хӀакъалъулъ Давудица[†] гьадин абун бугелъулха: «БетӀергьан кидаго дир берзукь вуго. Дун тарунгутӀизе, хъущтӀунгутӀизе дир кваранаб рахъалда чӀун вуго гьев. 26Гьелъ дир ракӀ аваданлъизабуна. Дир кӀалдисан унеб рагӀиги рохалилаб буго. ХӀатта дир напсгицин гьанже хьулазда букӀина. 27Щайгурелъул дуца дир рухӀ хабалъ теларо, дурго ракӀбацӀцӀадав лагъ ракьул гвандинив туризавиларо. 28Дуца дида гӀумруялъул Нух бихьизабуна. Мун дида аскӀов вугеб мехалъ рохалил цӀела дир ракӀ»[+].

29Я, вацал! Нилъер цо кьолбол кӀудияв эмен Давудил хӀакъалъулъ гьадин абунилан гӀайиб гьабуге: гьев хвана, хабалъ букъана гьесул черх, гьесул хоб бугеб бакӀги лъала нилъеда жакъа къоялдаги[+]. 30Гьев авараг вукӀиндал, гьесда лъалаан Аллагьас гьесие гьедун къотӀи[†] гьабун букӀин гьесул кьибилалда вижарав цояв жиндир тахида гӀодов чӀезавилилан[+]. 31Цебеккунго Давудида лъалеб букӀана МасихӀ[†] хваралъуса вахъинавизе вукӀин: гьев хабалъ толарилан ва гьесул черх туруларинги абун букӀана. 32Гьев ГӀиса Аллагьас хваралъуса вахъинавуна, гьале ниж киналго руго гьелъие нугӀзаллъун. 33Аллагьасул кваранаб рахъалде вахиндал, гьес гӀадамазде чвахизабуна, рагӀи кьун букӀиндал Инсудасан щвараб Илагьияб РухӀ. Гьеб нужеда бихьулебги рагӀулебги буго[+]. 34-35Живго Давуд Аллагьас зобалазде восун ун гьечӀониги, гьес абурал гьадинал рагӀаби руго: «ТӀадегӀанав Аллагьас дир БетӀергьанасда абуна: „Дир кваранаб рахъалда гӀодов вукӀа, дица дур тушбаби дур хӀатӀал лъураб бакӀалда цере чӀезаризегӀан“»[+]. 36ХӀасил, Исраилил тӀолабго халкъалда лъан букӀа гьев нужеца хъанчида варав ГӀиса Аллагьас ТӀадегӀанавлъунги ва МасихӀлъунги гьавуравлъи.

37Гьел рагӀаби гӀадамазул рекӀел мащабазулъе ана. Нижеца щибха, вацал, гьанже гьабизе кколебилан гьикъана гьез Пётридаги цогидал чапарзабаздаги[+]. 38Пётрица гьезда абуна:

– Нуж кантӀе ва нужерго мунагьал чуризе, МасихӀ ГӀисал цӀар рехсон, щивав чи лъадалъ ччун вахъизаве, ва сайигъатлъун Илагьияб РухӀ рещтӀина нужехъе[+]. 39Нужееги, нужер лъималазеги, нилъер ТӀадегӀанав Аллагьас жиндаго аскӀоре ахӀанщинал рикӀкӀада ругезеги, гьединаб рагӀи кьун бугелъул БетӀергьанас[+].

40Гьединалги цогидалги гӀемерал рагӀабаздалъун МасихӀил хӀакъалъулъ бицунеб букӀана гьес. Гьаб пасатаб умматалдаса цӀунейилан малъулеб букӀана. 41Гьесул рагӀаби къабул гьабурал гӀадамал лъадалъ ччун рахъана. Гьеб къоялъ лъабазаргогӀанасев чияс цӀикӀкӀана гьезул агьлу.

42Гьелдаса хадуб гьел гӀадамал тӀадчӀун гӀенеккулаан чапарзабазул малъа-хъваязухъ, цоцазулгун хурхен-рухьен гьабулаан, жидедаго гьоркьоб бекун чед бикьулаан ва какал ралаан.


Иман лъуразул гӀумру-яшав

43Киналго гӀадамазул рекӀелъе лъугьана Аллагьасдаса хӀинкъи: чапарзабаздалъун Аллагьас рихьизаруна гӀемерал хӀикматал ишалги мугӀжизаталги. 44Киналго муъминзабаз магӀишат дандбана[+]. 45Хур-мулк бичулаан, гьелъухъ щвараб гӀарацги бикьулаан гьелде хӀажалъи кканщиназе. 46Щибаб къоялъ цоцазулгун ракълида Мукъадасаб Рокъоре хьвадиялда тӀадчӀана гьел. Жидерго рокъоб бекун чед бикьулаан, ракӀ разиго ва ракӀ бащадго цадахъ кваналаан. 47Гьез Аллагьасе рецц гьабулеб букӀана, халкъалъе гьелги рокьулел рукӀана. Аллагьас щибаб къоялъ гьезул агьлуялда гьоркьоре лъугьинарулел рукӀана хвасарлъарал гӀадамал.

### 3 бетӀер


Пётрица рекъав чи сахлъизавула

1Цо къоялъ къалъуда, сагӀат лъабго тӀубараб мехалъ, какил заманалда Пётрги Иоаннги Мукъадасаб Рокъоре унел рукӀана. 2Эбелалъ гьавуралдасаго кӀиябго бохалда рекъав, щибаб къоялъ гӀадамаз восун вачӀун Мукъадасаб Рукъалъул[†] «Берцинаб кавудухъ» лъун толев ва гьенире рачӀаразул садакъаялдалъун бетӀербахъарав цо пуланав чи вукӀана гьенив[+]. 3Пётрги Иоаннги Мукъадасаб Рокъоре рачӀунел рихьун, гьездаги садакъа гьарана рекъас. 4Гьесда бер речӀчӀана Пётрилги Иоаннилги. Пётрица гьесда абуна:

– Нижехъ валагье! – ян.

5Садакъаялде хьул лъун, лъикӀго гьезухъ валагьун чӀана гьев чи. 6Пётрица абуна:

– ГӀарацги меседги дир гьечӀо, амма дихъ бугебаб кьела дуе. Назареталдаса МасихӀ[†] ГӀисал цӀаралдалъун абулеб буго дица дуда: вилълъанхъе мун![+]

7Кваранаб кверги ккун, Пётрица тӀаде вахъинавуна гьев. ГьебсагӀат рицӀимахӀабазулги накабазулги щукӀдул ритӀа-ришун ун,[+] 8гьункьун тӀаде вахъана ва вилълъанхъизе лъугьана. Гьезда цадахъ Мукъадасаб Рокъове лъугьун, Аллагьасе реццги гьабулаго, векерахъдизе-кӀанцӀезе лъугьана[+]. 9Кинабго халкъалда бихьана, Аллагьасе рецц гьабулаго, гьев вилълъанхъулев. 10Гьезда лъана Мукъадасаб Рукъалъул «Берцинаб кавудухъ» садакъа гьарун[†] бетӀербахъиялда вукӀарав чи гьев вугевлъи. Гьесие лъугьараб жо бихьидал, гӀадамал хӀикмалъана, хӀайранлъана.


Мукъадасаб Рокъоб Пётрил вагӀза

11Пётридаги Иоаннидаги аскӀоса кьуричӀого чӀун вугев гьев чи вихьидал, киналго гӀадамал гӀажаиблъун-хӀикмалъун Сулайманил[†] рагъи абулеб бакӀалде рекерун рачӀунел рукӀана гьезда аскӀоре[+]. 12ГӀемераб халкъ гьенибе бакӀарун бихьидал, Пётрица гьезда абуна:

– Я, вацал жугьутӀал! Щай нуж гьев чиясда гӀажаиблъулел? Нижер къудраталдалъун яги нижер валилъиялдалъун гьев чи вилълъанхъизавун вугев гӀадин щай нуж нижехъ ралагьулел? 13Ибрагьимилги,[†] ИсхӀакъилги,[†] Якъубилги[†] ва нилъер умумузулги Аллагьас кӀодо гьавуна жинцаго витӀарав ГӀиса. Нужецайин абуни гьев Пилатил кверде кьуна. ГӀиса нахъе виччазе ракӀалда букӀарав Пилатида цебе нужеца гьесдаса инкар гьабуна[+]. 14Илагьияв ва вацӀцӀадав чиясдаса инкарги гьабун, нужеца Пилатида гьарана чӀвадарухъан туснахъалдаса къватӀиве виччайилан[+]. 15ГӀумруялъул аслулъун вугев чи чӀвана нужеца. Амма Аллагьас гьев хваралъуса вахъинавуна. Гьелъие нугӀзал руго ниж.

16Гьеле гьев ГӀисал цӀаралде иман лъедал, гьеб ГӀисал цӀаралъ сахлъизавуна гьав нужеда киназдаго вихьулев ва лъалев чи. ГӀисаде иман лъедалин, киналго нужги ралагьун, гьев сахлъарав.

17Амма дида лъала, вацал, нужецаги нужер хӀакимзабазги гьеб иш гьабиялъе гӀилла буго нужеда гьеб бичӀчӀичӀолъи[+]. 18Церего ритӀарал киналго аварагзабаздалъун Аллагьас лъазабун букӀана гьесул МасихӀие гӀазаб-гӀакъуба букӀинилан. Гьедин тӀубазеги гьабуна Аллагьас гьеб. 19Гьединлъидал нуж кантӀе ва тавбу гьабе, Аллагьасде русса, гьес нужер мунагьал чуризе, 20БетӀергьан аскӀов вукӀиналдалъун рахӀат-хӀалхьи лъугьине, цевеккунго нужее гьес вихьизавун вукӀарав МасихӀ ГӀиса нахъеги витӀун вачӀине. 21Кинабго цӀилъизабизегӀан ГӀиса зобалазда вукӀине ккола. Жиндирго ритӀухъал аварагзабазда некӀого бицун букӀана Аллагьас гьелъул хӀакъалъулъ[+].

22Мусаца[†] абун букӀана: «БетӀергьан Аллагьас нужее дун гӀадинав авараглъун вахъинавила нужер вацазда гьоркьоса чи. Гьес щиб абуниги, гьелъухъ гӀенекке нуж[+]. 23Гьев аварагасухъ гӀенеккичӀевщинав чи халкъалда гьоркьоса тӀагӀинавила»[+]. 24Шамуилидасан байбихьун гьесдаса хадур рахъарал киналго аварагзабазги цебеккунго лъазабун букӀана гьел къоязул хӀакъалъулъ[+]. 25Нуж ккола гьел аварагзабазул лъимал. «Дур наслуялдасан дуниялалъул киналго халкъазде баркат бачӀина», – ян Ибрагьимидаги абун, нужер умумузе Аллагьас гьелъие къотӀи[†] гьабун буго[+]. 26Аллагьас хваралъуса вахъинавун хадув бищунго цеве нужехъе витӀана жиндирго вакил, нужеда баркат лъезеги нужер щивав чи жиндирго квешлъиялдаса вуссинеги бокьун.

### 4 бетӀер


Пётрги Иоаннги судалда цере чӀезарула

1Гьедин халкъалъе хабар бицунел гьел ругеб мехалъ, рачӀун тӀаде щвана кашишзабиги,[†] Мукъадасаб Рукъ[†] цӀунулел рагъухъабазул бетӀерги, саддукеялги.[†][+] 2Пётрицаги Иоанницаги халкъалъе вагӀза гьабулеб букӀиналъги, ГӀисал мисал бачун, хваралъуса рахъинаризе рукӀин хӀакъаб бугилан чӀезабулеб букӀиналъги ццидахинарун рукӀана гьел. 3Гьез ккун вачун жанив тӀамуна гьев кӀиявго. Сардилъ мех букӀиндал, рогьинегӀан туснахъалъур тана гьел[+]. 4Амма гьезухъ гӀенеккарал гӀемерисел гӀадамал гьез бицаралда божана, гьедин гьезул агьлуялда щуазаргогӀанасев чи гӀуна.

5Гьале нахъисеб къоялъ радал Иерусалималда данделъана чӀухӀби-хӀакимзабиги диниял гӀалимзабиги.[†] 6Гьенир рукӀана бищунго кӀудияв кашиш[†] Гьаннаги, гьелго кашишзабазул тухумалъул Кайафаги, Иоаннги, Александрги ва цогидалги[+]. 7КӀиявго чапарги[†] цеве чӀезавун, гьез гьикъана кинаб къудраталдалъун ва лъил цӀаралдалъун нужеца доб иш гьабурабилан[+].

8Илагьияб РухӀалъ[†] цӀурав Пётрица гьезда абуна:

– Я, гьаб халкъалъул чӀухӀби-хӀакимзаби![+] 9Гьев гӀажизав-загӀипав чи кин сахлъаравилан жакъа нужеца нижеда гьикъулеб бугелъул,[+] 10нужеда киназдаго ва Исраилил тӀолабго халкъалдаги лъан букӀа: нужеца хъанчида ван хвезавурав, хваралъуса Аллагьас вахъинавурав Назареталдаса МасихӀ[†] ГӀисал цӀаралдалъун сахлъун нужеда цеве вахъун чӀун вуго гьев чи. 11Гьев ГӀиса вуго къадалъ лъезецин ярагьунарилан нужеца – къадахъабаз – нахъе рехараб, амма цололъ лъезе ккараб гамачӀ[+]. 12Гьесдалъун гурони хвасарлъи гьечӀо. Гьалъаб зобалда гъоркь гӀадамазе кьурал цӀаразда гьоркьоб цоги батӀияб цӀар гьечӀо, жиндалъун нилъ хвасарлъулеб[+].

13Пётрилги Иоаннилги хӀинкъунгутӀи бихьун, гьел гӀалимзаби гуреллъи, гӀадатиял гӀадамал рукӀин бичӀчӀун хӀикмалъун хутӀана гьел. Гьебмехалъ ракӀалде щвана Пётрги Иоаннги ГӀисада цадахъ рукӀараллъи. 14Гьез сахлъизавурав чи гьенив жидеда аскӀов чӀун вихьидал, гьев кӀиясдаго дандечӀун абизе рагӀи батичӀо гьезда[+]. 15Суд гьабулеб рокъоса къватӀире гьелги гъун, гьезие щибдай гьабилаян[†] ургъизе лъугьана гьел. 16«ТӀолабго Иерусалималъул халкъалда лъалеб буго хӀакъикъаталдаги гьез якъинаб мугӀжизат бихьизабураблъи. Гьеб гьереси гьабун бажариларо нилъехъа, – ян абулеб букӀана гьез. – 17Амма халкъалда гьоркьоб гьеб хабар хадубккунги тӀибитӀичӀого букӀине ГӀисал цӀар рехсон тӀокӀаб лъиданиги гаргадугейилан хӀинкъизарун лъикӀ гьел».

18АхӀун жанирегун, гьезда лъазабуна тӀокӀаб ГӀисал цӀар бахъугеян ва гьесул цӀаралдалъун вагӀза гьабугеян. 19Амма Пётрицаги Иоанницаги гьезие жаваб кьуна:

– Нужецаго пикру гьабе: Аллагьасда цебе битӀараб букӀинищ, гьесухъ гӀенеккичӀого, нужехъ гӀенекки[+]? 20Нижедаго бихьарабги рагӀарабги бицинчӀого чӀезе кӀоларо нижеда.

21-22Халкъалъукьа хӀинкъун чӀухӀби-хӀакимзабазда кӀвечӀо гьезие кинаб бугониги тамихӀ гьабизе ва, дагьалги цӀакъ хӀинкъизеги гьарун,[†] нахъе риччана. Жив сахлъиялдалъун мугӀжизат загьирлъарав дов чи вукӀана кӀикъого соналдасаги цӀикӀкӀараб гӀумруялъул чи. Гьесухъ ралагьун киназго Аллагьасе рецц гьабулеб букӀана[+].


Иман лъуразул дугӀа

23КъватӀире риччараб мехалъ Пётрги Иоаннги жидерго агьлуялъухъе ана; чӀахӀиял кашишзабазги чӀухӀби-хӀакимзабазги жидеда абунщинабги гьезда бицана. 24Гьазул хабар рагӀидал гьеб агьлуялъ киназго цадахъ Аллагьасде гьари бана:

– Зобал рижарав, ракьал рижарав, ралъадал рижарав ва гьенир ругелщиналги рижарав нижер БетӀергьан![+] 25Дур лагълъун кколев нижер кӀудияв эмен Давудил[†] кӀалдиб лъун дуца Илагьияб РухӀалдалъун абун букӀана:

«Халкъал щай ццидахун ругел,
Къавмаз щай гӀантал жал гьарулел ругел?
26РачӀун цолъана ракьалда ругел парччахӀзабиги
ЧӀухӀби-хӀакимзабиги
БетӀергьанасда дандечӀезе,
Гьесул МасихӀида дандечӀезе».

27ХӀакъикъаталдаги Гьеродги,[†] Понтий Пилатги, мажусиялги,[†] Исраилил халкъги гьаб шагьаралда цолъана дур МасихӀлъун кколев илагьияв вакил ГӀисада дандечӀезе[+]. 28Цолъана цебеккунго дур къудраталъ ва дур къадаралъ бихьизабун букӀараб хӀукму тӀубазабизе. 29Я, БетӀергьан! Гьале гьез нижее хӀинкъаби кьолел руго. ХӀинкъичӀого дур калам халкъалда лъазабизе къуват кье дурго лагъзадерие[+]. 30Дур илагьияв вакил ГӀисал цӀаралдалъун унтарал-щокъал сахлъизаризе, гӀаламатал ва мугӀжизатал рихьизаризе квербакъе нижее!

31Гьеб гьари-дугӀаялда муридал ругеб мехалъ гьел данделъун рукӀараб бакӀ гьаргьадана, Илагьияб РухӀалъ цӀуна гьел ва хӀинкъичӀого Аллагьасул калам халкъалда лъазабизе лъугьана[+].


Иман лъураз магӀишат дандбала

32Иман лъуразул гьеб кӀудияб агьлуялъул рухӀалги ракӀалги цолъун рукӀана. Жиндирго букӀараб боцӀи-бечелъиялда лъицаниги абулароан гьаб дир бугилан, кинабго гӀахьалаб букӀана гьезул[+]. 33Чапарзабазин абуни, кӀудияб къудраталдалъун нугӀлъи гьабулеб букӀана ТӀадегӀанав ГӀиса хваралъуса вахъун вихьанин жидедаян. Ва кӀудияб баркат лъун букӀана гьел киназдаго. 34БетӀербахъи загӀипав чиги гьезда гьоркьов вукӀинчӀо. Щайгурелъул гӀемерисезул букӀана хур-ахги, мина-рукъги. Гьез гьеб бичулаан[+] 35ва щвараб гӀарацги чапарзабазухъе кьолаан. Цинги гьезги, къваригӀарасе къваригӀарабгӀан бикьун, киназего кьолаан. 36Барнаба абун чапарзабаз тӀокӀцӀар кьурав (гьелъул магӀна ккола «РакӀбатизабулев») Кипралдаса Юсуп[†] абулев цо левитас жиндирго хур бичана,[+] 37гьелъухъ щвараб гӀарацги чапарзабазухъе кьуна.

### 5 бетӀер


Анания ва Сафира

1Анания абулев чиясги гьесул чӀужу Сафирацаги жидерго хур бичана. 2Гьеб гӀарцул цо бутӀа босун чапарзабазухъе[†] кьуна, хутӀараб балъго гьабуна. (Гьесул чӀужуялдаги лъалаан гьеб.)

3Пётрица абуна:

– Ле, Анания, щай дуца илбис рекӀелъе лъугьине биччараб? Гьелъ мун гьесизавуна, хур бичун щвараб гӀарцул цо бутӀаги балъго гьабун, Илагьияб РухӀ[†] гуккизе. 4БичизегӀан гьеб хурул бетӀергьан мун гурищ вукӀарав? Гьеб бичун щвараб гӀарцул бетӀергьанги мун гурищ ккарав? Дур рекӀее кин гьеб къабуллъараб? ГӀадамал гуро дуца гуккарал, Аллагь гуккана.

5Гьеб рагӀарабго гӀодов ккун хвана Анания.

Гьелъул хӀакъалъулъ рагӀанщинасул рекӀелъе кӀудияб хӀинкъи лъугьана.

6Рахъун гӀолохъабаз мусралги ран, къватӀибе босун, хабалъ букъана гьесул жаназа.

7Лъабго сагӀаталдасан ячӀун тӀаде щвана лъугьанщиналъул хӀакъалъулъ щибго лъаларей Ананиял лъади. 8Пётрица гьелда гьикъана:

– Бице, гьале гьаб гӀарцудейищ нужеца хур бичараб?

Уйилан абуна гьелъ.

9Гьебмехалъ Пётрица гьелда абуна:

– Гьедин батани кӀиялго рекъон Бичасулаб РухӀалъул хӀалбихьизе къасд гьабун бугоха нужеца. Гьале нуцӀикӀалтӀе щун руго дур рос хабалъ вукъизе ун рукӀарал гӀадамал. Гьанже кватӀичӀого дур жаназаги босила гьез гьаниса къватӀибе.

10ГьебсагӀат Пётрида цее гӀодой ккун хвана гьейги. РачӀун долго гӀолохъабаз росасулалда аскӀоб букъизе босун ана гьелъул жаназаги. 11Иман лъуразул агьлуялъулги ва гьеб хабар рагӀарал киналго цогидал гӀадамазулги рекӀелъе кӀудияб хӀинкъи лъугьана.


Чапарзабаз мугӀжизатал рихьизарула

12Чапарзабазул квераздалъун гӀемерал гӀаламатал ва мугӀжизатал лъугьана халкъалда гьоркьор. Гьел киналго цадахъ Сулайманил[†] рагъиде данделъулаан[+]. 13Цониги чияр чиясда кӀолароан гьезда аскӀове къазе. Амма халкъалъ кӀодо гьарулел рукӀана гьел. 14ЦӀакъ гӀемерал гӀадамаз – бихьиназги руччабазги – ТӀадегӀанав ГӀисаде иман лъуна. 15Унтарал-гӀажизал чагӀи туртида лъун, бусада лъун къотӀнорецин росулел рукӀана гӀадамаз цевесан унев Пётрил рагӀадгӀаги цо-цо чагӀазда хъвалародайилан[+]. 16Иерусалималда сверухъ ругел шагьараздасаги гӀемераб халкъ бачӀунеб букӀана гьенибе, унтарал ва жундуз ккурал гӀадамалги рачун. Киналго гьел сахлъулел рукӀана.


Чапарзабазе гӀакъуба кьола

17Гьебмехалъ бищунго кӀудияв кашишасулги[†] гьесул чукъбузулги рекӀелъе (гьел рукӀана саддукеязул мазгьабалъул гӀадамал) кӀудияб жахӀда лъугьана гьездехун[+]. 18Гьез чапарзаби ккун рачун шагьаралъул туснахъалда тӀамуна[+]. 19Амма сардилъ вачӀун Бичасул малаикас, туснахъалъул нуцӀа рагьун, гьел къватӀире риччана. Цинги малаикас гьезда абуна:[+]

20– Мукъадасаб Рокъоре ун тӀаде рахъун халкъалда бице гьаб цӀияб гӀумруялъул хӀакъалъулъ кинабго хабар.

21Гьес малъухъе чапарзаби радал хъахӀлъи бараб мехалъ рахъун Мукъадасаб Рокъоре ана ва гьениб халкъалъе хабар бицана. РачӀун бищунго кӀудияв кашишги гьесул чукъбиги мажлисалде данделъана. Гьенир рукӀана Исраилил халкъалъул киналго чӀахӀиял гӀадамалги. Гьез нукарзаби ритӀана туснахъалъур тӀамун ругел чапарзаби рачун рачӀаян. 22Амма гьел нукарзабазда чапарзаби туснахъалъур ратичӀо. ТӀадруссун рачӀун гьез бицана:

23– Рахан-къан туснахъалъул нуцӀаги батана, нуцӀихъ эхетун хъаравулзабиги ратана. Амма, нуцӀа ричӀун жанире раккидал, гьенив щивниги ватичӀо нижеда.

24Гьеб рагӀидал, Мукъадасаб Рукъалъул[†] хъаравулзабазул бетӀерги чӀахӀиял кашишзабиги,[†] гьелъул магӀна щибдайилан, рихха-хочун лъугьана.

25ВачӀун цо чияс лъазабуна гьезда, гьалея, дол нужеца туснахъалъур тӀамун рукӀарал чагӀаз, Мукъадасаб Рокъореги рачӀун, гьениб гӀадамазе вагӀза гьабулеб бугилан. 26Гьебмехалъ рахъун ун дол хъаравулзабазул бетӀерасги гьесул нукарзабазги чапарзаби рачун рачӀана. Амма хӀал-зулмуялдалъун гуребха, – халкъалъ ганчӀал речӀчӀун жалго чӀвалилан хӀинкъана гьел[+].

27Гьенире рачун рачӀарал чапарзаби кӀудияб судалда цере чӀана. Бищунго кӀудияв кашишас гьезда гьикъана:[+]

28– Гьеб цӀаралъул хӀакъалъулъ халкъалда щибго бицунгейилан лъазабун гурищ нужеда букӀараб? Нужецайин абуни тӀолабго Иерусалималда тӀибитӀизабун буго гьеб дин ва гьев чиясул бидул хӀакъги нижеде бугъизехъин буго нужеца[+].

29Пётрицаги цогидал чапарзабацаги гьезие гьадинаб жаваб кьуна:

– ГӀадамазухъалдаса Аллагьасухъ цӀикӀкӀун гӀенеккизе ккола[+]. 30Нилъер умумузул Аллагьас хваралъуса вахъинавуна нужеца гъотӀода ван гъанкъарав ГӀиса. 31Нилъ хвасар гьаризе жинцаго ПарччахӀлъун гьавурав гьев жиндирго тахида аскӀове зобалазде восана Аллагьас, Исраилил халкъ кантӀизе ва гьезул мунагьал чуризе. 32Гьелъие нугӀзал руго ниж ва жиндихъ гӀенеккаразе Аллагьас кьураб Илагьияб РухӀги нугӀлъун буго гьелъие[+].

33Гьеб рагӀидал, кӀудияб судалъул гӀадамазул ццин гьалаглъана. Чапарзаби чӀвазе бокьун букӀана гьезие[+].

34КӀудияб судалда гьоркьов вукӀарав Гамалиэл абулев цо фарисеяс тӀаде вахъун амру гьабуна цо дагьаб мехалъ гьел чапарзаби къватӀирехун ритӀейилан. Гьев вукӀана тӀолабго халкъалъ къадру-къимат гьабулев динияв гӀалимчи[+]. 35Цинги гьес абуна:

– Я, вацал-жугьутӀал! Гьал чагӀазе щиб гьабилебали[†] цӀодорго хал гьабизе ккела нужеца. 36Дагьав цевегӀан вачӀун вукӀана жив щивалиго вугилан чӀарав Тевда. Гьесде вуссана ункънусгогӀанасев чи. Гьев чӀвараб мехалъ гьесул рахъ ккурал гӀадамал рикьа-риххун ана ва гьезул хабар къотӀана. 37Гьесдаса хадув халкъалъул хъвай-хъвагӀай гьабулеб заманаялда вачӀун вукӀана Галилеялдаса[†] Ягьуда. Гьесдаги нахърилълъана гӀадамал. Гьевги чӀвана, гьесул рахъ ккуралщиналги додинго рикьа-риххун ун тӀагӀана[+]. 38Гьединлъидал, гьале дица нужеда абулеб буго, щибго гьабичӀого жалго те гьадал чагӀи. Щайгурелъул гӀадамаздасан бугеб амруги ишги гьеб батани, жибго биххун ина. 39Аллагьасдасан гьеб батани, нужеда кӀвеларо гьеб биххизабизе. Аллагьасда данде рагъулел чагӀилъунцин лъугьине гуринха нуж.

40Гьасухъ гӀенеккана гьел. Жаниреги ахӀун, цӀалаца рухана гьез чапарзаби. ТӀокӀаб ГӀисал цӀар рехсон щибго бицунгейиланги лъазабун, нахъе риччана. 41Суд гьабулеб рокъоса къватӀире рахъарал чапарзаби рази-ракиго рукӀана ГӀисал цӀар сабаблъун хӀакъирлъи-къварилъи насиблъанилан[+].

42Мукъадасаб Рокъоре унги, гьединго рокъо-рокъоре унги, гьез щибаб къойил гьоркьоса къотӀичӀого[†] МасихӀ[†] ГӀисал хӀакъалъулъ бицунаан ва Рохалил хабар лъазабулаан.

### 6 бетӀер


Анкьго кумекчи вищула

1Гьеб заманаялда муридазул къадар цӀикӀкӀанагӀан, грек мацӀалда кӀалъалел жугьутӀаз ягьудиязда[†] тӀасан гӀарз бахъизе байбихьана щибаб къоялъ напакъа бикьулаго жидер къоролруччаби къварид гьарулел ругилан[+]. 2Гьебмехалъ анцӀила кӀиявго чапарас,[†] киналго муридалги данде ахӀун, лъазабуна, Аллагьасул рагӀи-малъиги рехун тун, жал садакъа-напакъаялде руссине рекъон букӀинарилан. 3Гьанже, вацал, нужеда гьоркьоб къадру-къимат бугев, Илагьияб РухӀалъ[†] ракӀги цӀурав, цӀодорав-гӀакъилав анкьго чи тӀаса вищизе ккелин. Цинги гьеб ишги гьезда тӀадкъалин,[+] 4нижги рукӀинин Аллагьасе тӀагӀат гьабулел, гьесул РагӀуе хъулухъ гьабулел.

5Кинабго агьлу разилъана гьелда. Гьез тӀаса рищана Илагьияб РухӀалъги иманалъги ракӀ цӀурав Стефанги, Филиппги, Прохорги, Никанорги, Тимонги, Парменги ва мажусияв вукӀун Аллагьасде вуссарав Антиохиялдаса Николайги[+]. 6Чапарзабазда цере чӀезаруна гьел. Чапарзабазги, дугӀаги гьабун, гьезда тӀад квер лъуна[+].

7Гьедин Аллагьасул рагӀи цӀубалеб букӀана. Муридазул къадар цӀакъго-цӀакъ цӀикӀкӀана Иерусалималда. ЦӀакъ гӀемерал кашишзабазги[†] иман лъуна[+].


Стефан ккун вачун уна

8Жиндилъ баркатги къудратги бугев Стефаница халкъалда рихьизарулел рукӀана кӀудиял мугӀжизаталги гӀаламаталги. 9Амма «Тархъанлъарал лагъзадерилин» абун цӀар бугеб синагогаялде[†] ва киренаязул, гьединго искандарияталдасезул синагогабазде ва киликиялдасезулги асиялдасезулги[†] гӀахьалаб синагогаялде какде хьвадулел цо-цо гӀадамал Стефангун къацандизе, дагӀбадизе лъугьана. 10Стефанилъ бугеб Илагьияб РухӀги гьесул гӀакъилаб каламги къезабизе кӀвечӀо гьезда[+].

11Гьебмехалъ гьез, гъоркьанго рекъезарун, цо-цо чагӀи гьусун тӀамуна Муса[†] аварагги Аллагьги какун гаргадилев рагӀанин гьев жидедаян абизе[+]. 12Халкъги, халкъалъул чӀухӀби-хӀакимзабиги, диниял гӀалимзабиги[†] Стефанида дандечӀезе тӀамуна гьез. РачӀун гьез ккун вачун Стефан кӀудияб судалда цеве чӀезавуна. 13Гьенире рачун рачӀана гьаб хирияб бакӀги[*] нилъер къанунги[†] какун чӀечӀого гаргадулев вукӀанин гьевилан гьересинугӀлъиялъе гӀадамал[+]. 14Гьез абуна жидеда рагӀанила Стефаница абулеб гьев Назареталдаса ГӀисаца гьаб хирияб бакӀ биххизабизе бугин ва Мусаца нилъее тарал гӀадаталги хисизаризе ругилан[+].

15Судалда гьоркьор ругел гӀадамал Стефанихъ ралагьун рукӀаго, гьезда бихьана гьесул гьумер малаикасул гӀадин лъугьун.

### 7 бетӀер


Стефаница бицуна жиндирго иманалъул хӀакъалъулъ

1Бищунго кӀудияв кашишас[†] Стефанида гьикъана гьеб битӀараб бугищилан. 2Гьес жаваб кьуна:

– Я, дир вацалги умумулги! Дихъ гӀенекке нуж. Харраналде гочиналдего, гьев жеги Месопотамиялдаго вугеб мехалъ, нилъер кӀудияв эмен Ибрагьимие[†] загьирлъун, Къудратав Аллагьас абуна:[+] 3«Дурго росу-ракьги рехун тун, гӀага-божаралги тун, мун а дица бихьизабизе бугеб ракьалде»[+]. 4Гьебмехалъ Ибрагьим, халдеязул ракьалдаса Харраналде гочун, гьенив чӀана. Цинги гьесул эмен хун хадув Аллагьас гьев гочинавуна гьаб нужеца яшав гьабун бугеб ракьалде[+]. 5Гьаб ракьалъул цохӀо хӀетӀе чӀарабги бакӀалъул бетӀергьанлъун гьавичӀо Аллагьас Ибрагьим. Добмехалъ гьесул лъимер-бетӀер букӀинчӀониги, БетӀергьанас Ибрагьимие къотӀи[†] гьабуна гьесиеги гьесул наслу-тухумалъеги мулклъун кьелин гьаб ракьилан[+]. 6Аллагьас цоги абуна гьесул наслуялъул гӀадамал чияр ракьалда апарагзабилъун рукӀине ругин, чияр лагълъиялда гъоркь гӀакъуба-къварилъиялда хутӀизе ругин ункънусго соналъ[+]. 7Амма гьеб наслу лагълъиялде ккезабураб халкъалъе жинца жаза гьабизе бугиланги абуна Аллагьас. Гьелдаса хадуб доб ракьалдаса нахъе ун, гьаб ракьалде рачӀинин ва гьаниб жиндие гӀибадат гьабилиланги[†] абуна[+].

8Цинги гьеб къотӀи тӀубазе букӀиналъул гӀаламатлъун сунат гьабизеги тӀадлъуна Аллагьас. Гьединлъидал, Ибрагьимие ИсхӀакъ[†] гьавураб мехалъ, гьавун микьабилеб къоялъ гьесие сунат гьабуна. ИсхӀакъие Якъуб[†] гьавуна, Якъубиеги гьавуна анцӀила кӀиго вас – анцӀила кӀиго наслуялъул бетӀер[+]. 9Вацазул жахӀда бергьун гьез Юсуп[†] Мисриялде лагълъун вичана. Амма Аллагьас гьев рехун течӀо,[+] 10кинабго къварилъи-гӀазабалдаса ворчӀизавуна. Мисриялъул пиргӀавнасдаги бихьизабуна Юсупилъ баркатги гӀакъиллъиги букӀин. ПиргӀавнас гьесухъе кьуна тӀолабго Мисриялъулги жиндирго рукъалъулги кверщел[+]. 11Мисриялда ва КангӀаналда, кутакалда ракъи багъарун, кӀудияб къварилъи букӀана. Кваназе жо гьечӀого хутӀана нилъер умумулги. 12Мисриялда хӀалухъадул нахърател бугилан рагӀун, Якъубица васал – нилъер умумул – ритӀана гьенире. (Гьеб букӀана Мисриялде гьезул тӀоцебесеб сапар.)[+] 13КӀиабизеги вацал Мисриялде рачӀараб мехалъ Юсупица бицана гьезда жив щивали, гьедин пиргӀавнасдаги лъана лъил наслуялъул чи Юсуп вугевали[+]. 14Цинги Юсупица, хадур чагӀиги ритӀун, эменги гьесул хъизан-агьлуги – кинавниги лъабкъоялда анцӀила щуго чи – жиндихъего ахӀана[+]. 15Гьедин Якъуб Мисриялде гочана, гьевги цогидал нилъер умумулги гьенир хвана[+]. 16ЦӀидасан рукъизе гьезул жаназаби Сихемалде росана, гьениб Сихемалдаса Эмморил лъималазухъа Ибрагьимица гӀарцухъ бичун босун букӀараб хобалъур лъуна[+].

17Аллагьас Ибрагьимие къотӀи гьабун букӀараб болжал гӀагарлъанагӀан Мисриялда нилъер халкъ цӀикӀкӀана, гӀемерлъана[+]. 18Гьеб заманаялда Мисриялъул парччахӀлъун ккана Юсуп жинда лъаларев чи[+]. 19Гьес нилъер халкъ сихӀру-хӀиллаялдалъун къварид гьабизе байбихьана, нилъер умумузе гӀакъуба кьуна, гьарурал лъимал, тӀалабго гьабичӀого, хвезе теян лъазабуна[+]. 20Гьебмехалъ гьавуна Муса.[†] Аллагьас берцинлъи кьун букӀана гьесие. Лъабго моцӀалъ эбел-инсуца тӀалаб гьабуна гьесул[+]. 21Цинги нахъе рехидал, пиргӀавнасул ясалъ гьев жиндиего вачана, вас гӀадин хьихьана[+]. 22Мисриялъул халкъалъул гӀелму-гӀакълу босарав чилъун лъугьана Муса, бицунеб рагӀулъги гьабулеб ишалъулъги къудрат бугев вукӀана. 23КӀикъого соналде вахараб мехалъ гьесда ракӀалде ккана жиндирго вацал – жугьутӀал кин ругелали ваккизе ине. 24КъибтӀияс цо жугьутӀав вухулев ватун, гьесие хӀалае вахъана Муса. Кьабураб жоялъ Мусаца чӀвана гьев къибтӀияв[+]. 25Гьесда ккун букӀана жугьутӀазда бичӀчӀилин жив гьел хвасар гьаризе Аллагьас витӀарав чи вукӀин. Амма гьезда бичӀчӀичӀо.

26Нахъисеб къоялъ Мусада кӀиго жугьутӀав ватана цоцалъ вагъулев. «Нужни вацал ругин, щай цоцалъ рагъулел ругел?» – ан абуна гьес гьезда. 27-28«Нижее ханлъи гьабизеги суд гьабизеги мун лъица тарав чи? Сон къибтӀияв чӀварав гӀадин, жакъа дунги чӀвазе бокьунищ бугеб?» – ан нахъе тункана Муса рагъулел рукӀаразул цояс[+]. 29Гьел рагӀаби сабаблъун Муса Мисриялдаса лъутун ана ва МадгӀаналъул ракьалда апараглъун чӀана. Гьенив кӀиго васасул эменлъун вахъана гьев[+].

30КӀикъого соналдасан Синай магӀарда аскӀоб бугеб цо гӀицӀаб авлахъалда бухӀулеб бугеб хъархъил цӀадулъан Аллагьасул малаик рещтӀана гьесухъе[+]. 31ГӀажаиблъун валагьун хутӀана Муса. ЛъикӀго хал-шал гьабизе гьеб хъархъида аскӀове индал, Мусада рагӀана БетӀергьанасул[†] гьаракь: 32«Дун вуго дур умумузул: Ибрагьимилги, ИсхӀакъилги, Якъубилги Аллагь». Нусабго лага сорон, гьеб хъарахъалъухъ валагьизе хӀинкъана Муса[+]. 33БетӀергьанас гьесда абуна: «Дуца хьитал рахъе. ЦӀакъ хирияб ракьалда хӀетӀе чӀолеб буго дуца. 34Дида якъинго бихьана Мисриялда дир халкъ къварилъиялда букӀин. Дида рагӀана гьезул угьди-зигарди. Гьел хвасар гьаризе рещтӀана дун. Гьанже а дурго, дица Мисриялде витӀизе вугин мун!»[+] 35Нижее ханлъи гьабизеги суд гьабизеги мун лъица тарав чийилан абун жугьутӀаз жиндаса инкар гьабурав гьев Муса, хъархъилъан гьесухъе рещтӀарав малаикасдалъун Аллагьас витӀана гьезие ханлъи гьабизеги, гьел хвасар гьаризеги[+].

36Мисриялъул ракьалдаса къватӀиреги лъугьинарун, БагӀараб ралъдал рагӀалдаги гӀицӀаб авлахъалдаги гӀаламаталги мугӀжизаталги рихьизарун, гьев Мусаца жугьутӀал кӀикъого соналъ жиндаго хадур рачана[+]. 37Гьев Мусацайин Исраилил наслуялда гьадин абун букӀараб: «Аллагьас нужее дун гӀадинав авараглъун вахъинавила нужер вацазда гьоркьоса чи»[+]. 38Гьев Мусайин вукӀарав гӀицӀаб авлахъалде данделъараб Исраилил халкъалда цадахъ. Гьенир Мусада цадахъ рукӀана нилъер умумулги ва Синай магӀарда гьесда кӀалъарав малаикги. Нилъее кьезелъун Аллагьас гьесде рещтӀана жакъаги цере ругел амруял[+]. 39Амма нилъер умумузе бокьичӀо гьел амруял тӀуразаризе. Мусаги нахъе цун, гьезул ракӀал Мисриялдехун руссана[+]. 40Гьез Гьарунида[†] абуна: «Нилъ гьаниса нахъе рачине кӀолел аллагьзаби гьаре дуца нилъее. Нилъ Мисриялдаса гьанире рачарав гьадав Мусалги щиб ккарабали лъалеб гьечӀо нижеда»[+]. 41Гьебмехалъ, бачил сурат гьабун, гьелъие къурбанал хъуна. Жидерго квералъ гьавурав гьев «аллагьасдаса» рохун рукӀана[+].

42Аллагьас гьездехун мугъ рехана, цӀвабзазе лагълъи гьабизе тана, Аварагзабазул ТӀехьалда бугелъулха гьадинаб калима: «Я, Исраилил наслу! ГӀицӀаб авлахъалда кӀикъого соналъ дие гуро нужеца къурбанал хъурал![+] 43Нужеца цадахъ босана Молех-аллагьасул чадир ва нужер Рефан-цӀва абулев „аллагь“ – сужда-тӀагӀаталъе нужецаго гьарурал суратал. Гьединлъидал дица нуж Вавилоналъул[†] гӀорхъи бахун нахъе гочинарила»[+]. 44Добмехалъ гӀицӀаб авлахъалда нилъер умумузул букӀана Аллагь жидеда цадахъ вукӀиналъул магӀна жиндилъ бугеб чадир. Гьеб гьабун букӀана Мусада кӀалъарав малаикас гьесда бихьизабуралъул сураталда[+]. 45Гьеб чадир нилъер умумузе ирсалъе щвана Навин ГӀисал бетӀерлъиялда гочунаго, гьез гьеб цадахъ босана, гьел тӀаде щолаго Аллагьас нахъе лъутизарурал къавмазул ракьалдеги. Гьеб кинабго лъугьана Давуд[†] вахъиналде.

46Давудида Аллагьасул цӀоб лъуна. Гьес БетӀергьанасда гьарана Якъубил Аллагьасе рукъ базе бегьиларищилан[+]. 47Гьеб рукъ барав чи Сулайман[†] аварагин кколев[+]. 48Амма инсанасул квералъ рарал рукъзабахъ ТӀадегӀанав Аллагьас яшав гьабуларо. Гьелъул хӀакъалъулъ цо аварагас гьадин абун буго:[+] 49«Дир тах зобалазда буго. Ракь Дир хӀатӀазукь буго. Кинаб рукъ нужеца Дие балеб? – ан абуна БетӀергьанас. – Яги Дие рахӀат-хӀалхьиялъе кинаб бакӀ нужеца балеб? 50Гьеб кинабго Дица бижараб гурищ?»

51ХъабаналъгӀанги габур кьуризабуларел нужеца сунат гьабуни щиб, ракӀги гӀундулги рукӀухъего хутӀун ругелъул? Нужер умумулго гӀадин, нужги кидаго Илагьияб РухӀалда[†] дандечӀун руго[+]. 52Нужер умумуз гӀазаб-гӀакъуба кьечӀев цониги авараг хутӀаравищ? Гьез чӀвана Аллагьасул вакил вачӀине вугилан цебеккунго жидеца лъазабуралги. Гьанже нужгоги лъугьана гьев вакиласе хиянат гьабурал ва гьев чӀварал чагӀилъун[+]. 53Малаикзабазул кумекалдалъун нужехъе бачӀана Аллагьасул къанун,[†] амма нужеца гьеб цӀуничӀо![+]


Стефанида ганчӀал речӀчӀула

54Гьеб калам рагӀидал гьезул рекӀелъ ццин гьалаглъана ва гьесде цаби къерщезаризе лъугьана[+]. 55Илагьияб РухӀалъ цӀурав Стефаница берал зобалазде руссинаруна. Гьесда бихьана Аллагьасул нурги ва гьесул кваранаб рахъалда чӀун ГӀисаги[+]. 56Гьес абуна:

– Гьале дида зобал ричӀун рихьулел руго ва гьенив Аллагьасул кваранаб рахъалда чӀун ГӀадамил Лъимерги[†] вихьулев вуго! – ян[+].

57Гьебмехалъ гьел чӀчӀичӀчӀидизе лъугьана ва гӀинзунир килщал къазаруна. Цинги цадахъго тӀадречӀчӀун гьев гӀодов ккезавуна, 58шагьаралдаса къватӀивеги рехун, ганчӀал речӀчӀун чӀвана.

Гьенир рукӀарал гӀадамаз жидерго гӀабаби Шаул абун цӀар бугев цо гӀолохъанчиясда цере лъун тана[+]. 59Гьез ганчӀал речӀчӀун чӀвалеб мехалъ, Аллагьасул цӀар рехсон, Стефаница гьарана:

– Я, ТӀадегӀанав ГӀиса! Дир рухӀ къабул гьабе! – ян[+].

60Цинги, кӀиябго накуги гӀодоб чӀван, гьес ахӀана:

– Я, БетӀергьан! Гьазие мунагьлъун хъваге гьаб иш! – абун.

Гьебмехалъ Стефанил рухӀ босун ана[+].

### 8 бетӀер


Шаулица муъминзабазе гӀазаб-гӀакъуба кьола

1БитӀун чӀванин гьевилан рикӀкӀана Шаулица.

Гьел къоязда Иерусалималда кутакаб гӀакъуба бихьана иман лъуразул агьлуялда. Чапарзаби[†] хутӀизегӀан цогидал киналго рикьа-риххун Ягьудиялъул[†] ва Самариялъул[†] батӀи-батӀиял бакӀазде лъутана[+]. 2Муъминал гӀадамаз Стефан хабалъ вукъана ва гьесда хадуб гӀемераб магӀу тӀуна.

3Шаулицайин абуни иман лъуразул агьлу щущазабулеб букӀана: рокъо-рокъове ун бихьиналги руччабиги, рехъерхъун рачун, туснахъалъур тӀамулел рукӀана[+].


Самариялдаги Рохалил хабар тӀибитӀула

4Рикьа-риххун рахъ-рахъалде арал муридаз Рохалил хабар бицунеб букӀана[+]. 5Самариялъул цо шагьаралде арав Филиппицаги МасихӀил[†] хӀакъалъулъ хабар тӀибитӀизабулеб букӀана гьениб[+]. 6Гьес рихьизарурал мугӀжизатазул хӀакъалъулъ рагӀунги бихьунги лъалел гӀемерал гӀадамал данделъун, Филиппихъ гӀенеккулел рукӀана. 7Гьелъие гӀилла букӀана хъубал женаз ккурал гӀемерал гӀадамазул чорхолъа къватӀире гьел жундул чӀахӀиял гьаркьалги гьарулаго рачӀунел рукӀинги, гӀемерал унтарал чагӀи Филиппица сахлъизарулел рукӀинги[+]. 8Гьелдаса цӀакъ бохун шагьаралъул халкъги букӀана.

9Гьесдасаги цеве гьеб шагьаралда вукӀарав цо Симон абулев чияс сихӀру гьабун гӀажаиблъизарун рукӀана Самариялъул гӀадамал. Симоница живго цӀакъ кӀудияб гьунаралъул чилъун вихьизавулев вукӀана. 10«КӀудияб къудратилан» абулеб къудрат жиндилъе лъугьарав чи вугин гьевилан гӀисиназги чӀахӀиязги кӀалухъ вахъун вукӀана Симон. 11Гьев кӀалухъ вахъиялъе гӀиллаги букӀана гӀемераб заманаялъ гьес гьел жиндирго хӀикматал ишаздалъун гӀажаиблъизарун рукӀин.

12Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул ва ГӀиса МасихӀил цӀаралъул хӀакъалъулъ Рохалил хабар бицунев вугев Филиппида божарал бихьиналги руччабиги лъадалъ ччун рахъулел рукӀана. 13Симонги божана гьесда ва живго лъадалъ ччун вахъизавуна. Гьелдаса хадув тӀокӀав вичӀичӀо гьев Филиппида аскӀоса. Филиппица рихьизарулел ругел гӀаламатаз ва кӀудияб хӀалкӀолъиялъул ишаз хӀайранлъизавун вукӀана гьев[+].

14Самариялъул гӀадамаз Аллагьасул рагӀи къабул гьабун бугилан рагӀидал, Иерусалималда рукӀарал чапарзабаз Пётрги Иоаннги ритӀана гьезухъе[+]. 15Гьенире щведал Пётрицаги Иоанницаги гьезулъе Илагьияб РухӀ[†] рещтӀагийилан гьарун,[†] муридазе дугӀа гьабуна[+]. 16ТӀадегӀанав ГӀисал цӀаралдалъун гьел лъадалъ ччун рахъун рукӀаниги, Илагьияб РухӀ рещтӀун букӀинчӀо жеги гьезул цонигиясулъе[+]. 17Пётрицаги Иоанницаги тӀад квер лъураб мехалъ гьезулъеги рещтӀана Илагьияб РухӀ[+]. 18Чапарзабаз тӀад квер лъурав чиясе Илагьияб РухӀ щолеб бихьидал, гьезие гӀарацги босун вачӀун, Симоница абуна:

19– ТӀад квер бахъарав чиясулъе Илагьияб РухӀ лъугьинабизе кӀолеб гьеб нужер къудрат диеги кье, – ян.

20Амма Пётрица абуна:

– Гьеб гӀарацги мунги – кӀиялгоги цадахъ – паналъагийин нуж, дуда ракӀалде кин ккараб мухь кьун Аллагьасул сайигъат бичун босизе. 21Аллагьасда цебе дур ракӀ бацӀцӀадаб гьечӀелъул, гьаб ишалъулъ дуе я бутӀа, я ирс букӀине гьечӀо. 22Дурго гьеб квешлъиялда рекӀекълъун тавбу гьабе ва БетӀергьанасда гьаре гьел дур рекӀелъ рижарал пикрабазда тӀасалъугьайилан[+]. 23Дида бихьулеб буго дур ракӀ хъубаб жахӀдаялъул цӀун бугеблъиги, гьелдалъун мун мунагьалъул асирлъун лъугьун вугевлъиги.

24Симоница абуна:

– Гьеб нужеца бицунебщинаб балагь диде рещтӀинчӀого букӀине дир рахъалдасан БетӀергьанасе дугӀа гьабе, – ян[+].

25ХӀасил – чапарзабаз МасихӀил хӀакъалъулъ бицана ва Аллагьасул рагӀи тӀибитӀизабуна. Гьедин Иерусалималде тӀадруссун унаго, Самариялъул гӀемерал росабалъги бицана гьез Рохалил хабар[+].


Филиппги хӀабашиявги

26Бичасул малаик вачӀун, гьес Филиппида абуна:

– Вахъа, мун а гьанже Иерусалималдаса Газаялде бугеб нухдасан къилбаялъул рахъалдехун валагьун. ГӀицӀаб авлахъалдасан буго гьеб нух[+].

27Вахъун ана гьев. Иерусалималде зияраталъ ун вукӀарав цо хӀабашияв данде ккана. Гьев вукӀана ХӀабашистаналъул парччахӀлъун йигей Кандакиял кинабго хазина божун тарав чи, живгоги бихьинчиясулаб къуваталдаса ватӀалъарав ахта. 28ЧӀухӀараб чолгьакидаги рекӀун, жиндирго ракьалде тӀадвуссун унаго гьес цӀалулеб букӀана Ишая[†] аварагасул тӀехь. 29Гьеб гьакида аскӀовеги витӀун, Илагьияб РухӀалъ Филиппида абуна гьелда цадахъ айилан[+]. 30Векерун аскӀове щведал, гьасда рагӀана гьев чияс Ишая аварагасул тӀехь цӀалулеб.

– Дуца цӀалулеб бугеб жоялъул магӀна бичӀчӀулеб бугищ дуда? – ян гьикъана Филиппица гьесда.

31– Гьеб бичӀчӀизабизе чи гьечӀони, кин гьелъул магӀна дида лъалеб? – ан абуна гьес.

Цинги гьес Филиппида гьарана гьакиде вахун жинда аскӀов гӀодов чӀайилан[+]. 32Доб Илагьияб ТӀехьалдаса гьадинаб калима цӀалулеб бугоан хӀабашияс: «Гьев вачун унев вукӀана, хъвезе бачун унеб чахъу гӀадин. КъунцӀарухъанасда цебе кьегӀер-хух буцӀцӀун чӀолеб гӀадин, кӀутӀби ричӀун кӀалъачӀого унев вукӀана гьев. 33Гьев гӀодовегӀанлъизавуна, гьесие ритӀухъаб суд гьабизе инкар гьабуна. Гьесул наслу-тухумалъул хӀакъалъулъ лъица бицинеб? Ракьалда тӀад гьесул гӀумру лъугӀидалха».

34Ахтаяс Филиппида абуна:

– ТалихӀ кьегийин, бице дида: лъил хӀакъалъулъ аварагас гьедин абулеб бугеб? Жиндирго хӀакъалъулъищ яги цогидасул хӀакъалъулъищ?

35Гьес цӀалараб калимаялдасан байбихьун кӀалъазе лъугьарав Филиппица гьесие бицана ГӀисал хӀакъалъулъ Рохалил хабар[+].

36Гьедин унаго цо лъим бугеб бакӀалде щведал, ахтаяс абуна:

– Балагье гьаниб лъим бугогури. Гьанив лъадалъ ччун вахъизавизе сунцаниги квалквал гьабиларо[†] дие?

37-38Цинги гьес гьоко чӀезабеян амру гьабуна. Филиппги гьев ахтаги, гьакидаса рещтӀун, лъадалъе лъугьана ва Филиппица гьев лъадалъ ччун вахъана. 39Гьел лъадалъа къватӀире лъугьараб мехалъ, Илагьияб РухӀалъ восун ун, ахтаясул берда цевеса тӀагӀана Филипп. Цинги вохуца холаго жиндирго нухда ана ахта[+].

40Гьебмехалъ Филиппида живго Азоталде щун ватана. Цинги гьенисан унаго Къайсарияталде[†] щвезегӀан ругел киналго шагьаразул халкъалда Рохалил хабар бицана гьес.

### 9 бетӀер


Шаулица иман лъола

1Шаулил рекӀелъа унеб букӀинчӀо ТӀадегӀанав ГӀисал муридал хӀинкъизариялъулги гьел гъурун тӀагӀинариялъулги гъаргъар. Бищунго кӀудияв кашишасухъе[†] вачӀун[+] 2гьес абуна жив Дамаскалде, гьелъул синагогабазде[†] инехъин вугин. Гьенир ГӀисал Нух цӀунун хьвадулел бихьинал ратаниги, руччаби ратаниги, кквезеги ккун, рухьинеги рухьун, жинца Иерусалималде рачинин, гьелъие изну букӀин бицунеб кагъат кьейиланги гьарана.

3Гьедин унаго Дамаскалде гӀагарлъидал тохлъукьего зобалаздасан нуралъ къалъ-къалъизавуна гьев[+]. 4ГьебсагӀат гӀодов ккана Шаул.

– Шаул! Шаул! Щай дуца дие гьаб гӀазаб-гӀакъуба кьолеб бугеб? – абун гьаракьги рагӀана гьесда.

5– Мун щив, бетӀерчӀахъад? – абун гьикъана Шаулица.

– Дун вуго дуца гӀазаб-гӀакъуба кьолев ГӀиса, – ян рагӀана гьесда жаваб. – 6Гьанже тӀаде вахъун шагьаралде а мун, доба бицина дуда щиб гьабизе кколебали.

7Гьесда цадахъ рукӀарал гӀадамал кӀал-мацӀ къотӀун хутӀана. Гьаракь рагӀулеб букӀин гурони, щивниги чи вихьулев вукӀинчӀо гьезда[+].

8Шаул тӀаде вахъана. Амма берал ричӀун валагьидал, щибниги бихьичӀо гьесда. Бераздаса канлъи босарав гьев, квер ккун вачун, Дамаскалде щвезавуна. 9Лъабго къо бана гьес бадиса канлъиги босун. Я кваначӀо, я гьекъечӀо.

10Дамаскалда вукӀана Анания абулев цо мурид. Илгьам лъугьун: «Ва, Анания!» – абун ахӀана гьесде ТӀадегӀанав ГӀисаца. «Дун гӀенеккун вуго», – ян абуна гьес[+]. 11Цинги ТӀадегӀанав ГӀисаца гьесда абуна:

– Гьанже вахъун а мун БитӀараб абун цӀар лъураб къотӀнове. Гьениб Ягьудал минаялъув цӀехе Тарсалдаса Шаул абун цо чи вугищилан. Гьале гьаб параялда дугӀа гьабулев вукӀаго,[+] 12гьесие илгьам лъугьана Анания абун цо чи вачӀине вугин духъе, гьес тӀад квер лъурабго беразда канлъиги бихьизе бугилан.

13Ананияца абуна:

– Я, ТӀадегӀанав ГӀиса! Чанги чияс бицунеб рагӀана дида гьев чиясул хӀакъалъулъги, дуде иман лъуразе Иерусалималда кигӀан гӀемераб квешлъи гьес гьабурабалиги. 14Гьанивеги гьев вачӀун вуго дур цӀар рехсанщинав чи ккун вачун жанив тӀамизе чӀахӀиял кашишзабаз[†] ихтиярги кьун.

15ТӀадегӀанав ГӀисаца гьесда абуна:

– Мун а гьанже. Гьев вуго киналго къавмазда, парччахӀзабазда ва Исраилил халкъалда гьоркьоб дир цӀар тӀибитӀизабизе тӀаса вищун витӀарав дир илчи[+]. 16Дицаго бихьизабила гьесда дир цӀар сабаблъун гьес кигӀан гӀемераб гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе ккелебали[+].

17Вахъун ун доб минаялъуве щвана Анания. Шаулида тӀад кверги лъун, гьес абуна:

– Я, дир вац Шаул, ТӀадегӀанас – гьаниве вачӀунаго нухда дуда кӀалъарав гьев ГӀисаца – дун витӀана дидалъун дур беразда канлъи бихьизеги Илагьияб РухӀ[†] дуде рещтӀинеги[+].

18ЧчугӀил хъал кинигин, тӀаса ана бецлъи, ва гьебсагӀат канлъи бихьана. ТӀаде вахъун ун гьев лъадалъ ччун вахъана. 19Цинги кванана-гьекъана, къуват-жан чорхолъе лъугьана.


Шаулица Дамаскалда Рохалил хабар бицуна

Цо чанго къо бана Шаулица Дамаскалда муридазда аскӀоб[+]. 20Гьебмехалъго синагогабазде ун гьес ГӀисал хӀакъалъулъ бицунеб букӀана гьев ГӀиса Аллагьасул Вас вугилан. 21Гьесул вагӀза рагӀанщинас хӀикмалъун абулеб букӀана:

– Гьеб цӀар рехсанщинав чи тӀагӀинавизейилан Иерусалималда хӀаракат бахъулев вукӀарав чи гурищ гьав? Рухьинеги рухьун, гьел чӀахӀиял кашишзабазул кверде кьезе гурищ гьав гьанивеги вачӀун вукӀарав[+]?

22Амма Шаулил рагӀул къуват цӀикӀкӀунеб букӀиналъ ва ГӀиса хӀакълъунго МасихӀ[†] вугилан чӀезабулеб букӀиналъ тату хвезабуна Дамаскалда ругел жугьутӀазул[+]. 23Гьелдаса гӀезегӀанго заман индал, гьев чӀвазе къотӀи[†] ккана гьезул[+]. 24Шаулидаги лъана гьелъул хӀакъалъулъ. Къасиги къадги шагьаралъул кавабазухъ гъоркьчӀел гьабун букӀана гьев чӀвазе. 25Сардилъ гьесул муридаз гьев, гьагьинивги лъун, шагьаралъул рагӀалда бугеб къадахъа гъоркье виччана[+].


Шаул Иерусалималде тӀадвуссуна

26Иерусалималде щвараб мехалъ Шаулица къасд гьабуна муридалгун цолъизе. Амма гьев муридлъун лъугьун вукӀиналда божичӀого, гьесукьа хӀинкъун рукӀана киналго.

27Барнаба ана Шаулги вачун чапарзабазухъе.[†] Дамаскалде унаго нухда Шаулида ТӀадегӀанав ГӀиса вихьиялъулги, ТӀадегӀанав ГӀиса гьесда кӀалъаялъулги ва Дамаскалда хӀинкъи-къай гьечӀого гьев ГӀисал цӀар рехсон гьес гьарурал насихӀатазулги хӀакъалъулъ бицана гьезда Барнабаца[+]. 28Гьелдаса хадув Шаул чапарзабазда цадахъ чӀана. Гьезда цадахъ Иерусалималда киса-кивего унаан ва ТӀадегӀанасул цӀар рехсон хӀинкъичӀого бицунаан Рохалил хабар. 29Гьев дагӀбадулаан, къацандулаан грек мацӀалда кӀалъалел жугьутӀалгун. Гьез къасд гьабуна Шаул чӀвазе[+]. 30Гьеб лъайдал, Къайсарияталдеги[†] вачун, вацаз Шаул Тарсалде витӀана[+].

31Гьедин тӀолабго Ягьудиялда,[†] Галилеялда[†] ва Самариялда[†] иман лъуразул агьлуялъул хӀал лъикӀлъана, БетӀергьанасдаса хӀинкъарал ва Илагьияб РухӀалъ кантӀизарурал гӀемерал гӀадамаз иман лъуна.


Пётрица хварай гӀадан чӀаголъизаюла

32Киназухъего щвезе къватӀиве вахъун вукӀарав Пётр гьале Лидда абулеб шагьаралда ругел иман лъуразухъе щвана. 33Гьенив ватана палижалъ ккун микьго соналъ бусада лъурав цо Эней абулев чи. 34Пётрица гьесда абуна:

– Эней, мун МасихӀ ГӀисаца сахлъизавуна. ТӀаде вахъун дурго бусен бакӀаре!

Эней гьебсагӀат тӀаде вахъана[+].

35Гьев сахлъун вихьана Лиддаялъулги Сароналъулги киналго гӀадамазда ва гьез ТӀадегӀанасде иман лъуна.

Иоппиялда йикӀана ТӀабита абун цӀар бугей цо мурид. 36(«Чанил цӀцӀе» абураб магӀна буго гьеб цӀаралъул.) ГӀадамазе лъикӀлъи гӀемерай, мискиназе-пакъиразе садакъа гьарзаяй гӀадан йикӀана гьей[+]. 37Гьеб заманаялда цо хехаб унтуца хвана гьей. ТӀасарокъоб лъун букӀана чурун къачӀараб гьелъул жаназа.

38Лидда Иоппиялдаса рикӀкӀад букӀинчӀелъул, Пётр Лиддаялда вугин рагӀарал муридаз кӀиго чи витӀана хехго жидеда тӀаде щвайилан гьаризе. 39Вахъун гьезда цадахъ ана Пётр. Иоппиялде щведал, гьев тӀасарокъове вачана. ГӀемерал къоролруччаби ратана гьенир. ГӀодилаго гьез Пётрида рихьизарулел рукӀана чӀаго йигеб мехалъ гьелъ жидеего гьарурал гурдал ва цогидабги ретӀел.

40Гьелги къватӀире ритӀун, Пётр суждаялда чӀана ва дугӀа гьабизе лъугьана. Цинги жаназаялдехун вуссун:

– ТӀаде яхъа, ТӀабита! – ян абуна гьес.

Гьелъ берал ричӀана, Пётрихъги ялагьун, тӀаде йорхун гӀодой чӀана[+]. 41Кверги ккун, тӀаде яхъинаюна Пётрица гьей. Цинги иман лъуралги къоролруччабиги ахӀун, ТӀабита чӀаголъун йикӀин бихьизабуна гьезда Пётрица[+].

42Гьелъул хабар тӀибитӀана тӀолабго Иоппиялда. ТӀадегӀанав ГӀисаде иман лъун гӀемерав чи муъминлъана.

43Симон абулев цо дабагъчиясухъ гьоболлъухъ рещтӀун Иоппиялда лъикӀаланго къоял рана Пётрица.

### 10 бетӀер


Пётр Корнелийихъе гьоболлъухъ уна

1Къайсарияталда[†] вукӀана Корнелий абулев цо чи. Гьев вукӀана Италиялъулабилан абулеб полкалдаса рагъухъабазул нусилбетӀер. 2Гьевги гьесул рукъалъул агьлуги Аллагьасукьа хӀинкъарал, цӀакъ диниял гӀадамал рукӀана. КӀуди-кӀудиял садакъабиги гьарулаан гьес гӀадамазе, кидаго Аллагьасе тӀагӀат-гӀибадаталдаги вукӀунаан[+].

3Гьале цо къоялъ къаденахъе сагӀат лъабго тӀубараб мехалъ, тӀасан загьираб илгьам лъугьун, Бичасул малаик вачӀана гьесухъе.

– Корнелий! – абун кӀалъана гьесда малаик[+].

4ХӀинкъадго гьесухъги валагьун:

– Щиб, бетӀерчӀахъад? – абун гьикъана Корнелийица.

Малаикас гьесие жаваб кьуна:

– Дур дугӀабиги садакъабиги Аллагьас къабул гьаруна,[†] бищунго къабулаб къурбан гӀадин[+]. 5Гьанже дуца Иоппиялде чагӀи ритӀе Пётр абун тӀокӀцӀар бугев Симонида хадур. 6Гьев вуго дабагъчи Симонихъ гьоболлъухъ. Ралъдал рагӀалда буго гьесул мина[+].

7Гьесда кӀалъарав малаик цевеса тӀагӀаравго, Корнелийица кӀиго рагьтӀателги жиндирго цо муъминав нукарги аскӀоре ахӀун, 8гьезда гьеб кинабго бицана ва гьел лъабалго Иоппиялде ритӀана.

9Нахъисеб къоялъул къалъул гӀужалда гьел Иоппиялде щолел рукӀана. ТӀохде вахун дугӀа гьабулев вукӀана Пётр гьебмехалъ[+]. 10Пётр вакъана, кванде хиял ккана гьесул гьениб. Гьесие квен къачӀалеб букӀаго, цебетӀами лъугьана: 11зобал рикьун ана ва ункъабго гӀинщги ккун гӀодобе биччан бачӀунеб бихьана цо кӀудияб туруталда релълъараб жо. 12Гьелда тӀад ругоан ракьалдасан хьвадулел киналго тайпабазул хӀайваналгун шурулел жалги хӀанчӀиги.

13– Вахъун гьелги хъве, гьезул гьанги кванай, Пётр, – абун гьаракь рагӀана гьесда.

14Пётрица абуна:

– Я, ТӀадегӀанав, дица киданиги гьабиларо[†] гьединаб иш. Хъубаб, хӀарамаб квен дица киданиги квинчӀо[+].

15КӀиабизеги добго гьаракьалъ абуна гьесда:

– Аллагьас бацӀцӀад гьабураб жоялда хъубабилан абуге дуца[+].

16Лъабабизеги рагӀана Пётрида гьеб гьаракь ва гьебсагӀат зобалазде босун ана доб турут гӀадинаб жо. 17Гьелъул магӀна щибдайилан пикрабазда Пётр вугеб мехалъ, Корнелийица ритӀарал дол гӀадамал, Симонил мина бугеб бакӀ балагьизе гьесул кавудухъе щун рукӀана. 18Гьез ахӀунго-ахӀун гьикъулеб букӀана Пётр абун тӀокӀцӀар бугев Симон вугищин нужер гьенив гьоболлъухъилан. 19Доб жиндаго цебетӀамураб сураталъул пикрабазда вукӀарав Пётрида Илагьияб РухӀалъ[†] абуна:

– ГӀенекке, кӀиго чи вуго мун валагьулев[+]. 20Вахъун гьанже тӀохдаса гъоркьеги рещтӀун, сунданиги щаклъичӀого, гьезда цадахъ а мун. Гьел руго дица ритӀарал чагӀи.

21Гьениса гъоркьеги рещтӀун, дол гӀадамазда абуна Пётрица:

– Дун ккола гьев нужеца валагьулев вугев чи. Щай нуж гьанире рачӀарал?

22Гьез абуна:

– Корнелий абун вуго цо нусилбетӀер, гьев вуго Аллагьасукьаги хӀинкъулев, киналго жугьутӀазда гьоркьоб кӀудияб къадру-къиматги бугев лъикӀав чи. Бичасул малаикас гьесие илгьам гьабуна мун рокъове ахӀеян ва дур рагӀабазухъ гӀенеккеян[+].

23Пётрица гьел жанире рачана ва сордо бан гьенир чӀезаруна. Нахъисеб къоялъ вахъун гьезда цадахъ ана Пётр. Иоппиялдаса цо чанго диналъул вацги къватӀиве вахъана гьезда цадахъ. 24КӀиабилеб къоялъ Пётр Къайсарияталде щвана. Корнелий, жиндирго гӀага-божаралги гьудул-гьалмагъзабиги ахӀун, гьел рачӀиналъухъ валагьун чӀун вукӀана. 25Пётр азбаралъуве лъугьунеб мехалъ, данде ун гьесда цеве суждаялда чӀана Корнелий[+]. 26Гьев тӀаде вахъинавулаго, Пётрица абуна:

– ТӀаде вахъа, дунги мунго гӀадинав чийин[+].

27Гьевгун гара-чӀварулаго рокъове жаниве лъугьарав Пётрида гӀемерал гӀадамал ракӀарун ратана гьенире.

28Гьезда Пётрица абуна:

– Нужеда лъала жугьутӀазул къануналда[†] рекъон цогидал халкъазул гӀадамазулгун гьоркьоблъи гьабизе яги гьезухъ гьоболлъухъ рещтӀине жугьутӀчиясе бегьулареблъи. Амма Аллагьас дида бихьизабуна тӀолабго махлукъаталда гьоркьоб цониги чиясда хъубавилан, нажасавилан абизе бегьулареблъи[+]. 29Гьединлъидал дун, нужеца ахӀаравго, тӀадкӀалъай гьечӀого вачӀана гьаниве. Гьанже бице нужеца: щай дида хадур чагӀи ритӀарал?

30Гьебмехалъ Корнелийица абуна:

– Ункъо къоялъ цеве, гьадинабго къалъудаса хадуб лъабго сагӀат араб гӀужалда дирго рокъов Аллагьасе как балев вукӀана дун. ВачӀун дида цеве чӀана гвангъараб гӀаба ретӀарав цо чи. Гьес дида абуна: 31«Корнелий, Аллагьасда рагӀана дур дугӀа, дур садакъабиги рихьана гьесда. 32Гьанже дуца Иоппиялде чагӀи ритӀе Пётр абун тӀокӀцӀар бугев Симонида хадур. Гьев Пётр вуго ралъдал рагӀалда мина бугев дабагъчи Симонил бакӀалда». 33ГьебсагӀатго ритӀана дица дуда хадур чагӀи. Мун гьаниве вачӀун лъикӀ ккана. Гьале гьанже ниж киналго Аллагьасда цере чӀун руго, БетӀергьанас дуе амру гьабурабщиналъухъ гӀенеккизе.


«Аллагьасе лагъзал цого къагӀидаялъ рокьула»

34Пётрица гьезда абуна:

– Гьанже якъинго бичӀчӀана дида Аллагьас жиндирго лагъзадерида гьоркьоб батӀалъи гьабулареблъи[+]. 35Кинаб къавмалъул чи вугониги, гьес къабул гьавула жинкьа хӀинкъулев ва витӀун хьвадулев чи[+]. 36Гьес Исраилил халкъалъухъе битӀана жиндирго рагӀи. Гьеб рагӀи буго ракълил хӀакъалъулъ ругьел, ва ГӀиса МасихӀидалъун[†] бачӀана гьеб. Гьев МасихӀ вуго киназулго ТӀадегӀанав. 37Нужеда лъала Галилеялдасан[†] байбихьун тӀолабго Ягьудиялда[†] ккарабщинаб. Гьеб лъугьана ЯхӀя аварагас лъадалъ ччун рахъизе[†] кколилан лъазабуралдаса хадуб[+]. 38Нужеда лъала Аллагьас Назареталдаса ГӀисаде Илагьияб РухӀги хӀалкӀолъиги рещтӀинабураблъи, гьес киса-кивего ун гӀемераб лъикӀлъи гьабураблъи ва илбисалъул кверщаликь рукӀарал киналго гӀадамалги сахлъизарураллъи, – Аллагь гьевгун вукӀиндалха![+] 39Ниж руго кинабго жугьутӀазул ракьалдаги Иерусалималдаги гьес гьабурабщиналъе нугӀзал. ГъотӀода ван гъанкъун хвезавуна гьев. 40Лъабабилеб къоялъ хваралъуса вахъинеги гьавуна Аллагьас гьев, хваралъуса вахъун вихьулевлъунги гьавуна.

41Амма киназдаго гуро гьев вихьарав. Гьев вихьана Аллагьас цереккунго тӀаса рищун рукӀарал, гьеб киналъего нугӀзаллъун лъугьарал нижеда. Хваралъуса вахъун хадувги гьесда цадахъ кванарал-гьекъарал чагӀи руго ниж. 42Гьес нижее амру гьабуна чӀагоязеги хваразеги суд гьабизе Аллагьас тарав чи вугин живилан халкъалдаго лъазабеян, гьелъие нугӀлъиги гьабеян[+]. 43Киналго аварагзабаз цебеккунго бицун букӀана гьесде иман лъуравщинасул мунагьал гьесул цӀаралдалъун чуризе ругилан[+].


Цогидал халкъазухъеги Илагьияб РухӀ рещтӀуна

44Пётрил гьеб хабар лъугӀилалдего гьесухъ гӀенеккун рукӀарал киналго гӀадамазде Илагьияб РухӀ рещтӀана. 45Цогидал халкъазеги Аллагьас Илагьияб РухӀ сайигъат гьабидал, гӀажаиблъун хутӀана Пётрида цадахъ гьенире рачӀарал иман лъурал цоги жугьутӀал. 46Цогидаб мацӀалда гьезул кӀалъайги гьез Аллагьасе гьабулеб реццги рагӀулеб букӀиндалха гьел жугьутӀазда. Пётрица абуна:[+]

47– Нилъее гӀадин, Илагьияб РухӀ насиблъарал гьал гӀадамазе лъадалъ ччун рахъи гьукъулев чи вукӀинищ[+]?

48Цинги Пётрица гьезие амру гьабуна, МасихӀ ГӀисал цӀар рехсон, лъадалъ ччун рахъайилан. Гьебмехалъ гьез Пётрида гьарана цо дагьаб мехалъ жидеда аскӀов гьенив чӀайилан[+].

### 11 бетӀер


Цогидал халкъазул гӀадамаз иман лъеялъул хӀакъалъулъ

1Чапарзабазухъеги[†] ва тӀолабго Ягьудиялда[†] рукӀарал диналъул вацазухъеги хабар щвана цогидал халкъазги Аллагьасул рагӀи къабул гьабун бугилан. 2Пётр Иерусалималде тӀадвуссараб мехалъ, иман лъурал жугьутӀаздасан цо-цо чагӀаз гьесие бадибчӀвай гьабуна,[+] 3сунат гьабичӀел гӀадамазухъе гьоболлъухъ ун, гьезда аскӀов гӀодов чӀун кваназе бегьилаанищилан[+]. 4Гьебмехалъ Пётрица мухӀканго бицана гьезда жиндирго ккарал лъугьа-бахъиназул хӀакъалъулъ:

5– Иоппия шагьаралда цо къоялъ Аллагьасе дугӀа гьабулев вукӀана дун. Гьебмехалъ цебетӀами лъугьана дие. Ункъабго гӀинщги ккун цо кӀудияб турут гӀадинаб жо зодиса гӀодобе биччалеб бихьана. БитӀахъе дида аскӀобе бачӀана гьеб[+]. 6Гьелда тӀад рихьана ракьалдасан хьвадулел ункъхӀатӀилал хӀайванал, гьединго гӀалхул хӀайванал, шурулел жал ва хӀанчӀи. 7Цинги цо гьаракьалъ абулеб рагӀана дида: «Вахъун гьелги хъве, Пётр, гьезул гьанги кванай», – ян. 8Дица абуна: «Я, БетӀергьан! Дица киданиги гьабиларо[†] гьединаб иш. Хъубаб, хӀарамаб квен дица киданиги кӀалдибе босичӀо», – ян. 9КӀиабизеги зобалаздасан добго гьаракьалъ абуна: «Аллагьас бацӀцӀад гьабураб жоялда хъубабилан абуге дуца», – ян[+]. 10Лъабабизеги рагӀана дида гьеб гьаракь. Цинги гьеб кинабго зобалазде эхеде цӀан ана. 11Дун рещтӀун вукӀараб рукъалда цеве лъабго чи чӀана гьеб параялъ. Гьел ратана Къайсарияталдаса[†] дида хадур ритӀун рачӀарал чагӀи. 12Илагьияб РухӀалъ[†] дида абуна сунданиги щаклъичӀого гьезда цадахъ айилан. Дида цадахъ къватӀиве вахъана гьав анлъавго диналъул вацги. Цинги ниж щвана дов чиясул бакӀалде[+]. 13Гьес нижеда бицана жиндир рокъове вачӀун малаикас гьадин абунилан: «Дуца Иоппиялде чагӀи ритӀе Пётр абун тӀокӀцӀар бугев Симонида хадур[+]. 14Гьес бицина мунги дур хъизан-агьлуги хвасарлъулеб хабар».

15Дица гьезие хабар бицине байбихьидал, добмехалъ нилъедего гӀадин, гьездеги рещтӀана Илагьияб РухӀ[+]. 16Гьениб дида ракӀалде щвана: «ЯхӀя аварагас лъадаца чурарал гӀадин, Илагьияб РухӀалдалъун чурила нуж», – ан ТӀадегӀанав ГӀисаца добмехалъ абун рукӀарал рагӀаби[+]. 17ТӀадегӀанав МасихӀ[†] ГӀисаде иман лъурал нилъее гӀадинаб сайигъат Аллагьас цогидал халкъазеги кьолеб бугеб мехалъ Аллагьасда дандечӀаравани, дун щив чи ккелев вукӀарав[+]?

18Гьеб хабар рагӀидал гьел гӀодоре риччана. Аллагьасе рецц гьабун гьез абуна гьанже Аллагьас цогидал халкъазеги рес кьун бугин абадияб гӀумру насиблъулеб тавбу гьабизе.


Антиохиялдаги гӀемерал гӀадамаз иман лъола

19Стефание зулму гьабураб заманаялда рикьа-риххун рахъ-рахъалде лъутун ун рукӀарал муридал Финикиялде, Кипралде ва Антиохиялдецин щвана. ЖугьутӀазда гурони гьез Рохалил хабар бицунеб букӀинчӀониги,[+] 20гьезда гьоркьор рукӀана Кипралдаса ва Киренеялдаса цо-цо гӀадамал, Антиохиялде рачӀун, гьениб греказдаги ТӀадегӀанав ГӀисал хӀакъалъулъ жидеца Рохалил хабар бицине лъугьарал. 21БетӀергьанас квербакъи гьабуна гьезие, ва цӀакъ гӀемерал гӀадамаз ТӀадегӀанав ГӀисаде иман лъуна.

22Гьезул хӀакъалъулъ хабар рагӀана Иерусалималда бугеб иман лъуразул агьлуялда ва гьез Барнаба Антиохиялде витӀана[+]. 23Гьениве щвараб мехалъ Барнабада бихьана гьеб агьлуялда Аллагьасул баркат лъун букӀин ва гьелдаса вохана. Гьес киназдаго гьарана ракӀ-ракӀалъго ТӀадегӀанав ГӀисаде иман лъун къвакӀун чӀайилан. 24Живго гьев Барнабаги вукӀана Илагьияб РухӀалъулги иманалъулги вугӀун цӀурав цӀакъ лъикӀав чи. Гьебмехалъги цӀакъго гӀемерал гӀадамаз ТӀадегӀанав ГӀисаде иман лъуна[+].

25Цинги Барнаба ана Шаул валагьизе Тарсалде[+]. 26Гьенив ватун, Шаулги вачун, Антиохиялде тӀадвуссана Барнаба. ТӀубараб лъагӀел рехана кӀиясго гьениб. Гьеб лъагӀелалъго иман лъуразул агьлу данделъарал бакӀазде ун Барнабацаги Шаулицаги гӀемераб халкъалъе вагӀза-насихӀат гьабуна. Гьениб Антиохиялда тӀоцебе байбихьана муридазда христианалилан абизе.

27Доб заманаялда Иерусалималдаса Антиохиялде рачӀана кашпу-карамалъи бугел гӀадамал[+]. 28Агаб абун цӀар бугев цо гьединав чияс, цеве вахъун, Илагьияб РухӀалдалъун лъазабуна тӀолабго ракьалда кутакаб ракъи букӀине бугилан. (ХӀакъикъаталдаги гьеб ракъи букӀана Клавдий къайсарлъун вугеб заманаялда.)[+] 29Гьебмехалъ муридаз хӀукму гьабуна бугес бугелда рекъараб садакъа-напакъа Ягьудиялда ругел жидерго диналъул вацазе битӀизе. 30Гьедин бакӀарараб садакъа-напакъаги босун, гьез Барнабаги Шаулги ритӀана Ягьудиялъул иман лъуразул бутӀрузухъе гьеб щвезабизе.

### 12 бетӀер


Гьеродица чапарзабазе гӀакъуба кьола

1Гьеб заманаялда Гьерод[†] ханас иман лъуразул агьлуялъул цо-цо гӀадамал жанир тӀамуна, гьел тӀагӀинаризе бокьун. 2Хвалчаца бетӀер къотӀун чӀвана гьес Иоаннил вац Якъуб.[†][+] 3Ягьудиязе[†] гьеб рекӀее гӀураблъи бихьун, Пётрги тӀамуна гьес туснахъалъув. (Гьел рукӀана РеччичӀел Панкъазул Байрамалъул къоял.)[+] 4Ккун вачун туснахъалъув тӀамизавуна Гьеродица Пётр ва гьев цӀунизе анцӀила анлъго рагъухъанги тана хъаравуллъуда. Гьесда ракӀалда букӀана Пасхаялъул[†] байрамалдаса хадуб халкъалда цеве вачун Пётрие суд гьабизе[+]. 5Гьале Пётр туснахъалъув вуго. Иман лъуразул тӀолабго агьлуялъ тӀадчӀун Аллагьасде гьари-дугӀа гьабуна гьесда гурхӀаян[+].


Малаикас Пётр туснахъалъуса къватӀиве вачуна

6Гьеродица метер халкъалда цеве вачинехъин вугеб сордоялъ кӀиго рагъухъанасдехун рахсаца вухьун вугев Пётр кьижун вукӀана. ХутӀарал хъаравулзаби туснахъалъул нуцӀихъ чӀун рукӀана.

7Гьале вачӀун гьесда цеве чӀарав Бичасул малаикасул нуралъ туснахърукъ къалъ-къалъизабуна. Хьолболъ квер тункун макьидасаги вигьинавун: «Хехго тӀаде вахъа!» – ян абуна малаикас Пётрида. Гьесул кверазда рукӀарал маххул рахсал рортун ана гьебмехалъ[+]. 8Цинги малаикас гьесда абуна хьиталги парталги ретӀеян. Гьес хьиталги парталги ретӀана. Нахъеги абуна, мугъзаде гӀабаги рехун, жинда хадув вачӀаян.

9Пётр гьесда хадув къватӀиве лъугьана. Амма гьесда ракӀалде кколеб букӀана гьев малаикас гьабулеб бугебщинаб жо жинда цебетӀамулеб бугилан. 10Цо хъаравулзабазда, цинги цоги хъаравулзабазда цересан ун, туснахъалъусан шагьаралде бугеб маххул кавудухъе щвана гьел. Каву жибго рагьун ана. Гьениса къватӀире лъугьун ун цо къватӀ лъугӀулеб бакӀалде щведал, малаик цевеса тӀагӀана[+].

11Гьебмехалъ гӀакълуялде вачӀун живго жиндаго гаргадизе лъугьана Пётр: «ХӀакъикъаталдаги БетӀергьанас дихъе малаик витӀун вачӀана дун Гьеродил квердасаги ва ягьудиязул тӀолабго халкъалъе бихьизе бокьун букӀарабщиналдасаги хвасар гьавизе»[+].

12Цинги гьеб ккара-таралъул магӀна бичӀчӀарав Пётр ана Маркилан тӀокӀцӀар бугев Иоаннил эбел Марямил бакӀалде. Гьенибе какде гӀемераб халкъ бакӀарун букӀана гьеб сордоялъ[+]. 13Пётрица каву бухидал, Рода абун цӀар бугей цо гъараваш ячӀана гьеб лъица бухулеб бугебали хал гьабизе. 14Пётрил гьаракь батӀа бахъизе лъайдал, гӀемерго йохиялъ каву ричӀизе рекӀеда ятичӀого, гьей жание екерун ана ва Пётр вугин кавудул кӀалтӀайилан бицана гьезда. 15Дур бетӀер сверун бугилан абуна гьез. Жинца гьереси бицунеб гьечӀилан чӀана гьей. Пётрил рухӀ батилин гьебилан абуна гьез[+].

16Пётрица жеги-жеги бухулеб букӀана каву. Каву рагьараб мехалъ, гьенив Пётр ватидал, хӀикмалъун хутӀана гьел. 17РуцӀцӀун чӀайилан гьезие квералъ ишанги гьабун, Пётрица бицана БетӀергьанас жив туснахъалъуса къватӀиве вачиналъул хӀакъалъулъ. Цинги гьес абуна Якъубидаги[*] цогидал вацаздаги бицейин гьеб кинабго.

Гьениса къватӀиве вахъун, цоги бакӀалде ана Пётр[+].

18Радал, Пётр киведай тӀагӀанаян, кутакалда рихха-хочун лъугьана хъаравуллъуда рукӀарал дол рагъухъаби. 19Пётр валагьеян амру гьабуна Гьеродица, амма кинго кодове щвечӀо гьев. Дол хъаравулзабиги ахӀун, кин-щиб ккарабилан цӀехана Гьеродица, цинги гьел чӀвазе буюрухъ кьуна.


Гьерод борохьги бан хола

Гьелдаса хадув Ягьудиялдаса Къайсарияталде[†] ун, гьенив чӀана Гьерод. 20Гьесул цӀакъ ццин бахъун букӀана Тиралъул ва Сидоналъул гӀадамазда. Гьебмехалъ цоцазда дандги бан гьез Гьеродихъе жидерго вакилзаби ритӀана. Гьезул ракьалде квана-гьекъолеб жо Гьеродил улкаялдаса бачӀунеб букӀана. Гьединлъидал, гьесул кӀалгӀаялъув рагьтӀателлъун вукӀарав Бластилгун гьоркьоблъиги гьабун, Гьеродидасан рекъел гьарана гьез. 21Гьелгун дандчӀвазе къотӀи[†] гьабураб къоялъ, чӀухӀараб ретӀелги ретӀун, тахиде вахун гӀодов чӀана Гьерод ва, халкъги гӀенеккун, гьездехун хитӀаб гьабун кӀалъана. 22Гьебмехалъ халкъалъ ахӀулеб букӀана, гӀадан-инсан гурин, живго аллагь вугин жидеда кӀалъалев абун.

23Амма гьес Аллагьасе рецц гьабичӀелъул, гьебсагӀат вачӀун Бичасул малаикас жаза гьабуна Гьеродие, черхалда борохь бан хвана гьев[+].

24Гьедин цӀубана ва тӀибитӀана БетӀергьанасул[†] рагӀи[+]. 25Барнабаги Шаулги, жидеда тӀадкъараб ишги тӀубазабун, Иерусалималдаса Антиохиялде тӀадруссана. Маркилан тӀокӀцӀар бугев Иоаннги вачана гьез жидедаго цадахъ[+].

### 13 бетӀер


Барнабаги Шаулги сапаралъ рахъуна

1Антиохиялда бугеб иман лъуразул агьлуялда гьоркьор рукӀана кашпу-карамалъи бугел гӀадамал ва насихӀатчагӀи: Барнаба, Нигер абун тӀокӀцӀар бугев Симеон, Киренаялдаса Лукий, Гьерод[†] ханасда цадахъ гӀурав Манаэн ва Шаул[+]. 2ТӀадегӀанасе тӀагӀаталъе данделъун ругеб мехалъ, Илагьияб РухӀалъ[†] гьезда абуна: «Барнабаги Шаулги дица цо ишалъе ахӀулел руго. Нужеца гьел дихъе кьезе ккела», – ян[+]. 3КӀалги биччан, дугӀаги гьабун, доз Барнабадаги Шаулидаги тӀад квер лъуна ва нахъе ритӀана.


Барнабаги Шаулги Кипр чӀинкӀиллъиялда

4Илагьияб РухӀалъ ритӀун гьел Селевкиялде щвана ва гьенисан, гамидаги рекӀун, Кипралде ана. 5Саламиналде щведал, гьениб жугьутӀазул синагогабазда[†] Аллагьасул рагӀи тӀибитӀизабизе лъугьана гьел. Гьезие кумекалъе цадахъ Иоаннги вукӀана[+].

6Кипр чӀинкӀиллъи къотӀун ун Пафосалде щвана. Гьенив ватана БариешуагӀ абулев цо жугьутӀав. Гьев вукӀана сихӀручи ва гьересиавараг[+]. 7Сергий Павел абулев цӀодорав-гӀакъилав цо наибасул цевесев чиги вугоан гьев. Аллагьасул рагӀиялъухъ гӀенеккизе бокьун бугилан Сергий Павелица Барнабаги Шаулги жиндихъего ахӀана. 8Амма СахӀир-Элимаца (греказ гьедин абулаан БариешуагӀида) хӀаракат бахъулеб букӀана гьев наибас иман лъезе биччаларилан. 9Илагьияб РухӀалъ цӀурав Шаулица (гьесул цогидаб цӀар Павел букӀана) гьебмехалъ гьесда бадибе абуна:[+]

10– Ле, хӀилла-рекӀкӀалъулги ва квешабщиналъулги вугӀун цӀурав илбисалъул вас, ритӀухъабщиналъул тушман! БетӀергьанасул[†] битӀараб нух гьетӀа-кӀичӀизабичӀого чӀезе кӀоларищ дуда? 11Гьале БетӀергьанас дуде квер гьесулеб буго. ГьабсагӀат мун бецлъила, дагьабго заманаялъ бакъул канлъиялдаса махӀрумлъила!

Гьеб параялда дуниял бецӀлъана гьесие, тӀуванго бецлъана гьев. Квер ккун живго вачине чи валагьизе лъугьана. 12Гьеб кинабго бихьарав наибасул рекӀелъе иман тӀинкӀана. Гьев хӀикмалъизавуна ТӀадегӀанав ГӀисал хӀакъалъулъ хабаралъ.


Павелица Рохалил хабар бицуна Писидиялъул Антиохиялдаги

13Павелги гьесда цадахъ рукӀаралги Пафосалдаса гамида рекӀун ун, Памфилиялъул Перга абулеб шагьаралде щвана. Гьездаса ватӀалъун Иерусалималде тӀадвуссана Иоанн[+].

14Пергаялдаса рахъун ун гьел Писидиялъул Антиохиялде щвана, шамат[†] къоялъ синагогаялъуре лъугьун, гьенир гӀодор чӀана. 15Мусал[†] Тавраталдасаги[†] Аварагзабазул ТӀухьдуздасаги калимаби цӀалун рахъараб мехалъ, гьеб синагогаялъул бутӀруз гьезухъе ритӀарал чагӀаз гьезда абуна:

– Я, вацал, гьаб халкъалъе вагӀза-насихӀат гьабизе бокьун батани, ниж нужехъ гӀенеккила, – ян[+].

16ТӀаде вахъун, кверги борхун, Павелица гьадин абуна:

– Я, вацал жугьутӀал ва цогидалги Аллагьасукьа хӀинкъулел гӀадамал, гӀенекке нуж дихъ! 17Гьаб Исраилил халкъалъул Аллагьас нилъер умумул тӀаса рищана, апарагзабилъун Мисриялда рукӀараб заманаялда Гьес нилъер халкъ кӀодо гьабуна ва жиндирго кӀудияб къудраталдалъун доб чияр ракьалдаса къватӀире рачана[+]. 18КӀикъого соналъ гӀицӀаб авлахъалда рукӀараб мехалъ, чанцӀулго къосаниги, Аллагьас гьел рехун течӀо[+]. 19-20КангӀаналъул ракьалда анкьго халкъги паналъизабун, гьеб ракь Исраилил халкъалъе ункънусиялда кӀикъоялда анцӀго сонгӀанасеб заманаялъ ирсалъе кьуна Аллагьас. Цинги Шамуил авараг витӀизегӀан Аллагьас гьезие къадизаби кьуна[+]. 21Хадуб гьез парччахӀ кьейилан гьаридал, Аллагьас гьезухъе витӀана Буняминил[†] наслуялъул Кишил вас Шаул. КӀикъого соналъ гьес парччахӀлъи гьабуна гьезие[+]. 22Цинги, гьевги тӀаса рехун, Давуд[†] авараг гьезие парччахӀлъун гьавуна. Гьесул хӀакъалъулъин Аллагьас гьадин абураб: «Дица Йессейил вас Давуд тӀаса вищана. Гьев Дие рекӀее гӀуна. Дие бокьарабщинаб гьабизе буго гьес»[+].

23Давудил наслуялдаса витӀилин абун рагӀи кьун букӀарав ГӀисаги витӀун вачӀана Гьес Исраилил халкъ хвасар гьабизе. 24Гьев ГӀиса вачӀиналде ЯхӀя аварагас тӀолабго Исраилил халкъалда лъазабуна кантӀун Аллагьасде руссине лъадалъ ччун рахъаян[+]. 25Жиндирго гьеб нухлул ахиралде щолев вугеб мехалъ, ЯхӀяца абуна: «Нужеца дун щивлъун рикӀкӀунев вугев? Дун Дов гуро. Дидаса хадув вачӀине вуго жиндир хьитил рухьен бичизецин дун мустахӀикъав гьечӀев чи»[+].

26Я, дир вацал – Ибрагьимил[†] наслуялъул лъимал ва цогидалги Аллагьасукьа хӀинкъулел гӀадамал! Нилъеейин Аллагьас битӀараб нилъ хвасар гьарулеб гьеб рагӀи. 27Амма Иерусалималъул гӀадамазда ва гьезул хӀакимзабазда гьев лъачӀелъул ва щибаб шамат къоялъ цӀалулел Аварагзабазул ТӀухьдузда хъван букӀарабги бичӀчӀичӀелъул, гьез гьесие тамихӀ гьабуна ва цебеккунго дол Илагьиял ТӀухьдузда хъван букӀарабги ритӀухълъана[+]. 28ЧӀвазе гӀураб гӀайиб-хатӀа тӀадчӀезабизе кӀвечӀониги, гьез Пилатида гьарана ГӀиса чӀвазе къотӀеян[+]. 29ГӀисал хӀакъалъулъ Илагьиял ТӀухьдузда цебеккунго хъван букӀарабщинаб гьел гӀадамаз гьабун хадуб, гъотӀодасаги вахъун, хабалъ вукъана гьев[+].

30Амма Аллагьас гьев хваралъуса вахъинавуна[+]. 31Гьелдаса хадув гӀезегӀан къояз вачӀана гьев Галилеялдаса[†] Иерусалималде щвезегӀан жиндаго цадахъ рукӀарал дол гӀадамазухъе. Гьанже гьел гӀадамал руго халкъалда цере гьесул нугӀзаллъун[+]. 32Нижецайин абуни нужеда Рохалил хабар бицунеб буго, Аллагьас нилъер умумузе гьабун букӀараб къотӀи[†] гьес нилъее –[+] 33гьезул лъималазе – тӀубазабун, ГӀиса хваралъуса вахъинавунилан.

Гьадин хъван буго Забуралъул[†] кӀиабилеб туркиялда: «Мун Дир вас вуго. Жакъа Дун дур Эменлъун лъугьана». 34Ракьулъ турун тӀагӀунгутӀизе ГӀиса жинца хваралъуса вахъинавиялъул хӀакъалъулъ Аллагьас гьадин абун букӀана: «Аллагьас Давудида лъураб баркат – лъиданиги кодоса бахъизе кӀолареб Илагьияб баркат – лъела Дица дуда»[+]. 35Гьелъулго хӀакъалъулъ цоги туркиялда руго Давудица абурал гьадинал рагӀаби: «Дурго ракӀбацӀцӀадав лагъ ракьул гвандинив туризавиларо Дуца»[+].

36Жиндирго халкъалда гьоркьоб Аллагьасул амруги тӀубазабун, Давуд къадаралде щвана, жиндирго умумузда хадув ана ва гьесул черхги ракьулъ турана[+]. 37Амма Аллагьас хваралъуса вахъинавурасул черх ракьулъ туричӀо. 38-39Гьединлъидал, дир вацал, нужеда лъан букӀа ГӀиса сабаблъун нужер мунагьал чуранилан лъазабулеблъи. Мусал къануналда[†] рекъон Аллагьасда цере ритӀухълъизе кӀвечӀебщиналъулъ ГӀисадалъун ритӀухълъила гьесде иман лъуравщинав чи[+][+].

40Гьединлъидал, воре, нуж цӀодорго рукӀа, аварагзабазул гьадинаб калимаялда бугеб иш лъугьине гурин нужеего: 41«Ле, иман инжит гьабун гаргадулел гӀадамал, нуж ралагье, хӀикмалъе ва паналъе, нужер заманаялда Дица гьабизе бугелъулха бицунилан кинго нуж божизе гьечӀеб иш».

42Барнабаги Павелги синагогаялъуса къватӀире рахъунаго, гӀадамаз гьезда гьарана хадусеб шамат къоялъги жидее гьединаб вагӀза гьабизе рачӀаян. 43Гьеб данделъи биххун хадур гӀемерисел жугьутӀал ва Аллагьасе гӀибадат гьабулел цогидал халкъазул гӀадамал Павелидаги Барнабадаги хадур ана. Гьев кӀиясгойин абуни гьезда малъулеб букӀана Аллагьас гьезие кьураб баркатгун рукӀайилан[+].

44Нахъисеб шамат къоялъ тӀолабгоялде гӀунтӀун шагьаралъул халкъ бачӀана Аллагьасул рагӀухъ гӀенеккизе. 45Халкъалъул гьел руккелал рихьидал, жугьутӀазул жахӀда ккана: Павелил хабар гьереси гьабун, гьев какун гаргадизе лъугьана[+]. 46Амма Павелицаги Барнабацаги хӀинкъичӀого абуна гьезда:

– Нужедайин бищунго цебе лъазабизе кколеб букӀараб Аллагьасул рагӀи. Амма нужеца гьеб нахъе тункулеб бугелъул ва абадияб гӀумру насиблъизе мустахӀикъал гьечӀеллъун нужецаго нужго рикӀкӀунелги ругелъул, гьале ниж цогидал халкъазде руссун руго![+] 47Гьадинаб калимаялдалъун БетӀергьанасги амру гьабулеб бугелъул нижее: «Киналго халкъазе чирахълъун гьавуна Дица Мун, дуниялалъул рагӀалдеги дуца хвасарлъи щвезабизе»[+].

48Гьеб рагӀидал, цогидал халкъазул гӀадамал цӀакъ рохана, Аллагьасул рагӀуе рецц гьабизе лъугьана. Абадияб гӀумру насиблъизе тӀаса рищун рукӀаралщиназ иман лъуна.

49Гьеб рахъалдаги тӀибитӀана Аллагьасул рагӀи.

50Амма Аллагьасе гӀибадат гьабулел ва къадру-къимат бугел руччабиги шагьаралъул хӀакимзабиги Павелидаги Барнабадаги данде гьусун тӀамуна жугьутӀаз. Гьез гьев кӀиявго шагьаралдаса къватӀиве гъуна[+]. 51Жидерго хӀатӀазда букӀараб хӀурги гьел гӀадамазде кӀутӀун, Павелги Барнабаги Икониялде ана[+].

52Киналго муридалин абуни, Илагьияб РухӀалъул цӀун, роха-хинлъун рукӀунаан[+].

### 14 бетӀер


Павелицаги Барнабацаги Икониялда Рохалил хабар бицуна

1Икониялдаги гьез, жугьутӀазул синагогаялъуре[†] лъугьун, вагӀза гьабуна, ва гӀемерисел жугьутӀалги цогидал халкъазул гӀадамалги божана гьезда[+]. 2Амма гьезда божичӀел жугьутӀаз, иман лъуразда данде гьусун тӀамун, цогидал халкъазул гӀадамазул рекӀелъ гьездехун ццин багъаризабулеб букӀана. 3Павелицаги Барнабацаги гӀезегӀан заман бана гьениб. Гьез хӀинкъичӀого бицунеб букӀана ТӀадегӀанав ГӀисал хӀакъалъулъ. Гьесул баркатаб рагӀуда божизе гьезул квердалъун лъугьунел рукӀана хӀикматал ишалги мугӀжизаталги[+]. 4Шагьаралъул халкъ кӀийиде бикьана гьебмехалъ: цоял жугьутӀазул рахъалда рукӀана, цогидал чапарзабазул[†] рахъалда рукӀана[+].

5Жидерго церехъаби-бутӀрулгун цадахъ лъугьун, цогидал халкъазул гӀадамазги жугьутӀазги хӀаракат бахъулеб букӀана Павелги Барнабаги инжит-хӀакъир гьаризе, цинги ганчӀал речӀчӀун чӀвазе. 6Гьеб хабар лъарабго, гьел гьениса Ликаониялде лъутун ана. Гьел рукӀана Листра ва Дербия шагьараздаги гьезда сверухъ ругел бакӀаздаги[+]. 7Гьенибги бицунеб букӀана гьез Рохалил хабар.


Листраялда Павелги Барнабаги аллагьзабилъун рикӀкӀуна

8Листраялда вукӀана эбелалъ гьавуралдаса нахъего палижалъ ккурав, гӀумруялъ жиндирго бохдузда вахъун чӀун вилълъанхъичӀев цо чи[+]. 9Павелихъ гӀенеккун вукӀана гьев. ЛъикӀго гьесухъ валагьидал, Павелида бичӀчӀана живго сахлъизе вукӀиналда ракӀ-ракӀалъго божарав чи гьев вугевлъи[+].

10– ВитӀун дурго бохдузда вахъун чӀа! – ян ахӀана гьесде Павелица.

ГьебсагӀат кӀанцӀун тӀаде вахъун, вилълъанхъизе лъугьана гьев[+].

11Павелица гьабураб иш бихьидал, гьенир рукӀарал гӀадамал ликаоназул мацӀалда ахӀдезе лъугьана инсанасул сураталда аллагьзаби рещтӀун ругин жидехъеян[+]. 12Барнабада гьез Зевсилан цӀар лъуна. ВагӀза-насихӀат гьабун цӀикӀкӀун кӀалъалев вукӀиндал, Павелида цӀар Гермесилан лъуна. 13Шагьаралъул каву бахун къватӀибехун букӀараб Зевсил сураталъе хъулухъалъе тарав цо динияв чи, оцалги цере къотӀун, тӀугьдузул горалги росун, гӀемераб халкъги цадахъ бачун, гьав кӀиясулго хӀурматалда къурбан хъвезе кавудухъе вачӀана[+].

14Гьелъул хабар рагӀидал кӀиявго чапар – Барнабаги Павелги, – тӀад бугеб ретӀелги тӀутӀун бан, гьеб халкъалда аскӀоре рекерун, ахӀдезе лъугьана:[+]

15– Ле, гӀадамал! Нужеца гьабулеб щиб? Нужго гӀадинал гӀадамал руго нижги. Ниж нужехъе рачӀун руго Рохалил хабарги босун. Гьеб нужер расги пайда гьечӀеб динги рехун тун, зобал-ракьал рижарав, ралъадал рижарав ва гьенир ругелщиналги рижарав хӀакъав Аллагьасде руссайилан абизе рачӀун руго[+]. 16Цересел наслабазул халкъал Аллагьас тун рукӀана жидеего бокьараб нухдасан ине. 17Амма жиндирго лъикӀлъабаздалъун Гьес живго вугевлъи бихьизабичӀого течӀо. Гьес зобалаздасан цӀад базабулаан, ах-хуралъул нигӀматал рижизарулаан. Нужее квен-тӀех кьолаан, нужер ракӀал рохизарулаан[+].

18Гьединаб хабар бицун хӀалицаго кӀвана Павелидаги Барнабадаги жидер хӀурматалда къурбан хъвеялдаса гьел руссинаризе.

19Амма гьениреги рачӀун Антиохиялдаса ва Икониялдаса жугьутӀаз Листраялъул гӀадамал жидерго рахъалде руссинаруна. Павелида гьез ганчӀал речӀчӀана, хун вугиланги тун, вехъерхъун шагьаралдаса къватӀиве рехана[+]. 20Амма муридал рачӀун аскӀор чӀедал, тӀаде вахъун, шагьаралде ана Павел.


Павелги Барнабаги Сириялде тӀадруссуна

Нахъисеб къоялъ Барнабаги вачун гьев Дербиялде ана. 21Гьеб шагьаралдаги Рохалил хабар бицана гьез ва гӀемерав чияс гьезде иман лъуна. Цинги гьел тӀадруссун Листраялде, Икониялде ва Антиохиялде ана, 22муридазул ракӀал къвакӀизарулаго, гьезул иман щулалъизабулаго. Чапарзабаз абулеб букӀана:

– ГӀемераб гӀазаб-гӀакъуба хӀехьон гурони нилъ Аллагьасул ПарччахӀлъиялде лъугьинаро, – ян[+].

23Иман лъуразул щибаб агьлуялъе диниял бутӀрулги тӀамун тун, какал ран, кӀалал ккун, нахъе унеб мехалъ гьез муридал толаан жидеца иман лъурав ТӀадегӀанасул цӀобалда божун[+].

24Писидиялдасан ун гьел Памфилиялде щвана. 25-26Пергаялъул халкъалда Рохалил хабарги бицун, цинги гьел Атталиялде ана. Гьенисаги, гамидаги рекӀун, Антиохиялде тӀадруссана. Гьеб букӀана гьанже гьез тӀубазабураб ишалда тӀоцебе Аллагьасул цӀоб лъураб бакӀ[+]. 27Гьенире щвараб мехалъ, иман лъуразул агьлуги бакӀарун, гьаз бицана Аллагьас жидеда бихьизабунщиналъул хӀакъалъулъ, бицана цогидал халкъазеги Аллагьас диналъул нуцӀби рагьанилан. 28Цинги гӀемераб мехалъ Павелги Барнабаги гьел муридазда аскӀор гьенир чӀана.

### 15 бетӀер


Чапарзабиги иман лъуразул бутӀрулги Иерусалималда данделъула

1Ягьудиялдаса[†] цо киналалиго гӀадамал рачӀун гьез вацазда абуна, Мусал къануналда[†] рекъон сунат гьабичӀони, нуж хвасарлъуларилан[+]. 2Павелги Барнабаги гьезда тӀадрекъолел рукӀинчӀо. КӀудияб дагӀба-къец ккана гьезда гьоркьоб. Гьединлъидал Павелги, Барнабаги ва цо чанго чиги ритӀана Иерусалималда ругел чапарзабазухъеги[†] диниял бутӀрузухъеги гьеб суал тӀубазабизе[+]. 3Гьедин иман лъуразул агьлуялъ ритӀун, Финикиялдасан ва Самариялдасан[†] унаго, гьенир ругел вацазда гьез мухӀканго бицана цогидал халкъазул гӀадамазги иман лъунилан. Кутакалда рохана гьел гьеб хабаралдаса.

4Иерусалималде щвараб мехалъ иман лъуразул агьлуялъги, гьенир рукӀарал чапарзабазги ва диниял бутӀрузги рохун къабул гьаруна[†] Павелги Барнабаги. Аллагьасул хӀалкӀолъиялдалъун жидер гьениб ккарабщиналъулги бицана гьазда. 5Фарисеязул мазгьабалда ругел цо-цо иман лъураз, тӀаде рахъун, абуна:

– Цогидал халкъаздаги нилъеца лъазабизе ккола Мусал къанунги цӀунейин, сунатги гьабейилан.

6Чапарзабиги диниял бутӀрулги данделъана гьеб суал гьоркьоб лъезе. 7ЛъикӀаланго заманаялъ дагӀба-къецалда рукӀана гьел. Цинги, тӀаде вахъун, Пётрица абуна:

– ГӀенекке, вацал! Нужеда гьоркьоса тӀаса вищун, дол тӀоцересел къояздаго дун витӀана Аллагьас цогидал халкъазухъе гьезда Рохалил хабар бицине ва гьел иманалде ахӀизе. Гьеб нужеда лъала[+]. 8Щивав чиясул рекӀелъ бугебги лъалев Аллагьас, нилъее гӀадин, цогидал халкъазеги Илагьияб РухӀ[†] сайигъат гьабуна, жинца гьел къабул гьарунилан[+]. 9Гьезулги ракӀал рацӀцӀалъизарун, цогидал халкъаздаги нилъедаги гьоркьоб щибго батӀалъи гьабичӀо Аллагьас[+]. 10Я нилъер умумузда, я нилъеда хӀехьезе кӀвечӀеб рукь муридазул гарбидеги ккезабун, щай нужеца Аллагьасул сабруялъул хӀалбихьулеб бугеб[+]? 11Амма нилъ божула ТӀадегӀанав ГӀисал цӀобалдалъун нилъ хвасарлъизе рукӀиналда, гьединго гьелги хвасарлъизе рукӀиналда[+].

12Гьебмехалъ киналго руцӀцӀун чӀана. Цинги гьел гӀенеккана Аллагьасул хӀалкӀолъиялдалъун жидеца цогидал халкъазда рихьизарурал хӀикматал ишазулги мугӀжизатазулги хӀакъалъулъ Павелицаги Барнабацаги бицараб хабаралъухъ. 13Гьезул хабар лъугӀараб мехалъ, Якъубица[†] байбихьана кӀалъазе. Гьес абуна:

– Нуж дихъ гӀенекке, вацал![+] 14Симоница гьабсагӀат нилъеда бицана, гьезда гьоркьоса тӀаса рищарал гӀадамалги жиндирго халкълъун лъугьине бокьун, Аллагьас тӀоцебесеб нухалъ цогидал халкъазул тӀалаб-агъаз гьабунилан. 15Гьеб данде кколеб буго аварагзабазул гьадинаб калимаялда: 16«Гьелдаса хадув Дун тӀадвуссина ва биххун букӀараб Давудил[†] рукъ къачӀала, гьелъул чӀваднал лъугӀизарила, гьеб цӀидасан бала. 17Цинги цогидал киналго гӀадамал, хӀатта Дица дирго халкълъун рикӀкӀине ругел цогидал халкъазул гӀадамалги, Диде руссина». 18Гьедин абулеб буго БетӀергьанас, гьесдасан гӀадамазда цебеккунго лъалеб букӀарабщинаб гьабула гьес. 19Гьединлъидал дида ракӀалде ккола Аллагьасде руссунел ругел цогидал халкъазул гӀадамазе нилъеца квалквал гьабизе бегьиларилан. 20Гьанже нилъеца гьезухъе хъван кагъат битӀизе ккола гьересиаллагьзабазе къурбан гьабураб квенги кунгеян, хъахӀбалъиги гьабугеян, гъанкъун хвезабураб хӀайваналъул гьанги, гьединго биги хӀарамаб бугилан[+]. 21Мусал къанунин абуни, цебе заманаялдаса нахъего халкъалда бичӀчӀизабула щибаб шагьаралда щибаб шамат[†] къоялъ синагогабазда[†] цӀалун.


Цогидал халкъазда гьоркьоса иман лъуразде кагъат

22Цинги чапарзабазги диниял бутӀрузги, тӀолабго иман лъуразул агьлуги разилъун, хӀукму гьабуна Павелидаги Барнабадаги цадахъ Антиохиялде, жидедаго гьоркьоса вищун, кӀиго чи витӀизе. Гьез тӀаса рищана жидедаго гьоркьор хӀакимзабилъун рукӀарал Барсаббайин абулев Ягьудаги Силаги[+]. 23Гьезухъе кьун, гьадинаб кагъатги битӀана: «Нужер вацазул – чапарзабазул ва диниял бутӀрузул – рахъалдасан салам буго Антиохиялда, Сириялда ва Киликиялда ругел диналъул вацазде – цогидал халкъаздасан лъугьарал вацазде. 24Нижеда рагӀана нижер тӀадкъай гьечӀониги цо-цо гӀадамаз нужер рахӀат хвезабулеб бугилан, нуж къосинарулел ругилан[+]. 25Гьединлъидал нижеца, киналго разилъун, хӀукму гьабуна нижее хириял Барнабадаги Павелидаги цадахъ тӀаса рищун нужехъе вакилзаби ритӀизе. 26Барнабаги Павелги руго ТӀадегӀанав МасихӀ[†] ГӀисал цӀаралъе гӀоло гӀумру кьурал гӀадамал. 27Гьединго ритӀулел руго Ягьудаги Силаги. Гьезги кӀалалъ бицина нужеда гьаб нижер кагътил мурад. 28Илагьияб РухӀалдаги нижедаги лъикӀаблъун бихьун буго – паризаяб тун нахъияб жо нужеда баччизабиларилан[+]. 29Нужеца кунге гьересиаллагьзабазе къурбан гьабураб квен, биги гьекъоге, гъанкъун хвезабураб хӀайваналъул гьанги кунге, хъахӀбалъиги гьабуге. Гьелдаса цӀунун чӀани, – гьеб буго лъикӀаб иш. Вассалам».

30Гьеб данделъи биххун хадур гьел ункъалго Антиохиялде ана. Доре щведал, киналго данде ракӀарун, кагъат гьезухъе кьуна. 31Гьеб кагъат цӀалидал, муридал рохана гьединаб насихӀаталдаса. 32Ягьудацаги Силацаги (гьел кӀиялгоги рукӀана кашпу-карамалъи бугел гӀадамал) гӀемераб жо малъана гьезда. Гьелдалъун вацазул рекӀелъ иман щулалъиялъе квербакъиги лъугьана[+]. 33Цо заманаялдасан кӀудияб хӀурмат-адабгун Ягьудаги Силаги тӀоритӀизе рахъана вацал, ва жалго гьенире ритӀарал вацазухъе тӀадруссана гьел кӀиялго. 34-35Павелги Барнабаги Антиохиялда чӀана, гӀемерал цогидал муридазда цадахъ ТӀадегӀанав ГӀисал рагӀи тӀибитӀизабулеб букӀана гьез[+].


Павелги Барнабаги цоцаздаса ратӀалъула

36Цо чанго къоялдасан Павелица Барнабада абуна:

– РачӀа нилъ тӀадруссун рилълъинин ва, ТӀадегӀанав ГӀисал рагӀи нилъеца тӀибитӀизабураб щибаб шагьаралде щун, вацал кин ругелали хал гьабилин.[†]

37Барнабае бокьана Маркилан тӀокӀцӀар бугев Иоаннги цадахъ вачине[+]. 38Амма Павелида ракӀалде ккана доба, Памфилиялда, гьелги рехун тун нахъе арав, гьезул ишалъе гьелдаса хадуб кумекги гьабичӀев чи цадахъ вачун лъикӀ гурилан[+]. 39Гьеб сабаблъун кӀиясдаго гьоркьоб кьал ккана. Гьедин Павелги Барнабаги цоцаздаса ратӀалъана. Маркги вачун, гамидаги рекӀун, Барнаба Кипралде ана. 40БетӀергьанасул[†] цӀобалъ рехун тогегиян дугӀаги гьабун, Павелги тӀовитӀана вацаз. Силаги вачун,[+] 41гьев Сириялдасан ва Киликиялдасан ана, иман лъуразул агьлуги щулалъизабулаго.

### 16 бетӀер


Тимофейги чапарзабазда цадахъ уна

1Гьелдаса хадув Павел щвана Дербиялде ва Листраялде. Тимофей абун цо мурид вукӀана Листраялда. Гьев вукӀана иман лъурай жугьутӀалъул вас, гьесул эмен вукӀана грекав[+]. 2Листраялда ва Икониялда ругел вацаз веццана гьасие Тимофей. 3Павелие бокьана гьев цадахъ вачине. Гьединлъидал гьеб рахъалда ругел жугьутӀазул тӀадкӀалъай букӀунгутӀизе Тимофейие сунат гьабуна. Гьезда киназдаго лъалеб букӀиндалха гьасул эмен грекав вукӀин[+].

4Гьедин цо шагьаралдаса цоги шагьаралде ун, гьез диналъул вацазда бицунеб букӀана Иерусалималда чапарзабазги[†] диниял бутӀрузги гьабураб хӀукмуялъул хӀакъалъулъ. Гьарулеб букӀана гьеб тӀубазабеян[+]. 5Къоялдаса къоялде иман лъуразул агьлуялъул иман щулалъулеб букӀана, муъминзаби гӀемерлъулел рукӀана[+].


Троадаялда Павелие илгьам лъугьуна

6Рохалил хабар босун Асиялде[†] ине Илагьияб РухӀалъ[†] гьезие изну кьечӀелъул, Павелги гьесда цадахъ рукӀаралги ана Фригиялдасан ва Галатиялдасан[+]. 7Амма Мисиялда дандбитӀун бугеб бакӀалде щун Битиниялде ине къасд гьабидал, ГӀисал РухӀалъ гьениреги риччачӀо гьал[+]. 8Гьедин Мисияги къотӀун ун Троадаялде щвана[+].

9Гьеб сордоялъ цебетӀами лъугьун тӀаде вачӀун Македониялдаса цо чияс Павелида гьарана ралъад къотӀун жидехъе Македониялде вачӀайилан ва жидее кумек гьабейилан. 10Павелие гьеб цебетӀами лъугьун хадуб Македониялде ине гӀедегӀана ниж[*]. Нижеда бичӀчӀидалха Рохалил хабар бицине Аллагьас ниж гьенире ахӀулел ругеблъи.


Филиппиялдаса Лидияца иман лъола

11Троадаялдаса гамида рекӀун ниж Самофракия чӀинкӀиллъиялде ана. Нахъисеб къоялъ Неаполалде ана. 12Гьенисаги ана Филиппиялде. Гьеб батана Македониялъул гьеб рахъалда бугеб кӀудияб шагьар, Рималъул кверщаликь бугеб вилаят. Гьениб нижеца чанго къо бана[+].

13Шамат[†] къоялъ ниж ана шагьаралдаса къватӀибехун бугеб гӀурул рагӀалде, жугьутӀаз какал ралеб бакӀ гьениб бугилан ккун. Гьенире рачӀарал руччабазда аскӀор гӀодор чӀун, гьелгун гара-чӀварулел рукӀана ниж. 14Тиатира шагьаралдаса Лидия абулей цо гӀаданги йикӀана нижехъ гӀенеккун. ЦӀакъго хирияб багӀараб ххам бичун бетӀербахъарай ва Аллагьасе гӀибадатги гьабулей гӀадан йикӀана гьей. ТӀадегӀанас гьелъул ракӀ гьесизабуна Павелил рагӀи гӀадахъ босизе[+]. 15Гьелдаса хадур гьейги гьелъул рукъалъул агьлуги лъадалъ ччун рахъидал,[†] гьей гьардезе лъугьана:

– ХӀакълъунго дун ТӀадегӀанасда божулей йикӀиналда нужер ракӀчӀей батани, дихъе гьоболлъухъ рилълъа, – ян.

Жиндаго цадахъ рилълъине разилъизаруна гьелъ ниж[+].


Павелги Силаги туснахъалъур тӀамула

16Цо къоялъ какал ралеб бакӀалде унаго, цо гӀолохъанай гъараваш данде ккана. Гьей йигоан карамалъи бугей гӀадан, букӀине-ккезе бугебщинаб цебеккунго бицунеб жен букӀана гьелъул чорхолъ. Гьедин пал тӀамун гьелъ гӀемераб гӀарац бакӀарулаан жиндирго бетӀергьабазе. 17Павелидаги нижедаги хадуй ячӀунаго, чӀчӀичӀчӀидана гьей:

– Гьал руго ТӀадегӀанав Аллагьасе гӀибадат гьабулел гӀадамал. Гьез нилъеда бихьизабулеб буго нилъ хвасарлъулеб нух![+]

18Гьелдаса хадубги чанго къоялъ гьединго данде ячӀун чӀчӀичӀчӀидулаан гьей. Ахирги гьелдехун вуссун ццин бахъун, Павелица гьадин абуна гьей гӀаданалъулъ бугеб хъубаб женалда:

– МасихӀ[†] ГӀисал цӀаралдалъун дица дуе амру гьабулеб буго гьей гӀаданалъул чорхолъа нахъе аян!

Ва гьебсагӀат нахъе ана гьеб[+].

19Жидее щолеб букӀараб хайиралдаса махӀрумлъарал гьей гъаравашалъул бетӀергьабаз, ккун рачун, Павелги Силаги базаркъотӀноре хӀакимзабазда аскӀоре щвезаруна. Гьелги судиязухъе рачун:

20– Гьал жугьутӀал руго, – ян абуна гьез, – гьаз нилъер шагьаралда питна багъаризабулеб буго. 21Нилъеца – Рималъул гӀадамаз – къабул гьаризеги тӀуразаризеги бегьуларел гӀадатал тӀиритӀизарулел руго гьаз[+].

22Халкъ цадахъго Павелидаги Силадаги тӀаделъана. Къадияз амру гьабуна, тӀаса ретӀелги бахъун, хьопоца рухеян[+]. 23ЛъикӀго хьопоцаги рухун, туснахъалъур тӀамуна гьел. Туснахъалъул хӀакимасдаги лъазабуна лъутиларедухъ хъаравуллъи чӀезабеян. 24Гьеб буюрухъ тӀубазабун, гьес Павелги Силаги тӀамуна туснахъалъул бищунго жанибегӀан бугеб рокъор, гьазул бохдузда хӀухьдулги рана[+].

25Сордо бащалъулеб заманаялда Павелги Силаги дугӀаби гьарулел ва Аллагь веццун туркаби ахӀулел рукӀана. Гьазухъ гӀенеккун цогидал туснахъалги рукӀана. 26Тохлъукьего кутакалда ракь багъарана. КьучӀдасанго гьаргьадизе лъугьана туснахъалъул къадал. ГьебсагӀат киналго нуцӀби рагьун ана, туснахъалъур ругезда ран рукӀарал хӀухьдул рортун ана[+]. 27Макьидаса вигьарав туснахъалъул хӀакимасда рихьана киналго нуцӀби рагь-рагьун ун. Туснахъал лъутун ун ратилилан ккун, бахъун хвалченгун живго жинцаго чӀвазехъин вукӀана гьев[+].

28– Воре, дуца дуего жаза гьабуге, ниж киналго гьанир руго, – ян ахӀана гьесде Павелица.

29Кан босизе чиги витӀун, туснахъалъул хӀаким векерун жаниве ана ва сородилаго Павелидаги Силадаги цеве кӀалагъоркье речӀчӀана[+]. 30Цинги гьес, гьелги къватӀире рачун, гьикъана:

– Я, бетӀерчӀахъадал! Хвасарлъизе ккани, щиб дица гьабизе кколеб[+]?

31– ТӀадегӀанав ГӀисада божани, мунги дур рукъалъул агьлуги хвасарлъила, – ян абуна гьез[+].

32Цинги гьесдаги гьесул рукъалъул агьлуялдаги Аллагьасдасан Рохалил хабар бицана. 33Гьеб сордоялъ рокъоре рачун гьес Павелилги Силалги ругънал чурана. ГьебсагӀат гьез гьевги гьесул рукъалъул агьлуги лъадалъ ччун рахъана[+]. 34ТӀаде рачун гьес гьезие лъикӀаб гьоболлъи гьабуна, Аллагьасде иман лъеялдаса кутакалда рохун рукӀана гьевги гьесул рукъалъул агьлуги[+].

35Нахъисеб къоялъ радал судияз туснахъчиясухъе жидерго нукарзаби ритӀун рачӀана дов кӀиявго чи къватӀиве виччаян лъазабизе. 36Павелида аскӀове вачӀун туснахъчияс абуна:

– Судияз чагӀи ритӀун рачӀун руго нуж къватӀире риччайилан лъазабизе. Гьанже нуж берцинго нахъе а гьаниса.

37Павелица гьезда абуна:

– Рималъул гражданал рукӀиналъухъги балагьичӀого, судалъ хӀукмуги гьабичӀого, халкъалда цере рачун рухана ниж, цинги туснахъалъур тӀамуна. Гьанже балъгого гьаниса яризаризе къваригӀун бугин ккола. Гьелда ниж рази гьечӀо. РачӀинеги рачӀун гьез жидецаго рачеян абе ниж гьаниса къватӀире![+]

38Туснахъчиясухъе ритӀун рукӀарал нукарзабаз судиязда бицана гьадин абулеб бугин дозилан. Гьел хӀинкъана Павелги Силаги Рималъул гражданал рукӀин лъараб мехалъ. 39ТӀасалъугьинаризе рачӀун, гьез гьав кӀиявго туснахъалъуса къватӀиве вачана ва шагьаралдаса нахъе айилан гьарана[+]. 40Гьелин абуни, туснахъалъуса къватӀире риччаралго, Лидиял бакӀалде ана. Цинги, вацалгун дандчӀвараб мехалъ, гьезие насихӀатги гьабун, сапаралде рахъана[+].

### 17 бетӀер


Павелги Силаги Фессалоникаялда

1Амфиполалдасан ва Аполлониялдасан ун гьел щвана жугьутӀазул синагогаги[†] жаниб бугеб Фессалоникаялде[+]. 2Цогидал бакӀаздаго гӀадин, синагогаялъуве ун, Павелица лъабго шамат[†] къоялъ тӀатӀала жугьутӀазулгун гара-чӀвари гьабуна Илагьиял ТӀухьдузда хъван бугелъул хӀакъалъулъ[+]. 3Гьес гьезда бичӀчӀизабуна ва бихьизабуна МасихӀ[†] хвезе кколев вукӀаравлъиги хваралъуса вахъине кколев вукӀаравлъиги. Гьес абуна:

– МасихӀ ккола дица нужее жиндир хӀакъалъулъ бицунеб бугев ГӀиса[+].

4ЖугьутӀазул гӀемерисел, гьезда божун иманалде рачӀун, Павелидеги Силадеги цолъана. Иман лъуразда гъорлъ цӀикӀкӀунисел рукӀана гьединго Аллагьасе гӀибадат гьабулел грекалги, дагьал рукӀинчӀо къадру-къимат бугел руччабиги. 5Гьезда жахӀда ккарал жугьутӀаз, базаркъотӀноре ун квешалщинал гӀадамал ракӀарун, шагьаралда багъа-бачари лъугьинабуна. Ясонил бакӀалде рачӀун гьез тӀалаб гьабулеб букӀана Павелги Силаги жидехъе кьеян[+]. 6Гьенир гьел ратичӀеб мехалъ, Ясонги гьенир рукӀарал цо-цо вацалги шагьаралъул бутӀрузухъе рехъерхъана. ГӀадамаз ахӀулеб букӀана:

– Гьел руго тӀолабго дуниял бегуниса бахъарал чагӀи! Гьале гьанже нилъер гьаниреги рачӀун руго. 7Гьав Ясоница гьел жиндихъего гьоболлъухъ рачун рукӀана. Гьел киналго къайсарасул[†] къануналда[†] дандечӀун руго. ГӀисайилан цоги парччахӀ вугилан абулеб буго гьез![+]

8Гьеб хабаралъ халкъалъулги шагьаралъул бутӀрузулги рахӀат хвезабуна. 9Гъоркьлъалие гӀарацги лъезабун, нахъе риччана гьез Ясонги цогидал муридалги.


Бероялъул гӀадамал чапарзабазухъ гӀенеккула

10Павелги Силаги гьеб сордоялъго Бероялде ритӀана вацаз. Гьенире щведал гьал ана жугьутӀазул синагогаялъуре. 11Фессалоникаялда ругездаса лъикӀал ратана гьенир жугьутӀал. МухӀканго гӀенеккана гьел гьазул рагӀухъ. Гьазул хабар ритӀухъаб бугищали лъазе щибаб къоялъ Илагьиял ТӀухьдул цӀализе лъугьана гьел. 12Гьазда божана гӀемерисел жугьутӀал, иман лъуразда гъорлъ дагьал рукӀинчӀо къадру-къимат бугел греказул руччаби, гӀезегӀан рукӀана бихьиналги. 13Павелица Аллагьасул рагӀи Бероялдаги тӀибитӀизабулеб бугилан рагӀидал, Фессалоникаялдаса жугьутӀаз, гьениреги рачӀун, шагьаралъул халкъ гьезда данде гьусун тӀамулеб букӀана. 14Гьеб параялъго вацаз гамида рекӀине ралъдал рагӀалде витӀана Павел. Силаги Тимофейги гьенирго чӀана. 15Павел тӀовитӀизе ун рукӀарал гӀадамал, Афиниялде гьевги щвезавун, хехго жинда тӀаде щвайилан Силахъеги Тимофейихъеги гьесул ругьелги босун, тӀадруссун рачӀана.


Павелица Афиниялъул халкъалда Рохалил хабар бицуна

16Силаги Тимофейги рачӀинегӀан Афиниялда чӀун вукӀарав Павелил цӀакъ ракӀ бакъвана гьеб шагьаралда гьересиаллагьзабазул гӀемерал суратал рихьун[+]. 17Синагогаялъуве лъугьун гьес гара-чӀвари гьабулаан жугьутӀазулгун ва Аллагьасе гӀибадат гьабулел греказулгун. Щибаб къоялъ базаркъотӀнове ун, гьенир ратаразеги бицунаан Павелица хабар. 18Гьенир Павелида ратана цо-цо философал – Эпикурил рахъ ккуралги стоикалги. Гьезул цояз абулеб букӀана гьав чӀандачиясе бицине бокьараб жогӀаги щибдайилан. Цогидаз абулеб букӀана чияр аллагьзабазул дин тӀибитӀизабулеб бугин гьесилан. Гьедин абиялъе гӀиллалъунги ккана Павелица ГӀисалги гьев хваралъуса вахъиналъулги бицунеб букӀин.

19Ареопаг абулеб мажлисалде вачун, Павелида гьез абуна:

– Нижее лъазе бокьун буго кинаб гӀелмуялъул дуца бицунеб бугебали[+]. 20ЦӀакъ хӀикматаб хабар рагӀулеб буго нижер гӀундузда, гьединлъидал гьелъул магӀна лъазе бокьун буго. 21(Афиниялъул халкъги къватӀиса рачӀарал апарагзабиги рукӀунаан цӀия-лъияб хабаралъул бицун накъиталда заман инабулел.) 22Мажлисалда цевеги чӀун, Павелица абуна:

– Я, Афиниялъул гӀадамал, дида бихьулеб буго нуж сундулъго цӀакъ диниял чагӀи ругеблъи. 23Шагьаралъул къватӀахъ тирулаго гӀемерал хириял бакӀал ратана дида гьенир. ХӀатта, «Щивали лъаларев аллагьасе» абун хъвай-хъвагӀай гьабураб къурбан хъолеб бакӀцин бугоан. Гьеле гьев, щивалицин лъалев гьечӀониги, нужеца тӀагӀат гьабулев Аллагьасул динин дица тӀибитӀизабулеб бугеб. 24Гьев вуго гьаб дуниялги дуниялалда бугебщинабги бижарав Аллагь. Зоб-ракьалъул БетӀергьан вугелъул, инсанасул квераз рахъун чӀезарурал кӀалгӀабазда жанив чӀоларо гьев[+]. 25Яги инсанасул квераздалъун жиндие хъулухъ гьабизе ккаравги гуро Аллагь. Киданиги щибниги хӀажалъуларо гьесие. Гьесин киналъего гӀумруги, хӀухьелги, цогидабщинабги кьолеб[+]. 26Аллагьас тӀоцеве цохӀо чиясдасан лъугьинаруна дуниялалда ругел киналго халкъал. Щибаб халкъалъе болжалги ва чӀезе бакӀалъе гӀорхъалабиги рихьизаруна[+]. 27Аллагьас гӀадамазе рес кьуна гьев валагьизе, гьев вукӀин гьезул ракӀалъ бицине ва гьезда гьев Аллагь ватизеги. Нилъер щивав чиясдаса рикӀкӀад гьечӀелъулха гьев Аллагь. 28Гьесдалъун чӀаго руго нилъ, гьесдалъун рахъун чӀун руго нилъ, гьесдалъун гӀумру гьабулеб буго нилъеца. Гьелъул хӀакъалъулъин нужер цо шагӀирас гьадин хъван букӀараб:

«Нилъ киналго Гьесул
Лъимал ругелъул…»[+]

29Гьедин Аллагьасул лъималлъун нилъ кколеб мехалъ, нилъеца бегьилищ меседалдасан, гӀарцудасан, яги ганчӀидасан лъугьинабураб жо илагьияб бугилан абизе, гьеб кинабго бугелъул устарасул квералъ гьабураб ва гьесул бетӀералъ ургъараб жо. 30Нилъ жагьиллъуда ругеб заманаялда ккара-тараб Аллагьас нилъер гӀайиблъун рикӀкӀунеб гьечӀо. Амма гьанже гьес амру гьабулеб буго киса-кирего киналго гӀадамал кантӀун жинде руссаян[+]. 31Жинца тӀаса вищарав Чиясдалъун тӀолго гӀаламалъе ритӀухъаб суд гьабулеб къо чӀезабун бугила. Гьелда нилъер ракӀчӀезе гӀолойила жинца гьев хваралъуса вахъинавурав[+].

32Хваралъуса вахъинавиялъул Павелица рехсей гьабидал, цо-цояз гьев гӀад-хочӀ гьавуна, цогидаз абуна гьелъул бицине цоги нухалъ вачӀайилан.

33Павел гьезул мажлисалдаса нахъе ана. 34Амма гьесул рахъ ккун иман лъурал гӀадамалги ккана. Гьезда гъорлъ рукӀана мажлисалдаги гӀахьаллъулев Дионисий абулев чи, Дамар абун цӀар бугей чӀужугӀадан ва цогидалги.

### 18 бетӀер


Павелие Коринфалда битӀ ккола

1Цинги Павел Афиниялдаса Коринфалде ана. 2Гьенив гьасда ватана Понталдаса Аквила абун цо жугьутӀав. Рималдаса киналго жугьутӀал нахъе гъейилан бахъараб Клавдий къайсарасул[†] буюрухъги тӀубазабун, жиндирго чӀужу Прискиллагун цадахъ Италиялдаса гочун вачӀун вугоан гьев. Гьезухъе ваккизе ана Павел[+]. 3Жанир гӀадамал чӀолел чадрал гьарун[†] бетӀербахъарал чагӀи ратана гьел рос-лъади. Гьебго махщелалъул чи Павелги вукӀиндал, гьезда цадахъ хӀалтӀизе лъугьана гьавги. 4Щибаб шамат[†] къоялъ синагогаялъуве[†] ун, жугьутӀалги грекалги мукӀур гьаризе кӀвелародайилан, гьелгун гара-чӀварулаан Павел[+]. 5Силаги Тимофейги Македониялдаса гьенире рачӀараб мехалъ, вагӀза-насихӀаталда тӀадчӀана Павел, гьев ГӀиса хӀакъикъаталдаги МасихӀ[†] вугилан жугьутӀазда бичӀчӀизабизе[+]. 6Амма, дандечӀун, Павел какулев вукӀана жугьутӀаз. Гьединлъидал, жиндирго ратӀлидаса хӀурги кӀутӀун, гьес абуна:

– Нуж хвалде иналъул гӀайибиял нужго руго. Дида гӀайиб гьечӀо. Гьанже дун цогидал халкъазухъе ана[+].

7Цинги синагогаги рехун тун, гьев вахъана Аллагьасе гӀибадат гьабулев Титий Юст абулев цо чиясул гьениб аскӀобго букӀараб минаялъуве. 8Синагогаялъул бетӀер Криспицаги гьесул рукъалъул агьлуялъги ТӀадегӀанав ГӀисаде иман лъуна. Гьенир Павелихъ гӀенеккарал Коринфалдаса гӀезегӀанго чагӀаз иман лъуна ва лъадалъ ччун рахъизаруна.[†][+] 9Цо сордоялъ илгьам лъугьун ТӀадегӀанас Павелида абуна:

– Мун хӀинкъуге! ВуцӀцӀун чӀечӀого, вагӀза-насихӀат гьабе. 10Дун дуда цадахъ вукӀин лъай. Гьаб шагьаралда гӀемер руго дица тӀаса рищарал гӀадамал. Гьединлъидал дуда аскӀове къан, дуе зарал-зиян гьабулев чи вукӀине гьечӀо.

11Гьедин лъагӀелгун бащдалъ гьенив чӀана Павел ва Аллагьасул рагӀи тӀибитӀизабуна.

12Ахая вилаяталъул наиблъун Галлион вугеб заманаялда, киналго рекъон жугьутӀал Павелида тӀаде кӀанцӀана ва гьев судалде вачана. 13Гьез абуна:

– Къануналда[†] данде кколареб къагӀидаялъ Аллагьасе дин гьабеян малъулеб буго гьав чияс халкъалда.

14Павелица кӀалъазе кӀал ричӀилалдего, Галлионица жугьутӀазда абуна:

– Ле, жугьутӀал, гьас цо квешлъи гьабун букӀарабани яги гьасда цоги такъсир ккун букӀарабани, ритӀухъаб суд гьабилаан[†] дица гьасие. 15Кинабалиго рагӀийила, лъилалиго цӀарила, нужер къанунила, – нужер иш буго гьеб. Гьеб ишалда хурхараб суд гьабиларо дица[+].

16Цинги гьес суд гьабулеб рокъоса къватӀире гъуна жугьутӀал. 17Гьебмехалъ киналго синагогаялъул хӀаким Сосфенида тӀаде рортана ва суд гьабулеб рукъалда цеве гьев вухизе лъугьана. Амма Галлионица я гӀин, я бер рехичӀо гьезул гьеб гъалмагъиралде.


Павел Антиохиялде тӀадвуссуна

18Гьелдаса хадубги Павелица гӀезегӀанго къоял рана гьенир. Цинги, вацазе къолъикӀги гьабун, гамидаги рекӀун, Сириялде ана. Гьесда цадахъ ана Прискиллаги Аквилаги. Кенхреялде щведал, гьес ботӀрол рас къунцӀана. Гьеб букӀана Аллагьасе назруялъул[*] болжал лъугӀараб заман[+]. 19Цинги гьел Эфесалде щвана. Синагогаялъуве ана Павел, гьенир рукӀарал жугьутӀалгун гара-чӀваризе[+]. 20Гьез Павелида гьарана дагьаб мехалъги гьенив жидеда аскӀов чӀайилан, амма гьев разилъичӀо. 21Гьезулгун къолъикӀ гьабулаго, Павелица абуна, Аллагьас хъван батани, жив нахъеги нужехъе вачӀинилан. Цинги гьев, Прискиллаги Аквилаги гьенир тун, гамидаги рекӀун, Эфесалдаса нахъе ана[+].

22Къайсарияталда гамидасаги рещтӀун, Иерусалималде ана. Гьениб иман лъуразул агьлуялъе саламги кьун, Антиохиялде ана. 23Дагьаб мехалъ гьенивги чӀун, нахъе ана. Иргадал Галатиялъул ва Фригиялъул шагьаразде щун, гьенир рукӀарал муридазул иман щула гьабизе квербакъи гьабуна[+].


Аполлос вачӀуна Эфесалде, цинги Коринфалде

24Эфесалде вачӀана Искандарияталдаса Аполлос абун цӀакъ кӀал-мацӀ пасихӀав цо жугьутӀав. Илагьиял ТӀухьдузда хъваралъул магӀна лъалев пагьмуяв чиги вукӀана гьев[+]. 25Гьелдасаги цебе ТӀадегӀанав ГӀисал Нух жинда бичӀчӀизабурав чи вукӀана Аполлос. Лъадалъ ччун рахъиялъул хӀакъалъулъ ЯхӀя аварагас малъулеб букӀараб гурони лъаларев Аполлосица, кӀалдиб цӀа ккун, цӀакъ дурусго бицунеб ва бичӀчӀизабулеб букӀана ГӀисал хӀакъалъулъ кинабго жо[+]. 26Синагогаялъуве лъугьун, гьес хӀинкъичӀого хабар бицунеб рагӀидал, Прискиллацаги Аквилацаги гьев рокъове ахӀана ва дагьабги якъинго бичӀчӀизабуна гьесда Аллагьасул Нух[+]. 27Цинги Аполлосие Ахаялде ине бокьидал, вацазул рекӀее гӀуна гьесул къасд ва дора ругел муридазухъе кагъатги хъвана гьев къабул гьавеян. Дове щведал, Ахаялда гьесдасан кӀудияб квербакъи лъугьана Аллагьас цӀоб лъуразул иман щулалъиялъе[+]. 28Халкъалда цебе гьес цӀакъаб ракӀчӀейгун гьереси гьарулел рукӀана жугьутӀал. Илагьиял ТӀухьдуздасан мисалал рачун бихьизабулеб букӀана ГӀиса хӀакъикъаталдаги МасихӀ вугилан[+].

### 19 бетӀер


Павелица Эфесалда кӀиго лъагӀел бала

1Аполлос Коринфалда вугеб заманаялда, мугӀрузда ругел вилаятаздеги щун, тӀадвуссун Эфесалде вачӀана Павел. Гьенир ратарал цо дагьалго муридазда[+] 2гьикъана гьес:

– Иманалде руссараб мехалъ Илагьияб РухӀ[†] лъугьанищ нужелъе? – ян.

Гьеб Илагьияб РухӀалъул хӀакъалъулъ жидеда рагӀизего рагӀичӀилан абуна гьез. 3Кинха нуж лъадалъ ччун рахъаралилан гьикъидал, гьез абуна жал ЯхӀя аварагасул къагӀидаялъ лъадалъ ччун рахъанилан[+]. 4Павелица гьезда абуна:

– ЯхӀя аварагас гӀадамал лъадалъ ччун рахъулел рукӀана кантӀун гьел Аллагьасде руссине. Гьес халкъалдехун абулеб букӀана жиндаса хадув вачӀине вугесде, ай ГӀисаде, иман лъейилан[+].

5Гьеб рагӀидал гьел муридал, ТӀадегӀанав ГӀисал цӀар рехсон, лъадалъ ччун рахъана[+]. 6Цинги Павелица тӀад квер лъедал, Илагьияб РухӀ лъугьана гьезулъе. БатӀи-батӀияб мацӀалда кӀалъазе лъана ва гьезде Аллагьасул рагӀи рещтӀана[+]. 7Кинавниги анцӀила кӀигогӀанасев чи вукӀана гьезул.

8Синагогаялде[†] хьвадун, Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ хӀинкъичӀого бицун ва бичӀчӀизабун, лъабго моцӀалъ гьезие вагӀза гьабуна Павелица[+]. 9Амма цо-цо гӀадамал чанкӀкӀун чӀун гӀенеккулел рукӀинчӀелъул, халкъалда цебе ГӀисал Нух гьез какулеб букӀиндал, жиндирго муридалги рачун, гьезда аскӀоса нахъе ана Павел. Цинги Тиранн абулев чиясул мадрасаялда гьабулаан гьес щибаб къоялъ вагӀза-насихӀат.

10Гьедин ана кӀиго сон. Асиялда[†] яшав гьабун рукӀарал киналго жугьутӀаздаги греказдаги рагӀана Аллагьасул рагӀи.


СихӀручагӀи халкъалда цере инжитлъула

11Аллагьасул хӀалкӀолъиялдалъун Павелил квердасан цӀакъго чӀахӀиял мугӀжизатал загьирлъана. 12ХӀатта гьесул квербацӀцӀ яги ретӀел-хьит унаан унтаразухъе босун, ва гьездалъун унтарал сахлъулаан, гӀадамазул чорхолъа нахъе унаан хъубал жундулги[+].

13Цо бакӀалдаса цоги бакӀалде хьвадун, гӀадамазул чорхолъа жундул рачахъун бетӀербахъарал чагӀиги рукӀана жугьутӀазда гьоркьор. Гьанже гьез къасд гьабуна ТӀадегӀанав ГӀисал цӀар рехсон инсанасул чорхолъа хъубаб жен бачахъизе. Гьез гьелда абулаан:

– Павелица жиндир хӀакъалъулъ бицунеб бугев ГӀисал цӀаралдалъун амру гьабулеб буго нижеца дуе гьев чиясул чорхолъа нахъе аян[+]. 14(Гьел рукӀана Ягьудиязул[†] цо кӀудияв кашиш[†] Скевал анкьавго вас.)

15Гьеб хъубаб женалъ гьезда абуна:

– Дида ГӀисаги лъала, Павелги лъала щив чияли, амма нуж щал кколел[+]?

16Цинги гьеб хъубаб жен чорхолъ бугев чияс, тӀадги речӀчӀун, гьел гӀодор тӀамуна. Лъукъ-лъукъун тату хварал гьел, тӀад ретӀелги гьечӀого, тӀуризе ккана гьеб рокъоса къватӀире. 17Эфесалда рукӀарал киналго жугьутӀаздаги греказдаги рагӀана гьеб хабар. Кутакаб хӀинкъи лъугьана гьеб халкъалъул рекӀелъе. ТӀадегӀанав ГӀисал цӀаралъе рецц гьабуна гьез. 18Гьезул гӀемерисез иман лъуна, Павелихъе рачӀун, жидерго хъубал ишал рехсон, тавбу гьабуна[+]. 19ГӀемерал сихӀручагӀаз жидерго тӀахьал, гӀадамазда рихьулеб бакӀалде росун, рухӀана. Гьедин рухӀарал тӀахьазул багьа чӀезабураб мехалъ, кӀикъоялда анцӀазарго гъурущалде бахунеб батана гьеб. 20Гьедин ТӀадегӀанасул къудраталдалъун тӀибитӀулеб ва щулалъулеб букӀана Аллагьасул рагӀи[+].


Эфесалда Павелида данде питна багъаризабула

21Гьединал лъугьа-бахъиназдаса хадуб, Илагьияб РухӀалъ малъун, Павелица хӀукму гьабуна Македониялъул ва Ахаялъул ракьалдасан Иерусалималде ине. Гьес абуна:

– Цин цо дове щвела дун, цинги дида Рим[†] бихьизе ккола, – ян[+].

22Жиндирго кӀиго кумекчи – Тимофей ва Эраст гьес Македониялде цере ритӀана, живгойин абуни, дагьаб заманаялъ Асиялдаго чӀана[+].

23Гьеле гьеб заманаялда лъугьана ТӀадегӀанасул Нухалда дандечӀараб кӀудияб питна. 24Деметрий абун цо гӀарцул устар вукӀана гьенив. Артемида аллагьалъул хӀурматалда бараб храмалда релълъарал гӀисинал храмал гьарун[†] ричулаан гьес. Гьесул гьеб даран-базаралъул кутакаб хайир-пайда букӀана цогидал устарзабазеги. 25Гьел устарзабиги ва гьесулалда релълъараб цогидаб махщелалъул гӀадамалги данде ракӀарун, гьес абуна:

– ГӀенеккея, нужеда лъала нилъер магӀишат гьаб даран-базаралда бараб бугеблъи. 26Гьанже нужеда бихьулеб ва рагӀулеб буго гьадав Павелица, жиндаго божизабун, къосинабулеб бугеблъи, Эфесалда гуребги, тӀолабгоялде гӀунтӀун Асиялда бугеб халкъ. Гьес абулеб буго, инсанасул квераздалъун гьарурал аллагьзаби – гьел аллагьзабилъун кколарилан. 27Гьедин нилъер махщел какун квешаб цӀар чӀвазе букӀин гуребги, гьелдалъун хӀинкъи буго нилъер кӀудияй аллагь Артемидал храм щибго гуреб бакӀлъун рикӀкӀинилан ва тӀолабго Асиялдаги ва тӀолабго дуниялалдаги халкъаз жиндие бетӀерчӀвалей гьей аллагьалъул цӀар гьанже гӀадин кӀодо гьабиларилан.[†]

28Гьебмехалъ устарзаби ццидаца гьалаглъун ахӀдезе лъугьана:

– Нижер Эфесалъул Артемида кӀудияй аллагь йиго! – ян.

29ТӀолабго шагьаралда багъа-бачари лъугьана. ГӀадамазул цо къокъаялъ ккуна Павелида цадахъ гьеб сапаралда рукӀарал Македониялдаса Гайги Аристархги. Цинги киналго рекерулел рукӀана данделъаби тӀоритӀулеб бакӀалде[+]. 30Гьеб халкъалда гьоркьове лъугьине бокьун букӀана Павелие, амма муридаз виччачӀо. 31Асия вилаяталъул цо-цо чӀухӀби-хӀакимзабазги, – Павелил гьудулзабиги рукӀиндалха гьел, – гьесда аскӀоре чагӀи ритӀун рачӀана театралде унгейилан абун.

32Гьеб заманаялда цояс гьадин ахӀун, цогидас додин ахӀун, кутакаб гъалмагъир лъугьана гьениб. Гьезул гӀемерисезда лъалебцин букӀинчӀо щай жал гьенире ракӀарун ругелали. 33Гьале цо-цо гӀадамаз цеве цун вачӀана жугьутӀаз кӀалъазе тӀамурав Александр абулев чи. ГӀенеккейилан, кверги борхун, Александр халкъалда цеве жидеда гӀайиб гьечӀилан кӀалъазехъин вукӀана. 34Амма гьев жугьутӀав вукӀин лъайдал, цого гьаракьалъ кӀиго сагӀатгӀанасеб мехалъ ахӀана гьез:

– Нижер Эфесалъул Артемида кӀудияй аллагь йиго! – ян.

35Цеве вахъун, шагьаралъул гӀелас, гьелги гӀодоре риччазарун, абуна:

– Ле, Эфесалъул гӀадамал! КӀудияй Артемидал храмги зодисан рещтӀараб гьелъул суратги цӀунулел гӀадамал нуж ругеллъи лъаларев чи щив вугев? 36Гьелда дагӀба базе бакӀги гьечӀеб мехалъ, гӀодоре риччазе ккела нуж. Сундулъго хехдари рекъоларо. 37Гьанире нужеца рачун рачӀарал гьал чагӀаз храмалъуб цӀогьги гьабичӀо, нилъер аллагь какараб рагӀиги гьазул кӀалдиса къватӀибе бачӀинчӀо. 38Деметрийил ва цогидал устарзабазул лъидехунниги дагӀба бугеб батани, гьеб тӀубазе тӀадаб судги буго, наибзабиги руго. Гьезухъе гӀарзалъ ине риччай. 39Гьелдаса батӀияб суал нужер бугеб батани, къануналда[†] рекъон, ахӀун данделъигун, гьениб тӀубазе ккела. 40Щибго гӀиллаго гьечӀого гьаб гъалмагъир нилъеца гьабидал, ургъунго питна багъаризабун бугилан, нилъеда гӀайиб чӀезабиялда хӀинкъи буго. Щай гьанире ракӀараралилан гьикъани, кьезе жаваб гьечӀогури нилъер.

41Гьединги абун, халкъ бикьа-биххизабун нахъе битӀана гьес.

### 20 бетӀер


Павел Македониялде ва Ахаялде уна

1Халкъалъул гьеб ахӀи-хӀур лъугӀараб мехалъ, жиндихъего ахӀун муридазе насихӀатги гьабун, къолъикӀги гьабун, Павел Македониялде ана[+]. 2Гьел вилаятаздасан унаго, халкъалъе гӀемераб насихӀаталъул хабарги бицунаго, гьев Грециялде щвана. 3Гьениб лъабго моцӀги бан, гамида рекӀун, Сириялде ине къачӀараб мехалъ, Павелида лъана жугьутӀаз жиндие квешлъи гьабизехъин букӀин. Гьединлъидал гьес хӀукму гьабуна Македониялдасахун тӀадвуссун ине[+]. 4Гьесда цадахъ ана Бероялдаса Пиррил вас Сопатр, Фессалоникаялдаса Аристарх ва Секунд, Дербиялдаса Гай, Тимофей ва Асиялдаса[†] Тихикги Трофимги[+]. 5Цере ун гьел ниж рачӀинегӀан Троадаялда чӀун ратана[+]. 6Нижин абуни, РеччичӀел Панкъазул Байрамалъул къоял инегӀанги чӀун, гамида рекӀун Филиппиялдаса къватӀире рахъана, щуго къоялдасан гьезда тӀаде щвана ва цо анкь гьениб рехана[+].


Гордухъан вортарав Эвтих чӀаголъула

7Цо гьатӀан къоялъ бекун чед кваназе данделъана ниж, цинги вацалгун гара-чӀваризе лъугьана Павел. Нахъисеб къоялъ къватӀиве вахъине къачӀарав Павелица сордо бащалъизегӀан бицана хабар[+]. 8Ниж данделъараб тӀасарокъор рекӀун рукӀана гӀемерал чирахъал. 9ГортӀа гӀодов чӀун вукӀарав Эвтих абун цӀар бугев цо гӀолохъанчи, Павелил хабар халалъидал, кьижун ккана. Кьижухъего гьев лъабтӀалаяб ригьалъул рагьараб гордухъан къотӀнове вортун ана. Рекерун ун хал гьабидал, хун ватана нижеда гьев[+]. 10Гъоркье вачӀун Павелица гьев, гъуждулги ккун, тӀаде ворхизавуна ва каранде къана. Цинги гьес абуна:

– Воре, нуж къварилъахъдуге, гьасул рухӀ бахъун гьечӀо, – ян[+].

11Нахъеги тӀасарокъове вахун, бекун чед кванана Павелица, хъахӀлъи рехизегӀан гьезулгун хабар-кӀалалдаги вукӀун, сапаралъ вахъана гьев. 12Дов гӀолохъанчиги, расги лъугьинчӀеб гӀадин, тӀаде вачана ва киналго гьелдаса цӀакъ рохана.


Павел Троадаялдаса Милеталде уна

13Цинги, гамида рекӀун, ниж цереккунго Ассалде ана. Нижеда ракӀалда букӀана гьениса Павелги цадахъ вачине, гьес абун букӀана жив гьениве лъелго вачӀинилан. 14Ассалда Павел нижеда дандчӀвараб мехалъ, гьевги вачун, гамидаги рекӀун, Митиленаялде ана. 15Гьенисаги гамида рекӀун ун, нахъисеб къоялъ Хиос чӀинкӀиллъиялъул хьолбохъан лъедон, цоги къоги нухда бан, Самосалде щвана ва хадусеб къоялъ Милеталда рещтӀана. 16КӀикъоялда анцӀабилеб къоялъул байрам тӀаде гӀунтӀилалде Иерусалималде щвезе бажарилародаян гӀедегӀун вукӀиндал, Асиялда заман инабичӀого рорчӀизе гӀоло, Эфесалде жанире лъугьинчӀого ине хӀукму гьабуна Павелица[+].


Эфесалдаса вацазе Павелица тӀубанго къолъикӀ гьабула

17Милеталдаса Эфесалде чи витӀун, гьес иман лъуразул агьлуялъул бутӀрул жиндихъего ахӀана. 18РачӀун гьел тӀаде щведал, Павелица гьезда абуна:

– Асиялъул ракьалда дица тӀоцебе хӀетӀе чӀаралдаса нахъе дун нужгун цадахъ вукӀаравлъи лъала нужеда[+]. 19Дирго хӀеренлъи-хӀалимлъиялда бадиса магӀу чвахулаго ва, дида дандечӀарал жугьутӀазул питнаби цӀикӀкӀаниги сабруги гьабун, хъулухъ гьабуна дица ТӀадегӀанасе. 20Нужее пайдаяб щибго жо бахчичӀо дица нужедаса: халкъалда цеве вахъунги щибаб къавулъе лъугьунги вагӀза-насихӀат гьоркьоса къотӀизе[†] течӀо. 21ЖугьутӀаздаги греказдаги, дунго нугӀлъун чӀун, дица бичӀчӀизабуна кантӀун Аллагьасде руссаян ва нилъер ТӀадегӀанав ГӀисаде иман лъеян. 22Гьале гьанже Илагьияб РухӀалъ[†] Иерусалималде ине гьесизавулев вуго ва гьениб щиб дир ккелебалиги лъаларо. 23Амма кинаб шагьаралде дун щваниги, Илагьияб РухӀалдасан илгьам лъугьунеб буго Иерусалималда дида рахсал разе ругилан, дие гӀазаб-гӀакъуба букӀине бугилан[+].

24Дирго гӀумру хиралъун гуро дун кӀалъалев вугев. Дица байбихьараб иш рагӀалде бахъинабун ва ТӀадегӀанав ГӀисаца кьураб тӀадкъай тӀубазабун, ай Аллагьас нилъеда цӀоб лъун бугилан Рохалил хабар бицун чӀалде щвезе бокьун буго[+]. 25Гьанже дида лъала дица Аллагьасул ПарччахӀлъи тӀаде гӀунтӀун букӀин лъазабурал нужеда дун тӀокӀав вихьизе гьечӀевлъи. 26Гьединлъидал жакъа дица лъазабулеб буго, нужеда гьоркьоса цониги чи хвасарлъичӀого хутӀани, гьелъул гӀайиб дида гьечӀилан[+]. 27Щайилан гьикъани, щибго бахчичӀого дица нужеда бичӀчӀизабуна Аллагьасул амру.

28Воре, нужго цӀуне! ГӀисаца жиндирго биги тӀун босараб ва Илагьияб РухӀалъ нужеда тӀадкъараб Аллагьасде иман лъуразул агьлуги, вехьас гӀиял рехъен гӀадин, цӀуне нужеца[+]. 29Дида лъала дун нужеда аскӀоса нахъе араб мехалъ, хъантӀарал бацӀал рачӀун, нужер гӀиял рехъабазда гьел гурхӀизе гьечӀеллъи[+]. 30Нужеда гъорлъги рахъина, муридал жидедаго хадур цӀазе бокьун, гьел мекъи ккезаризе гаргадулел гӀадамал[+]. 31Гьеле гьездаса цӀунун чӀа нуж. РакӀалда чӀезабе лъабго соналъ дица къасиги къадги беразул магӀу тӀун гӀодилаго нужеда гьаранщинабги малъанщинабги[+]. 32Гьанже дица нуж ТӀадегӀанасда божун толел руго ва дир хьул буго гьесул цӀобалъ нуж рехун теларилан. Гьесда кӀола нужее къваригӀанщинаб кьезе ва, Аллагьас тӀаса рищаразего гӀадин, нужееги ирс насиб гьабизе[+]. 33Дица лъидасаниги тӀалаб гьабичӀо я гӀарац, я хирияб ретӀел-тӀех[+]. 34Нужеда лъала диеги дида цадахъ рукӀаразеги къваригӀара-тараб жо дица гьал дирго кверал квалквадун балагьараблъи[+]. 35Дица сундулъго нужедаги бихьизабуна дун гӀадин нужги хӀалтӀизе кколеллъи, загӀипазе кумек гьабизе кколеблъи ва «Босаралъулъалдаса кьуралъулъ баркат цӀикӀкӀараб буго», – ян ТӀадегӀанав ГӀисаца абурал рагӀаби кӀочон тезе бегьулареблъи[+].

36Гьединги абун, киназдаго цадахъ суждаялда чӀун, дугӀа гьабуна Павелица[+]. 37ГӀодун магӀу тӀолаго, гьесда тӀад хурхана, каранде къан, гьесда убачал гьаруна.[†] 38ТӀокӀав киданиги нужеда жив вихьизе гьечӀилан абурал гьесул рагӀабаз хасго къварид гьаруна гьел. Цинги гамиде нуха регӀана гьез Павел.

### 21 бетӀер


Павел Иерусалималде уна

1Гьезулгун къолъикӀги гьабун, гамида рекӀун ниж битӀун Кос чӀинкӀиллъиялдехун ралагьун ана. Нахъисеб къоялъ щвана Родосалде, гьениса Патараялде ана. 2Гьениб батана Финикиялдасахун ралъад къотӀун унеб гама. Гьелде рахана ниж. 3Кипр чӀинкӀиллъи бихьараб мехалъ, гьебги квегӀаб рахъалдехун тун, Сириялде ана ва Тиралда рещтӀана. Гамидаса юк бахъизе кколеб букӀана гьениб. 4Гьенир муридал ратун, гьезда аскӀоб цо анкь рехана. Илагьияб РухӀалъ[†] малъун, гьез Павелида абулеб букӀана Иерусалималде унгейилан[+]. 5Гьеб нижер анкь индал, къватӀире рахъана ниж. Жидерго лъудбигун, лъималгун шагьаралдаса къватӀире ниж тӀоритӀизе рачӀана муридал, ва ралъдал рагӀалде щведал, нижеца суждаялда чӀун дугӀа гьабуна[+]. 6Цоцазе къолъикӀги гьабун, нижги гамиде рахана, гьелги тӀадруссун ана.

7Тиралдаса рахъун арал нижер сапар Птолемаидаялда лъугӀана. Вацазе саламги кьун, гьезда цадахъ цо къо гьениб бана. 8Нахъисеб къоялъ лъелго сапаралде рахъун, Къайсарияталде[†] щвана. Иерусалималда тӀаса вищун вукӀарав анкьгоясдасан цояв – Филипп – гьенив ватун, гьесда рещтӀана. Гьев вукӀана Рохалил хабар лъазабулев чи[+]. 9Рос-рукъалде яхъинчӀей ункъо яс йигоан гьесул, ункъалъего Аллагьас кашпу-карамалъиги кьун бугоан[+]. 10ГӀезегӀанго къоял рана гьенир нижеца.

Гьеб заманаялда Ягьудиялдаса[†] Птолемаидаялде вачӀана кашпу-карамалъи бугев цо Агаб абулев чи[+]. 11Нижехъе вачӀун Павелил рачелги босун, жиндирго бохдулги квералги рухьана гьес. Цинги абуна:

– Илагьияб РухӀалъ абулеб буго гьаб рачелалъул бетӀергьан Иерусалималъул жугьутӀаз гьадин вухь-вухьун рехилин ва гьев мажусиязул квердеги кьелин абун[+].

12Гьеб рагӀидал нижги гьеб ракьалъул гӀадамалги Павелида гьардезе лъугьана Иерусалималде унгейилан[+]. 13Гьебмехалъ Павелица нижеда абуна:

– Щай нуж гӀодулел? Щай нужеца дирги ракӀ бакъвазабулеб? Вухь-вухьун рехияли щиб гурин, ТӀадегӀанав ГӀисае гӀоло Иерусалималда хвезеги разияв вуго дун[+].

14Гьев мукӀур гьавизе кӀвечӀелъул, руцӀцӀун чӀана ниж БетӀергьанас хъвараб лъугьинилан.

15Цо чанго къоялдасан къайи-цӀаги къачӀан, ниж Иерусалималде ине къватӀире рахъана. 16Къайсарияталдаса цо-цо муридалги рилълъана нижеда цадахъ. Гьез ниж щвезаруна тӀоцересел муридаздасан цоявлъун кколев Кипралдаса Мнасонил бакӀалде ва гьесда рещтӀана.


Павел Якъубгун дандчӀвала

17Иерусалималде щведал, вацал рохана ниж рачӀиналдаса. 18Нахъисеб къоялъ Павел, нижги рачун, Якъубил[†] бакӀалде вилълъана. Гьенире рачӀана киналго диниял бутӀрул[+]. 19Павелица гьезие салам кьуна ва жиндир ишалдалъун Аллагьас цогидал халкъазда гьоркьоб гьабунщиналъул хӀакъалъулъ щибго гьоркьоб течӀого мухӀканго бицана. 20Гьеб рагӀидал, киназго Аллагьасе рецц гьабуна. Цинги гьез Павелида абуна:

– Балагье, вац, гьанир жугьутӀазда гьоркьоса ГӀисаде иман лъурав аза-азар чи дудаго вихьизе. Гьез киназго кьуричӀого цӀунула Мусал къанунал.[†][+] 21Дур хӀакъалъулъ гьазда бицун буго дуцадила, цогидал халкъазул ракьалда ругел жугьутӀазда абунги малъунги бугила Мусал[†] диналъе хилиплъизе бегьулин, васазе сунат гьабичӀониги гӀолин ва нилъер гӀадатал цӀунизе кколарин[+]. 22Гьанже щибха нилъеца гьабизе кколеб? Гьазда лъачӀого хутӀиларо мун вачӀун вугевлъи. 23Гьединлъидал цо нижеца малъараб жо гьабе дуца: гьанив нижеда гьоркьов вуго Аллагьасе назруялъул гӀадат цӀунун чӀарав ункъо чи[+]. 24Гьелги цадахъ рачун ун, дуцаги тӀубазабе ботӀрол рас къунцӀизе гьезие изну щолеб рацӀцӀалъизариялъул гӀадат. Гьезие гӀологи гӀарац дуцаго кье. Гьебмехалъ киназдаго лъала дур хӀакъалъулъ бицунеб бугебщинаб мекъи букӀин, мунги Мусал къануналда рекъон хьвадулев чи вукӀин[+]. 25Иманалде руссарал цогидал халкъазул рахъалъин абуни, нижеца хӀукмуги гьабун, гьезухъе кагъат битӀун инчӀищ гьересиаллагьзабазе къурбан гьабураб квенги кунгеян, биги гьекъогеян, гъанкъун хвезабураб хӀайваналъул гьанги кунгеян ва хъахӀбалъиги гьабугеян[+].

26Гьедин нахъисеб къоялъго гьев ункъавго чиги вачун ун, Павелица рацӀцӀалъизариялъул гӀадат тӀубазабуна. Цинги Мукъадасаб Рокъове лъугьун, гьес лъазабуна рацӀцӀалъиялъул болжал кида лъугӀизе бугебали. Гьеб болжал лъугӀараб къоялъ гьезул щивасдаса къурбан хъвезе кколаан[+].


Павел Мукъадасаб Рокъоса ккун вачун уна

27Гьеб иш лъугӀулеб бугеб мехалъ, Мукъадасаб Рокъов гьев вихьана Асиялдаса[†] рачӀарал жугьутӀазда. Гьез халкъалда гьоркьоб багъа-бачари лъугьинабуна ва тӀад речӀчӀун Павелги ккуна.

28– Я, вацал жугьутӀал! – ан ахӀулеб букӀана гьез. – Кумек гьабе нижее. Гьас киса-кирего гӀадамал тӀамулел руго нилъер халкъалдаги, нилъер къануналдаги,[†] нилъер хирияб гьаб рукъалдаги дандечӀезе. ХӀатта гьес, грекалги жанире рачун, нилъер гьаб хирияб бакӀ хъублъизабуна[+].

29Гьедин абиялъе гӀиллаги букӀана: Эфесалдаса Трофим вихьун вукӀун вуго гьезда дагьав цевегӀан шагьаралъул къотӀносан Павелида цадахъ унев. Гьев Трофим жиндаго цадахъ Мукъадасаб Рокъовеги вачун вукӀун ватилилан ккун буго гьезда[+].

30ТӀолабго шагьаралда багъа-бачари лъугьана. Кисанго рекерун рачӀун гӀадамазул кӀудияб руккел лъугьана. Кквезеги ккун, гьез Павел Мукъадасаб Рокъоса къватӀиве вехъерхъана, ва гьебсагӀат кавуги рахана.

31Гьез Павел чӀвазехъин вугеб мехалъ, рагъухъабазул азарилбетӀерасда рагӀана тӀолабго Иерусалималда гъалмагъир ккун бугилан. 32ГьебсагӀат гьев, рагъухъабиги нусилбутӀрулги рачун, гьениве вортана. АзарилбетӀерги рагъухъабиги рачӀунел рихьун, Павел вухулел рукӀарал гӀадамаз гьев живго тана. 33Гьебмехалъ аскӀове ун, азарилбетӀерас Павел нахъе вачана, кӀиго рахасги бан вухьейилан буюрухъ кьуна. Цинги гьел гӀадамазда гьикъана гьав щивилан, гьас гьабураб щибилан[+]. 34Гьеб халкъалъул руккалилъ цояс гьадин ахӀун, цояс додин ахӀун, гьезул хъуй-хъаялъ щиб-кин ккарабали бичӀчӀизе кӀвечӀеб мехалъ, азарилбетӀерас буюрухъ кьуна Павел хъалаялъуве вачейилан[+]. 35Болъодухъа тӀаде Павел вачунаго, тӀаде гурун бачӀараб халкъалъул руккелалдаса цӀунизе, рагъухъабаз кодов ккун восизе ккана гьев. 36Хадур лъугьун гӀемерал гӀадамаз ахӀулеб букӀана гьев тӀагӀинавизе кколилан.


Павелица жиндаго гӀайиб гьечӀолъи чӀезабула

37Хъалаялъул кавудухъе щведал, Павелица азарилбетӀерасда абуна цо кӀалъазе бегьилищилан.

– Дуда греказул мацӀищ лъалеб? – ан гьикъана гьес. 38– Дагьаб цебегӀан гъалмагъирги багъаризабун, ункъазарго хъачагъгун авлахъалде лъутун арав Мисриялдаса чи гуревищха мун?

39Павелица абуна:

– Дун вуго Киликиялъул Тарсалдаса жугьутӀав, гьеб машгьураб шагьаралъул гражданин. Гьаб халкъалдехун хитӀаб гьабун, цо кӀалъазе изну кьейилан гьарулеб буго дица дуда[+].

40Гьебмехалъ изну кьедал, болъодул хӀокӀида чӀун, кверги борхун, халкъалдехун вуссана Павел. Киналго гӀадамал сихӀкъотӀун чӀараб мехалъ, жугьутӀ мацӀалда кӀалъазе байбихьана гьес.

### 22 бетӀер

1Гьес абуна:

– Я, дир вацалги умумулги! Гьанже дихъ гӀенекке нуж! Дида гӀайиб гьечӀолъи чӀезабизе кӀалъалев вуго дун.

2Павел жугьутӀ мацӀалда кӀалъалев рагӀидал, тӀубанго сихӀкъотӀун чӀана гьел. Гьебмехалъ гьес абуна:

3– Дун вуго Киликиялъул Тарсалда гьавурав, гьаб шагьаралда цӀаларав жугьутӀав. Гамалиэлида цеве цӀалун, цӀакъ мухӀканго лъазаруна дица нилъер умумузул къанунал.[†] Дунги вукӀана, жакъа нужго гӀадин, Аллагь рази гьавизе хӀаракат бахъулев чи[+]. 4Гьаб Нухде лъугьаразе чӀваялде гӀунтӀунги гӀазаб кьуна дицаги, бихьиналги руччабиги, ккун рачун, рахсаца рухьинаруна, туснахъалъур тӀамизаруна[+]. 5Гьелъие нугӀлъи гьабила[†] чӀахӀиял кашишзабазги[†] киналго чӀухӀби-хӀакимзабазги. Гьезул кагъатги босун унев вукӀана дун Дамаскалда ругел иман лъуразухъе, рухь-рухьун гьел Иерусалималде рачине ва гьаниб гьезие тамихӀ гьабизе бокьун[+].


Павелица бицуна жинцаго иман лъураб куцалъул

6Гьедин нухда унаго, Дамаскалде щолев вукӀараб къоялъул къалъул гӀужалда, тохлъукьего зобалаздасан рещтӀараб нуралъ кутакалда къалъ-къалъизабуна сверухълъи[+]. 7Дун гӀодов ккана. «Шаул! Шаул! Щай дуца дие гьаб гӀазаб-гӀакъуба кьолеб бугеб?» – ан ахӀулеб гьаракьги рагӀана дида. 8«Мун щив, бетӀерчӀахъад?» – абун гьикъана дица. Гьес дида абуна: «Дун вуго дуца гӀазаб-гӀакъуба кьолеб бугев Назареталдаса ГӀиса». 9Дида цадахъ рукӀараздаги бихьана гьеб нур. Амма дунгун кӀалъалев вукӀарасул гьаракь гьезда рагӀичӀо. 10«Я, бетӀерчӀахъад! Щибха дица гьабизе кколеб?» – абун гьикъана дица гьебмехалъ. ТӀадегӀанас дида абуна: «ТӀаде вахъун, Дамаскалде а мун. Гьениб бицина дуда дуца гьабизе кколебщиналъул хӀакъалъулъ». 11Гьеб нуралъул гвангъиялъ дир бадиса канлъи босана. Цадахъ рукӀараз, квер ккун вачун, Дамаскалде щвезавуна. 12Гьенир ругел жугьутӀазда гьоркьоб къадру-къиматги бугев, къануналъеги мутӀигӀав цо Анания абулев чи вачӀана дида аскӀове[+]. 13Гьес абуна: «Я, дир вац Шаул! Валагье!» – ян. Гьеб лахӀзаталда гьесухъ валагьидал, дир беразда канлъи бихьана. 14Цинги гьес дида бицана: «Нилъер умумузул Аллагьас мун тӀаса вищун вуго жиндирго амруги дуда лъазе, Аллагьасул вацӀцӀадав вакилги вихьизе, гьесул каламги рагӀизе. 15Дуда бихьаралъулги рагӀаралъулги бицун, киналго халкъазда гьоркьов Гьесул нугӀлъун вукӀине ккола мун[+]. 16Гьанже сундухъ балагьун мун чӀун вугев? Лъадалъ ччун вахъизавун, гьесул цӀар рехсон, дурго мунагьал чуризаре»[+].


Аллагьас Павел цогидал халкъазухъе витӀиялъул хӀакъалъулъ

17Иерусалималде тӀадвуссун Мукъадасаб Рокъов какда вукӀагоги цебетӀами лъугьана дие[+]. 18Дида ГӀиса вихьана, ва гьес дида абуна: «ЛахӀзаталъ чӀечӀого мун Иерусалималдаса нахъе а. Гьанир божизе гьечӀо дир хӀакъалъулъ дуца бицаралда». 19Дица абуна: «Я, ТӀадегӀанав ГӀиса! Гьазда лъала дуде иман лъурал гӀадамал дица, ккун рачун, туснахъалъур тӀамулел рукӀараблъи ва синагогабазда[†] гьел рухулел рукӀараблъиги. 20Дуе нугӀлъи гьабурав Стефанил би гӀодобе тӀолеб мехалъ дунги вукӀана гьенив. Дица гьеб лъикӀаб ишлъун рикӀкӀана, гьев чӀвалел рукӀарал гӀадамазул гӀабабиги дихъе кьун рукӀана цӀунизе»[+]. 21ГӀисаца дида абуна: «Дица мун гьаниса рикӀкӀаде цогидал халкъазул гӀадамазухъе витӀулев вуго. Гьезухъе а мун».

22Гьел рагӀаби Павелил кӀалдиса къватӀире лъугьинегӀан гӀенеккун чӀун букӀараб халкъ нахъеги ахӀдезе лъугьана:

– Ракьалдаса тӀагӀинавизе ккола гьев! Гьединав чи чӀаго тезе бегьуларо!

23РетӀелги бихъ-бихъун балаго, хӀатӀикь букӀараб хӀурги гьаваялде гьурщулаго, гьедин ахӀделел гьел ругеб мехалъ, 24азарилбетӀерас буюрухъ кьуна Павел хъалаялъуве вачеян ва гьес щиб гьабун букӀун гьал гӀадамаз гьедин ахӀулеб бугебали цӀалаца вухун бицинабейилан. 25ЦӀалаца вухизе вухьунеб мехалъ, гьенив аскӀов вукӀарав нусилбетӀерасдехун вуссун Павелица абуна суд гьабичӀого Рималъул гражданин вухизе законалъ изну кьолебищилан[+]. 26ГьебсагӀат нусилбетӀерас, азарилбетӀерасда аскӀове ун, абуна:

– Дуца гьабулеб жо щиб? Гьавни Рималъул гражданин вукӀун вуго, – ян.

27АскӀове вачӀун, азарилбетӀерас Павелида гьикъана:

– Бице дида: мун Рималъул гражданинищ? – абун.

Уйилан абуна гьес. 28НусилбетӀерас гьениб абуна гьеб гражданлъи щвезе гӀоло жинца гӀемераб гӀарац хвезабизе кканилан. Павелицаги абуна жив эбелалъ гьавуралдаса нахъего вугин Рималъул гражданин. 29Гьев цӀалаца вухизехъин вукӀарал гӀадамал нахъегӀан къана. АзарилбетӀерги хӀинкъана жинца вухь-вухьарав чи Рималъул гражданин вукӀин лъайдал.


Павел судалда цеве чӀола

30Павелиде жугьутӀаз гӀунтӀизабулеб бугеб гӀайиб мухӀканго баянлъизе гӀоло, нахъисеб къоялъ азарилбетӀерасул буюрухъалдалъун чӀахӀиял кашишзабиги кӀудияб судалъул гӀадамалги данделъана ва, тӀаса рахсалги рахъун, Павел гьезда цеве чӀезавуна.

### 23 бетӀер

1КӀудияб судалъул гӀадамазда берги речӀчӀизабун, Павелица абуна:

– Я, дир вацал! Жакъа къоялде щвезегӀан дица Аллагьасда цебе ракӀбацӀцӀадго гӀумру гьабуна ва кидаго гьабичӀо ритӀухъаб гурони иш[+].

2Гьеб рагӀидал кӀудияв кашиш[†] Ананияца аскӀор рукӀаразе амру гьабуна гьесул кӀал бухейилан[+]. 3Павелица гьесда абуна:

– Аллагьас вухила мун, хъахӀракьалъ бохьараб къед! Мун гьанив гӀодов чӀун вуго къануналда[†] рекъон дие суд гьабизе. Дуцайин абуни, къанунги хвезабун, буюрухъ кьолеб буго дун вухейилан[+].

4АскӀор рукӀараз гьесда абуна Аллагьасул кӀудияв кашиш къабихӀ гьавулев вугин дуцайилан[+]. 5Гьебмехалъ Павелица абуна:

– Я, вацал! Гьав чи кӀудияв кашиш вукӀин лъачӀо дида, Илагьиял ТӀухьдузда хъван бугелъул: «Дурго халкъалъул бетӀерасул хӀакъалъулъ квешаб рагӀи абуге», – ян[+].

6Гьенир ругезда гьоркьор саддукеялги[†] фарисеялги[†] рукӀин лъараб мехалъ, ахӀунго-ахӀун абуна Павелица:

– Я, вацал! Дун вуго фарисеясул вас фарисеяв. Судалдеги дун вачун вуго къиямасеб къоялъ хварал тӀаде рахъинаризе рукӀиналде хьул лъурав чи вугелъул[+].

7Гьес гьедин абидал, саддукеяздаги фарисеяздаги гьоркьоб дагӀба ккун, цоцалъ рана судиял. 8(Саддукеял божулароан я къиямасеб къоялъ хварал тӀаде рахъинаризе рукӀиналда, я малаикзабазда, я жундузда. Фарисеялин абуни гьеб киналдаго божулаан.)[+] 9КӀудияб ахӀи-хӀур багъарана гьениб. ТӀаде рахъун фарисеязул цо-цо диниял гӀалимзаби[†] чӀчӀичӀчӀидизе лъугьана:

– Гьав чиясулъ щибниги квешлъи бихьулеб гьечӀо нижеда. Щиб лъалеб, рухӀ яги малаик батила гьесда кӀалъан[+]?

10Гьезул дагӀба-рагӀи гӀорхъулъа индал, гьез Павел тӀутӀун вазе гурилан хӀинкъун, азарилбетӀерас рагъухъабазе буюрухъ кьуна гъоркье рачӀун гьев нахъе вачейилан ва хъалаялъуве щвезавейилан.

11Нахъисеб сордоялъ вачӀун, ТӀадегӀанав ГӀисаца Павелида абуна:

– Мун къуркьуге! Иерусалималдаго гӀадин, Рималдаги гьабизе ккезе буго дуца дие нугӀлъи[+].


ЖугьутӀаз къотӀи гьабула Павел чӀвазе

12Нахъисеб къоялъ цо-цо жугьутӀаз гьедун къотӀи[†] гьабуна Павел чӀвазегӀан жал я кваналарин, я гьекъеларин. 13Гьедин Павелида дандечӀаразул вукӀана кӀикъогоялдаса цӀикӀкӀарав чи. 14ЧӀахӀиял кашишзабазда ва чӀухӀби-хӀакимзабазда аскӀоре ун, гьез абуна:

– Павел чӀвазегӀан я кваналарилан, я гьекъеларилан гьедун руго ниж. 15Нужецаги нужер судалъги азарилбетӀерасда лъазабе гьеб ишалъул мухӀканаб цӀех-рех гьабизе бокьун бугин, Павел нужехъе вачейилан. Цинги гьаниве вачунаго нухда чӀвала нижеца гьев.

16Гьеб хиянаталъул хабар лъан, Павелил яцалъул вас хъалаялъуве ана ва кинабго Павелида бицана. 17Гьебмехалъ аскӀове ахӀун гьес цо нусилбетӀерасда абуна гьав гӀолохъанчи азарилбетӀерасухъе вачейилан, досда бицине цо хабар бугин гьасулилан. 18Гьев гӀолохъанчиги азарилбетӀерасухъе щвезавун, гьес досда абуна:

– Туснахъалъув вугев Павелица аскӀове ахӀун гьарана дида гьав гӀолохъанчи духъе щвезавейилан, дуда бицине цо хабар бугин гьасулилан.

19Кверги ккун довегӀан вачун, азарилбетӀерас гьев гӀолохъанчиясда гьикъана дида щиб бицине дуе бокьун бугебилан. 20Гьес бицана:

– ЖугьутӀаз къотӀи гьабун буго, мухӀканаб цӀех-рехалъе къваригӀун вугиланги абун, метер Павел кӀудияб судалде вачине виччайилан дуда гьаризе. 21Дуца гьезул гьариялъухъ гӀин тӀамуге. КӀикъогоялдаса цӀикӀкӀарав чи къачӀан чӀун вуго гьев чӀвазе гъоркьчӀелги гьабун. Гьев чӀвачӀого я кваналарин, я гьекъеларин гьедун руго гьел. Гьел ралагьун чӀун руго дуца Павел судалде витӀиялъухъ.

22Гьелъул хӀакъалъулъ лъиданиги хӀухь бахъугейиланги лъазабун, азарилбетӀерас нахъе витӀана гьев гӀолохъанчи.


Павел витӀула Феликс сардарасухъе

23Цинги кӀиго нусилбетӀерги аскӀове ахӀун, азарилбетӀерас гьезда абуна:

– КӀинусго рагъухъангун, гьединго лъабкъоялда анцӀго рекӀаравгун ва хеч кодоб бугев кӀинусго аскариявгун цадахъ Къайсарияталде[†] ине къачӀай. Нуж къватӀире рахъине ккола къаси сагӀат ичӀго тӀубарабго. 24Павел рекӀине чуялги къачӀай. Нухда щибго зарал-зиян ккезе течӀого, Феликс сардарасухъе[†] щвезаве гьев[+].

25Цинги гьес гьадинаб кагъат хъвана: 26«ХӀурмат тӀадегӀанав сардар Феликсиде салам буго Клавдий Лисийил рахъалдасан. 27Гьав чи жугьутӀаз, ккун вачун, чӀвазехъин вукӀана. Рималъул гражданин вукӀин лъайдал, рагъухъабиги рачун ун, дица гьав хвалдаса хвасар гьавуна[+]. 28Гьасда бугеб гӀайиб-хатӀа лъазе гӀоло дица гьав гьезул кӀудияб судалде вачана[+]. 29Гьениб дие баянлъана гьасде гьез гӀунтӀизабулеб тӀолабго гӀайиб гьезул жидерго къануналда хурхараб букӀин, амма я чӀвазе, яги туснахъалъув тӀамизе гӀураб гӀайиб гьасда тӀад чӀечӀо[+]. 30Гьанже гьав чи чӀвазе гьез гъоркьчӀел гьабун бугилан абидал, дица гьав духъе витӀулев вуго ва гьасда дандечӀаразеги амру гьабуна гьасдасан бугеб гӀарзалъ духъе айилан»[+].

31Буюрухъ тӀубазабун, рагъухъабаз Павел гьеб сордоялъго Антипатридаялде вачана. 32Нахъисеб къоялъ рекӀарал ана Павелги вачун Къайсарияталде, цогидал рагъухъаби хъалаялъуре тӀадруссана.

33Къайсарияталде щведал, Павел вачун рачӀарал рагъухъабаз Павелги гьесул хӀакъалъулъ хъвараб кагъатги сардарасухъе кьуна. 34Кагъат цӀалун бахъарабго, Феликсица гьикъана Павел щиб вилаяталъул чийилан. Гьев Киликиялдаса вукӀин лъайдал,[+] 35Феликсица абуна:

– Дуде гӀайиб гӀунтӀизабурал гӀадамал тӀаде щвараб мехалъ гӀенеккила дун духъ, – абун.

Цинги гьес буюрухъ кьуна, хъаравуллъиги чӀезабун, Павел Гьеродил[†] кӀалгӀаялъув тейилан.

### 24 бетӀер


ЖугьутӀаз Павелиде гӀайиб гӀунтӀизабула

1Щуго къоялдасан кӀудияв кашиш[†] Ананияда цадахъ гьенире рачӀана чӀухӀби-хӀакимзабаздасан чанго чиги Павелиде гӀайиб гӀунтӀизабизе вачарав адвокат Тертуллги. РачӀун гьез Павелида тӀасан сардарасде[†] гӀарз бахъана[+]. 2Павел вачун цеве чӀезавидал, Тертуллица байбихьана гьесда ккараб гӀайиб бицине. Гьес абуна:

– Дур бетӀерчӀахъаяв Феликс, дуцаги дур тӀалаб-агъазалдалъун гьаб нижер халкъалъул гӀумруялъулъ ккезарурал лъикӀал хиса-басиязгийин ниж щулияб ракълиде рачарал, 3гьеб киналъухъго кидаго ва кибго нижер кӀудияб баркала буго дуе. 4Цинги, гӀемер халат гьабун, дур рахӀат хвезабиларо. Гьарула дуда нижер къокъабго гӀарзалъухъ, дур сабруялда рекъон, гӀинтӀамейилан. 5Нижее баянлъана гьав чи кӀудияв вабаалъул унти вугевлъи. Христианазул гьересияб мазгьабалъе бетӀерлъиги гьабун, гьас дуниялалда ругелщинал жугьутӀазда гьоркьоб питна багъаризабулеб буго[+]. 6ХӀатта гьас къасд гьабуна Мукъадасаб Рукъ[†] хъублъизабизецин, гьенив нижеца ккуна гьав[+]. 7-8Дуцаго гьасул цӀех-рех гьабуни, якъинлъила щай нижеца гьасде гӀайиб гӀунтӀизабулеб бугебали.

9ТӀад рекъон, цогидал жугьутӀазги абуна гьеб битӀараб бугилан.


Павелица Феликсида цебе жугьутӀазе жаваб кьола

10КӀалъазе изну бугилан сардарас ишан гьабидал, Павелица абуна:

– ГӀемерал соназ мун гьаб халкъалда тӀад къадилъун вукӀин лъалелъул, дун вохун вуго дидаго гӀайиб гьечӀолъи чӀезабун дуда цеве кӀалъалев вукӀиналдаса. 11Иерусалималде зияраталъе дун вачӀаралдаса анцӀила кӀиго къо гурони ун букӀинчӀо. Гьелъул мухӀканлъи балагьизе кӀвела дуда. 12Гьеб заманаялда я Мукъадасаб Рокъов, я синагогабазда,[†] я къотӀнов ватичӀо гьазда дун щивгунниги дагӀбадулев, яги гӀадамал данделъизарулев. 13Гьанже диде гӀунтӀизабулеб бугеб гӀайиб тӀад чӀезабизе кӀвезе гьечӀо гьазда. 14Амма дуда цеве дун мукӀурав вуго: гьаз гьересияб бугин абулеб Нухдасан ун гьабула дица тӀагӀат нижер умумузул Аллагьасе. Гьединго дица иман лъола къануналда[†] бугебщиналдеги Аварагзабазул ТӀухьдузда хъварабщиналдеги. 15Гьазул гӀадин, дирги хьул буго Аллагьас муъминзабиги мунапикъзабиги хваралъуса рахъинаризе рукӀиналде[+]. 16Гьединлъидал дица хӀаракат бахъула Аллагьасда цебеги гӀадамазда цебеги дирго яхӀ-намус цӀунизе[+]. 17ГӀемерал соназ къватӀивги вукӀун, дун Иерусалималде тӀадвуссун вачӀана дирго халкъалда гьоркьоса мискин-пакъирасе садакъа кьезеги къурбан хъвезеги[+]. 18Дунго вацӀцӀалъизавиялъул гӀадат тӀубазабулев Мукъадасаб Рокъов вугеб мехалъ ватана гьазда дун. Гьениб дида аскӀоб халкъалъул руккелги букӀинчӀо, щибго ахӀи-хӀурги букӀинчӀо[+]. 19Асиялдаса[†] вачӀарав чанго жугьутӀасда ватана дун гьенив. Гьеле гьел рукӀине кколаан гьанир дуда цере чӀун, диде гӀунтӀизабизе гӀайиб бугони, гьеб дуе баян гьабизе. 20Яги гьаз жидецаго бицине биччанте, кӀудияб судалда цеве чӀезавидал, дида батараб гӀайибалъул. 21ЦохӀого цохӀо дица гьениб ахӀана: «Хваралъуса тӀаде рахъинаризе рукӀиналда дун божунилан жакъа нужеца дие суд гьабулеб бугоха!» – ян[+].

22ГӀисал Нухалъул хӀакъалъулъ дагьаб мухӀканго лъалев Феликсица абуна, азарилбетӀер Лисий вачӀинегӀан жинца суд нахътӀамун толеб бугилан ва гьебмехалъ гьабилин[†] хӀукмуйилан. 23НусилбетӀерасеги буюрухъ кьуна Павел жанив тӀамизе вачеян, амма гьесие бигьалъи гьабеян ва гьесухъе раккизе рачӀарал гӀага-божаразеги щибго квекӀен гьабугейилан.


Павелица Феликсиеги Друзиллаеги хабар бицуна

24Чанго къоялдасан рачӀун Феликсицаги гьесул чӀужу жугьутӀай Друзиллацаги, жидехъего ахӀун, Павелида бицинабуна МасихӀ[†] ГӀисал диналъул хӀакъалъулъ. 25РитӀухъго хьвадизе ккеялъулги, жиндаго квелъ базе ккеялъулги, Аллагьас суд гьабизе букӀиналъулги Павелица бициндал, Феликс хӀинкъана. КъваригӀараб мехалъ ахӀилиланги абун, гьес гьев нахъе витӀана[+]. 26ТӀаде жоялъеги гьесда ракӀалда букӀана Павелица ришваталъе гӀарац кьелиланги. Гьединлъидал гӀемер ахӀулаан гьес Павел жиндихъего, гьевгун гара-чӀварулаан. 27КӀиго соналдасан Феликсил бакӀалде сардарлъун вачӀана Порций Фест. Жиндасаго жугьутӀал разиго хутӀизелъун, Феликсица Павел туснахъалъувго тана.

### 25 бетӀер


«Къайсар вукӀине виччай дие къадилъун»

1Гьеб вилаяталде сардарлъун[†] тӀамун вачӀун лъабабилеб къоялъ Къайсарияталдаса[†] Иерусалималде ана Фест. 2Гьесухъе рачӀун бищунго кӀудияв кашишасги[†] ягьудиязул[†] чӀухӀби-хӀакимзабазги Павелидасан гӀарз бахъана. 3Гьез гьарана, жидее лъикӀлъи гьабун, Павел Иерусалималде вачӀинавейилан. Гьезул къотӀи[†] букӀана гьениве вачунаго нухда Павел чӀвазе[+]. 4Фестица абуна Павел Къайсарияталда туснахъалъув вугилан, гьанже кватӀичӀого жинда гьениве ине ракӀалдаги бугилан. 5Нужер вакилзабиги рилълъине бегьилила жинда цадахъ, гьев Павелида гӀайиб бугеб батани, гьелъул хӀакъикъат баян гьабизе.

6Иерусалималда ичӀго-анцӀго къогицин бачӀого, Къайсарияталде тӀадвуссун ана Фест. Гьениве щун кӀиабилеб къоялъго, къадиясул тахида гӀодовги чӀун, гьес амру гьабуна Павел гьаниве вачейилан. 7Павел вачун вачӀана. Иерусалималдаса рачӀарал ягьудияз, гьевги сверун ккун, байбихьана гӀемерал чӀахӀиял гӀайибал гьесде гӀунтӀизаризе. Амма цониги гӀайиб тӀад чӀезабизе гӀураб хӀужжа гьезда батулеб букӀинчӀо. 8Живго витӀарав вукӀин чӀезабизе Павелица абуна я жугьутӀазул къануналда,[†] я Мукъадасаб Рокъов, яги къайсарасда дандечӀун щибниги мунагь ккечӀин жиндихъайилан. 9Амма Фестие бокьун букӀана жугьутӀал рази гьаризе. Гьединлъидал гьес Павелида гьикъана:

– Дур ишалда хурхун дунги гӀахьаллъараб судалъ хӀукму гьабизе Иерусалималде витӀизе бокьилищ дуе?

10Павелица абуна:

– Жакъа дун гьанив къайсарасул судалда цеве чӀун вуго, гьединаб къайсарасулаб судалъ къотӀизе ккола дие хӀукмуги. ЖугьутӀазе дица щибниги квешлъи гьабичӀо. Дудаги цӀакъ лъикӀ лъала гьеб[+]. 11Дун такъсирчи ватани ва чӀвазе къотӀизе гӀураб гӀайибги дида ккун батани, хвезе разияв вуго дун. Амма гьаз диде гӀунтӀизабулеб бугеб гӀайиб тӀад чӀезабизе кӀвечӀони, лъилниги ихтияр гьечӀо дун гьезул кверде кьезе. Къайсар вукӀине виччай дие къадилъун![*]

12Жиндирго мажлисалда дандги бан, Фестица Павелида абуна:

– Къайсар къадилъун вукӀине бокьун батани, къайсарасухъе витӀила дица мун[+].


Павел Агриппадаги Береникадаги цеве чӀезе ккола

13Чанго къоялдасан Къайсарияталде Фестие салам кьезе рачӀана Агриппа[†] ханги гьесул чӀужу Береникаги. 14Гьез гьениб чанго къо бан хадуб, Фестица ханасе Павелил бицен гьабуна:

– Феликсица туснахъалъув тун цо чи вуго гьанив. 15Дун Иерусалималде щвараб мехалъ, ягьудиязул чӀухӀби-хӀакимзабазги чӀахӀиял кашишзабазги[†] бицана дида гьасул хӀакъалъулъ, гьез гьарана гьасие тамихӀалъе хӀукму къотӀейилан. 16Амма дица гьезда абуна, жинде гӀайиб гӀунтӀизабулевги жинца гӀайиб гӀунтӀизабулевги данде ахӀун ва жинде гӀайиб гӀунтӀизабулесе живго цӀунизе ресги кьун, суд гьабичӀого чи тамихӀалде цӀалеб гӀадат гьечӀин Рималъул халкъалъулилан. 17Дида цадахъ гьел ягьудиял гьанире рачӀун нахъисеб къоялъго, нахъ бахъун течӀого, дун къадиясул тахида гӀодов чӀана ва гьев чи судалде вачейилан амру гьабуна. 18Амма ягьудияз бицараб жоялдасан дида бичӀчӀана – дун щаклъун вукӀараб цониги квешлъи гьев чияс гьабун гьечӀеблъи. 19Амма гьезул бугоан жидерго диналда хурхараб дагӀба-къец. Павелица чӀаго вугилан чӀезабулеб букӀарав, цо кидаялиго хварав кинавалиго ГӀисал хӀакъалъулъги букӀана гьезул дагӀба[+]. 20Гьеб иш кин тӀубалебали лъачӀого, дица гьесда гьикъана, Иерусалималде витӀун, гьенив судалда цеве чӀезе бокьилищилан. 21Императорас суд гьабизегӀан гьанивго тейилан Павелица гьаридал, дица гьев Къайсарияталдаго тана, къайсарасухъе витӀизе рес ккезегӀан.

22Гьев чиясухъ гӀенеккизе диеги бокьилаанилан абуна Агриппаца Фестида. Фестица абуна метер рагӀилин дуда гьес щиб бицунаяли. 23Нахъисеб къоялъ чӀухӀараб къагӀидаялъ къачӀа-кӀатӀан Агриппаги, Береникаги, азарилбутӀрулги ва шагьаралъул чӀухӀби-хӀакимзабиги цадахъ рачун, суд гьабулеб рокъове лъугьун гӀодов чӀедал, Фестица амру гьабуна Павел вачун рачӀайилан. 24Цинги Фестица абуна:

– Я, Агриппа хан ва гьанир ругел цогидалги! Нужеда цеве вугев гьав чиясдасан гӀарз бачӀун буго Иерусалималда ругелги гьанир ругелги жугьутӀазул тӀолабго жамагӀаталъ. Гьав чӀаго тезе бегьуларилангицин ахӀулеб букӀана гьез[+]. 25Дида ракӀалде ккола чӀвазе къотӀизе гӀураб гӀайиб гьасул гьечӀилан. Къайсарасул судалде витӀейилан гьарулеб бугелъул, дица хӀукму гьабуна гьав гьениве витӀизе[+]. 26Амма гьасул хӀакъалъулъ щибилан бетӀерчӀахъаяв къайсарасухъе хъвалебали лъаларо. Гьединлъидал дица гьав гьаниве вачана нуж киназдаго цеве чӀезе, хасго дуда цеве чӀезе, Агриппа хан. Гьаниб цӀех-рехалдасан баянлъизеги бегьула къайсарасухъе щиб хъвалебали. 27ТӀад чӀезабураб гӀайиб бихьизабичӀого, туснахъ къайсарасухъе витӀизе рекъон букӀинарилан кколеб буго дида.

### 26 бетӀер


Павелица Агриппада цеве живго ритӀухъ гьавула

1– Гьанже бицеха дурго, – ян абуна Агриппаца[†] Павелида.

Кверги борхун, Павелица байбихьана жиндаго гӀайиб гьечӀолъи чӀезабизе:[+]

2– Я, Агриппа хан! Жакъа дица талихӀлъун рикӀкӀунеб буго жугьутӀаз диде гӀунтӀизабураб гӀайиб битӀараб гьечӀеблъи чӀезабизе дуда цеве кӀалъазе рес щвей. 3Хасго дуда цӀакъ лъикӀ лъала жугьутӀазул киналго гӀадаталги гьезул рукӀунел дагӀба-къецалъул суалалги. Гьединлъидал гьарулеб буго дица дуда сабруялда дихъ гӀенеккейилан. 4Киналго жугьутӀазда лъала гӀолохъанаб мехалдаса нахъего дирго халкъалда гьоркьобги хадуб Иерусалималдаги кинаб гӀумру дир букӀарабали[+]. 5Гьезда цебего лъала дун фарисеяв вукӀаравлъи, ай нижер диналъул тӀалабал кьуричӀого тӀуразарулел рукӀараблъи. Гьединлъидал, гьезие бокьани, гьелъие нугӀлъиги гьабила[†] гьез[+]. 6Жакъа дун судалда цеве чӀезавун вуго Аллагьас нижер умумузе гьабун букӀараб къотӀи[†] тӀубаялде хьул лъурав чи вугилан. 7Гьеб къотӀи тӀубазе букӀиналде хьул лъун къасиги къадги тӀадчӀун Аллагьасе гӀибадат гьабулеб буго нижер анцӀила кӀиго наслуялъ. Я дир хан, гьеле гьединаб хьул дирги бугилан гӀайиб гӀунтӀизабулеб буго диде жугьутӀаз[+]. 8Аллагьас хварал тӀаде рахъинари букӀунеб-лъугьунеб жоцин гурилан абураб пикру щай нужелъ бугеб[+]? 9Дидаги ракӀалде кколаан Назареталдаса ГӀисада дандечӀун гӀемераб жо гьабизе кколилан[+]. 10Дица гьедин гьабизеги гьабуна Иерусалималда, чӀахӀиял кашишзабаз[†] ихтиярги кьун, иман лъуразул гӀемерал гӀадамал туснахъалъуре рехана дица. Гьел чӀвалеб мехалъги, разияв вугилан квер борхана дица[+]. 11Киналго синагогабазухъе[†] ун, чанги тамихӀ гьабуна дица гьезие, гьеб дин какизе тӀамуна ва гьездехун букӀараб ццидал кутакалъ дун тӀамуна, цогидал шагьаразде унги, гьезие гӀазаб-гӀакъуба кьезе[+].


«Дида кӀвечӀо зобалаздасан гьабураб амру тӀубазабичӀого чӀезе»

12Гьеле гьедин чӀахӀиял кашишзабаз ихтиярги кьун, гьезул вакиллъун Дамаскалде унев вукӀана дун[+]. 13Бакъул канлъиялдаса гӀемерго гвангъараб нур рещтӀана, хан, къалъул гӀужалда зобалаздасан дидеги дида цадахъ рукӀараздеги. 14Гьебмехалъ ниж киналго гӀодор ккана. Цинги дида рагӀана жугьутӀ мацӀалда кӀалъалеб гьаракь. «Шаул! Шаул! – абун ахӀана гьес. – Щай дуца дие гьаб гӀазаб-гӀакъуба кьолеб бугеб? ГӀебутӀа зар базе бажариларо духъа». 15«Мун щив, бетӀерчӀахъад?» – абун гьикъана дица. «Дун вуго дуца гӀазаб-гӀакъуба кьолеб бугев ГӀиса, – ян абуна ТӀадегӀанас. – 16ТӀаде вахъун, вахъун чӀа гьанже! Дун духъе рещтӀана, мун дие хъулухъ гьабизе тӀамизе, дуда бихьарабги дуда дица бихьизабизе бугебги бицине тӀамизе. 17Дица мун дурго халкъалдаса хвасар гьавила ва мун дица жидехъе витӀизе вугел цогидал халкъаздасаги хвасар гьавила. 18Дуца гьезул беразда канлъи бихьизабила, бецӀлъиялдаса канлъуде рачина, илбисалъул къуваталдаса рорчӀун Аллагьасде руссинарила ва, мунагьал чурун, гьезиеги, дида божиялъ жал рацӀцӀалъарал чагӀазего гӀадин, бутӀа насиблъизе бугиланги лъазабила»[+].

19Гьединлъидал, Агриппа хан, зобалаздасан илгьам лъугьун дие гьабураб амру тӀубазабичӀого чӀечӀо дун. 20Цин Дамаскалда ругезда, цинги Иерусалималда ругезда ва тӀолабго Ягьудиялъул[†] улкаялда, гьединго цогидал халкъазул гӀадамаздаги лъазабуна дица кантӀун Аллагьасде руссаян ва нужер тавбу биххиларедухъ хьвадеян[+]. 21Гьеб сабаблъунин дун Мукъадасаб Рокъов жугьутӀаз тӀад речӀчӀун ккурав ва чӀвазехъин вукӀарав[+]. 22Аллагьасул квербакъиялдалъун къечӀо дун гьаб жакъа къоялде щвезегӀан. ГӀисиналгунги чӀахӀиялгунги гара-чӀварулаго, дица щибниги бицинчӀо Мусацаги[†] цогидал аварагзабазги хадуб ккезе бугелъул хӀакъалъулъ цебеккунго бихьизабун букӀаралдаса батӀияб жо. 23Гьез абун букӀана МасихӀ[†] ГӀисае гӀазаб-гӀакъуба кьезе бугилан, хваразда гьоркьоса тӀоцеве тӀаде вахъинеги вугилан ва нижер халкъалдаги цогидал халкъаздаги Нур бихьизе бугилан[+].

24Гьедин живго вацӀцӀад гьавун кӀалъалев Павел вугеб мехалъ, Фест гьесде ахӀана:

– Павел, мун гӀадаллъун вуго. ГӀелмуялъул кутакалъ бетӀер сверизабун буго дур! – абун.

25– Дун гӀадаллъун гьечӀо, бетерчӀахъаяв Фест, – абун жаваб кьуна гьесие Павелица. – Гьаб дир рагӀи битӀарабги буго, цӀодорабги буго! 26Агриппа ханасда цӀакъ лъикӀ лъалелъул гьадинал ишазул хӀакъикъат, хӀинкъичӀого гьесдехун кӀалъалев вуго дун. Гьаб ишалъулъ щибго балъгояб жо хутӀун батиларо гьесие, бецӀаб бокӀнилъ гурелъул гьеб кинабго ккараб. 27Мун аварагзабазда божулевищ, Агриппа хан? Дидани лъала мун божулевлъи.

28Гьебмехалъ Агриппаца Павелида абуна:

– Дун христианавлъун лъугьинави гьедигӀан бигьаяб ишиланищ дуда ккараб?

Павелица абуна:

29– Бигьа букӀаниги, захӀмат букӀаниги, дица Аллагьасда гьарилаан цо мун гуревги, гьанир дихъ гӀенеккун ругел киналго гӀадамалги дун гӀадиналлъун лъугьагийилан. Рахсаца вухь-вухьарав туснахълъун гуревха![+]

30Гьебмехалъ ханги, гьесдаго цадахъ сардарги,[†] Береникаги, гьенир рукӀарал гӀадамалги тӀаде рахъун къватӀире ана.

31– ЧӀвазе къотӀизе яги туснахъалъув тӀамизе гӀураб гӀайиб гьечӀо гьадав чиясда, – ян абулеб букӀана гьез цоцазда[+].

32Цинги Агриппаца Фестида абуна:

– ГьабсагӀатго туснахъалъуса къватӀиве виччазе бегьилаан дов, къайсарасул[†] суд дос тӀалаб гьабулеб гьечӀебани[+].

### 27 бетӀер


Гамидаги рекӀинавун, Павел Рималде витӀула

1Гамида рекӀун Италиялде ине нижер хӀукму ккедал, Павелги цогидал туснахъалги рачун витӀана къайсарасул[†] полкалдаса нусилбетӀер Юлий[+]. 2Ралъдал рагӀалда ругел Асиялъул[†] шагьаразде ине къачӀан букӀараб Адрамиттиялъул гамида рекӀана ниж. Нижеда цадахъ вукӀана Фессалоникаялдаса македонияв Аристархги[+]. 3Нахъисеб къоялъ ниж Сидоналде щвана. Павелида гурхӀун, Юлийица гьев жиндирго гьудулзабазухъе ине виччана, гьезги Павелие къваригӀара-тараб кьезе.

4Кутакалда данде пулеб гьури бахъиндал, гьениса нижер гама Кипралъул къилбаялъул рахъалдасан ун, 5Киликиялъул ва Памфилиялъул ракьалда бугеб ралъадги къотӀун, Ликиялъул шагьар Мираялде щвана. 6Гьениб нусилбетӀерасда батана Италиялде унеб Искандарияталъул гама. Гьелда рекӀинаруна гьес ниж[+]. 7Чанго къоялъ аниги, кӀудияб манзилго нахъа тезе бажаричӀо нижер гамида ва хӀалицаго Книдалде рорчӀана. Кутакаб гьороца церехун риччалел рукӀинчӀелъул, Крит чӀинкӀиллъиялъул гьородаса цӀунараб рахъалдасан, Салмонаялъул мицӀиралда цебесан бачине ккана гама. 8ЧӀинкӀиллъиялъул рагӀалдасан лъедон, гӀемераб къоги бихьун, ахирги щвана Ласея шагьаралда аскӀоб бугеб ЛъикӀаб Гавань абулеб бакӀалде. 9Гьедин гӀезегӀан мех индал, ГурхӀиялъул къо абураб жугьутӀазул динияб байрам лъугӀараб заманги букӀун, хадурккун церехун лъедезе хӀинкъи бугеб хӀал лъугьана. 10Павелица абуна:

– Дихъ гӀенекке нуж! ТалихӀ къараб сапар бугин ккола дида гьаб. Гамие ва гьелда тӀад бугеб къайиялъе гуребги, гӀадамазегицин зарал ккеялда хӀинкъи буго.

11Амма нусилбетӀерас Павелил гьел рагӀаби гӀадахъ росичӀо, капитанасдаги гамил бетӀергьанасдаги божана гьев. 12Хаселалъго гьенир чӀезе санагӀалъи бугеб гавань букӀинчӀо гьеб. Гьединлъидал гӀемериселги разилъун, хӀукму гьабуна нахъеги ралъдалъе рахъине ва Крит чӀинкӀиллъиялъул къилбаялъулабги севералъулабги рахъалдасан бакътӀерхьуде балагьараб Финиксалъул гаваналде рорчӀуларищали хӀалбихьизе, цинги хаселги гьениб тӀамизе.


Ралъдада кутакаб гьури бахъуна

13Къилбаялдасахун тӀадагьаб гьури пуйзе байбихьараб мехалъ, гьезда ракӀалде ккана гьанже бугин бищунго санагӀатаб заманилан. Цинги якорьги тӀаде харцӀун, Криталъул рагӀалдасан лъедезе лъугьана нижер гама. 14-15Амма гӀемер заман иналдего, чӀинкӀиллъиялдасахун северияб бакъбаккул рахъалдасан гьалагаб гьури речӀчӀана гамида ва гьебгун къеркьезе къуват гӀечӀелъул, бергьараб гьороца жиндие бокьаралъубе бачун унеб букӀана нижер гама[+]. 16Кавда абулеб цо гьитӀинабго чӀинкӀиллъиялъул гьури гьечӀеб рахъалдасан ана ниж. Гьениб хӀалицаго кӀвана гъанкъиялда хӀинкъи бугеб мехалъ пайда босулеб раса щула гьабизе. Гамида тӀаде босун, гъоркьан рачун квараз бухьана гьеб гамида. 17ТӀадгояб бакӀалда салулъ къачӀого рорчӀилародайилан хьулалъ, нижеца лъадалъе биччана гама лъеда тӀад чӀезабулеб хасаб алат. Гьебмехалъги гьороца цебехун хъамулеб букӀана нижер гама. 18Гьороца гама рахъ-рахъалде кьабезабулеб букӀиндал, нахъисеб къоялъ байбихьана гамида букӀараб къайи ралъдалъе базе[+]. 19Лъабабилеб къоялъин абуни, гамие къваригӀунеб тӀагӀел-алатги рехана гьез жалго лъугьун ралъдалъе. 20Чанго къоялъ нижеда я бакъул гордо бихьичӀо, я цӀваби рихьичӀо. Гьуриги гьалаглъулебго гьалаглъулеб букӀана. Хвасарлъиялдаса хьулго къотӀана нижер. 21Чанго къо бана щивниги кваначӀелдаса нахъе. Гьебмехалъ тӀаде вахъун Павелица абуна:

– ГӀенекке, гӀадамал! Криталдаго чӀайилан абулеб букӀана дица нужеда, добмехалъ нуж дир рагӀухъ гӀенеккун рукӀаралани, гьаб балагьги бачӀинароан, гьадинаб кӀудияб заралги ккелароан. 22Гьанже дица нужеда гьарулеб буго къвакӀун чӀайилан. Нужер щивниги хвезе гьечӀо, амма гама щущан ина. 23Дица жинде иман лъолев ва лагълъи гьабулев Аллагьасул малаик вачӀун, нолъ гьес дида абуна:[+] 24«Мун хӀинкъуге, Павел. Аллагьас рагӀи кьолеб буго мун къайсарасда цеве чӀезе вачинилан ва дуда цадахъ ругезеги дуе бокьараб ккезе бугилан»[+]. 25Гьединлъидал, дир гьудулзаби, нуж къвакӀун чӀа. Дун дирго Аллагьасда божула. Гьес дие илгьам гьабухъе ккезе буго кинабго. 26Цо кинаб бугониги чӀинкӀиллъиялде рехила нилъ карачалабаз[+].

27КъватӀире рахъун анцӀила ункъабилеб сордоялъ Адриатикаялда гьороца добе рехун, гьанибе рехун, кьабелеб букӀана нижер гама. Сордо бащалъулеб гӀужалъ гамихъабазда бичӀчӀана ракъдаде гӀагарлъулел рукӀин. 28Лъадал гъварилъи борцараб мехалъ, кӀикъого метр гурони батичӀо тӀиналде щвезе. Цо заманаялдасан нахъеги борциндал, лъеберго метралде ккун батана. 29Гама кьурабазда тункизе гурилан, ункъо якорь биччана тӀиналде ва сордо хехго рогьагиян гьарделел рукӀана. 30Гьебмехалъ гамихъабаз къасд гьабуна гамидаса лъутизе. Гамил цебесеб рахъалдасан якорь рехизе бокьун бугиланги абун, ралъдалъе раса биччазе лъугьана гьел. 31Амма Павелица нусилбетӀерасдаги рагъухъабаздаги абуна, гьел гамида чӀечӀони, нилъ хвасарлъуларилан. 32Гьебмехалъ рагъухъабаз къотӀун рехана раса гамидехун бухьун букӀарал кварал ва гьеб расаги лъадалъе бортун ана. 33ХъахӀлъи балеб мехалъ, Павелица киназдаго лъазабуна гьанжегӀаги кваназе ккелилан. Гьес абуна:

– Жакъа анцӀила ункъабилеб къо буго нуж кваначӀого чӀун. 34Гьединлъидал дица нужеда гьарулеб буго: цо щиб букӀаниги кванай, нужерго рухӀ хвасарлъиялъе, нужер бутӀруздаса цониги рас бортизе гьечӀебин[+].

35Гьединги абун, цо чед кодобе босана Павелица, цинги киназдаго рагӀун Аллагьасе реццги гьабун, бекунго бекун гьеб квине лъугьана[+]. 36Киналго чӀинкьа-кӀитӀун, аваданлъун лъугьана, кваназе байбихьана. 37(Гамида тӀад вукӀана кинавниги кӀинусиялда лъабкъоялда анцӀила анлъго чи.) 38Кванан рахъараб мехалъ, гьез байбихьана гамида букӀараб ролъги лъадалъе бан, гьеб тӀадагьлъизабизе.


Гама щущан уна

39Рогьараб мехалъги лъачӀо гьезда щиб ракь гьебали батӀа бахъизе: ралъдал цо квачӀалъул рагӀалда бихьулеб букӀана салуца бацараб ракъдаллъи. Гама гьенибе бачине бажаруларищали хал гьабуна. 40Якорал, гамидаса ратӀа гьарун,[†] ралъдалъе риччана. Руль щула гьабун букӀараб кварги къотӀун, гамил цебесеб рахъалда дугъ борхизабуна гьеб сагӀаталъго. Гьури жаниб багъулеб хӀалалъ гьеб дугъги рекъезабун, рагӀалдехун балагьун бачана гама. 41Амма тӀадгояб бакӀалде ккана. Гамил цебесеб рахъ салулъ къана, гьанже чӀахӀиял карачалабаз цоцалъа бахъулеб букӀана гамил нахъисеб рахъ. 42Гьениб рагъухъабаз хӀукму гьабуна туснахъал чӀван лъикӀилан, лъедон ун цонигияв гьезухъа ворчӀизе гурилан хӀинкъун. 43Амма Павелил гӀумру хвасар гьабизе бокьун, нусилбетӀерас гьел чӀвазе риччачӀо. Лъедезе лъалел чагӀи, тӀоцере ралъдалъе кӀанцӀун, ракъдаде рорчӀуларищали хал гьабеян буюрухъ кьуна гьес[+]. 44Цогидазе амру гьабуна хъарщазда ва гамил тӀагӀел-алаталда хурхун жинда цадахъ рагӀалде рахъине хӀаракат бахъейилан. Гьедин киналго ракъдаде рорчӀана.

### 28 бетӀер


Павелги гьесда цадахъ рукӀаралги Мальтаялде рорчӀула

1Ракъдаде рорчӀидал, нижеда лъана гьеб чӀинкӀиллъиялда цӀар Мальта букӀин. 2Гьеб ракьалъул гӀадамаз гӀемерго лъикӀаб гьоболлъи гьабуна нижее. ЦӀад балеб букӀиндал, квачалелги рукӀана ниж. ГьебсагӀат цӀаялги ракун, хинлъизе цӀадухъе рачана гьез ниж. 3Къвал цӀун босун бачӀун, хьоп-хъарахъ цӀадабе балев вукӀарав Павелил кверда хӀанчӀана цӀадул бухӀиялдаса хӀинкъун къватӀибе шурун бачӀараб борхьица. 4Гьесул квералда далун чӀараб борохь бихьидал, гьел гӀадамаз цоцазда абулеб бугоан гьав чи чӀвадарухъан ватилилан. Бихьуларищила, ралъдалъ гъанкъиялдаса хвасарлъаниги, гьаниб ракъдадаги ритӀухълъи бергьун, гьанже гьев гӀумруялдаса махӀрумлъизехъин вугила. 5ХьвагӀун квергун, цӀадабе бортизабуна Павелица гьеб борохь. КигӀан дагьабниги унтиги лъачӀо гьесда[+].

6Мальтаялъул гӀадамазда ракӀалде ккана гьабсагӀат гьесул квер гьоролин яги гьев хун ракьалде щапун инин. Гьесие щиб кколебали тӀаса бер босичӀого ралагьун чӀун рукӀана гьел лъикӀалан заманаялъ. Амма щибниги лъугьинчӀо гьесие. Гьебмехалъ батӀияб пикру гьабуна гьел гӀадамаз: гьев аллагь вугилан тана гьез[+].

7Гьениб гӀагардаго букӀана гьеб чӀинкӀиллъиялъул сардар[†] Публийил мина-мулк. Гьес ниж жиндихъего рачана ва лъабго къоялъ гьениб лъикӀаб гьоболлъи гьабуна. 8Публийил эмен ватана, бакъул унтиялъги риххалил унтиялъги тату хун, бусаде ккун. Гьесде ваккизе ун, Павелица дугӀа гьабуна ва тӀад квер лъун гьев сахлъизавуна[+]. 9Гьелъул хабар рагӀун, чӀинкӀиллъиялда рукӀарал цогидал унтаралги рачӀана гьесухъе. Гьелги сахлъизаруна Павелица. 10Гьеб чӀинкӀиллъиялъул гӀадамаз цӀакъаб адаб-хӀурмат гьабуна нижер. Гамида рекӀун гьениса нахъе унеб мехалъ нухда босизе къваригӀара-тарабги кьуна гьез нижее.


Павел Мальтаялдаса Рималде уна

11Лъабго моцӀидасан рахана ниж гамиде. Хаселалъго гьениб хутӀараб Искандарияталъулаб гама букӀана гьеб, Диоскуразул – «КӀиго цадахъ гьаруразул» цӀарги лъураб[+]. 12Сиракузиялде щун, гьенибги бана лъабго къо. 13Гьениса рахъун, Сицилиялъул рагӀалдасан лъедон, Региялде щвана. Цо къо гьениб бараб мехалъ, къилбаялъул гьури пуйзе байбихьидал, ралъдалъе бахъана нижер гама ва нахъисеб къоялъ Путеолиялде щвана. 14Гьенир ратарал вацазул гьари къабул гьабун цо анкь гьезда аскӀобги бана.

Гьале ниж Рималде щвана. 15Рималда ругел вацазда нижер хабар рагӀун, гьел данде рачӀана Аппийил Базаралде ва «Лъабго Петер» абулеб бакӀалдеги щвезегӀан. Гьел рихьараб мехалъ мугъзал чӀоло битӀана Павелил, Аллагьасе рецц гьабуна гьес.


Павел Рималде щола

16Рималда Павелие изну кьуна туснахъаздаса ватӀаго чӀезе, амма цо рагъухъан тана гьесда аскӀов хъаравуллъун.

17Лъабго къоялдасан гьес гьенир ругел жугьутӀазул бищунго къадру-къимат бугел гӀадамал данде ракӀарана. РачӀун гьел данделъидал, Павелица гьезда абуна:

– Я, вацал! Нилъер халкъалда яги нилъер умумузул гӀадатазда дандечӀун дица гьабураб кигӀан гьитӀинабниги квешлъи гьечӀониги, Иерусалималда дун туснахъалъув тӀамуна ва Рималдаса хӀакимзабазухъе кьуна. 18Гьез дир ишалъул цӀех-рех гьабуна, амма чӀвазе къотӀизе[†] гӀураб гӀайиб-хатӀа батичӀелъул, нахъе виччазехъин вукӀана[+]. 19ЖугьутӀал гьелда дандечӀедал, дун къайсарасухъе[†] витӀейилан гьаризе ккана дица. Амма дирго халкъалда гӀайиб чӀвазе гуребха!

20Гьединлъидалин дица нужеда гьарараб гьанире данделъеян ва дица бицаралъухъ гӀенеккеян. ХӀакъикъаталдайин абуни, гьал рахсаца дун вухьун вукӀиналъе гӀиллалъун вуго Жив вачӀинилан Исраилил халкъалъул хьул бугев чи.

21Гьез Павелида абуна:

– Дур хӀакъалъулъ нижехъе Ягьудиялдаса[†] цониги кагъатги бачӀинчӀо, гьениса вачӀарав цониги чияс дур рахъалъ квешаб хабарги бачӀинчӀо, квешаб рагӀи жинцагоги абичӀо. 22Амма нижее бокьун буго дур пикруялъухъ гӀенеккизе. Гьеб мазгьабалъул хӀакъалъулъни нижеда рагӀана, киса-кибего халкъ гьелда дандечӀун гаргадулеб бугилан.

23Цинги гьез къотӀи гьабуна цо пуланаб къоялъ гьесухъе рачӀине. ЦӀакъ гӀемерал гӀадамал рачӀана гьеб къоялъ Павелихъ гӀенеккизе. Рогьаралдаса рукӀкӀинегӀан Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ бицана гьес гьезие. Мусал къануналдасаги[†] Аварагзабазул ТӀухьдуздасаги мисалалги рачун, ГӀисал хӀакъалъулъ бицана[+]. 24Цоял божана гьес бицаралда, цогидал божичӀо.

25– Илагьияб РухӀалъ[†] малъун, Ишая[†] аварагас цӀакъ битӀун абун буго нужер умумузул хӀакъалъулъ, – гьедин байбихьун Павелица гьездехун хитӀаб гьабураб мехалъ цоцалъ дагӀбадана, къацандана гьел ва рахъун къватӀире ана[+].

26Ишая аварагас гьадин абун бугилан бицана Павелица:

– «Гьеб халкъалъухъе ун, гьезда абе дуца: гӀиналда рагӀаниги, нужеда бичӀчӀиларо, бералда бихьаниги, нужеда лъаларо. 27Щайгурелъул гьаб халкъалъул ракӀалги согӀлъун руго, гӀундулги гъугълъун руго, бералги къанщун руго гьез. Гьез гьедин гьабулеб буго беразда канлъи бихьунгутӀизе, гӀундузда рагӀи рагӀунгутӀизе, рекӀелъе щибго босунгутӀизе, дица сахлъизаризе дихъе нахъруссунгутӀизе»[+]. 28Гьединлъидал нужеда лъан букӀа: цогидал халкъазе Аллагьас хвасарлъи битӀун бачӀун буго. Гьеле гьезда рагӀизе буго!

30Жинцаго мухьдахъ ккураб гьеб рокъоб тӀубараб кӀиго лъагӀел бана Павелица. ТӀаде рачӀаралщиналги къабул гьарулаан гьес. 31Лъилниги квекӀен гьечӀого ва расги хӀинкъичӀого бицунеб букӀана гьес Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъги ТӀадегӀанав МасихӀ[†] ГӀисал хӀакъалъулъги[+].

## Якъубил кагъат

### Якъубил кагъат

Якъубил кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]


### ЦеберагӀи


Якъубил кагъат

Якъуб чапарасул гьаб кагътида руго гӀемерал насихӀатал ва гӀакъилал калимаби. Гьев Якъуб вукӀана ГӀиса МасихӀил вац. Гьес бетӀерлъи гьабулеб букӀана Иерусалималъул иман лъуразул жамагӀаталъе. Кагътил аслияб мурад буго божи-иман лъикӀал ишаздалъун, сабруялдалъун ва мискиназул тӀалаб-агъаз гьабиялдалъун щулалъулин, камиллъулин бичӀчӀизаби.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1Аллагьасулги ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀилги[†] лагъ Якъубил[†] салам буго батӀи-батӀияб ракьалда рикь-рикьун ругел ва Аллагьасул халкълъун лъугьарал киналго гӀадамазде[+].


ХӀалбихьиги сабруги

2ЗахӀмалъи хӀехьезе кӀолищали батӀи-батӀияб къагӀидаялъ нужер хӀалбихьулеб бугони, гьеб нужеца кӀудияб рохеллъун рикӀкӀе, диналъул вацал[+]. 3Божи-иман щулияб бугищали хӀалбихьиялъ сабру бижизабулеблъи лъала нужеда[+]. 4Биччанте сабруялъ нужее кумек гьабизе нужго камиллъизеги, щибго гӀунгутӀи гьечӀеллъун, тӀубанго камилаллъун лъугьинеги[+].

5Нужеда гьоркьоса лъилниги гӀакъиллъи гӀолеб гьечӀони, бадибчӀвай гьабичӀого, киназего гьеб гьарзаго кьолев Аллагьасда гьаре, Аллагьас кьела гьесие гьеб[+]. 6Амма гьеб гьарулев чи, щибго щаклъи гьечӀого, божизе ккола. Щакдарулев чи релълъуна гьороца рахъ-рахъалде гьелчезабулеб ралъдал карачелалда[+]. 7-8Гьединлъидал цо хӀал кколарев ва сундулъго тавакал гьечӀев чияс хьул гьабуге Аллагьас жиндие щибниги кьелилан[+].

9Я вацал, гӀодовегӀан вугев чӀухӀизе виччанте, Аллагьасда цеве гьев тӀадегӀанав вугелъул[+]. 10Бечедасдаги лъазе биччанте Аллагьасда цеве гӀодовегӀанав вугевлъи, – харилъ тӀегь гӀадин вечӀазе вуго гьев. 11Бакъ къалъуде бахуна, бухӀи цӀикӀкӀуна, бухӀараб гьури пула, хер бакъвала, гьелъул тӀегь гъенон уна ва тӀогьол тӀолабго гьайбатлъиги хола. Жиндирго ишазде вуссун вукӀаго вечӀала бечедав чиги[+].

12Гьардарав гуревдай, сундалъун жиндир хӀалбихьаниги, сабруялда гьеб хӀехьолев чи. Гьеб хӀехьон хадуб гьесие щвела жиндиего рокьулезе Аллагьас къачӀан бугеб шапакъат – абадияб гӀумру[+]. 13Сундалъунниги гьесул хӀалбихьулеб бугони, инсанас абизе бегьиларо Аллагьас жиндир хӀалбихьулеб бугилан. Лъилниги квешлъиялъ Аллагьасул хӀалбихьулареб гӀадин, гьесги щивниги къосинавизе хӀалбихьуларо. 14Амма инсан къосуна, жиндирго квешал къасдаз хадув цӀан, къориниве ккезавидал. 15Цинги гьеб квешаб къасд къинлъун, мунагь гьабула, гьеб мунагь цӀубараб мехалъ – хвел бижула[+]. 16Нужго нужецаго гуккуге, дир хириял вацал![+] 17Зодихъ бакъ-моцӀги цӀвабиги рижарав, амма живго хисуларев ва жинда бецӀлъи хъатӀуларев Аллагьасдасан лъикӀаб гурони рещтӀунаро, гӀадамазе щолебщинаб камилаб сайигъатги гьесдасан рещтӀараб буго[+]. 18Жиндиего бокьун гьес нилъ хӀакъаб рагӀудалъун цӀидасан рижизаруна. Абизе бегьула жинцаго бижанщиналъул тӀоцебесеб рижилъун нилъ лъугьине бокьун гьабунин гьес гьединилан[+].


РагӀухъ гӀенеккарал гӀоларо, гьеб тӀубазабизеги ккола

19Нужеда лъай, дир хириял вацал, щивав чи гӀенеккизе хехавлъун, бицине хӀинцавлъун, ццин бахъинеги хӀинцавлъун вукӀине кколевлъи[+]. 20Ццидахун вугев чиясда кӀоларо Аллагьас ритӀухъаблъун рикӀкӀунеб гӀамал цӀунизе. 21Гьединлъидал кинабгоги хъублъи ва нужелъ хутӀараб ццидал асар гӀодобе рехе. Нуж хвасар гьаризе хӀалкӀолъи бугев Аллагьас нужер рекӀелъе рещтӀинабураб рагӀи хӀеренго къабул гьабе[+]. 22Гьеб рагӀухъ гӀенеккарал гӀоларо, гьеб тӀубазабизеги ккола, гурони – нужго нужецаго гуккулел чагӀилъун лъугьуна нуж[+]. 23РагӀухъ гӀенеккулев, амма гьеб тӀубазабуларев чи релълъуна живго кинав вугевали матӀуялъусан вихьарав чиясда. 24МатӀуялда цевеса нахъе аравго кӀочон тола гьесда живго кинав вугевали. 25Камилаб къануналъул[†] – инсан эркенлъизавулеб къануналъул – матӀуялъуве валагьун, гьеб къанун тавакалго цӀунулев ва рагӀарабщинабги кӀочон течӀого тӀубазабулев чияс щиб гьабулеб бугониги, Аллагьас гьесда баркат лъела[+].

26Живго муъминчи вугин рикӀкӀунев, амма мацӀалда чангит баларев чияс живго жинцаго гуккулев вуго, ва гьесул иман пайда гьечӀеб буго[+]. 27Нилъер Эмен Аллагьасда цебе хъублъиялъул тӀанкӀго гьечӀеб, тӀубанго бацӀцӀадаб иман ккола къваридго ругел бесдалазе ва къоролзабазе кумек гьабиги дуниялалда бугеб квешлъиялдаса рикӀкӀалъиги[+].

### 2 бетӀер


Чи ватӀа гьавизе бегьуларо

1Я дир вацал, нилъер машгьурлъарав ТӀадегӀанасде – ГӀиса МасихӀиде[†] иман лъурал нужеца чи ватӀа гьавизе бегьуларо[+]. 2Масала, нужер данделъиялде вачӀана лъикӀго ретӀа-къарав, меседил баргъичалги рарав чи ва басриябго ратӀлилъ мискинчиги вачӀана. 3Нужеца адаб-хъатир гьабула чӀухӀараб ратӀлилъ вугесул, гьале гьанив рахӀаталда гӀодов чӀайилан абула гьесда. Мискинасда абула доле дова гӀодов чӀайилан яги гьанив дир хӀатӀазда цеве гӀодов чӀайилан. 4Гьедин нужедаго гьоркьоб рикьи ккезабулеб гьечӀищ нужеца? ЦӀахъа-рахъай гьабулев къадиясда релълъунел гьечӀищ нуж? 5ГӀенеккея, дир хириял вацал! ГӀаламалъго мискиналлъун рикӀкӀунелал гурищ Аллагьас тӀаса рищун ругел, иманалъ гьел бечелъизе ва жиндие рокьулезе рагӀи кьураб ПарччахӀлъи гьезие насиблъизе[+]? 6Нужецайин абуни мискинал рикӀкӀунел гьечӀо! Бечедаз гуребищ нужеда тӀад зулму гьабулеб бугеб? Гьез гурелищ нуж суд гьабулел рокъоре рехъерхъулел? 7Гьез гуребищ какулеб нужеда лъураб лъикӀаб цӀар? 8«Мунго гӀадин вокьа дуе дуда аскӀов вугевги», – ТӀехьалда ругел амруязул парччахӀлъун рикӀкӀунеб гьеб амру нужеца хӀакъикъаталдаги тӀубазабулеб бугони, гьеб лъикӀаб иш буго[+]. 9Амма нужеца гӀадамал ратӀа гьарулел ругони, гьеб буго мунагь, ва, Къануналда[†] рекъон, нуж ккола такъсирчагӀи[+]. 10Къануналъул тӀолалго рихьизариял цӀунулел ругониги, амма цониги амруялдаса чи тарани, кинабго гӀайиб гьесде тӀаде ккола[+]. 11ХъахӀбалъи гьабугейилан лъазабурас лъазабун буго чи чӀвагейиланги. Масала, дуца хъахӀбалъи гьабулеб гьечӀо, амма чи чӀвана, гьедин мун лъугьана къанун хвезабурав такъсирчилъун[+]. 12Инсанасе эркенлъи кьолеб къануналда рекъон Аллагьас жидее суд гьабизе бугел гӀадамазда релълъун кӀалъай ва хьваде[+]. 13ГурхӀел гьечӀесе Аллагьасул судалъулги гурхӀел букӀине гьечӀо. РитӀухъаб хӀукмуялдасаги тӀадегӀанаб буго гурхӀел![+]


Иман лъейги ишалги

14Дица иман лъунилан абиялъул пайда щиб бугеб, вацал, лъикӀал ишал гьарулел гьечӀони? Гьединаб иманалъ хвасар гьавиладай гьев? 15Нужер вацасул яги яцалъул тӀад ретӀине ретӀел гьечӀони, яги жакъаялде кваназе жо гьечӀони, 16масала, нужер цояс гьезие гӀакълу кьола, рекере, хинлъизе айилан, кваназе айилан, амма гьезие къваригӀараб кьоларо, – лъикӀлъийищ гьес гьабулеб бугеб[+]? 17Гьедин, лъикӀал ишал цадахъ гьечӀеб иманалъул пайда букӀунаро. 18Цо лъицаниги абуни, цоясулъ божи-иман бугин, цогидас лъикӀал ишал гьарулин, – дица абила лъикӀал ишал гьечӀеб божи-иман лъил бугебали дида бихьизабейилан; цинги дица дуда бихьизабила лъикӀал ишазулъ бугеб дир божи-иман[+]. 19Аллагь цо вукӀиналда божулевищ мун? ЦӀакъ лъикӀ! Амма жундулги божулагури хӀинкъун сородилаго![+] 20ЛъикӀал ишал цадахъ гьечӀеб иманалъул пайда букӀунарилан чӀезабилищ дуе, ле, бичӀчӀи гьечӀев чи? 21Къурбаналъе хъвезе жиндирго вас ИсхӀакъ[†] вегизавун вукӀана нилъер эмен Ибрагьимица.[†] Гьеб ишалъулъ гурищ Аллагьасда гьесул ритӀухълъи бихьараб[+]? 22Бихьулищ – гьесул иманги ишги цолъун букӀана, гьес гьарурал лъикӀал ишаз квербакъана иман камиллъизе[+]. 23Гьедин ритӀухълъана ТӀехьалда бугеб гьадинаб калима: «Ибрагьим Аллагьасда божана, гьединлъидал гьес гьевги жиндие ритӀухъав чилъун рикӀкӀана». Гьедин «Аллагьасул гьудул» абураб цӀарги щвана Ибрагьимие[+]. 24Нужеда бихьулеб буго цохӀо иманалъ гуребги, лъикӀал ишазги инсан ритӀухълъизавулев вукӀин. 25Тушманасул рахъалде цӀех-рехалъе ритӀарал рагъухъаби рокъоре рачана хъахӀбалъиялдалъун бетӀербахъи гьабулей йикӀарай РахӀабица ва гьеб шагьаралдаса къватӀире рорчӀизе нух бихьизабуна[*]. Гьеб лъикӀаб иш сабаблъун гьей гӀадан Аллагьасда цее ритӀухълъана. 26РухӀ гьечӀони, чорхолъ чӀаголъи букӀунареб гӀадин, лъикӀал ишал цадахъ гьечӀони, иманалъулги пайда букӀунаро.

### 3 бетӀер


МацӀалда чангит бай нужеца

1Нужеда гьоркьоса гӀемерал чагӀи вагӀза-насихӀат гьабизейилан лъугьин лъикӀаб иш гуро, дир вацал, насихӀатчагӀаздаса Аллагьас дагьабги цӀикӀкӀун тӀалаб гьабила.[†][+] 2Нилъ киналгоги гӀемерисеб мехалъ нухдаса тарула. РагӀудалъун нухдаса таричӀев чи – гьев камилав чи ккола, жиндирго черхалда чангит базеги кӀолелъул гьесда[+]. 3Нилъеца чода кӀалдираял рани, гьеб кӀудияб хьвани нилъее тӀубанго мутӀигӀлъула ва бокьараб рахъалде бачине кӀола[+]. 4Мисалалъе босилин гама: кутакаб гьороца хъамун унеб кӀудияб гама гьитӀинабго рулалъул кумекалдалъун бокьараб рахъалде сверизабизе кӀола гьеб бачунев чиясда. 5Гьедин, жибго гьитӀинаб лага букӀаниги, мацӀалдаги кӀола кӀудиял ишал гьарунин[†] жинцайилан чӀухӀдаризе. Нужеда лъала цӀадул гьитӀинаб хӀенехӀалъ кӀудияб рохь бухӀулеблъи. 6МацӀ – гьеб ккола цӀа. Гьаб дуниял мунагьазул цӀун бугеб гӀадин, нилъер черхалъул цогидал лугбазда гьоркьоб мунагьазул цӀураб лага буго гьеб. Гьелъ нилъер тӀолабго напс хъублъизабула ва инсанасул кинабго гӀумруялда цӀа рекӀинабула, жибгоги жужахӀалъул цӀаялъ бухӀула[+]. 7Киналго гӀалхул жанаваралги, хӀанчӀиги, борхьалги ва ралъдал хӀайваналгицин жиндего мутӀигӀ гьаризе кӀвана ва кӀолелги руго инсанасда, 8амма мацӀ мутӀигӀ гьабизе лъиданиги кӀоларо. Гьеб буго жинда чангит базе кӀолареб, хвалде рачунеб загьруялъул цӀураб квешлъи. 9МацӀалца гьабула нилъер Эмен Аллагьасе рецц, амма гьебго мацӀалца какула жиндаго релълъун Аллагьас рижарал гӀадамал[+]. 10Цого кӀалдисан рачӀуна баркалаялъулги нагӀанаялъулги рагӀаби. Гьедин букӀине бегьуларо, дир вацал. 11Цого иццунисан чвахулебищ бацӀцӀадабги цӀамгӀалабги лъим? 12Инжиралъул гъотӀода зайтуналъул пихъ бижулебищ? Яги цӀолбол гъабуда тӀад инжир бижулебищ? Гьедин цӀамгӀалаб лъадал иццунисан бацӀцӀадаб лъим чвахуларо.


ГӀакъиллъиялъул кӀиго тайпа

13Нужеда гьоркьов цониги гӀакъилав-цӀодорав чи ватани, гьес жиндирго лъикӀаб хьвада-чӀвадиялдалъун бихьизабизе ккела жив гӀакъилав ва гӀодове виччарав чи вукӀин[+]. 14Амма нужер рекӀелъ хъубаб жахӀдаги чӀухӀун цеве кӀанцӀизе бокьиги бугеб батани, гьересиялъ битӀарабги хъублъизабуге, цӀакъал-тӀокӀал чагӀи ругиланги реццаруге нуж. 15Гьединаб «гӀакъиллъи» тӀасан рещтӀараб гуро, гьеб буго дуниялалдасан, мунагьаб напсалдасан ва илбисалдасан бачӀараб[+]. 16Цоцаздехун жахӀдаги бугони, чӀухӀун цере кӀанцӀизеги бокьулеб бугони, гьелъ рачуна гӀала-гъважаялдеги квешлъиялдеги. 17Зобалаздасан рещтӀунеб гӀакъиллъийин абуни, гьеб бацӀцӀадаб букӀуна, гьединго сабруяб, хӀалимаб, гӀадамазухъ гӀин тӀамулеб, гурхӀел-рахӀмуялъул цӀураб ва лъикӀаб пихъ тӀад бижулеб гъветӀ гӀадинаб букӀуна. Гьеб гӀакъиллъиялъул васвасдиги ххвелалги рукӀунаро. 18Ракълие рачел къарал гӀадамаз ракълил хьон хьараб хуриса ритӀухълъиялъул бачӀин бакӀарула[+].

### 4 бетӀер


Аллагьасде мутӀигӀлъе нуж

1Нужеда гьоркьоб кьалги дагӀба-рагӀиги кин бижулеб? Чорхолъ бухъардилеб бугеб гьаваялъ гурищ гьел рижизарулел[+]? 2Нужее бокьун бугониги, кьолеб гьечӀелъулин нужго нужецаго чӀвалел ругел. ХъантӀун руго нуж, мурадалдеги щолел гьечӀо. ДагӀбадулел руго, къацандулел руго, амма нужеца Аллагьасда гьарулеб гьечӀелъул, пайда бахунеб гьечӀо. 3Гьараниги, кьолеб гьечӀо, лъикӀлъиялъе гурелъул гьарулеб бугеб, – нужерго гьаваялда нахърилълъун хвезабизелъидал гьарулеб бугеб[+]. 4Божизе бегьиялдаса ун руго нуж! Нужеда лъаларебищ дуниялалъул гьудул Аллагьасул тушман вугевлъи? Дуниялалъулгун гьудуллъи гьабизе бокьарав Аллагьасул тушманлъун лъугьуна[+]. 5«Нилъехъе рещтӀараб РухӀалъ тӀалаб гьабулеб буго цохӀо Аллагь вокьизе», – ян гӀадада хъван бугин ТӀехьалдайиланищ нужеда ракӀалде кколеб[+]? 6Аллагьасул баркат цӀикӀкӀунебго-цӀикӀкӀунеб букӀуна. «Аллагь чӀухӀаразда дандечӀола, хӀалимазда гьесул баркат лъола», – ян абиялъе гӀиллаги гьеб буго[+]. 7Аллагьасде мутӀигӀлъе, илбисалда дандечӀа, гьеб нужеда аскӀоса лъутун ина гьебмехалъ[+]. 8Аллагьасде гӀагарлъе, гьев нужедеги гӀагарлъила. Нужго рацӀцӀад гьаре, ле мунагьчагӀи! Ле цо хӀал кколарел чагӀи, нужерго ракӀалги рацӀцӀад гьаре![+] 9Гьабураб квешлъиялдаса ракӀ бухӀа, гӀоде, чӀчӀичӀчӀиде! Нужер релъи гӀодиялде буссине биччанте, нужер рохел пашманлъиялде буссине биччанте! 10БетӀергьанасде мутӀигӀлъе, гьес нуж тӀадегӀанлъизарила. 11Цоцазда тӀасан квешаб рагӀи абуге, вацал. Вацасул хӀакъалъулъ квешаб рагӀи абурав яги гьесда гӀайиб чӀварав чияс Къануналъул[†] хӀакъалъулъги абила квешаб рагӀи, Къануналда гӀайиб чӀвалеб бугони, мун вукӀине ккола гьелдасаги тӀадегӀанавлъун, – мун вуго гьеб тӀубазабизе кколев чи[+]. 12Къанун бахъаравги гьеб тӀубазабизе тӀамулевги цохӀо Аллагь вуго. Гьесда кӀола нилъ хвасарлъизаризеги хвалде рачинеги. Гьедин бугелъул, мунго гӀадинасда гӀайиб чӀвазе ккани, мун щив чи[+]?


Нужедаго ракӀги чӀун, чӀухӀдаризе лъугьунге

13«Жакъа-метер нилъ пуланаб шагьаралде ине къватӀире рахъина, гьениб цо лъагӀел бала, даран-базар гьабила[†] ва нилъее хайир бахина», – ян абулел чагӀи, гьанже нуж гӀенекке дихъ! 14Метер щиб нужее ккелебали лъаларо нужеда. Щиб жо кколеб нужер гӀумру? ТӀаде борхун бачӀун цо дагьабго мехалдасан тӀагӀун унеб гӀодобнакӀкӀалда релълъуна гьеб[+]. 15«Аллагьасе бокьани, чӀагоги хутӀани, пуланабги гьабила, пуланабги гьабила», – ян абуни лъикӀаб букӀина нужее[+]. 16Нужин абуни, нужедаго ракӀги чӀун, чӀухӀдарилел руго. Гьединаб чӀухӀи квешаб жо буго.

17ЛъикӀлъи кин гьабилебалиги лъалев, жинца гьебги гьабуларев чиясе мунагь букӀуна[+].

### 5 бетӀер


Бечелъи турун тӀагӀуна

1Гьанже дихъ гӀенекке нуж, бечедал чагӀи! Нужеде бачӀинехъин бугеб балагьги-гӀазабги лъан, гӀоде нуж, чӀчӀичӀчӀиде нуж![+] 2Нужер бечелъи турун тӀагӀун буго, нужер ретӀелги ицица кванан буго[+]. 3Нужер гӀарац-меседалдаги кьаву чӀван буго. Гьеб кьавуялъ нужеда данде нугӀлъи гьабила[†] ва, цӀадуца гӀадин, рухӀила гьелъ нуж. Дуниял ахиралде ккараб мехалда бакӀарана нужеца гьеб хазина![+] 4Хур лъилъаралъухъ кьезе кколеб букӀараб мухь нужеца кватӀизе тедал, хӀалтӀухъабазул бо нужеда данде нугӀлъиялъе бахъун буго. Гьезул ахӀи Къудратав БетӀергьанасда рагӀун буго[+]. 5Дуниялалда нужер гӀумру гьарзаяб букӀана, гӀумруялдаса нужеца лазат-кепги босана, – хъвезе хьихьана нужецаго нужго! 6Нужеде данде квер борхичӀев муъминчи, судги гьабун, чӀвана нужеца.


ГӀазаб-гӀакъубаялъул заманалдаги сабруялда чӀа

7Гьанже, вацал, ТӀадегӀанав тӀадвуссун вачӀинегӀан сабруялда чӀа. Гьедин чӀола векьарухъан жиндирго хуриса гьесие цӀакъ къиматаб-хирияб хӀалухъен бачӀинегӀан. Ихдалилги хасалихълъиялъулги цӀадал ран рахъинегӀан сабруялда чӀола гьев[+]. 8Нужецаги сабру гьабе, къвакӀун чӀа, ТӀадегӀанав вачӀунеб заман гӀагарлъулеб буго[+]. 9Нужее суд гьабичӀого хутӀизе цоцаздасан гӀарзал гьаруге, вацал. Гьале, Судияв нуцӀихъе щун вуго![+] 10Аллагьасул цӀаралдасан халкъалъе хабар бицарал аварагзабаздасан мисал босе: гьезда гӀемераб гӀазаб-гӀакъуба бихьана ва кинабго кӀудияб сабруялда хӀехьана гьез[+]. 11Гьардарал гурищилан абула нилъеца гьединаб гӀемераб жо хӀехьезе ккарал гӀадамазул рахъалъ. Аюб аварагас хӀехьарабщиналъул хӀакъалъулъ рагӀанагури нужеда, ахирги Аллагьас кин гьеб бецӀарабалиги лъала нужеда. ГурхӀулевги рахӀмуявги вугелъул Аллагь[+].

12Вореги, дир вацал, зобалхӀайилан, ракьалхӀайилан ва цогидабги гьаялдалъун гьедаруге нуж. Уйилан абизе бокьани, уйилан абе, гурилан абизе бокьани, гурилан абе. Гьедарани – тамихӀалъе мустахӀикълъула нуж[+].


ДугӀаялъул къудрат

13Къварид вугес дугӀа гьабе, лъикӀ вугес, Аллагь веццун туркаби ахӀе[+]. 14Унтун вугес жиндихъего ахӀе иман лъуразул агьлуялъул бутӀрул. ТӀадегӀанав ГӀисал цӀар рехсон, дугӀа гьабила гьез, зайтуналъул нах бахина[+]. 15Божи-имангун гьабураб дугӀаялъ унтарав сахлъула, БетӀергьанас гьев тӀаде вахъинавула, мунагь бугони, гьелдасаги тӀасалъугьуна. 16Гьединлъидал нужерго мунагьал цоцазе рице, цоцаца дугӀадулъги рехсе, нужго сахлъизе. ВацӀцӀадав муъминчиясул дугӀаялда гӀемераб жо гьабизе кӀола[+]. 17Иляс[†] авараг вукӀана нилъго гӀадав чи. ЦӀад багегийилан гьес гьарараб мехалъ, лъабго лъагӀелгун бащдалъ цӀад бачӀо ракьалде[+]. 18Цинги гьес цоги дугӀа гьабуна, – зодисан рахӀмат рещтӀана ва хурги бачӀана[+].

19-20Масала, хӀакъабщиналдаса гьетӀарав нужер чи цогидас битӀараб нухде ккезавуна. Мекъаб нухдаса гьев витӀун ккезавурас мунагь гьабурасул рухӀ цӀунулеблъи ва гӀемерал мунагьалги чурулеллъи лъай, дир вацал, нужеда![+][+]

## Пётрил тӀоцебесеб кагъат

### Пётрил тӀоцебесеб кагъат

Пётрил тӀоцебесеб кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]


### ЦеберагӀи


Пётрил тӀоцебесеб кагъат

Пётрил тӀоцебесеб кагъат хъван буго гӀага-шагарго нилъер эраялъул I гӀасруялъул 60-абилел соназда. Пётр чапарас гьелда баян гьабулеб буго иман лъурал кин хьвадизе кколелали. Кагътил аслияб мурадги буго ГӀиса МасихӀида божи сабаблъун хадур лъугьинги гӀакъуба-къварилъиги хӀехьезе ккарал гӀадамазул ракӀбатизаби.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1-2ГӀиса МасихӀил[†] чапар[†] Пётрил рахъалдасан Понт, Галатия, Каппадокия, Асия[†] ва Битиния улкабазда чияр халкъазда гьоркьор рикьа-риххун ругезде салам. Хъвараб къадаралда рекъон Эмен – Аллагьас нуж тӀаса рищана. Гьесул РухӀалъ нуж жиндирго халкълъун лъугьинаруна, жиндирго биялъ нуж рацӀцӀалъизарурав ГӀиса МасихӀиде мутӀигӀлъизе. Нужеда цӀикӀкӀараб баркат лъеги ва сах-саламат хутӀаги[+][+].


ГӀиса МасихӀ хваралъуса вахъана

3-4Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил Эмен – Аллагьасе рецц. Хваралъуса ГӀиса МасихӀ вахъинавиялдалъун, кӀудияб цӀоб лъун, гьес нилъее цӀияб гӀумру кьуна. Гьедин чӀаголъизабуна зобалазда цӀунараб холареб, хъублъулареб, бечӀалареб лъикӀаб бутӀа щвеялде бугеб нилъер хьул[+][+]. 5Нуж божулел ругелъул, Аллагьас жиндирго къудраталдалъун цӀунун тун буго гьеб бутӀа, дуниял ахирлъидал къватӀибе загьирлъун, нуж хвасарлъизаризе[+].

6Гьанже дагьабго заманаялъ батӀи-батӀиял къварилъабаз нужер хӀалбихьулеб бугониги, гьелдаса роха нуж[+]. 7Нужер божи-иман хӀакъаб бугищали хӀалбихьизе рачӀуна гьел къварилъаби. Биун-тӀагӀун унеб меседалъулгицин цӀадуца хӀалбихьула. Меседалдасаги къиматаб бугелъул нужер божи-иман, гьелъулги хӀалбихьизе ккола, ГӀиса МасихӀ загьирлъараб къоялъ нужее цӀар-реццги къадру-къиматги насиблъизе[+]. 8ВихьичӀониги вокьулев вуго нужее гьев; гьанже вихьулев гьечӀониги, гьесда божулелги руго. Бицун хӀалкӀолареб кӀудияб рохел рещтӀинабулеб буго гьелъ нужер рекӀелъе,[+] 9гьеб божи-иманалдалъун хвасарлъизе ругелъул нужер рухӀал!


Аварагзабаз бицараб рагӀи

10Гьеб хвасарлъиялъулин аварагзабаз, цӀех-рех гьабун, хӀакъикъат лъазабулеб букӀараб. Аварагзабаз цебеккунго бицунеб букӀана нужеде рещтӀине бугеб баркаталъул[+]. 11Гьез хӀаракат бахъулеб букӀана жиндие кьезе бугеб гӀазаб-гӀакъубаялъулги гьелдаса хадуб щвезе бугеб бергьенлъиялъулги хӀакъалъулъ МасихӀил РухӀалъ бицунеб букӀарабщинаб кида ва кин лъугьине бугебали лъазе[+]. 12Аллагьас аварагзабазе загьир гьабун букӀана, жинца гьел жидеего гӀоло гурел, нужее гӀоло ритӀун ругеллъи. Аварагзабаз доб мехалдаго бицунеб букӀиндалха зобалаздасан рещтӀараб Илагьияб РухӀалъул[†] къуваталдалъун Рохалил хабар лъазабулез гьанже нужеда бицунеб бугебщиналъул хӀакъалъулъ. Малаикзабазегицин бокьилаан гьеб лъазе[+].


РацӀцӀадго хьвадейилан амру

13Гьединлъидал нужерго гӀакъиллъиялъул рачел щулаго къай. РорчӀуда чӀа. ГӀиса МасихӀ вачӀараб къоялъ нужеде рещтӀине бугеб баркаталде унго-унголъунги хьул лъе[+]. 14Аллагьасде мутӀигӀлъе, жагьиллъиялда ругеб мехалъ нужер рекӀелъ рукӀарал къасдазда хадурги унге[+]. 15Нуж тӀаса рищарав Аллагь вацӀцӀадав вугелъул, нужги кидаго рацӀцӀадго хьваде[+]. 16ТӀехьалда хъван буго: «Дун вацӀцӀадав вугелъул, нужги рацӀцӀадго хьваде»[+].

17Гьурмахъ валагьичӀого щивасул ишазе суд гьабулев Аллагьасде нужеца Эменилан ахӀулеб бугелъул, гьесукьа хӀинкъун тӀаме гьаб дуниялалъул рокъоб хутӀараб гӀумру[+]. 18Нужерго умумуздасан ирсалъе щвараб чӀобогояб гӀумруялдаса нуж биун-тӀагӀун унеб гӀарац-месед кьун гурелъулха тархъан гьарурал[+]. 19ГӀайибги мунагьги гьечӀеб КьегӀер гӀадинав МасихӀил къиматаб биялдалъун тархъанлъидалха нуж. 20Дуниял бижилелдего Аллагьас гьединаб къадар хъван букӀана гьесие, амма нужее гьев загьирлъана гьаб ахирияб заманалда[+]. 21Гьесдалъунин нуж божулел ругел, хваралъуса вахъинавун гьев машгьурлъизавурав Аллагьасда. Гьединлъидалин нужер божиги хьулги Аллагьасде бугеб.

22ХӀакъабщиналда нахърилълъун нужеца нужерго ракӀал рацӀцӀад гьаридал, нужее насиблъана диналъул вацаздехун унго-унгояб рокьи. Цоцаздехун ракӀ-ракӀалъулаб рокьи загӀиплъизе биччаге[+]. 23Нуж цӀидасан рижана, лъугӀун-тӀагӀун унеб хьоналдасан гурел, хвел гьечӀеб хьоналдасан. Аллагьасул абадияб ва нилъее чӀаголъи кьолеб каламалдалъун рижана[+]. 24ТӀехьалда хъван буго: «Харида релълъуна кинабго рижи, харилъе тӀогьолалдаса цӀикӀкӀараб машгьурлъиги щоларо гьелъие. Херги бакъван уна, тӀегьги бечӀала, 25амма Бичасул калам абадиялъего хутӀула». Гьеб калам ккола нужеда лъазабураб Рохалил хабар[+].

### 2 бетӀер

1Гьанже кинабго квешлъиги, хӀилла-рекӀкӀги, ххвелал гьариги, жахӀда-хӀусудги, мацӀги рехун тун,[+] 2гьабсагӀат гьабураб лъимер гӀадин, нужги гӀедегӀе бацӀцӀадаб рухӀанияб рахьдаца къеч буссинабизе, гьеб гьекъон нужго кӀудиял гӀезе ва хвасарлъизе[+]. 3БетӀергьанасул[†] рахӀму-цӀоб щибали лъайдалха нужеда!


Аллагьас тӀаса бищараб ГамачӀ

4Къадалъ лъезе ярагьунарилан гӀадамаз нахъе рехараб, амма Аллагьас тӀаса бищараб, къиматаб ва чӀагояб ГанчӀихъе рачӀа нуж[+]. 5Нужгоги чӀагоял ганчӀаллъун ругелъул, нужгоги къадалъ лъун балеб буго мукъадасаб рукъ. Гьенир нуж рукӀина Аллагьас тӀаса рищарал кашишаллъун,[†] ва ГӀиса МасихӀидалъун[†] Аллагьас къабул гьарулел илагьиял къурбаналги кьела нужеца[+]. 6ТӀехьалда буго: «Гьале дица Сионалда лъолеб буго тӀаса бищараб, цололъ рекъолеб ва къиматаб гамачӀ. Гьеб ганчӀида божарав чиясул ракӀбухӀиларо»[+]. 7Божи-иман бугел нужее къиматаб буго гьеб. Божуларезени – «Къадалъ лъезецин ярагьунарилан къадахъабаз нахъе рехараб гамачӀ битӀахъе цололъ лъун буго»[+]. 8Цогиги:

«ГӀадамазул хӀетӀе тункулеб гьецӀо ва гьел гӀодор ккезе гьарулеб гамачӀ». Аллагьасул каламалъухъ гӀенеккуларелъулин гьезул хӀетӀе тункулеб, – гьединаб къадарлъидалха гьезие хъван букӀараб[+].

9Нуж руго тӀаса бищараб агьлу – Зобалазул ПарччахӀасул кашишзаби, мукъадасал гӀадамал, Аллагьасул жиндирго халкъ. Гьес бецӀлъиялдаса нуж жиндирго гьайбатаб нуралде ахӀана жиндирго чӀахӀиял ишазул хӀакъикъат тӀибитӀизабизе[+]. 10Цере нуж цо халкъ букӀинчӀо, гьанже нуж Аллагьасул халкъ ккола. Цебе нужеда цӀоб лъун букӀинчӀо, гьанже нужеда цӀоб лъун буго[+].


Иман лъуразда тӀадал ишал

11Гьаб дуниялалъул рокъор нуж нухлулалги апарагзабиги ругелъул, дица нужеда гьарула, хириял, нужер рухӀалда данде багъулеб чорхол гьаваялдаса напс цӀуне[+]. 12Мажусиязда гьоркьор цӀакъго лъикӀ хьвадизе ккола нуж, нужеца квешлъи гьабунилан гьез нужеда гӀайиб чӀвараб мехалъгицин, жидее лъикӀлъи гурони гьабичӀин нужецайилан мукӀурлъун, ГӀиса МасихӀ ракьалде вачӀараб къоялъ гьез Аллагьасе рецц гьабизе[+].

13ТӀадегӀанасе гӀоло мукӀурлъе нуж инсанасдасан бугеб кверщелалъе – бищунго кӀудияв вугелъул, къайсарасул[†] амруги тӀубазабе[+]. 14Квешлъи гьабулезе тамихӀ гьабизе, лъикӀлъи гьабулезе шапакъат кьезе гьес тӀад тарал наибзабазеги мукӀурлъе[+]. 15Аллагьасул амру буго лъикӀал ишаздалъун нужеца гӀабдалзабазул жагьилаб кӀал къазабеян. 16Эркенаб гӀумру гьабе нужеца, амма гьеб эркенлъи квешлъиялъе хӀалтӀизабуге, – Аллагьасул лагъзаллъун рукӀа[+]. 17Киназулго адаб-хӀурмат гьабе, диналъул вацал рокьа, Аллагьасукьа хӀинкъа ва къайсарасул къадру-къимат гьабе[+].

18Гьединго нужги, лагъзал, нужерго бетӀергьабазул адаб-хӀурмат гьабун, гьезие мутӀигӀлъе, – гурхӀарал-хӀалимал гьел ругониги, хъачӀал ругониги[+]. 19ГӀайиб гьечӀого тамихӀалда гъоркье ккедал Аллагьги рекӀелъ цӀунун гӀазаб-гӀакъуба хӀехьарасдаса Гьев разилъула[+]. 20Нужерго квешлъи сабаблъун рухулеб мехалъ гӀакъуба хӀехьонилан цӀар щоларо. Амма лъикӀлъи сабаблъун гӀазаб-гӀакъуба хӀехьарасдаса Аллагь разилъула. 21Нужее гӀоло МасихӀица гӀазаб-гӀакъубаги хӀехьедал, нуж нахърилълъине мисалги бихьизабидал, гьесул нухдасан ине ккола нуж[+]. 22Гьесда цохӀониги мунагь букӀинчӀо, гьересиги гьесул кӀалдиб батичӀо. 23Инжит-къабихӀ гьавулел рагӀаби жинда абуниги, инжитаб-къабихӀаб рагӀи данде рехичӀо гьес. ГӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе кканиги, бихьилин-рагӀилин хӀинкъиги кьечӀо, ритӀухъаб суд гьабулев Аллагьасул кверщаликье кьуна живго[+]. 24Нилъер мунагьал гьес жиндирго чорхолъ хъанчалда тӀаде росун ана, мунагьазе нилъ хвараллъун рукӀине, амма ритӀухълъиялъе – чӀагояллъун хутӀизе. Гьесда лъурал ругъназдалъун нилъер чурхдул сахлъана[+]. 25АхӀун риччарал чахъаби гӀадин рукӀарал нуж гьанже Вехьасда аскӀоре тӀадруссана, нужер рухӀал цӀунулесухъе рачӀана[+].

### 3 бетӀер


Рос-лъадуда тӀадал ишал

1Гьединго нужги – руччаби, россабазе мутӀигӀлъе. Аллагьасул рагӀиялда божуларел россабазени рагӀаби хӀажалъиларо, нужер хьвада-чӀвадиялъ къезарила гьел,[+] 2бацӀцӀадаб ва адаб-хӀурмат цӀунараб гӀамал-хасиятги нужелъ бихьун. 3Гъалал хьухьин, гӀин-квералда гӀарац-месед бай ва чӀухӀараб ретӀел ретӀин – гьедин цебе рехун бихьулебщиналъулъ гуро нужер берцинлъи букӀине кколеб. 4Нужерго рекӀелъ бугеб, нужеего хасаб бацӀцӀадаб адабалъин нуж берцинлъизаризе кколел. Бищунго къиматаблъун ккола Аллагьасда цебе хӀеренаб ва недегьаб ракӀ[+]. 5-6Гьеле гьедин къачӀадулаан цере Аллагьасде иман лъурал рацӀцӀадал руччаби. Мун дир бетӀергьан вугилан Ибрагьим[†] аварагасе Сарат[†] мутӀигӀай йикӀарай гӀадин, жидерго россабазе мутӀигӀал рукӀана гьел. Гьанже нужги гьелъул ясаллъун ккола, нужеца лъикӀлъиги гьабулеб бугони, балагьалдаса хӀинкъулелги гьечӀони[+]. 7Гьединго нужецаги, росал, руччаби нужедаса загӀипал рукӀинги лъан, гӀакъилго-цӀодорго гьабе гьезие рослъи. Гьезул хӀурмат гьабе, нужее гӀадин, гьезиеги насиблъулелъул абадияб гӀумру. Нужер гьари-дугӀаялъе сунцаниги квалквал гьабизе бегьуларо[+].


Цоцалъ рекъон, вацал гӀадин рукӀа

8Къокъго абуни, нуж киналго цоцалъ рекъон рукӀа, цоцазул къварилъи-гӀатӀилъи бацӀцӀе, нужерго диналъул вацал рокьа, цоцалъ хӀалимго-хӀеренго рукӀа[+]. 9Квешлъи гьабурасе квешлъиги гьабуге, рогьо барасда[†] рогьоги баге, гьелъул гӀаксалда, нужеца абе гьесда баркат лъегийилан. ХӀакълъунго гьедин гьабизе ахӀулел руго нуж Аллагьас, гьелъухъ нужеда баркат лъезе[+]. 10ТӀехьалда буго: «ГӀумру рохалида ине ва лъикӀал къоял тӀаде рачӀине бокьарас чияр бициналдаса мацӀги цӀуне, гьереси бициналдаса кӀалги цӀуне». 11Квешлъи рикӀкӀад гьабе, лъикӀлъи гьабичӀого тоге. Дуца рекъел балагье, гьелда хадув лъугьа мун. 12Муъминзабазул букӀунаро БетӀергьанас цӀунулареб нух, гьезул гьари-дугӀаялъухъ гӀенеккула Гьев, квешлъи гьабуразда дандеги чӀола.


РитӀухълъи сабаблъун гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе ккола

13БитӀараб гьабизе нужеца хӀаракат бахъулеб бугони, лъида кӀолеб нужее зарал-зиян гьабизе? 14Нуж ритӀун хьвадулел рукӀин сабаблъун гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе кканиги, Аллагьасул баркат рещтӀуна нужеде. Лъикьаниги хӀинкъуге, сундулниги ургъел гьабуге[+]. 15МасихӀ[†] ТӀадегӀанавлъун ккве нужерго рекӀелъ. Сунде нужер хьул бугебилан гьикъулевщинасе нужерго сабруялдалъунги адабалдалъунги жаваб кьезе хӀадурго рукӀа нуж кидаго[+]. 16МасихӀиде цолъарал нужелъ бугеб лъикӀаб гӀамал-хасияталда бугьтан лъун данде кӀалъалел чагӀи инжитлъизе, нужеца намус бацӀцӀад цӀуне[+]. 17ЛъикӀлъи гьабуралъухъ гӀазаб-гӀакъуба хӀехьейго лъикӀ (гьелъие Аллагьасул къадар батани), – квешлъи гьабуралъухъ гьеб хӀехьеялдаса[+].

18Нилъ Аллагьасде гӀагарлъизе киназего гӀоло цо нухалъ хведалха МасихӀ ГӀиса, – мунагьал ругезе гӀоло хведалха мунагьго гьечӀев. Гьесул черх чӀвана, амма РухӀалъ гьев цӀидасан чӀаголъизавуна[+]. 19Гьеб РухӀ ана жужахӀалъур ругел рухӀазда цӀияб хабар бицине[+]. 20Гьел рукӀана, НухӀ аварагас гама гьабулеб заманалда, Аллагь жиндирго кӀудияб сабруялда валагьун чӀун вукӀаниги, Гьесухъ гӀенеккичӀезул рухӀал. НухӀида цадахъ дагьал чагӀи гурони хвасарлъичӀо, микьго чи ворчӀана тӀупаналъул лъададаса. 21ТӀупаналъул лъим ккола гьанже нуж хвасарлъулеб лъадалъ ччун рахъиялъул[†] гӀаламатлъун. Черхалдаса хъублъи чуризе гуро нуж лъадалъ ччун рахъулел, – ГӀиса МасихӀ хваралъуса вахъинавиялдалъун нужер намус бацӀцӀалъизабейилан Аллагьасда гьаризейин[+]. 22Гьев зодове ана ва Аллагьасул кваранаб рахъалда гӀодов чӀун вуго. Гьесие мутӀигӀал руго малаикзаби, гьезул бутӀрул ва хӀакимзаби[+].

### 4 бетӀер


ГӀазаб-гӀакъуба хӀехьеялъул магӀнаги пайдаги

1Жиндир черхалъ гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе ккараб мехалда МасихӀил[†] рукӀарал гӀадинал пикрабаз нужерго ракӀал къвакӀизаре, – черхалъ гӀазаб-гӀакъуба баччизе ккарас мунагьазде мугъ рехулелъулха,[+] 2хутӀараб гӀумру, чорхол гьаваялъе бокьухъе гуреб, Аллагьасул амруялги тӀуразарун, тӀамизелъун[+]. 3Мажусиязе бокьулеб куцалда, пасалъиялдаги чорхол гьаваялдаги хадур ун, гьекъолдулаго, гьакълил рокъоса къватӀире рахъинчӀого кеп-гӀоркьалда ва гьересиаллагьзабазе инжитаб-къабихӀаб гӀибадат гьабулаго тӀамураб гӀеларищ нужеца цебехун букӀараб гӀумру? 4Жидерго гьел гӀасиял ишазулъ нуж гӀахьаллъунгутӀиялда гӀажаиблъи гьабун гьез нуж какулел руго[+]. 5Амма чӀагоязеги хваразеги суд гьабизе къачӀан вугесда цебе жаваб кьезе ккелебха гьез[+]. 6Кинабгоги рижиялъе гӀадин, жидееги суд гьабун букӀарал хвараздаги Рохалил хабар лъазабуна, хварал чагӀигицин, Аллагь гӀадин, хвел гьечӀеллъун лъугьине.

7Гьаб дуниял ахирлъулеб буго. Аллагьасе гьари-дугӀа гьабизе бажарулеб хӀалалда цӀодорго чӀа, ригьун рукӀа[+]. 8РакӀ-ракӀалъго цоцазе рокьа. Гьеб буго аслияб жо – рокьиялъ гӀемерал мунагьал рахчула[+]. 9Нодо букӀкӀинчӀого гьабе цоцазе гьоболлъи[+]. 10Аллагьас нужер щивав чиясе кьураб баркатаб гьунар цоцазе пайдаялъе хӀалтӀизабе, батӀи-батӀиял хъулухъазде тӀамурал лъикӀал чагӀаз гӀадин[+]. 11КӀалалда гьунар бугес вагӀза-насихӀат гьабе, хъулухъалъе гьунар бугес, Аллагьас жиндие кьураб къуват-жаналда рекъон, хъулухъ гьабе, – нужеца гьабулебщиналъухъ гӀадамаз, абадул абадиялъ жиндир реццги къудратги тӀаса ине гьечӀев ГӀиса МасихӀил цӀарги рехсон, Аллагьасе рецц гьабизе. Амин![+]

12ЗахӀматаб-къваридаб къо тӀаде бачӀунилан гӀажаиблъи гьабуге, дир хириял, нужеца, хӀикматаб иш лъугьанилан ракӀалдеги ккоге[+]. 13МасихӀие букӀараб гӀадаб гӀазаб-гӀакъуба нужееги насиблъиялдаса рохун рукӀа нуж, гьесул къудрат загьирлъараб къоялъ рохуца холел рукӀине[+]. 14Гьардарал гурищ нуж, МасихӀиде иман лъей сабаблъун инжит-хӀакъир гьарулел ругел, Аллагьасдасан рещтӀараб къудраталъул рухӀ нужелъе лъугьун бугелъулха![+] 15Бидуласе, цӀогьорасе, яги цогидав такъсирчиясе, ялъуни мацӀихъанасе букӀунеб тамихӀалъул гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе ккогеги нужер цонигияс. 16Амма гьеб кинабго христианав вукӀин сабаблъун кколеб бугони, намуслъизе ккеларо. МасихӀил агьлуялъул вугилан Аллагьасе рецц гьабе[+]. 17Иман лъуразул агьлуялдасан байбихьун, киназего Аллагьас суд гьабулеб заман тӀаде щун буго. Гьес нилъедасан байбихьи гьабулеб бугони, Аллагьасул Рохалил хабаралда божичӀезул ахир кинабдай букӀина[+]? 18ТӀехьалда буго: «Муъминчиясегицин хвасарлъизе захӀмалъулеб мехалда, иман гьечӀев мунагьчиясул щибдай ккела?» – ян[+]. 19Гьединлъидал Аллагьасул къадаралдалъун гӀазаб-гӀакъубаялда ругез лъикӀлъи гьабичӀого тоге, нилъ Рижарасул ва РагӀи холаресул амруялда разилъун чӀа[+].

### 5 бетӀер


Иман лъуразул цоцаздехун гьоркьоблъи

1Нужго гӀадин, иман лъуразул агьлуялъул бетӀерлъун вугев, МасихӀица[†] хӀехьараб гӀазаб-гӀакъубаги бихьарав ва загьирлъизе бугеб къудраталъул ирсги насиблъулев дица нужер агьлуялъул бутӀрузда гьарулеб буго:[+] 2Аллагьас нужехъе кьураб рехъае вехьлъи гьабе, Аллагь разилъиледухъ гьелъул тӀалабги гьабе, нужеда тӀадаб бугилан гуреб, – рекӀелъ рокьигун,[+] 3ужра-мухьалде хьул лъун гуреб, – Аллагьасе хъулухъ гьабизе бугеб гъира-шавкъгун. Нужеда божун таразе ханлъи гьабуге, рехъадулъ ругезе мисал бихьизабе[+]. 4КӀудияв Вехь тӀаде вачӀараб мехалъ, гьес нужер ботӀрода лъела киданиги холареб таж[+]. 5Гьанже, гӀолохъаби, нужги чӀахӀиязе мутӀигӀлъе. Цоцаздехун хӀеренлъи-хӀалимлъиялъул рачел къай. ТӀехьалда буго: «Аллагь чӀухӀаразда дандечӀола, хӀалимазда гьесул баркат лъола», – ян[+]. 6Аллагьасул къуватаб кверщаликь хӀеренго-хӀалимго рукӀа, болжал цӀараб къоялъ гьес нуж тӀадегӀанлъизарулин. 7Сункьаниги хӀинкъичӀого, кинабго гьесде тӀамун те. Гьес нужер тӀалаб гьабулелъулха[+]. 8ЦӀодорго чӀа, рорчӀи ккве, нужер тушман илбис нужеда сверун лъугьун бугебин, тӀу-тӀун бан кваназе чан балагьулаго гӀергӀедулеб гъалбацӀ гӀадин[+]. 9ТӀолабго дуниялалда ругел нужер вацалги гьединабго гӀазаб-гӀакъубаялда рукӀинги лъан, божи-иманги щулалъизабун, нуж илбисалда дандечӀа[+]. 10Дагьаб заманаялъ гӀазаб-гӀакъуба хӀехьон хадубин абуни, МасихӀиде цолъун ругел нуж, жиндирго къудраталдалъун абадияб гӀумруялде ахӀарав, цӀоб гӀатӀидав Аллагьас цӀидасан тӀадегӀанлъизарила, нужер божи-иман цӀикӀкӀинабила, нужелъ къвакӀи-яхӀ бижизабила ва кьучӀ щулалъизабила[+]. 11Гьесул къудрат абадияб-даимаб буго! Амин![+]


Кагътил ахир

12Божизе бегьулев вац вугилан дица рикӀкӀунев Сильваница кумекги гьабун, гьаб къокъаб кагъат хъвана нужехъе, нуж къвакӀун чӀезе ва хӀакълъунго гьеб кинабго Аллагьасул баркат букӀиналда нуж божизе. Аллагьасдасан бачӀараб баркаталъул нух щулаго ккве[+].

13Нужго гӀадин, Аллагьас тӀаса рищарал иман лъуразул Вавилоналда[†] бугеб агьлуялъулги ва дица васлъун тарав Маркилги салам буго нужеде[+].

14Цоцазда баун салам гьабе. МасихӀиде цолъун ругел нуж киналго сах-саламат хутӀаги![+]

## Пётрил кӀиабилеб кагъат

### Пётрил кӀиабилеб кагъат

Пётрил кӀиабилеб кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]


### ЦеберагӀи


Пётрил кӀиабилеб кагъат

Гьаб буго гӀага-шагарго нилъер эраялъул I гӀасруялъул ахиралда хъвараб, жинда тӀад Пётр чапарасул цӀар бугеб кӀиабилеб кагъат. Пётрил насихӀатазда ва малъа-хъваяздаго цадахъ, кагътида мухӀканго бичӀчӀизабулеб буго хӀакъикъиялги гьересиялги вагӀза-насихӀатазда гьоркьоб бугеб батӀалъи. Бицунеб буго гӀемерисел ралагьун чӀун рукӀараб Къиямасеб Къо гьедин хехго щай тӀаде гӀунтӀичӀебали.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀабиги дугӀаги

1ГӀиса МасихӀил[†] лагъ ва чапар[†] Симеон Пётрица гьаб кагъат хъвалеб буго нижее гӀадинаб цӀакъго къиматаб божи-иман жидее щваразухъе. Божи-иман лъедал, нилъер Аллагьасда ва нилъ хвасар гьарурав ГӀиса МасихӀида цере ритӀухълъараллъун рикӀкӀана нужги[+].

2Аллагь ва нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса тӀубанго лъаралъухъ рекъелги цӀобги цӀикӀкӀаги нужее![+]


ХӀалалаб-бацӀцӀадаб гӀумру

3Аллагьасул къудраталъ нилъее кьуна хӀалалаб-бацӀцӀадаб гӀумруялъе хӀажалъулебщинаб жо. Жиндир къуваталъулги лъикӀлъиялъулги бутӀа щвезелъун жинца нилъ ахӀарав МасихӀ нилъеда лъана. 4Гьес нилъее сайигъат гьабуна жинца рагӀи кьун букӀараб кӀудияб ва хирияб хазина, – гьелъул кумекалдалъун гьаб дуниялалда ругел гӀадамал пасалъиялде ва хвалде рачунел къасдаздаса цӀунун, нужее илагьиябщиналъул бутӀа щвезе[+]. 5Гьединлъидал кутакаб хӀаракат бахъе нужерго божи-иманалде лъикӀаб гӀамал жубазе, лъикӀаб гӀамалалдеги гӀелму-лъай жубазе, 6гӀелму-лъаялдеги нужедаго квелъ базе кӀвей жубазе, нужедаго квелъ базе кӀвеялдеги сабру жубазе, сабруялдеги муъминлъи жубазе,[+] 7муъминлъиялдеги вацлъи жубазе, вацлъиялдеги рокьи жубазе[+]. 8Гьеб кинабгойин нужелъ букӀине кколеб! Нужелъ гьеб гьарзаго бугони, нужеда цӀикӀкӀун лъала нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀ, щибго пайда гьечӀеллъун ва сундуего ярагьунареллъунги лъугьинаро нуж[+]. 9Гьеб кинабго жиндилъ камурасда канлъи бихьуларо: гьесда кӀочон тана жиндир цересел мунагьал чурун рукӀин[+]. 10Гьединлъидалин, вацал, нужеца цӀикӀкӀараб хӀаракат бахъун тасдикъ гьабизе кколеб нуж Аллагьас ахӀарал ва тӀаса рищарал чагӀи рукӀин. Гьедин хьвадани – нужер хӀетӀе киданиги тариларо![+] 11Нужее гьарзаго щвела нилъер ТӀадегӀанав ва нилъ хвасар гьарурав ГӀиса МасихӀил абадияб ПарччахӀлъиялде жанире лъугьине ихтияр[+].

12Гьединлъидал дица нужеда гьеб кидаго ракӀалде щвезабила, – нужее загьирлъараб хӀакъабщинаб нужеда гьанжего лъалеб бугониги ва щулаго ккун бугониги[+]. 13Дир чорхолъ рухӀ бугебгӀан заманаялда нахъаса къотӀичӀого[†] гьеб нужеда ракӀалде щвезаби дица дида тӀадаб ишлъун рикӀкӀуна. 14Дида лъала дир чорхолъ рухӀ гӀемераб мехалъ хутӀизе гьечӀеблъи. Гьеб дие загьир гьабуна нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀица[+]. 15Амма дица дида кӀварабщинаб гьабила,[†] – дун ун хадубги, бокьараб мехалда нужеда гьеб ракӀалде щвезе.


ГӀиса МасихӀил къудрат

16Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀ жиндирго къудратгун тӀадвуссине вукӀиналъул хӀакъалъулъ нужеда бицунаго, нижеца такрар гьаричӀо лъицаялиго сихӀирго ургъарал гьерсал[+]. 17Ниж руго жиндирго Эмен – Аллагьасдасан бачӀараб гьесул кӀодолъиги къудратги нижерго беразда бихьарал гӀадамал. Гьеб мехалъ гьесда рагӀана Къудратав БетӀергьанасул[†] гьаракь: «Гьав вуго Дие вокьулев Дир Вас. Гьасдаса вохун вуго Дун»[+]. 18Зобалаздасан бахъараб гьеб гьаракь нижедаго рагӀана, мукъадасаб магӀарда ниж гьесда цадахъ рукӀараб мехалъ.

19Гьелъ нилъер дагьабги цӀикӀкӀун ракӀчӀезабулеб буго аварагзабазул рагӀаби ритӀухълъун рукӀиналда. Нужеца гьел рагӀаби гӀадахъ росани, нуж ритӀарал рукӀина. Жеги бакъул кунчӀи чӀвалелде ва нужер рекӀелъ Рогьалил ЦӀва баккилелде, бецӀлъуда рекӀараб чирахълъун рукӀина нужее гьел рагӀаби[+]. 20Амма сундасаго цебе ракӀалда чӀезабизе ккола ТӀухьдузда хъвараб цониги калимаялъул магӀна живго лъугьун инсанас гьабизе бегьулареблъи. 21Инсанасе бокьунилан Аллагьасул цониги калима рещтӀинчӀелъулха ракьалде. Аллагьасул калам инсанас халкъалъе бицунаго, Илагьияб РухӀалъин[†] гьев кӀалъазе тӀамулев[+].

### 2 бетӀер


Гьересиаварагзабиги гьересинасихӀатчагӀиги

1Амма ГӀизраилалъул халкъазда гьоркьор гьересиаварагзаби рукӀаралго гӀадин, нужеда гьоркьорги рукӀине руго гьересинасихӀатчагӀи. Гьез нужехъе балъгого росун рачӀина кина-щинабго щущазабулел гьерсал. Гьез инкар гьабизе буго жалго тархъан гьарурав ТӀадегӀанав ПарччахӀасдаса, гӀасияб гӀажал жидедаго тӀаде хехгого цӀазе буго[+]. 2ГӀемерисез мисал босила гьезул пасалъиялдаса, ва гьеб бихьидал гӀадамал хӀакъабщиналъул нух какизе лъугьина. 3Гьел руго гӀорцӀиго лъаларел чагӀи. Жидецаго ургъун рахъарал харбалги нужее рицун, лъикӀго бечелъила гьел. Амма гьезие некӀого къотӀараб хӀукму кватӀизе гьечӀо, гьезде бачӀинесеб балагь-гӀазабги гъапуллъун гьечӀо![+]

4Мунагь гьабурал малаикзабаздагицин гурхӀичӀо Аллагь: гьес гьел жужахӀалъур тӀамуна ва Суд гьабулеб къо тӀаде щвезегӀан бецӀлъиялъул рахсаца рухьун тана[+]. 5РитӀухълъи тӀибитӀизабизе витӀарав НухӀги ва гьесда цадахъ анкьго чиги хутӀизегӀан, цогидал гӀадамаздаги гурхӀичӀо Аллагь, мунагь-хӀакъалъул агьлуялде тӀупан тӀураб мехалда[+]. 6Содом ва Гоморра[†] шагьарал щущазаризе хӀукмуги гьабун, гьел рохъоялде сверизаруна, гьез гӀадинаб пасалъи хадубккунги гьабулезе дарслъун букӀине[+]. 7Амма Аллагьас хвасар гьавуна гӀорхъулъа борчӀараб хъахӀбалъиялде руссарал гӀадамазул хьвада-чӀвадиялъ тату хвезабурав ва вацӀцӀадго чӀарав ЛутӀ[+]. 8Гьезда гьоркьов вацӀцӀадго хьвадарав гьев чиясул бацӀцӀадаб рекӀее щибаб къоялъ гӀазаб кьолаан гьез гьабулебщинаб бихьулебги рагӀулебги букӀиналъ[+]. 9БетӀергьанасда лъала рацӀцӀадал гӀадамал гӀакъуба-къварилъиялдаса хвасар гьаризе, пасатал чагӀазейин абуни, Суд гьабулеб къо тӀаде щвелалдегоцин тамихӀ гьабичӀого толаро[+]. 10Жидерго гьаваялъ рижизарурал хъубал къасдазда хадур унел ва гьесул амруял рикӀкӀинего рикӀкӀунарел гӀадамазе бищун цӀикӀкӀараб тамихӀ гьабула Аллагьас.

Гьел адаб гьечӀел ва намусги гьечӀел гӀадамал хӀинкъуларо зобалазда ругел къудратал малаикзаби какизе[+]. 11Гьел квешал гӀадамаздаса гӀемерго къуватал ва гучал ругониги, малаикзаби намуслъула БетӀергьанасда цебе гьединал гӀадамазда гӀайиб чӀван гьел какизе. 12Гьел гӀадамал релълъуна гудраца кквезе ва чӀвазе рижарал гӀакълу гьечӀел хӀайваназда. Жидер гӀакълу нахъгӀунтӀуларебщинаб какула гьез. ЧӀвазе рижарал хӀайванал гӀадин, хвалде гӀагарлъула гьел[+]. 13Жидеца гьабураб квешлъиялъухъ шапакъатлъун квешлъи щвела гьезие.

ГӀадада-къад гьабулеб пасатаб гьекъел-кванай гьуинаб буго гьезие. Гьел руго инжитал ва хъубал гӀадамал. Гьез лазат босула нужеда цадахъ цо хӀарччида нахъа гӀодор чӀараб мехалъгицин нуж гуккулел рукӀиналдаса. 14ХъахӀбалъиялъул гурони пикруги гьабуларо, мунагьал гьарунги[†] гӀорцӀуларо. РакӀ загӀипал гӀадамал гьез къорикье ккезарула. ХъантӀиялъе куцун руго гьез жалго. Аллагьасул нагӀанаялъе мустахӀикълъана гьел!

15БитӀараб нухги тун, къосун ккун руго гьел. Квешлъиялъухъ щолеб гӀарцуца къосинавурав Беъорил вас БилгӀамил[†] нухдасан ана[+]. 16Амма гьес гьабулеб букӀараб квешаб къасд къватӀиб чӀвана: мацӀ лъалареб жиндирго хӀамица, инсанасул мацӀалдалъун кӀалъан, гьеб гӀантаб жо гьабизе биччачӀо[+].

17Гьел гӀадамал релълъуна ракъварал иццазда, гьороца хъамулел накӀкӀазда! Гьезие хӀадурун буго жужахӀалъул абадияб бецӀлъи[+]. 18Гьезул кӀалдир ругьунлъун руго жалго реццулел ва гьодорал рагӀаби. Къосараб гӀумру гьабулездаса гьанжего-гьанже рикӀкӀалъизе байбихьарал гӀадамал гьез квегъун буссунареб чорхол гьаваялъул гьиналъ кквезе тӀамула[+]. 19Гьел гьересинасихӀатчагӀаз рагӀи кьола гӀадамал жидеца тархъан гьарилилан, амма гьел жалго руго пасалъиялъул лагъзал. Бергьарасул лагълъун къурав кколелъулха![+] 20Нилъер ТӀадегӀанав ва нилъ хвасар гьарурав ГӀиса МасихӀ[†] лъаялдалъун гьел гьаб дуниялалъул къабихӀлъиялдаса рикӀкӀалъун рукӀана, амма кӀиабизеги нухкъосуде ккеялъ къезаруна. Цебе букӀаралдасаги квешаб хӀалалде ккана гьел[+] 21БитӀараб Нух лъан букӀинчӀебани лъикӀаб букӀинаан гьезие, гьеб нухги лъан хадуб гьезде божилъи гьабураб илагьияб амруялдаса кьуризегӀан![+] 22Гьезие лъугьараб жоялъ бихьизабула гьадинал кицаби ритӀарал рукӀин:

«Гьве тӀадбуссун бачӀуна жинцаго лагӀараб жо чӀикӀизе»

ва

«Чурун хадубги болъон хӀарщулъ гебегахъдула»[+].

### 3 бетӀер


ГӀиса МасихӀ кӀиабизеги вачӀина

1Гьале дица нужехъе кӀиабизеги кагъат хъвалеб буго, дир хириял. Гьал кагътазда жаниб дица хӀаракат бахъулеб буго, нужеда ракӀалде щвезабун, нужелъ рацӀцӀадал пикраби рижизаризе[+]. 2Бичасул аварагзабаз абурал рагӀаби ва нужехъе рачӀарал чапарзабаз[†] бицараб нилъ хвасар гьарурав ТӀадегӀанасул амру нужеца ракӀалдаса ине биччаге[+].

3Сундасаго цебе нужеда лъазе ккола дуниялалъул ахирисел къоязда рачӀине рукӀин жидерго къасдазул нухдасан унел ва намус гьечӀел гӀадамал. 4ГӀад-хочӀ гьарун,[†] гьез абизе буго: «ВачӀинилан рагӀи кьурав гьев щайха вачӀунев гьечӀев? Гьале нилъер умумулги цереса ана, амма кинабго хутӀун буго дуниял бижараб мехалъго букӀараб хӀалалда, щибго хиси ккечӀого». 5Гьезда кӀочон толеб буго авалалдаго, Аллагьас амру гьабун, зобалги ракьги рижун рукӀараблъи. Ракь бижана лъададасан ва лъададалъун[+]. 6Цинги гьеб тӀупаналъул лъадалъ тӀерхьана[+]. 7Гьанже ругел зобалги ракьги Суд гьабулеб къо щвезегӀан цӀунизе руго Аллагьас. Суд гьабулеб къоялъ зобалги ракьги рухӀун лъугӀила, киналго пасатал гӀадамаздеги хвел рещтӀина.

8Нужеда кӀочон тоге, дир хириял, БетӀергьанасе цо къоги азарго сон гӀадин букӀунеблъи, азарго сонги цохӀо къо гӀадин букӀунеблъи. 9Гьев кватӀулев вугилан цо-цо гӀадамаз рикӀкӀунеб бугониги, БетӀергьан кватӀулев гьечӀо кьураб рагӀи тӀубазабизе. ХӀакъикъаталда гьес сабру гьабулеб буго: гьесие бокьун гьечӀо нужер щивниги гӀадада хвезе – бокьун буго киналго кантӀун жиндего руссине[+]. 10ТӀадегӀанасул Къо бачӀине буго тохлъукьего, цӀогьор гӀадин. Гьеб Къоялъ, кутакалда гъугъадун, зобал тӀубанго тӀагӀина, дуниялалда бугебщинаб цӀа рекӀун бухӀила. Гьебмехалъ къватӀирчӀвала ракьалда лъугьарал тӀолалго ишал[+]. 11Кинабго гьедин биххун-щущан инехъин бугелъул, нужеца гьабизе ккола бацӀцӀадаб ва Аллагьасде мутӀигӀаб гӀумру[+]. 12Аллагьасул Къо бачӀиналъухъ – цӀа рекӀун зобал щущан унеб ва зобалазда ругелщинал цӀадулъ риун унеб къо бачӀиналъухъ – ралагьун чӀун руго нуж, хехго бачӀагиян гӀашикълъун руго![+] 13Нилъ ралагьун чӀун руго, гьес рагӀи кьураб къагӀидаялъ, цӀиял зобал ва цӀияб ракь бижиялъухъ. Гьенибин ритӀухълъи букӀунеб![+]

14Гьединлъидал, дир хириял, гьеб къо бачӀиналъухъ ралагьун чӀун, рацӀцӀадаллъун, гӀайиб гьечӀеллъун ва Аллагь разилъулеллъун рукӀине хӀаракат бахъе[+]. 15Нужеда лъазе ккела БетӀергьанасул[†] кӀудияб сабруялдалъун нуж хвасарлъизе рукӀин. Аллагьас гьесие кьураб гӀакъиллъиялдалъун гьелъул хӀакъалъулъин нужеда бицараб нилъер хирияв вац Павелицаги[+]. 16Гьес гьелъул хӀакъалъулъ бицунеб буго жиндирго киналго кагътазда. РичӀчӀизе захӀматал жалги руго гьенир, лъавукъал ва цо хӀал кколарел гӀадамаз, цогидал тӀухьдузда хъваралъулго гӀадин, гьезулги магӀна мекъи сверизабула, – жидедего гӀасияб балагь бачӀиналъе сабаблъун ккезе[+]. 17-18Нужеца, дир хириял, нужеда гьеб цебеккунго лъалелъул, нужго цӀуне! Намус гьечӀел гӀадамазул гьересиялъ хадур цӀазе ва мугъчӀвазе бугеб щулияб сангаралдаса махӀрумлъизе чӀоге! Нилъер ТӀадегӀанав ва нилъ хвасар гьарурав ГӀиса МасихӀги[†] гьесул лъикӀлъиги лъикӀго ва цӀикӀкӀун лъазабун, нужго камиллъе. Гьесие рецц гьанжеги ва абадул абадиялъги. Амин[+].

## Иоаннил тӀоцебесеб кагъат

### Иоаннил тӀоцебесеб кагъат

Иоаннил тӀоцебесеб кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]


### ЦеберагӀи


Иоаннил тӀоцебесеб кагъат

«Иоанница бицараб Рохалил хабар» хъварав Иоанн чапарас гӀага-шагарго гьебго заманаялда иман лъуразухъе хъван буго гьаб кагъат. Иман лъуразулги мунагь-хӀакъалъул агьлуялъулги гӀумруялда гьоркьоб бугеб батӀалъи кагътида бихьизабулеб буго канлъулги бецӀлъиялъулги батӀалъиялда релълъинабун. Иоанница хъвалеб буго Аллагьги рокьи кколелъул, рокьи рекӀелъ гьечӀесда Аллагь лъаларилан.

### 1 бетӀер


ЧӀаголъиялъулаб рагӀи

1Авалалдасанго букӀараб, нижеда рагӀараб, нижерго беразда бихьараб, ниж жиндихъ ралагьараб, нижеца жинда кверал хъвараб ЧӀаголъиялъулаб РагӀул хӀакъалъулъ хъвалеб буго нужехъе[+]. 2Абадияб гӀумру загьирлъана, ва нижеда гьеб бихьана, ва нижеца гьелъие нугӀлъи гьабулебги буго. Нужеда лъазабулебги буго Инсуда аскӀобги букӀараб, нижееги загьирлъараб гьеб абадияб гӀумруялъул хӀакъалъулъ[+]. 3Нижедаго бихьаралъулги рагӀаралъулги хӀакъалъулъ нужедаги лъазабулеб буго, нижги нужги цо агьлулъун лъугьине бокьун. ХӀакълъунго нилъ руго Инсулги ва гьесул Вас ГӀиса МасихӀилги[†] агьлу[+]. 4Нижер рохел гьарзалъизе бокьун хъвалеб буго гьаб кагъат нужехъе[+].


Нилъ Нуралда гъоркь хьвадулел руго

5Аллагь Нур вугин ва гьесулъ бецӀлъи гьезего гьечӀин абун МасихӀидасан рагӀараб хабар гьале нужедаги лъазабулеб буго[+]. 6Гьесул агьлу бугиланги абун нилъ бецӀлъуда хьвадулел ругони, нилъеца абулебги гьабулебги гьересилъиларищ[+]? 7Аллагь Нуралъулъ вугев гӀадин, нилъги Нуралда гъоркь хьвадулел ругони, гьебмехалда цо агьлулъун лъугьуна нилъ ва Аллагьасул Вас ГӀисал биялдалъун чурула нилъер киналго мунагьалги[+].

8Нилъеда мунагь гьечӀилан нилъеца абулеб бугони, гьеб букӀина нилъго нилъецаго гуккилъун. Гьебмехалда хӀакъабщинаб букӀинищ нилъер рекӀелъ[+]? 9Гьесда цере нилъеца нилъерго мунагьал рехсани, рагӀи кьучӀав ва ритӀухъав Аллагь тӀасалъугьуна, гьес нилъ кинабго квешлъиялдаса рацӀцӀад гьарула[+]. 10Мунагьго гьабичӀилан нилъеца абуни, Аллагьас гьереси бицунеб бугин аби кколагури гьеб. Гьебги ккола гьесул РагӀуе нилъер рекӀелъ бакӀ батичӀолъи[+].

### 2 бетӀер

1Гьаб дица нужехъе хъвалеб буго, дир лъимал, нужеца мунагьал гьаричӀого рукӀине. Цо лъицаниги мунагь гьабуни, нилъер вуго гьесул рахъалъ Инсул судалда кӀалъазе ритӀухъав чи – ГӀиса МасихӀ.[†][+] 2Гьев вуго нилъер мунагьал чуризе къурбан, цохӀо нилъер гурелги, тӀолабго гӀаламалъул мунагьал чуризе къурбан[+].

3Нилъеда Аллагь лъалев вукӀин бихьула нилъеца гьесул амруял тӀуразарулел ругони[+]. 4Жинда гьев лъалинги абулев, амма гьесул амруял тӀуразаруларев чи гьерсихъан вуго, хӀакъабги гьечӀо гьесулъ[+]. 5Гьесул рагӀи тӀубазабулев чиясулъ хӀакълъунго камиллъула Аллагьасде рокьи. Гьелдасанин нилъеда лъалеб нилъ гьесде цолъун рукӀин[+]. 6Аллагьгун жив цолъун хутӀулин абулевги хьвадизе ккола ГӀиса МасихӀ хьвадарав гӀадин.


ЦӀияб амру

7Нужее цӀияб амру гьабизе гуро, дир хириял, дица нужехъе хъвалеб бугеб. Гьеб буго авалалдаго нужее гьабун букӀараб цебегосеб амру. Гьеб цебегосеб амру ккола нужеда рагӀун букӀараб рагӀи[+]. 8Амма гьале цӀияб амру гьабулеб буго нужее – хӀакъабщинаб ГӀисалъги нужелъги бихьулеб бугелъул, бецӀлъи лъутулеб бугелъул ва хӀакъаб канлъиги рещтӀун бугелъул[+].

9Жив канлъуда вугиланги абулев, амма жиндирго диналъул вац вокьуларев чи жеги бецӀлъуда вуго[+]. 10Жиндирго вац вокьулев чи канлъуда хутӀула ва гьесдалъун щивниги къосинеги гьечӀо[+]. 11Жиндирго вац вокьуларев чи бецӀлъуда вуго, бецӀлъуда хьвадулевги вуго. БецӀлъиялъ берал бецлъизарун ругелъул, кивехун иневали лъаларого хутӀун вуго гьев.

12Гьале дица нужехъе хъвалеб буго, дир лъимал, ГӀисал цӀар сабаблъун мунагьал чурун ругелъул[+]. 13Гьале нужехъе хъвалеб буго, умумул, авалалдаго вукӀарав нужеда лъан вугелъул. Нужехъеги хъвалеб буго, гӀолилал, илбис къезабизе кӀун бугелъул нужеда[+]. 14Дица нужехъе хъвана, дир лъимал, Эмен нужеда лъан вугелъул. Дица нужехъе хъвана, умумул, авалалдаго вукӀарав нужеда лъан вугелъул. Дица нужехъе хъвана, гӀолилал, нуж къуватал ругелъул, Аллагьасул рагӀиги нужелъ бугелъул ва илбис къезабизеги кӀун бугелъул нужеда.


Гьаб дуниял бокьуге

15Гьаб дуниялги бокьуге, дуниялалда бугебги бокьуге. Дуниял бокьулесулъ Инсуде рокьи гьечӀо[+]. 16Дуниялалда бугебщинаб кколелъул чорхол гьаваги, берзул гьаваги ва гьаб дуниялалъул боцӀудаса чӀухӀиги. Гьеб Инсудасан бачӀараб гуро, дуниялалдасан бачӀараб буго. 17Дуниял лъутун унеб буго, гьелдаго цадахъ унеб буго гьелъул чӀухӀи-гьаваги. Амма Аллагьасул амру тӀубазабулев чи абадиялъго хутӀила[+].


Тажал вахъине вуго

18Ахирзаман гӀагарлъулеб буго, дир лъимал. Нужеда рагӀун букӀана Тажал (МасихӀил тушман) вахъине кколилан. Гьанже гьел МасихӀил тушманзаби гӀемерлъун ругелъулин нилъеда лъалеб бугеб ахирзаман гӀагарлъун букӀин[+]. 19Гьел нилъеда гьоркьосан рахъана, амма гьел нилъерал рукӀинчӀо. Нилъерал рукӀаралани, нилъгун хутӀилаан гьел. Амма киналгоги нилъерал рукӀинчӀолъи загьирлъизейин гьел нилъеда гьоркьоса арал[+].

20Нужелъе Илагьияб РухӀ[†] ГӀисадалъун рещтӀана, гьединлъидал нужеда кинабго лъала[+]. 21ХӀакъабщинаб нужеда лъаларилан гуро дица нужехъе гьаб хъвалеб бугеб, хъвалеб буго нужеда гьеб хӀакъабщинабги лъалелъул ва кинаб букӀаниги гьереси гьелдасан бижулареблъиги лъалелъул. 22МасихӀ гурилан ГӀисаде абулев чиги гьерсихъан гурев ватани, гьерсихъан щивха цинги кколев? Гьединав чи ккола Инсудасаги Васасдасаги инкар гьабурав Тажал[+]. 23Васасдаса инкар гьабулевщинав чияс Инсудасаги инкар гьабула. Вас къабул гьавуравщинав чияс Эменги къабул гьавула[+].

24Авалалдаго нужеда рагӀарабщинаб нужелъго цӀуне. Авалалдаго рагӀарабщинаб нужелъ хутӀани, нужги хутӀулелха Инсулъги Васасулъги[+]. 25Васас нилъее рагӀи кьун буго абадияб гӀумру насиблъулилан!

26Нуж къосинаризе къваригӀаразул хӀакъалъулъин дица гьаб нужехъе хъвалеб бугеб[+]. 27ГӀисадалъун рещтӀараб Илагьияб РухӀ нужелъ хутӀулеб бугелъул, нужеда лъицаниги малъизе кколаро. Амма гьеб Илагьияб РухӀалъ нужеда кинабго малъулеб бугелъул, гьеб хӀакъаб бугелъул ва гьересиги гьелъулъ гьечӀелъул, гьелъ малъухъе нуж МасихӀгун цолъун рукӀа[+].


Аллагьасул лъимал

28Гьанже, дир лъимал, МасихӀгун цолъун рукӀа, гьев рещтӀараб мехалда хӀинкъичӀого рукӀине ва гьев вачӀаравго намуслъун лъутизе ккечӀого рукӀине[+]. 29Гьев ритӀухъав вукӀин лъалев чиясда лъала ритӀухъго хьвадулелщиналги Аллагьасул лъимал кколеллъи[+].

### 3 бетӀер

1Нилъ Аллагьасул лъимал ругилан абизе ва хӀакъикъаталдаги гьеллъун рукӀинеги Инсуца нилъее кьун бугеб рокьиялъухъ балагье нуж. Гьаб дуниялалъул гӀадамазда Аллагь лъаларелъул, нилъги рикӀкӀунел гьечӀо гьез[+]. 2Гьанже нилъ Аллагьасул лъимал руго, дир хириял, амма щаллъун нилъ рукӀинелали жеги загьирлъун гьечӀо. Амма нилъеда лъала, МасихӀ[†] вачӀараб мехалда, нилъ гьесда релълъунеллъи, кинав вугевали гьев нилъеда вихьизе вугелъул[+]. 3Гьев вацӀцӀадав вугелъул, гьевго гӀадин вацӀцӀалъула гьединаб хьул гьесде лъунщинавги[+].

4Мунагь гьабулевщинас къанунги[†] хвезабула, къанун хвезаби бугелъулха мунагьги. 5Нужеда лъала МасихӀ нилъер мунагьал чуризе гӀоло загьирлъаравлъи ва гьесда мунагь гьечӀеблъиги[+]. 6Гьесде цолъун вугевщинас мунагь гьабуларо, мунагь гьабулевщинасдаги гьев вихьунги лъанги гьечӀо[+].


Нужго къосинаризе гурин

7Лъицаниги нужго къосинаризе гурин, дир лъимал: МасихӀ ритӀухъав вугев гӀадин, ритӀухъав вукӀуна ритӀухъабщинаб гьабулевги[+]. 8Мунагь гьабулевги илбисалъул рахъалда вуго, авалалдаса бахъарабго мунагь гьабулеб бугелъул гьеб. Илбисалъул ишал хвезаризейин Аллагьасул Вас загьирлъарав[+]. 9Аллагьасдасан лъугьаравщинас мунагь гьабуларо, гьесулъ Аллагьасул тӀабигӀат бугелъул. Гьесда мунагь гьабизе кӀоларо, гьев Аллагьасдасан лъугьун вугелъул[+]. 10Гьеле гьелдалъун ратӀа гьаризе лъала Аллагьасул лъималги илбисалъул лъималги: ритӀухъаб гьабуларевщинавги ва жиндирго вац вокьуларевщинавги Аллагьасдасан гуро[+].


Цоцазе рокьа нуж

11Авалалдасанго нилъехъе амру бачӀун букӀиндалха нилъ цоцазе рокьайилан[+]. 12Илбисалда нахъвилълъун жиндирго вац чӀварав Къабил[†] гӀадин рукӀунге. Щай гьес вац чӀварав? Гьесул ишал квешал рукӀиндал ва вацасул ишалги ритӀухъал рукӀиндал чӀвана[+].

13Гьединго гьаб дуниялалъе нуж рокьунгутӀиялда гӀажаиблъуге, вацал[+]. 14Нилъеда лъала нилъ хвалдаса гӀумруялде рачӀараллъи ва гьебги загьирлъана вацал рокьиялдалъун. Рокьуларев – хвалил кверщаликь хутӀула[+]. 15Жиндирго вац вокьуларевщинав ккола чи чӀвалев чи. Нужеда лъала чи чӀвалев цониги чиясулъ абадияб гӀумру хутӀулареблъиги[+].

16Нилъее гӀоло гьес жиндирго рухӀ кьеялдалъун лъана нилъеда МасихӀил рокьи, нилъецаги вацазе гӀоло рухӀ кьезе ккола[+]. 17Дуниялалъул бечелъи жиндир бугев чиясда жиндирго вац мискинго вихьидал гьев кьурун вуссунев вугони, Аллагьасде рокьи гьесулъ кисаха букӀинеб[+]? 18РачӀа, дир лъимал, нилъго цоцазе рокьилин, рагӀудалъунги кӀал-мацӀалдалъунги гуреб, ишалдалъунги ва хӀакъабщиналдалъунги[+].

19-20Гьединин нилъеда лъалеб нилъ хӀакъабгун рукӀин ва гьединин, нилъерго намусалъ нилъеда гӀайиб чӀвалеб мехалда, Аллагьасда цебе нилъеца ракӀалги парахалъизарулел. Аллагь нилъер намусалдаса тӀадегӀанав вугелъул ва гьесда кинабго лъалелъул! 21Нилъер намусалъ нилъеда гӀайиб чӀвалеб гьечӀони, Аллагьасда цебе нилъер ракӀ сородуларо[+]. 22Нилъеца гьесул амрабиги тӀуразарулелъул ва гьесие бокьарабги гьабулелъул, щиб гьараниги щола нилъее гьесдасан[+]. 23Гьесул амру буго нилъ гьесул вас ГӀиса МасихӀида божайилан ва МасихӀица нилъеда лъазабураб куцалда цоцазе рокьайиланги[+]. 24Жиндир амру тӀубазабулев чи Аллагьас жиндего цолъизавула, живго гьев чигун цолъула. Гьес нилъее кьураб РухӀ нилъелъ букӀин бихьунин нилъеда лъалеб гьев нилъгун цолъун вугевлъи[+].

### 4 бетӀер


РухӀазул хӀалбихьулеб куц

1Аллагьасдасан бачӀараб рухӀ жиндилъ бугин абуравщинав чиясда божуге, хириял. Гьезул хӀалбихье, Аллагьасдасанищ гьел ругелали лъазе. ГӀемерал гьересиаварагзаби рахъун ругелъул гьаб дуниялалда[+]. 2Аллагьасдасан гьеб рухӀ букӀин гьадин лъазе кӀола: инсанасул къаркъала-черхгун ГӀиса МасихӀ[†] ракьалде вачӀун вукӀин ритӀухъ гьабулевщинасулъ буго Аллагьасдасан бачӀараб рухӀ[+]. 3ГӀиса ритӀухъ гьавуларевщинав чиясулъ бугеб рухӀ Аллагьасдасан бачӀараб гуро. Гьеб буго Тажалидасан бачӀине бугилан нужеда рагӀун букӀараб ва гьанже дуниялалде бачӀун бугеб рухӀ[+].

4Нуж Аллагьасулал руго, дир лъимал, ва нуж гьел рухӀаздаса бергьана. Нужелъ бугеб рухӀ гӀемерго къудратаб бугелъул гьаб дуниялалъул гӀадамазулъ бугеб рухӀалдаса. 5Гьел гьаб дуниялалъул гӀадамал руго, гьез бицунебщинабги гьаб дуниялалъул гӀадамазулаб буго, гьединлъидал гӀаламги гьезухъ гӀенеккула[+]. 6Нилъ Аллагьасулал руго, Аллагь лъалевав нилъехъ гӀенеккула, Аллагьасулав гурев нилъехъ гӀенеккуларо. Гьелдалъун батӀа гьабизе лъала хӀакъикъияб рухӀги гьересияб рухӀги[+].


Аллагьасдасан бачӀараб рокьи

7Цоцазе рокьа, хириял, рокьи Аллагьасдасан бачӀараб буго, рокьи рекӀелъ бугевщинав чи Аллагьасдасан лъугьарав вуго, ва гьесда Аллагьги лъала[+]. 8Рокьи рекӀелъ гьечӀесда Аллагь лъаларо, Аллагьги рокьи кколелъул. 9Аллагьасул нилъеде бугеб рокьи гьадин загьирлъана: гьес жиндирго цохӀого вугев Вас дуниялалде витӀана гьесдалъун нилъеца гӀумру гьабизе[+]. 10Гьеле гьелъулъ буго рокьи – Аллагь нилъее вокьиялъулъ гуреб, гьесие нилъ рокьиялъулъ ва нилъер мунагьал чуризе къурбанлъун гьес жиндирго Вас витӀиялъулъги[+]. 11Аллагьасе нилъ гьедин рокьулел ругеб мехалда, нилъ цоцазеги рокьизе ккола, хириял. 12Аллагь лъиданиги киданиги вихьичӀо, амма нилъ цоцазе рокьани, Аллагь нилъелъ хутӀула ва гьесдасан бачӀараб рокьиги нилъелъ камиллъула[+].

13Нилъ гьесулъ хутӀиги ва гьев нилъелъ хутӀиги нилъеда лъала гьес жиндасанго нилъехъе РухӀ битӀун бачӀиналдалъун[+]. 14ГӀалам хвасар гьабизе бокьун, жиндирго Вас Инсуца витӀаравлъи нижеда бихьана ва нижеца гьелъие нугӀлъиги гьабула[+]. 15ГӀиса Аллагьасул Вас вукӀин ритӀухъ гьабулев чиясулъ Аллагь хутӀула ва Аллагьасулъ гьевги хутӀула[+]. 16Нилъеда лъалеб буго Аллагьасе нилъ рокьулеллъи ва гьелда божаралги руго нилъ. Аллагьги рокьи ккола, рокьи рекӀелъ хутӀулев чи Аллагьасулъги хутӀула, ва гьесулъ Аллагьги хутӀула. 17Гьедин нилъеда гьоркьоб рокьи камиллъана, къиямасеб къоялдаса хӀинкъичӀого рукӀине. Гьаб дуниялалда нилъги МасихӀида релълъун ругелъулха![+] 18Рокьи бугелъуб хӀинкъи букӀунаро, камилаб рокьиялъ хӀинкъи къватӀибе гъола, щайгурелъул гӀадамал хӀинкъулеб жо тамихӀ бугелъул. ХӀинкъарасулъ рокьи камиллъуларо.

19Нилъее Аллагь вокьула, тӀоцерего гьесие нилъ рокьидал. 20Дие Аллагь вокьулинги абун, жиндирго вац рихарав чи гьерсихъан вуго. Жиндаго вихьулев вац вокьуларев чиясе вихьуларев Аллагь вокьизе рес гьечӀелъул[+]. 21Нилъее МасихӀидасан амру буго Аллагь вокьулесе гӀадамалги рокьизе кколилан[+].

### 5 бетӀер


Дуниялалда тӀад бергьенлъи босула

1ГӀиса МасихӀлъун[†] вукӀиналда божаравщинав чи Аллагьасдасан лъугьарав вуго. Жинца гьавурав вокьулевщинасе жив гьавуравги вокьула[+]. 2Нилъее Аллагь вокьиялдалъунги ва гьесул амраби тӀуразариялдалъунги лъала Аллагьасул лъималазде нилъер рокьи[+]. 3Аллагьасде рокьи кколелъулха гьесул амраби нилъеца тӀуразари. Гьесул амраби захӀматал гьечӀо[+]. 4Аллагьасдасан лъугьаравщинав дуниялалдаса бергьуна! Дуниялалда тӀад босараб бергьенлъи – гьеб ккола нилъер божи-иман[+]. 5ГӀиса Аллагьасул Вас вукӀиналда божарав чиясда гурони, цоги лъидаха кӀвелеб дуниялалда тӀад бергьенлъи босизе![+]

6ГӀиса МасихӀин вачӀарав лъимгун ва бигун, цохӀо лъимгун гурев, лъимгун ва бигун вачӀана гьев. Гьелъие РухӀалъ нугӀлъи гьабула, РухӀ хӀакъаб бугелъул[+]. 7Лъабго нугӀги бугелъул: 8РухӀги, лъимги, биги. Гьеб лъабабгоги цойихъан руго. 9ГӀадамазул нугӀлъицин нилъее гӀолеб бугеб мехалда, Аллагьасул нугӀлъи дагьабги кӀудияб буго. Аллагьасул нугӀлъиялъул магӀна ккола жиндирго Васасул хӀакъалъулъ гьес жинцаго нугӀлъи гьабулеб букӀин[+]. 10Аллагьасул Васасда божулесулъ жиндилъго буго гьеб нугӀлъи. Аллагьасда божуларев чияс Аллагь гьереси гьавулев вуго, жиндирго Васасул хӀакъалъулъ Аллагьас гьабураб нугӀлъиялда гьев божичӀелъул[+]. 11Аллагьас нилъее кьураб абадияб гӀумруялъул хӀакъалъулъги буго гьеб нугӀлъи. Гьесул Васасулъин гьеб гӀумру бугеб[+]. 12Аллагьасул Васгун цолъарав чиясе гӀумру буго, гьевгун цолъичӀесе гӀумру гьечӀо.


Ахирисел насихӀатал

13Аллагьасул Васасда божулел нужехъе дица гьаб хъвана нужее абадияб гӀумру насиблъун бугеблъи лъан букӀине[+]. 14Аллагьасда цебе нилъее хӀинкъи гьечӀолъи сундалъунха лъалеб? Гьесул изнуялдалъун нилъеца щиб гьараниги, гьесда гьеб рагӀула[+]. 15Нилъеца гьарарабщинаб гьесда рагӀулеб букӀин нилъеда лъани, нилъеда лъала гьарарабщинаб гьесдасан щвезе букӀинги.

16Хвалде рачунеб хутӀун, цогидаб мунагь вацас гьабулеб бихьани, гьесул рахъалъ дугӀа гьабе, ва Аллагьас гьесие абадияб гӀумру кьела. (Хвалде рачунебги буго мунагь; гьелъул рахъалъ дугӀа гьабиялъул гуро дица бицунеб бугеб[+]. 17Кинабго квешлъи гьаби мунагь ккола, амма хвалде рачунареб мунагьги букӀуна.)

18Аллагьасдасан лъугьарас мунагь гьабулареблъи лъала нилъеда, Аллагьасул васас гьев цӀунулелъул! Илбисалдаги кӀоларо гьесда хъатӀизе[+]. 19Нилъеда лъала нилъ Аллагьасдасан лъугьун ругеллъи ва тӀолабго дуниялги илбисалъул кверщаликь бугеблъи[+]. 20Нилъеда лъала вачӀун Аллагьасул Васас нилъее ХӀакъав лъазе гӀакълу кьураблъиги. Нилъги руго ХӀакъавгун ва гьесул Вас ГӀиса МасихӀгун цолъун. Гьев вуго хӀакъав Аллагь ва абадияб гӀумру[+].

21Гьересиаллагьзабаздаса цӀуне, дир лъимал, нужго![+]

## Иоаннил кӀиабилеб кагъат

### Иоаннил кӀиабилеб кагъат

Иоаннил кӀиабилеб кагъат


ЦеберагӀи

[1]


### ЦеберагӀи


Иоаннил кӀиабилеб кагъат

«Иоаннил кӀиабилеб кагъат» хъван буго къадру-къимат бугей цо христианалъухъе ва гьелда малъулеб буго гьересинасихӀатчагӀаздаса цӀунейилан.

### 1


Саламалъул рагӀаби

1Иман лъуразул агьлуялъул бетӀерасдасан – тӀаса йищарай бикаде ва гьелъул лъималазде, дие жал хӀакълъунго рокьулел, дие гурелги, хӀакъабщинаб лъалел киназегоги рокьулел[+]. 2Гьеб хӀакъабщинаб нилъелъ буго ва гьеб абадиялъго нилъгун хутӀизеги буго. 3Эмен – Аллагьасул ва Инсул Вас ГӀиса МасихӀилги[†] баркатги, цӀобги, саламги лъеги нилъеда ва хӀакъабщинабги рокьиги нилъгун хутӀаги[+].


ХӀакъабщинабги рокьиги

4Дун цӀакъ вохана дур цо-цо лъимал Инсул амруялда рекъон хӀакъабщинабгун хьвадулел ратидал[+]. 5Гьанже дун дуе цӀияб амру хъвалев гьечӀо, хирияй бика. Амма дица дуда гьарулеб буго нилъ цоцазе рокьейилан авалалдасанго букӀараб амру тӀубазабеян[+]. 6Аллагьасул амруязда рекъон хьвадулел руго нилъ – гьеле гьелъулъ буго гьеб рокьиги. Авалалдасанго нужеда лъазабун букӀараб амруялъ абулеб буго нуж цоцазде рокьигун хьвадейилан[+].

7Инсанасул къаркъала-черхгун ГӀиса МасихӀ ракьалде вачӀун вукӀинчӀилан абулел гӀемерал гьерсихъаби рачӀун руго дуниялалде. Гьедин абурав чи ккола гьерсихъанги МасихӀил тушманги[+]. 8Воре, нужеца захӀмат баччарабщинаб билизе-тӀагӀине биччаге, нужеего щвезе кколеб кири дагьлъизе гурин[+]. 9МасихӀил насихӀаталъ жанибе бачаралдаса къватӀивехун лъугьуневщинав чи Аллагьасде цолъуларо. Гьенив жанив чӀаравщинав чи Эменгун цолъула, Васгунги цолъула[+]. 10Гьединаб насихӀат гьабуларев чиясе гьоболлъиги гьабуге нужеца ва нужерго къавулъе къазеги виччаге[+]. 11Гьев къавулъе виччаравщинавги ккола гьесул квешал ишазул гӀахьалчи.


Рихьилилан хьул буго

12Нужехъе хъвазе жо гӀемер букӀаниги, гьанже кагъатги щакъиги нахъе лъезе хиял ккана дир. Дир хьул буго нужехъе вачӀине ва, цоцазул кӀал бихьун, кӀалъа-ралъазе. Гьелдалъун нилъер рохелги гьарзалъила[+].

13Аллагьас тӀаса йищарай дур яцалъул лъималазулги буго дуде салам.

## Иоаннил лъабабилеб кагъат

### Иоаннил лъабабилеб кагъат

Иоаннил лъабабилеб кагъат


ЦеберагӀи

[1]


### ЦеберагӀи


Иоаннил лъабабилеб кагъат

«Иоаннил лъабабилеб кагъат» хъван буго иман лъуразул жамагӀаталъе бетӀерлъи гьабулев Гай абурав чиясухъе. Гьев веццулев вуго иман лъуразе кумек гьабулеб бугилан. Малъулеб буго Диотреф абулев чиясдаса цӀунейилан.

### 1


Саламалъул рагӀаби

1Иман лъуразул агьлуялъул бетӀерасдасан – хӀакълъунго дие вокьулев дир хирияв Гайиде[+].

2Дица Аллагьасда гьарулеб буго, дир хирияв, дур рухӀ лъикӀ бугеб гӀадин, сундулъго мун лъикӀ тагийилан ва дуе сахлъи кьегийилан. 3ХӀакъабщиналъе мун ритӀухъго чӀун вугилан ва хӀакъабщинабгун хьвадулевги вугилан гьанире рачӀарал вацаз бициндал, дун цӀакъ вохана. 4Дир лъимал хӀакъабщинабгун хьвадулел ругилан рагӀиялдаса кӀудияб рохел гьечӀо дие[+].


Гай веццулев вуго

5Вацазе ва хасго нухлулазе дуца квербакъулеб букӀиналъулъ буго, дир хирияв, дур ритӀухълъи[+]. 6Иман лъуразул агьлуялъе гьез нугӀлъи гьабуна жалги дуе рокьулилан. Аллагь разилъулеб хӀалалда дуца гьел нухда регӀани, дур лъикӀаб иш букӀина гьеб. 7Иман лъечӀезухъа щибниги босичӀого, МасихӀил[†] цӀаралъе гӀоло нухда рахъун ругелъулха гьел. 8Гьединлъидал гьединал гӀадамазда квер чӀвазе ккола нилъеца, гьелгун цадахъ лъугьун хӀакъабщиналъе гӀоло хӀалтӀизе[+].


Диотрефил квешал ишал

9Дица иман лъуразул агьлуялъухъе хъван букӀана гьелъул хӀакъалъулъ, амма гьениб цевехъанлъи бокьулев Диотрефица ниж рикӀкӀунел гьечӀо. 10Гьединлъидал, дун гьениве вачӀани, дица загьир гьабила[†] нижеда гьес лъун букӀараб бугьтан. Ва гьеб гӀечӀелъубе, гьес жинцагоги инкар гьабулеб буго нухда ругел вацал къабул гьаризе, къабул гьаризе бокьараздаги биччалеб гьечӀо ва иман лъуразул агьлуялда гьоркьоса гьел нахъе гъолел руго.

11Дир хирияв, квешлъиялдаса гуреб, лъикӀлъиялдаса босе мисал. ЛъикӀлъи гьабулевав ккола Аллагьасдасан лъугьарав, квешлъи гьабурасдаги Аллагь вихьичӀо[+].


Деметрийил лъикӀал ишал

12Деметрийил хӀакъалъулъ киназго нугӀлъи гьабуна, хӀакъабщиналъгицин гьабуна гьесул хӀакъалъулъ нугӀлъи. Нижецаги гьабулеб буго гьеб нугӀлъи, дудаго лъалаха нижер нугӀлъи ритӀухъаб букӀунеблъи[+].


КватӀичӀого рихьила

13Духъе хъвазе жони гӀемер бугоан, амма щакъи-къаламалъ хъваралда гӀей гьабизе бокьун гьечӀо[+]. 14Дир хьул буго кватӀичӀого мун вихьизе ва, цоцазул кӀал бихьун, кӀалъа-ралъазе.

15Вассалам. ЦӀар-цӀарккун рехсечӀониги, гьудулзабазулги буго дуде салам.

## Ягьудал кагъат

### Ягьудал кагъат

Ягьудал кагъат


ЦеберагӀи

[1]


### ЦеберагӀи


Ягьудал кагъат

ГӀага-шагарго нилъер эраялъул I гӀасруялъул 70 соналде гьаб кагъат хъварав Ягьуда, Якъуб чапарго гӀадин, ГӀиса МасихӀил вац вукӀанин рикӀкӀуна. Иман лъуразда Ягьудаца малъулеб буго Аллагьасул амруял гӀадахъ росуларел ва иман лъуразул жамагӀаталъул бутӀрузе мутӀигӀлъуларел гӀадамаздаса цӀунейилан.

### 1


Саламалъул рагӀаби

1ГӀиса МасихӀил[†] лагъ ва Якъубил[†] вац Ягьудал рахъалдасан Аллагьас тӀаса рищаразде, Эмен – Аллагьасе рокьулезде ва ГӀиса МасихӀица цӀунун ругезде салам[+]. 2Рекъелги, рокьиги ва Аллагьасул цӀобги цӀикӀкӀаги нужее[+].


Гьереси тӀибитӀизабулел гӀадамал

3Дица хӀаракат бахъана, дир хириял, нилъее насиблъараб хвасарлъиялъул хӀакъалъулъ хъвазе. Гьаб кагъат хъвачӀого рес букӀинчӀо, цохӀо нухалъ Аллагьасул халкъалъе кьураб дин цӀунун цӀидасан къеркьейилан гьаризе кколеб бугелъул[+]. 4Аллагьас суд гьабизе жидее къадар бугел цо-цо мунапикъзаби рорчӀун руго нилъеда гьоркьоре. Аллагьас цӀоб лъеялъул Рохалил хабар гьез хисизабулеб буго, жидерго пасалъи ритӀухъ гьабизе. Гьез инкар гьабулеб буго ГӀиса МасихӀидаса – цохӀо вугев нилъер ТӀадегӀанав ПарччахӀасдаса[+]. 5Нужеда гьеб кинабго лъалеб бугониги, дие бокьун буго нужеда ракӀалде щвезабизе Мисриялда букӀараб ГӀизраилалъул халкъ Аллагьас цо нухалъ хвасар гьабунин. Цинги жинда божичӀелщинал хвезарула гьес[+]. 6Жидее цӀан букӀараб хӀуччдаса церехун арал ва жалго руссараб бакӀги рехун тарал малаикзаби гьес абадиял рахсаца рухьун гъора бецӀлъуда чӀезарун руго, гьезие суд гьабулеб кӀудияб къо бачӀинегӀан[+]. 7Нужеца ракӀалде щвезабе Содомги Гоморраги ва гьезда сверухъ рукӀарал шагьаралги: гьезги хъахӀбалъи гьабуна, гӀадаталдаса бахъараб къагӀидаялъ цогидаб хъублъиги гьабуна. Цогидазеги дарслъун букӀине, гьезие тамихӀлъун лъугьана абадияб цӀа[+]. 8Доздаго релълъун гьел мунапикъзабазги жалго хъублъизарулел руго, гьелъие изну Аллагьасдасан рещтӀаниланги абун. Аллагьасул амруги рикӀкӀунеб гьечӀо гьез, малаикзабиги какулел руго[+]. 9ТӀадегӀанав малаик МикагӀилги илбисги Муса[†] аварагасул жаназа сабаблъун дагӀбадизе ккараб мехалъ, илбисалда гӀайиб чӀван квешаб рагӀи абичӀо гьес, «БетӀергьанас чӀезабилин мунилан» гурони[+]. 10Гьел гӀадамазин абуни жидедаго бичӀчӀулареб-лъалареб жо какулеб буго. МацӀ лъалареб хӀайваналъул гӀадаб гӀакълуялдалъун жидедаго бичӀчӀулеб бугелъ ахирги хвалде рачина гьел[+]. 11Балагьги гӀазабги гьезие! Къабилил[†] нухдасан унел руго гьел. Жидерго хъантӀиялъ БилгӀамил[†] гъалатӀалда нахърилълъунел руго. КъорахӀил гӀадинаб питнаялъ хвезарулел руго[+]. 12Аллагьасе тӀагӀатги гьабун цадахъ кваназе нуж гӀодор чӀараб бакӀ, намус гьечӀого ханчӀон, хъублъизабула гьез. Гьел руго жидерго гурони агъаз гьечӀел, гьороца хъамун ун, цӀадае данделъуларел накӀкӀал гӀадин, хасалихъе тӀамах гъарал, тӀад пихъги бижуларел, кьалбалги ракъварал гъутӀби гӀадинал ва кӀицӀулго хварал гӀадинал гӀадамал[+]. 13Гьел релълъуна гьалаглъараб ралъдада жидер инжитлъиялъул полоп тӀад барал карачалабазда, абадияб бецӀлъуде рехизе хӀукму жидее хӀадурун бугел, низам гьечӀого хьвадулел цӀвабзазда. 14Адамил[†] анкьабилеб кьералдасан вахъарав Энохица цебеккунго гьезул хӀакъалъулъин бицунеб букӀараб: «Гьале, БетӀергьан вачӀунев вуго аза-азар малаикзабигун цадахъ[+] 15киназего суд гьабизе. ВачӀунев вуго Аллагьасде гӀасилъун гьез гьарурал киналго гӀасиял ишазухъ ва дандечӀун абурал киналго гӀасиял рагӀабазухъ гьезул щивав чиясе тамихӀ гьабизе». 16Цогидал какун кидаго зигардулел рукӀуна гьел, чорхол гьаваялъ малъухъе хьвадула, гӀадамазда цере чӀухӀдарула ва, жидерго мурадалде щвезе, бадибе рецц гьабула[+].


Нужерго динги цӀунун, щулаго чӀезе ккола!

17Нужеца, дир хириял, ракӀалде щвезабе хадубккун лъугьине бугелъул хӀакъалъулъ нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил чапарзабаз[†] щиб бицунеб букӀарабали[+]. 18Гьез нужеда абулеб букӀинчӀищ ахирзаманалда рахъине ругин намус гьечӀел ва Аллагьасде гӀасиял жидерго къасдазда хадур унел гӀадамал? 19Гьел руго жидеца рикьи ккезабулел, мунагьаб напсалъе мутӀигӀлъулел ва Илагьияб РухӀ[†] жиделъ гьечӀел гӀадамал[+]. 20Нуж, дир хириял, щулаго чӀа, нилъер бацӀцӀадаб динги цӀунун. Илагьияб РухӀалдалъун гьари-дугӀа гьабе[+]. 21Аллагьасе рокьулел рукӀинги лъан, цӀуне нужго. Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀ рещтӀиналъухъ ралагьун чӀа, жиндирго цӀобалдалъун гьес нужее абадияб гӀумру кьела[+]. 22Васвасалда ругездаги гурхӀа нуж. 23Цоял жужахӀалъул цӀадудаса хвасар гьаризе ккела нужеца. Цогидазда гурхӀизе ккела, амма мунагьаз хъублъизабураб гьезул ратӀлида хъвазегицин Аллагьасукьа хӀинкъа нуж![+]


Кагътил ахир

24Жиндирго къудрат загьир гьабулеб заманалда къосиналдасаги хъублъиялдасаги цӀунун, нуж рохизаризе кӀолев[+] 25ва ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀидалъун нилъ хвасар гьарулев Цо вугев Аллагьасе рецц! Гьесул къуватги хӀалкӀолъиги кӀудияб буго цебеги, гьанжеги ва абадул абадиялъги. Амин!

## Румазухъе кагъат

### Румазухъе кагъат

Румазухъе кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]


### ЦеберагӀи


Румазухъе Павелил кагъат

Павел чапар гьавуна ГьитӀинаб Азиялъул Тарс шагьаралда нилъер эраялъул I гӀасруялъул авалалда. ЖугьутӀазул диналъул киналго тӀалабал кьуричӀого тӀуразаризе ругьун гьавун вукӀана эбел-инсуца. Динияб лъай босана Иерусалималда цӀалун. ГӀиса МасихӀица жиндирго вагӀза-насихӀат гьабулеб мехалда Павелида гьев лъалев вукӀун ватиларо. ГӀисал муридазул хӀаракатчилъиялдехун тушманлъи лъазабуна гьес, ГӀисал дин тӀибитӀизабиялде данде вагъана. Амма нухда унелъул тохлъукьего гьесда цеве тӀамуна ГӀиса. Гьелдаса нахъе Павел божана Исраилил халкъ ва тӀолабго гӀалам хвасар гьабизе витӀарав ГӀиса МасихӀ вукӀиналда. Павелица Рималъул империялда гӀемерал сапарал гьаруна, киса-кибго гьес тӀибитӀизабулеб букӀана ГӀиса МасихӀил хӀакъалъулъ Рохалил хабар. Павел чапарас гӀемерал шагьаразда гӀуцӀана иман лъуразул жамагӀатал. Император Нероница христианазда дандечӀарал тадбирал гьаризе байбихьараб мехалда, гьев Рималда чӀвана. Гьев чӀаго вугеб мехалда Павел чапарасда нахърилълъарал гӀадамал гӀемер рукӀинчӀо. ЖугьутӀазда гьоркьорги христианазда гьоркьорги гьесул тушбаби цӀикӀкӀун рукӀана гьебмехалъ. Гьедин букӀаниги, Павелица гьабураб динияб малъа-хъваялъ бергьенлъи босана.

БатӀи-батӀиял шагьаразда ругел иман лъуразул жамагӀатазде хъварал руго гьесул гӀемерисел кагътал.

Румазухъе битӀараб гьаб кагъат Павел чапарас хъван батизе ккола Грециялъул Коринф шагьаралда вугеб заманаялда, нилъер эраялъул I гӀасруялъул 50-абилел соназул ахиралда. Кагътил мурад буго живго гьениве вачӀиналде Рималъул (румазул) иман лъуразул агьлу хӀадур гьаби. Кагътида Павелица гӀатӀидго баян гьабулеб буго христиан дин жинда кин бичӀчӀулебали ва иман лъуразда кин хьвадизе тӀадаб бугебали. Гьес хъвалеб буго, «гӀицӀго божи-иманалъухъ балагьун гурони инсан Аллагьас ритӀухъ гьавуларилан». БичӀчӀизабулеб буго тӀолабго гӀалам – Аллагь цо вукӀиналда доб заманаялда божулел рукӀарал жугьутӀалги ва гӀемерал аллагьзабазе лагълъи гьарулел рукӀарал цогидал халкъалги – Аллагьасда цере ритӀухълъизе кколин, гьел киналгоги мунагьалъул кверщаликь ругелъул.

Павелица гьезие насихӀат гьабулеб буго Мусал къануналъул тӀалабал тӀуразариялдалъун гурин Аллагьасдаги инсанасдаги гьоркьоб рекъел лъугьунеб, гьелъие къваригӀунин божи-иманги ва ГӀиса МасихӀиде цолъараб гӀумруги. «ЖугьутӀазулги цогидал халкъазулги хӀакъалъулъ, батӀалъи гьечӀого, абулеб буго гьедин. ЦохӀо БетӀергьан киназулго БетӀергьан ккола», – ян хъван буго гьес.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1Гьаб кагъат битӀулеб буго чапарлъун[†] тӀаса вищарав ва Аллагьасдасан рещтӀараб Рохалил хабар лъазабизе тарав Павелица – ГӀиса МасихӀил[†] лагъас.

2Гьеб буго аварагзабазухъе рещтӀарал ТӀухьдузда цебеккунго Аллагьас загьир гьабизе рагӀи кьун букӀараб Рохалил хабар[+]. 3-4Инсан хӀисабалда Давудил[†] наслуялъул васлъун кколев, Илагьияб РухӀалъул[†] рахъалъ босани, кӀудияб къудраталъ хваралъуса вахъинавидал, Аллагьасул вас вукӀин загьирлъарав нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил хӀакъалъулъ хабар буго гьеб[+]. 5Гьесдалъун щвана дие баркат ва гьесие гӀоло киналго халкъазул гӀадамал божи-иманалдалъун Аллагьасе мутӀигӀлъейилан ахӀизе чапарлъи[+]. 6ГӀиса МасихӀил умматлъун лъугьине ахӀаразда гьоркьор руго нужги.

7Нилъер Эмен – Аллагьасул ва ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил баркатги саламги лъеги Рималда ругел киналго Аллагьасе рокьулел гӀадамазда, иман лъуразул агьлулъун лъугьине Аллагьас тӀаса рищаразда![+]


Павел чапарасе Рималде ине бокьун буго

8Бищунго цебе – тӀолабго дуниялалда нужер божи-иманалъул цӀар тӀибитӀун бугелъул, ГӀиса МасихӀги рехсон, дирго Аллагьасе рецц гьабула дица[+]. 9-10Жиндир Васасул хӀакъалъулъ Рохалил хабар тӀибитӀизабун, ракӀ-ракӀалъго дица хъулухъ гьабулеб бугев Аллагьасда лъала: щибаб дир дугӀадулъ кидаго ва нахъаса къотӀичӀого[†] рехсола нуж. Дица Аллагьасда гьарула, гьесие бокьани, гьанжегӀаги нужехъе вачӀине рес ккагиян[+][+].

11Дир гъира буго нуж рихьизе. Бокьун буго цо илагьияб хазина нужее бикьизе – нуж къвакӀун чӀезе, 12нижерги нужерги божи-иманалъ нилъер ракӀбатизабизе. 13Цогидал халкъазухъе араб мехалъ гӀадин, гьениб нужер гъотӀодасаги пихъ бетӀизе гӀоло, нужехъе вачӀине чанго нухалъ дица къасд гьабураблъиги нужеда лъачӀого хутӀизе бокьун гьечӀо, вацал, дие. Амма гьанжелъизегӀан дие квалквал ккана[+].

14Дун налъулавлъун ккун вуго адаб бугелги гьечӀелги халкъазул, лъай бугелги жагьилалги халкъазул[+]. 15Гьединлъидалин нужеда, ай Рималда ругезда, гьоркьоб Рохалил хабар тӀибитӀизабизе дие цӀакъ бокьун бугеб.


Кагътил аслияб пикру

16Дун тӀубанго божула Рохалил хабаралда. Киналго иман лъуралал – цин жугьутӀал, цинги цогидал халкъал – хвасарлъизарулеб илагьияб къудрат буго гьеб[+]. 17Гьелъ загьир гьабула, гӀицӀго божи-иманалъухъ балагьун гурони, инсан Аллагьас ритӀухъ гьавуларевлъи. ТӀухьдузда хъван бугелъул: «РитӀухъав инсан жиндирго божи-иманалдалъун чӀаго хутӀила»[+].


Аллагьасда цере киналго гӀадамазул мунагьал

18Зобалаздасан Аллагьасул ццин рещтӀунеб буго жидер квешал ишаздалъун хӀакъабщинаб чӀинтӀизабулел гӀадамазул щибаб квешлъиялдеги пасалъиялдеги[+]. 19Жив вукӀин гьес загьир гьабун, гьезухъе щун бугелъулха Аллагь лъаялъул гӀелму[+]. 20Аллагь вихьунгутӀиялъул хӀикмат дуниял бижаралдаса нахъего якъинго загьирлъана, кинабго загьирлъана гьес бижанщиналдалъун. Гьеб хӀикмат ккола гьесул абадияб къудратги БетӀергьан вукӀинги. Гьединлъидал гьездаса гӀайиб кибе инеб? 21Аллагь вукӀин лъаниги, гьесие цӀар-рецц гьабичӀо гьез. Гьезул гьодорал пикраби гӀадада ана, гӀакълу гьечӀолъиялъ гьезул ракӀалги бецлъизаруна[+]. 22Жал гӀакъилал ругилан чӀаниги, гӀабдалзаби ратана гьел[+]. 23Хвел гьечӀев Аллагьасе гьабичӀого, гьез гӀибадат гьабуна холел-унел гӀадамазул, хӀанчӀазул, ункъхӀатӀилал хӀайваназул ва ракьалдасан шурулел жалазул суратазе[+]. 24Гьеб сабаблъун Аллагьас гьел кьуна жидерго рекӀелъ рижарал хъубал къасдазул кверщаликье, – гьединлъидалин жидерго чурхдуздалъун гьез цоцазе хъублъи гьабулеб бугеб. 25Аллагьасул хӀакъаб рагӀи гьез гьерсихъ хисана. Кинабго жинца бижарасе гьабичӀого (Абадияб рецц гьесие, амин!), гьес бижаралъе гьабуна тӀагӀатги гӀибадатги. 26Гьеб сабаблъун Аллагьас гьел кьуна инжитал къасдазул кверщаликье. Гьезул гьениб руччабазгицин, чӀужугӀаданалъе тӀабигӀиябги хисун, хӀалтӀизабулеб буго тӀабигӀияб гуребаб[+]. 27Гьединго бихьиналги, руччабазулгун бусен цолъиги рехун тун, жалго жидедего хӀасрат бергьун лъугьунел руго. Бихьинчияс бихьинчиясдехун хъублъи гьабун, гьез жидедаго тӀаде цӀалеб буго гьеб къосин сабаблъун жалго мустахӀикълъараб тамихӀ[+]. 28Аллагь лъаялъул гӀелму гӀадахъ босизе бокьичӀелъул, гьес гьел кьуна пасалъиялъул кверщаликье, – гьабизего бегьулареб жо гьез гьабизе. 29Кина-щинабго пасалъиялъулги, квешлъиялъулги, хъантӀиялъулги, ццидалги цӀун руго гьел. ЖахӀда-хӀусудги, чӀвай-хъвейги, дагӀба-къецги, хӀилла-рекӀкӀги, инжитлъиги цӀикӀкӀун буго. 30Гьез мацӀ гьабула, нахъасан гаргадула, Аллагьги гьезда рихун вуго. Гьел чанкӀкӀунги руго, чӀухӀунги руго. Жалго жидецаго реццизе ва квешлъи ургъизе махщелги буго гьезул, эбел-инсухъги гьел гӀенеккуларо. 31Гьезда намус гьечӀо, рекӀелъ гурхӀел гьечӀо, рахӀмуги гьечӀо[+]. 32Гьедин хьвадарав чи чӀвазе кколилан Аллагьасул амру букӀин лъаниги, жидецаго квешлъи гьабураб гӀечӀого, гьеб гьабулел цогидалги реццула гьез[+].

### 2 бетӀер


Аллагьас суд гьабила

1Ле, чияда гӀайиб чӀвалев чи, щив мун ватаниги, дуда тӀаса гӀайиб кибего унаро. Цогидазда гӀайиб чӀвалеб бугони, дудаго гӀайиб чӀвалев чи ккола мун. Цогидазда гӀайиб чӀвалаго, дуцагоги гьабулеб бугелъул гьебго жо[+]. 2Нилъеда лъала гьедин хьвадулел гӀадамазе Аллагьасул тамихӀ ритӀухъаб букӀин. 3Ле, цогидазда гӀайибги чӀван, гьебго жо дуцаго гьабулев чи, дуда ракӀалде кколищ Аллагьасул тамихӀалдаса ворчӀилилан? 4Аллагь цӀоб гӀатӀидав, гурхӀел-рахӀму бугев ва сабруяв вукӀиналъищ дур рекӀелъе хӀинкъи лъугьунеб гьечӀеб? Аллагьасул цӀобалъ мун тавбуялде гьесизавулев вукӀин лъаларищ дуда[+]?

5Амма дур чанкӀкӀиялъги ракӀбицалъиялъги дулъго цӀикӀкӀинабулеб буго Аллагьасул ццин бахъин. Гьеб дуда лъала Аллагьасул ритӀухъаб тамихӀги ццин бахъинги загьирлъулеб къоялъ[+]. 6Щивав чиясул ишазда рекъон гьабила[†] Аллагьас хӀукму[+]. 7ЛъикӀлъи гьабиялда тӀадчӀеялдалъун лъикӀаб цӀарги, шапакъатги, хвелгьечӀолъиги тӀалаб гьабурасе гьес абадияб гӀумру насиб гьабила. 8Жидеего пайдаялъе хӀалтӀулезде ва, хӀакъабщиналъухъ гӀенеккичӀого, квешабщиналъухъ гӀенеккаразде Аллагьасул ццин гьалаглъила. 9ЖугьутӀаздаса байбихьун цогидал халкъазде щвезегӀан гӀадамазда гьоркьоса квешлъи гьабунщинасе – гӀазабги гӀакъубаги![+] 10ЖугьутӀаздаса байбихьун цогидал халкъазде щвезегӀан гӀадамазда гьоркьоса лъикӀлъи гьабунщинасе – цӀарги, реццги, саламалъиги![+] 11Аллагьасул цӀадираби ритӀухъал ругелъулха![+]

12Мусал Къанун[†] лъалелдего мунагь гьабурасе тамихӀ гьабула Къануналде[†] балагьичӀого, Къанун лъан хадуб мунагь гьабурасе тамихӀ гьабула Къануналде балагьун[+]. 13Къанун цӀалулеб рагӀараб гӀоларо, гьелда рекъон хьвадизеги ккола – Аллагьас ритӀухъавлъун рикӀкӀине[+]. 14Къанунго лъаларел гӀадамаз, Къанун лъачӀониги, жидерго гӀакълу нахъгӀунтӀун тӀуразарула Къануналъул амруял. 15Къануналда бугебаб жидер рекӀелъ хъван бугеблъи бихьизабула гьезул намусалъ: гьезулъ рижула цо-цо мехалда жидедаго гӀайиб чӀвалел, цо-цо мехалда жалго ритӀухъ гьарулел пикраби. 16Дица тӀибитӀизабулеб бугеб Рохалил хабаралда рекъон, МасихӀ[†] ГӀисадалъун Аллагьас суд гьабулеб къоялъ къватӀир чӀвазарила киназулго балъгоял къасдал.


Аллагьасда цере жугьутӀазул мунагьал

17Мун жугьутӀав вугилан рикӀкӀуна дуца, Къануналъ мун хвасар гьавилилан ракӀчӀун вукӀуна, Аллагь нижехъан вугилан веццардула,[+] 18дуда лъала гьесул амруял кинал ругелали, Къануналдалъун битӀараб нух тӀаса бищизеги ругьунлъана мун. 19Дур ракӀчӀун буго бецал чагӀи дуца хадур цӀалел ругин, бецӀлъуда ругезе канлъиги кьолеб бугин,[+] 20гӀакълу гьечӀел кантӀизарулелги ругин. Дуда лъикӀго лъалин кинабго гӀелмуги хӀакъабщинабги жиндилъ камиллъараб Къанун. 21Дуца цогидазда малъула – дудаго щайха малъулареб? ЦӀогьодугейилан малъула – мунго щайха цӀогьодулев[+]? 22ХъахӀбалъи гьабугейилан абула – дуцаго щайха хъахӀбалъи гьабулеб? Гьересиаллагьзаби дуда рихарал руго – гьел жанир ругел храмал щайха дуца талавур гьарулел[+]? 23Дуе Къанун рещтӀун бугилан веццарула мун, амма дуца гьеб Къанун хвезабула ва гьелдалъун Аллагь хӀакъир гьавула. 24ТӀухьдузда хъван бугелъул: «Нуж сабаблъун мажусияз Аллагь какулев вуго».

25Сунат гьабиялъул дуе пайда буго, Къануналъ малъухъе мун хьвадулев вугони. Дуца Къанун хвезабулеб бугони, сунатго гьабичӀев гӀадинав чи гурищ мун кколев[+]? 26Цогидал халкъазул чи Къануналъ малъухъе хьвадулев вугони, сунат гьабурав чи гӀадин къабул гьавуларищ Аллагьас гьевги[+]? 27Чорхол лага къотӀун сунат гьабичӀониги, Къануналда рекъон хьвадулел цогидал халкъазул гӀадамаз гӀайиб чӀвала дуда, хъвараб Къанунги рещтӀарав, сунатги гьабурав, амма Къануналда рекъон хьвадуларев чи вугилан[+]. 28Чорхол лага къотӀун сунат гьабуравщинав ва тӀасан вихьизе жугьутӀавилан кколевщинав чи жугьутӀав гуро[+]. 29Унго-унгояв жугьутӀав ккола жаниса жив жугьутӀавлъунги вугев ва жиндир рекӀелъ, Къануналъул хӀарпаздалъун гуреб, Илагьияб РухӀалдалъун[†] сунатги гьабурав чи. Гьединав чиясе рецц, гӀадамаздасан гуреб, Аллагьасдасан букӀуна[+].

### 3 бетӀер

1Гьедин батани, жугьутӀал цогидал халкъазул гӀадамаздаса сундалъунха тӀокӀал ругел? Сунат гьабиялъул пайда бугебищ[+]? 2Бугебха, бугизеги батӀи-батӀияб пайда буго! ТӀоцебесеб – Аллагьас жиндирго рагӀул божилъи жугьутӀазде гьабуна[+]. 3Гьезул цо-цояз гьеб божилъи хвезабуни? Гьезул божуда рекӀкӀ сабаблъун, Аллагьас жиндирго рагӀи хвезабулебищ[+]? 4Киданиги гьабуларо! Аллагьас киданиги хвезабуларо жиндирго рагӀи, хӀатта киналго гӀадамал гьерсихъабилъун лъугьанигицин. ТӀухьдузда хъван буго: «Щиб Дуца абуниги, гьеб хӀакъаб букӀина, Дуде гӀайиб гӀунтӀизабурасдасаги Мун бергьина».

5Нилъер квешал ишаз Аллагьасул ритӀухълъи якъинго загьир гьабулеб бугони, гьелда щибиланха абилеб? Нилъее тамихӀ ритӀухъго гьабулеб гьечӀин Аллагьасиланищ абилеб? (Дица гьеб гьикъулеб буго инсанасулаб гӀакълуялда нахъвилълъун.) 6Гьедин абизе бегьуларо! Гьедин бугони, Аллагьас гӀаламалъего суд кин гьабилеб?[†]

7Дир квешал ишаз Аллагьасул хӀакъикъат жеги цӀикӀкӀун загьир гьабулеб бугони, гьелдалъун Аллагьасе реццги жеги цӀикӀкӀунеб бугони? Гьеб сабаблъун мунагьалъукье кканилан Аллагьас дие тамихӀ гьабизе бегьилищ[+]? 8«Гьедин батани, рачӀаха квешлъи гьабизе, цинги гьеб лъикӀлъиялде сверизе!» – ян абизе бегьилищ? (Цо-цо дун какизе бокьарал гӀадамаз хӀакъикъаталдаги абула дица гьедин гьабизе малъулеб бугилан. Гьезие насиблъила мустахӀикъаб тамихӀ!)[+]


Аллагьасда цере тӀолабго гӀаламалъул мунагьал

9Нижее, жугьутӀазе, тӀокӀлъи гьечӀебищха? ГьечӀо! Дица бичӀчӀизабунагури, жугьутӀалги цогидал халкъалги – киналго мунагьалъул кверщаликь ругилан[+]. 10ТӀухьдузда хъван буго:

«Цониги муъминчи гьечӀо,

цохӀониги гьечӀо.

11Цониги бичӀчӀулев чиги гьечӀо,

лъицаниги Аллагь валагьулев гьечӀо.

12Киназго Аллагьасде мугъ рехун буго,

киналго квешлъун руго.

ЛъикӀлъи гьабулев чиго гьечӀо,

цохӀониги гьечӀо.

13Рагьараб хобалда релълъуна гьезул мукъулукъ,

гьезул мацӀалтӀаги гьереси буго.

Борхьил загьру буго гьезул кӀутӀбузда.

14Ццидалги хьандеялъулги цӀун буго гьезул кӀал.

15Би гӀодобе тӀезе гӀедегӀула гьезул бохдул,

16Гьел щванщиналъуб чӀунтиги чӀунтелалги руго.

17Ракълил нух лъаларо гьезда[+].

18Аллагьасукьа хӀинкъизе бокьулеб гьечӀо гьезие».

19Кинабго Къануналъ[†] абулеб бугебщинаб Къануналда рекъон хьвадулезе бихьизабураб букӀин лъала нилъеда, – гьединлъидал жинда гӀайиб гьечӀилан лъицаниги кӀал ричӀизе бакӀ гьечӀо, Аллагьасда цебе тӀолабго гӀаламалда гӀайиб чӀвалеб буго гьелъ. 20Къануналъ малъухъе хьвадунилан цониги чи Аллагьас ритӀухъавлъун рикӀкӀунаро. Нилъер мунагь щиб жояли бихьизаби гурони, цоги щибха гьелдаса бугеб[+]?


МасихӀиде божи-иман – хвасарлъиялде нух

21Амма гьанже нилъее рагьана гьеб, Къануналъухъго балагьичӀого, Аллагьасда цере ритӀухълъулеб нух. Къануналъги аварагзабазги цебеккунго бицун букӀараб нухин гьеб[+]. 22ГӀиса МасихӀиде[†] иман лъеялдалъун Аллагьас насиблъизабураб ритӀухълъи ккола гьеб. Щивниги ватӀа гьавичӀого, кинавго иман лъурав чиясе загьирлъана гьеб нух. 23Киналго мунагьалъукье ккун рукӀана, киналго махӀрумлъун рукӀана Аллагьасдасан рещтӀараб Нуралдаса[+]. 24Цинги, Гьесул баркат лъун, чӀобого щвана нилъее Аллагьасда цере ритӀухълъи. МасихӀ ГӀисадалъун рецӀел щведалин гьел ритӀухълъарал[+]. 25Аллагьас гьев къурбанлъун гьавуна, гӀадамазул мунагьал гьесул биялдалъун ва гьесде иман лъеялдалъун чуризе. Цебе, жинца гьел хӀехьон рукӀараб заманалда, гьез гьарурал мунагьазда тӀасаги лъугьун, жиндирго ритӀухълъи загьир гьабуна Аллагьас[+]. 26Живго ритӀухъав вукӀин ва ГӀисаде иман лъурал гӀадамал жинца ритӀухъ гьарулеллъиги бихьизабуна гьес гьанже. Гьеле гьедин загьир гьабуна Аллагьас живго ритӀухъав вукӀин.

27Сундасаха гьанже нилъ чӀухӀизе бегьулел? Сундасаниги чӀухӀизе бегьуларо. ЧӀухӀизе жо щибха нилъер бугеб? ЛъикӀал ишалищ? Гуро, – нилъерго божи-иман![+] 28Мусал Къанун[†] цӀуниялдалъун ритӀухълъичӀониги, божи-иманалдалъун инсан ритӀухълъулевлъи чӀезабулеб буго нижеца[+]. 29Аллагь гӀицӀго жугьутӀазул Аллагьищ? Цогидал халкъазулги Аллагь гурищ гьев? У, цогидал халкъазулги Аллагь вуго гьев[+]. 30Аллагь цо вуго, сунат гьабуравги божи-иманалдалъун ритӀухълъизавулев, сунат гьабичӀевги – гьединго божи-иманалдалъун ритӀухълъизавулев[+]. 31Божи-иманалъе гӀоло Мусал Къанун нахъчӀвалебищха нилъеца бугеб? ГьечӀо! Къанун гучлъизабулеб буго нилъеца[+].

### 4 бетӀер


Ибрагьимил гӀумруялдаса мисал

1Нилъер зурияталъул эмен Ибрагьимил[†] хӀакъалъулъ щибилан нилъеца абилеб? Щиб гьесие загьирлъараб? 2Ибрагьим жиндирго лъикӀал ишаздалъун ритӀухълъаравани, Аллагьасда цеве гурев, гӀадамазда цеве чӀухӀизе бегьилаан гьев. 3ТӀухьдузда щиб хъван бугеб? «Ибрагьим Аллагьасда божана, гьединлъидал гьес гьевги жиндие ритӀухъав чилъун рикӀкӀана»[+].

4Сайигъат гуро хӀалтӀухъанасе кьолеб мухь – гьесие кколеб харж буго. 5Амма инсанас, жиндирго ишазда гуреб, мунагьазул цӀуралги ритӀухъаллъун гьарулев Аллагьасде лъураб иманалда мугъчӀвалеб бугони, гьесул божи-иман сабаблъун, Аллагьас гьев рикӀкӀуна жиндие ритӀухъав чилъун[+]. 6Ишазухъ балагьичӀого, ритӀухъал чагӀилъун рикӀкӀаразде Аллагьасул баркат рещтӀиналъул бицунаго, гьебго жо абулеб буго Давудицаги:[†]

7«Гьардарал гурищ жидер мунагьги чурарал хӀакъалда тӀасаги лъугьарал чагӀи. 8Гьардарав гурищ жиндир мунагь БетӀергьанас бахчарав чи»[+].

9ГӀицӀго сунат гьабуразейищха гьеб баркат щолеб, сунат гьабичӀезе щоларебищ? Дица бицана Ибрагьимил божи-иман сабаблъун рикӀкӀанин Аллагьас гьев жиндие ритӀухъав чилъун[+]. 10Кида гьеб букӀараб – гьес сунат гьабилелдейищ,[†] гьабун хадубищ? Сунат гьабун хадуб гуреб, сунат гьабилелдего букӀана гьеб. 11Сунат гьабилелдего, божи-иманалъухъ балагьун, гьев ритӀухъ гьавуна Аллагьас. РитӀухъав вукӀиналъул мугьру гӀадинаб гӀаламатлъун лъугьана цинги Ибрагьимил сунат. Иман лъуразда гьоркьоса киналго сунат гьабичӀезулги эменлъун лъугьана Ибрагьим, божи-иманалъухъ балагьун Аллагьас гьел ритӀухълъизаридал[+]. 12Гьединго сунат гьабуразулги эмен вуго Ибрагьим. Сунат гьабурал рукӀин гуребги, гьел Ибрагьимил нухдасан ана, сунат гьабилелдего гьесулъ букӀараб божи-иман гьезулъги букӀиндал.

13Къанун[†] цӀуниялдалъун гуреб, божи-иманалдалъун Ибрагьим ритӀухълъизавидал, гьаб дуниял нужее насиблъизабилин рагӀи кьун букӀана Аллагьас Ибрагьимиеги гьесул наслуялъеги[+]. 14ГӀицӀго Къануналъ малъухъе хьвадулезе гьеб рагӀи кьун букӀарабани, божи-иманалъул щибго пайда букӀинароан, кьураб рагӀиги гӀадада ккелаан,[+] 15Къануналъ Аллагьасул ццин бахъинабулелъул, Къанун гьечӀеб бакӀалда такъсирги букӀунаро[+].

16Гьединлъидал гьеб рагӀи кьеялъе сабаблъун божи-иман лъугьана ва гьел мустахӀикълъичӀеб сайигъатлъун букӀана. Гьедин кьураб рагӀи хвезабиларилан къотӀиги[†] гьабуна Аллагьас Ибрагьимил наслуялъе: Къануналъ малъухъе хьвадулезе ва Ибрагьимил божи-иманалъул нух ккуразе. Нилъер киназулго эмен вуго гьев[+]. 17ТӀухьдузда хъван бугелъул: «Дица мун гӀемерал халкъазул эменлъун гьавила». Гьес иман лъурав Аллагьасда цеве нилъер эмен вуго Ибрагьим. Хварал чӀаголъизарулев, гьечӀелъуса щибгоги букӀинабулев Аллагьин гьев![+]

18Хьул къотӀараб мехалъги хьул лъун божана Ибрагьим Аллагьасда. Гьединлъидал гӀемерал халкъазул эменлъун лъугьана гьев: «Дур наслуялъул гӀадамал цӀвабигӀан гӀемер рукӀина», – ян ТӀухьдузда хъварабги ритӀухълъун[+]. 19Нусго соналде вахунев вугев жиндир чорхол чӀаголъи хун букӀиналъул ва лъимер ургьиб хулулареб херлъиялде ян Сарат[†] йикӀиналъул пикру гьабичӀого, божи-иман загӀиплъизе биччачӀо гьес[+]. 20Аллагьас кьураб рагӀи холилан ракӀалдецин ккечӀого, божи-иманалъулъ щулалъана ва Аллагьасе рецц гьабуна. 21Кьураб рагӀи тӀубазабизе къуват Аллагьасул букӀиналда щибго щаклъи гьечӀого божана. 22Гьеле гьединлъидал Аллагьас «гьевги жиндие ритӀухъав чилъун рикӀкӀана»[+].

23ГӀицӀго гьесул хӀакъалъулъ гуро хъван ругел «ритӀухъав чилъун рикӀкӀана» абурал гьел рагӀаби. 24Аллагьас ритӀухъал чагӀилъун рикӀкӀине ругел ва ТӀадегӀанав ГӀиса хваралъуса вахъинавурав Аллагьасда божулел нилъер хӀакъалъулъгийин[+]. 25Нилъер мунагьал чуриялъе гӀоло хвалде ана ГӀиса ва нилъ ритӀухълъизариялъе гӀоло Аллагьас чӀаголъизеги гьавуна[+].

### 5 бетӀер


Божи-иманалдалъун ритӀухълъизаруна нилъ

1Божи-иманалдалъун ритӀухълъизарун ругелъул, нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀидалъун[†] Аллагьгунги рекъана нилъ[+]. 2Гьесдалъун кӀвана нилъеда божи-иман сабаблъун гьанже нилъее бугеб баркаталъе мустахӀикълъизе. Аллагьасул къудраталъулъ нилъееги гӀахьаллъи щвелилан бугеб хьулалдаса рохун руго нилъ[+]. 3Гьелдаса гуребги, гӀазаб-гӀакъубаялдасаги рохун руго, гӀазаб-гӀакъубаялъ сабру кьолеблъиги лъан[+]. 4Сабруялъ рачуна къо хӀехьеялде, къо хӀехьеялъ рачуна хьул лъеялде, 5хьул гӀадада кколаро – нилъеде рещтӀинабураб Илагьияб РухӀалдалъун[†] Аллагьас нилъер рекӀелъе рокьи чвахизабулеб бугелъул[+].

6Жеги нилъ загӀипго рукӀаго, Аллагьас болжал цӀараб заманалда, МасихӀ хвана мунапикъзабазул мунагьал сабаблъун. 7Муъминчиясе гӀолоцин хвалде чи инадай? ЛъикӀав инсанасе гӀоло холев чи вукӀинеги бегьула. 8Амма Аллагьас бихьизабуна гьесие нилъ рокьулеллъи: мунагьазул цӀун нилъ ругеб мехалда, нилъее гӀоло хвана МасихӀ[+].

9Гьесул би гӀодобе тӀедалин нилъ гьанже ритӀухълъарал. Аллагьасул ццидадасаги кигӀан цӀикӀкӀунха гьес нилъ хвасарлъизарилел![+] 10Аллагьасул тушбабилъун нилъ рукӀараб заманалда, гьесул Вас хвей сабаблъун, рекъел ккана гьесдаги нилъедаги гьоркьоб. Рекъел ккун хадуб кигӀан цӀикӀкӀунха нилъ хвасарлъилел гьев чӀаголъи сабаблъун[+]. 11ТӀадежоялъеги нилъ ракълиде рачарав нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀидалъун Аллагьас тӀуразарурал ишаздаса рохунги руго нилъ.


Адамги МасихӀги

12Гьаб дуниялалде мунагь цо инсан сабаблъун бачӀана, мунагь сабаблъун хвелги бачӀана. Киназго мунагь гьабидал, хвелги киназдего бачӀана[+]. 13Мусал Къанун[†] рещтӀиналдего букӀана дуниялалда мунагь. Амма Къанун[†] гьечӀеб бакӀалда мунагь мунагьлъун рикӀкӀунаро[+]. 14Адамидаса[†] бахъараб Мусаде[†] щвезегӀан киналго хвалил квачӀикь рукӀана, Адамица гӀадинаб мунагь гьабичӀелгицин. Нахъа вачӀине вугесул сипат-суратлъун вукӀана Адам[+].

15Аллагьасул баркат мунагьалде данде кквезе бегьуларо. Цо инсанасул мунагь сабаблъун гӀемерал гӀадамал хвана. КигӀан гӀемерав чиясеха баркат щвараб цо инсан, ай ГӀиса МасихӀ сабаблъун[+]. 16Цо инсанас гьабураб мунагь Аллагьасул баркаталде данде кквезе бегьуларо. ЦохӀо мунагьалдаса хадуб судги гьабуна, тамихӀги гьабуна. Амма гӀемерал мунагьазда хадуб, тӀубанго ритӀухълъизарун, баркатги рещтӀана. 17Цо инсанас гьабураб цохӀо мунагь сабаблъун хвалие ханлъи щвараб батани, цо инсан, ай ГӀиса МасихӀ сабаблъун кигӀан гӀемерал гӀадамазеха парччахӀлъи щвезе бугеб! Гьарзаго Аллагьасул баркатги щварал ва чӀорого ритӀухълъизеги гьарурал гьел гӀадамазе чӀаголъи насиблъила[+].

18ХӀакъикъаталдаги, цо инсанасул мунагь сабаблъун, гӀемерал гӀадамазе суд гьабуна. Гьединго, цо инсанасул лъикӀаб иш сабаблъун, киналго гӀадамал ритӀухълъана ва гьезие чӀаголъиги щвана[+]. 19Аллагьасухъ гӀенеккичӀев цо инсан сабаблъун гӀемерал гӀадамал мунагьалъукье ккарал гӀадин, Аллагьасухъ гӀенеккарав цо инсан сабаблъун гӀемерал гӀадамал ритӀухълъизарила[+]. 20Къанун рещтӀана такъсир цӀикӀкӀине. Амма мунагь цӀикӀкӀараб бакӀалда гӀемерго цӀикӀкӀана Аллагьасул баркатги[+]. 21Инсан хвезавулеб мунагьалъ ханлъи гьабулеб букӀараб гӀадин, гьанже Аллагьасул баркаталъги ханлъи гьабила,[†] нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀидалъун нилъ ритӀухълъизе ва абадияб гӀумруги насиблъизе[+].

### 6 бетӀер


Мунагьалъе хвеялъул магӀна щиб?

1Цоги щиб дица абилеб? Аллагьасул баркат цӀикӀкӀине бокьани, церего гӀадин мунагьал гьаризе кколинищ? 2Кколаро! Мунагьалъе хвана нилъ! Гьанжеги мунагьал гьаризе бегьилищ нилъеца[+]? 3Яги нужеда кӀочонищ тараб ГӀиса МасихӀгун[†] цолъизе нилъ лъадаца чурараб заман? Гьеле гьедин нилъги лъадаца чуридал, гьесул хвел нилъееги гӀахьалаблъун лъугьана. 4Лъадаца чурун хвел гӀахьалаблъун гьабидал, гьесда цадахъ хабалъги рукъана нилъ. Инсул кӀудияб къудраталдалъун хваралъуса вахъинавурав МасихӀида релълъун, гьанже нилъедаги кӀола цӀияб гӀумру гьабизе[+].

5Гьедин МасихӀил хвелалдалъун нилъ гьевгун цолъун ругони, гьайгьай, чӀаголъизариялдалъунги цолъила нилъ гьевгун[+]. 6Нилъеда лъала цеве нилъелъ вукӀарав инсан гьесда цадахъ хъанчида ван хваравлъи – нилъелъ бугеб мунагьалъул къуват лъугӀизе ва мунагьалъул лагъзаллъун нилъ хутӀунгутӀизе[+]. 7Хварав чиясда тӀад мунагьалъ ханлъи гьабуларелъулха![+]

8Нилъ божула, МасихӀида цадахъ хведал, гьесда цадахъ чӀаголъизе рукӀиналдаги[+]. 9Нилъеда лъала хваралъуса вахъинавурав МасихӀ тӀокӀав хвезе гьечӀевлъи. Хвалил кверщел хутӀичӀо гьесда тӀад[+]. 10Гьев цо нухалда хвана, мунагьалъе хвана гьев. Гьанже гьев чӀаго вуго, Аллагьасда цеве чӀаго вуго[+]. 11Гьедин нужецаги нужго рикӀкӀе, МасихӀиде цолъун, мунагьалъе хвараллъун, Аллагьасда цере чӀагояллъун.

12Гьединлъидал хвалил кверщаликь бугеб нужер чорхолъ мунагьалъ ханлъи гьабизе биччаге. 13Нужер чорхол лугби мунагьалъул кверщаликье ккезе риччаге, квешлъи гьабизе квалквадулеб ярагълъун ккезе риччаге гьел. Хвел тӀаса инабун чӀаголъиялде рачарал Аллагьасда кодоре кье нужго ва ритӀухълъиялъе квалквадулеб ярагълъун нужер чорхол лугбиги кье[+]. 14Мунагьалъ нужеда тӀад кверщел гьабизе бегьуларо, щайгурелъул Къануналъул[†] кверщаликь гурел, Аллагьасул баркаталъул кверщаликь ругелъул нуж.


РитӀухълъиялъул лагъзаллъун лъугьана нуж

15Щибха гьанже гьабизе кколеб? Къануналъул кверщаликь гьечӀого, Аллагьасул баркаталъул кверщаликь ругелъул, мунагьалищ гьарилел? Гьариларо! 16Цо лъиениги мутӀигӀлъун, гьесие лагълъи гьабулеб бугони, хӀакъикъаталдаги нуж гьесул лагъзаллъун лъугьунеллъи лъаларищ нужеда? Нужее буго кӀиго нух: хвалде рачунеб мунагьалъе мутӀигӀлъи яги жиб сабаблъун Аллагьас инсан ритӀухълъизавулеб мутӀигӀлъи[+]. 17Кидаялиго нуж мунагьалъул лагъзаллъун рукӀарал ратаниги, Аллагьасе рецц, нужеца ракӀ-ракӀалъ къабул гьабуна дица малъарабщинаб. 18Нуж мунагьалдаса тархъанлъана ва ритӀухълъиялъул лагъзаллъун лъугьана[+].

19Нужер напс жеги загӀипго бугелъул, нужеда гьеб дица гӀадатияб мацӀалда бицунеб буго. Нужер чорхол лугбуз хъублъиялъе, квешлъи-пасалъиялъе лагълъи гьабулеб букӀараб гӀадин, гьанже гьел тӀаме нуж рацӀцӀалъизарулев Аллагьасе лагълъи гьабизе. 20Мунагьалъул лагъзаллъун ругеб заманалда рацӀцӀалъиялъул кверщаликьа рорчӀун рукӀана нуж. 21Гьанже нужго намуслъулел дол ишаздаса щиб пайда ккараб нужее доб мехалда? Хвалдейин додинал ишаз рачунел! 22Амма гьанже мунагьалдаса тархъанлъараб ва Аллагьасул лагъзаллъун лъугьараб мехалда нужее ккараб пайдаялъ хӀалалаб-бацӀцӀадаб гӀумруялде рачуна. Ва ахиралда абадияб гӀумруялдеги рачуна![+] 23Хвел буго мунагьалъухъ кьолеб мухь, амма абадияб гӀумру буго нилъер ТӀадегӀанав МасихӀ ГӀисаде цолъарал нилъее Аллагьасул сайигъат[+].

### 7 бетӀер


Къануналъе хвеялъул магӀна щиб?

1Дица бицунеб бугеб жо нужеда бичӀчӀила, вацал, Къанун[†] щибали нужеда лъалелъул. Инсан чӀаго вугебгӀан заманалда гурони, Къануналъ гьесда тӀад кверщел гьабуларо. 2Масала, Къануналъ лъади жиндирго росасдехун юхьун йикӀуна гьев чӀаго вугебгӀан заманалда. Гьев хваравго, гьей эркенлъула ригьнал рахъалъ Къануналъул рихьизарияздаса[+]. 3Рос чӀаго вукӀаго гьей цогидасда цадахъ йигони, зина[†] гьабулеб бугин гьелъилан абула. Амма рос хведал гьей эркенлъула Къануналъул кверщелалдаса. Цогидасе аниги, зина гьабулеб бугин гьелъилан абуларо[+].

4Гьединго нужги хвана, вацал, гьеб Къануналъе, – МасихӀил[†] чорхол лагалъун лъугьун, нуж цогидасухъе, ай хваралъуса вахъинавурасухъе, ине, цинги лъикӀал ишаздалъун Аллагьасе хъулухъ гьабизе[+]. 5Мунагьаб напсалъ нилъеда тӀад кверщел гьабулеб букӀараб заманалда, Къануналъ квешал къасдазул къуват цӀикӀкӀинабулаан нилъер чурхдузулъ, нилъер ишаздалъун хвалие хъулухъги гьабулаан. 6Амма кидаялиго нилъ асирлъуда чӀезарун рукӀараб мунагьалъе гьанже нилъ хун ругелъул, Къануналдаса эркенлъана, – хъван кьураб Къануналъ бихьизабураб басрияб нухдасан инчӀого, РухӀалъ бихьизабураб цӀияб нухдасан ун, Аллагьасе гӀибадат гьабизе[+].


Къанунги мунагьги

7Щибиланха гьанже абилеб? Къанун мунагьазул иццлъун кколиланищ абилеб? Абиларо! Къанун букӀинчӀебани, мунагь щиб жояли лъалароан дида. Масала, дида лъалароан, жахӀда-хӀусуд щиб жояли: «ЖахӀда-хӀусуд гьабуге!» – ян абураб амру Къануналда батичӀебани[+]. 8Гьеб амруги хӀалае ккун, мунагьалъ дир жахӀдаяб рекӀелъ рижизаруна цогидазул бугебщинаб диеги щвелародайилан абурал пикраби. Къанун гьечӀони, мунагь хвараб жо буго[+]. 9Къанун гьечӀеб заманги букӀана дир гӀумруялъулъ, амма Къануналъул амру рещтӀараб мехалъ, мунагь чӀаголъана, дун хвана. 10Амру рещтӀун букӀана дун чӀаголъизавизе, гьелъин абуни, дун хвалде вачана[+]. 11Амруялъ кьураб ресалдаса пайдаги босун, гьеб мунагьалъин дун гуккарав ва, амруги хӀалае ккун, дун хвезавурав. 12Къанунги бацӀцӀадаб буго, Аллагьасул амруги бацӀцӀадаб, ритӀухъаб ва лъикӀаб буго[+].

13ЛъикӀаб жоялъ дун хвезавуниланищ дица абулеб бугеб? ГьечӀо! Мунагьалъ гьабуна гьеб, гьедин жиндирго квешлъиги загьир гьабуна гьелъ. Мунагьалъ хвезавуна дун, лъикӀаб жоялдаса пайдаги босун. Гьединаб къагӀидаялъ Аллагьасул амруялъ квербакъана мунагь бищунго гӀасияб жо букӀин загьирлъизе.


Инсанасулъ лъикӀлъиги квешлъиги цоцалъ къеркьолеб буго

14Нилъеда лъала Къанун илагьияб букӀин, дунин абуни, холев-унев чи вуго, мунагьалъе лагълъун вичунги вуго. 15Дидаго бичӀчӀулеб гьечӀо дие щиб бокьун бугебали. Диего бокьараб дица гьабуларо, рекӀее рихараб гьабун батула[+]. 16Диего бокьулареб жо дица гьабулеб бугони, гьелъул магӀна ккола Къанун лъикӀаб жо букӀин дида бичӀчӀулеб бугеблъи[+]. 17ХӀакъикъаталда дица гуро квешлъи гьабулеб, гьеб гьабула дилъ бугеб мунагьалъ. 18Дида лъала дир напсалъ биччалеб гьечӀеблъи дица лъикӀлъи гьабизе: лъикӀлъи гьабизе дие бокьаниги, дихъа гьеб лъугьунаро[+]. 19Дица гьабулеб бугеб иш доб дие гьабизе бокьун бугеб лъикӀаб иш кколаро. Дицаго гьабизе бокьун гьечӀеб квешлъиги гьабулеб буго дица[+]. 20Гьединаб къагӀидаялъ диего бокьулареб жо дица гьабуни, гьеб дица гьабураблъун кколаро, дилъ бугеб мунагьалъ гьабула гьеб.

21ХӀасил, дие загьирлъана инсанасул хасият: лъикӀлъи гьабизе бокьараб мехалъ, квешлъи гьабун бахъун кколеб буго. 22Аллагьасул Къануналдаса бохун букӀуна дир ракӀ. 23Амма дида лъала дир чорхол лугбузул хасият батӀияб букӀин. Гьеб дир гӀакълуялда дандечӀола. Дир чорхол лугбузул гьеб хасият сабаблъун гьабураб мунагьалъул асирлъунги ккана дун[+].

24Дидаса талихӀ къосарав чиго вугодай! Дун хвалде вачунеб чорхол хасияталдаса лъица дун хвасар гьавилев? 25Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀидалъун дун хвасар гьавулев Аллагьасе рецц!

Дир гӀакълуни Аллагьасул Къануналъул лагъ буго. Амма дир мунагьаб напс мунагьаб хасияталъул лагъ буго.

### 8 бетӀер


Иман лъурасул гӀумру

1ГӀиса МасихӀиде[†] цолъаразе тамихӀ гьечӀо гьанже. 2ГӀиса МасихӀидалъун чӀаголъизарулеб РухӀалъул къануналъ[†] тархъан гьавуна дун мунагьалъулги хвалилги къануналдаса[+]. 3Нилъер мунагьаб напс загӀипаб бугелъул, Къануналда гьабизе кӀвечӀебги Аллагьас гьабуна. Инсанасул мунагьаб черхалда релълъараб черх бугев жиндирго Вас витӀана гьес мунагьал чуриялъе къурбанлъун. Гьедин тамихӀ гьабуна Аллагьас инсанасулъ бугеб мунагьалъе[+]. 4Гьанже кӀола нилъеда Къануналъул киналго ритӀухъал амруял щвалде щун тӀуразаризе – нилъер мунагьаб напсалъе бокьухъе гуребха, Аллагьасул РухӀалъ малъухъейин[+].

5Жидерго мунагьаб напсалъе бокьухъе хьвадулел гӀадамазул гӀакълу мутӀигӀлъула гьезул напсалъе бокьулеб жоялъе. Амма Аллагьасул РухӀалъ малъухъе хьвадулезул гӀакълу мутӀигӀлъула РухӀалъе бокьулеб жоялъе[+]. 6Мунагьав чиясул гӀакълуялъ гьев хвалде вачуна, амма РухӀалъул кверщаликь бугеб гӀакълуялъ инсан абадияб гӀумруялде ва сах-саламалъиялде вачуна. 7Мунагьаб гӀакълу Аллагьасда дандечӀола. Гьеб Аллагьасул къануналъе мутӀигӀлъуларо, мутӀигӀлъизеги кӀоларо гьелда[+]. 8Жидерго мунагьаб напсалъе мутӀигӀлъулел гӀадамаздаса Аллагь разилъизе рес гьечӀо.

9Нужелъ Аллагьасул РухӀ бугони, нужеда тӀад кверщел мунагьаб напсалъ гуреб, РухӀалъин гьабулеб. МасихӀил РухӀ жиндилъ гьечӀев инсан МасихӀил умматалъул чи кколаро[+]. 10Дулъ МасихӀ вугони, дур черх мунагьалъе хола, амма Аллагьас мун ритӀухъ гьавидал, дур рухӀ чӀаголъула. 11МасихӀ хваралъуса вахъинавурав Аллагьасул РухӀ нужелъ бугони, МасихӀ хваралъуса вахъинавурав Аллагьас нужелъ бугеб жиндирго РухӀалдалъун чӀаголъи кьела холел-унел нужер чурхдузеги[+].

12Гьанже, вацал, нилъеда тӀадаб парзги бугебха, амма мунагьаб напсалда нахърилълъине паризаяб гьечӀо. 13Мунагьаб напсалъе бокьухъе хьвадулел ругони, нуж хвела. Амма, РухӀги хӀалае ккун, нужеца хвезаруни нужго мунагьалъукье ккезарулел ишал, нужее абадияб гӀумру насиблъила[+]. 14Аллагьасул РухӀалъ тӀоритӀулел ругел гӀадамал Аллагьасул лъимал ккола[+]. 15Нужеде рещтӀараб гьеб РухӀалъ хӀинкъи кьоларо ва лагълъи гьабизе тӀамуларо. Нужехъе рещтӀана Аллагьасул лъималлъун нуж лъугьинарулеб РухӀ. Гьелъин нуж тӀамулел: «Абба, дир эмен!» – абун ахӀизе[+]. 16Гьеб РухӀалъ, нилъерго рухӀазгун цадахъ, нугӀлъи гьабула нилъ Аллагьасул лъимал рукӀиналъе[+]. 17Нилъ лъимал кколел ругони, ирсилаллъунги ккола. МасихӀидаго цадахъ нилъги рукӀуна ирсилаллъун. Гьес хӀехьараб гӀазаб-гӀакъубаялъул бутӀа щвани, гьесул кӀодолъиялъул бутӀаги щвела нилъее[+].


Нилъелъ загьирлъизе бугеб къудрат

18Дида ракӀалде ккола, гьанже нилъее бугеб гӀазаб-гӀакъуба данде кквезегицин бегьиларин нилъелъ загьирлъизе бугеб къудраталда[+]. 19Кинабго бижанщинаб гӀащикъго балагьун чӀун буго жиндир лъимал щалали Аллагьас кидадай загьир гьабилаян.[†] 20-21Гьеб бижанщинабги битӀараб нухдаса къосине къадар букӀана, жиндиего бокьун гуребха, – Аллагьасул хӀукму гьединаб бугелъул. Амма гьеб бижанщиналъул хьул букӀана хвалил лагълъиялдаса хвасарлъизе. Хьул букӀана Аллагьасул лъималазе щвараб гӀадинаб къудраталъулги эркенлъиялъулги бутӀа жидееги щвелин[+].

22Гьеб бижанщинаб гьанжелъагӀангицин, лъимаде хӀара чӀварай чӀужугӀадан гӀадин, угьдилеб бугеблъи лъала нилъеда. 23ЦӀияб гӀумру байбихьиялъул гӀаламатлъун Аллагьасул РухӀ сайигъатлъун щварал нилъгицин угьдилел руго кидадай Аллагьас нилъ жиндирго лъималлъун гьарилаян ва кидадай нилъ тӀубанго эркенлъилаян[+]. 24Хьул лъедалин нилъее хвасарлъи щвараб. Амма бералда бихьулелде лъураб хьул – гьеб хьул гуро. Бихьулеб жоялде хьул кин лъолеб[+]? 25Жеги нилъеда бихьичӀелде хьул лъураб мехалъ, кидадай гьеб щвелаян сабру гьабун рукӀуна нилъ.

26ЗагӀипал ва щиб гьарилебали лъаларел нилъее квер бакъула Аллагьасул РухӀалъ. Амма жибго гьеб РухӀалъгицин угьдилаго гьарула нилъее хӀажатабщинаб, рагӀабаздалъун загьир гьабизе бажарулареб каламги гьабун. 27Аллагьасда лъала нилъер рекӀелъ щиб бугебали, лъала Аллагьасул РухӀалъ кинал пикраби нилъер рекӀелъ рижизарун ругелали. Аллагьас малъун гьеб РухӀалъ, Аллагьасул халкъалъул рахъалъ Аллагьасде гьари-дугӀа гьабулеб буго[+].

28Жив вокьулел ва, жиндир амруялда рекъон, хъулухъ гьабизе ахӀарал гӀадамазе Аллагьас сундулъго лъикӀлъи гьабулеблъи лъала нилъеда. 29Гьел руго жеги дуниялалде рачӀиналдего Аллагьас тӀаса рищун рукӀарал гӀадамал. ГӀемерал вацазда гьоркьов гьесул Вас тӀоцевесевлъун лъугьинелъун, гьесул Васасда релълъарал лъугьине цогидаздаса ратӀа гьарунги[†] рукӀана гьел гӀадамал[+]. 30Жинца тӀаса рищаралщинал Аллагьас жиндихъего ахӀана, жиндихъего ахӀаралщинал ритӀухълъизеги гьаруна, ритӀухълъизаруралщиназе жиндирго кӀодолъиялъул бутӀа насиблъизабуна[+].

31Гьанже гьелда тӀаде щиб жубалеб? Аллагь нилъехъан ватани, нилъеда дандечӀарав щивха[+]? 32Щивниги гьечӀо! Аллагь жиндирго Васасдагицин барахщинчӀо, нилъее гӀоло хвезе витӀана гьев. Гьединаб сайигъат гьабурав Аллагьас хутӀарабщинаб кьеларищ нилъее[+]? 33Аллагьас тӀаса рищарал нилъеда гӀайиб чӀвазе кӀолев чи вугищ? ГьечӀо. Аллагьас ритӀухълъизарула гьел![+] 34Лъида кӀвелеб гьезие тамихӀалъе хӀукму гьабизе? Лъиданиги кӀвеларо! МасихӀ ГӀиса хвана, хваралъуса вахъана ва Аллагьасул кваранаб рахъалда гӀодов чӀун вуго, нилъер рахъккун кӀалъалев[+].

35Нилъеде МасихӀил бугеб рокьи тӀезабизе сунда кӀвелеб? Балагьалдайищ? ГӀазабалдайищ? ГӀадамаздасан бачӀунеб къварилъиялдайищ? Ракъиялдайищ? ГӀицӀлъиялдайищ? ХӀинкъи букӀиналдайищ? Хвалчадайищ?.. 36ТӀухьдузда хъван буго: «Мун сабаблъун ниж щибаб къоялъ хвалил бадире ралагьун руго. Мун сабаблъун ниж рикӀкӀунел руго хъвезе рачун унел чахъабилъун»[+].

37Сундасаго нилъ тӀубанго бергьуна, нилъ рокьулев нилъее хӀалае вугелъул[+]. 38Дида ракӀчӀун лъала я гӀумруялда, я хвалида, я малаикзабазда, я шайтӀабазда, я гьаб заманаялъул къуваталда, я бачӀунеб заманаялъул къуваталда, я цогидаб къуваталда,[+] 39я тӀасияб дуниялалъул къуваталда, я гъоркьияб дуниялалъул къуваталда, бижанщиналъул сунданиги, лъиданиги тӀезабизе кӀоларо нилъеде бугеб Аллагьасул рокьи – нилъер ТӀадегӀанав МасихӀ ГӀисадалъун гьес нилъее загьирлъизабураб рокьи.

### 9 бетӀер


Аллагьги Исраилил халкъги

1Гьале дица нужее битӀахъе бицунеб буго (МасихӀгун[†] цолъарав дица гьереси бицунаро, – дир намус-яхӀалъ тасдикъ гьабула гьеб, Илагьияб РухӀалъ[†] нугӀлъиги гьабула гьелъие):[+] 2дир ракӀ цӀакъ къваридго буго, нахъаса къотӀичӀого[†] бухӀулеб буго гьеб. 3НагӀана кьун, МасихӀидаса дунго тӀезавизе разилъила дун, гьелдалъун дир вацазе, дир ракьцоязе,[+] 4Исраилил халкъалъе пайда кколеб бугони. Аллагьас гьел жиндирго лъималлъун лъугьинаруна, жиндирго кӀодолъиги гьезие загьир гьабуна, гьезулгун къотӀиги гьабуна, Къанунги[†] рещтӀинабуна, Мукъадасаб Рокъоб Аллагьасе хъулухъ гьабизеги гьезие изну кьуна, хвасар гьарилилан рагӀиги кьуна гьезие. 5Гьезда гьоркьоса рахъана цересел аварагзаби, инсан хӀисабалда МасихӀги гьезул наслуялъул вуго. Бищунго тӀадегӀанавлъун вугев Аллагьасе абадияб рецц! Амин.

6Аллагьас жиндирго халкъалъе кьун букӀараб рагӀи тӀубачӀилан абизе бегьуларо. Исраилил наслуялъул киналго гуро Исраилил халкълъун лъугьарал[+]. 7Ибрагьимил[†] зурияталъул киналго гуро Аллагьасул лъималлъунги лъугьарал. Аллагьас Ибрагьимида абуна: «Дур наслу ИсхӀакъидасан[†] лъугьинейин бугеб»[+]. 8Аллагьас рагӀи кьун гьарурал лъималаздаса лъугьараб гурони, цогидал лъималаздаса лъугьараб наслу хӀакълъунго наслулъун рикӀкӀунарилан абураб магӀна буго гьел рагӀабазул[+]. 9Гьадинаб рагӀийин кьун букӀараб: «Цо заманалдасан дун тӀадвуссараб мехалъ, Саратил[†] вас вукӀине вуго»[+].

10Гьале цоги мисал. Гьелдаго релълъун ккана Ребекъал ургьиб нилъер наслуялъул эмен ИсхӀакъидасан кӀиго лъимер хулараб мехалдаги[+]. 11-12Жеги гьел лъимал гьарилелдего, гьез я квешлъи, яги лъикӀлъи гьабилелдего,[†] Аллагьас гьелда абуна: «ЦӀикӀкӀаравги вукӀина гьитӀинасул лагълъун». Аллагьас гьедин щай абурабали загьирлъана гьес цояв тӀаса вищидал. Гьезул ишазухъ балагьичӀого, жиндиего бокьарав гьес жиндихъего ахӀана[+]. 13ТӀухьдузда хъван буго: «Якъуб[†] дие вокьана, ГӀис[*] дие рихана», – ян.


Аллагьасул ццинги Аллагьасул цӀобги

14Аллагьасул хӀукму ритӀухъаб гьечӀилан абизе бегьилищ? Бегьиларо![+] 15Аллагьас Мусада[†] абуна: «Диего бокьарасда цӀобги лъела, диего бокьарасда гурхӀизеги гурхӀила», – ян[+]. 16Гьедин цоял тӀаса рищи бараб гьечӀо инсанасе бокьи-бокьунгутӀиялда ва гьесул хӀаракат-жигаралда, Аллагьасул цӀобалда бараб буго. 17ТӀухьдузда хъван буго Аллагьас пиргӀавнасда гьадин абунилан: «Мунги хвезавун, дирго кӀодолъи бихьизабизеги дир цӀарги тӀолабго ракьалда машгьурлъизегийин дица мун кӀодо гьавурав»[+]. 18Гьедин жиндиего бокьарав чиясда цӀобги лъола Аллагьас, жиндиего бокьарав чи гӀасилъизеги гьавула.

19Дие суал кьезе бегьула: «Гьедин батани, Аллагьас лъиданиги гӀайиб чӀвазе бегьилищ? Гьесул къадаралде дандечӀезе кӀолев чи вукӀунищ?» – абун[+]. 20Ле инсан, Аллагьгун гьедин дагӀбадизе мун щив кколев? ЩагӀил хъабаялъ щагӀихъанасда гьикъулебищ: «Дуца дун гьадинаб щай гьабураб?» – абун. 21ЩагӀихъанасул ихтияр гьечӀищ цого хӀатӀалъул гьайбатаб сурахӀиги гӀадатияб хъабаги гьабизе[+]?

22Жиндирго ццин бахъин бихьизабизе ва къудрат загьир гьабизе бокьаниги, халатккун сабруги гьабун, гьел «Аллагьасул ццидал цӀурал хъубилъун» ругел гӀадамал хвезаризе гӀедегӀуларо Аллагь[+]. 23-24Гьесие бокьана жиндирго гьарзаяб баркат нилъеде – «Аллагьасул цӀобалъул цӀурал сурахӀабазде» – рещтӀинабизе. Гьес цебеккунго хӀукму гьабун букӀана нилъее баркат насиблъизабилин. Аллагьас жиндихъего ахӀун руго нилъ – жугьутӀал гурелги, цогидал халкъалги[+]. 25Гьошея аварагасда Аллагьас гьадин абун буго: «Дир гуреб халкъ дир бугилан абила дица, дие хирияллъун гьечӀезда дие хириял ругилан абила»[+]. 26Хадубги: «Нуж дир халкъ гурилан гьезда абураб бакӀалда дица абила нуж хӀакъав Аллагьасул лъимал ругилан».

27Ишая[†] аварагасги гьадин абулеб буго Исраилил халкъалъул хӀакъалъулъ: «Исраилил халкъ ралъдал салигӀан гӀемерлъаниги, гьезул хутӀараб гьитӀинабго бутӀа гурони хвасарлъиларо. 28БетӀергьанас ракьалда кьварараб хӀукму хехго тӀубазабизе бугелъулха». 29Гьелдасаги цебе Ишая аварагасул тӀехьалда гьелъул хӀакъалъулъ хъван буго: «ХӀалкӀолев БетӀергьанас нилъее чанго наслу насиблъизабичӀебани, нилъ Содомалъул халкъалда релълъинаан ва Гоморраялъул халкъалда ращалъилаан».


Исраилил халкъги Рохалил хабарги

30Гьанже щиб дица абилеб? ТӀалаб гьабизе лъугьинчӀониги, божи-иманалдалъун щвана мажусияллъун[†] рукӀаразе Аллагьасда цебе ритӀухълъи[+]. 31Къануналдалъун гьеб тӀалаб гьабизе лъугьараб Исраилил халкъалъе ритӀухълъи щвечӀо[+]. 32Щай гьедин ккараб? Щайгурелъул, божи-иманалдалъун гуреб, Къануналъ рихьизарурал ишаздалъун ритӀухълъизе бокьана гьезие. 33ТӀухьдузда хъван буго: «Балагье, дица Цион магӀарда тӀад лъун толеб буго гӀадамазул хӀетӀе тункулеб гьецӀо ва гьел гӀодор ккезе гьарулеб гамачӀ. Гьеб ганчӀида[*] божарав чиясул ракӀбухӀиларо», – ян[+].

### 10 бетӀер

1Дие цӀакъ бокьун буго, вацал, Исраилил халкъ хвасарлъизе. Аллагьасдаги гьарулеб буго дица гьел хвасар гьареян. 2Аллагьасул диналъе гьез хӀаракатги жигарги бахъулеб бугилан нугӀлъи гьабизе кӀола дида, амма хӀаракатги жигарги бугониги, бичӀчӀиги лъайги гьечӀо гьезул[+]. 3Аллагьасдасан бачӀунеб хӀакъаб ритӀухълъи жидеда лъаларелъул, гьел лъугьунел руго жидерго хасаб ритӀухълъи чӀезабизе. Аллагьасул ритӀухълъиялъеги мутӀигӀлъулел гьечӀо[+]. 4МасихӀ[†] ккола Къануналъул[†] ахир. Гьединлъидал божи-иман бугевщинав чи ритӀухълъизе рес буго[+].


«ЦохӀо БетӀергьан вуго киназулго БетӀергьан»

5Къануналъ малъухъе хьвадиялдалъун щолеб ритӀухълъиялъул хӀакъалъулъ Мусаца[†] гьадин абулеб буго: «Къануналда жанир ругел Аллагьасул амруял тӀуразариялдалъун инсан чӀаго хутӀила»[+]. 6Амма божи-иманалдалъун щолеб ритӀухълъиялъул хӀакъалъулъ ТӀухьдузда гьадин хъван буго: «Дуца дудаго гьикъуге зобалазде щив вахиневилан?» (Гьелъул магӀна – МасихӀ зобалаздаса ракьалде вачине.)[+] 7«Гъваридаб кӀкӀалахъе щив лъугьиневиланги» гьикъуге дудаго. (Гьелъул магӀна – МасихӀ хваразул дуниялалдаса вачине.)[+] 8Гьале гьадинги хъван буго ТӀухьдузда: «Аллагьасул рагӀи дуде гӀагарлъун буго. Гьеб дур кӀалдиб буго, дур рекӀелъ буго». Гьеб буго божи-иманалъул хӀакъалъулъ нилъеца халкъалда лъазабулеб бугеб рагӀи[+]. 9Дур кӀалалъ абулеб бугони ГӀиса ТӀадегӀанав вугилан, Аллагьас гьев хваралъуса вахъинавиялда ракӀги божулеб бугони, мун хвасарлъила[+]. 10Дур ракӀ божулеб бугелъул, рекӀедалъун ритӀухълъиги щвела дуе, дур кӀалалъ Рохалил хабар тӀибитӀизабулеб бугелъул, кӀалалдалъун хвасарлъиги щвела. 11ТӀухьдузда хъван бугелъулха: «Гьелда божаравщинав чиясул ракӀбухӀиларо», – ян[+]. 12ЖугьутӀазулги цогидал халкъазулги хӀакъалъулъ батӀалъи гьечӀого абулеб буго гьедин. ЦохӀо БетӀергьан вуго киназулго БетӀергьан. Жиндир цӀар рехсон гьарарав чиясде гьес гьарзаяб баркат рещтӀинабула[+]. 13ТӀухьдузда хъван буго: «БетӀергьанасул[†] цӀар рехсарав чи хвасарлъила», – ян[+].

14Мун божуларев чиясул цӀар кин рехсолеб? Дуда рагӀичӀев чиясда кин божилев? Лъицаниги дуда лъазабулеб гьечӀони, кин дуда гьеб рагӀилеб[+]? 15ВачӀун кин гьеб лъазабилеб, мун гьелъие витӀарав чапар[†] гьечӀони? ТӀухьдузда хъван буго: «Рохалил хабар босун вачӀунев чиясул кӀалдиб гьоцӀо буго!»

16Амма Исраилил тӀолабго халкъалъ гуро Рохалил хабар къабул гьабураб. Ишая[†] аварагас абун бугелъул: «Я, БетӀергьан, нижеца бицаралде иман лъурав чи вугевищ?» – ан[+]. 17ХӀасил, божи-иман бижула хабаралъухъ гӀенеккани, хабаралъухъ гӀенеккизе ресги щола вачӀун лъицаниги МасихӀил хӀакъалъулъ хабар лъазабулеб бугони[+]. 18Амма дица гьикъулеб буго гьезда рагӀичӀебищилан. РагӀизени рагӀана гьеб Исраилил халкъалда. ТӀухьдузда хъван бугелъул: «Аварагзабазул хабар тӀибитӀана тӀолабго ракьалда, гьезул рагӀабиги дуниялалъул рагӀалде щвана», – ян. 19Цоги дица гьикъулеб буго гьеб харбил магӀна Исраилил халкъалда бичӀчӀарабищилан. ТӀоцебе Мусаца абулеб буго: «Халкъ бугин гьебилан рикӀкӀинегицин бегьулареб халкъалда нуж бахиллъизе тӀамила дица. БичӀчӀи-лъайго гьечӀеб халкъалда нужер ццин бахъинеги гьабила»,[†] – ян[+]. 20Гьелдаса хадуб Ишая аварагасги хӀинкъичӀого абулеб буго Аллагьасул рахъалъ: «Валагьулев вукӀинчӀезда ватана дун. Дун цӀехолел рукӀинчӀезе дунго загьирги гьавуна», – ян. 21Исраилил халкъалъул хӀакъалъулъни Ишаяца гьадин абулеб буго: «МутӀигӀлъулареб ва чанкӀкӀараб халкъалдехун вуссун тӀубараб къоялъ квералги цере ккун чӀана дун».

### 11 бетӀер


Аллагьас жиндирго халкъ рехун течӀо

1Гьанже дица гьикъулеб буго: «Унго Аллагьас жиндирго халкъалдаса инкар гьабурабищ?» – абун. ГьабичӀо! Дунги исраилилав вуго, – Ибрагьимил[†] зурияталъул, Буняминил[†] наслуялъул[+]. 2Цебеккун жиндаго лъалеб букӀараб жиндирго халкъалдаса инкар гьабилищха[†] Аллагьас! Исраилил халкъалда тӀасан Иляс[†] аварагас Аллагьасде гӀарз бахъиялъул бицунеб бакӀалда ТӀухьдузда щиб хъван бугебали лъалищ нужеда? Илясица абулеб буго:[+] 3«Я БетӀергьан, гьез дур аварагзаби чӀвана, дуе къурбан хъвезе гьарурал бакӀал щущазаруна. Гьанже цохӀо хутӀун вугев дунги гьез чӀвазе валагьулев вуго!»[+] 4Аллагьас гьесие жаваб кинха кьураб? «Дица диего цӀунун вуго БагӀалие[*] сужда гьабичӀев анкьазарго чи»[+]. 5Гьединго Аллагьасул баркаталдалъун тӀаса рищаразул хутӀараб бутӀаялъул гӀадамал гьанжеги руго[+]. 6Баркаталдалъун тӀаса рищарал ругони, Къануналъул[†] амруял тӀуразаруралъухъ тӀаса рищараллъун кколаро гьел. Гьедин букӀинчӀебани, баркаталда баркатилан абизе бегьилароан.

7Щибха лъугьараб? Додинаб хӀаракат-жигаргун тӀалаб гьабулеб букӀараб жо, Исраилил халкъалъеги щвечӀого, тӀаса рищараздасан хутӀаразе щвана. Цогидал Аллагьас гӀинкълъизаруна[+]. 8ТӀухьдузда хъван буго: «Аллагьас гьел согӀлъизаруна. Жакъа къоялде щвезегӀанги гьезул беразда бихьуларо, гьезул гӀундузда рагӀуларо»[+]. 9Давудицаги[†] абулеб буго: «Биччанте гьел тӀад кваналеб сурпа гьезие жалго кколеб гьинлъунги къорлъунги лъугьине, риччанте гьел гӀодор ккезе, биччанте гьезде къисас рещтӀине, биччанте щибго бихьуларедухъ гьезул бералги бецлъизе, 10биччанте гьезул мугъги кидаго къулухъе хутӀизе».


Цогидал халкъалги хвасарлъила

11Цоги дица гьикъулеб буго: «ГӀодор ккезе ва тӀокӀал тӀаде рахъунгутӀизе хъван букӀунищ гьезул хӀетӀе хъущтӀараб?» – абун. Гуро! Гьел гӀодор ккей сабаблъун цогидал халкъалги хвасарлъана, Исраилил халкъ гьезда бахиллъизе. 12Гьел гӀодор ккеялдалъун дуниял бечелъидал, гьезие ккараб заралалдалъун цогидал халкъазе пайдаги ккедал, кигӀан кӀудияб баркат букӀинеб Исраилил тӀолабго халкъ Аллагьасде буссараб мехалъ?

13Гьанже дун, батӀи-батӀиял халкъазухъе витӀарав чапар,[†] гьединаллъун рукӀараздехун хитӀаб гьабун кӀалъалев вуго. Дун дирго чапарлъиялдаса чӀухӀун вуго![+] 14Дир хьул буго дирго халкъалъул цо-цо гӀадамазул рекӀелъ жахӀда бижизабизе кӀвезеги бегьулин ва гьезда гьоркьоса цо-цоял хвасарлъизеги бегьулин абун. 15Аллагьас гьел рехун тей сабаблъун тӀолабго гӀалам жиндихъего ахӀун батани, Аллагьас гьел цӀидасан къабул гьари сабаблъун щибдай лъугьина? Хун рукӀарал цӀидасан чӀаголъила![+] 16Реччеялъул цо гороги босун, Аллагьасул цӀар рехсани, гьебги жубан буцарабщинабги Аллагьасе гӀололъун букӀуна. ГъотӀол кьибил хӀалалаб бугони, гӀаркьалабиги хӀалалал рукӀуна[+].


Мажусиял релълъуна гӀалхуда бижараб гъотӀода

17Зайтуналъул гъотӀол цо-цо гӀаркьалаби къотӀун руго. Мун – гӀалхул зайтуналъул гъветӀ, гьел гӀаркьалабазул бакӀалда бацӀцӀараб буго. Ахикь бижараб гьеб зайтуналъул гъотӀол кьалбаздасан регьелги цӀцӀулеб буго дуца[+]. 18КъотӀун рехарал гӀаркьалабазе чӀухӀи гьабуге дуца. Сундаса мун чӀухӀизе кколеб? Дуца гуро кьалбал ккун ругел, кьалбаз мун ккун буго!

19«Гьеб гъотӀода дун бацӀцӀиналъе гӀоло къотӀун рукӀанин гьел гӀаркьалаби», – ян абизейищ дуе бокьун бугеб? 20ЛъикӀни абуна дуца гьеб! Гьел гӀаркьалаби къотӀана гьезул божи-иман гьечӀолъи сабаблъун. Гьезул бакӀалде мун ккана дур божи-иман сабаблъун. ЧӀухӀдаричӀого – Аллагьасукьа хӀинкъа! 21Жиндирго гъотӀол гӀаркьалабазда гурхӀичӀев Аллагь дуда гурхӀилинищ ракӀалде кколеб[+]? 22Бихьулищ, Аллагь жив гурхӀулевги, жинца кьварараб тамихӀ гьабулевги вуго! Къосаразе гьес кьварараб тамихӀ гьабула. Дудаги гьев гурхӀула гьесул цӀобалде хьул лъун мун вугебгӀан заманалда. Гурони – къотӀун рехула мунги! 23Божи-иманалде чанкӀкӀун дандечӀей гьабичӀого тани, жугьутӀал цӀидасан Аллагьас къабул гьарила. КъотӀарал гӀаркьалаби цӀидасан гъотӀода рацӀцӀинеги хӀалкӀола Аллагьасда. 24ГӀалхул зайтуналъул гъотӀодасаги къотӀун, ахикь бижараб зайтуналъул гъотӀода, тӀабигӀияб низамги хвезабун, рацӀцӀарал гӀаркьелаллъун нуж ругони, Аллагьасе дагьабги бигьалъула гъотӀодаса къотӀарал гьелъул жиндирго гӀаркьалаби цӀидасан гьелда рацӀцӀине.


Исраилил тӀолабго халкъги хвасарлъила

25Цо балъголъи нужедаса бахчун тезе бокьун гьечӀо, вацал, дие. Гьеб балъголъи лъани, гӀамал кӀодолъун лъугьинаро нуж. Исраилил халкъалъул цо бутӀа гьадин чанкӀкӀун кидаго гуро букӀине бугеб, цогидал халкъаздасан рачӀине кколезул киналго Аллагьасде руссинегӀан хутӀила гьел гьедин. 26Гьебмехалда Исраилил тӀолабго халкъги хвасарлъила. ТӀухьдузда хъван буго: «Цион магӀардасан вачӀина нуж хвасар гьарулев чи, гьес Якъубил[†] наслуялъул гӀадамазул къосинги лъугӀизабила. 27Дица гьезие къотӀи[†] гьабила гьезул мунагьал чурилилан». 28Нужеда гьоркьоб Рохалил хабар тӀибитӀизабизе квекӀен гьабулеб мехалда, Аллагьасул тушбаби руго гьел. Аллагьас жиндиего гӀадамал тӀаса рищиялъул рахъ босани, – Аллагьасе хириял чагӀи руго гьел. Гьезул умумузулгун Аллагьас къотӀи гьабун букӀиндалха![+] 29Жиндица рещтӀинабураб баркат Аллагьас нахъе босуларо, жиндихъего ахӀараздаса инкарги гьабуларо гьес. 30Цере Аллагьасе мутӀигӀлъуларого рукӀарал нужеда цӀоб лъуна, – гьанже гьел мутӀигӀлъулел гьечӀолъи сабаблъун[+]. 31Гьанже гьел мутӀигӀлъулареллъун лъугьана, – нужеда цӀоб лъезе, хадуб гьездаги Аллагьасул цӀоб лъезе. 32Гьедин жиндие мутӀигӀлъунгутӀиялъул асирлъуде ккезаруна Аллагьас киналго гӀадамал, ахирги гьел киназдаго жиндирго цӀоб лъезе.


Павелица Аллагьасе рецц гьабулеб буго

33Вай, Аллагьасул гӀакъиллъиялъулги гӀелмуялъулги кӀкӀалалъул гъварилъи!

Гьесул хӀукмуялда нахъгӀунтӀизе кӀоларо!

Гьесул нухазул балъголъи лъазе бажаруларо![+]

34БетӀергьанасул[†] пикрабазда нахъгӀунтӀулев чи вугищ?

Щив вукӀарав Аллагьасул гӀакълучилъун[+]?

35Нахъе бецӀизелъун лъицаниги киданиги щибниги кьурабищ гьесие?

36Кинабго гьесдасан бачӀана, кинабго гьесдалъун буго, кинабго гьесде буссуна!

Абадияб рецц гьесие! Амин[+].

### 12 бетӀер


«Гьаб дуниялалъул халкъ хьвадулеб къагӀидаялъ хьвадуге нуж»

1Аллагь разилъулеб къурбаналъе хъолеб кьегӀер хӀалалабги бацӀцӀадабги букӀине ккола. Аллагьас цӀоб лъедал, дица нужеда гьарулеб буго, диналъул вацал, нужер чурхдулги гьелда релълъун рукӀунеб хӀалалъ хьвадейилан. ХъвечӀониги къурбанлъун ккола Аллагьасе гьабулеб бугеб нужер унго-унгояб хъулухъ[+]. 2Гьаб дуниялалъул халкъ хьвадулеб къагӀидаялъ хьвадуге нуж. Биччанте Аллагьас нуж хисизаризе, биччанте нужер гӀакълуги цӀияб букӀине. Гьелдалъун бичӀчӀила нужеца щиб гьабизе Аллагьасе бокьун бугебали, батӀа бахъизе лъала Аллагь разилъулебги, лъикӀабги, камилабги[+].


Аллагьас нужер щивасе гьунар кьун буго

3Чапарлъиялъул[†] баркат насиблъарав чи вугелъул, нужер щивасда абулеб буго, кколелдаса цӀикӀкӀун кӀодо гьаруге нужго нужецаго. ЧӀухӀдаруге нуж. Аллагьас нужер щивасе кьураб божи-иманалъул роцада рекъон цӀодорго гурони рехсоге нужерго цӀар[+]. 4Масала, нилъер щивав чиясул буго гӀемерал лугбуздасан цолъараб цо черх, щибаб лагаялъулги буго гьелъ гьабизе кколеб иш[+]. 5Гьедин нилъги, гӀемерал ругониги, МасихӀиде[†] цолъун, цо черхлъун лъугьун руго, гьелъул щибаб лагаялъ цогидал лугбузе кумек гьабула[+]. 6Аллагьас нилъее кьураб батӀи-батӀияб баркатаб гьунаралда рекъон, щивасул буго жиндирго иш. Аллагьасул амруялъул бицине гьунар бугес гьеб гьабе, жиндир божи-иманалъ насиблъизабураб ресалда рекъон[+]. 7Диналъул вацазе кумек гьабизе гьунар бугес, гьезие кумек гьабе. Дин малъизе гьунар бугес гьеб малъе[+]. 8НасихӀат гьабизе гьунар бугес гьебги гьабе. БетӀерлъи гьабизе гьунар бугес, хӀаракат бахъун, бетӀерлъиги гьабе. Садакъа кьолес сахаватго кье гьеб. ЛъикӀал ишал гьарулез ракӀ разиго гьаре гьел[+].


Павелица хьвадизе кколеб куц малъулеб буго

9РакӀ-ракӀалъго рокьа нуж цоцазе. Квешлъи рикӀкӀад гьабе, лъикӀлъиялда рекӀун чӀа[+]. 10Цоцазе рокьун, мутӀигӀлъун, вацал гӀадин рукӀа. Дудасаго гьев кӀодо гьавун, цогидасул адаб-хъатир гьабе[+]. 11Нужер жигарчилъи чучлъизе тоге, Аллагьасе хъулухъ гьабизе рухӀанияб хӀаракатги загӀиплъизе биччаге. 12Хьулалъ ракӀ бохизабе. Балагь бачӀаниги, къвакӀун чӀа. Кидаго гьари-дугӀаялда тӀадчӀа[+]. 13Диналъул вацазул хӀажат тӀубан, нужер бугебги бикьун кье. Гьалбал хирияллъун рукӀа[+]. 14Нужее гӀазаб-гӀакъуба кьолесдаги баркат лъегиян абе. НагӀана кьечӀого, баркат лъегиян абе![+] 15Рохун ругезда цадахъ рохунги рукӀа, гӀодулел ругезда цадахъ нужги гӀоде[+]. 16Цоцазда гьоркьор ракӀ разияб ракълида рукӀа. ЧӀухӀи гьабуге, гӀадатиял гӀадамазулгун гьудуллъи гьабичӀого тоге. Нужго гӀакъилал чагӀийилан, гӀамал кӀодолъун лъугьунге[+].

17Нужее гьабураб квешлъи бецӀун квешлъиги гьабуге. Киназго лъикӀабилан рикӀкӀунеб иш гьабизе хӀаракатги бахъе[+]. 18Нужехъа бажарараб къагӀидаялъ ракълида рукӀа нуж киназдехунго[+]. 19РецӀел босизейилан лъугьунге, дир хириял. Аллагьасул ццин бахъине биччанте гьединал гӀадамазда. ТӀухьдузда хъван буго: «РецӀел Дихъ буго, Дица бецӀула», – ян[+]. 20Гьелъул гӀаксалда: «Дур тушман вакъун вугони, чед кьун кваназаве, гьев къечон вугони, лъим кьун гьекъезаве. Нечезавун гьесул бетӀералда тӀаде цӀа рекӀарал тӀорччол гӀеркъалин дуца ралел ругел»[+]. 21Квешлъиялъ нужго къезаризе риччаге, лъикӀлъиялъ къезабе квешлъи!

### 13 бетӀер


«ХӀукуматалъе мутӀигӀлъе»

1ХӀукуматалъе мутӀигӀлъе нуж киналго. Аллагьас тӀад тараб гурони хӀукумат букӀунаро. Аллагьасул хӀукмуялдалъунин хӀукумат гӀуцӀун бугеб[+]. 2Гьединлъидал хӀукуматалде дандечӀолев чи ккола Аллагьас гӀуцӀаралда дандечӀолев чи. Гьесие тамихӀ гьабула. 3ХӀакимзабаздаса хӀинкъи букӀуна квешго хьвадаразе, – ритӀухъго хьвадулезе букӀунаро. ХӀакимасдаса хӀинкъи гьечӀого вукӀине бокьун бугищ? РитӀухъго хьваде, гьес мун веццила. 4Гьев хӀакимги ккола дуе лъикӀлъи гьабизе Аллагьас тӀамурав лагъ. Амма дуца квешлъи гьабулеб бугони, гьесдаса хӀинкъа мун, гӀадада гурелъул гьес хвалчен борчун бугеб. Аллагьасул лагъ вуго гьев, квешлъи гьабуразе Аллагьасул хӀукму тӀубазабулев[+]. 5Гьединлъидал мун хӀакимзабазе мутӀигӀлъе, тамихӀ гьабилилан[†] хӀинкъун гуревги, намус-яхӀ цӀунунги. 6Нужеца налогалги кьолел руго, жидеда тӀадаб ишги тӀубазабун, гьел хӀакимзабаз Аллагьасе хъулухъ бацӀцӀад гьабулелъул. 7ХӀасил, гьезие кьезе кколебщинаб кье нужеца: налог кьезе кколесе налог кье, магъало кьезе кколесе магъало кье, адаб гьабизе кколесул адаб гьабе, хӀурмат гьабизе кколесул хӀурмат гьабе[+].


Цоцазе рокьа

8Сундулъго цоцазе налъулаллъун рукӀунге нуж, цоцазе рокьиялъул налъи буго нужеда тӀад. Цогидав чи вокьулес тӀуразарула Къануналъул[†] тӀолалго амруял[+]. 9Кинаб амру босун халгьабуниги – «ХъахӀбалъи гьабуге», «Чи чӀваге», «Бикъуге», «Чияр боцӀуда бер бахиллъуге» – гьезул магӀна цолъула: «Мунго гӀадин вокьа дуда аскӀов вугевги» абураб цо амруялъулъ[+]. 10АскӀов вугесе квешлъи гьабуларо рокьиялъ. Гьединлъидал рокьи ккола Къануналъул амруял тӀуразарилъун[+].


«ГӀиса тӀадвуссун вачӀунеб къо гӀагарлъулеб буго»

11Гьаб заман кинаб бугебалиги бичӀчӀун хьваде! Макьидаса ригьине мех щвана нужее, доб нужеца иман лъураб заманалдасаги цӀикӀкӀун гӀагарлъун буго гьанже хвасарлъи![+] 12Сордо рогьунеб буго, рогьел гӀагарлъулеб буго. РачӀа бецӀал ишал рехун тезин, нуралъул ярагъ борчинин![+] 13Бакъул канлъухъе гьабизе рекъараб гӀумруялде рачӀинин – гьекъелги мехтелги гьечӀеб, хъахӀбалъиги пасалъиги гьечӀеб, дагӀба-рагӀиги жахӀда-хӀусудги гьечӀеб – гӀумру гьабизин[+]. 14Биччанте ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀ[†] нилъее чадирлъун вукӀине. Мунагьаб напсалъе бокьараб гьабилин ракӀалдецин ккезе биччаге[+].

### 14 бетӀер


Божи-иман загӀипав чиясда гӀайиб чӀваге

1Божи-иман загӀипав чи нужехъего ваче, гьесул пикрабазухъ балагьун дагӀбадизе-къацандизе лъугьунге[+]. 2Масала, цоясул божи-иманалъ гьесие изну кьола бокьа-бокьараб квен кваназе. Амма цогидав божи-иман загӀипав чияс гьан кваналаро[+]. 3Бокьараб квен кваналес хӀакъир гьавизе бегьуларо гьеб кваналарев чи. Бокьараб квен кваналарес гьеб кваналесда гӀайиб чӀвазеги бегьуларо, – гьевги Аллагьас къабул гьавунлъидал вугев[+]. 4Дур ихтияр щиб чияр лагъасда гӀайиб чӀвазе? Квеш хьваданиги, лъикӀ хьваданиги, бетӀергьанас тӀубала гьесул иш. ХӀакълъунго лъикӀ хьвадила гьев. БетӀергьанасда хӀалкӀолелъул гьев лъикӀ хьвадизавизе[+].

5Цояс рикӀкӀуна пуланаб къо цогидаздаса хирияб бугилан. Цогидасе киналго къоязул батӀалъи гьечӀо. Виччанте щивав чи жиндир гӀакълу нахъгӀунтӀараб къагӀидаялъ хьвадизе[+]. 6Пуланаб къо хирияб бугилан рикӀкӀунес гьеб гьабула ТӀадегӀанасе гӀоло. Гьан кваналесги гьеб кванала ТӀадегӀанасе гӀоло, кванан вахъараб мехалъ гьесие рецц гьабулелъул. Гьан кваналаресги гьеб кваналаро ТӀадегӀанасе гӀоло – гьесги Аллагьасе рецц гьабулелъул[+].

7Нилъеда гьоркьов цониги чи гьечӀо цохӀо жиндиего гӀоло гӀумру гьабулев, нилъеда гьоркьоса цониги чи цохӀо жиндиего гӀоло хвезеги холаро[+]. 8Нилъ чӀаго ругеб заманаялъ, нилъ рукӀуна ТӀадегӀанасе гӀоло гӀумру гьабулел. Хвезеги нилъ ТӀадегӀанасе гӀоло хола. ЧӀаго ругониги, хун ругониги – ТӀадегӀанасул халкъ буго нилъ[+]. 9Щайин абуни, МасихӀ[†] хвана ва чӀаголъана хваразулги чӀагоязулги ТӀадегӀанавлъун лъугьине[+].

10Щай дуца дурго диналъул вацазда гӀайиб чӀвалеб? Яги щай дуца гьел хӀакъир гьарулел? Нилъее киназего суд Аллагьасин гьабизе бугеб[+]. 11ТӀухьдузда хъван буго: «Дун чӀаго вукӀин хӀакъаб бугеб гӀадин, щибаб наслуялъ дие сужда гьабизе букӀинги, щибаб мацӀалда Аллагьасе рецц гьабизе букӀинги хӀакъаб бугилан гьедулев вуго БетӀергьан»[+]. 12Нилъер щивав чияс жинцаго кьела Аллагьасда цебе жаваб[+]. 13Гьединлъидал, рачӀа нилъеца цоцазда гӀайиб чӀваларин. Бищунго лъикӀаб букӀина диналъул вац къосинавулеб яги гьев мунагьалъукье кколеб иш гьабичӀого тани[+]. 14ТӀадегӀанав ГӀисагун цолъарав чи вугелъул, дир тӀубанго ракӀчӀола цониги нигӀмат жибго жиндасанго хӀарамлъулареблъиялда. Инсанас жинцаго хӀарамаблъун рикӀкӀунеб нигӀмат гьесие хӀарамаблъун лъугьуна[+]. 15Амма дуе хӀалалаб нигӀмат сабаблъун дуца дурго диналъул вац къварид гьавулев вугони, гьесдехун рокьи гьечӀолъи бихьула гьелдасан. Кваналеб нигӀмат сабаблъун хвезавуге жиндие гӀоло МасихӀ хвалде арав дурго диналъул вац[+].

16Нужеца лъикӀалилан рикӀкӀунел ишазул хӀакъалъулъ квешаб хабар тӀибитӀизе биччаге. 17Нужеца кваналелда яги гьекъолелда бараб гьечӀо Аллагьасул ПарччахӀлъи. Гьеб ккола Илагьияб РухӀалъ[†] насиблъизабулеб ритӀухълъиги, саламалъиги, рохелги[+]. 18Гьедин МасихӀие хъулухъ гьабулевщинав чиясдаса Аллагь разилъула, гӀадамаз гьесул хӀурматги гьабула.

19Гьединлъидал, рачӀа нилъеца хӀаракат бахъизин нилъеда гьоркьоб рекъелги щулалъулел, цоцазе квербакъиги камиллъулел ишал гьаризе[+]. 20Кванил нигӀмат сабаблъун Аллагьасе бокьухъе гӀуцӀараб иш гӀадада хвезабуге. Кинабгоги нигӀмат хӀалалаб буго. Амма цо кинабалиго нигӀмат кваналеб бугин гьесилан дуца инсан къосинавизе бегьуларо[+]. 21Диналъул вац къосинавизегӀан, гьан кваначӀого, чагъир гьекъечӀого чӀей лъикӀ. 22Гьелъул рахъалъ дурго пикру дуего те, дудаги Аллагьасдаги лъазе биччанте гьеб.

Гьардарав гурищ, жиндирго пикруялда рекъон хьвадун, жиндаго гӀайиб чӀваларев чи. 23Пуланаб нигӀмат жиндие хӀарамаб батилилан щаклъи ккун хадуб, гьеб кванарав чиясе тамихӀ гьабула, – жиндирго божи-иманалда рекъон хьвадулев гьечӀелъул. Божи-иман жиндир аслу-кьучӀлъун гьечӀебщинаб жо мунагь ккола.

### 15 бетӀер


МасихӀидаса мисал босе

1Диналъулъ щулалъун ругел нилъеца, нилъеего пайдаялъе хӀалтӀичӀого, загӀипазе кумек гьабизе ккола, гьезие бакӀлъараб гьир баччизе[+]. 2Нилъер щивав чиясда тӀадаб буго аскӀов вугесул божи-иман щулалъулеб пайдаяб иш гьабизе[+]. 3МасихӀиеги[†] бокьулароан жиндиего пайда. ГӀадада гуро ТӀухьдузда хъван бугеб: «Мун хӀакъир гьавуразул хӀакъирал рагӀабаз хӀакъир гьавулев вуго дун»[+]. 4ТӀухьдузда бугебщинаб хъван буго, гьездасан нилъее къвакӀиги сабруги хӀалае ккун, рекӀелъ хьул цӀунизе[+]. 5КъвакӀиги сабруги нилъее кьолев Аллагьас тӀубанго рагӀи данде ккезабеги нужер, МасихӀ ГӀисада нахърилълъун,[+] 6нужеца киназго, цо кӀалдисан кӀалъарал гӀадин, нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил Эмен – Аллагьасе рецц гьабизе.

7МасихӀица нужее лъикӀлъи гьабураб гӀадин, нужецаги цоцазе лъикӀлъи гьабе, Аллагьасе гьабулеб рецц гьелдалъун цӀикӀкӀине. 8ЖугьутӀазе хъулухъалъе чӀана МасихӀ, Аллагьас жиндирго рагӀи кколеблъиги ва гьезул умумузе гьабураб къотӀи[†] гьес хвезабулареблъиги гьезда бихьизабизе гӀоло. 9Гьединго жидеда цӀоб лъуралъухъ цогидал халкъазги Аллагьасе рецц гьабизе гӀологи. Гьелъул хӀакъалъулъ ТӀухьдузда хъван буго: «Цогидал халкъазухъе ун, дица дуе рецц гьабила,[†] дур цӀар рехсон, туркабиги ахӀила», – ян[+]. 10Цоги хъван буго: «Цогидал халкъал, нужги роха Аллагьасул халкъалда цадахъ!» – ан[+]. 11Цоги: «Ле, киналго халкъал, БетӀергьанасе рецц гьабе! Биччанте киналго къавмаз гьесие рецц гьабизе!» 12Ишая[†] аварагасги абулеб буго: «Иешайил кьибилалдасан кӀанцӀараб цо чӀор, гьесул наслуялъул чи вачӀина халкъазего ханлъи гьабизе, гьесде букӀина гьезул хьул», – ан

13Нужее гьединаб хьул насиблъизабурав Аллагьасда нуж божулел ругелъул, гьес нужеде рохелги рекъелги рещтӀинабеги. Илагьияб РухӀалъул[†] къуваталдалъун нужер хьулги цӀикӀкӀаги.


Кагъат хъваялъе гӀилла

14Дир тӀубанго ракӀчӀун буго, вацал, нужелъ лъикӀлъи цӀикӀкӀун бугеблъиялда, кинабгоги нужедаго лъалеб букӀиналда, цоцазе насихӀат гьабизе гьунарги нужелъ букӀиналда. 15Амма гьедин букӀаниги, щибго бахчичӀого, гьаб кагъат хъвалеб буго, цо-цо жал нужеда ракӀалде щвезаризе бокьидал. Аллагьас дида тӀадкъан бугелъулха 16цогидал халкъазда гьоркьов ГӀиса МасихӀие хъулухъ гьабулев чилъун вукӀайилан. Аллагьасе хъулухъ гьабун ва Рохалил хабар тӀибитӀизабун Илагьияб РухӀалъ бацӀцӀад гьабураб ва гьев разияб къурбан гӀадин, цогидал халкъал Аллагьасухъе рачине тӀадкъан буго дида[+].

17Гьединлъидал, ГӀиса МасихӀиде цолъарав дун чӀухӀизе бегьула Аллагьасе гӀоло дицаго гьарурал ишаздаса. 18Гьедин абизе хӀинкъуларо, дун гьоркьов ккун, МасихӀица гьабуралъул хӀакъалъулълъидал дица бицунеб бугеб. Гьес гьеб гьабуна мажусиялги[†] Аллагьасе мутӀигӀлъизе гӀоло, гьабуна рагӀудалъунги ишаздалъунги, 19гьабуна кутакал гӀаламатазулги мугӀжизатазулги къуваталдалъун, Илагьияб РухӀалъул къуваталдалъун. Иерусалималдаса бахъараб Иллирикалде щвезегӀан тӀибитӀизабуна дица МасихӀил хӀакъалъулъ Рохалил хабар[+]. 20Дица кидаго хӀаракат бахъулаан, МасихӀил цӀар жеги рехсолебцин рагӀичӀеб бакӀалде ун, гьеб Рохалил хабар гьездаги лъазабизе. Цогидаз кьучӀ тӀамураб мина базе бокьун букӀинчӀо дие[+]. 21ТӀухьдузда хъван бугелъулха: «Гьесул хӀакъалъулъ жеги бицинчӀезда вихьила, гьесул хӀакъалъулъ рагӀичӀезда вичӀчӀила», – ян.


Павелида ракӀалда буго Рималде ине

22Гьеле гьединлъидалин, къватӀиве вахъине чанцӀулго къачӀан вукӀаниги, гьанжелъизегӀан нужехъе вачӀинчӀого хутӀарав[+]. 23Гьаб ракьалда гьанже дун хӀалтӀизе кколеб бакӀ хутӀун гьечӀелъул ва гӀемерал соназ нужехъ гӀащикълъунги вугелъул,[+] 24дида ракӀалда буго, Испаниялде унаго нужехъе вачӀине. Гьениве унаго нухдасан нужехъе щвезе, ва дагьаб мехгӀаги нужеда аскӀоб бан, чӀалгӀен буссине бокьун буго. Цоги, дир хьул буго гьеб сапаралъ вахъине ккани дие хӀажалъулеб жоялдалъун нужеца кумек гьабилиланги. 25Гьанже дун Иерусалималде инехъин вуго, гьениб Аллагьасул халкъалъе хъулухъ гьабизе[+]. 26Иналъе гӀиллаги бицинин: Македониялъулги Ахаялъулги иман лъураз хӀукму гьабун буго Иерусалималда ругел мискинал диналъул вацазе кумек гьабизе[+]. 27Гьебни лъикӀаб хӀукму буго, амма хӀакъикъаталдаги дозие налъукь руго гьал. ЖугьутӀаз гьазие илагьиял ишазулъ квербакъидал, цогидал халкъаздасан ругел вацазги дуниялалъул ишазулъ дозие квербакъизе ккеларищ[+]?

28Гьеб къваригӀелги тӀубан, дозие бакӀарараб садакъадул гӀарац дицаго гьенибе щвезабураб мехалъ, гьенисан Испаниялде ина ва нухдасан нужехъе щвезеги вачӀина. 29Дун нужехъе вачӀараб мехалда, дидалъун МасихӀица нужее баркат гьарзалъизабилеблъи лъала дида.

30Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀие гӀоло ва РухӀалъ кьолеб рокьуе гӀоло гьарулеб буго дица нужеда, дунги рехсон, нужецаги Аллагьасе тӀадчӀун гьари-дугӀа гьабеян. 31Нужеца гьаре Ягьудиялда[†] ругел иман лъечӀезул заралалдаса дун цӀунеян ва дица доба гьабизехъин бугеб иш Иерусалималда бугеб Аллагьасул халкъалъ лъикӀго къабул гьабегиян[+]. 32Аллагьас хъван батани, дун нужехъе вачӀина. Гьелдаса цӀакъ вохила, рекӀее хӀалхьи лъугьина[+]. 33Аллагьасул салам лъеги нужеда киназдаго.

Амин[+].

### 16 бетӀер


Павелица салам битӀулеб буго

1Дица, божилъи гьабун, нужехъе йитӀулей йиго Кенхреялда бугеб иман лъуразул агьлуялъе хъулухъ гьабулей гӀадан, нилъерго диналъул яц Феба[+]. 2ТӀадегӀанасе гӀоло нужеца гьелда дандчӀвай гьабе Аллагьасул халкъалда рекъолеб къагӀидаялъ. Гьелъие къваригӀараб-таралъул рахъалъ кумекги гьабе. ГӀемерал гӀадамазеги диеги кумек гьабурай гӀадан йиго гьей[+].

3Салам буго дида цадахъ МасихӀ[†] ГӀисае хъулухъ гьабулел ругел Прискилладеги Аквиладеги[+]. 4Дун сабаблъун хвел тӀаде босизегицин разилъун хӀалтӀана гьел. Цо дица гуребги, цогидал халкъазда гьоркьоса ругел иман лъуразул тӀолабго агьлуялъги баркала кьола гьезие. 5Гьезул рокъоб данделъулеб иман лъуразул агьлуялдаги бице дир салам. Асиялда[†] тӀоцебе МасихӀиде иман лъурав, дие хирияв Эпенетидеги буго дир салам[+]. 6ГӀемерго цӀакъ нужее пайдаялъе хӀалтӀарай Марямидеги салам.

7Дида цадахъ туснахъалъур рукӀарал дирго халкъалъул гӀадамазде – Андроникидеги Юниядеги буго дир салам. Чапарзабазда[†] гьоркьор машгьурал ва дидасаги цере МасихӀиде иман лъурал чагӀи руго гьел. 8ТӀадегӀанас дун жиндехун вухьинавурав Амплиатидеги салам. 9Дида цадахъ МасихӀие хъулухъ гьабулев вугев Урбаниде ва дие хирияв Стахисиде салам. 10МасихӀида божиялъулъ хӀалбихьарав Апеллесидеги салам. Аристобулил рукъалъул агьлуялдеги салам. 11Дир халкъалъул чи Гьеродионидеги[†] салам. Наркисил рукъалъул агьлуялда гьоркьоса иман лъураздеги салам. 12ТӀадегӀанасе гӀоло хӀалтӀарал Трифенадеги Трифосадеги салам. ТӀадегӀанасе гӀоло цӀикӀкӀун хӀалтӀарай, дие хирияй Персидадеги салам. 13ТӀадегӀанас тӀаса вищарав Руфусиде ва диеги эбеллъун лъугьарай гьесул эбелалде салам[+]. 14Асинкритиде, Флегониде, Гьермесиде, Патробасиде, Гьермасиде ва цогидалги гьезда цадахъ ругел вацаздеги буго дир салам. 15Филологиде ва Юлияде, Нерейиде ва гьесул яцалде, Олимпасиде ва цогидалги гьезда цадахъ ругел Аллагьасул халкъалъул гӀадамаздеги буго дир салам. 16Муъминал вацаз гӀадин, цоцазда баун, салам гьабе. МасихӀиде иман лъуразул киналго жамагӀатазул рахъалдасанги буго нужеде салам[+].

17Нужеда гьоркьоб рагӀи дандеккунгутӀи бижизабулел, нужее насиблъараб божи-иманалда дандечӀолел ва нужеда малъарабщиналъе квекӀенги гьабулел гӀадамаздаса цӀунеян гьарулеб буго, вацал, дица нужеда. Нуж гьездаса рикӀкӀад чӀа[+]. 18Нилъер ТӀадегӀанав МасихӀие гуребха гьез хъулухъ гьабулеб, жидерго квешал къасдазейин. Бадибе рецц гьабун ва бахьинго кӀалъан гуккула гьез жагьилзаби[+]. 19Киназдаго лъала Рохалил хабаралъе нуж ритӀухъал рукӀин. Дунги гьелдаса вохун вуго. ЛъикӀлъи гьабиялъулъ гӀакъилзабилъунги, квешлъи гьабиялъулъ жагьилзабилъунги рукӀине бокьун буго дие нуж[+]. 20Нужеде сах-саламалъи рещтӀинабулев Аллагьас кватӀичӀого нужер хӀатӀикь тӀамила илбис. Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил цӀоб лъеги нужеда[+].

21Нужеде салам буго дир кумекчи Тимофейил, дир халкъалъул гӀадамаллъун ругел Лукийил, Ясонил ва Сосипатрил[+]. 22Гьаб кагъат жиндир квералъ хъварав Тертийилги буго нужеде ТӀадегӀанасул цӀар рехсараб салам.

23-24Жиндир рокъоре иман лъуразул агьлу данделъулев, гьобол хирияв дир хважаин Гайилги буго нужеде салам. Шагьаралъул хазина цӀунулев чи Эрастилги буго салам. Нижер вац Квартилги буго салам[+].


Кагътил ахиралда гьари-дугӀа

25Нужер божи-иман щулалъизабулев Аллагьасе рецц. Гьеб божи-иманалъул хӀакъалъулъин Рохалил хабаралъ бицунеб бугеб. Чанго гӀасруялъ балъгояблъун букӀарабги загьир гьабун, ГӀиса МасихӀил хӀакъалъулъ бицунеб буго дицаги[+]. 26Аварагзабазул ТӀухьдуздасан загьирлъана гьанже гьеб балъголъи. Абадияв-даимав Аллагьасе бокьана киналго халкъазда гьеб лъазе ва мутӀигӀлъун гьез иман лъезе[+]. 27ГӀиса МасихӀги рехсон, рецц гьабилин[†] нилъеца гӀелму-гӀакълу камилав цо вугев Аллагьасе! Амин[+].

## Коринфиязухъе тӀоцебесеб кагъат

### Коринфиязухъе тӀоцебесеб кагъат

Коринфиязухъе тӀоцебесеб кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]


### ЦеберагӀи


Коринфиязухъе Павелил тӀоцебесеб кагъат

«Коринфиязухъе Павелил тӀоцебесеб кагъат» хъван буго нилъер эраялъул I гӀасруялъул 50-абилел соназул ахиралда. Кагътида Павел чапарас бицунеб буго греказул Ахая улкаялъул тахшагьарлъун кколеб Коринфалда жинцаго гӀуцӀараб иман лъуразул жамагӀаталда дандчӀвалел ругел захӀмалъабазул хӀакъалъулъ. Гьесул рахӀат хвезабулел буго иман лъуразда гьоркьоб рикьи ккеялъ ва гьел Аллагьасул амруязда рекъон хьвадулел гьечӀолъиялъ. Кагътил машгьураб бутӀалъун лъугьун буго Павелица рокьиялъе рецц гьабулеб 13 бетӀер.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1ГӀиса МасихӀил[†] тӀаса вищарав чапарлъун[†] вукӀине Аллагьасе жив бокьарав Павелил ва диналъул вац Сосфенил рахъалдасан 2Коринфалда ругел иман лъуразул агьлуялде – ГӀиса МасихӀидалъун рацӀцӀалъаразде, жиндирго халкълъун лъугьине Аллагьас тӀаса рищаразде, цинги киса-кибего нилъерги гьезулги ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀие тӀагӀат-гӀибадат гьабулелщиназдеги[+]. 3Нилъер Эмен – Аллагьасулги ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀилги цӀоб ва салам лъеги нужеда.


Аллагьасе рецц!

4МасихӀ ГӀисадалъун гьес нужеде баркат рещтӀинабуралъухъ дица кидаго Аллагьасе рецц гьабула. 5Гьесдалъун Аллагьас нужер кинабго каламги бечелъизабуна, кинабго гӀакъиллъиги цӀикӀкӀинабуна,[+] 6МасихӀил хӀакъалъулъ нижер нугӀлъиги ритӀухъ гьабуна. 7ГӀиса МасихӀ вачӀинегӀан ралагьун чӀун ругел нужелъ камураб гьунар хутӀун гьечӀо гьанже[+]. 8Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀ рещтӀараб къоялъ нуж рацӀцӀадго хутӀизе гьесин ахиралде щвезегӀан нужер ракӀкъвакӀизабилеб[+]. 9Жиндирго Васгун – нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀгун – цолъизе нуж тӀаса рищарав Аллагь ритӀухъав вуго[+].


Иман лъуразда гьоркьоб рикьи ккун буго

10Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил цӀар бахъун гьарула, вацал, дица нужеда, нуж киналго цоцалъ рекъа-решон рукӀайилан. Рикьи ккезе биччаге – нужер пикруги гӀакълуги цойиде буссинабе![+]

11Хлоял рукъалъул агьлуялдасан дида рагӀун бугелъулха, вацал, нужеда гьоркьоб рикьи ккун бугилан[+]. 12«Дун Павелил рахъ ккуравилан», «дун Аполлосил рахъ ккуравилан», «дун Кефал рахъ ккуравилан», «дун МасихӀил рахъ ккуравилан» – щивас батӀа-батӀаго абулеб рагӀула нужеца[+]. 13МасихӀ викь-викьунищха вугев?! Павелищха нужее гӀоло хъанчида ван хвезавурав? Павелиде иман лъезейищха нуж лъадалъ ччун рахъарал[+]? 14Аллагьасе рецц буго, Криспги Гайги хутӀизегӀан, нужер цогидал дица лъадалъ ччун рахъичӀелъул.[†][+] 15Диде иман лъезелъун дица лъадалъ ччун рахъанилан лъицаниги абиларо. 16(Стефанасги гьесул рукъалъул агьлуги лъадалъ ччун рахъана дица, цоги щал лъадалъ ччун рахъаралали ракӀалда гьечӀо.)[+] 17ГӀадамал лъадалъ ччун рахъизе витӀичӀо дун МасихӀица. Рохалил хабар бицине витӀана.


Аллагьасдасан бугеб «гӀантлъи» гӀадамазул гӀакъиллъиялдаса къуватаб буго

ГӀакъилал ва пасихӀал рагӀабаздалъун бицунеб гьечӀо дица гьеб Рохалил хабар, – МасихӀ хъанчида ван хвей гӀадада ккелаан гьебмехалъ[+].

18Хвалде унезни чӀобогояб чӀандалъун рикӀкӀуна хъанчида ван хварасул хӀакъалъулъ хабар. Нилъее – хвасарлъулезе – гьеб буго Аллагьасул къудрат[+]. 19ТӀухьдузда хъван бугелъул:

«ГӀакъилазул гӀакъиллъиги къинабилеб Дица,
ЦӀодоразул цӀодорлъиги яризабилеб Дица».

20Кив вугев дов гӀакъил? Кив вугев дов гӀалим? Кив вугев гьаб гӀасруялъул дагӀбачи-къацандухъан? Гьаб дуниялалъул гӀакъиллъи гӀантаб жо букӀин загьир гьабичӀищ Аллагьас[+]? 21Аллагьас жиндирго гӀакъиллъиялдалъун гӀаламалъе хӀукму къотӀана, дуниялалъул гӀакъиллъиялдалъун гӀаламалда Жив лъазе виччаларилан. Гьесие бокьана иман лъурал гӀадамал Рохалил хабаралъул «гӀантлъиялдалъун» хвасар гьаризе. 22ЖугьутӀаз мугӀжизат-гӀаламат тӀалаб гьабулеб буго, греказги гӀакъиллъи-гӀалимлъи балагьулеб буго[+]. 23Нилъецайин абуни гӀаламалда лъазабулеб буго хъанчида ван хвезавурав МасихӀил хӀакъалъулъ хабар. ЖугьутӀазе гьеб буго гӀасилъи, греказеги гьеб чӀанда буго![+] 24Аллагьас тӀаса рищаразе – жугьутӀазеги греказеги – гьеб буго МасихӀидалъун загьирлъараб Аллагьасул къудратги Аллагьасул гӀакъиллъиги![+] 25Аллагьасдасан бугеб «гӀантлъиги» гӀадамазулалдаса гӀакъилабин, Аллагьасдасан бугеб «загӀиплъиги» гӀадамазулалдаса къуватабин!

26Аллагьас нуж жиндихъего ахӀараб мехалъ нужго рукӀараб куц ракӀалде щвезабе. ГӀакъилалин рикӀкӀунел гӀадамал гӀемерищ нужеда гъорлъ рукӀарал? ГӀемерищ рукӀарал къадру-къимат бугелги къо-асс бугелги? 27ГӀакъилал инжитго къезаризейин Аллагьас гӀаламалда гӀантабилан кколеб жо тӀаса бищараб. Къуватал инжитго къезаризейин гьес гӀаламалда загӀипабилан кколеб жо тӀаса бищараб. 28Къадру гьечӀебги ярагьунаребги, ай гьезего гьечӀилан рикӀкӀунебаб тӀаса бищана Аллагьас, гьаб гӀаламалъ гӀадахъ босун бугеб жо гьезего гьечӀеблъун лъугьинабизе[+]. 29Гьединлъидал Аллагьасда цеве веццаруге щивниги[+].

30Аллагьасин нуж нилъее гӀакъиллъилъун лъугьарав МасихӀ ГӀисагун цолъизарурал. МасихӀица нилъ ритӀухълъизаруна, рацӀцӀалъизаруна, тархъанлъизаруна[+]. 31Гьединлъидал, ТӀухьдузда хъван бугеб куцалъ: «Веццаризе бокьарас БетӀергьан вецце!»[+]

### 2 бетӀер


Аллагьасул балъгояб гӀакъиллъи

1Доб мехалда дун нужехъе вачӀиндал, Аллагьасул хӀакъалъулъ Хабар лъазабулаго, дилъ букӀинчӀо кӀалзул пасихӀлъиги кӀудияб гӀакъиллъиги[+]. 2Нужеда гьоркьов вугеб заманалда дица хӀукму гьабун букӀиндалха, ГӀиса МасихӀ[†] (хасго гьев хъанчида ван хвей) хутӀун, цогидабщинаб рехун телилан[+]. 3Дун нужеда аскӀов вукӀана загӀипгоги ва хӀинкъун сородулевги[+]. 4Дир гаргаралъги хабаралъги нужее гьабураб асар – гьеб букӀинчӀо гӀакъилал рагӀабазул хӀасиллъун. Илагьияб РухӀалъул[†] хӀалкӀолъиялдалъунги мугӀжизатаздалъунги лъугьана гьеб гьедин, –[+] 5нужелъ гьеб божи-иман, инсанасул гӀакъиллъиялдалъун гуреб, Аллагьасул къудраталдалъун лъугьине[+].

6Саламатал гӀадамазени гӀакъилаблъун букӀуна нижеца бицараб хабар. Амма гьеб хабар гьаб дуниялалъулаб гӀакъиллъи гуро, гьаб дуниялалъул кверщелчагӀазул (кверщел жидехъа унезул) гӀакъиллъиги гуро[+]. 7Нижеца бицунеб буго Аллагьасулаб балъгояб гӀакъиллъиялъул. Аллагьас бахчун тараб гьеб гӀакъиллъи нилъер цӀар-реццалъейин дуниял бижилелдего къачӀан букӀараб[+]. 8Гьаб дуниялалъул цониги кверщелчиясда бичӀчӀичӀо гьеб. БичӀчӀун букӀарабани, цӀар-реццалъул бетӀергьан хъанчида валароан гьез[+].

9ТӀухьдуздаги хъван бугелъулха:
«Лъилниги бералда бихьичӀебги,
лъилниги гӀиналда рагӀичӀебги,
лъилниги гӀакълу нахъгӀунтӀичӀебги
къачӀан буго Аллагьас жив вокьулезе».

10Нилъеени Аллагьас жиндирго РухӀалдалъун загьир гьабуна гьеб. РухӀ сундулъего лъугьуна – Аллагьас цӀакъго бахчун таралда гъорлъегицин лъугьуна[+]. 11Гьесулъ жиндилъго бугеб рухӀалда гурони, цоги чиясда лъалебищ инсанасул рекӀелъ ругел пикраби? Гьедин Аллагьасул пикрабиги, гьесул РухӀалда гурони, лъалищха[+]. 12Нилъее щвараб РухӀ дуниялалъулаб гуро, Аллагьас нилъее кьурал нигӀматал нилъеда ричӀчӀизе гьесдасан бачӀараб буго[+]. 13Нилъеца гьелъул хӀакъалъулъ инсанасулаб гӀакъиллъиялъ малъарал рагӀабаздалъун гуро бицунеб, РухӀалъ малъарал рагӀабаздалъун бицуна. Илагьияб РухӀалъ цӀуразда бичӀчӀизабула нилъеца РухӀалда хурхарабщинаб[+]. 14Жиндилъе РухӀ рещтӀинчӀев инсанас къабул гьабуларо Илагьияб РухӀалдасан бугебаб. Гьесие гьеб гӀантаб жолъун кколелъулха. Гьесда гьеб бичӀчӀизего бичӀчӀуларо, РухӀалдалъун гурони бичӀчӀизе рес гьечӀелъул[+]. 15Илагьияб РухӀалъ цӀурав чиясда кӀола бокьараб жоялъул хӀакъикъат лъазе, амма лъиданиги кӀоларо Илагьияб РухӀалъ цӀурав чиясул хӀакъикъат лъазе. 16ТӀухьдузда хъван бугелъулха:

«БетӀергьанасул[†] пикрабазда нахъгӀунтӀулев чи вугищ?
Гьесие гӀакълу кьезе лъида кӀолеб?»

Нилъелъин абуни МасихӀил гӀакъиллъи буго[+].

### 3 бетӀер


Аллагьасе хъулухъ гьабулел чагӀи

1Амма нужедехунни, вацал, дун Илагьияб РухӀалъ[†] цӀурал гӀадамаздехун гӀадин кӀалъачӀо, кӀалъана напсалъ малъараб гьабулездехун гӀадин ва МасихӀиде[†] цолъараб гӀумру лъималазда кинигин гурони бичӀчӀуларездехун гӀадин. 2Кваназе квен гуро дица нужее кьураб, гьекъезе рахь кьуна. Кваназе гӀун рукӀинчӀо нуж добмехалъ, – гьанжегицин гӀун гьечӀо нуж![+] 3ГьанжелъагӀанги напсалъ малъараб гьабулеб бугелъулха нужеца. Нужеда гьоркьоб жахӀда-хӀусудги дагӀба-рагӀиги бугеб мехалъ, напсалъе мутӀигӀлъи гурищ гьеб кколеб, гьаб дуниялалъул гӀадамал гӀадин хьвадулел рукӀинги гурищ кколеб[+]? 4Цояс «дун Павелил рахъ ккурав вугилан», цогидасги «дун Аполлосил рахъ ккурав вугилан» абулеб бугони, гьаб дуниялалъул гӀадамаллъун ккеларищ нуж? 5Гьаха, щив кколев Аполлос? Павелги щив кколев? Гьел руго нуж иманалде рачарал ва хъулухъалъе тӀамурал гӀадатиял чагӀи. БетӀергьанас тӀадкъараб хӀалтӀи гьабулеб буго гьезул щивас[+]. 6Дица мугь чӀана, Аполлосица лъалъана, амма бижизе Аллагьас гьабуна[+]. 7Мугь чӀолевги – рикӀкӀунаро, лъалъалевги – рикӀкӀунаро. Бижизабулев – Аллагь вуго![+] 8Мугь чӀолесдаги лъалъалесдаги гьоркьоб батӀалъи гьечӀо. Жидеца гьабуралда рекъараб мухь щвела гьезул щивасе[+]. 9Ниж кӀиялго руго Аллагьасул хӀалтӀухъаби, нуж руго Аллагьасул хур, Аллагьасул мина[+].

10Аллагьас дие кьураб баркатаб гьунаралда рекъон, махщел бугев устарас гӀадин, дица кьучӀ лъуна. Цогидаз гьелда тӀад мина балеб буго. Щивас хал гьабизе биччанте кин жинца балеб бугебали[+]. 11Цебего лъун бугелдаса батӀияб кьучӀ лъезе лъиданиги кӀоларо. ЦохӀо бугеб гьеб кьучӀги ГӀиса МасихӀ ккола[+]. 12Амма гьеб кьучӀалда тӀад мина меседил, гӀарцул, жавгьар-якъуталъул, яги цӀулал, бакъвараб харил, муцӀидул баниги, 13щивас гьабураб хӀалтӀи къиямасеб къоялъ бихьила. Гьеб къоялъ цӀаялъ хӀалбихьулелъулха щивас кинаб хӀалтӀи гьабун бугебали[+]. 14Гьеб кьучӀалда тӀад бараб минаялда доб цӀа хӀехьезе кӀвани, устарасе кири щвела. 15ЦӀаялъ гьеб бухӀани, зарал ккела. Хвасарлъизени гьев хвасарлъила, амма цӀадулъа вахъарав чи гӀадин вукӀина. 16Нужеда лъаларебищ нуж Аллагьасул мукъадасаб рукъ[†] ругеблъиги нужелъ Аллагьасул РухӀ бугеблъиги[+]? 17Аллагьасул мукъадасаб рукъ щущазабурав чи Аллагьасги тӀагӀинавила. Нуж ккола Аллагьасул гьеб мукъадасаб рукълъун[+].

18Лъицаниги живго гуккуге абе! Нужеда гьоркьоса лъиданиги ракӀалде кколеб батани гьаб дуниялалда жив гӀакъилав вугилан, хӀакълъунго гӀакъилав вукӀине бокьани, гьев гӀантлъеян абе. 19Гьаб дуниялалъул гӀакъиллъи Аллагьасда цебе гӀантлъилъун кколелъулха. ТӀухьдузда хъван буго: «Аллагьас гӀакъилзаби жидерго сихӀирлъиялъул гьиналъ ккола»[+]. 20Цоги бакӀалда хъван буго: «БетӀергьанасда лъала гӀакъилазул пикрабаз пайда гьабулареблъи». 21Гьединлъидал, гӀадамазул рахъги ккун, живго веццизе лъугьунге щивниги. Кинабго нужерлъидалха: 22Павелги, Аполлосги, Кефаги, дуниялги, гӀумруги, хвелги, гьанжесебги, букӀинесебги – кинабго нужер буго. 23Нуж МасихӀил руго, МасихӀги Аллагьасул вуго![+]

### 4 бетӀер


МасихӀил чапарзаби

1МасихӀие[†] хъулухъалъе чӀарал чагӀилъун рикӀкӀине ккола нужеца ниж. Нижее амру гьабун бугелъулха Аллагьасул балъголъи гӀадамазе загьирлъизабеян. 2Хъулухъалъе чӀарав чи цохӀо жиндирго бетӀергьанасе ритӀухъав вукӀине ккола. 3Дирго хӀакъалъулъ абуни, дие махӀги ургъел гьечӀо нужеца яги гӀадамазул кинаб букӀаниги судалъ дие хӀукму къотӀиялъул.[†] Дицагоги къотӀуларо диего хӀукму. 4Дида гӀайиб гьечӀеблъи лъала дида. Амма гьелдалъун гуро дун ритӀухълъулев. ТӀадегӀанасин дие хӀукму къотӀизе бугеб[+]. 5ТӀадегӀанав вачӀинегӀан лъицаниги лъиениги хӀукму къотӀуге. Гьес канлъуде босила бецӀлъукь бугебщинаб, рекӀелъ ругел къасдалгицин тӀатинарила. Гьеле гьебмехалда Аллагьасдасан щивав чиясе щвела жиндирго кири[+].

6Нужее лъикӀлъиялъе дица гьеб кинабго бихьизабуна, вацал, нужеда, Аполлосилги диргоги мисалги бачун, «хъвараб гурони лъугьунарилан» абурал рагӀабазул магӀна нужедаги бичӀчӀизе ва, лъикӀалги тӀокӀалги ругилан, цоцазда цере чӀухӀдарунгутӀизе[+].

7ХӀакъикъаталдаги сундалъун нуж цогидаздаса тӀокӀал ругел? Аллагьасдасан щвараб гуреб жо щиб нужелъ бугеб? Нужее гьеб нигӀматлъун кьунги бугеб мехалъ, цебего нужехъ гьеб букӀараб гӀадин, гӀамал кӀодолъун щай нуж лъугьунел[+]?

8Гьайгьай, гьанже нуж гӀорцӀун руго! Гьанже нуж бечелъун руго! Ниж гьечӀониги, гьанже парччахӀзабилъун лъугьун руго нуж. Дие бокьилаан унго-унголъунги нуж парччахӀзабилъун лъугьунелани, нужеда цадахъ нижецаги парччахӀлъи гьабизе[+]. 9Амма дида ракӀалде ккола Аллагьас ниж – чапарзаби,[†] халкъалда цере чӀвазе къотӀарал чагӀи гӀадин, бищун ахиралда чӀезарун ругилан. ТӀолабго махлукъаталъе – малаикзабазеги гӀадамазеги ниж лъугьана байрамалда халкъалъе кепалъе рагъулезда релълъарал чагӀилъун[+]. 10МасихӀие гӀоло ниж гӀабдалзабилъун рикӀкӀунел руго, МасихӀиде цолъарал нуж гӀакъилзаби руго. Ниж загӀипал руго, нуж къуватал руго. Нужер хӀурмат гьабула, ниж хӀакъир гьарула[+]. 11Жакъа къоялде щвезегӀанги ракъунги къечонги руго ниж. Нижер ретӀелги хохораб буго, ниж рухулел-кьабулелги руго, мина-руссенги нижер гьечӀо[+]. 12ЗахӀмат бихьун гурони хинкӀ-чедги щолеб гьечӀо нижее. Ниж хӀакъир гьарула – нижеца баркат лъегиян абула, нижее гӀазаб кьола – нижеца хӀехьола[+]. 13Нижедасан мацӀ гьабула – нижеца лъикӀаб бицуна. Ниж гьаб дуниялалъе хӀур-кӀучлъун хутӀун руго, гьаб гӀаламалъеги чӀахӀ-къуллъун хутӀун руго.

14Нуж инжит гьаризе гуро, вацал, дица гьаб кинабго хъвалеб бугеб. Дирго хириял лъималазе гӀадин, гӀакълу кьолеб буго дица нужее[+]. 15МасихӀил дарсал малъулев азарго мугӀалим нужер вугониги, эмен нужер цо гурони гьечӀелъул. Дун нужее эменлъун лъугьана, Рохалил хабаралдалъун дица нуж МасихӀиде цолъизаруна[+].

16Гьединлъидалин дида релълъун хьвадейилан гьарулеб бугеб дица нужеда[+]. 17МасихӀил нухдасан дун хьвадулев вугеб куц нужеда ракӀалде щвезабизе гьале нужехъе витӀулев вуго ТӀадегӀанасе ритӀухъав ва дие хирияв васлъун лъугьарав Тимофей. Гьеб нухдасан хьвадейилан дица малъула киса-кибго киналго иман лъуразул агьлуялда[+].

18Нужеда гьоркьор руго нич гьечӀел гӀадамалги. Гьезда ракӀалде кколеб батила дун тӀокӀав гьениве вачӀинарилан. 19Амма, ТӀадегӀанасе бокьани, кватӀичӀого нужехъе вачӀина дун. Гьел нич гьечӀезул хабар-гаргар букӀин гуреб, къуват-гучги бугищали лъала дида гьебмехалда[+]. 20Аллагьасул ПарччахӀлъи хабар-гаргаралъулъ гуро бугеб, къуват-гучалъулъин[+]. 21Щиб нужее бокьилеб? Дун цӀалги босун вачӀинейищ, яги нужеде бугеб рокьиялъул цӀураб хӀеренаб рагӀигун вачӀинейищ[+]?

### 5 бетӀер


Иман лъуразул агьлуялда жаниб ккараб пасатаб иш

1Цинги, дида бицана нужер гьениб мажусиязулгицин гьечӀебгӀадаб инжитаб иш лъугьун бугилан – цо чи жиндирго бесдал эбелалда аскӀов вегулев вугилан[+]. 2Гьелдаса пашманлъизе кколеб бакӀалда нужер чӀухӀиго щиб! Гьединаб инжитлъи жиндасан лъугьарав чи нужерго агьлуялда гьоркьоса вачахъизе кколаан нужеца. 3-4Дирго рахъалъ абуни, черх гьаниб бугониги, рухӀ гьениб нужеда аскӀоб бугелъул, гьенив вугев гӀадин вукӀуна дун. Нужер данделъиялда нилъер ТӀадегӀанав ГӀисал къудратгун цадахъ дирго рухӀги гӀахьаллъизабун, нилъер ТӀадегӀанав ГӀисал цӀаралдалъун дица хӀукму къотӀана[+] 5гьеб иш гьабурав чи илбисалъул кверщаликье кьезе – биччанте гьесул мунагьаб напс хвезе. ТӀадегӀанав вачӀараб къоялъ гьесул рухӀ хвасарлъизеги бегьула[+].

6Нужер гьеб гӀамал кӀодолъи лъикӀаб хасият гуро. Нужеда рагӀанищ гьадинаб кици: «ГьитӀинаб реччеялъги гӀемераб ханжу беччизабула»[+]? 7Мунагьалъул басрияб речче тӀубанго нахъе рехе. Гьебмехалъ речче гъорлъ гьечӀого бежараб чедлъун лъугьина нуж. Гьединаб чедин нуж кколел! Нилъер пасхаялъул[†] кьегӀер – МасихӀ[†] – цевего къурбанлъун лъугьиндалха![*][+] 8РачӀа гьанже нилъеца пасхаялъул байрамалде хӀадурлъи гьабилин[†] басрияб речче (ай мунагьги квешлъиги) цадахъ гьечӀого. РеччичӀел чадал (ай бацӀцӀадабщинабги хӀакъабщинабги) цадахъ, росун хӀадурлъизин гьелде[+].

9Дица нужехъе битӀараб кагътида хъван букӀана пасатал чагӀазулгун гьоркьоблъи гьабугейилан[+]. 10Пасатал, хъантӀарал, макруял гӀадамазул ва гьересиаллагьзабазе лагълъи гьабулел мажусиязул гуребха дица бицунеб букӀараб. Гьездаса ратӀалъизени, дуниял тун ине ккелаан ниж. 11Дица хъван букӀана, жидеца иман лъун бугиланги абун, пасалъиги гьабулел, хъантӀун магӀишатги гьабулел, гьересиаллагьзабазе лагълъиги гьабулел, мацӀги гьабулел, хӀилла-рекӀкӀги гьабулел, гьекъолдизеги гьекъолдулел гӀадамазулгун хурхен гьабугейилан, хӀатта гьезда цадахъ гӀодор чӀун кванагейилан[+]. 12-13Нилъер гуреб агьлуялъе суд гьабунги щайха дие? Аллагьас гьабила гьезие суд. Нужерго агьлуялъул чиясе суд гьабизе кколаребищ нужеца? ТӀухьдузда хъван бугелъул: «Квешав чи нужер агьлуялда гьоркьоса нахъе вачахъе», – ян[+].

### 6 бетӀер


Иман лъурал цоцаз судалде щай ахӀулел?

1Жиндирго диналъул вацасдехун нужеда гьоркьоса пуланав чиясул дагӀба-рагӀи бугони, Аллагьасул халкъги рехун тун, иман гьечӀезухъе суд гьабизе ине бегьилищ гьев[+]? 2Нужеда лъаларебищ гьаб гӀаламалъе суд Аллагьасул халкъалъ къотӀизе[†] букӀин? ГӀаламалъего суд гьабизе бугел нужеда кӀоларебищ гӀиси-бикъинаб дагӀба-рагӀи къинабизе[+]? 3Нужеда лъай: малаикзабазегицин суд гьабизейин нилъеца бугеб. Гьаб дуниялалъул ишал тӀуразе кигӀанха нужее бигьалъизе кколеб! 4Гьединаб дагӀба-рагӀи нужеда гьоркьоб ккараб мехалъ, щай нужеца гьеб нужерго агьлуялда гьоркьоб къимат гьечӀел гӀадамазде гӀарз бахъулеб? 5Нечоларищ нуж? Диналъул вацал рекъезаризе кӀолев цониги гӀакъилав чи нужеда гьоркьов ватичӀого вукӀине рес гьечӀо[+]. 6Бихьулищ – вацас вац судалде вачунев вуго, гьебги – иман лъечӀез хӀукму къотӀизе. 7Нужеда гьоркьоса гӀадамал судалде ине ккеялъгицин нугӀлъи гьабула нуж къеялъе. Нужее гьабураб зарал-зиянги баччун рукӀинго лъикӀ гурищ? Нужехъа боцӀи-рикъзи бахъиги хӀехьон рукӀинго лъикӀ гурищ[+]? 8Нужецайин абуни цоцазе зарал-зиян гьабулеб буго, цоцахъа боцӀи-рикъзи бахъулеб буго. Лъие гьеб гьабулеб бугеб? Нужерго вацазе!

9Нужеда лъаларебищ пасатал гӀадамазе Аллагьасул ПарччахӀлъи насиблъулареблъи? Нужго нужецаго гуккуге! Пасалъи гьабулезе, гьересиаллагьзабазе лагълъи гьабулезе, зина[†] гьабулезе, бихьиназдасан лазат босулел бихьиназе,[+] 10хъантӀаразе, цӀогьабазе, гьекъолдухъабазе, мацӀихъабазе, хъамалчагӀазе – гьезул цонигиязе Аллагьасул ПарччахӀлъи насиблъуларо[+]. 11Нужеда гьоркьорги рукӀана гьединал гӀадамал. Амма нуж гьанже чурун руго, рацӀцӀалъизарун руго, ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил[†] цӀаралдалъун ва нилъер Аллагьасул РухӀалдалъун ритӀухълъизарун руго![+]


Черх – Илагьияб РухӀ жаниб чӀолеб мукъадасаб рукъ

12«Бокьарабщинаб гьабизе бегьула!» – ян абула цо-цояз. Бокьарабщинаб гьабиялъул гуребха пайда букӀунеб. «Бокьарабщинаб гьабизе бегьула!» Амма дун сундулниги лагълъун лъугьине бегьуларо[+]. 13Цогидаз абула: «Квен – чохьое, чехь – квание!» – ян. Аллагьас гьеб кӀиябгоги пасалъизабула. Гьаваялда нахъбилълъине гуро черх бижун бугеб, ТӀадегӀанасе тӀагӀаталъейин. ТӀадегӀанас тӀалаб гьабила[†] гьелъул. 14ТӀадегӀанав ГӀиса хваралъуса вахъинавуна Аллагьас, жиндирго къудраталдалъун нужги хваралъуса рахъинарила гьес.

15Нужеда лъаларебищ нужер чурхдулги МасихӀил черхалъул бутӀаби рукӀин? МасихӀил черхалъул бутӀа хъахӀбал черхлъун лъугьинабизе бегьилищ? Киданиги бегьуларо![+] 16Нужеда лъаларебищ хъахӀбаялда аскӀов вегарасул черх гьелъул черхгун цолъулеблъи? ТӀухьдузда хъван бугелъул: «гьел кӀиялго цолъун, цого лъугьина»[+]. 17ТӀадегӀанасде цолъарасул рухӀ гьесул РухӀгун цолъула[+].

18ХъахӀбалъи рикӀкӀад гьабе! Цогидал мунагьал инсанасул черхалдаса къватӀирехун ккарал рукӀуна. ХъахӀбаяв чиясин абуни, мунагь гьабула жиндирго черхги хӀакъирлъизабун[+]. 19-20Аллагьасдасан нужее щвараб Илагьияб РухӀ[†] жаниб чӀолеб мукъадасаб рукълъун[†] нужер черх букӀин лъаларебищ нужеда? ЦӀикӀкӀараб мухьги кьун росун ругелъул, нужго бетӀергьанал чагӀи гуро нуж[*]. Аллагь кӀодо гьавизе пайда босе нужерго чурхдуздаса![+][+]

### 7 бетӀер


Ригьиналъул хӀакъалъулъ насихӀатал

1Гьанже дица бицина нужеца дихъе кагътида хъван букӀаралъул хӀакъалъулъ. ЧӀужугӀаданалда аскӀове къачӀого вукӀинго лъикӀ бихьинчиясе. 2Амма пасалъи цӀикӀкӀун бугелъул, щивав бихьинчиясул жиндирго лъади йикӀун лъикӀ, щияй чӀужугӀаданалъулги жиндирго рос вукӀун лъикӀ. 3Росас лъади бусада жиндасаго рикӀкӀалъизайизе бегьуларо, лъадиялъ росги бегьуларо[+]. 4Жиндирго черхалъул кверщел лъадиялъухъ гуро бугеб, росасухъ буго. Гьединго жиндирго черхалъул кверщел росасухъ гуро бугеб, лъадиялъухъ буго. 5КӀиялго разилъун, Аллагьасе гьари-дугӀаялъе цодагьабго заманаялъ гурони, цоцаздаса ратӀалъуге. Цинги нахъеги цадахъ рукӀа. Гьедин хьвадани, илбисалда кӀвеларо, чорхол гьава къинабизе кӀолеб гьечӀолъи бихьун, нуж къосинаризе[+]. 6Гьаниб дица нужее амру гьабулеб гьечӀо гьедин гурони бегьуларилан. Нужее бигьалъи гьабулеб буго[+]. 7Гьайгьай, дие бокьилаан киналго гӀадамал дун гӀадин чӀолелани. Амма Аллагьас щивасе гьунар кьун буго: цоясе гьадинаб, цогидасе додинаб[+].

8Къороллъун хутӀарал бихьиназдаги руччабаздаги дица абилаан, дун гӀадин, ялгъузго рукӀайилан. 9Къороллъи хӀехьезе кӀолеб гьечӀони, ригьин гьабизе ккела. Ригьнаде руссинго лъикӀ, хӀасраталъ рухӀизегӀан[+]. 10Ригьнада ругезени, дица гуреб, ТӀадегӀанас гьабулеб буго амру: лъади росасдаса ятӀалъизе бегьуларо[+]. 11Нагагь ятӀалъани, ялгъузго йикӀине ккела яги росгун рекъезе ккела. Росасги лъади йиччан тезе бегьуларо[+].

12Цогидаздани, ТӀадегӀанас гуреб, дица абулеб буго: диналъул вацасул лъади иман лъечӀей йигони, амма росасда цадахъ чӀезе къабуллъулейги йигони, къватӀие йитӀуге гьей. 13ЧӀужугӀаданалъул рос иман лъечӀев вугони, гьелда цадахъ чӀезеги разилъулев вугони, ятӀалъуге гьесдаса. 14Иман лъечӀев росасдаса Аллагь разилъула гьесул иман лъурай лъади сабаблъун. Иман лъечӀей лъадиялдасаги Аллагь разилъула гьелъул иман лъурав рос сабаблъун. Гьедин букӀунаребани, гьезул лъималги мажусиязулго гӀадинал рукӀинаан. Гьедин бугелъул, гьел лъималаздасаги Аллагь разилъула. 15Иман лъечӀев росасе яги лъадуе ратӀалъизе бокьани, риччанте ратӀалъизе. Гьедин кколеб бугони, диналъул вацасда яги яцалда тӀадаб гьечӀо жидерго ригьин цӀунизе. Аллагьасни рекъон рукӀайилан абулеб буго. 16Дуда щиб лъалеб, лъади, дурго рос хвасар гьавизе дуда кӀоларевлъи? Дуда щиб лъалеб, рос, дурго лъади хвасар гьайизе дуда кӀоларейлъи[+]?

17Амма нужер щивав вукӀине виччанте ТӀадегӀанас гьесие бихьизабураб хӀалалда, гьев хутӀизе виччанте Аллагьас гьев жиндихъего ахӀараб куцалда. Гьединабго амру гьабула дица кинабго иман лъуразул агьлуялъеги. 18Сунат гьабурав вугони Аллагьас ахӀун, гьеб балъго гьабизе ккеларо. Сунат гьабичӀев ахӀун вугони, сунат гьабизеги ккеларо гьес[+]. 19Сунат гьабиги – рикӀкӀунаро, сунат гьабичӀолъиги – рикӀкӀунаро, Аллагьасул амруял тӀуразари буго аслуги кьучӀги![+] 20Аллагьас кинавлъун инсан жиндихъего ахӀаниги, гьединавлъун хутӀизе виччанте гьев. 21Гьес ахӀараб мехалъ мун лагълъун вукӀарав ватани, гьелъулги пикру гьабуге дуца. Амма тархъанлъизе рес бугони, гьелъие гӀамал гьабе. 22ТӀадегӀанас жиндихъего ахӀарав лагъ ТӀадегӀанасда цеве эркенав чилъун ккола, эркенго вукӀаго ахӀаравги МасихӀил[†] лагъ ккола[+]. 23Аллагьас цӀикӀкӀараб мухьги кьун росун ругелъул, гӀадамазул лагъзаллъун ккезе чӀоге![+] 24Кинавлъун гьес жиндихъего ахӀаниги, гьединавлъун хутӀизе виччанте, вацал, гьев Аллагьасда цеве!


Ригьин гьабичӀезулги къоролзабазулги хӀакъалъулъ

25Росасе инчӀел ясазул рахъ цӀехани, гьелъул рахъалъ ТӀадегӀанасдасан бачӀараб амру гьечӀо дихъ. Амма дица дирго пикру бицина, Аллагьасул баркаталдалъун дунги вугелъулха божизе бегьулев чи[+]. 26ЗахӀматаб заман бугелъул, живго вугеб хӀалалъ чӀейго лъикӀ чиясе. 27Лъади ячун йигищ – йиччан тоге. Ячун гьечӀищ – гьей ялагьизе лъугьунге. 28Амма лъади ячинги мунагь гуро. ГӀурай яс росасе инги мунагь гуро. Амма ригьнаде руссиндал, гьаб дуниялалъул къварилъи-захӀмалъи рещтӀина нужеде. Дие бокьилаан гьелдаса нуж цӀунизе. 29Дие бокьун буго, вацал, нужеда абизе, гьаб дуниялалъе заман дагьлъун бугилан. Лъудби рачаралги хьвадизе ккела лъудбиго гьечӀел гӀадин. 30ГӀодулел ругелги хьвадизе ккела гӀодулелго гьечӀел гӀадин. Рохун ругелги хьвадизе ккела рохунго гьечӀел гӀадин. Босаралги хьвадизе ккела жидеца щибго босичӀеб гӀадин[+]. 31Дуниялалъул ишазде машгъуллъаралги хьвадизе ккела гьезде машгъуллъунго гьечӀел гӀадин. Гьаб дуниял тӀагӀун инехъин бугелъулха![+]

32Дие бокьун буго нуж сундулго ургъел гьечӀого рукӀине. Лъади гьечӀев чи ТӀадегӀанасе гьабулеб тӀагӀаталъул ургъалида вукӀуна, ТӀадегӀанав разилъи тӀалаб гьабула гьес[+]. 33Лъади йигев чи дуниялалъул ургъалида вукӀуна, лъади разилъи тӀалаб гьабула гьес. 34Гьедин кӀийиде викьун вукӀуна лъади ячарав чи. Росасе инчӀей чӀужугӀадан яги гӀолохъанай яс ТӀадегӀанасе гьабулеб тӀагӀаталъул ургъалида йикӀуна, гьесда цебе черхги ракӀги бацӀцӀадго цӀунизе. Рос вугей чӀужугӀадан дуниялалъул ургъалида йикӀуна, рос разилъи тӀалаб гьабула гьелъ. 35Дица гьеб кинабго абулеб буго нужее лъикӀлъиялъе. Щибниги жо нужее гьукъизе гуро дун кӀалъалев вугев. Дие бокьун буго гьениб нужер ишазулъ гӀадлу-тадбир букӀине ва сундего машгъуллъичӀого нужеца ТӀадегӀанасе хъулухъ гьабизе.

36Лъицаниги рикӀкӀунеб бугони абурай яс ячинчӀого тезе рекъараб гьечӀилан, гьелдехун бугеб хӀасратги къезабизе кӀолеб гьечӀони, биччанте гьес жиндирго рекӀее бокьараб гьабизе. Гьей ячани гьев мунагьалъукье кколаро. 37Амма гьей ячине сунцаниги тӀамулев гьечӀони, ячинчӀого тезе кьури гьечӀеб хӀукмуги гьабун бугони, жиндирго хӀасраталда квелъ базеги кӀолеб бугони, – гьеб лъикӀ ккела. 38ХӀасил: жиндирго абурай ячин лъикӀ буго, амма ячинчӀого тани, дагьабги лъикӀ[*][+].

39Лъади ригьнада хутӀула гьелъул рос чӀаго вугевгӀан заманалда. Рос хвани, гьелъул ихтияр буго жиндиего бокьарав чиясе ине. Амма ГӀисаде иман лъурав чи вукӀине ккела гьев[+]. 40Къороллъудаго чӀани, гьей жеги талихӀай йикӀина. Гьединаб буго дир пикру, Аллагьасул РухӀ щварав чи вугилан ккола дун.

### 8 бетӀер


Гьан хӀалалаб букӀиналъул хӀакъалъулъ

1Гьанже бицинин мажусиязул аллагьзабазе къурбаналъе хъурал жалазул гьанал хӀакъалъулъ. Нилъер киназулго гӀелму-лъай бугилан битӀун абулеб буго нужеца. Амма гӀелму-лъаялъ гӀадамасул гӀамал кӀодолъизабула. Рокьиялъ берцинго гӀуцӀула инсанасул гӀумру[+]. 2Жинда цо щибниги лъалилан ракӀалде кколеб бугони, унго-унгояб лъай гьесие щун букӀунаро[+]. 3Амма Аллагь вокьулев чи Аллагьасда лъала[+].

4Мажусиязул аллагьзабазе къурбаналъе хъурал жалазул рахъ босани: нилъеда лъала гьезул аллагьзаби щибго гурел жал рукӀин, цо гурони, тӀокӀав батӀияв Аллагь гьечӀевлъиги[+]. 5Ракьалда рукӀа, зобалазда рукӀа гьел аллагьзабийилан абулел жал ругилан телин (гьел цӀакъ гӀемер руго – «аллагьзабийилан» абулелги, «бетӀергьабийилан» абулелги). 6Амма нилъер Эмен – Аллагь цохӀо вуго, жинца кинабго бижарав ва жиндиего гӀоло нилъ рижарав. Нилъер цо бетӀергьан вуго – ГӀиса МасихӀ.[†] Гьесдалъун бижун буго кинабго, гьесдалъун нилъги чӀаголъана[+]. 7Киназдаго гуребха гьеб лъалеб. Цо-цоял гьел гьересиаллагьзабазде цӀакъго ругьунлъун руго ва гьез гьанжегицин мажусиязухъа босараб гьан кваналеб буго, дозие къурбанлъун гьебги рикӀкӀун. Мунагь ккеладайилан щакдарулелги руго гьел, хӀарамаб жоцин кваналеб бугодай жидецаян[+]. 8Амма кваница нилъ Аллагьасде гӀагар гьаруларо. Гьеб кваначӀогойилан камулеб жоги гьечӀо нилъее, квананилан щолеб жоги гьечӀо[+].

9Бегьулебилан рикӀкӀунебги бегьуларебилан рикӀкӀунебги кваналеб букӀин гьел иман загӀипазе нухда хӀетӀе тункулеб гамачӀлъун лъугьине гурин. 10Мунагь ккеладайилан щакдарулев чиясда вихьани гьединаб лъай бугев мун мажусиязул мукъадасаб рокъов гӀодовги чӀун кваналев, духъ валагьун, гьесги кванала гьезул къурбаналъул гьан[+]. 11Гьедин гьеб дур «гӀелму-лъай» сабаблъун – гьев иман загӀипав чи – жиндие гӀоло МасихӀ хвалде арав дур диналъул вац хвезеги бегьула[+]. 12Дурго вацазе заралаб мунагь гьабун, щакдарулеб гьезул ракӀги лъукъун, МасихӀиде дандечӀун мунагь гьабулеб буго дуца. 13Гьедин, дир вац къосиналъе сабаблъун квен лъугьунеб бугони, гьев къосинавизегӀан, киданиги гьан кӀалдибе босичӀого чӀела дун![+]

### 9 бетӀер


Чапарлъун вукӀиналдаса пайда босичӀо Павелица

1Дун эркенав чи гурищ? Дун МасихӀил[†] чапар[†] гурищ? Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса вихьарав чи гурищ? ТӀадегӀанасде нуж цолъи дир хӀаракатчилъиялъул хӀасил гурищ[+]? 2Цогидазе дун чапар ватичӀониги, нужее дун чапарлъидалха! ТӀадегӀанасде цолъараб нужер гӀумруялъ нугӀлъи гьабула дун МасихӀил чапар вукӀиналъе.

3Гьеле гьедин, дунго ритӀухъ гьавун, жаваб кьола дица дир ишазул цӀех-рех гьабизе бокьаразе. 4Кваназеги гьекъезеги гӀарац щвезе ихтияр гьечӀебищ нижер[+]? 5Нижер ихтияр гьечӀебищ, цогидал чапарзабаз гӀадин, ТӀадегӀанав ГӀисал вацаз яги Пётрица гӀадин, нилъер диналъул яцаздасан лъади ячине ва гьейгун цадахъ сапаралде ине[+]? 6Яги гӀицӀго диеги Барнабаегийищ ихтияр гьечӀеб бетӀербахъиялъе хӀалтӀичӀого чӀезе[+]?

7Мухьдахъ ккурав рагъухъан жиндирго гӀарацги харж гьабун вагъулевищ? Жиндирго цӀибил квинчӀого толебищ ахихъанас? Жиндирго рохьдолъа гӀачиязул рахь гьекъечӀого толебищ вехьас[+]? 8ГӀадамазул гӀадатияб гӀумру-яшавалдасан гьединал мисалал рачине бегьи гуребги, гьелъулго хӀакъалъулъ Къануналдаги[†] буго. 9Мусал Къануналда[†] хъван бугелъулха: «Лал бокъунеб бугеб оцол кӀалалда таргьа баге», – ян. Аллагьас оцазул тӀалаб-агъаз тӀаде босун абурал рагӀабийищ гьел[+]? 10Гьес нилъер хӀакъалъулъ гуребдай гьеб абун бугеб? Гьайгьай, нилъер хӀакъалъулъ абун буго. Векьарухъанас бекьула ва лал тӀамулес лалги тӀамула хуриса бачӀаралъул бутӀа щвезе хьулалда[+]. 11Нужеда гьоркьоб Илагьияб РухӀалъул[†] хьон хьарал нижеца хьул-къасд гьабулеб бугони, гьелдасан бижаралъул бутӀа бетӀербахъиялъе щвелародайилан – цӀикӀкӀараб мухьищха гьеб кколеб[+]? 12Цогидазул ихтияр батани нужедасан кумек тӀалаб гьабизе, гьайгьай, нижер жеги цӀикӀкӀараб ихтияр буго гьелъие.

Амма нижеца киданиги пайда босичӀо гьеб ихтияралдаса. Нижеца кинабго хӀехьола МасихӀил хӀакъалъулъ Рохалил хабаралъе сундулъго квалквал-квекӀен гьечӀого хутӀизе. 13Нужеда лъаларебищ Мукъадасаб Рокъоб хъулухъ гьабулел чагӀаз гьенисан бетӀербахъулеблъи? Къурбаналъул гьан лъолеб бакӀалъул тӀалаб гьабулезеги гьеб къурбаналъул бутӀа жидеего босизе ихтияр букӀин лъаларебищ[+]? 14Гьединго ТӀадегӀанасги бихьизабун буго Рохалил хабар лъазабулезги гьелдасан бетӀербахъеян[+].

15Гьединаб цониги ихтияралдаса цониги нухалъ пайда босичӀо дица. Гьанжеги дица нужехъе гьеб тӀалаб гьабун гуро хъвалеб бугеб. Дунго чӀухӀизе бегьулелдаса махӀрумлъизегӀан хвезе бокьила[+]. 16Рохалил хабар лъазабулеб бугилан чӀухӀдаризе бегьуларо дун. Дица тӀубазабичӀого гӀолареб тӀадкъай бугелъулха гьеб! Рохалил хабар халкъалда лъазабичӀони, балагь рещтӀаги диде![+] 17Дунго лъикӀав лъугьун гьеб гьабулеб букӀарабани, гьелъухъ мухьги щвелаан дие. Дунго лъикӀав лъугьун гуро, дида тӀадкъан бугелъул гьабулеб буго[+]. 18Щиб кириха дие щолеб бугеб? Дие щолеб кири ккола – дица щибго мухь гьечӀого Рохалил хабар лъазабулеб букӀин ва гьелдалъун дие бугеб ихтияралдаса пайда босулеб гьечӀолъиги[+].

19Дун эркенав чи вуго, лъилниги лагъ гуро, амма дун киназулго лагълъун лъугьана, кигӀан кӀваниги цӀикӀкӀун гьел дихъ гӀенеккизе бокьун[+]. 20ЖугьутӀазда гьоркьов дун лъугьана жугьутӀав гӀадин, жугьутӀал дихъ гӀенеккизе бокьун. Къанун цӀунулезда гьоркьов дун хьвадана гьеб Къанун цӀунулев чи гӀадин (Къануналъ дида тӀад кверщел гьабулеб гьечӀониги), Къанун цӀунулелалги дихъ гӀенеккизе бокьун[+]. 21Къанун лъаларезда гьоркьов дун чӀана Къанун лъаларевлъун, (амма МасихӀил кверщаликь вугев дида Аллагьасул къанун лъала), Къанун лъаларел чагӀиги дихъ гӀенеккизе бокьун[+]. 22ЗагӀипазе дун загӀипавлъун лъугьана, загӀипалги дихъ гӀенеккизе бокьун. Киназдаго гьоркьов дун гьезда релълъун лъугьана, щиб сабаб-гӀамал батунги гьезул цо-цоялгӀаги хвасар гьаризе бокьун[+]. 23Гьеб кинабго дица гьабулеб буго Рохалил хабаралъе гӀоло, гьелъул баркаталъул бутӀа насиблъизе бокьун.

24Нужеда лъаларищ: къецазда киналго рекерухъаби рекерула, амма бергьенлъиялъул шапакъат цоясе гурони щоларо. Нужги рекере гьеб шапакъат щвезе бокьун[+]. 25Къецазул киналго гӀахьалчагӀаз гӀемераб жоялдаса жалго махӀрум гьарула, речӀалел тӀугьдузул гор щвезе бокьун. Нилъецани гьеб гьабула речӀаларел тӀугьдузул гор щвезе бокьун[+]. 26Гьедин дунги векерулев вугев ватани, мурадалде щвезе бокьун векерулев вуго. Зарул рагъулъ дунги гӀахьаллъулев вугев ватани, зарал гьаваялде хьвагӀизе гуро. 27Кьабулеб-тункулебги хӀехьон, квегъулеб буго дица черх, гьелда тӀад кверщелги гьабулеб буго, цогидалги къецазде ахӀун, дунго гъоркь хутӀилевилан хӀинкъун.

### 10 бетӀер


Гьересиаллагьзабазде иман лъеялдаса цӀуне

1Дие бокьун буго, вацал, нужеда ракӀалде щвезабизе: Мисриялдаса нахъе унеб мехалда нилъер киналго умумул накӀкӀул рагӀдукь ккун рукӀана, киназго ралъадги бахана[+]. 2Киналго гьел Мусада[†] нахърилълъун накӀкӀуцаги ралъдацаги чурана. 3Гьез киназго кванана цого-цо илагьияб квен,[+] 4цого-цо илагьияб гьекъелги гьекъана гьез. Илагьияб кьурулъан чвахун бачӀараб лъим гьекъана гьез. Гьеб кьуру гьезда цадахъ букӀана. МасихӀ[†] ккола гьеб. 5Амма гьезул гӀемерисез Аллагь рази гьавичӀо – гьезул жаназаби авлахъалда щущана[+]. 6Гьеб буго нилъее мисал – гьел гӀадин нилъ квешлъиялда нахърилълъинчӀого рукӀине[+]. 7Гьезул цо-цояз гӀадин аллагьалилан тарал жалазе лагълъи гьабуге нужеца. ТӀухьдузда хъван бугелъулха: «ГӀодор чӀун кваназе-гьекъезе лъугьана халкъ, цинги аллагьилан тараб жоялъул хӀурматалда пасатабщинабги хъубабщинабги гьабизе лъугьана»[+]. 8Гьезул цо-цояз гӀадин хъахӀбалъи гьабиларин[†] нилъеца. Гьез хъахӀбалъи гьабуна – ва цохӀо къоялъ гьезул къоло лъабазарго чи хвана[+]. 9Гьезул цо-цоял гӀадин, БетӀергьанасул[†] хӀалбихьизе лъугьинарин нилъ. Гьел хвана борхьаз хӀанчӀун[+]. 10Гьезул цо-цоял гӀадин, Аллагьасде дандечӀун, гъулгъудизе бегьуларо нилъ. Гьеб сабаблъун хвалил малаикас хвезаруна гьел[+]. 11Гьеб киналъулго хӀакъалъулъ ТӀухьдузда хъван буго нилъее гӀакълу щвеялъе гӀоло. Ахирзаманаялде гӀагарлъулел ругелъулха нилъ[+].

12Гьединлъидал, вахъун чӀун вугилан ккарав гӀодов ккезе гурин[+]. 13ГӀадамазда гьоркьоб букӀунеб гурони гӀазаб-балагь рещтӀинчӀо нужеде. Аллагьас жиндирго къотӀи[†] хвезабуларо – хӀехьезе кӀолареб гӀазаб-балагь биччаларо гьес нужеде. ГӀазаб-балагьалда цадахъго гьес нужее бихьизабила гьеб хӀехьезе ресги[+].

14Гьединлъидал, дир хириял, гьересиаллагьзабазе лагълъи гьабиялдаса рикӀкӀалъе[+]. 15ГӀакъилал гӀадамазда гӀадин бицунеб буго дица нужеда. Нужецаго пикру гьабе дица бицаралъул. 16ТӀадегӀанасул хӀурматалда нилъ гӀодор чӀун сардилъ кванала ва, гьари-дугӀа гьабун, щурминиса чагъирги гьекъола, – гьелъул магӀна ккола МасихӀица тӀураб бидулъ нилъерги бутӀа букӀин. Кваналаго нилъеца чед бекиялъул магӀна ккола МасихӀил чорхолъги нилъер бутӀа букӀин[+]. 17Гьеб чед цо бугелъул, нилъ гӀемер ругониги, цохӀо черх лъугьуна. Нилъеца кинацаго цохӀо чед цоцазе бикьун кваналелъулха![+] 18Исраилил халкъалъухъ балагье: къурбаналъе хъураб жо кваналелщиназ жидерго бутӀа лъолагури гьез гьабулеб тӀагӀаталъулъ[+]. 19Щиб абизе дие бокьун бугеб: гьересиаллагьзабазе гьабулеб къурбан магӀнаяб жо бугиланищ? яги гьересиаллагь магӀнаяб жо бугиланищ[+]? 20Гуро! Дие абизе бокьун буго: мажусиязул къурбан гьез Аллагьасе гуро гьабулеб, жундузе гьабула. Дие бокьун гьечӀо нужеца жундузулгун гьоркьоблъи гьабизе[+]. 21Цин ТӀадегӀанасул щурминисан, цин жундузул щурминисан гьекъезе бажариларо нужехъа. Цин ТӀадегӀанасул столалдасан, цин жундузул столалдасан кваназеги бажариларо[+]. 22БетӀергьанасул ццин бахъинейищ нужее бокьун бугеб? Гьесдаса къуваталищ нилъ ругел[+]?

23«Бокьарабщинаб гьабизе бегьула», – ян абула цо-цояз. Амма бокьарабщиналъул гуро пайда бугеб. «Бокьарабщинаб гьабизе бегьула». Амма бокьарабщиналъ гуро кумек гьабулеб[+]. 24Биччанте щивав чи жиндиего пайдаялъе гуреб, гӀагарда вугесе пайдаялъе хӀалтӀизе[+]. 25Нужеца базаралдаса гьан босе щибго цӀехечӀого ва хӀинкъичӀого кванай[+]. 26ТӀухьдузда хъван бугелъулха: «Ракьги ракьалда бугебщинабги БетӀергьанасулин». 27Иман лъечӀев чияс мун гьоболлъухъ ахӀани, ине ракӀалде ккани, дудаго цебе лъураб жо кванай щибго цӀехечӀого ва хӀинкъичӀого[+]. 28Мажусиязул къурбаналъул бугин гьеб квенилан дуда лъицаниги абуни, дуца гьеб кванаге, дуда гьеб абурав чи гӀодове виччазавизе. 29Гьеб кваназе мун хӀинкъиялъул гуро дица бицунеб бугеб, гьев хӀинкъун вукӀиналъулин. Цо лъицаниги гьикъани: «Цогидасул хӀинкъи сабаблъун диего бокьараб гьабичӀого тезе щай дица кколеб? 30Аллагьасе реццги гьабун дица гьеб квани, лъица дида гӀайиб чӀвалеб, Аллагьасе рецц гьабун дун квананилан?»[+] 31Щиб гьабулел ругониги – кваналел ругониги, гьекъолел ругониги, – Аллагьасе рецц гьабичӀого тоге[+]. 32ЖугьутӀалги, грекалги, Аллагьасде иман лъуразул агьлуги къосинариларедухъ хьваде нуж[+]. 33Диего пайдаялъе гуреб, гьел хвасарлъизе гӀологи гӀемеразе пайдаялъе гӀологи хӀалтӀулев дун гӀадин хьваде[+].

### 11 бетӀер

1Дица МасихӀидасан[†] мисал босулеб бугеб гӀадин, дидасан нужецаги мисал босе[+].


ДугӀа гьабизе данделъараб бакӀалда кин рукӀине кколел?

2Дица нуж реццула, дун нужеда киданиги кӀочон толев гьечӀелъул, дие щваралда рекъон нужеда дица малъарабги рехун толеб гьечӀелъул. 3Амма дие бокьун буго нужеда бичӀчӀизе: щивав чиясул бетӀергьан МасихӀ вуго, лъадиялъул бетӀергьан рос вуго, МасихӀил бетӀергьан Аллагь вуго[+]. 4ДугӀа гьабулеб яги иман лъуразул агьлуялда Аллагьасул амру лъазабулеб мехалъ бихьинчияс тӀагъур бахъичӀони, жиндирго бетӀер инжит гьабула гьес. 5ДугӀа гьабулеб яги иман лъуразул агьлуялда Аллагьасул амру лъазабулеб мехалъ чӀужугӀаданалъ кӀаз тӀаса бахъани, жиндирго бетӀер инжит гьабула гьелъ. БетӀер кӀкӀварай гӀадин йикӀунелъулха гьей[+]. 6КӀаз чӀвазе бокьуларей чӀужугӀаданалъ бетӀер къунцӀизе ккела. КъунцӀараб яги кӀкӀвараб бетӀергун хьвадизе гьей намуслъулей йигони, биччанте гьелъ кӀаз чӀвазе[+]. 7Бихьинчияс тӀагъур лъезе бегьуларо, Аллагьас кӀодо гьавизе вижун вугелъул гьев. ЧӀужугӀаданги йижун йиго бихьинчи кӀодо гьавизе[+]. 8ЧӀужугӀаданалдасан вижичӀелъулха бихьинчи, бихьинчиясдасан чӀужугӀадан йижидал[+]. 9ЧӀужугӀаданалъе гӀоло вижичӀелъулха бихьинчи, бихьинчиясе гӀоло чӀужугӀадан йижидал[+]. 10Гьединлъидалин чӀужугӀаданалъ бетӀералда кӀаз чӀвазе кколеб, гьей росасул ихтияралда йикӀин малаикзабазда лъазе. 11Амма ТӀадегӀанасде цолъараб мехалда лъадиги росасул ихтияралда йикӀуна, росги лъадиялъул ихтияралда вукӀуна[+]. 12ЧӀужугӀадан бихьинчиясдасан йижун йикӀаниги, бихьинчи чӀужугӀаданалъ гьавуна. Кинабгоги Аллагьасдасан буго!

13Нужецаго пикру гьабе, чӀужугӀаданалда рекъараб бугищ бетӀерги гӀицӀго тун дугӀа гьабизе? 14Жибго тӀабигӀаталъги бихьизабулеб гьечӀищ нужеда халатаб расалъ бихьинчи суризавулев вукӀин? 15Халатаб расалъ чӀужугӀадан берцинлъизаюлей гьечӀищ? БетӀералда чӀвалеб кӀаз гӀадин буго гьелъие рас[+]. 16Гьелда дагӀба базе бокьарав чиясда дица абила, нилъерги гьечӀин гьединаб гӀадат, иман лъуразул жамагӀатазулги гьечӀин.


ТӀадегӀанасул хӀурматалда гьабулеб квен

17Гьанже гьабизехъин бугеб насихӀаталъулъни дица нуж рецциларо: нужер данделъиялъул зарал цӀикӀкӀараб буго гьелъул пайдаялдаса. 18Цо бугони, дида рагӀана нужер агьлу данделъараб мехалда гьениб дагӀба-рагӀи кколилан. Гьеб тӀубанго гьереси гьабизеги кӀвеларо[+]. 19Жидедаса Аллагь разилъаралал ратӀа рахъизе лъазелъун нужеда гьоркьоб рикьи ккезе кколелъулха[+]. 20Масала, гьенир данделъараб мехалда ТӀадегӀанасул хӀурматалда гуро нуж кваналел. 21Цоясдаса цояв цеве ккезе тӀалаб гьабун кваналел-гьекъолел руго нуж – цояв вакъун хутӀулев вуго, цогидав мехтулев вуго. 22Кваназеги гьекъезеги нужер рукъ гьечӀебищ? Аллагьасде иман лъуразул агьлу инжит гьабизеги мискин-пакъир къварид гьавизегийищ нуж данделъулел? Щибха дица абилеб? Нуж реццизейищ лъугьинев? Лъугьинаро![+]

23ТӀадегӀанасдасан лъана дида гьаб кинабго нужеда малъулеб бугебщинаб. Досие хиянат гьабураб сордоялъ ТӀадегӀанав ГӀисаца, цо чедги кодобе босун,[+] 24тӀаде дугӀаги гьабун, гьебги бек-бекун абуна: «Гьаб буго нужее гӀоло къурбанлъулеб дир черх. Дунги ракӀалде щун, нужецаги гьабе гьадин»[+]. 25Кванан рахъараб мехалъ, додинго щурунги кодобе босун, гьес абуна: «Гьаб буго дир би – ЦӀияб КъотӀи[†] щулалъиялъе тӀолеб би. Гьеб щурминисан чагъир гьекъолеб мехалъ, дун ракӀалде щва нужеда»[+]. 26Гьединлъидал гьеб чед кваналебщинахъе ва гьеб щурминисан чагъир гьекъолебщинахъе нужеца, Дов вачӀинегӀан, гӀадамазда лъазабулеб буго ТӀадегӀанасул хвалил хӀакъалъулъ.

27Гьедин, бегьулареб къагӀидаялъ ТӀадегӀанасул чед кваналев ва гьесул щурминисан чагъир гьекъолев чияс мунагь гьабулеб буго – ТӀадегӀанасул черхги биги инжит гьабулеб буго[+]. 28Цин инсан жиндирго рекӀелъе ваккизе ккола, мустахӀикъав вугищали лъазе. Цинги кваназе бегьула гьеб чед ва гьеб щурминисан чагъир гьекъезеги бегьула. 29ТӀадегӀанасул черх бичӀчӀичӀого кваналев ва гьекъолев чияс жиндаго тӀаде тамихӀ цӀалеб буго. 30Гьединлъидалин нужеда гьоркьор загӀипалги унтаралги гӀемерлъун ругел, цо-цоял холелги ругел. 31Цин нилъ нилъерго рекӀелъе раккани, Аллагьасул тамихӀ букӀинаро нилъее. 32Аллагьас нилъее тамихӀги гӀадлуги гьабулеб буго, – цогидаб гӀаламалъе букӀине бугеб жазаялдаса нилъ хвасарлъизе[+].

33-34Гьединлъидал, вацал, нужер данделъи Аллагьасул тамихӀлъун лъугьинчӀого букӀине, кваназе киналго тӀаде щвезегӀан чӀа. Вакъарав чи рокъовго кванан вачӀа. Цогидал амруял дица нужее кьела дунго гьениве вачӀараб мехалъ.

### 12 бетӀер


Илагьияб РухӀалъ кьураб батӀи-батӀияб махщел-гьунар

1Илагьияб РухӀалъ[†] кьураб махщел-гьунаралъул рахъалъ абуни, дие бокьун гьечӀо, вацал, нужеда гьеб мекъи бичӀчӀизе[+]. 2Нужеда ракӀалда бугищ, мажусияллъун[†] рукӀараб заманалда аллагьзабийилан тарал, кӀалъазе кӀал гьечӀел жалазе лагълъи гьабиялъ нуж батӀи-батӀияб къагӀидаялъ къосинарураб куц[+]? 3Гьединлъидал дие бокьун буго нужеда бичӀчӀизе: инсанасулъ Аллагьасул РухӀ бугони, гьес абиларо ГӀисае нагӀана батагийилан. Жиндилъ Илагьияб РухӀ гьечӀони, лъицаниги абиларо ГӀиса ТӀадегӀанав вугилан![+]

4Махщел-гьунар батӀи-батӀияб букӀуна. Амма гьеб кинабго цохӀо Илагьияб РухӀалъ кьола[+]. 5Хъулухъ гьабиялъулги руго батӀи-батӀиял къагӀидаби. Амма гьел киналго цохӀо ТӀадегӀанасе руго[+]. 6ХӀалтӀи-ишги батӀи-батӀияб буго. Гьеб кинабго гьабизе киналго тӀамулев Аллагь цохӀо вуго[+]. 7Щивав инсанасулъе РухӀ хасаб къагӀидаялъ рещтӀуна киназего пайдаялъе. 8Цоясе РухӀалъ кьола гӀакъилаб калам, цогидасе гьебго РухӀалъ кьола гӀелму-лъай малъизе махщел. 9Гьебго РухӀалъ цогидасулъе иман тӀинкӀула, цогидасе гьебго РухӀалъ кьола унтарал сахлъизаризе гьунар;[+] 10цоясе кьола мугӀжизат бихьизабизе къудрат, цогидасе – иман лъуразул агьлуялда Аллагьасул амру лъазабизе махщел; цоясе – РухӀалдасан бугебги гьелдасан гьечӀебги батӀа гьабизе гьунар, цогидасе – батӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъазе лъай, яги батӀи-батӀиял мацӀазда бицунеб жо цогидазда бичӀчӀизабе бажари[+]. 11Гьеб кинабго гьабула цохӀо РухӀалъ, гьедин жиндиего бокьухъе щивав чиясе кьола гьелъ махщел-гьунар.

12Мисалалъе босилин инсанасул черх. Черх цо буго, лугби гӀемер руго. КигӀан гӀемер ругониги гьел лугбуздасан лъугьун буго цохӀо черх. Гьединав вуго МасихӀги.[†][+] 13ЦохӀо РухӀалдалъун киналго нилъ чурун рацӀцӀалъана, цого черхлъун лъугьана – жугьутӀалги, грекалги, лагъзалги, уздензабиги. Цого РухӀалдасан гьекъезаруна киналго[+].

14Цо лагаялдасан гуро черх лъугьун бугеб, гӀемераздасанин. 15Масала, бохалъ жиб квер гурин ва гьаб черхалъул лагаги гурилан абуниги, чорхол лагалъун хутӀулагури гьеб. 16Яги гӀиналъ жиб бер гурин ва гьаб черхалъул лагаги гурилан абуни, чорхол лагалъун хутӀулагури гьеб. 17ТӀолабго черх цохӀо бералдасан гӀуцӀараб букӀарабани, гьелда кин рагӀилеб букӀараб? ТӀолабго черх гӀиналдасан гӀуцӀараб букӀарабани, махӀ кин гьелда лъалеб букӀараб? 18Амма Аллагьас киналго лугби ургъунго цо чорхолъ рекъезарун руго ва щибаб лагаялъе бакӀги бихьизабун буго. 19Кинабго цо лага бугони, черх букӀинищха. 20Гьединлъидал лугби гӀемер руго, черх цо буго. 21Бералъ квералда абизе рес гьечӀо дие мун къваригӀунарилан. Яги бетӀералъ бохдузда абизе рес гьечӀо дие нуж къваригӀунарилан. 22Амма бищунго загӀипалилан кколел лугби чорхое лъугьун ратула бищунго къваригӀунеллъун. 23-24«ХӀурмат гьабизе» кколарелилан рикӀкӀунел лугбузул гурищ нилъеца цӀикӀкӀун тӀалаб гьабулеб? Берцинал лугбуздехун гьечӀеб тӀалаб-агъаз гьабулагури нилъеца сураралилан кколел лугбузул. Аллагьас черх гӀуцӀун буго къимат гьечӀел лугбузул тӀалаб-агъаз цӀикӀкӀунеб къагӀидаялъ, 25– чорхолъ дагӀба-рагӀи ккечӀого букӀине ва киналго лугбуз бащадго цоцазул тӀалаб-агъазги гьабизе. 26Цо лага унтани, киналгоги унтула. Цо лага беццани, киналгоги рохула[+].

27Нуж киналго МасихӀил черх ккола. Нужер щивав чи гьеб чорхол лагаги бутӀаги ккола[+]. 28Иман лъуразул агьлуялъе Аллагьас тӀоцере чапарзаби[†] тӀамуна, кӀиабизе – халкъалда Аллагьасул амру лъазабулел чагӀи, лъабабизе – мугӀалимзаби, цинги мугӀжизат бихьизабулел чагӀи, цинги гӀадамал сахлъизарулел чагӀи, кумекчагӀи, бетӀерлъи гьабулел чагӀи, батӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъалел чагӀи ритӀана[+]. 29Кинавго чи чапар вукӀуневищ? Кинавго чиясухъа бажарулебищ Аллагьасул амру халкъалда лъазабизе? Кинавго чи мугӀалим вукӀуневищ? Кинавго чиясда кӀолебищ мугӀжизат бихьизабизе? 30Кинавго чиясул букӀунебищ унтарал сахлъизаризе гьунар? Кинавго чиясухъа бажарулебищ батӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъазе? Кинавго чиясухъа бажарулебищ батӀи-батӀиял мацӀазда цогидазда бичӀчӀизабизе?

31Амма нужеца тӀалаб гьабе бищунго лъикӀаб махщел-гьунар щвезе.

Гьанже дица нужеда бихьизабила гьелдасаги лъикӀалде нуж рачунеб нух[+].

### 13 бетӀер


Рокьиялъе гьабураб рецц

1Киналго халкъазул, малаикзабазулгицин мацӀалда кӀалъазе лъалеб бугониги, дилъ рокьи гьечӀони – дун ккола бухулеб къалиги пулеб зурмаги. 2Аллагьасул киналго амруял дица халкъалда лъазарулел ругониги, кинабго балъгояб гӀелму-лъай дилъ бугониги, мугӀрул рилълъанхъизаризе кӀолеб божи-иман бугониги, – дилъ рокьи гьечӀони, дунги гьечӀо[+]. 3Дица дир бугебщинаб боцӀи-рикъзи мискинзабазе бикьаниги, дирго черх бухӀизе кьуниги – дилъ рокьи гьечӀони, щибго пайда гьечӀо дие.

4Рокьулъ сабру буго, гурхӀел-рахӀму буго, рокьулъ берчӀегӀерлъи гьечӀо, рокьи беццаруларо, рокьи чӀухӀдаруларо, 5рокьулъ тӀасанккей гьечӀо, жиндиего пайдаялда хадубги лъугьунаро, рокьи ццидахунаро, гӀайиб-гъвел гьелда кӀочон тола, 6квешабщиналдаса бохуларо гьеб, хӀакъабщиналдаса бохула. 7Рокьи кидаго тӀасалъугьуна, кидаго божула, кидаго хьул-къасдалда букӀуна ва гьелъ щибго хӀехьола.

8Рокьи киданиги лъугӀуларо. Аллагьасул амруял халкъалда лъазарулел руго – гьеб лъугӀила. БатӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъалел руго – гьебги тӀагӀина. ГӀадамазулъ гӀелму-лъай буго – гьебги лъугӀила. 9Нилъер гӀелму-лъай камилаб гьечӀелъулха, Аллагьасул амруял ричӀчӀиги камилаб гьечӀелъулха. 10ТӀубанго камиллъараб тӀаде бачӀараб мехалъ, камиллъичӀебщинаб тӀагӀина. 11Лъимер вугеб мехалда дун лъимер гӀадин гаргадулаан, лъимаца гӀадин пикру гьабулаан, лъимадул гӀадинаб гӀакълуги букӀана дир. КӀудияв гӀураб мехалъ, кинабго доб лъимадулаб дилъа лъугӀана[+]. 12Гьанже нилъеда бихьулеб буго басрияб матӀуялъусан гӀадин. Доб мехалда цебе лъун бихьила. Гьанже дида цо бутӀа лъала, доб мехалда тӀубанго лъазе буго, Аллагьасда дун тӀубанго лъалев вугев гӀадин[+].

13Гьанже нилъеда цадахъ хутӀун буго божиги, хьулги, рокьиги. Гьеб лъабалъулго бищунго тӀадегӀанаб ккола рокьи.

### 14 бетӀер


БатӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъазе ва Аллагьасул амруял халкъалда лъазаризе бажари

1Рокьи нужелъ цӀикӀкӀине хӀаракат бахъе. Илагьияб РухӀалъ[†] кьолеб махщел-гьунарги тӀалаб гьабе, сундасаго цӀикӀкӀун тӀалаб гьабе Аллагьасул амруял халкъалда лъазаризе бажари[+]. 2БатӀи-батӀиял мацӀазда гаргадулев чи гӀадамаздехун гуро кӀалъалев, Аллагьасдехунин. Илагьияб РухӀалъул къудраталдалъун гьес балъголъи рагьулеб мехалъги, лъиданиги вичӀчӀуларо гьев. 3Аллагьасул амруязул хӀакъалъулъ бицунев чияс гӀадамазе насихӀат гьабула, къвакӀун чӀезеги ракӀ бохизеги кумек гьабула. 4БатӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъаялъул пайда кӀалъалесе букӀуна, Аллагьасул амруял халкъалда лъазариялъул пайда иман лъуразул агьлуялъе букӀуна. 5Дие бокьилаан батӀи-батӀиял мацӀазда нуж киналго кӀалъазе, амма дагьабги лъикӀ букӀина Аллагьасул амруял халкъалда лъазаруни. Аллагьасул амруял халкъалда лъазарулев чи батӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъазе лъалев чиясдаса тӀадегӀанав вуго. Иман лъуразул агьлуялъе пайда букӀуна гьел мацӀазда бицунеб жо бичӀчӀизабизе бажарулев чи гьезда гьоркьов вугони[+].

6Масала, нужехъе вачӀун дун батӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъани, дидасан кинаб пайда, вацал, нужее букӀинеб? Аллагьасдасан амру нужеда лъазабулеб гьечӀони, цогӀаги гӀакълу-насихӀатги дидасан щолеб гьечӀони, – щибго пайда букӀинаро.

7Мисалалъе росилин рухӀ гьечӀел жал – щвантӀихги[†] чагурги. Гьаркьал ратӀа рахъизе лъаларедухъ щвантӀих пулеб бугони яги чагур хъвалеб бугони, гьезда бачунеб бакъан кин лъалеб? 8Накъираялъул гьаракь магӀна бичӀчӀулареб бугони, рагъде хӀадурлъизехъин рукӀин кин лъалеб[+]? 9Гьединго, лъиданиги лъалареб рагӀи бичӀчӀулареб мацӀалда дуца абулеб бугони, лъида мун вичӀчӀилев? Гьаваялда багъараб гьаракьлъун хутӀила дур калам. 10Дуниялалда цӀакъго гӀемерал мацӀал руго, амма магӀна гьечӀеб рагӀи цониги батуларо. 11Дида мацӀ бичӀчӀулеб гьечӀони, гьеб мацӀалъул чи дие чияр чи вуго, дунги гьесие чияр чи вуго.

12Илагьияб РухӀалдасан махщел-гьунар щвезе нужее бокьун батани, иман лъуразул агьлуялъе пайдаяб махщел-гьунар цӀикӀкӀинабе. 13БатӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъалев чияс гьаризе ккола гьеб бичӀчӀизабизе гьунарги кьейилан. 14БичӀчӀулареб мацӀалда дица дугӀа гьабуни, – гьеб лъугьуна дилъ бугеб Илагьияб РухӀалъ гьабулеб, амма дир гӀакълу-пикру гӀахьаллъичӀеб дугӀалъун. 15Щибха дица гьабизе кколеб? РухӀалъ малъухъеги гьарила дица Аллагьасда, дирго гӀакълу-пикруялдалъунги гьарила. РухӀалъ малъухъеги ахӀила дица Аллагь веццарал туркаби, дирго гӀакълу-пикруялдалъун бичӀчӀараб куцалъги ахӀила[+]. 16Дуца Аллагьасе рецц РухӀалъ малъухъе гьабулеб бугони, гьеб бичӀчӀизе гьунар гьечӀев чияс дуда хадуб «Амин» абиларо. Дуца щиб бицунеб бугебали лъаларелъулха гьесда[+]. 17Дуца лъикӀаб гӀамал гьабуна, амма цогидазе гьелъул пайда бахинчӀо. 18Аллагьасе рецц, нужер киназдасаго лъикӀ лъала дида батӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъазе, 19амма иман лъуразул данделъиялда дица гьезда бичӀчӀулеб щуго рагӀи абун гьабураб насихӀат лъикӀ, бичӀчӀулареб мацӀалда аза-азар рагӀи абиялдаса.

20Лъимадул гӀадинаб гӀакълу-пикругун хьвадуге, вацал. Кинида ругел лъималазгӀанги квешлъиги гьабуге, кӀудиял гӀурал гӀадамаз гӀадин пикруги гьабе[+].

21Къануналда[†] хъван буго:

«БатӀи-батӀиял мацӀаздалъун ва гьезие чияраб каламалдалъун кӀалъалел гӀадамал тӀамила дица гьеб халкъалда тӀад, амма гьебмехалдаги гьел дихъ гӀенеккиларо», – ян абулеб буго БетӀергьанас.

22Гьедин, Аллагьас батӀи-батӀиял мацӀал жиндирго гӀаламатлъун иман лъуразде гуро рещтӀинарурал, иман лъечӀездейин. Амма Аллагьасул амруял халкъалда лъазаризе гьунар – гьеб иман лъечӀезе гуро, иман лъуразе гӀаламат буго[+]. 23Масала, иман лъуразул тӀолабго агьлуялъул данделъиялда щивав чи бичӀчӀулареб мацӀалда кӀалъалев вугеб мехалъ, гьенире рачӀани гьеб гьунар жиделъ гьечӀел яги жидеца иман лъечӀел гӀадамал, нуж гӀадаллъун ругилан абиларищ гьез[+]? 24Амма Аллагьасул амруял ричӀчӀизаризе киназдаго лъалеб бугони, жинца иман лъечӀев яги доб гьунар жиндилъ гьечӀев чи нужер данделъиялдеги вачӀани, нужер щивав чиясда кӀвела гьесул мунагьал тӀатинаризе. Гьебмехалда гьесда ракӀалде ккела, киназго гьедин абулеб бугелъул, Аллагьас жиндие суд гьабулеб бугилан. 25Гьесул рекӀелъ букӀараб балъгоябщинаб къватӀиб чӀвайдал, гьев накалда ккела, Аллагьасе сужда гьабила,[†] Аллагь нужеда цадахъ вукӀин ритӀухъ гьабила.


Данделъиялда кинабго букӀине ккола берцинго ва рекъа-решон

26Гьеб киналъулго кинаб хӀасилха, вацал, нилъеца гьабилеб? Нуж данделъараб мехалъ, цоясул туркиги, цогидасул насихӀатги, гьединго Аллагьас загьир гьабурабги, батӀи-батӀиял мацӀазда гьабулеб каламги, гьеб бичӀчӀизабиги – щивасул гьеб кинабго букӀине ккола иман лъуразул агьлуялъе пайдаялъе[+]. 27БатӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъазе бокьарал чагӀи ругони, кӀигояв, бищун цӀикӀкӀун лъабгояв, иргадал кӀалъай, цогидас гьеб бичӀчӀизабизеги. 28БичӀчӀизабизе бажарулев чи гьечӀони, батӀияб мацӀалъул чи кӀалъачӀого вукӀине ккела яги живго жиндаго ва Аллагьгун гаргадизе ккела. 29Данделъаразда Аллагьасул амруял лъазаризе кӀигояв яги лъабгояв лъугьа, цогидазин абуни, гьез бицараб борцине ккела[+]. 30Данделъиялда ругезул цоясе Аллагьас цо щибниги загьир гьабулеб бугони, кӀалъалев вугев вуцӀцӀун чӀезе ккела. 31Аллагьасул амруял данделъаразда лъазарун, тӀолабго агьлуялъе пайда букӀунедухъ, иргадал кӀалъазе бегьулелъулха нуж киналго. 32Аллагьасул амруял халкъалда лъазарулев чи гӀодове виччарав вукӀине ккола. 33Аллагьасе бокьуларелъулха ахӀи-хӀурги гъалмагъирги. Гьесие бокьула рекъа-решей.

Аллагьасул халкъалъул киналго жамагӀатазда руцӀцӀун чӀолел гӀадин, 34руччаби нужер данделъиялдаги руцӀцӀун чӀезе ккола. КӀалъазе изну гьечӀо гьезие. Къануналъги абулеб буго гьел мутӀигӀлъун чӀезе ккелилан[+]. 35Щибниги жо лъазе бокьани, рокъоб жидерго росабазда гьикъеян абе. Данделъиялда руччаби кӀалъазе рекъараб гьечӀо.

36Нужеда ракӀалдейищ кколеб Аллагьасул рагӀи нужедасан бачӀараб бугилан? Яги гӀицӀго нужехъе бачӀараб жойиланищ кколеб нужеда гьеб?

37Аллагьасул амру халкъалда лъазабулев чилъун яги Илагьияб РухӀалдасан махщел-гьунар щварав чилъун живго рикӀкӀунев вугони, гьес ритӀухъ гьабизе ккела гьаб дица нужехъе хъвалеб бугеб жо ТӀадегӀанасдасан бачӀараб амру букӀин. 38Гьеб гӀадахъ босуларев чи нужецаги гӀадахъ восуге.

39Гьединлъидал, вацал, Аллагьасул амруял халкъалда лъазаризе махщел-гьунар тӀалаб гьабе, батӀи-батӀиял мацӀазда кӀалъазеги гьукъуге[+]. 40Амма кинабго букӀине ккола берцинго ва рекъа-решон[+].

### 15 бетӀер


МасихӀ хваралъуса вахъинавичӀев ватани, нужер божи-иман гӀадада ккана

1Гьанже дица нужеда ракӀалде щвезабулеб буго, вацал, нужеда дица лъазабураб, нужецаги къабул гьабураб, нужер божи-иманалъул щулияб кьучӀлъунги бугеб Рохалил хабар. 2Гьеб дица бихьизабураб нухдаса кьуричӀого чӀани, нуж хвасарлъула. Гурони – нужер божи-иман гӀадада ккола[+].

3Сундасаго цебе дица нужеда бицана дицаги къабул гьабураб хабар: Хириял ТӀухьдузда хъван букӀараб ритӀухълъизе, МасихӀ[†] хвана нилъер мунагьазе гӀоло[+]. 4Гьев хабалъ лъуна. ТӀухьдузда хъван букӀараб ритӀухълъизе, лъабабилеб къоялъ хваралъуса вахъинавуна. 5Пётрида вихьана гьев, цинги анцӀила кӀиявго чапарасдаги[†] вихьана[+]. 6Цинги гьев цого заманалда вихьана щунусгоялдаса цӀикӀкӀарав вацасдаги, гьезул гӀемерисел гьабсагӀатги чӀаго руго, цо-цоял хвана. 7Цинги Якъубида[†] вихьана, цинги киналго чапарзабаздаги вихьана[+]. 8Гьел киназдасаго хадув гьев дидаги вихьана, мех щвечӀого гьабураб лъимада гӀадин[+]. 9Дун вуго бищунго гьитӀинав чапар. Чапарлъун рикӀкӀине мустахӀикъав гьечӀо дун, Аллагьасде иман лъуразул агьлуялъе дица гӀазаб кьолеб букӀиндалха[+]. 10Амма Аллагьасул баркаталдалъун гьанже дун вуго гьав нужеда вихьулев чи. ГӀадада гуро Аллагьас диде баркат рещтӀинабураб. Дол чапарзабаздасаги цӀикӀкӀун хӀалтӀана дун. Дун гуревха хӀалтӀарав, дилъ бугеб Аллагьасул баркат хӀалтӀана[+]. 11Дол рукӀаниги, дун вукӀаниги батӀалъи щиб, нижеца гьедин бицуна Рохалил хабар, нужги гьелда божана.

12Гьедин, МасихӀ хваралъуса вахъин нижеца лъазабидалги, нужер цо-цоязда кин абизе кӀолеб хварал чӀаголъизаруларилан[+]? 13Хварал чӀаголъизаруларел ратани, МасихӀги хваралъуса вахъинавичӀо. 14МасихӀ хваралъуса вахъинавичӀев ватани, нижеца бицараб Рохалил хабарги гӀадада ккана, нужер божи-иманги гӀадада ккана. 15Гьелда тӀадеги, нижеца Аллагьасул хӀакъалъулъ гьересинугӀлъи гьабураблъунги кколеб буго, – Аллагьас МасихӀ хваралъуса вахъинавунилан абулеб мехалъ. Амма хварал чӀаголъизаруларел ратани, МасихӀги гьес хваралъуса вахъинавичӀо. 16Хварал тӀаде рахъинаруларел ратани, МасихӀги хваралъуса вахъинавичӀо. 17МасихӀ хваралъуса вахъинавичӀев ватани, нужер божи-иман гьодораб жо буго, нужги церего гӀадин нужерго мунагьазул кверщаликь руго[+]. 18Гьедин батани, дол МасихӀида божун хваралги тӀубанго хваралищ[+]? 19ГӀицӀго гьаб дуниялалъул чӀаголъиялъулъ МасихӀиде хьул лъун нилъ хьвадулел ругони, бищунго гурхӀизе ккарал чагӀи руго нилъ.

20ХӀакъикъаталдаги МасихӀ хваралъуса вахъинавуна, – хваралъуса рахъинаризе рукӀиналде киназулго хьул лъеялъе гӀоло[+]. 21Цо чи сабаблъун бачӀана хвел, цо чи сабаблъун бачӀана хваралъуса рахъинариги[+]. 22Адамил[†] наслу бугелъул киналго хвезе руго, МасихӀил наслулъун лъугьиндал, киналго хваралъуса рахъинаризе руго. 23Киналго иргадал чӀаголъила: бищун цеве МасихӀ, цинги гьев вачӀараб мехалъ – гьесул агьлуги[+]. 24Цинги дуниял ахирлъила. МасихӀица къезарила тахида ругелги, кверщел бугелги, хӀакимзабилъун ругелги – киналго рухӀал, цинги Эмен – Аллагьасухъе кьела жиндирго парччахӀлъи[+]. 25МасихӀица парччахӀлъи гьабила[†] Аллагьас гьесул киналго тушбаби гьесул малакь чӀезаризегӀан[+]. 26Бищунго ахиралда къезабулеб тушман ккола хвел. 27ТӀухьдузда хъван буго: «Аллагьас кинабго гьесул малакь лъуна». «Киналъулго» бицунаго, гьайгьай, гьелда гьоркьове унаро гьеб кинабго МасихӀил малакь лъурав Аллагь[+]. 28Кинабго жиндир кверщаликье ккараб мехалъ, живго Васги вукӀина гьеб кинабго жиндир малакь лъурасул кверщаликь. Гьебмехалда киналъулго кверщел Аллагьасухъ букӀин бихьила[+].

29Гьеб гьереси букӀарабани, хваразе гӀологи гӀадамал лъадалъ ччун щай рахъилел рукӀарал? Хварал чӀаголъуларел ратани, гьезие гӀологи гӀадамал лъадалъ ччун щай рахъулел? 30Щай нилъ кидаго хӀинкъиялда гъоркь рукӀине ккелел[+]? 31Щибаб къоялъ хвалил хӀинкъи буго, вацал, дие. Нилъер ТӀадегӀанав МасихӀ ГӀисада цебе нужедаса бугеб чӀухӀиялхӀагийилан гьедизе кӀвела гьедин бугилан[+]. 32Эфесалда ругел гьал жанаваралгун гӀадамазул къагӀидаялъ вагъиялдасан дие бугеб пайда щиб, дирго напсалъул пикруялда вугони? Хварал чӀаголъулел ратичӀони, «рачӀа кваназе-гьекъезе, метер нилъ хвезе ругин». 33Нужго гуккизе чӀоге. Квешазда аскӀоре къани, лъикӀаб гӀамалалдаса ратӀалъула. 34КантӀе, тӀокӀаб мунагьги гьабуге. Нужер цо-цоязда Аллагь лъаларо. Дица гьеб абулеб буго нуж намуслъизе[+].


Хварал кин чӀаголъулел

35Амма цо лъицаниги гьикъизе бегьила хварал кин чӀаголъулелилан. Кинаб черхгун гьел тӀаде рахъунелилан. 36ГӀабдал вуго гьев. Дуца ракьулъ мугь чӀола, амма цин жибго хвечӀони, гьеб тӀаде баккуларо[+]. 37Дуца ракьулъ чӀолеб жо, ролъул букӀа яги цогидалъул букӀа, гӀицӀаб мугь буго, гьелдасан лъугьунеб «черх» гуро гьеб. 38Аллагьас кьола гьелъие жинцаго тӀаса бищараб черх – хьодул щибаб тайпаялъе батӀи-батӀияб. 39Киналго чурхдул релълъарал гьечӀо: гӀадамазул батӀиял руго, хӀайваназул батӀиял руго, хӀанчӀазул батӀиял руго, ччугӀбузул батӀиял руго. 40Руго зобалазулал чурхдул, руго ракьалъулалги. Зобалазулал чурхдузул жидерго берцинлъи буго, ракьалъулал чурхдузулги жидерго берцинлъи буго. 41Бакъул батӀияб, моцӀрол батӀияб, цӀвабзазул батӀияб буго берцинлъи. Щибаб цӀваялъулгицин буго жиндирго берцинлъи.

42Гьелдаго релълъун букӀина хварал чӀаголъизариги. Ракьулъе кколебщинаб хола, тӀаде баккулебщиналъе хвел гьечӀо[+]. 43Ракьулъе сурукъго уна, тӀаде берцинго баккула. Ракьулъе загӀипго уна, тӀаде гучалда баккула. 44Ракьулъе тӀабигӀияб черх уна, тӀаде рухӀалъ цӀураб черх баккула. ТӀабигӀияб черхги букӀуна, рухӀалъ цӀураб черхги букӀуна.

45ТӀухьдузда хъван буго: «ТӀоцевесев инсанасда – Адамида рухӀ лъуна». Ахирисев Адам[*] – чӀаголъи кьолеб РухӀлъун лъугьана[+]. 46РухӀалъ цӀурабаб бачӀунаро тӀоцебе, тӀабигӀияб черх бугебаб бачӀуна. Цинги бачӀуна рухӀалъ цӀурабги. 47ТӀоцевесев Адам ракьул хӀуралдасан вижана, ракьалдаса вачӀана. КӀиабилев Адам зобалаздаса вачӀана[+]. 48Ракьалдасан ругелал ракьалдаса вачӀарасда релълъуна. Зобалаздасан ругелал зобалаздаса вачӀарасда релълъуна. 49Ракьалдаса вачӀарасул сипат-сурат нилъелъ бугеб гӀадин, зобалаздаса вачӀарасул сипат-суратги букӀина нилъелъ[+]. 50Дица нужеда абулеб буго, вацал, черхалъеги биялъеги Аллагьасул парччахӀлъи насиблъуларин, холебалъе холаребаб насиблъуларин.

51-52Цо балъголъи рагьила нужее: киналго гуро нилъ холел, амма ахирзаманалда ссур пураб мехалъ, бер къапизегӀан заман иналде, хиса-сверула нилъ. Ссур пула ва хварал тӀаде рахъинарула. Хвел гьечӀеллъун рахъина гьел тӀаде. Нилъги хиса-сверила[+][+]. 53Турулебаб турулареблъун лъугьине ккола, холебабги холареблъун лъугьине ккола[+]. 54Турулебаб турулареблъун лъугьараб мехалъ, холебабги холареблъун лъугьараб мехалъ ритӀухълъила ТӀухьдузда хъван бугеб гьадинаб калима: «Хвел къулчӀана, къезабуна». 55Хадубги: «Хвел, киб бугеб дур бергьенлъи! Хвел, киб бугеб дур хеч!»[+] 56Хвалил хеч ккола мунагь. Мунагьалъе къуват Къануналдасан[†] щола[+]. 57Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀидалъун нилъ бергьинарулев Аллагьасе рецц![+]

58Гьеле гьедин, дир хириял вацал, къвакӀун чӀа нуж, къуркьуге нуж. ТӀадегӀанасе гӀоло тӀадчӀун хӀалтӀе. Нужеда лъан букӀа: ТӀадегӀанасде цолъун гьабураб нужер хӀалтӀи гӀадада холаро.

### 16 бетӀер


Иерусалималда бугеб иман лъуразул агьлуялъе садакъа

1Гьанже бицинин Иерусалималда бугеб иман лъуразул агьлуялъе гӀарац бакӀариялъул хӀакъалъулъ. Галатиялда бугеб иман лъуразул агьлуялда дица малъухъе гьабе нужецаги[+]. 2Нужер щивав чияс гьатӀан къоялъ батӀаго лъун те нужее щваралда рекъон лъикӀ бихьараб гӀарац. Цинги дун вачӀараб мехалъ гьеб бакӀаризе лъугьине ккеларо[+]. 3Дун гьениве щвейгун, гьеб нужер садакъа Иерусалималде щвезабизе ритӀила нужеца тӀаса рищарал гӀадамал ва гьезда цадахъ битӀила гьел нужер вакилзаби ругилан кагъатги[+]. 4Дунго гьениве ине ккани, дидаго цадахъ рачина гьелги.


Павелица гьабизе бугеб сапаралъул хӀакъалъулъ

5Македониялдаса нужехъеги вачӀина дун – Македониялдасан ине ракӀалда буго дида[+]. 6Цодагьаб мехалъ нужеда аскӀов чӀезеги бегьула, щиб лъалеб, хаселалъго гьенив хутӀизеги бегьула. Гьенисаги дица сапар бухьунеб бугони, нужеца кумек гьабизе ккела дие. 7Сапаралда вукӀаго нужехъе ваккизе вачӀине гурелъулха дие бокьун бугеб, ТӀадегӀанав разилъани, лъикӀаланго заманаялъ гьенив чӀезе хиял буго.

8БачӀин бакӀариялъул байрам тӀаде щвезегӀан чӀела дун Эфесалда[+]. 9Пайдаяб хӀалтӀуе кӀудияб нуцӀа рагьун буго дие, дандечӀаралги гӀезегӀан руго.

10Тимофей гьениве вачӀараб мехалъ, гьениб гьесие хӀинкъи букӀунареб хӀал гьабе. Гьевги, дунго гӀадин, ТӀадегӀанасе гӀололъидалха хӀалтӀулев вугев[+]. 11ГӀамал кӀодого ралагьуге нуж гьесухъ. Аллагьас нух битӀизабегийилан гьарун[†] тӀадвуссун витӀе. Дунги вацалги гьев вачӀиналъухъ ралагьун чӀун руго.

12Нилъер вац Аполлосил хӀакъалъулъ бицани, дица гьесда цӀакъ гьарана вацалгун цадахъ нужехъе щвайилан, амма гьабсагӀат гьениве ине къасд гьечӀо гьесул. Рес ккараб мехалъ вачӀина гьев[+].


Кагътил ахиралда саламалъул рагӀаби

13РорчӀи ккве, иман щулалъизабе, бахӀарчияллъун ва къуваталлъун рукӀа[+]. 14Нужеца гьабулебщинаб рокьигун гьабе[+].

15Цоги гьари буго, вацал, нужеде: Стефанасил рукъалъул агьлу Ахаялда тӀоцере МасихӀида[†] божарал чагӀи рукӀин лъалаха нужеда. Аллагьасул халкъалъе тӀубанго хъулухъалъе чӀарал чагӀи руго гьел[+]. 16Дица нужеда гьарила гьединал чагӀазухъги, гьезда цадахъ хӀалтӀулезухъги, хъулухъ гьабулезухъги гӀенеккейилан[+].

17Дун цӀакъ вохун вуго Стефанасги, Фортунатги, Ахаикги гьанире рачӀиналдаса. Нуж дие камун рукӀин лъазе биччаларо гьез дида. 18Нужер ракӀазе къвакӀи кьураб гӀадин, дир рекӀееги къвакӀи кьола гьез. Гьединал чагӀазул къимат гьабе!

19Асиялда[†] ругел иман лъуразул агьлуялъул салам буго нужеде. Аквилалгун Прискиллал ва гьезул рокъор данделъулел иман лъуразул агьлуялъулги буго нужеде ТӀадегӀанасул цӀар рехсараб, урхъараб салам[+]. 20Гьанир ругел киналгоги вацаз битӀулеб буго нужеде салам. Муъминал вацаз гӀадин, цоцазда баун, салам гьабе[+].

21Гьаб дирго квералъ хъвалеб буго: Павелил салам буго нужеде[+]. 22ТӀадегӀанав вокьуларесе нагӀана батаги! «Марана-та!» – вачӀа, нижер ТӀадегӀанав![+] 23ТӀадегӀанав ГӀисал цӀоб лъеги нужеда! 24МасихӀ ГӀисаде цолъарал нуж киналго рокьула дие.

## Коринфиязухъе кӀиабилеб кагъат

### Коринфиязухъе кӀиабилеб кагъат

Коринфиязухъе кӀиабилеб кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]


### ЦеберагӀи


Коринфиязухъе Павелил кӀиабилеб кагъат

«Коринфиязухъе Павелил кӀиабилеб кагъат» хъван буго нилъер эраялъул I гӀасруялъул 50-абилел соназул ахиралда. Кагъат хъваялъе гӀиллалъун лъугьана Павел чапарасдаги Коринфалда бугеб иман лъуразул жамагӀаталдаги гьоркьоб ккараб дагӀба-рагӀи ккей.

Кагътил тӀоцебесеб бутӀаялда Павелица бичӀчӀизабулеб буго жиндехун тушманлъи лъугьун букӀин лъараб мехалъ щай жинца гьезул ракӀ лъукъулеб жаваб хъварабалиги, рекъел ккеялдаса жив вохун вугиланги. КӀиабилеб бутӀаялда Павелица чӀезабулеб буго жив хӀакълъунго чапар вукӀин, жиндир тушбабазул бугьтаналги гьересиял рукӀин.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1МасихӀ[†] ГӀисал чапарлъун[†] вукӀине Аллагьас тӀаса вищарав Павелил ва диналъул вац Тимофейил салам буго Коринфалда ругел иман лъуразул агьлуялде, гьединго тӀолабго Ахаялда ругел иман лъуразул агьлуялдеги[+]. 2Нилъер Эмен – Аллагьасул ва ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил баркатги саламги лъеги нужеда.


Аллагьас нилъер ракӀбатизабула

3Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил Эмен – Аллагьасе рецц! Гьев нилъеда кидаго гурхӀула, гьес нилъер ракӀбатизабула![+] 4Кинаб къварилъи нилъеде бачӀаниги, Аллагьас ракӀбатизабула нилъер. Гьес нилъееги къуват кьола, – жинца нилъер ракӀбатизабулеб бугеб гӀадин, къварилъиялда ругезул нилъецаги ракӀбатизабизе. 5МасихӀие букӀараб гӀадаб гӀазаб-гӀакъуба нилъее цӀикӀкӀанагӀан, МасихӀидалъун нилъер ракӀбатизабиги цӀикӀкӀуна[+]. 6Нижеца гӀазаб-гӀакъуба хӀехьолеб буго нужер ракӀбатизабизе ва нуж хвасарлъизе гӀоло. Нижер ракӀбатизабурас нужерги ракӀбатизабила. Нижее бугеб гӀадинаб гӀазаб-гӀакъуба нужецаги сабруялда хӀехьани, гьелъги нужер ракӀбатизабила[+]. 7Нуж мекъи ккеларилан ракӀчӀун руго ниж. Нижее бугеб гӀазаб-гӀакъуба нужееги бугеб батани, гьелъ нужер ракӀбатизабилеблъи лъала нижеда.

8Я, вацал, Асиялда[†] нижее букӀараб къварилъиялъул хӀакъалъулъ нужедаги лъазе бокьун буго. Баччизе кӀвеялдаса араб хӀалалде ккедал, чӀаго хутӀиялдаса хьул къотӀун букӀана[+]. 9Къадаралде щвезехъин ругилан ккун, нижедаго божулел рукӀинчӀо, хваралъуса рахъинарулев Аллагьасде тӀамун тун букӀана[+]. 10Гьес хвасар гьаруна[†] ниж гьеб гӀасияб хвалдаса. Гьанжеги хвасар гьарулел руго, ва хадурги хвасар гьарилилан хьулги буго[+]. 11Нужецаги гьари-дугӀа гьабеха, нижеда тӀадрекъон. Нилъер гьари-дугӀа цӀикӀкӀани, Аллагьасги цӀоб лъела, гӀадамаз Аллагьасе гьабулеб реццги цӀикӀкӀина[+].


Павелица хӀукму гьабун букӀана Коринфалде ине

12Ниж сундаса чӀухӀизе кколел? Гьаб дуниялалда ва хасго нужеда хурхарал ишазулъ ниж хьвадулел руго Аллагьасдасан рещтӀараб ракӀбацӀцӀалъигун ва муъминлъигун. Намус бацӀцӀадго абулеб буго нижеца гьедин. ГӀадамазул гӀакъиллъиялъ малъун гуро ниж гьедин хьвадулел ругел, Аллагьасул баркаталдалъунин[+]. 13-14Кагътидасан нужеца цӀалулеб ва нужеда гьенисан бичӀчӀулеб жо гурони, батӀияб щибго ракӀалде кколаро нижеда гьеб хъвалеб мехалъ. Нижеца бицарабщиналъул цо-цо бутӀа гурони нужеда гьанжелъагӀан бичӀчӀулеб букӀинчӀеб батани, гьанже гьеб нужеда тӀубанго бичӀчӀилилан хьул буго. Ниж нужедаса чӀухӀулел гӀадин, нужги нижедаса чӀухӀила – нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса цӀидасан рещтӀараб къоялъ[+].

15Гьелда ракӀги чӀун, дица хӀукму гьабун букӀана цин нужехъе вачӀинин, ва гьеб дир сапаралъул нужее кӀицӀулго пайда букӀинин[+]. 16Дида ракӀалда букӀана Македониялде унаго нужехъе щвезе, цинги Македониялдаса нахъвуссунаго кӀиабизеги нужехъе вачӀине ва нужер кумекалдалъун Ягьудиялде[†] ине[+]. 17Гьедин къватӀиве вахъине къачӀалаго унго дир пикруйищха хисараб? ГӀадамазул гӀакъиллъиялъ малъунищ дица хӀукму гьабизе кколеб? Дица «уйилан» абуни, «гурилан» абураб магӀнайищха гьелъул кколеб? 18АллагьасхӀаги, нижеца нужеда абичӀо цин «уйилан», цинги «гурилан»[+]. 19Жиндир хӀакъалъулъ нижеца – дицаги, Сильваницаги, Тимофейицаги – нужеда Рохалил хабар бицарав ГӀиса МасихӀица, ай Аллагьасул Васас, киданиги абичӀо цин «уйилан», цинги «гурилан». ГӀицӀго «у» букӀана гьесулъ[+]. 20Аллагьас рагӀи кьурабщиналъул рахъалъ гӀицӀго «у» гурищ гьесулъ батараб. Гьединлъидалин, МасихӀил цӀар рехсон Аллагь кӀодо гьавулаго, нилъеца «амин» абулеб[+]. 21-22ГӀиса МасихӀиде цолъизарун нижги нужги къвакӀизарулев Аллагьас нилъ тӀаса рищана, абадияб гӀумруялъул гӀаламатлъун Илагьияб РухӀги[†] нилъер ракӀазулъе рещтӀинабуна[+].

23АллагьасхӀагийилан ва дирго гӀумруялхӀагийилан гьедулев вуго: нужеца гьабуралда рекъараб рагӀи нужеда хӀунсизе бокьичӀогойин дун тӀокӀав Коринфалде вачӀинчӀев[+]. 24Нужер божи-иманалда тӀад тарал хъаравулзаби гурелъулха ниж, нужер рохелалъе квербакъулел чагӀийин! Нужер божи-иманин абуни, щулалъун буго.

### 2 бетӀер

1Дица хӀукму гьабуна, дун вачӀунилан нужее квеш кколеб батани, гьанже нужехъе вачӀинчӀого чӀезе. Нуж пашманлъизаризе бокьун гьечӀо дие. 2Нуж пашманлъизаруни, дица пашманлъизарураз гурони, лъица дун вохизавилев[+]? 3Дица доб кагъат хъван букӀана нужехъе вачӀараб мехалъ, вохизавизе кколез дун пашманлъизавизе бокьичӀого. Дир ракӀчӀола, дун вохун вугони, нуж киналго рохизе рукӀиналда. 4Доб кагъат хъвалеб мехалъ дун цӀакъ пашманго вукӀана: ракӀги къварилъун букӀана, бераз магӀуги тӀолеб букӀана. Нуж пашманлъизаризе гуреб, нужеде бугеб дир рокьул гьарзалъи бихьизабизейин дица доб кагъат хъван букӀараб[+].


ГӀайиб ккарасдасаги тӀасалъугьа

5Дун пашманлъизавунилан нужеда ракӀалде ккарав чияс дун гуро пашманлъизавурав. Гьес цодагьалго пашманлъизаруна нуж киналго, гьелъул хӀакъалъулъ тӀокӀаб бицине бокьун гьечӀо дие. 6Нужер гӀемерисез гьабураб тамихӀги гӀела гьев чиясе[+]. 7Гьанже, тӀасаги лъугьун, гьесул ракӀбатизабизе ккела нужеца, – цӀакъго пашманлъун, тату хунгутӀизе. 8Гьединлъидал дица нужеда гьарулеб буго: гьевги нужее вокьулевлъи бихьизабе гьесда. 9Нужер хӀалбихьизе ва сундулъго дие мутӀигӀал ругищалиги лъазе хъван букӀана дица доб кагъат. 10Нуж тӀасалъугьарасдаса дунги тӀасалъугьуна. Дун тӀасалъугьунев вугони (тӀасалъугьине рекъараб жоги бугони), МасихӀги[†] нугӀлъун гьавун, тӀасалъугьуна дун – нужее пайдаялъе. 11Дица гьедин гьабула, илбисалъ нилъго гуккунгутӀизе, – гьелъул къасдал лъаларел чагӀи гурелъулха нилъ[+].


Павел чапарасул хъулухъ

12МасихӀил хӀакъалъулъ Рохалил хабар лъазабизе дун Троадаялде вачӀараб мехалъ, ТӀадегӀанас дие нуцӀа рагьун батана[+]. 13Амма дир ракӀ гӀодобе биччалеб букӀинчӀо дир диналъул вац Тит гьенив ватичӀелъул. Гьединлъидал, гьенир ругезе къолъикӀги гьабун, дун Македониялде ана[+].

14МасихӀил бергьенлъиялъул байрамалде ниж рачунев Аллагьасе рецц! Аллагьас ниж ритӀула, махӀ гьуинаб нахул кьеккен гьабулеб гӀадин, МасихӀил хӀакъалъулъ киса-кибего лъазабизе[+]. 15Хвасарлъулезеги холезеги ниж руго – МасихӀица Аллагьасе къурбанлъун кьеккен гьабулеб гьеб махӀ гьуинаб нах[+]. 16Холезе ниж руго – хвалил махӀ, хвасарлъулезе ниж руго – чӀаголъиялъул гьуинаб махӀ.

Гьеб нижее бугеб тӀадкъай тӀубазабизе щал ярагьунел? 17Аллагьасул рагӀабийилан гьерсалги рицун, цогидал гӀемерисел гӀадин гӀиси-бикъинаб дармиде машгъуллъуларелъулха ниж! Аллагьасул чапарзаби[†] ругелъул, Аллагьасда рагӀулеб бугеб гӀадин, МасихӀидеги цолъун, ракӀбацӀцӀадго бицуна нижеца Рохалил хабар.

### 3 бетӀер


ЦӀияб къотӀиялъул Нур

1Ниж щал чагӀияли нужеда гьанжеги бихьизабизейищ ниж кӀалъалел ругел? Цогидазе гӀадин, нижее хӀажат бугебищ ниж реццарал кагътал я нужехъе хъвазе, я нужеца хъван рачӀине[+]?

2Нуж руго – ниж реццараб кагъат! Нижер ракӀазулъ хъван буго гьеб, киназдаго лъазе, киназго цӀализе! 3Щакъиялъ гуреб, хӀакъав Аллагьас битӀараб РухӀалдалъун МасихӀица[†] хъван, нижеца босун бачӀараб кагъатлъун ругеллъи бихьизабуна нужеца. ГанчӀил къаназда гуреб, инсанасул рекӀеда хъвараб кагъатин гьеб[+].

4МасихӀидалъун Аллагьасде кӀудияб божи-иман бижун буго нижер рекӀелъ. 5Сундуениги ярагьунел чагӀи ниж ругилан абизесеб гьунар гьечӀо нижелъ, кинабго Аллагьасдасан щвараб буго. 6Гьес лъугьинаруна ниж ЦӀияб къотӀиялъе[†] хъулухъ гьабизе ярагьунеллъун. ЦӀияб къотӀиялъул аслу-кьучӀ хӀарпазулъ гуро бугеб, РухӀалъулъ буго. ХӀарпалъ хвезарула, РухӀалъ чӀаголъизарула![+]

7Къанун[†] хъван букӀана ганчӀил къаназда. Аллагьас гьеб рещтӀинабулеб мехалъ илагьияб Нур гвангъана, гьеб дагьабго заманаялъ загьирлъун букӀаниги, Исраилил халкъалда кӀвечӀо гьеб Нуралъ гвангъизабураб Мусал[†] гьурмахъ ралагьизе. Хвалде рачунеб Къанунгун цадахъ рещтӀараб Нур гьединаб гвангъараб букӀараб батани,[+] 8Илагьияб РухӀалъ[†] чӀезабураб къотӀиялъул[†] Нур кигӀан кутакабха букӀинеб? 9ТамихӀалде рачунеб Къанунгун цадахъ рещтӀараб Нур гьединаб гвангъараб букӀараб батани, инсан ритӀухъ гьавулеб РухӀалъул Нур кигӀан кутакабха букӀинеб? 10Кидаялиго Къанунгун цадахъ рещтӀараб Нур гьанже тӀубанго тӀагӀун буго, гьелдасаги гӀемерго гвангъараб Нур хӀакълъунго ракьалде рещтӀун бугелъул! 11Дагьабго заманаялъе рещтӀараб Нур гвангъун букӀараб батани, гьелдаса гӀемерго цӀикӀкӀун гвангъула абадияб Нур.

12Гьеб киналдего хьул лъезе рес бугелъул, рагьун ва хӀинкъичӀого кӀалъала ниж. 13Ссун унеб ва цебеса тӀагӀунеб Нур Исраилил халкъалда бихьичӀого букӀине гьумер пардавалъ бахчарав Муса гӀадин гурелха. 14РакӀбицалъун букӀана гьезул. Жакъа къоялде щвезегӀанги, НекӀсияб къотӀиялъул[†] ТӀухьдул цӀалулеб мехалъ, гьеб пардав букӀуна гьезул гьурмазда цебе. ВачӀун МасихӀицалъидал гьеб бахъун рехулеб[+]. 15Жакъа къоялде щвезегӀанги, Мусал Къанун[†] цӀалулеб мехалъ, гьеб пардавалъ бахчун букӀуна гьезул ракӀги. 16Амма инсан БетӀергьанасдехун вуссиндал, гьес бахъун рехула гьеб[+]. 17Гьаниб БетӀергьан абураб рагӀул магӀна ккола Илагьияб РухӀ. Аллагьасдасан бачӀараб РухӀ бугеб бакӀалда эркенлъиги букӀуна![+] 18Пардавалъ гьумер бахчичӀого, матӀуялъуре гӀадин, ралагьула ниж БетӀергьанасул[†] гвангъараб Нуралъухъ. Нижелъ гьеб Нур дагь-дагьккун гвангъидал, нижги лъугьуна гьесул сипатлъун. Гьеб кинабгоги лъугьуна жинда РухӀилан абулев БетӀергьанасдасан[+].

### 4 бетӀер


Илагьияб Нур кин загьирлъулеб

1Гьединлъидалин, Аллагьасул цӀоб лъун, Рохалил хабаралъе хъулухъ гьабизе божун тарал нижеца рачел чучулареб[+]. 2Нижеца рехун тана гӀадамазда рихьизе, рагӀизе нечарал ишал, хӀилла-макруялдалъун щивниги гуккуларо, Аллагьасул рагӀиялъул бакӀалда гьерсал рекъезаруларо. Рагьун киназего хӀакъабщиналъул бицунаго, ниж Аллагьасда цере чӀола, ниж щалали ва кинал чагӀияли халкъалда рихьизе[+]. 3Гьедин бугониги, нижеца бицунеб Рохалил хабар гӀемерал гӀадамазе, пардавалъ гӀадин, бахчун буго. Гьеб бахчун буго гӀицӀго хвалде унезе,[+] 4гьаб дуниялалъул кверщел кодоб бугеб илбисалъ ракӀ бецлъизабуразе, – Аллагьасул суратлъун вугев МасихӀил[†] къудраталъул хӀакъалъулъ Рохалил хабаралъул Нур гьезда бихьунгутӀизе[+]. 5Нижерго хӀакъалъулъ Рохалил хабар гурелъулха нижеца бицунеб бугеб, ГӀиса МасихӀ нилъер ТӀадегӀанав вугиланлъидалха. Нижни руго ГӀиса МасихӀие гӀоло нужее хъулухъ гьабулел гӀадамал[+]. 6НекӀо бецӀлъи бачахъизе канлъи бижарав Аллагьас гьеб канлъи нилъер рекӀелъеги лъугьинабуна. ГӀиса МасихӀил гьурмалъ гвангъараб Илагьияб Нур нилъее загьирлъизелъун гьабуна гьес гьедин[+].

7Хазина жаниб цӀунарал гьадингоял щагӀил рагӀазда релълъун руго ниж. Нижелъ загьирлъараб цӀакъго цӀикӀкӀараб къудрат, нижедасан гуреб, Аллагьасдасан бугеблъи бихьуларищ гьелдасан[+]?

8Киналго нижеде тӀаделъун руго, амма нижее рорчӀизе бакӀ хутӀун буго. Ниж рес къотӀун руго, амма хьул къотӀун гьечӀо[+]. 9Нижее гӀадамаз гӀазаб-гӀакъуба кьолеб буго, амма Аллагьас ниж рехун тун гьечӀо. Ниж гӀодор ккезарун руго, амма къун гьечӀо[+]. 10ГӀисал хвел нижеца кидаго нижерго чорхолъ чӀезабула, гьелдаго цадахъ нижер чорхолъ ГӀисал гӀумруги загьирлъизе[+]. 11ЧӀаго ругебгӀан мехалъ, ниж ГӀисае гӀоло хвезарулел руго. Нижер чурхдул хвалие мутӀигӀлъаниги, гьезулъ загьирлъула ГӀисадалъун насиблъулеб абадияб гӀумру[+]. 12Гьедин нижелъ хвел хӀалтӀулеб буго, нужелъин абуни, гӀумру хӀалтӀулеб буго.

13«Дун божана ва гьединлъидал дица бицана», – ян ТӀухьдузда хъвараб гӀадинаб божи-иман кьураб РухӀ нижелъ бугелъул, ниж божун руго, божун ругелъул бицунебги буго. 14Нижеда лъала ТӀадегӀанав ГӀиса хваралъуса вахъинавурас, ГӀисада цадахъ рахъинарун, нижги нужги Жиндаго цере чӀезаризе рукӀин[+]. 15Гьеб кинабго гьабулеб буго нужее гӀоло, Аллагьасул баркат цӀикӀкӀун чиясда лъунагӀан, гьез цӀикӀкӀинабулеб бугелъул Аллагьасе гьабулеб реццги.


Божи-иманалда рекъонин хьвадизе кколел

16Гьединлъидалин ниж ракӀ гӀодоб чӀван рукӀунарел. Нижер чорхол чӀаголъи дагь-дагьккун чӀунтулеб бугониги, рухӀияб чӀаголъи щибаб къоялъ цӀилъулебго цӀилъулеб буго[+]. 17Гьаб тӀадагьаб, дагьаб заманаялъулаб гӀазаб-гӀакъубаялъ нижее къачӀалеб буго гьелда данде ккун кутакалда цӀикӀкӀараб абадияб нигӀмат[+]. 18Беразда бихьулебаб гуреб, бихьуларебаб гӀадахъ босулеб буго нилъеца. Беразда бихьулебаб – тӀаса унелъул, бихьуларебаб – абадияб бугелъул![+]

### 5 бетӀер

1Гьаб панадуниялалда нилъ чӀолеб бакӀ биххараб мехалъ, Аллагьас нилъее рукъ кьезе бугеблъи лъала нилъеда. Зобалазда бугеб инсанасул квераз гьабичӀеб абадияб рукъин гьеб. 2Гьанир ругебгӀан заманаялъ пашманго зигардула нилъ, нилъее бокьун букӀуна гьеб зобалазул рокъоре лъугьине[+]. 3Гьаб дуниялалда сундасаго махӀрумлъаниги, рукъ гьечӀого хутӀиларо нилъ гьенир[+]. 4Гьанир ругебгӀан заманаялъ къварилъахъдула нилъ. Гьаб панадуниялалда нилъер бугеб черхалдаса махӀрумлъизе бокьиялъ гуребха, зобалазда нилъер букӀунеб черх щвезе бокьиялъин. Холеб черх холареб черхалъ хисун гӀумру бергьина гьебмехалъ. 5Илагьияб РухӀ[†] аманатлъун нилъее кьурав Аллагьас гьелъиейин нилъ тӀаса рищарал[+].

6Гьединлъидал нилъ сункьаниги киданиги хӀинкъулареллъун лъугьун руго. Нилъеда лъала, гьанир рокъор – нилъерго чорхолъ – ругебгӀан заманаялъ, нилъ ТӀадегӀанасдаса рикӀкӀад рукӀин. 7Беразда бихьулелда рекъон гуреб, божулелда рекъонин нилъ хьвадулел ругел[+]. 8Сункьаниги киданиги хӀинкъулареллъун лъугьун ругелъул, нилъее лъикӀаб букӀинаан, нилъерго чорхолъа къватӀиреги лъугьун, ТӀадегӀанасда аскӀоре гочине. 9Гьединлъидалин нилъее бищунго бокьулеб – гьаб дуниялалда гьесдаса рикӀкӀад рукӀаниги, ахираталда аскӀор рукӀаниги – ТӀадегӀанав нилъедаса разилъизе[+]. 10РухӀ чорхолъ букӀаго щивав чияс гьабураб лъикӀлъиялъухъ шапакъат щвезеги квешлъиялъухъ тамихӀ гьабизеги нилъ киналго МасихӀил[†] судалда цере чӀезе ругелъулха[+].


Аллагьас МасихӀидалъун гӀалам Живгун рекъезабуна

11Аллагьасукьа хӀинкъи щиб жояли лъайдал, нижеца хӀаракат бахъулеб буго цогидаздаги гьеб лъазабизе. Ниж щал чагӀияли Аллагьасда лъала. Дида ракӀалде ккола нужедаги кӀвеларин ниж щалали лъаларин абизе[+]. 12Ниж щал чагӀияли бихьизабизе гуро гьеб такрар гьабулеб бугеб. Жидерго рекӀелъ бугеб бахчун, бералда бихьулебаб рихьдаего цебе рехизабун, жидеего рецц-бакъ гьабулел гӀадамалги руго гьенир. Нижеца гьедин абулеб буго гьединал гӀадамазе жаваб кьезе нужее бигьалъизе ва нижедаса чӀухӀизе нужее рес букӀинеги[+]. 13Биччанте ниж гӀантлъун ругилан абизе. Нижеца Аллагьасе хъулухъ гьабулеб бугелъулин гьез гьедин абулеб бугеб. ЦӀодорго ругеб мехалъ гьабураб – гьеб нужее гӀоло буго[+]. 14МасихӀил рокьиялъул кверщаликь руго ниж. Нижеда бичӀчӀана киназего гӀоло цо Чи хваравлъи. Гьесда цадахъ киналгоги хун руго[+]. 15Гьев хвана киназего гӀоло, цинги чӀаго ругелаз гӀумру жидеего гӀоло гьабичӀого, – жидее гӀоло хварасе ва хваралъуса вахъинавурасе гӀоло гьабизе[+].

16Гьанжеялдаса хадуб нилъеца лъиениги къимат кьезе бегьуларо гӀадамазул гӀакълу-пикруялдалъун. Цере нилъ МасихӀихъги ралагьулел рукӀарал ратани гӀадамазул бераздалъун, гьанже тӀокӀаб гьабулеб гьечӀо нилъеца гьедин. 17МасихӀиде цолъарав чи ккола цӀидасан вижарав чи. Басрияб ана-хвана, гьале цӀияб тӀаде гӀунтӀана[+]. 18МасихӀидалъун нилъ Живгун рекъезарурав ва цогидалги нужеца Живгун рекъезареян нилъее амру гьабурав Аллагьасдасан буго гьеб кинабго[+]. 19Аллагьас МасихӀидалъун Живгун рекъезабуна тӀолабго гӀалам, гьезул мунагьалги рикӀкӀинчӀо Гьес. ГӀадамал рекъезареян амруги гьабуна Гьес нилъее[+].

20Ниж руго МасихӀил вакилзаби ва Аллагьас нижер кӀалдисан кӀалъан гӀадамазде ахӀулеб буго Жинде руссаян. МасихӀил цӀар рехсон гьарулеб буго нижеца Аллагьгун рекъе нужилан[+]. 21Мунагьго гьечӀевав нилъер мунагьалъе гӀоло къурбанлъун гьавуна Аллагьас, – гьесдалъун нилъеде Аллагьасдасан ритӀухълъи рещтӀинабизе[+].

### 6 бетӀер

1Аллагьасда цере хӀалтӀулаго нижеца нужеда гьарулеб буго: Аллагьас нужеде рещтӀараб баркат гӀадада хвезе тогейилан[+]. 2Гьес абун бугелъул: «Болжал щвараб заманалда дур гьари-дугӀа къабул гьабуна Дица, мун хвасарлъизе хъван букӀараб къоялъ дуе кумекги гьабуна Дица», – ян. Гьале гьанже бачӀун буго доб болжал щвараб заман, бачӀун буго нилъ хвасарлъизе хъван букӀараб къо! 3Нижеца лъиениги квекӀен гьабуларо, – Аллагьасе гьабулеб хъулухъалда лъицаниги гӀайиб чӀвангутӀизе. 4Гьелъул гӀаксалда, нижеца гьабулебщиналдалъун бихьизабула Аллагьасе хъулухъ гьабулеб букӀин: кӀудияб сабруялда хӀехьола балагьал, къварилъаби, гӀазабал,[+] 5тӀилица рухи, туснахъалда тӀами, питнаби, захӀматаб хӀалтӀи, макьу тей, кӀалкквей. 6Нижелъ буго рацӀцӀалъи, лъай-гӀакълу, сабру, ракӀлъикӀлъи, Илагьияб РухӀ,[†] унго-унгояб рокьи, 7хӀакъаб рагӀи ва Аллагьасдасан бачӀараб къуват. Нижер кваранабги квегӀабги хъатикь буго ритӀухълъиялъул ярагъ[+]. 8Нижер хӀурматги гьабула, ниж хӀакъирги гьарула. Ниж какула, ниж реццула. Нижеца гуккулел ругилан абула, амма нижеда божизе бегьула[+]. 9Нижер цӀар тӀибитӀун гьечӀо, амма киназдаго ниж лъала. Ниж хванилан рикӀкӀуна, амма ниж чӀаго рукӀин бихьулеб гьечӀищ! Суд гьабун ниж рухана, амма чӀвазе кӀвечӀо[+]. 10Ниж къварид гьарула, амма ниж рохун рукӀуна. Ниж мискинго руго, амма нижеца гӀемерал гӀадамал бечелъизарула. Нижер щибниги гьечӀо, амма кинабгоги нижеда кодоб буго[+].

11Нижер кӀутӀбуз, коринфиял, битӀараб бицуна нужеда, нижер ракӀалги нужее рагьарал руго. 12Нижеца гуро нужедаса ракӀалда бугебщинаб бахчулеб бугеб, нужецайин ракӀалда бугебщинаб нижедаса бахчулеб бугеб. 13Дирго лъималазда гӀадин гьарулеб буго дица нужеда: нужецаги ракӀал рагье нижее[+].


Нилъ руго Аллагьасул мукъадасаб рукъ

14Иман гьечӀелгун цадахъ цо рукьалда рарал оцал гӀадин рукӀунге. РитӀухълъиги пасалъиги цоцазда бухьине кин бегьулеб? Канлъиги бецӀлъиги кин цадахъ букӀунеб[+]? 15МасихӀидаги[†] илбисалдаги гьоркьоб маслихӀат кин гьабулеб? Иман лъуравги иман гьечӀевги цоцазда кин релълъунев[+]? 16Мукъадасаб Рукъалдаги[†] гьересиаллагьзабаздаги гьоркьоб кинаб хурхен-рухьен букӀунеб? Нилъ ругелъулха хӀакъав Аллагьасул Мукъадасаб Рукълъун. Илагьиял ТӀухьдузда хъван бугелъул: «Дун гьезухъе рещтӀина, гьезда цадахъ вукӀина, гьезул Аллагьлъун лъугьина, ва гьелги дир халкълъун лъугьина, – ян абулеб буго БетӀергьанас[+]. 17– Гьединлъидал гьезда гьоркьоса нахъе а, гьездаса батӀаго чӀа, хӀарамаб жоялдаги хъваге». 18Цоги: «Дица нуж дихъего рачина, нужее эменлъи гьабила,[†] нужги Дие васаллъунги ясаллъунги рукӀина, – ян абулеб буго Къудратав БетӀергьанас»[+].

### 7 бетӀер

1Нилъее гьедин рагӀи кьун бугелъул, дир хириял, хӀарамабщиналдаса бацӀцӀад гьабилин[†] нилъерго черхги рухӀги! Аллагьасукьа хӀинкъун, гьеб рацӀцӀалъиги камиллъизабилин! Павел коринфияздаса рази вуго[+]

2Нужерго ракӀал рагье нижее. Нужер цониги чиясе квешлъи гьабичӀо нижеца, цониги чиясул магӀишат биххизабичӀо, цонигиясдалъун нижгоги бечелъичӀо[+]. 3Нужеда гӀайиб чӀвазе гуро дица гьедин абулеб бугеб. Цебеги абун букӀана: нуж нижер ракӀазулъ рукӀина ниж хваниги-рахъаниги[+]. 4Дун нужеда цӀакъ божун вугевха! Дун нужедаса цӀакъ чӀухӀун вугевха! Гьаб кинабго гӀазаб-гӀакъуба бугониги, дун цӀакъ чӀаголъиялда вуго! ЦӀун тӀасан чвахулеб рохелги буго рекӀелъ![+]

5Гьанире Македониялде рачӀараб мехалъ, рахӀат-хӀалхьи толеб букӀинчӀо нижее. Кирехун руссаниги, балагь батулаан цебечӀун, – къватӀисан тӀаделъиги, жаниб рекӀелъ хӀинкъиги[+]. 6Язихъал-пакъираздаги кверчӀвалев Аллагьас кверчӀвана нижеда, Титги гьаниве витӀун[+]. 7Гьев вачӀиналдаса гуребги, нужеца гьесда кверчӀванилан бициндалги вохана. Гьес бицана, нуж диде ракӀщун ругилан, дандеккунгутӀи сабаблъун къварид ругилан, кӀудияб гъира-шавкъалда нужеца дир рахъ кколебги бугилан. Дагьавги цӀакъ вохана дун гьелдаса. 8Дир кагътица нуж пашманлъизарун ратаниги, гьанже дир ракӀбухӀун гьечӀо гьеб хъваялдаса. Доб мехалъ ракӀбухӀун букӀараб батаниги, дида бихьана гьеб кагътица нуж цо дагьабго заманаялъгӀаги пашманлъизарураллъи[+]. 9Амма гьанже гьелдаса вохун вуго. Нуж пашманлъиялдаса гуроха дун вохун вугев, гьелдалъун нуж кантӀиялдасайин. Гьеб пашманлъи Аллагьасдасан бугелъул, нижедасан нужее щибго зарал-зиян ккун гьечӀогури. 10Аллагьасдасан бугеб пашманлъиялъ кантӀизарула, хвасарлъизарула. Гьелдаса ракӀбухӀизеги кколаро. Амма гьаб дуниялалъул пашманлъиялъ хвалде рачуна[+]. 11Халгьабеха гьеб Аллагьасдасан бачӀараб пашманлъиялъ нужелъ гъира-шавкъ бижизабураб куцалъухъ! Нужго рацӀцӀалъизе бахъараб хӀаракаталъ, мунагь гьабурасдехун ццидал кутакалъ, гьелда хурхун букӀараб ахӀи-хӀуралъ, дун вихьизе бугеб урхъиялъ, гӀайиб ккарасе гьабураб тамихӀалъ, – гьеб киналдалъунго нужеца бихьизабуна нуж гьеб ишалъулъ рацӀцӀадал рукӀин. 12Дица доб кагъат нужехъе хъван букӀаниги, гьеб хъван букӀинчӀо жиндие зарал гьабурав чи яги жинца зарал гьабурав чи сабаблъун. Гьеб хъван букӀана Аллагьасда цебе нижедехун кинаб рокьи нужер бугебали нужедаго бичӀчӀизе[+]. 13Гьелъ нижер ракӀбатизабуна. Гьелъ ракӀбатизабун ниж ругеб мехалда, дагьабги ракӀбатизабуна Титги нужедаса вохун вукӀин лъайдал. Гьесул рекӀелъа ургъел бачахъун буго нужеца киназго. 14Дица нуж гьесие цӀакъ реццун рукӀана, гьеб сабаблъун нечезе ккечӀо дун. Нижеца нужеда бицарабщинаб битӀараб букӀарабго гӀадин, нуж реццун нижеца Титида бицун букӀарабги битӀараб батана. 15Нужехъе жив вачӀараб мехалда нужер букӀараб хӀинкъиги, сородиги, мукӀурлъиги ракӀалде щун, гьанже Титие жеги цӀикӀкӀун рокьулел руго нуж. 16Дун вохун вуго тӀубанго нужеда божизе бегьулеб букӀиналдаса.

### 8 бетӀер


Иерусалималъул иман лъуразул агьлуялъе садакъа

1Нижее бокьун буго, вацал, Македониялда ругел иман лъуразул агьлуялда Аллагьас баркат лъун бугеблъи нужеда лъазе. 2ГӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе ккун хадуб гьарзаяб рохелги кутакаб мискинлъиги насиблъарал гьезулъ сахаватлъи цӀикӀкӀана, цӀадалдаса хадуб гӀоразул, лъаразул лъим гӀадин[+]. 3РакӀ разилъун гьез садакъаби кьуна (дир беразда бихьана гьеб) жидеда кӀварабгӀанги, хӀатта гьелдаса цӀикӀкӀунгицин[+]. 4Гьез кутакалда гьарулеб букӀана нижеда Аллагьасе хирияб халкъалъе жидецаги кумек гьабизе биччайилан[+]. 5Нижеда ракӀалдацин букӀинчӀо гьез гьедин абилилан. Гьез жидерго кверщел тӀоцебе ТӀадегӀанасухъе кьуна, цинги Аллагьасул амруялдалъун нижехъеги кьуна. 6Гьединлъидал нижеца Титида гьарулеб буго нужер гьениб гьес гьабизе байбихьараб баркатаб иш рагӀалде бахъинабейилан[+]. 7Нужелъ кинабго гьарзалъун буго: божи-иманги, кӀалзул пасихӀлъиги, гӀелму-лъайги, сундулъго хӀаракатги, нижедехун нужер рокьиги. Гьеб баркатаб ишалъулъ щибго камун хутӀугеги нуж[+].

8Амру гуро дица гьабулеб бугеб. Цогидазул хӀаракаталъулги бицун, дица халгьабулеб буго вацаздехун нужер рокьи унго-унгояб бугищали[+]. 9Нужеда лъала нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀидасан[†] щолеб баркат. Бечедав вукӀаниги, нужее гӀоло мискинлъана гьев, – гьесул мискинлъи сабаблъун нуж бечелъизе[+].

10Гьеб ишалъул рахъалъ дица нужее гьадинаб гӀакълу кьела: гъоркьиса байбихьараб хӀалтӀи гьанже рагӀалде бахъинабун лъикӀ нужеца. Гьеб тӀоцебе байбихьарал чагӀиги нуж руго, гьеб гьабизе тӀоцебе бокьарал чагӀиги нуж руго[+]. 11Доб мехалда букӀараб гӀадинаб гъира-шавкъалда, нужерго ресалда рекъон, рагӀалде бахъинабе нужеца гьеб иш. 12Садакъа кьезе ракӀалда бугев чияс гьеб жиндир ресалда рекъон кьейилан абула Аллагьас, рес гьечӀони, кьезе кколарила гьес гьеб[+]. 13Нужер гьодида бакӀаб гьирги лъун, цогидазе бигьалъи гьабизе гуро дица гьедин абулеб бугеб. Ращалъи букӀине кколин абизе бокьун буго дие. 14Нужее гьанже щибго гьарзалъун бугеб мехалда, язихъ ругезе нужеца кумек гьабуни битӀун букӀинарищ? Нуж язихъго ругеб мехалда, гьезие гьарзалъи щвани, гьезги гьабила[†] нужее кумек. Гьеле гьедин ращалъила нуж[+]. 15ТӀухьдузда хъван бугелъул: «ГӀемераб бакӀарарасул щибго тӀокӀлъичӀо, дагьаб бакӀарарасе щибго камичӀо», – ян[+].

16Нужее кумек гьабизе гьединабго гъира-шавкъ Титил рекӀелъе лъугьинабурав Аллагьасе рецц! 17Нижеца гьарараб гьабизе разилъи гуребги, гьесие жиндиегоги цӀакъ бокьун буго нужехъе вачӀине. 18Гьесда цадахъ нижеца витӀулев вуго Рохалил хабар тӀибитӀизабиялъул рахъалъ иман лъуразул киналго жамагӀатазда гьоркьов машгьурав нижер цо диналъул вац. 19Гьединго иман лъуразул жамагӀатаз гьев вищун вуго, гьаб баркатаб иш тӀубазабулаго, нижеда цадахъ кидаго сапаразда вукӀине. ТӀадегӀанасул цӀар-рецц цӀикӀкӀинабизе ва нужее кумек гьабизе ниж хӀадурал рукӀин бихьизабизе тӀаса вищарав чи вуго гьев.

20Гьарзаго щолеб бугеб садакъа нижеда божун тезе бегьуларилан лъицаниги абизе бокьун гьечӀо нижее. 21ТӀадегӀанасда цебе гуребги, гӀадамазда цебеги гӀайиб чӀваларедухъ рукӀине бокьун буго.

22Гьел кӀияздаго цадахъ витӀулев вуго нижер цоги вацги. БатӀи-батӀияб ахӀвал-хӀалалда чанцӀулго хӀалбихьун лъана нижеда вацазе кумек гьабизе гъира-шавкъалъул цӀурав чи гьев вукӀин. Гьанже гьесул нужеде божилъи цӀикӀкӀун бугелъул, гьелдаго цадахъ цӀикӀкӀун буго гьесул гъира-шавкъги.

23Титил рахъалъ абуни, гьев вуго дир гьалмагъ ва нужее хӀалтӀулев чи. Цогидал вацалин абуни, гьел руго иман лъуразул жамагӀатаз ритӀарал чагӀи, – МасихӀил цӀар-рецц цӀикӀкӀинабулел чагӀи. 24ХӀасил, иман лъуразул жамагӀатазда бихьизабе нужее гьел чапарзаби[†] рокьараллъи ва нижеца нуж гӀадада реццун рукӀинчӀеллъи[+].

### 9 бетӀер

1Аллагьасул халкъалъе кумек гьабизе кколеблъи дица хъвачӀониги бегьила[+]. 2Нужер гъира-шавкъ букӀин лъайдал, македониязеги реццана дица нуж, гъоркьисаялдаса нахъего Ахая кумекалъе хӀадурго бугилан. Нужер гьеб гъира-шавкъалъ квербакъана гьезул гӀемерисезги чода цӀал кьабизе. 3Гьеб мехалъ нуж хӀадурго рукӀина, дица цебеги бицун букӀана гьелъул хӀакъалъулъ. Гьеб ишалъулъ дица нуж реццун абурал рагӀаби гӀадада ккечӀого рукӀинелъун ритӀулел руго нужехъе гьал диналъул вацал[+]. 4Цинги, дида цадахъ македониял гьенире рачӀараб мехалъ, нуж хӀадурго ратичӀони, гьезда цере нуж сурарал гӀечӀого, нижги сурила, – ракӀчӀун нужеда божун рукӀиндалха. 5Гьединлъидал дица хӀукму гьабуна гьал вацазда гьаризе, дидаса цере гьенире ун, нужеца рагӀи кьун букӀараб садакъа гьениб цебеккунго бакӀареян. Гьеб букӀина хӀалица бахъараб гуреб, ракӀ разилъун кьураб садакъа.

6КӀочон тоге: лъедерго хьон хьарасе лъедерго бижула, ризго хьарасе ризго бижула[+]. 7Щивас кьезе биччай гьесул ракӀалъ къабул гьабураб къадаралда. Бокьун гурони кьоге, кьун хадуб ракӀбухӀуге. РакӀ разилъун кьолев чи вокьула Аллагьасе[+]. 8Аллагьасда кӀола нужее кинабго гьарзалъуледухъ ва садакъаде кьезеги тӀокӀлъуледухъ баркат рещтӀинабизе[+]. 9ТӀухьдузда хъван бугелъулха: «Мискиназе квергӀатӀидав вуго Аллагь, гьесул гьеб лъикӀлъи гӀадамазда абадиялъ кӀочон толаро», – ян.

10Хуриб хьазе хьонги кваназе хинкӀ-чедги кьолес нужееги кьела къваригӀарабщинаб. Нужер лъикӀлъиялъул хурги цӀун бачӀина. 11Кинабго рахъалъ бечелъила нуж, нужер сахаватлъиги цӀикӀкӀина. Нижедасан нуж ругьунлъараб сахаватлъи сабаблъун гӀемерал гӀадамаз Аллагьасе рецц гьабила.[†][+] 12Аллагьасе хирияб халкъалъе пайдаги кьела нужер садакъаялъ, гьелъухъ Аллагьасе гьабулеб реццги цӀикӀкӀина, цӀад бан хадуб гӀоразул, лъаразул лъим гӀадин. 13Гьеб садакъаялъ бихьизабила нужер божи-иман щулалъун букӀин. МасихӀил[†] хӀакъалъулъ Рохалил хабаралъе, – нужеца иман лъураб хабаралъе нужер мутӀигӀлъиялъухъги жидееги цогидазеги нужер квергӀатӀилъиялъухъги Аллагьасе рецц гьабила гьез[+]. 14Нужги рехсон, ракӀ-ракӀалъго гьари-дугӀа гьабила гьез, нужелъ Аллагьасул баркат цӀакъго цӀикӀкӀун букӀин лъан. 15Бицун хӀалкӀоларебгӀан кӀудияб баркат нилъеде рещтӀинабулев Аллагьасе рецц!

### 10 бетӀер


Павел чапарас живго ритӀухъ гьавулев вуго

1Нужеда аскӀов вугеб мехалъ хӀинкъа-къалев, рикӀкӀалъараб мехалъ бахӀарчияв чийилан цо-цояз жиндир хӀакъалъулъ абулев дун – Павел – вуго нужедехун кӀалъалев[+]. 2МасихӀил[†] хӀеренлъиялъе ва лъикӀлъиялъе гӀоло гьарулеб буго нужеда, гьениве вачӀараб мехалъ бахӀарчи вахъинавуге дир! Нужеда лъан букӀа: дун гьединав бахӀарчияв вукӀуна гьал гӀадамазул къагӀидаялъ ниж хьвадулел ругин абулездехун[+]. 3Гьаб дуниялалъул гӀадамал ниж ругониги, нижеца гьабулеб рагъ гӀадамазул гӀадинаб гуро. 4Гьеб рагъулъ ниж гӀадамазул гӀадинаб яргъидалъун гуро рагъулел, ниж рагъула щулиял хъулбиги щущазарулеб гучаб яргъидалъун. Аллагьасдасан щвана нижее гьеб[+]. 5Аллагь лъаялде дандечӀаразул чӀухӀи-пахрулъиялъул хъулбиги щущазарула нижеца. Мекъаб-тӀекъаб пикру-къасдги асирлъуде босула ва МасихӀие мутӀигӀаблъун лъугьинабула. 6Нужер мутӀигӀлъи камиллъараб мехалъ, ниж хӀадурго рукӀина мутӀигӀлъуларевщинасе тамихӀ гьабизе.

7Нужерго берда цебе бугелъухъ ралагье! Цо лъилниги ракӀчӀун батани жив МасихӀил рахъ ккурав чи вугилан, гьес жиндаго гьикъейин абе гьесдаса дагьищ нижеца МасихӀил рахъ кколеб бугебилан[+]. 8Нужер гӀумру хвезабизе гуреб, гьеб берцин гьабизе ТӀадегӀанас нижее кьураб ихтияралъул рахъалъ рецц-бакъ дагьаб цӀикӀкӀунеб бугеб батаниги, дун гьелдаса расги намуслъуларо[+]. 9Гьадинал кагътал хъван, дица нуж гӀицӀго хӀинкъизарулел ругилан ракӀалде ккоге. 10Цо-цояз абулеб рагӀула: «Кагътида хъвалеб жо кутакаб ва кьварараб букӀуна, амма живго вачӀараб мехалъ кӀалъан бажаруларо, кӀалдиб мацӀги сах-саламат хӀалтӀуларо»[+]. 11Гьединав чиясда лъан букӀаян абе ниж гьенир гьечӀеб мехалъ нижеца кагътазда хъвалебщинаб гьенире рачӀиндалги гьабулеблъи.

12Жалго берцин рихьизе хьвадулел цо-цо чагӀазда нижго ращалъизаризе яги релълъинаризе гӀураб бахӀарчилъи гьечӀо нижелъ! Жалго гӀантал ругелъул, гьез жалго рорцунел руго жидерго роценаздалъун, цоял цоязда релълъинарулелги руго. 13Нижеца нижго реццила, роцадаса араб хӀалалъ гуреб, нижерго роценги цӀунун. Гьеб роценги буго Аллагьас нижее бихьизабураб гӀорхъи. Нужги жанире рачуна гьеб гӀурхъиялъ. 14МасихӀил хӀакъалъулъ Рохалил хабарги босун тӀоцере нужехъе щварал чагӀи нижлъидал, нужехъе рачӀунаго гӀорхъи бахине ккечӀо нижеца. 15Нижер гӀорхъи бахун къватӀибехун чияца гьабуралдалъун реццаризеги лъугьунаро ниж. Нижер хьул буго нужер божи-иман цӀикӀкӀинилан ва нижер хьонги хьан нужеца бекьараб хурги цӀакъго гӀатӀилъилилан. 16Цинги ниж ина нужедасаги дорегӀан ругел ракьазда Рохалил хабар тӀибитӀизабизе, гьезул хурзабахъ цогидаз гьабураб хӀалтӀиялдалъунги реццариларо. 17ТӀухьдузда хъван буго: «Веццаризе бокьарас БетӀергьан вецце!»[+] 18Живго жинцаго тӀадегӀанлъизавурав чи муъминчилъун рикӀкӀунаро, БетӀергьанас тӀадегӀанлъизавурав рикӀкӀуна[+].

### 11 бетӀер


Павелги гьересичапарзабиги

1Дун цодагьав гӀантмахӀав вугониги, хӀехьеха нужеца! ХӀехьейилан гьарулеб буго нужеда![+] 2Рос-лъадуда гьоркьоб букӀунеб гӀадинаб гуреб, Аллагьасдасан бачӀараб щакдари буго дир рекӀелъ нужедехун: дица нужер магьари лъуна бихьинчияс квер хъвачӀей бахӀарай гӀадин нуж цохӀо вугев росасе – МасихӀие[†] кьезе[+]. 3Амма дун хӀинкъун вуго, хӀилла-макруялдалъун борхьица ХӀава[†] къосинаюрай гӀадин, МасихӀидехун ракӀбацӀцӀалъиги ритӀухълъиги рехун теялдалъун нуж къосинилан[+]. 4Нужехъе вачӀун цо лъицаниги бицунеб бугони нижеца жиндир хӀакъалъулъ бицун букӀарав ГӀиса гурев, гьез ГӀисайилан абулев цогидав чиясул хабар, нуж гьелда божула; нужеде рещтӀараб РухӀ гуреб, цогидаб рухӀалдаги божула; нужеца иман лъураб гуреб, цогидаб Рохалил хабарги бигьаго къабул гьабула[+]. 5«ЧӀахӀиял чапарзабийилан»[†] рикӀкӀунел чагӀаздаса дун сундалъунниги къадарав гьечӀилан ккола дида[+]. 6Бицине кӀалзул гьунар кӀудияб гьечӀониги, гӀелму-лъай гӀезегӀанго цӀикӀкӀараб буго дир. Кинабго рахъалдасан ва киналго ишазулъ бихьизеги гьабуна гьеб нужеда[+]. 7Аллагьасдасан Рохалил хабар нужеда гьоркьоб тӀибитӀизабулеб мехалъ, дунго хӀакъир гьавун, нуж кӀодо гьарун,[†] нужехъа щибго босичӀогойилан гӀайиб чӀвазеги бегьула нужеца![+] 8Иман лъуразул цогидал жамагӀатал «талавур гьаруна» дица, нужее кумекалъе гӀарацги гьездаса тӀалаб гьабун. 9Нужер гьенив вугеб заманалда дие гӀарац хӀажалъаниги, нужер гьодиде гьир бегизабичӀо дица – дие хӀажатабщинаб кьуна Македониялдаса рачӀарал вацаз. ГьанжелъагӀанги дица нужедаса щибго тӀалаб гьабичӀо, гьанжеялдаса хадубги гьабиларо.[†][+] 10Гьелдаса бугеб чӀухӀиги дир рекӀелъа, – дилъ бугеб МасихӀил ритӀухълъиялхӀайилан гьедулев вуго дун нужее, – гьеб Ахаялъул киналго бакӀазда цониги чиясда бахъизе кӀвеларо[+]. 11Щай? Дие нуж рокьуларелъулищ? Аллагьасда лъала гьеб.

12Дица гьанжелъагӀан гьабулеб букӀарабщинаб гьанжеялдаса хадубги гьабила, – жидецаги Аллагьасе хъулухъ нижеца гӀадин гьабулеб бугилан жалго реццизе бокьарал гӀадамалги ругелъул. Амма гьедин жалго реццизе нух кьеларо дица гьезие. 13Гьел руго гьересичапарзаби, яхӀ-намус гьечӀел хӀалтӀухъаби. МасихӀил чапарзаби ругилан чӀарал чагӀи руго гьел[+]. 14Гьелда хӀикмалъизе ккеларо! Нуралъул цӀурав малаикасухъего хӀала илбисги[+]. 15РитӀухълъиялъул хъулухъчагӀи ругилан илбисалъул рагьтӀателал чӀеялдаги хӀикмалъизе ккелищ? Амма гьезул ишазда рекъараб тамихӀги ахирги хӀакъаб буго гьезие![+]


Павел чапарас живго веццулев вуго

16Цоги нухалъ абулеб буго: лъицаниги рикӀкӀунге дун гӀантмахӀав вугилан. Дун гӀантмахӀав ватаниги, дихъ гӀенекке, дунго дицаго цодагьав веццилин[+]. 17Гьанже дица абизехъин бугеб рагӀи ТӀадегӀанасдасан бачӀараб гуро. Жидедаго ракӀчӀун гӀабдалзабаз жалго реццулел гӀадин, дунго веццизе лъугьун вуго. 18Гьаб дуниялалъул ишаздаса чӀухӀун, гӀемерисез жалго жидецаго реццулел гӀадин, дицаги веццила дунго[+]. 19Гьединалго гӀакъилал гӀадамаллъидал нужги, гӀабдалзаби нужеца рази-ракиго хӀехьолел руго[+]. 20Нужеца хӀехьолеб буго гьез нуж лагълъиялде ккезаруниги, гьез нуж талавур гьаруниги, гьез нужеда тӀад кверщел гьабуниги, гьел нужедехун гӀамалкӀодого ругониги, гьез нужер гьурмалъ хъатал ралел ругониги[+]. 21Гьединал ишазе, гьезул гӀадин, нижер гьунар рекъечӀилан нечезейищха ниж кколел? Сундасаниги чӀухӀун живго веццизе кӀолев чи цониги ватани, дидаги кӀола гьелдаса чӀухӀун дунго веццизе. (ГӀантмахӀав чи гӀадин кӀалъалев вуго дун гьанив!) 22ЖугьутӀал рукӀани щиб гьел? Дунги жугьутӀав вуго. Исраилил наслу букӀани щиб? Дунги гьебго наслуялъул вуго. Ибрагьимил[†] зурият букӀани щиб? Дунги гьеб зурияталъул вуго[+]. 23МасихӀие хъулухъищ гьез гьабулеб бугеб? БетӀер сверарав чияс гӀадин абила дица: гьез гьабуралдаса цӀикӀкӀун гьабуна дица гьеб. ЦӀикӀкӀун хӀалтӀизеги хӀалтӀана, туснахъаздеги цӀикӀкӀун ккана, чан нухалъ дун вухаравалиги рикӀкӀун хӀал кӀвеларо, хвалил бадивеги чанцӀулго валагьизе ккана[+]. 24ЖугьутӀаздасан дие щуцӀулниги насиблъана лъебералда ичӀ-ичӀ нухалъ гьодилъ цӀал кьаби. 25Румазги дун лъабцӀулниги тӀилица вухана, цо нухалъ ганчӀица чӀвалевги вукӀана. Ралъад гьалаглъараб мехалъ гамидаги вукӀана лъабго нухалъниги. ТӀубараб сордо-къоялъ ралъдадаги хутӀана[+]. 26ГӀемерал сапараздаги вукӀана дун. ГӀорал-лъараздасан хӀинкъи, хъачагъаздасан хӀинкъи, дирго халкъалдасан хӀинкъи, цогидал халкъаздасан хӀинкъи, шагьаразда букӀунеб хӀинкъи, гӀадан-чи гьечӀел бакӀаздаги хӀинкъи, ралъдадаги хӀинкъи, гьересиго вацаздасанги хӀинкъи…[+] 27ЗахӀматаб хӀалтӀи, макьу гьечӀел гӀемерал сардал, ракъи-къеч, гӀемераб заманаялъ ккураб кӀал, квач ва хохораб ретӀел…[+] 28ТӀаде жоялъеги щибаб къоялъ дида тӀаде бегун буго иман лъуразул тӀолалго жамагӀатазул тӀалаб-агъазги. 29Цо лъилниги тату хвани, гьесдаго цадахъ дирги тату холарищ? Цо щивниги къосинехъин вугони, – цӀа рекӀунарищ дида[+]?

30Дунго веццизе ккани, дирго загӀиплъи беццила дица. 31ТӀадегӀанав ГӀисал Эмен – Аллагьасда (Жиндие рецц даимлъаясда) лъала дица гьереси бицунеб гьечӀолъи. 32Дамаскалда Арета парччахӀасул сардарас[†] шагьаралъул киналго кавабазухъ хъаравуллъи чӀезабун букӀана дун кквезе,[+] 33амма дун шагьаралъул къадалъ бугеб картӀинисан гьагьинивги лъун гъоркье виччана ва гьесдаса хвасарлъана.

### 12 бетӀер


Павелие лъугьарал илгьамал ва церетӀамиял

1Диего рецц-бакъ гьабизе кколеб буго – дие пайда гьечӀониги, гьанже бицинин ТӀадегӀанасдасан рукӀарал илгьамазулги церетӀамиязулги[+]. 2Дида лъала МасихӀиде[†] цолъарав цо чи. Гьанжеялдаса анцӀила ункъо соналъ цеве лъабабилеб зодове восун ун вукӀана гьев. (Черхгун цадахъищ – дида лъаларо, гӀицӀго рухӀищ – гьебги лъаларо, Аллагьасда лъала.) 3-4Дида лъала гьев чи алжаналъуве вачун ун вукӀаравлъи. (Черхгун цадахъищ – дида лъаларо, гӀицӀго рухӀищ – гьебги лъаларо, Аллагьасда лъала.) Гьениб гьесда рагӀана лъицаниги абичӀел ва инсанас абизеги бегьуларел рагӀаби. 5Гьединав чиясда рекъараб буго живго веццизе, дида рекъараб гьечӀо, дирго загӀиплъи беццани гурони. 6Дунго веццизе байбихьаниги, гӀантмахӀавлъун лъугьинаро дун, дица битӀараб бицунелъул. Дир хӀакъалъулъ рагӀарабги дилъ бихьарабги гурони гӀадамаз бицине бокьун гьечӀелъул, диего рецц-бакъ гьабиларо[†] дица. 7Диеги илгьамал лъугьанилан дун цӀакъго чӀухӀдарунгутӀизе, Аллагьас дир чорхолъ къазабун буго гӀазаб-гӀакъубаялъул заз. Гьеб ккола илбисалъул чапар.[†] ЧӀухӀдарунгутӀизелъун дун вухизе изну кьун буго Аллагьас гьев чапарасе. 8Дица лъабцӀулго гьарана ТӀадегӀанасда, гьев тӀаса восейилан. 9Амма Гьес абуна: «Дидасан бугеб баркатги гӀела дуе, загӀиплъиялъулълъидал дир къуват камиллъулеб». Гьединлъидал дагьабги цӀикӀкӀун беццила дица дирго загӀиплъи, МасихӀил къуват дилъго хутӀизе. 10МасихӀие гӀоло загӀиплъизеги, инжит-хӀакъир гьавизеги, захӀмалъи баччизеги, хадурчӀун дир рахӀат хвезабулезул гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезеги рази вуго дун, – загӀиплъараб мехалълъидалха дун къуватавлъун лъугьунев[+].


Павелица бицунеб буго коринфиязде бугеб рокьул

11ГӀантмахӀав чияс гӀадинал жал рицунел руго дица. Нужеца рицинаруна дида гьел. Нужедани лъазе кколаан дун кинав чи вугевали. Дунго щивго гурев чи вугониги, гьел «чӀахӀиял чапарзабаздаса» сундалъунниги къадарав гьечӀо[+]. 12Нужее загьирлъун рукӀана хӀакъав чапар вукӀин лъазабулел жал: сундулъго сабру, мугӀжизатал, гӀаламатал ва Аллагьасдасан рещтӀараб къуватги[+]. 13ГӀарац кьейилан нужер гьодиде гьир бегизабичӀолъи гурони, иман лъуразул цогидал жамагӀатазе гьабуралдаса батӀияб мекъаб-тӀекъаб жо щиб дица нужее гьабураб? Гьеб рехсараб «гӀайиб» кканин, тӀасалъугьа дидаса![+]

14Гьанже дида ракӀалда буго лъабабизеги нужехъе вачӀине. Гьебмехалдаги нужер гьодиде гьир бегизабиларо дица, нужераб гуро дие къваригӀун бугеб, нужго къваригӀун руго. Лъималаз гуро эбел-инсуе нахърател гьабизе кколеб, эбел-инсуца лъималазейин[+]. 15Дун рази вуго дир бугебщинабги нужее кьезе, дунгоги кьезе. ГьадигӀан цӀакъ дие нуж рокьулеб мехалъ, нужее дун дагьго вокьизе бегьилищ[+]?

16Нужедаго лъалагури, щибниги гьарун[†] дица нужеда захӀмат баччизабичӀолъи. Амма цо-цояз абизе бегьула сихӀирго хӀалтӀун хӀиллаялъ кверде росанин дица нужилан[+]. 17Дица нужехъе ритӀаразул цоясдасангӀаги щибниги щварабищ дир бетӀербахъиялъе? 18Дица Титида гьарана нужехъе айилан ва гьесда цадахъ цо вацги витӀана. Титица бегьарабищ нужер кисинибе квер? Цого Илагьияб РухӀалъ[†] малъухъе гурищ дунги гьевги хьвадулел ругел? Цого галаби гурищ нижеца тӀамулел ругел[+]?


КантӀиялде ахӀи

19Гьаб кагъат цӀалулаго нужеца пикру гьабун батила нужеда цере нижго ритӀухъ гьаризе лъугьунел ругин нижилан. Аллагьасда цере МасихӀиде цолъун кӀалъалел руго ниж. Нужер гӀумру берцин гьабизе гӀоло буго, дир хириял, гьеб кинабго[+]. 20Дун хӀинкъун вуго, – нагагь дун гьениве вачӀани, дида ратизе бокьараб къагӀидаялда нужги ратиларин, нужеда ватизе бокьараб къагӀидаялда дунги ватиларин. Нужеда гьоркьоб дагӀба-къец, щакдари, ццин, хъантӀи, бугьтан, мацӀ, чӀухӀи-пахрулъи ва гъалмагъир батилин хӀинкъун вуго. 21Гьанжеги нужехъе вачӀараб мехалъ нуж сабаблъун дир Аллагьас дун гӀодовегӀанлъизе гьавилиланги хӀинкъун вуго. Гьебмехалда нужер гӀемерисезда хадуб (хваразда хадуб гӀадин) магӀу гьабизе ккела дица. Гьел рукӀина адаб гьечӀолъи, пасалъи, хъахӀбалъи гӀадинал мунагьал гьаруниги, жал кантӀичӀел, гьел рехун течӀел гӀадамал[+].

### 13 бетӀер


Ахирисел насихӀатал

1Лъабабилеб нухалдаги вачӀинехъин вуго дун нужехъе. ТӀухьдузда хъван буго: «Лъилниги рагӀи ритӀухълъизе ккани, къваригӀуна кӀиго яги лъабго чиясул нугӀлъи»[+]. 2КӀиабилеб нухалъ вачӀараб мехалдаги лъазабун букӀана, гьанже нужедаса рикӀкӀад вукӀаго нахъеги лъазабулеб буго, гьел мунагьал рехун течӀезе ва киналго цогидазеги гьаб нухалда гурхӀел букӀине гьечӀилан. 3Нужеца тӀалаб гьабулеб буго дун МасихӀил[†] кӀалдисан кӀалъалев вукӀин чӀезабейилан. МасихӀ нужее загӀипавлъун гуро загьирлъун вугев, нужеда гъорлъ жиндирго къуват бихьизабулеб буго гьес. 4ХӀакъикъаталдаги загӀипав вукӀана гьев хъанчида ван вугеб мехалъ, амма Аллагьасул къудраталъ чӀаголъизавуна. Гьесде цолъарал нижги загӀипал руго, амма Аллагьасул къудраталдалъун нужеда гъорлъ нижги гьесда цадахъ чӀаго рукӀина[+].

5Нужер иман щулалъун бугищали хӀалбихье. ГӀиса МасихӀ нужелъги вукӀин бичӀчӀулеб гьечӀебищ нужеда? Гьеб бичӀчӀулеб батичӀони, Аллагь разилъун гьечӀо нужедаса. 6Нижедаса Аллагь разилъун вукӀин нужеда лъалилан хьул буго нижер. 7Нижеца Аллагьасда гьарула нуж квешлъи гьабизе риччагейилан. Нижедаса Аллагь разилъун вукӀин чӀезабизе гуребха нижеца гьеб гьарулеб. Нужеца лъикӀлъи гьабуни гӀела нижее, нижедаса Аллагь разилъун гьечӀилан нужеда ракӀалде кканиги. 8ХӀакъабщиналде данде къеркьезе гуреб, гьелъие гӀоло къеркьезейин нижелъ къуват бугеб. 9Ниж загӀиплъун ругони, нужелъ къуват цӀикӀкӀани, гьелдаса рохула ниж. Нижеца Аллагьасда гьарулеб жого нуж лъикӀаб рахъалде рачейилан буго[+]. 10ГӀумру хвезабизе гуреб, гьеб берцин гьабизе ТӀадегӀанас дие кьураб ихтияралда рекъон, нужер гьениве вачӀун кьварараб тамихӀ гьабизе ккунгутӀизейин гьанив вукӀун хъвалеб бугеб дица гьадин[+].


Кагътил ахир

11Кагътил ахиралдаги – роха-хинлъун рукӀа, вацал, битӀараб нухде русса, дица гьарарабги гьабе, цоцазулгун рагӀи данде ккезабе, рекъа-решон рукӀа, – рекъелги рокьиги рещтӀинабулев Аллагьас рехун теларо нуж![+]

12Иман лъуразул агьлуялъ гӀадин цоцазда баун салам гьабе. Иман лъуразул тӀолабго агьлуялъулги салам буго нужеде[+].

13ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил цӀобги Аллагьасдасан рокьиги даимго хутӀаги нужелъ. Илагьияб РухӀалъ[†] цолъизареги нуж.

## Галатиязухъе кагъат

### Галатиязухъе кагъат

Галатиязухъе кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]


### ЦеберагӀи


Галатиязухъе Павелил кагъат

ГьитӀинаб Азиялъул Галатия улкаялда жинцаго гӀуцӀараб иман лъуразул жамагӀаталде нилъер эраялъул I гӀасруялъул 40-абилел соназул ахиралда Павел чапарас хъвараб кагъат буго гьаб. Гьеб жамагӀаталъухъе рачӀун рукӀана Павелида дандечӀарал гӀадамал. Гьез абулеб букӀана цогидал халкъазда гьоркьоса гӀадамаз, жугьутӀазго гӀадин, Мусал къануналъул тӀолалго тӀалабал тӀуразаризе кколилан. Павелица галатиязда ракӀалде щвезабулеб буго Аллагьас инсан гьесул божи-иманалъухъ балагьун ритӀухъавлъун рикӀкӀунин, Къануналъул рихьизариял тӀуразариялдалъун гьев ритӀухъавлъун лъугьунарин.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1-2ГӀадамаз витӀичӀев, гӀадамазул кумекалдалъунги витӀичӀев, живго ГӀиса МасихӀица[†] ва хваралъуса гьев вахъинавурав Эмен – Аллагьас витӀарав чапар[†] Павелица ва цадахъ ругел киналго диналъул вацаз хъвалеб буго гьаб кагъат Галатиялда ругел иман лъуразул жамагӀатазде[+][+]. 3Нилъер Эмен – Аллагьасул ва ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил баркатги саламги лъеги нужеда. 4Гьаб гӀасияб гӀасруялдаса нилъ хвасар гьаризе ва нилъер мунагьал чуризе, Инсул амруялдалъун, ГӀиса МасихӀица живго рецӀалие кьуна[+]. 5Нилъер Эмен – Аллагьасе абадул абадиялъго реццги цӀарги! Амин!


Нуж цогидал «рохалил хабаралде» руссун руго

6Дун хӀикмалъун вуго МасихӀил баркаталдалъун иман лъезе нуж ахӀарав Аллагь нужеца гьадигӀан хехго рехун тедал. Нуж батӀияб «рохалил хабаралде» руссун руго,[+] 7хӀакъикъаталда гьеб Рохалил хабар гуро. Цо-цо гӀадамаз нуж ита-таризе гьарулел руго, ва гьез хӀаракат бахъулеб буго МасихӀил хӀакъалъулъ Рохалил хабар мекъса сверизабизе[+]. 8Амма, нижеца лъазабураб гуреб, цогидаб «рохалил хабар» хӀатта нижеца яги зодисан рещтӀарав малаикас нужеда гьеб лъазабун бугониги, – абадиялъго нагӀана батаги гьеб лъазабурасе[+]. 9Нижеца цебеги абун букӀана, гьале дица нахъеги абулеб буго: нужеца къабул гьабураб тун батӀияб «рохалил хабар» нужеда лъазабурав чиясе абадиялъго нагӀана батаги!

10Дидаса гӀадамал разилъизе гуреб, Аллагь разилъизейин дица гьадин абулеб бугеб. ГӀадамазда дунго лъикӀ вихьизеги гуро. Цебего гӀадин, гӀадамазда лъикӀ вихьизе жал дица гьарулел рукӀаралани, дун МасихӀил лагълъун вукӀинароан[+].


МасихӀица витӀана дун чапарлъун

11Нужеда лъай, вацал, дица лъазабулеб бугеб Рохалил хабар гӀадамаздасан бачӀараб гуро. 12Инсанасдасан гурелъулха дихъе гьеб щвараб, инсанас малъунги щвечӀо дихъе гьеб. Дие гьеб ГӀиса МасихӀица загьир гьабуна[+].

13Нужеда рагӀанагури, жугьутӀ диналда дун вукӀараб мехалъ, дица гьарулел рукӀарал жалазул хӀакъалъулъ, – Аллагьасде иман лъуразул агьлуялъе гӀасиго гӀазаб-гӀакъуба кьолаан ва гьеб щущахъ биххизабулаан[+]. 14ЖугьутӀ диналда вукӀараб мехалъ дун цеве кколаан дир халкъалда гьоркьоса гӀемерал гӀелбащадаздаса. ЦӀакъго-цӀакъ цӀунулел рукӀиндалха дица дирго умумузул гӀадатал![+] 15Амма эбелалъул ургьивго дун тӀаса вищарас ва жиндир баркаталдалъун жиндие хъулухъ гьабизе дун ахӀарас[+] 16дие загьир гьавуна жиндирго Вас, гьесул хӀакъалъулъ Рохалил хабар дица цогидал халкъазе бицинелъун. Гьебмехалда дица цониги инсанасулгун гӀакълу дандбачӀо. 17Дидаса цере чапарзабилъун лъугьарал гӀадамал рихьизе Иерусалималдеги инчӀо дун. Дун ана гӀарабиязул ракьалде, цинги Дамаск шагьаралде тӀадвуссана[+]. 18Гьелдаса хадуб лъабго лъагӀел сверидал, дун, Кефа[*] вихьизе бокьун, Иерусалималде ана. Гьесда аскӀоб дица анцӀила щуго къо бана[+]. 19ТӀадегӀанав ГӀисал вац Якъуб[†] гурони, цогидал чапарзаби дида рихьичӀо[+].

20ХӀакъал рагӀаби руго гьал дица нужехъе хъвалел. Аллагьасда лъала дица гьереси бицунеб гьечӀеблъи[+].

21Цинги дун ана Сириялъул ва Киликиялъул ракьалде. 22Гьеб заманалда дун жеги вихьун вукӀинчӀо МасихӀиде иман лъуразул Ягьудиялда[†] ругел жамагӀатазда. 23ГӀицӀго цогидаз бицун лъалеб букӀана гьезда цеве нилъеда дандечӀун вукӀарав чияс гьанже тӀибитӀизабулеб бугин доб мехалда жинца щущахъ биххизабизехъин букӀараб дин[+]. 24Дие ккарабщинабги рагӀун, гьез Аллагьасе рецц гьабулеб букӀана.

### 2 бетӀер


Иерусалималда чапарзабигун дандчӀвана дун

1Цинги анцӀила ункъо соналдасан Барнабада цадахъ нахъеги Иерусалималде ана дун, Титги цадахъ вачана[+]. 2Аллагьас айилан лъазабидал, ана дун гьениве. БатӀи-батӀиял халкъазда лъазабураб Рохалил хабар дица къо-асс бугелилан рикӀкӀунел гӀадамазда бицана, батӀаго гьелгун дандчӀван. ГӀадада ккечӀодай дир чодул кӀанцӀи, пайда бахинадай гьанже кӀанцӀиялъулгиян абуна дица гьезда[+].

3Дида цадахъ вукӀарав Титцин, гьев грекав вукӀаниги, сунат гьабизе лъицаниги тӀамичӀо гьенив[+]. 4Амма цо-цо «гьересиго вацал» дагьа-дагьалккун нижеда гъорлъе рорчӀулел рукӀана, МасихӀ[†] ГӀисадасан щвараб нижер эркенлъи кинаб бугебали жасуслъи гьабизе ва ниж лагъзаллъун ккезаризеги бокьун[+]. 5Рохалил хабаралъул хӀакъаб магӀна нужелъ хутӀизелъун цо лахӀзаталъгицин мутӀигӀлъичӀо ниж гьезие.

6Амма къо-асс бугелилан рикӀкӀунел гьел гӀадамаз, – дие батӀалъи гьечӀо гьел щал рукӀун ратаниги, гьурмахъ балагьун иш гьабуларелъулха Аллагьас, – къо-асс бугелилан рикӀкӀунел гьел гӀадамаз щибго тӀаде жубачӀо дица лъазабулеб букӀаралде[+]. 7Гьелъул гӀаксалда, гьезда бихьана, жугьутӀазда Рохалил хабар лъазабизе Пётрие изну кьун букӀарабго гӀадин, цогидал халкъазда гьеб лъазабизе Аллагьас диеги изну кьун букӀин[+]. 8ЖугьутӀазда Рохалил хабар бицунеб мехалда Пётрилъ букӀараб РухӀ дилъги букӀиндалха цогидал халкъазда Рохалил хабар бицунеб букӀараб мехалда. 9Цинги дие щвараб баркатги лъан, дихъеги Барнабахъеги, нилъ цолъун рукӀинилан, квер бегьана иман лъуразул агьлуялъул бутӀруллъун рикӀкӀунел рукӀарал Якъубица,[†] Кефаца ва Иоанница. ХӀукму ккана ниж цогидал халкъазухъе ине, гьел жугьутӀазухъе ине[+]. 10Гьез цохӀо жо гьарана нижеда, жидер мискинзаби кӀочон тогеян, – гьелъиени дица кидагоги хӀаракат бахъула![+]


Антиохиялда Пётрида дандечӀун кӀалъана дун

11Амма Пётр Антиохиялде вачӀараб мехалъ, гӀадамазда цеве гьесда дандечӀун кӀалъазе вахъана дун, гьениб гьес гьабидалха гӀайиб чӀвазе ккараб иш[+]. 12Якъубица ритӀарал гӀадамал гьенире рачӀиналде гьев кваналаан мажусиязда гьоркьоса иман лъуразда цадахъ гӀодовги чӀун. Гьел рачӀун хадуса гьес байбихьана, жугьутӀазда гьоркьоса иман лъураз жиндаго гӀайиб чӀвалилан хӀинкъун, дозда аскӀоса ватӀалъизе[+]. 13Гьесда цадахъ гьебго жо хӀазе лъугьана цогидал жугьутӀалги. ХӀатта Барнабагицин лъугьана гьезухъего хӀазе! 14Рохалил хабаралъул хӀакъикъияб нухдаса гьел кьурулел рукӀин бихьидал, киналго ругеб бакӀалда дица Кефада абуна: «ЖугьутӀав вугониги, мун цогидал халкъазул гӀадамал гӀадин хьвада-чӀвадулев вуго. Дуца цогидал халкъазул гӀадамал щай тӀамулел ругел жугьутӀазухъего хьвадизе?» – ян[+].


МасихӀиде иман лъеялдалъун ритӀухълъула гӀадамал

15«Мунагьазул цӀурал мажусияллъун»[†] гурел, жугьутӀаллъун рижун руго ниж. 16Амма нилъеда лъала Аллагьасда цеве инсан, Къанун[†] цӀуниялдалъун гурев, цохӀо ГӀиса МасихӀиде бугеб божи-иманалдалъун ритӀухълъулевлъи. Нилъеца ГӀиса МасихӀиде иман лъуна, – Къануналъ малъухъе хьвадиялдалъун гуреб, МасихӀиде иман лъеялдалъун Аллагьасда цере ритӀухълъизе бокьун. Къануналъ малъухъе хьвадиялдалъун цониги инсан ритӀухълъуларо[+]. 17МасихӀидеги цолъун, Аллагьасда цере ритӀухълъизе нилъеца хӀаракат бахъулеб бугониги, нилъ мунагьал гьарулел чагӀилъун лъугьунел ругони, – МасихӀги мунагьалъул рахъалда вугин абураб магӀна кколебищ гьелъул? Гьайгьай, кколаро! 18Дицаго биххизабунщинаб жо цӀидасан гьабизе лъугьани, Мусал Къанун[†] хвезабурав такъсирчилъун лъугьинавила дица дунго. 19Къануналда рекъон дун хварав чи ккола. Къануналъ дун чӀвана Аллагьасе гӀоло дица гӀумру гьабизе. МасихӀида цадахъ хъанчида варав чийин дунги[+]. 20Гьединлъидал дун тӀокӀалъ чӀаго гьечӀо, амма дилъ МасихӀ чӀаго вуго. ГьабсагӀат дир бугеб гӀумру – гьеб буго Аллагьасул Васасде иман лъеялдалъун щвараб гӀумру. Гьесие дун вокьана ва жиндирго гӀумруги гьес дие кьуна[+]. 21Аллагьасул баркаталдаса дица инкар гьабуларо. Къануналъ малъухъе хьвадиялдалъун Аллагьасда цеве ритӀухълъизе инсанасда кӀолеб бугони, МасихӀил хвел гӀададисеб буго!

### 3 бетӀер


КъотӀиги Къанунги

1Вай, нуж гӀакълу гьечӀел галатиял! ГӀажаибго хиса-сверана нуж. Нужер беразда цеве ГӀиса МасихӀ[†] хъанчида ван вихьарал гӀадинал гӀадамал гурищ нуж рукӀарал. 2Дир цо суалалъе жаваб кье нужеца: Къануналъ[†] малъарал жал гьариялдалъунищ нужее Илагьияб РухӀ[†] щвараб, яги, Рохалил хабар рагӀун, гьелда божиялдалъунищ[+]? 3ГьедигӀанго гӀантал гӀадамалищха нуж? РухӀалдасан байбихьарал нужеца мунагьаб напсалдалъун лъугӀизабулебищ бугеб? 4Нужеда тӀаде ккараб хӀалбихьиги хӀехьараб къварилъиги гӀададайищха ккараб? ГӀадада ккезе бегьилищ гьеб![+] 5Къануналъ малъараб нужеца гьабидалищ, яги, Рохалил хабар рагӀун, гьелда божидалищ – Аллагьас нужее Илагьияб РухӀ кьураб ва нужеда гӀаламатал рихьизарурал[+]? 6Гьедин Ибрагьимги[†] Аллагьасда божана, гьединлъидал гьес гьевги жиндие ритӀухъав чилъун рикӀкӀана[+]. 7Нужеда лъан букӀа: божи-иман къабул гьабурал гӀадамал Ибрагьимил лъималлъун ккола.

8Аллагьасда лъалаан гьезул божи-иманалдалъун халкъал ритӀухъ гьаризе ругеблъи. Гьединлъидал, Ибрагьимида Рохалил хабарги бицун, ТӀехьалда хъван букӀана дудалъун киналго халкъазе баркат щвезе бугилан[+]. 9Гьедин иманалде рачӀаразеги щола жиндирго божи-иманалдалъун Ибрагьимие щварабгӀанасеб баркат. 10Къанун цӀуниялде мугъчӀвай гьабулел гӀадамал нагӀанадулъ къан руго. ТӀехьалда хъван бугелъулха: «Къануналъул тӀехьалда хъван бугебщиналъул рахъ кколаресе ва гьеб кинабго кидаго тӀубазабуларесе нагӀана щола»[+]. 11Гьелдасан бичӀчӀула Къанун цӀуниялдалъун Аллагьасда цеве щивниги ритӀухъавлъун рикӀкӀунаревлъи. Хъван буго: «ВацӀцӀадав инсан божи-иманалдалъун чӀаго хутӀила»[+]. 12Божи-иманалдасан гуро Къанун бачӀун бугеб. Хъван буго: «Къануналда жанир ругел Аллагьасул амруял тӀуразариялдалъун инсан чӀаго хутӀила», – абун[+]. 13Къануналъул нагӀанаялдаса нилъги хвасар гьарун,[†] нилъее гӀоло гьеб жиндаго тӀаде босана МасихӀица. ТӀехьалда хъван бугелъулха: «ГъотӀода жаназа бан бугесулъ Аллагьасул нагӀана буго»[+]. 14Гьеб лъугьана Аллагьас Ибрагьимие рагӀи кьун букӀараб баркат МасихӀ ГӀисадалъун халкъазе щвезе гӀоло ва Аллагьас къотӀи[†] гьабун букӀараб РухӀ божи-иманалдалъун нилъее щвезе гӀоло[+].

15Гьале, вацал, нужее гӀадамазул гӀумруялдаса мисал. Цо пуланав чияс хъвараб ва тасдикъ гьабураб васият хвезабизе яги хисизабизе лъилниги ихтияр гьечӀо. 16Гьединго Аллагьасги рагӀи кьун букӀана «Ибрагьимиеги гьесул наслуялъул чиясеги». Гьес «наслуйилан» (гӀемерал чагӀийилан) абун гьечӀо, «наслуялъул чийилан» (цохӀо чийилан) абун буго. Гьеле гьев чи вуго МасихӀ[+]. 17Дица гьадин абила: цебего Аллагьас гьабун букӀараб къотӀи[*] хисизабуларо ва Аллагьас кьураб рагӀиги хисизабуларо гьелдаса ункъусиялда лъеберго соналъ хадуб рещтӀараб Къануналъ[+]. 18Щай гурелъул Къануналдасан щвараб ирс – гьеб кколаро Аллагьас рагӀи кьун букӀиндал щвараб ирслъун. Амма Ибрагьимиде Аллагьас баркат рещтӀинабуна жинца кьураб рагӀуда рекъон[+].

19Гьедин батани, Къанун щайха къваригӀун букӀараб? Такъсир сабаблъун тӀаде жубан букӀана гьеб. Аллагьас рагӀи кьун букӀарав дов Ибрагьимил наслуялъул чи вачӀинегӀан хӀалтӀизабизе рещтӀана гьеб. Малаикзабазда кодоса щвана гьеб, гьоркьохъанлъун инсанги вукӀана[+]. 20Гьоркьохъан вукӀуна кӀигоясда гьоркьов, амма Аллагь цохӀо вуго![+]

21Щибха гьаниб кколеб бугеб – Аллагьас кьураб рагӀиялде дандечӀунищха Къанун бугеб? Гьайгьай, гьечӀо! Камилаб гӀумру кьезе кӀолеб Къанун щун букӀарабани, гьебмехалда хӀакъикъаталдаги Къануналдалъун ритӀухълъилаан Аллагьасда цере. 22ТӀухьдуз бицунеб буго тӀолабго гӀалам мунагьалъулъ къан бугин, – ГӀиса МасихӀида божарасе кьелилан рагӀи кьун букӀарабги иман лъуравщинав чиясе щвезе гӀоло[+].

23Божи-иман рещтӀинегӀан ниж жанир тӀамун рукӀана, Къануналъ хъаравуллъиги чӀезабун. Гьедин хутӀана божи-иман загьирлъизегӀан. 24Цинги, МасихӀ вачӀинегӀан, Къануналъ къайимлъи гьабуна нижее, – Аллагьасда цере божи-иманалдалъун ритӀухълъизе[+]. 25Божи-иман рещтӀун хадуса ниж хутӀичӀо къайимлъи гьабулесул ихтияралда гъоркь. 26МасихӀ ГӀисаде бугеб божи-иманалдалъун Аллагьасул лъималлъун лъугьана нуж киналгоги[+].

27МасихӀидалъун лъадалъ ччун рахъана нуж, ва МасихӀ нужее цӀияб ретӀеллъунги лъугьана[+]. 28Гьанже тӀокӀалъ гьечӀо я жугьутӀал, яги грекал, я лагъзал, яги уздензаби, я бихьинал, яги руччаби – нуж киналго цолъана МасихӀ ГӀисадалъун[+]. 29МасихӀилаллъун лъугьун ругелъул, нуж ккола Ибрагьимил наслуялъул гӀадамал ва Аллагьас кьураб рагӀиялъул ирсилал[+].

### 4 бетӀер

1Дица гьадин абила: гьитӀинаб лъимер вугеб мехалда ирсилав лагъасда релълъун вукӀуна, жиндирго бечелъиялъул бетӀергьан вугониги. 2Инсуца цӀараб болжалалде щвезегӀан гьев вукӀуна къайимзабазулги рукъалъул иш тӀадкъаразулги кверщаликь. 3Гьедин, лъималлъун ругеб заманалда нилъги рукӀана дуниялалъул тӀабигӀиял къуватазул кверщаликь. 4Амма, заман цӀубараб мехалда, Аллагьас витӀун вачӀана чӀужугӀаданалъ гьавурав жиндирго Вас. Къануналъул[†] кверщаликь гьавуна гьев –[+] 5Къануналъул кверщаликь ругелал тархъан гьаризе ва нилъ гьесул лъималлъун лъугьине[+].

6Нилъ гьесул лъимал ругелъул, Аллагьас жиндирго Васасул РухӀ нилъер ракӀазулъе рещтӀинабуна, ва гьеб РухӀалъ ахӀулеб буго: «Абба[*]! Я дир Эмен!» – абун. 7Гьединлъидал тӀокӀалъ мун лагъ гуро, вас вуго! Вас вугелъул, Аллагьасул бугебщиналъул ирсилавлъунги лъугьун вуго мун.


Къануналъул рукь горбоде ккезе биччаге

8Нужедайин абуни, доб мехалда Аллагь лъалев вукӀинчӀо, – гьересиаллагьзабазе лагълъи гьабулел хутӀун рукӀана нуж. 9Гьанже, Аллагь нужеда лъараб, битӀун абуни, Аллагьасда нуж лъараб заманалда, щайха нуж дол щибго гьабизе кӀоларел ва пайда гьечӀел къуватазде нахъеги тӀадруссунел, нахъеги ва нахъеги гьезул лагъзаллъун лъугьунел[+]? 10Нужеца хирияллъун рикӀкӀунел руго цо хасал къоял, моцӀал, лъагӀалил заманаби ва лъагӀелал[+]. 11Дун хӀинкъун вуго нужее гӀоло гьабщинаб захӀмат баччи гӀададацин гуродай дир ккарабилан[+].

12Дица нужеда цӀакъ гьарулеб буго, вацал, дида релълъун лъугьаян, нужеда релълъун дунги лъугьун вугелъулха. Нужеца дун сундалъунниги къварид гьавичӀо. 13Цебе нужеда Рохалил хабар бицине рес рекъеялъе сабаблъун ккана дир черх загӀиплъун букӀин. Нужеда гьеб лъала[+]. 14Дида бугеб хӀалалъухъ балагьун щакдаризе кколел рукӀаниги, нужеца дун инжитго нахъчӀвачӀо. Нужеца дун къабул гьавуна Бичасул малаик гӀадин ва ГӀиса МасихӀ[†] гӀадин[+]. 15Доб мехалда нужер ракӀазулъ букӀараб талихӀ-рохелалъул асар кибе араб? Дица ракӀчӀун абила: бахъун берги кьелаан нужеца добмехалда дие. 16ХӀакъабщинаб нужеда бицун хадуса, гьанже нужер тушманлъунищха дун ккарав?

17Гьал цогидал гӀадамал рекӀелъ квешал къасдалгун хурхун чӀун руго нужеда, нуж дидаса ратӀа гьаризе ва нужги гьезда хурхун чӀезе. 18Гьедин (дун нужеда аскӀов вугеб мехалъ гуребги) хурхун чӀей лъикӀаб иш бугоан, лъикӀал къасдалгун бугебани гьеб.

19Я дир лъимал, лъимер гьабизе хӀара чӀварай эбел гӀадин лъугьун вуго нуж сабаблъун дун гьанжеги. Гьедин дун хутӀила МасихӀил сипат нужелъе лъугьинегӀан. 20Дие цӀакъ бокьилаан гьанже нужеда цадахъ вукӀине, батӀияб къагӀидаялъ нужгун кӀалъазе. Дун нужеда хӀинкъун вугелъулха!

21Ле, нуж Къануналъул кверщаликь хутӀизе бокьарал гӀадамал! Къануналъ щиб бицунеб бугебали рагӀарабищ нужеда? 22Гьениб хъван буго: Ибрагьимил[†] вукӀана кӀиго вас – лагъалъ гьавурав цо, узденалъ гьавурав – цогидав[+]. 23Лагъалъул вас гьавуна цогидалго гӀадин, узденалъул вас гьавуна – Аллагьас рагӀи кьун букӀиндал[+]. 24Гьелъулъ буго магӀна гъваридаб гӀаламат: гьей кӀияйго чӀужугӀадан ккола Аллагьасул кӀиго къотӀи.[†][+] 25ГӀарабустаналда бугеб Синай магӀардасан бачӀараб къотӀиялъул гӀаламатлъун ккола Гьажар. Лагълъун йикӀаго гьаруна[†] гьелъ лъимал. Гьединлъидал гьей релълъуна гьанжесеб Иерусалималда, – гьебги гьелъул гӀадамалги лагълъиялда руго. 26Нилъее эбеллъун кколеб Зобалазул Иерусалим эркенлъиялда буго[+]. 27ТӀехьалда бугелъулха: «Йо, лъимер гьабуларей чӀужугӀадан, йоха-хинлъун йикӀа мун. Лъимадул хӀара чӀван унти лъачӀей мун йохун ахӀдезе-чӀчӀичӀчӀидизе лъугьа. Рос вугелъулалдаса цӀикӀкӀун руго рехун таралъул лъимал». 28Нужни, вацал, ИсхӀакъго[†] гӀадин, Аллагьас кьураб рагӀиялда рекъон гьарурал лъимал руго[+]. 29Цогидалго гӀадин эбелалъ гьавурав васас къварилъи гьабулеб букӀана Аллагьас кьураб рагӀиялда рекъон гьавурав васасе доб заманалда. Гьедин буго гьанжеги[+]. 30ТӀухьдуз щибха абулеб бугеб гьелъул хӀакъалъулъ? «Лагъги гьелъ гьавурав васги нахъе рачахъе, узденалъ гьавурав васасда цадахъ ирс щоларо лагъалъ гьавурав васасе»[+]. 31Гьединлъидал, вацал, нилъ лагъалъул лъимал гуро, узденалъул лъимал руго!

### 5 бетӀер


Къанунги эркенлъиги

1Эркенлъи щвезелъун тархъан гьаруна[†] МасихӀица[†] нилъ. Гьединлъидал гьеб эркенлъиги ккун чӀа, лагълъиялъул рукь нахъеги горбоде ккезе биччаге[+]. 2Гьале дица, Павелица, абулеб буго нужеда: нужеца гьанже сунат гьабуни, нужее МасихӀидасан щибго пайда букӀине гьечӀо[+]. 3Цоги нухалъ лъазабулеб буго дица: сунат гьабулевщинав чияс тӀолабго Къанун[†] цӀунизе ккола[+]. 4Къанун цӀуниялдалъун Аллагьасда цере ритӀухълъизе бокьарал нуж МасихӀидаса ратӀалъана. Баркаталдасаги тӀуна нуж[+]. 5Нилъер хьул буго Аллагьасда цере ритӀухълъилилан. Божулел ругелъулин нилъ гьелъухъ ралагьун чӀолел[+]. 6МасихӀидехун цолъаразе амрулъун кколаро сунат гьаби ялъуни гьабичӀого тей. Амма гьезие амру ккола цоцазе рокьиялдалъун загьирлъулеб божи-иман[+].

7Нужер чу лъикӀго бекерулеб букӀана, – хӀакъабщиналда божизе лъицаха нужее квалквал гьабулеб бугеб[+]? 8Нуж жиндихъего ахӀарав Аллагьасдасан бачӀараб жо гуро нужер пикру хисизабизе гьез бахъулеб хӀаракат. 9ГьитӀинаб ицица тӀубараб тӀимугъ кванала[+]. 10Амма дир ракӀчӀола, ТӀадегӀанав ГӀисадехунги цолъун, нужеца батӀияб пикру гьабиларилан.[†] Нуж ита-таризе гьарулев чиясе, щив гьев вукӀаниги, Аллагьас суд гьабила[+].

11Дирго рахъалъ абуни, вацал, дица цебе гӀадин малъулеб бугеб батани сунат гьабизе кколилан, щиб сабаблъунха дие гьанжеги гӀакъуба кьолеб бугеб? Гьеб гьедин букӀарабани, МасихӀ жинда тӀад вигъараб хъанчил хӀакъалъулъ дир вагӀзаялъ гьезул ццин бахъинабилароан[+]. 12Дие бокьилаан нуж итизе-таризе гьарулел ругел гьел гӀадамал, жидецаго жидерго лугбиги къотӀун, гӀайиблъизе!

13Нуж руго, вацал, эркенго рукӀине Аллагьас тӀаса рищарал чагӀи. Амма гьеб эркенлъиялдаса нужеца пайда босуге нужерго напсалъул гьаваялда нахърилълъине. Цоцазде бугеб рокьиги тӀезе биччаге, вацал, цоцазул лагъзаллъунги рукӀа![+] 14ТӀолабго Къануналъул магӀна буссун бугелъулха цохӀо амруялде: «Мунго дуего гӀадин вокье дуде гӀагарав чиги»[+]. 15Нужго нужедаго хӀанчӀелел ва цоцаца кваналел ругони, цоцаца кванан лъугӀизе гурин нуж. 16Гьале дица нужеда абулеб: нуж хьваде РухӀалъ малъулеб бугеб куцалда, напсалъул гьаваялда хадур инаро нуж гьебмехалда[+]. 17Напсалъе бокьула РухӀалъе тушманабщинаб, РухӀалъеги бокьула напсалъе тушманабщинаб. РухӀги напсги цоцалъ рагъулел ругелъул, рекӀее бокьараб гьабизе бажаруларо нужехъа[+]. 18РухӀалъ малъараб гьабулеб бугони, Къануналъул кверщаликь рукӀунаро нуж[+]. 19Нилъеда лъала напсалъ гьабулебщинаб: хъахӀбалъи, хъублъи, пасалъи,[+] 20гьересиаллагьзабазе лагълъи гьаби, сихӀручилъи, тушманлъи, дагӀба-къец, ракӀквешлъи, ццидахин, чӀухӀун церекӀанцӀи, цоцазда гьоркьоб рикьи ккезаби, рикьалаби гӀуцӀи,[+] 21жахӀда, гьекъел-мехтел, пасатго лазат-кеп босизе данделъи ва гьезда релълъаралги. Дица цебеги абун букӀана ва гьанжеги лъазабулеб буго нужеда: гьединал ишал гьарулел гӀадамазе Аллагьасул ПарччахӀлъи насиблъуларо[+].

22РухӀалъ инсанасе босун бачӀуна: рокьи, рохел, рекъел, сабру, лъикӀлъи, ракӀлъикӀлъи, божизе бегьи,[+] 23хӀалимлъи, жиндаго квелъ базе бажари. Гьел сабаблъун лъиениги тамихӀ гьабуларо[+]. 24МасихӀ ГӀисаде цолъараз, жидерго мунагьаб напс хъанчида тӀад бигъараб гӀадин, чорхол киналго лазаталги гьаваги къезаруна[+].

25Нилъее гӀумру РухӀалъ кьун бугелъул, нилъ хьвадизе ккела РухӀалъ малъухъе. 26РачӀа нилъ рецц-бакъалда хадур лъугьинарин, цоцазул ракӀхвезабун къацандиларин ва нилъеца цоцаздехун жахӀдаги гьабиларин[+].

### 6 бетӀер

1Я дир вацал, цо чияс кинаб бугониги мунагь гьабун букӀин лъани, РухӀалъ малъухъе хьвадулел ругелъул нуж, хӀалимго-хӀеренго битӀараб нухде ваче нужеца гьев. Вореха, нужгоги къосине гурин[+]. 2Цоцазул раччи бачче нужеца ва гьедин МасихӀил[†] къанунги[†] цӀуне[+]. 3Цо лъиданиги ракӀалде кколеб бугеб батани, щивго гурев жоги вукӀаго, жив щивнигийилан, гьес живго гуккулев вуго[+]. 4Щивав чияс хал гьабизе ккола жиндирго ишазул. Гьел ишал лъикӀал ругони, цогидазул ишазул пикруги гьабичӀого, гьездаса разилъизе бегьила гьев. 5Щивас жиндирго гьир баччизе кколелъулха![+] 6Аллагьасул рагӀи тӀалаб гьабулев вугев чияс жиндиего щвараб боцӀи-рикъзи бикьун кьезе ккола гьеб малъулев насихӀатчиясеги[+].

7Къосине чӀоге нуж: лъиданиги кӀоларо Аллагь гуккизе! Бекьараб гурони хуриб бижуларо[+]. 8Напсалъе бокьулеб бекьарасе напсалъул хуриб хвел бижула; РухӀалъе бокьулеб бекьарасе РухӀалъул хуриб абадияб гӀумру бижула[+]. 9ЛъикӀлъи гьабулаго нилъ ракӀ гӀодоб чӀван рукӀинарин. ТӀадчӀун хӀалтӀани, нилъер хуриб хӀалухъен жиндир заманалда бижила[+]. 10Гьанже, рес букӀаго, лъикӀлъи гьабилин,[†] хасго нилъерго диналъул агьлуялъе[+].


Эркенлъиги МасихӀил хъанчги

11Балагье дирго квералъ гьел рагӀаби кигӀан чӀахӀиял хӀарпаздалъун нужехъе хъван ругелали[+]. 12ГӀадамазда жалго лъикӀ рихьизе бокьулез нуж сунат гьабизе тӀамизе хӀаракат бахъулеб буго, МасихӀил хъанчидалъун жидее гӀазаб-гӀакъуба щунгутӀизелъун. 13Сунат гьабиялъул рахъ кколез жидецагоги тӀубазабуларо Къануналъ абулебщинаб. Гьезие бокьун буго нуж сунат гьабизе тӀамизе, балагье нужги напсалъе мутӀигӀлъулел ругилан чӀухӀдаризе гӀоло. 14Диени киданиги сундасаниги чӀухӀизе бокьиларо, нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил хъанчидаса гурони! Гьеб хъанчида тӀад бигъун хвана дие гӀаламги гӀаламалъе дунги[+]. 15Сунат гьабиялъулъ яги гьабунгутӀиялъулъ гуро иш бугеб, цӀияб вижиялдалъун вижун вукӀиналъулъин[+]. 16Гьеб амруялда рекъон хьвадулелщиназде рекъелги баркатги рещтӀаги ва Аллагьас тӀаса бищараб тӀолабго халкъалдеги рещтӀаги.


Кагътил ахир

17Гьанжеялдаса нахъе лъицаниги кьоге дие гӀакъуба, дир черхалда ругелъулха ГӀисада лъурал ругънал! 18Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил баркат лъеги, вацал, нужер рухӀазда. Амин!

## Эфесиязухъе кагъат

### Эфесиязухъе кагъат

Эфесиязухъе кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]


### ЦеберагӀи


Эфесиязухъе Павелил кагъат

Жинцаго Эфесалда гӀуцӀараб иман лъуразул жамагӀаталде Павел чапарас битӀараб кагъат буго гьаб. Нилъер эраялъул I гӀасруялда Эфес рикӀкӀунаан ГьитӀинаб Азиялда бищунго кӀудияздасан цояблъун кколеб, аслияб къагӀидаялъ греказ гӀумру гьабулеб шагьарлъун. Павелил насихӀатазухъ бищунго лъикӀ гӀенеккулел рукӀана Эфесалда. Кагътил аслияб мурад буго ГӀиса МасихӀил хвалдалъун ва хваралъуса вахъиналдалъун квешлъиялда тӀад лъикӀлъиялъ бергьенлъи босизе ва тӀолабго дуниял бацӀцӀалъизе байбихьанилан бичӀчӀизаби. Павел чапарас иман лъуразул агьлу релълъинабулеб буго ГӀиса МасихӀ жиндир цололъ лъураб гамачӀлъун кколеб минаялда ва ГӀиса жиндир рослъун кколей чӀужугӀаданалда.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1ГӀиса МасихӀил[†] чапарлъун[†] вукӀине Аллагьас витӀарав Павелил рахъалдасан салам буго Эфесалда ругел диналъул вацазде – МасихӀ ГӀисаде цолъун рацӀцӀалъаразде ва ритӀухълъаразде. 2Нилъер Эмен – Аллагьасул ва ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил баркатги саламги лъеги нужеда.


«Дуниял бижилелдего тӀаса рищана Аллагьас нилъ»

3Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил Эмен – Аллагьасе рецц! МасихӀиде цолъарал нилъеда баркат лъун зобалаздасан лъикӀабщинаб рещтӀинабуна гьес нилъеде[+]. 4Жеги дуниял бижилелдего тӀаса рищана Аллагьас нилъ, МасихӀиде цолъун, жиндирго халкълъун лъугьине ва, рокьи рекӀелъ цӀунун, жинда цере рацӀцӀадго ва гӀайиб-хатӀа кколаредухъ хьвадизе[+]. 5Аллагьасул къадар букӀун буго ГӀиса МасихӀидалъун нилъ жиндирго лъималлъун лъугьинаризе. ЛъикӀлъи гьабизе бокьидалин Аллагьас гьедин гьабураб![+]

6Аллагьасе рецц – жиндиего вокьулев Васасдалъун гьес нилъеде баркатги нурги рещтӀинабидал! 7-8Къурбанлъун лъугьун гӀодобе тӀураб МасихӀил биялдалъун нилъги гьесде цолъизарун, нилъее тархъанлъи насиб гьабуна ва нилъер мунагьалги чурана. Аллагьас нилъее кьуна сундулъго гӀакъиллъиги лъайги, кӀудияб баркатги гьарзаго рещтӀинабуна[+].

9Аллагьас нилъее загьир гьабуна МасихӀидалъун тӀубазабизе кколеб букӀараб жиндирго балъгояб мурад[+]. 10Зоб-ракьалда бижанщинаб МасихӀиде цолъизабиялъул ва киналъулго бетӀерлъун гьев гьавиялъул мурад Аллагьас тӀубазабула болжал щвараб мехалда[+]. 11МасихӀ сабаблъун Аллагьас нилъ тӀаса рищана жиндирго халкълъун рукӀине.

Жиндиего бокьухъе кинабго гьабулесул къадар букӀана 12гьесул къудраталъе рецц гьабулеллъун ниж лъугьине. ТӀоцебе МасихӀиде хьул лъурал гӀадамал ниж ругелъулха! 13Нуж хвасарлъанилан Рохалил хабарлъун бугеб ритӀухъаб рагӀи рагӀараб мехалъин нуж МасихӀиде цолъарал. МасихӀиде иман лъедал, нужедаги Илагьияб РухӀалъул[†] мугьру чӀвана[+]. 14Аллагьас жиндирго халкъ тархъан гьабураб ва жиндие цӀар-рецц гӀемерлъараб мехалда нилъееги ирс щвезе букӀиналъул гӀаламатлъун буго гьеб Илагьияб РухӀ.


МасихӀил къудрат

15Гьединлъидал, ТӀадегӀанав ГӀисаде нужеца иман лъунин рагӀаралдаса ва иман лъуразул агьлуялдего нужер рекӀелъ рокьи букӀинги лъаралдаса хадуб,[+] 16дугӀадулъ нужги рехсон, дица кидаго Аллагьасе рецц гьабула. 17Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил Эменлъун вугев къудратав Аллагьас нужеде рещтӀинабеги гӀакъиллъи щвезабулеб ва балъгоябги загьирлъулеб РухӀ. Гьелъ рачина нуж Аллагь лъаялде. 18Аллагьас нужер рекӀедаги канлъи бихьизабеги. Гьебмехалда бичӀчӀила сунде хьул лъезе нуж гьес ахӀулел ругелали, иман лъуразул агьлуялъе гьесул илагьияб ирсги кигӀан бечедаб бугебали[+]. 19Бицун хӀалкӀоларебгӀан кӀудияб гьесул къуват нилъелъ, жиндир къудраталдалъун иман лъуразулъ, букӀинги бичӀчӀила. 20Гьебго къуваталъин Аллагьас ГӀиса хваралъуса вахъинавурав ва зобалазда жиндирго кваранаб рахъалда гӀодов чӀезавурав[+]. 21Тахида ругелги, кверщел бугелги, хӀакимзабилъун ругелги, ханзабилъун ругелги рухӀаздаса тӀадегӀанлъизавуна Аллагьас гьев. Гьаб дуниялалда ругелги, хадусеб дуниялалда рукӀине ругелги киналго цӀараздаса тӀадегӀанаб кьуна гьесие цӀарги[+]. 22Кинабго гьесул хӀатӀикь лъуна Аллагьас. Кина-щиналдасаго кӀодоги гьавуна. Иман лъуразул агьлуялъул бетӀерлъунги гьавуна[+]. 23МасихӀил Черхлъун ккола гьеб агьлу. Кинабго камиллъизабулес камиллъизабула гьебги[+].

### 2 бетӀер


МасихӀица бачӀараб хвасарлъи

1Такъсирги мунагьги сабаблъун хварал чагӀийин нужги рукӀарал[+]. 2Цебе нужеца гӀумру гьабулеб букӀана гьаб дуниялалъул гӀадатазда ва зоб-ракьалда гьоркьоб кверщел гьабулев ханасул[*] амруялда рекъон. Аллагьасе мутӀигӀлъулареб агьлуялда тӀад гьабсагӀатги кверщел гьабулеб буго гьес[+]. 3Гьединал гурищ нилъ киналго рукӀарал! Нилъерго гьаваялдаги квешал къасдаздаги хадур ун, чорхоеги рекӀееги бокьанщинаб гьабулаан нилъеца. Гьеб тӀабигӀат сабаблъун, цогидазего гӀадин, Аллагьасул ццин бахъин насиблъун букӀана нилъееги[+]. 4Амма Аллагь цӀоб гӀатӀидав вуго! Нилъедехун бугеб кӀудияб рокьиялдалъунин[+] 5мунагь сабаблъун хун рукӀарал нилъ МасихӀида[†] цадахъ гьес чӀаголъизарурал. Аллагьас баркат лъун хвасарлъана нилъ[+]. 6-7ГӀиса МасихӀидалъун нилъеде гьарзаго рещтӀараб баркаталъул кӀодолъиги цӀобалъул гӀатӀилъиги хадусел гӀасрабазда загьир гьабизе нилъ МасихӀ ГӀисада цадахъ рахъинаруна ва зобалазда гьесда аскӀор гӀодор чӀезаруна[+]. 8Аллагьасул баркаталдалъун иман лъеялъ хвасар гьаруна[†] нуж. Нужедалъун гуро гьеб лъугьараб, Аллагьасул цӀобалдалъунин[+]. 9Нужер ишазухъ щвараб шапакъат гурин гьеб, – гьелдаса чӀухӀуге щивниги[+]. 10Аллагьасин нилъ, МасихӀ ГӀисадеги цолъизарун, гьанже ругеллъун лъугьинарурал, – цереккунго нилъее рихьизарун рукӀарал лъикӀал ишал тӀуразаризелъун[+].


ЖугьутӀалги жугьутӀал гурелги цого халкълъун лъугьана

11ХӀасил, нужеда кӀочон тоге нуж жугьутӀаллъун рижун рукӀинчӀолъиги, чорхол лага къотӀун сунат гьабуралилан абулез нужеда «сунат гьабичӀелилан» цӀар лъун букӀараблъиги[+]. 12Доб мехалда нуж МасихӀидаса рикӀкӀад рукӀана. Исраилил халкъалъеги чияраллъун рукӀана нуж. Гьеб халкъалъе Аллагьас гьарун рукӀарал къотӀабиги кьун букӀараб рагӀиги нужеда хъатӀулароан. Гьаб дуниялалда нуж рукӀана хьул лъезе бакӀги гьечӀел Аллагьги гьечӀел гӀадамал[+]. 13Цере Аллагьасдаса рикӀкӀад рукӀарал нуж, гьанже МасихӀиде цолъун, гӀагарлъана, – нужедасан къурбанлъун хварав МасихӀил би сабаблъун[+]. 14Гьес нилъ рекъезаруна, жугьутӀалги жугьутӀал гурелги цого халкълъун лъугьинабуна, нилъеда гьоркьоб букӀараб тушманлъиялъул къедги биххизабуна[+]. 15КӀиго халкъги ракълидалъун жиндилъго цолъизабун, цо цӀияб халкъ лъугьинабизелъун Къануналъул[†] рихьизариялги къагӀидабиги риххизаруна гьес, – жиндирго черхги къурбанлъун гьабун[+]. 16Хъанчида ван хвеялдалъун цого чорхолъ кӀиго халкъ Аллагьгун рекъезабуна гьес, хъанчида тӀадго чӀвана гьезул тушманлъиги[+]. 17ВачӀун гьес ракълил рохел бицана Аллагьасдаса рикӀкӀалъун рукӀарал нужедаги ва гьесде гӀагарлъун рукӀараздаги. 18Гьединлъидал гьесдалъун цого РухӀалъул цӀурал нилъее (жугьутӀазеги цогидал халкъазеги) рес щвана Инсухъе ине.

19ХӀасил, гьанже нуж чиярал гуро, апарагзабиги гуро. Иман лъуразул агьлуялда гъорлъ ихтияр бащадал гӀадамал руго нужги ва Аллагьас жиндираллъунги гьарун руго[+]. 20Чапарзабазги[†] аварагзабазги тӀамураб кьучӀалда тӀад бараб миналъун руго нуж. КьочӀол гамачӀлъунги МасихӀ ГӀиса вуго[+]. 21Гьелда тӀад чӀурканго балеб буго тӀолабго мина. Гьелъул лъугьунеб буго Аллагьасул мукъадасаб рукъ.[†][+] 22Аллагьасул РухӀ рещтӀараб рукълъун рукӀине, МасихӀгун цолъун, нужги лъугьун руго гьеб миналъун[+].

### 3 бетӀер


«Дие загьирлъана Аллагьасул балъголъи»

1Гьединлъидалин нужее – цогидал халкъазул гӀадамазе – гӀоло дун, Павел, лъугьун вугев ГӀиса МасихӀил[†] туснахъавлъун[+]. 2Гьайгьай, нужеда рагӀун батила нуж гӀуцӀа-къазе кигӀан кӀудияб тӀадкъай жиндирго цӀобалдалъун Аллагьас дие кьурабали[+]. 3Гьес дие загьирлъизабуна жиндирго балъголъи. Гьелъул хӀакъалъулъ цебеги дица нужехъе къокъго хъван букӀана[+]. 4Гьединлъидал гьаб кагъат цӀалидал лъала нужеда МасихӀил балъголъи кин дида бичӀчӀулеб бугебали. 5Цересел наслабазе загьирлъун букӀинчӀеб гьеб балъголъи гьанже РухӀалъ рагьана Аллагьасул мукъадасал чапарзабазеги[†] аварагзабазеги. 6Гьеб балъголъи буго цогидал халкъазул гӀадамазе, жугьутӀазего гӀадин, Аллагьасдасан ирс щвеялъулъ: гьелги жугьутӀалги цого чорхол лугбилъун лъугьана ва Аллагьас жугьутӀазе кьун букӀараб рагӀи гьанже МасихӀ ГӀисадалъун Рохалил хабаралъе гӀахьалаблъунги лъугьана[+]. 7Аллагьасул къудраталдалъун дие баркат щун, дун лъугьана гьеб Рохалил хабар тӀибитӀизабизе[+]. 8Иман лъуразул тӀолабго агьлуялда гьоркьоса бищунго пакъирав дида баркат лъуна инсанасул гӀакълу-лъай хадуб гӀунтӀулареб МасихӀил хазинаялъул хӀакъалъулъ Рохалил хабар цогидал халкъазул гӀадамаздаги бицине[+] 9ва кинабго бижарав Аллагьасул балъгояб абадияб хӀукму тӀубараблъи киназего загьирги гьабизе[+]. 10Тахида ругелги кверщел бугелги зобалазул рухӀазда гьанже иман лъуразул агьлуялдалъун лъала батӀи-батӀияб куцалда загьирлъараб Аллагьасул гӀакъиллъи[+]. 11Жиндирго абадияб хӀукму Аллагьас тӀубазабуна нилъер ТӀадегӀанав МасихӀ ГӀисадалъун. 12Гьевгун цолъун ва гьесде иманги лъун, хӀинкъичӀого ва ракӀчӀун хьвадулел руго нилъ Аллагьасда цере[+]. 13Гьединлъидал дица нужеда гьарулеб буго, нуж сабаблъун дие гӀазаб кьолеб бугилан ракӀ гӀодоб чӀван рукӀунгейилан. Гьеб гӀазаб сабаблъунин нуж бергьунел ругел[+].


Павелил гьари-дугӀа

14ХӀасил, Инсуда цеве накабазда чӀун вуго дун. 15Зоб-ракьалда ругелщиназе чӀаголъи гьесул цӀаралдасан бачӀараб буго. 16Дица гьесда гьарулеб буго жиндирго машгьураб хазинаялдасан нужее РухӀалдалъун къуват кьейилан, нужер ракӀ къвакӀизабейилан,[+] 17иман лъеялдалъун МасихӀ нужер рекӀелъе лъугьинавейилан. Рокьи нужер кьибиллъунги кьучӀлъунги лъугьаги[+]. 18Гьебмехалда, нужер гьунар гӀела, киналго иман лъуразда гӀадин, нужеда МасихӀил рокьи лъазе – гьелъул гӀеблъиги, халалъиги, борхалъиги, гъварилъиги лъазе. 19Лъазего кӀолареб бугониги, лъаги нужеда гьеб, – Аллагьасул камиллъи нужелъеги лъугьине[+].

20Жинда гьаризе нилъеда кӀолелдасаги, хӀатта нилъеда ракӀалде кколелдасаги гӀемерго цӀикӀкӀарабаб гьабизе нилъее къуват кьолев Аллагьасе рецц![+] 21ГӀиса МасихӀил ва гьесде иман лъуразул агьлуялъул абадияб-даимаб рецц буго Аллагьасе![+]

### 4 бетӀер


Павелил амруял

1ТӀадегӀанав сабаблъун жанив тӀамурав дица нужеда гьарулеб буго Аллагьас нуж тӀаса рищун рукӀиналъе мустахӀикъаб куцалда хьвадейилан[+]. 2ЧӀухӀи-пахрулъи чӀвараллъун, гӀодоре риччараллъун рукӀа. Цояз цоял хӀехьон, цоцазе рокьун, сабруялда хьваде[+]. 3Ракълил рахсица цоцаздехун рухьун, хӀаракат бахъе РухӀалъ кьураб цолъи нужелъго цӀунизе[+]. 4ЦохӀого Черхги, цохӀого РухӀги, Аллагьас нуж тӀаса рищун ругелъул, цохӀого хьулги,[+] 5цохӀого ТӀадегӀанавги, цохӀого божи-иманги, цохӀого мунагьал чуриги,[+] 6киназулго Эмен – цохӀого Аллагьги. Нилъ киназдасаго тӀадегӀанав вуго гьев, нилъер киналго ишазулъги вуго, нилъ киназулъгоги вуго[+].

7Амма нилъее киназегоги щивасеги щун буго батӀи-батӀияб гьунар – МасихӀица[†] кьураб сайигъаталъул хасаб бутӀа[+]. 8Гьединлъидал ТӀухьдузда хъван буго: «Гьев тӀадегӀан вахана, гьес гӀемерал асирал рачун рачӀана, гӀадамазе сайигъатал рикьана». 9ТӀадегӀан вахарав ватани, гьелдаса цеве гьев ракьалъул бищунго гъваридалъуве лъугьун вукӀун вуго[+]. 10Ракьалъул гъварилъуде лъугьун вукӀаравав гурищ бищунго рорхатал зобалазде вахунев? Гьес гурищ гьаб дуниялалда кинабго камиллъизабизе бугеб[+]? 11Гьесин лъугьинарурал чапарзабилъун[†] цоял, аварагзабилъун цоял, Рохалил хабар бицунеллъун цоял, церехъабилъун яги насихӀатчагӀилъун цоял, –[+] 12Аллагьасе хъулухъ гьабизе ва МасихӀил Черхлъун кколеб иман лъуразул агьлу мина гӀадин щулалъизабизе[+]. 13Божи-иманалъулъ ва Аллагьасул вас якъинго лъаялъулъ ахирги цогояллъун лъугьина нилъ. ТӀубанго балугъал гӀадамаллъун лъугьина нилъ гьебмехалъ, МасихӀил камиллъиги насиблъила нилъее[+].

14Карачалаби гьелчезарулеб гьороца кинигин, диналъул батӀи-батӀияб чвахиялъ росун унел лъимал гӀадинал гӀадамаллъун рукӀине бегьуларо гьанже нилъ. Гьел бигьаго гуккула хӀилла-макруялъе махщел бугел гьерсихъабаз[+]. 15РекӀелъ рокьигун битӀараб бицани, нилъ кӀудиял гӀела, сундулъго МасихӀиде гӀагарлъила. Гьев вуго бетӀер![+] 16БетӀералъин чорхол киналго лугби цолъизарулел. ЩукӀдуз цоцаздехун щула гьарула гьел. Щибаб лагаялъулги букӀуна жиндирго иш. Рокьиялъ гӀуцӀула ва кӀудияб гӀезабула черх.


МасихӀиде цолъун – цӀияб гӀумру

17Гьале дица нужеда абулеб ва ТӀадегӀанасул цӀар рехсон лъазабулеб буго мекъаб-тӀекъаб гурони гӀакълу гьечӀел мажусиял[†] гӀадин нуж хьвадугейилан![+] 18Гьезул пикру-бичӀчӀи бецӀлъун буго. Жидерго жагьиллъиги ракӀбицалъиги сабаблъун, гьел рикӀкӀалъун руго Аллагьасде руссараб гӀумруялдаса[+]. 19Сунцаго рекӀее асар гьабулареллъун лъугьун, хӀарамабщиналъ гӀорцӀулел гьечӀо гьел, напс ккун чӀезабулеб чӀолохъжоги гьез бахъун рехун буго[+].

20Амма гьедин хьвадизе гуро нужеда МасихӀил хӀакъалъулъ бицун букӀараб. 21ХӀакълъунго нужеда гьев лъан вуго. Нужеда бициндалха гьесулъ кинабго хӀакъабщинаб бугилан! 22Мунагьаб напс гуккулел къасдаз пасалъизавурав цевегосев инсанасул гӀадинаб гӀамал гӀодобе рехе нужеца[+]. 23Нужерго рухӀги гӀакълуги цӀилъизабе[+]. 24Аллагьасул суратлъун вугев, хӀакълъунго ритӀухъав, вацӀцӀадав цӀидасан вижарав Инсанлъун лъугьине хӀаракат бахъе[+].

25Гьединлъидал, гьересиги рехун тун, щивас жиндаго аскӀов вугесда битӀараб бице. Цо Чорхол лугбилъидалха нилъ![+] 26Ццин гьалаглъараб мехалдагицин гьабуге нужеца мунагь. Нужер ццин бахъун букӀаго бакъ тӀерхьунгеги! 27Илбисалъе нуцӀа къируге![+] 28ЦӀогьодулев вукӀарав цӀогьодуге, жиндирго кверал квалквадун магӀишат гьабизе лъугьа, язихъасеги кьезе рес букӀине[+].

29НасихӀат гъорлъ бугеб ва гӀенеккаразе сундулъго пайдаяб гурони, цониги квешаб рагӀи бачӀунгеги нужер мацӀалде[+]. 30Аллагьасдасан бачӀараб Илагьияб РухӀ[†] пашманлъизабуге, тӀубанго тархъанлъараб къоялъе гьелъул мугьрулъидал нужеда чӀван бугеб[+]. 31Нужеца рехун те хӀалуцин, ццидахин, гьалаглъи, ахӀи-хӀур, хьандей ва цогидалги квешал хасиятал[+]. 32Цоцазда гьоркьор лъикӀ рукӀа, хӀеренго рукӀа, цоцада тӀасаги лъугьа, МасихӀие гӀоло Аллагь нужеда тӀасалъугьарав гӀадин[+].

### 5 бетӀер

1Аллагьасда релълъине хӀаракат бахъе, гьесие рокьулел лъималлъидал нуж[+]. 2Нилъее гӀоло къурбанлъун лъугьарав МасихӀие[†] нуж рокьарал гӀадин, цоцазе рокьун хьваде нужги. Аллагьасе кьураб махӀгьуинаб ва лъикӀаб къурбанлъунин гьев лъугьарав[+]. 3ХъахӀбалъи, пасалъи ва чияр боцӀуде хъантӀи гӀадинал жалазул цӀар рехсезецин бегьуларо нужеца. Иман лъуразул агьлуялда гьеб рекъараб гьечӀо[+].

4Хъубаб, гӀантаб ва гӀадан гӀад-хочӀ гьавулеб хабар бицинеги рекъараб гьечӀо. Гьелде руссун рукӀинчӀого, Аллагьасе рецц гьабе[+]. 5ХъахӀбалъи, ракӀ хъублъи ва хъантӀи ккола гьересиаллагьзабазе лагълъи гьабилъун.[†] Гьединаб гӀамал бугев цониги чиясе МасихӀилги Аллагьасулги ПарччахӀлъиялъул бутӀа щолареблъи лъай нужеда[+].

6Гьерсица гуккизе чӀоге. МутӀигӀлъуларезде Аллагьасул ццин рещтӀинабула гьелъ[+]. 7Гьезулгун гьоркьоблъи гьабуге нужеца[+]. 8Цере нуж бецӀлъукь рукӀана, гьанже ТӀадегӀанасде цолъун ругелъул, нурлъун лъугьана. Нуралъ гвангъизарурал гӀадамал гӀадин хьваде[+]. 9Нуралъ бижизабураб буго лъикӀаб гӀамал-хасиятги, ритӀухълъиги ва хӀакъабщинабги. 10ТӀадегӀанасул рекӀее щиб къабуллъулебали лъазе хӀаракат бахъе[+]. 11БецӀлъиялъул пайда гьечӀел ишазулъ гӀахьаллъуге. Гьел къватӀир чӀвазаризейин нужеца кколел[+]. 12БецӀлъуда балъгого гьарулел ишазул хӀакъалъулъ бицинегицин намуслъула. 13Канлъи речӀчӀидал бихьула кинабго къватӀиб чӀвазабурабщинаб. Канлъухъе бихьулебщинабги нурлъун лъугьуна[+]. 14Гьединлъидалин абулеб: «Кьижарав, ворчӀа! Хваралъуса вахъа – нуралъ гвангъизавила мун МасихӀица!»[+]

15Нужерго гӀамал-хасияталда хадуб халккве. ГӀабдалзабазда релълъун хьвадичӀого, гӀакъилазда релълъун хьваде[+]. 16Заманаялдаса пайда босизе хӀаракат бахъе, гьалагал къоял ругин гьал. 17Жагьилаллъун рукӀунге, ТӀадегӀанасул амру бичӀчӀизе тӀалаб гьабе[+]. 18Чогъроца мехтизе рукӀунге, пасалъиялде рачуна гьелъ. Илагьияб РухӀалъ[†] цӀезаре нужго[+]. 19Забуралдасан,[†] туркабаздасан ва диниял кучӀдуздасан калимабаздалъун гаргаде цоцаздехун. РакӀ-ракӀалъго ахӀе нужеца ТӀадегӀанав веццарал кучӀдул[+]. 20Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил цӀарги рехсон, кидаго ва сундухъго Эмен – Аллагьасе шукру гьабе[+].


Лъудбиги росалги

21[•]МасихӀил хӀурмат гьабун цоцазе мутӀигӀлъе. 22ТӀадегӀанасего гӀадин, россабазеги мутӀигӀлъе лъудби[+]. 23Жиндирго черхлъун кколеб иман лъуразул агьлу хвасар гьабуравлъунги гьелъул бетӀерлъунги МасихӀ вугев гӀадин, росасги бетӀерлъи гьабула лъадуе[+]. 24Иман лъуразул агьлу МасихӀие мутӀигӀлъулеб гӀадин, лъадиги сундулъго росасе мутӀигӀлъе. 25-26Лъадалъ ччун рахъунги ва рагӀудалъунги гьел рацӀцӀад гьаризе жинца рухӀ кьурал иман лъуразул агьлу МасихӀие бокьулеб гӀадин, росабазе лъудбиги рокьа[+][+]. 27МасихӀие бокьун буго гьеб иман лъуразул агьлу жинда цебе гьайбатго бихьизе, – тӀанкӀ гьечӀого, рукӀкӀел гьечӀого ва цогидаб сакъатги гьечӀого. БацӀцӀадабги гӀайиб-хатӀа гьечӀебги букӀине бокьун буго[+].

28Гьединлъидал россабазе жидерго лъудбиги рокьизе ккола, жидерго черх гӀадин. Лъади йокьулесе живгоги вокьула. 29Жиндирго черх рихарав инсан цониги вижичӀо. Гьес кваназе жо чӀезабула, чорхол тӀалаб-агъаз гьабула, иман лъуразул агьлуялъул МасихӀица тӀалаб-агъаз гьабулеб гӀадин. 30Нилъги гьесул Черхалъул лугбилъун ругелъулха![+] 31ТӀухьдузда хъван буго: «Гьединлъидал эбел-эменги рехун тун, бихьинчи чӀела жиндирго чӀужуялде вуссун, ва гьел кӀиялго цолъун, цого лъугьина»[+]. 32Гьел рагӀабазулъ кӀудияб балъголъи буго, амма дида бичӀчӀулеб буго МасихӀилги иман лъуразул агьлуялъулги хӀакъалъулъ бугин гьеб калима. 33Нужеда гьоркьоса щивав чиясеги лъади, живго гӀадин, йокьизе ккела. Лъадуцаги росасул хӀурмат гьабизе ккела[+].

### 6 бетӀер


Эбел-эменги лъималги

1Лъималги, ТӀадегӀанасде цолъун, эбел-инсуе мутӀигӀлъун лъикӀ[+]. 2Аллагьасул амруязда гьоркьор руго тӀуразаруни шапакъат щолилан рагӀи кьурал амруял. Гьезул тӀоцебесеб амру ккола: «Дурго эбел-инсул адаб-хъатир гьабе. 3Цинги мун лъикӀ вукӀина ва дур гӀумруги халалъила»[+].

4Умумузги лъимал къварид гьаруге. ТӀадегӀанасул амруялда рекъон гӀезаре, гьезие тарбия кье ва лъикӀабщинаб малъе[+].


Лагъзалги бетӀергьабиги

5Лагъзалги хӀинкъа-къан мутӀигӀлъе жидерго бетӀергьабазе. МасихӀие[†] гьабулеб гӀадин, ракӀ-ракӀалъго хъулухъ гьабе гьезие[+]. 6ХӀелхӀелчагӀаз гӀадин, рихьдаего гьабуге хъулухъ, Аллагьасул амру тӀубазабулел МасихӀил лагъзадерица гӀадин, ракӀ-ракӀалъго гьабе[+]. 7ГӀадамазе гуреб, ТӀадегӀанасе хъулухъ гьабулеб бугеб гӀадин, гъираялда гьабе. 8Лагъ вукӀа, узден вукӀа, лъикӀлъи гьабулев чиясе ТӀадегӀанасдасан шапакъат щолеблъи кӀочон тоге[+].

9Нужги, лагъзадерил бетӀергьаби, гьединго лъикӀ рукӀа нужерго лагъзадеридехун. Гьел хӀинкъизаруге. Нужерги гьезулги зобалазда цохӀо БетӀергьан вукӀин кӀочон тоге. Щивниги ватӀа гьавуларо гьес[+].


Илбисалъул боялда данде рагъ

10Кагътил ахиралдаги – ТӀадегӀанасде цолъун, гьесул къуват-гучалдалъун нужго къвакӀизаре. 11Аллагьасул къолден ретӀе, илбисалъул макруялдаса къунгутӀизе[+]. 12ГӀадамазда данде гурел, – тахида ругелги кверщел бугелги рухӀазда дандейин нилъ рагъулел ругел. Зобалазда ругел хъубал жундуздаги гьаб бецӀаб дуниялалъул кверщел кодоб бугездаги дандейин рагъулел ругел[+]. 13Гьедин бугелъул – Аллагьасул нухда рагъ гьабизе къваригӀунебщинаб ретӀе, чӀегӀераб къо чӀедал гьезда дандечӀезеги щибго хӀехьезеги нужер къуват-гуч гӀезе. 14ХӀакъабщиналъул рачелги борчун, ритӀухълъиялъул къолденги ретӀун, къвакӀун чӀа нуж![+] 15Ракълил хӀакъалъулъ рохалил хабар бицине къватӀире рахъине нужерго хьиталги къачӀай[+]. 16Цинги – божи-иманалъул хъалхъан хъатикь щулаго ккве! Гьелъ свинарила илбисалъ нужеда речӀчӀулел киналго цӀа рекӀарал чӀорал[+]. 17Тархъанлъиялъул такъияги лъе, РухӀалъул хвалченги хъатикь ккве. Гьеб ккола Аллагьасул рагӀи[+].

18Илагьияб РухӀалъ[†] цӀезарун, киналго дугӀаби гӀемер гьаре ва кидагоги Аллагьасде гьардолел рукӀа. ТӀолабго иман лъуразул агьлуги рехсон, тӀадчӀун ва ракӀ-ракӀалъго дугӀабиги гьарун,[†] рорчӀуда чӀа[+]. 19Дун рехсонги гьабе дугӀа, Рохалил хабаралъул балъголъиялъул хӀакъалъулъ хӀинкъичӀого бицине дица кӀал ричӀулебщинахъе гьелъие рекъарал рагӀаби дие Аллагьасдасан щвагийилан[+]. 20Рахсаз вухь-вухьун вугониги, Рохалил хабаралъул чапар[†] вуго дун. Дида тӀадаб налъиги тӀубазабун, хӀинкъичӀого гьеб бицине дие тавпикъ кьегийилан гьаре[+].


Кагътил ахир

21[•]Дун кин вугевали ва щиб гьабулев вугевали нужеда Тихикица бицина. Гьев вуго дие хирияв диналъул вацги ТӀадегӀанасе хъулухъ гьабулев ритӀухъав чиги[+]. 22Нижер ишазул бицине ва нужер ракӀбатизабизе гӀолойин дица гьав витӀулев вугев[+].

23Эмен – Аллагьасдасан ва ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀидасан рещтӀараб рекъелги, рокьиги, божи-иманги хутӀаги, вацал, нужелъ! 24Аллагьасул баркат насиблъаги нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀиде абадияб рокьи рекӀелъ бугезе!

## Филиппиязухъе кагъат

### Филиппиязухъе кагъат

Филиппиязухъе кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]


### ЦеберагӀи


Филиппиязухъе Павелил кагъат

Павел чапарас гьаб кагъат хъвана Филиппиялда жинцаго гӀуцӀараб иман лъуразул жамагӀаталде. Доб заманаялда гьеб греказул Македония вилаяталде гьоркьобе унеб гьитӀинаб шагьар букӀун батила. Кагътида Павелица хъвалеб буго ГӀисаца жиндиего бокьун живго гӀодовегӀанлъизавунин, гьелдалъун Аллагьасги гьев жинца бижарабщиналъул бищунго тӀадегӀанавлъун гьавунин.

Павелица филиппиял реццулел руго гьел лъикӀ хьвадулел ругелъул ва малъулеб буго рохалидаги сабруялдаги гӀумру гьабеян.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1Филиппиялда ругел киналго МасихӀ[†] ГӀисаде цолъун иман лъуразде, нужер агьлуялъул бутӀрузде ва церехъабазде салам буго МасихӀ ГӀисае хъулухъалъе чӀарал Павелилги Тимофейилги[+]. 2Нилъер Эмен – Аллагьасулги ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀилги баркатги саламги лъеги нужеда.


Аллагьасде гьари-дугӀа

3Нуж ракӀалде щванщинахъе дица рецц гьабула дир хирияв Аллагьасе[+]. 4Нужеда киназдаго гурхӀагиян Аллагьасда гьарулебщинахъе дир рекӀелъе рохел лъугьуна, 5дун тӀоцеве нужехъе вачӀараб къоялдаса жакъалъизегӀан Рохалил хабаралъе гӀоло гьабулеб хӀаракатчилъиялъулъ нужги гӀахьаллъидал[+]. 6Дир ракӀчӀола, нужелъе лъикӀлъи лъугьинабизе байбихьарав Аллагьас гьеб рагӀа-ракьанде щвезабилин МасихӀ ГӀиса вачӀараб къоялде абун[+]. 7Нужер хӀакъалъулъ гьединаб пикру букӀинарищ дир, кидаго дир рекӀелъ нужеде рокьи бугелъул. Нужедаги дидаги Аллагьасул баркат лъуна дун туснахъалъув вугеб мехалъги, Рохалил хабар тӀибитӀизабизе къеркьон, гьеб битӀараб букӀин чӀезабулеб мехалъги[+]. 8Аллагьасда лъала ГӀиса МасихӀил гӀадинаб урхъиялдалъун дун нужехъ киназухъго чӀалгӀун вугеб куц[+]. 9-10Дица Аллагьасда гьарула, бищунго лъикӀаб тӀаса бищизе нужеда лъазе, МасихӀ вачӀараб къоялде нуж, хъубаб тӀанкӀ лъечӀого, нухдаса таричӀого хутӀизе нужер рекӀелъ рокьи цӀикӀкӀагийилан, гӀакълуги цӀубайгийилан, цӀодорлъиги камиллъагийилан[+]. 11Нужер рацӀцӀалъиялъул гъотӀода пихъ гьарзаго бижила гьебмехалъ. Гьедин ГӀиса МасихӀидалъун Аллагьасул кӀодолъи загьирлъила ва гӀадамаз гьесие рецц гьабила.[†]


Рохалил хабар дагьабги цӀикӀкӀун тӀибитӀана

12Балагьея, вацал, дир гьаб ахӀвал-хӀалалъ дагьабги цӀикӀкӀун квербакъи гьабуна Рохалил хабар тӀибитӀиялъе, 13кӀалгӀаялъур ругел киналго рагъухъабаздаги ва цогидал хутӀараздаги бичӀчӀана дида рахсал МасихӀ сабаблъун ран ругеблъи[+]. 14Дун жанив тӀами сабаблъун ккун, гӀемерисел иман лъуразул тавакал цӀикӀкӀинабуна БетӀергьанас, гьединлъидал гьезги расги хӀинкъичӀого халкъалъухъе щвезабулеб буго Аллагьасул рагӀи[+].

15Гьедин бугониги, цо-цояз МасихӀил хӀакъалъулъ бицунеб буго жидерго жахӀдаялъги хӀалхъублъиялъги тӀамун, цогидаз абуни, бицунеб буго лъикӀлъи бокьун[+]. 16Гьеле гьез Рохалил хабар тӀибитӀизабулеб буго, рокьиялъ гьесизарун ва Рохалил хабар цӀунизе тӀамурав чи дун вукӀинги лъан. 17Дозин абуни гьеб гьабулеб буго квешал къасдазги диде бугеб жахӀдаялъги гьесизарун – гьезда ракӀалде кколеб буго туснахъалъуб дие бугеб квешлъи гьелдалъун дагьабги цӀикӀкӀинилан. 18Биччанте! Рихьдае букӀаниги, ракӀ-ракӀалъ букӀаниги батӀалъи щиб, гьединги гьадинги ГӀисал хӀакъалъулъ хабар тӀибитӀулеб бугелъул. Дун гьелдаса вохун вуго ва вохизеги вуго.

19Нужер гьари-дугӀаялдалъунги ГӀиса МасихӀил РухӀалъул квербакъиялдалъунги дун хвасарлъизе вукӀин лъала дида[+]. 20Къезе цӀакъ бокьун гьечӀо дие, къеларилан хьулги буго. Кидаго гӀадин, хасго гьанже сункьаниги хӀинкъичӀого дица дир тӀолабго жан МасихӀ кӀодо гьавиялъе кьела – дун хваниги, чӀаго хутӀаниги[+]. 21Дир гӀумру МасихӀилъ буго, хвалилъги пайда буго дие! 22Амма дун дуниялалда хутӀани, дир хӀаракатчилъиялъул хайирги буго. Лъаларо гьеб кӀиялъулго кинаб дие бокьилебали. 23Дир ракӀ кӀибикьун буго: гьаниса вахъун, МасихӀида аскӀове инеги бокьун буго, гьеб гӀемерго лъикӀ букӀинилан ккун[+]. 24Амма нужее цӀакъ къваригӀун вугелъул, дуниялалда хутӀизеги кколев вуго. 25Нужее къваригӀун вукӀиналда ракӀчӀун бугелъул, дида лъала дун нужеда киназдаго цадахъ хутӀилевлъи, нуж тӀоритӀизеги иманалъ нуж рохизаризеги. 26Гьедин дун нужехъе тӀадвуссараб мехалъ, нужее цоги гӀилла букӀина, ГӀиса МасихӀидеги цолъун, дун сабаблъун ккун, чӀухӀизе.


Рохалил хабаралъ малъухъе хьваде!

27Воре, МасихӀил Рохалил хабаралъ малъухъе хьваде. Дие рагӀизе бокьилаан, дун гьенив вугониги гьечӀониги, Рохалил хабаралда божиялъе гӀоло цо хӀал ккун чӀун цадахъго къеркьолел ругин нужилан[+]. 28Тушбабаздехун кидаго бахӀарчилъи бихьизабе. Гьеб гьезие буго хвалде иналъул гӀаламат, нужее буго тархъанлъиялъул гӀаламат. Аллагьасдасанлъидал гьеб бачӀунеб бугеб! 29МасихӀидалъун нужехъе рещтӀун бугелъул, гьесде иман лъей гуребги, гьеб сабаблъун нужее кьезе бугеб гӀазаб-гӀакъубаги[+]. 30Дир гӀадинаб къеркьеялъулъ гӀахьаллъизе руго нуж. Нужеда гьеб доб мехалъ дилъ бихьана ва гьанже дилъ бугилан рагӀулебги буго[+].

### 2 бетӀер


МасихӀидаса мисал босе

1МасихӀиде[†] цолъиялъ нужелъе къвакӀи лъугьинабулеб бугеб батани, гьесул рокьиялъ нужер ракӀбатизабулебги бугони, Илагьияб РухӀалдалъун[†] нуж цолъунги ратани, нужер курмузулъ цоцаздехун гурхӀел-рахӀмуги бижун батани, 2дун гьелдаса цӀакъ вохилаан. Гьединлъидал дие бокьилаан нужер цого къасдги, цого рокьиги, цого рухӀги букӀине, нужеца цого пикрабиги гьаризе[+]. 3Дун лъикӀав-тӀокӀавилан цояв, дун жеги лъикӀавилан цогидав лъугьунге. Нужго гӀодорегӀан гьарун,[†] цогидал нужедаса лъикӀаллъун рикӀкӀе[+]. 4ЦохӀо дурго мунагьаб напсалъе гӀоло квалквадичӀого, цогидазе гӀологи квалкваде[+].

5МасихӀ ГӀисалъ букӀараб гӀадинаб пикру букӀа абе нужелъги.


ГӀисаца живго гӀодовегӀанлъизавуна, Аллагьас гьев тӀадегӀанлъизавуна

6Аллагьлъи жиндилъ бугониги, Аллагьасда ващалъизе хӀаракат бахъичӀо гьес[+]. 7Живго гьитӀинлъизавуна, – лагъасул даражаялда чӀана. Инсанасда релълъун вижарав ва инсанасул сурат жиндилъ лъугьарав[+] 8гьес живго гӀодовегӀанлъизавуна хвалиде гӀунтӀунгицин. Хъанчида вараб хвел босизеги мутӀигӀлъана гьев[+].

9Гьединлъидал Аллагьас гьев тӀадегӀанлъизавуна, цогидазулалдаса тӀадегӀанаб кьуна гьесие цӀарги[+]. 10ГӀисал цӀаралда цебе наку чӀван сужда гьабила[†] зодор ругезги, ракьалда ругезги ва гъоркьадуниялалда ругезги[+]. 11ГӀиса МасихӀ ТӀадегӀанав вукӀин чӀезабун, щибаб мацӀалда кӀалъалез рецц гьабила нилъер Эмен – Аллагьасе.


ЦӀваби гӀадин, нужго кенчӀезе…

12Гьале, дир хириял, дун гьенив вугеб мехалъ нуж дие мукӀурал рукӀиндал, дун гьениса индалги дагьабги цӀикӀкӀараб мукӀурлъигун ва Аллагьасукьа хӀинкъун хӀалтӀе нужго хвасарлъиялъе гӀоло. 13Жиндаго лъикӀ бихьухъе рижизарула Аллагьас нужелъ нужер къасдалги ишалги[+]. 14-15Гьаб мекъаб-тӀекъаб наслуялда гьоркьоб нужеца абадияб гӀумруялъул хӀакъалъулъ хабар тӀибитӀизабулеб бугеб мехалда, зигардичӀого ва дагӀбадичӀого тӀуразаре нужер киналго ишал, бецӀаб сардилъ цӀваби гӀадин, нужго кенчӀезе, мунагь-хӀакъ гьечӀеллъунги, гӀайиб-хатӀа гьечӀеллъунги, Аллагьасул рацӀцӀадал лъималлъунги нужго лъугьине[+]. 16Гьедин гьабуни, МасихӀ вачӀараб къоялъ дун нужедаса чӀухӀила, векерун чӀалде щвезе бахъараб дир хӀаракат ва захӀмат гӀадада ккечӀилан[+]. 17Хирияб бакӀалда лъураб хъабиниса чагъир гӀадин, дир би нужер божи-иман сабаблъун гӀодобе тӀолеб бугониги, дун вохун вуго, нуж киназдаго цадахъ вохун вуго дун[+]. 18Нужги роха, дида цадахъ роха нужги!


Тимофейги Эпафродитги

19Дир хьул буго ТӀадегӀанав ГӀисал цӀобалдалъун кватӀичӀого нужехъе Тимофей витӀизе, нужер рахъалъ гьесдасан цӀияб хабарги лъан, дирги ракӀ тирхизе[+]. 20ГьевгӀан диргун хӀал бащадав чи цониги гьечӀо. РакӀ-ракӀалъго нужер киналго ишазе кумекалъе хӀадурав чиги вуго гьев. 21Цогидазин абуни, МасихӀ ГӀисаесеб гуреб, жидеегосеб балагьула[+]. 22Нужеда лъала гьев кьучӀав чи вугевлъи ва Рохалил хабаралъе гӀоло гьев дида цадахъ, инсуда цадахъ вас гӀадин, хӀалтӀаравлъиги[+]. 23Гьединлъидал, дир иш кин ккелебали лъарабго, гьев нужехъе витӀизе хьул буго дир. 24ТӀадегӀанас дир ракӀчӀезабулеб буго кватӀичӀого нужехъе вачӀине диеги рес ккелилан.

25Цинги хӀукму ккана гьанив дида цадахъ хӀалтӀарав ва къеркьарав диналъул вац, дие хӀажалъулеб хъулухъалъе нужеца витӀун вачӀун вукӀарав Эпафродит тӀадвуссун нужехъе витӀизе[+]. 26Кутакалда нужеде ракӀ щун вуго гьев, жив унтун вукӀин нужеда лъан бугилан цӀакъ къваридгоги вуго. 27ХӀакъикъаталдаги хвалде ккун унтун вукӀана Эпафродит, амма Аллагь гьесда гурхӀана, гьесда гуревги, дидаги гурхӀана, – къварилъиялда тӀадеги къварилъи биччачӀо Аллагьас диде. 28Гьединлъидалин гьев тӀадвуссун витӀизе хӀукму гьабизе дун гӀедегӀарав: нахъеги гьев вихьун нужер рекӀелъ рохелги цӀикӀкӀина, дир рекӀел къварилъиги чучила. 29БетӀергьанас витӀарав чи гӀадин рохун къабул гьаве нужеца гьев. Гьединал гӀадамазул хӀурматги гьабе,[+] 30щайгурелъул МасихӀил ишалъе гӀоло рухӀ кьезе хӀадурго хвалде гӀагарлъун вукӀана гьев, дие хъулухъ гьабизе гьечӀеб нужер рес бецӀизе бокьун.

### 3 бетӀер


Къанунал тӀуразариялъ чи ритӀухълъуларо

1Гьанже, вацал, ТӀадегӀанасде цолъун, рекӀелъ рохел цӀикӀкӀаги нужер.

Цого жо гӀемер бицине диени захӀмалъиларо, амма нужер рекӀелъ гьеб дагьабги щулалъизе бокьун буго[+]. 2Воре, гьел гьабзаздаса цӀуне нужго, квешлъи гьабулездасаги цӀуне, инсанасул лага къотӀун рехулездасаги цӀуне! 3Нилъецайин унго-унгояб сунат цӀунулеб бугеб, – Илагьияб РухӀалдалъун[†] Аллагьасе гӀибадат гьабулеб бугелъул нилъеца, МасихӀ[†] ГӀисадалъун нилъ чӀухӀунги ругелъул ва тӀасан бихьулелъул хӀакъалъулъ гӀадатазде мугъ чӀвалебги гьечӀелъул[+]. 4Гьел гӀадатазде мугъ чӀвазе лъиданиги ракӀалде ккун батани, цогидазеялдасаги цӀикӀкӀун гьелъие ихтияр бугеб дир![+] 5Микьабилеб къоялъ сунатги гьабураб дие, Исраилил халкъалъулги вугев дун, Буняминил[†] наслуялъулги вугев, жугьутӀаздаса жугьутӀавги вугев. Къануназул[†] рахъ босани, фарисеязул мазгьабалъулги вукӀарав дун,[+] 6иман лъуразул агьлуялъе гӀазаб-гӀакъуба кьезе цӀакъго хӀаракатги бахъулеб букӀараб дица. Къанунал тӀуразарурав чи Аллагьас ритӀухъавлъун рикӀкӀунев вукӀаравани, гьеб рахъалъги дун камиллъун вукӀана[+]. 7Амма дие тӀокӀлъи-хайирлъун букӀарабщинаб зарал-зиянлъун рикӀкӀуна дица гьанже, МасихӀиде иман лъун хадуб. 8Гьебали щиб гурин, хӀатта кина-щинабгоцин зарал-зиянлъун рикӀкӀуна дица, дир ТӀадегӀанав МасихӀ ГӀиса дидаго вичӀчӀун лъаялъул тӀокӀлъи-хайиралда данде ккуни. МасихӀ диего хайирлъизе ва гьесуллъун лъугьине бокьун, кинабго рехун тана дица, – рищни-къуллъун рикӀкӀуна дица гьеб кинабго. 9Къануналда нахъвилълъун дие щвезе букӀаралдалъун гуреб, гьесде иман лъеялдалъун рикӀкӀана Аллагьас дун жиндие ритӀухъав чилъун. Инсанасул божи-иманалъухъ балагьун гьабула Аллагьас гьедин[+]. 10Дир цохӀо мурад буго: МасихӀги гьев хваралъуса вахъинавурав Аллагьги лъазе, МасихӀил гӀазаб-гӀакъубаги диего гӀахьал гьабизе, хвалилъги гьесда релълъине![+] 11Дирги хьул бугелъулха хваралъуса вахъине!


«Цебе букӀарабги кӀочон тун, дун цевехун къавукъунев вуго»

12Шапакъатги щун бугин ва тӀубанго вацӀцӀалъунги вугин абизе бокьун гьечӀо дие. Амма дун чӀалде къавукъунев вуго, МасихӀ ГӀиса дидаса бергьарав гӀадин, бергьине бокьун[+]. 13Дие бергьенлъи щун бугилан абизе кӀоларо, вацал, дида. Дица абила, нахъехун хутӀарабги кӀочене тун, дун цевехун къавукъунев вугин, 14чӀалде цеве кӀанцӀулев вугин, бергьенлъиялъул шапакъат щвезе бокьун бугин. МасихӀ ГӀисадалъун дун Аллагьас зобалазде ахӀулев вуго гьеб шапакъат босизе[+]. 15Гьединаб пикру букӀине ккола киналго нилъер иман камиллъарал гӀадамазул. Гьелдаса батӀияб пикру нужер бугеб батани, Аллагьас бихьизабила нужеда кинаб пикру битӀараб бугебали[+]. 16Амма гьанжелъагӀан нилъее щварабги щулаго ккун хьвадизе ккола нилъ. 17Дидасан мисал босе, вацал, ва нижедасан мисал босун хьвадулезухъги ралагье[+]. 18ГӀемерисел хьвадулел ругелъулха МасихӀил хъанчил тушбаби гӀадин. Гьелъул хӀакъалъулъ дица нужеда гӀемер бицун букӀана ва гӀодилаго гьанжеги бицунеб буго. 19Гьезул ахир – жужахӀ буго, гьезул «аллагь» – чехь буго. Гьел чӀухӀулел руго жидерго инжитлъиялдаса. Дуниялалъул гурони пикру гьабуларо гьез[+]. 20Амма нилъер ватӀан зобалазда буго. Нилъ хвасар гьарулев ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀ гьенисан вачӀиналъухъ урхъун руго нилъ[+]. 21Гьес нилъер загӀипаб ва хвалие мутӀигӀлъулеб черх хиса-сверизабила. Киналдаго тӀад кверщел гьабизе гьесие кьураб къудраталдалъун МасихӀица гьеб релълъинабила Аллагьас машгьурлъизабураб жиндирго черхалда[+].

### 4 бетӀер


Павелил насихӀатал

1Гьанже, дир хириял ва урхъарал вацал, дир рохелги чӀухӀиги руго нуж. ТӀадегӀанав ГӀисал нухдаса кьуруге, хириял! 2Эводиядаги гьарулеб буго дица, Синтихиядаги гьарулеб буго, ТӀадегӀанасе гӀоло, рагӀи данде ккезабейилан, яцал гӀадин рукӀайилан[+]. 3Дида цадахъ цо рукьалда ван вукӀарав чи вугелъул, дудаги гьарулеб буго гьел рекъезаризе квербакъейилан. Клементица ва ГӀумруялъул ТӀехьалда жал рехсон ругел цогидал гӀадамазго гӀадин, гьей кӀиялъгоги хӀаракат бахъана дида цадахъ Рохалил хабар тӀибитӀизабизе[+].

4ТӀадегӀанасде нуж цолъун рукӀиналдаса роха кидаго! Цоги нухалъ абулеб буго: роха нуж гьелдаса![+]

5Нужер сабруяб хӀеренлъи киналго гӀадамазда лъазе биччанте. ТӀадегӀанав нужеда аскӀов вуго[+]. 6Сундулниги ургъел гьабуге. Аллагьасе рецц гьабун, нужеца гьаре, сунде хӀажалъи нужер рекӀелъ бижун бугебали дугӀадулъ загьир гьабун[+]. 7Аллагьасдасан рещтӀунеб ва гӀадамасул гӀакълу хадуб гӀунтӀуларебгӀан тӀадегӀанаб хӀалхьи-парахалъи лъугьина нужер ракӀазулъе. МасихӀ[†] ГӀисал нухдаса таруларедухъ цӀунила гьелъ нужер ракӀалги пикрабиги[+].

8Ахиралдаги, вацал, нужер рекӀелъ рукӀине риччанте хӀакъабщиналъулги, къадруябщиналъулги, ритӀухъабщиналъулги, бацӀцӀадабщиналъулги, гьайбатабщиналъулги, мустахӀикъабщиналъулги, – кинабго лъикӀабщиналъул ва беццизе рекъарабщиналъул пикраби. 9Дидасан нужго ругьунлъарабги, нужеда лъарабги, рагӀарабги, бихьарабги гьабе нужеца. Ракълиде рачунев Аллагь вукӀина нужеда цадахъ[+].


Сайигъатазухъ баркала кьолеб буго Павелица

10ГӀемераб заманаялдасан нужеда нахъеги ракӀалде щведал, ТӀадегӀанасде цолъун, кутакалда вохана дун. Дие кумек гьабизе рес ккечӀолъи гурони, гьанжелъагӀанги нужеда кӀочон тун вукӀинчӀевлъи лъала дида. 11Сундениги хӀажат вукӀун гуро дица гьедин абулеб бугеб, – кинаб ахӀвал-хӀалалде кканиги, гьелдаса ракӀ разилъизе ругьунлъун вуго дун[+]. 12Мискинлъиги бихьана дида, бечелъиги бихьана. ГӀорцӀиялдаги ракъиялдаги ва гьарзалъиялдаги гьечӀолъиялдаги гъорлъ ччун вахъарав чи вуго дун[+]. 13Кинабго хӀехьезе къуват кьуна ТӀадегӀанас дие[+].

14Кин бугониги, гьаб къварилъиялда вугев дие нужеца кумек гьаби лъикӀ ккана[+]. 15Нужеда – Филиппиялъул гӀадамазда – лъикӀго лъала, Македониялдаса араб мехалъ, цохӀо нужедасан гурони, иман лъуразул цогидаб агьлуялдасан дие хайирги заралги букӀинчӀеблъи. Гьеб букӀана Рохалил хабар тӀибитӀизабизе байбихьараб заман. 16Фессалоникаялда дун къваридго вугеб мехалдаги чанги кумек гьабуна нужеца дие[+]. 17Лъилниги сайигъат бокьун гуро гьадин абулеб бугеб, нужее гьелъул кири щвезе бокьунин![+] 18Нужеца Эпафродитихъ битӀун бачӀарабги кинабго щвана дихъе. Гьанже кинабго гӀунги тӀокӀ буго дир. Биччанте нужер рахъалдасан гьеб букӀине Аллагь разилъулеб къурбанлъун, махӀ гьуинаб кьеккенлъун[*][+]. 19Жиндирго гьарзаяб хазинаялдасан къваригӀанщинаб кьеги дир хирияв Аллагьас нужее, гьелдалъун МасихӀ ГӀиса кӀодолъи загьирлъизе[+]. 20Абадул абадиялъго рецц буго нилъер Эмен – Аллагьасе! Амин!


Цогидазулги саламал

21Салам бице МасихӀ ГӀисаде цолъун рацӀцӀалъарал киназдаго. Гьанир дида аскӀор ругел диналъул вацазул салам буго нужеде[+]. 22Нужеде салам буго киналго рацӀцӀалъаразул, хасго къайсарасул[†] кӀалгӀаялъур ругезул[+].

23ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил баркат лъеги нужер гӀумруялда!

## Колоссиязухъе кагъат

### Колоссиязухъе кагъат

Колоссиязухъе кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]


### ЦеберагӀи


Колоссиязухъе Павелил кагъат

Колоссиязухъе гьаб кагъат хъван буго гӀага-шагарго 60-абилел соназул авалалда. Колосси букӀана ГьитӀинаб Азиялда бугеб Фригия вилаяталъул гьитӀинабго шагьар. Павел чапар гьениве щун вукӀинчӀо, амма гьенире вагӀза-насихӀаталъе жиндирго кумекчагӀи ритӀулаан гьес. Кагътида хъвалеб буго ГӀиса МасихӀ кколин Аллагьас бижарабщиналдаса тӀадегӀанавлъунги тӀоцеве гьавуравлъунги. Аллагьас жиндирго Вас хваралъуса вахъинавунин, сундулъго гьес тӀоцебесеб бакӀ кквезе бокьун.

Павелица гӀакълу кьолеб буго хвасарлъизе ккани гӀадамазул гӀадатазда нахърилълъине кколин яги тӀабигӀиял къуватазе лагълъи гьабизе кколин чӀезабулел гьересинасихӀатчагӀаздаса нужго цӀунейилан.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1Аллагьасул амруялдалъун ГӀиса МасихӀил[†] чапарлъун[†] лъугьарав Павелил ва нилъер диналъул вац Тимофейил рахъалдасан[+] 2салам буго Колосси шагьаралда ругел нижер божарал ва рацӀцӀадал вацазде – МасихӀиде цолъаразул агьлуялде. Нилъер Эмен – Аллагьасул баркатги саламги лъеги нужеда.


Павелица Аллагьасе рецц гьабулеб буго

3ДугӀадулъ нуж рехсолаго, нижеца кидаго рецц гьабула нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил Инсуе – Аллагьасе[+]. 4Нижеда рагӀана МасихӀ ГӀисаде нужер божи-иман цӀикӀкӀунеб бугилан ва киналго иман лъуралги нужее рокьулел ругилан. 5Зобалазда нужее цӀунун бугелде лъураб хьулалъ бижизабураб буго гьеб божи-иманги рокьиги. Гьеб хьул нужелъ бижана хӀакъикъияб Рохалил хабар нужеда рагӀараб мехалъго[+]. 6ТӀолабго дуниялалдаго тӀибитӀун бугеб гӀадин нужехъеги щвана гьеб Рохалил хабар, нужер гьенибги гьеб тӀегьан буго, тӀад пихъ бижун буго Аллагьасул цӀобалъул хӀакъикъат лъаралдаса нахъе[+]. 7Гьеб нужеда малъана нилъер ишалъе хӀалтӀулев вугев ва нижее вокьулев Эпафрасица. Нужее мунпагӀаталъе гьес МасихӀие ритӀухъго хъулухъ гьабулеб буго[+]. 8Илагьияб РухӀалъ[†] нужер рекӀелъе лъугьинабураб рокьул хӀакъалъулъги бицана гьес нижеда.


«Нужги рехсон, гьари-дугӀа къотӀизе толеб гьечӀо нижеца»

9Гьединлъидал нужер хӀакъалъулъ гьеб рагӀараб къоялдаса нахъего, нужги рехсон, Аллагьасде гьари-дугӀа гьоркьоса къотӀизе[†] толеб гьечӀо нижеца. Нижеца Аллагьасда гьарулеб буго гьесул щибаб амру сундулъ бугебали тӀубанго лъазелъун нужер бичӀчӀи-лъай цӀикӀкӀагиян ва рухӀанияб гӀелму камиллъагиян[+]. 10ТӀадегӀанав ГӀисадаса мисал босун, гьесие бокьулебщинабги гьабизе нужер ишазул гъотӀода лъикӀабщинабги барщизе ва Аллагьги цӀикӀкӀун лъазе рес рекъагиян гьарулеб буго[+]. 11Аллагьасул къудраталдалъун рекӀее къвакӀи кьеги нужее. Гьебмехалъ нужеда кӀвела киналъего сабру гьабизе ва хӀехьезе. Гьелдаса разилъун[+] 12нужеца Инсуе – Аллагьасе рецц гьабила.[†] Жиндирго Нуралъ гвангъизарурал ва рацӀцӀалъарал гӀадамазе ирсалъе щолелъул бутӀа кьезе мустахӀикъаллъун рикӀкӀана нужги Аллагьас. 13Аллагьас нуж бецӀлъиялъул лагълъиялдаса тархъан гьаруна[†] ва жиндиего вокьулев Васасул ПарччахӀлъиялде рачана[+]. 14Гьев Васасдалъун нилъер мунагьалги чурунин Аллагьас нилъ тархъан гьарурал[+].


ГӀиса МасихӀил тӀадегӀанлъи

15Гьев вуго вихьуларев Аллагьасул бихьизе бажарулеб сурат. Аллагьас бижарабщиналдаса тӀадегӀанавлъун тӀоцеве гьавурав вуго гьев[+]. 16Гьев сабаблъун бижана кинабго зобалазда бугебги ва ракьалда бугебги, бихьулебги бихьуларебги, ай тахида ругел, кверщел бугел, хӀакимзабилъун ругел, ханзабилъун ругел рухӀалги. Гьесдалъун ва гьесие гӀоло бижана Аллагьас кинабго[+]. 17Сундасаго цеве вукӀана гьев, гьесдалъун цӀунун буго киналъулго низамги. 18Иман лъуразул агьлу черхлъун рикӀкӀани, гьелда тӀад бетӀерлъун вуго МасихӀ. Сундулго авал вуго гьев. Аллагьас жиндирго Вас хваралъуса тӀоцеве вахъинавуна, сундулъго гьес тӀоцебесеб бакӀ кквезе бокьун[+]. 19Аллагьасе бокьана жиндилъго бугебщинаб жиндирго Васасулъги букӀине[+]. 20Аллагьасе бокьана гьесдалъун киналго жиндего цолъизаризе. Хъанчида ван гьев хвей сабаблъун зоб-ракьалда бугебщиналда гьоркьоб рекъел лъугьана[+].

21Нуж Аллагьасдаса рикӀкӀад ругеб ва нужер квешал къасдалги ишалги сабаблъун гьесул тушманзабилъун ругеб заманги букӀана[+]. 22МасихӀ инсан вукӀиндал ва инсан гӀадин хведал, гьанже Аллагьас нуж жиндего цолъизаруна ва нужергун рекъел гьабуна: рацӀцӀад гьарун, мунагьал чурун ва гӀайиб-хатӀаялда тӀасалъугьун нуж жиндаго цере чӀезаризе[+]. 23Гьедин букӀина нужеда рагӀараб Рохалил хабаралда хадубккунги нуж кьуричӀого божани, къвакӀун чӀани ва нужер хьулги къинчӀони. Жиндие хъулухъалъе дун – Павел – вукӀараб гьеб Рохалил хабар дуниялалда бижанщиналда лъазабуна[+].


Павелица жиндирго хӀакъалъулъ бицунеб буго

24Нужее пайда букӀине гӀоло дица гӀазаб-гӀакъуба баччулеб букӀиналдаса вохун вуго дун. Иман лъуразул агьлу – гьеб ккола МасихӀил черх. Гьеб черхалъе гӀоло гӀазаб-гӀакъуба баччун буго дир черхалъ, гьесул черхалъ баччизе ккараб гӀазаб-гӀакъубаялъул хутӀараб цо бутӀа дидаго тӀаде босун бугелъул[+]. 25Иман лъуразул агьлуялъе дица хъулухъ гьабулеб буго, Аллагьас бихьизабухъе, гьелдалъун нужее Аллагьасул рагӀи тӀубанго загьирлъизе бокьун[+]. 26Кидагоги киназдасагоги бахчун букӀараб РагӀи буго гьеб. Гьанже гьеб РагӀи Аллагьасда цере рацӀцӀалъарал гӀадамазе загьирлъана[+]. 27Аллагьасе бокьана цогидал халкъазда гьоркьоса рацӀцӀалъарал гӀадамазе гьеб балъголъиялъул машгьурлъиги кӀодолъиги загьир гьабизе. Гьеб балъголъи ккола – нужелъ МасихӀ чӀаго вукӀин. Гьединлъидал нужеца хьул гьабе нужго машгьурлъизе рукӀиналде[+].

28Нижеца МасихӀил хӀакъалъулъ хабар халкъалда гьоркьоб тӀибитӀизабулеб буго, цӀакъ цӀодорго-гӀакъилго гьел кантӀизарулел руго, гьезие насихӀат гьабулеб буго, киналго камилаллъун ва МасихӀгун цолъараллъун Аллагьасда цере чӀезе. 29Гьелъие гӀоло хӀалтӀулев вуго дун, ва дилъ багъулеб буго гьесдасан щвараб гучаб къуват[+].

### 2 бетӀер

1Нужееги, Лаодикеялда ругезеги, цогидал киданиги дир гьумер бихьичӀел иман лъуразеги гӀоло дун кигӀан кутакалда къеркьолев вугевали нужеда лъазе бокьун буго дие. 2Гьезул ракӀал къвакӀизе, цоцазе рокьун, цолъун рукӀине, хӀакъабщиналъул гӀелму тӀубанго бичӀчӀизе, бичӀчӀун хадуб, гьелда гьезул тӀубанго ракӀчӀезеги бокьун буго дие. Гьеб мехалъ тӀубанго загьирлъула Аллагьасул балъголъи – МасихӀ![†][+] 3ХӀакълъунго МасихӀилъин бугеб гӀакълу-лъаялъул балъгояб хазина[+].

4ЛъикӀабилан кколеб хабар бицун, лъицаниги нуж гуккунгутӀизе абулеб буго дица гьадин[+]. 5Дун гьенив гьечӀониги, дир ракӀ нуж киназдаго цадахъ буго. Дун вохун вуго нужер гӀадлу-тадбиралдасаги МасихӀиде бугеб щулияб божи-иманалдасаги[+].


«ЦӀияб ретӀел – цӀияб гӀумру»

6МасихӀ ГӀиса нужерго ТӀадегӀанавлъун рикӀкӀун вугелъул, сундулъго гьесде цолъун хьваде[+]. 7МасихӀ ккола нужер минаялъул кьучӀги ва нужер гъотӀол кьибилги. Нужеда малъараб къагӀидаялъ божи-иман щулалъизабе, шукру гӀемер гьабе[+]. 8Вореха, гӀадамазул философиялъги гьодорал рагӀабазги гуккун, лъицаниги нуж къосинаризе гурин. Гьеб кинабго МасихӀидасан бачӀараб гуро, гьеб бачӀун буго гӀадамазул гӀадатал цӀуниялдасан ва тӀабигӀиял къуватазе лагълъи гьабиялдасан[+]. 9Нужеда лъан букӀа: МасихӀил чорхолъ гӀадамазе тӀубанго загьирлъана кинабго бичасулабщинаб[+]. 10Гьесде цолъарал нужее щвана хӀакъаб гӀумру гьабизе рес. ХӀакълъунго гьесухъ буго дуниял-гӀаламалъул хӀакимзабилъун ругелги ханзабилъун ругелги киналго рухӀазул кверщел[+]. 11Гьевгун цолъиялдалъун нужги лъугьана сунат гьабурал чагӀилъун. Амма гӀадамаз гьабулеб гӀадинаб сунат гуребха гьеб. Нужер чорхолъ ругел мунагьазул лагълъиялдаса МасихӀица тархъан гьари лъугьана нужее сунат гьабилъун.[†][+] 12Нуж лъадалъ ччун рахъи[†] кколаан МасихӀида цадахъ хабалъ рукъиги ва гьесда цадахъ хваралъуса рахъинги. Гьев хваралъуса вахъинавурав Аллагьасул хӀалкӀолъиялда божидалха нуж[+]. 13Хварал чагӀи кколаан цере нуж, мунагьазул цӀун рукӀиндал ва нужее сунат гьабун букӀинчӀелъул. Амма Аллагьас, мунагьалги чурун, МасихӀида цадахъ нилъ чӀаголъизаруна[+]. 14Мусал къанун[†] цӀуничӀолъиялдалъун нилъеда тӀад букӀараб тӀолабго налъиги Аллагьас тӀаса рехана. МасихӀил хъанчида тӀад хвезабуна гьес гьеб налъи[+]. 15ХӀакимзабилъун ругелги ханзабилъун ругелги рухӀазул кодоса ярагъ бахъана гьес, халкъалда цереги суризаруна ва инжитго тӀад малги чӀана[+].


Павелица хъвалеб буго гуккизе чӀогейилан

16Гьединлъидал квана-гьекъеялда, моцӀ цӀилъиялда ва шамат[†] къоялда хурхарал, гьединалго цогидалги киналалиго байрамазул къанун[†] нужеца хвезабулеб бугилан лъицаниги гӀайиб чӀвагеян абе[+]. 17Гьел киналго нилъее рихьизарун рукӀарал къанунал кколаан хадуб бачӀине бугелъул рагӀад. Амма хадув вачӀарав МасихӀ рагӀад гуро![+]

18Рихьдаего гӀодоре риччан чӀолезги малаикзабазе лагълъи гьабулезги нужеда гӀайиб чӀвагеян абе. Жидедаги хӀикмат бихьанилан чӀун, жидерго инсанияб гӀакълу-лъаялдаса чӀухӀун, гаргадулел чагӀи руго гьел. 19МасихӀидаса ратӀалъун руго гьел. Черхалда кверщел бетӀералъ гьабулеб гӀадин, МасихӀихъги буго киналъулго кверщел. ЩукӀдуз лугби цолъизарун, цо черх лъугьунеб гӀадин, нилъ цолъизарун цого черх лъугьинабуна МасихӀица, Аллагьасе бокьухъе кӀудияб гӀела гьеб[+]. 20МасихӀида цадахъ хун, дуниялалъул кверщел кодосел рухӀазул лагълъиялдаса тархъанлъарал нужеца щай гьабизе кколеб дуниялалда ругезулго гӀадинаб гӀумру[+]? 21«Квер хъваге», «кванаге», «кодобе босуге» гӀадинал къанунал щай нужеца цӀунизе кколел[+]? 22ГӀадамаз ургъарал руго гьел амруги къанунги. Цо дагьаб мехалъ нилъеца пайда босулел, цинги тӀагӀун унел жалазда хурхарал руго гьел[+]. 23Кколарелъе лагълъи гьабизе тӀамиги, рихьдаего гӀодоре риччан чӀейги, черх квегъиги гӀакъилаб жойилан ккола гьезда. Амма нилъер чорхол гьаваялъ гьесизарулел мунагьазда данде рагъизе кумек гьабуларо гьелъ.

### 3 бетӀер


ЦӀияб гӀумруялъул хӀакъалъулъ цоги нухалъ

1МасихӀида[†] цадахъ чӀаголъана нужги. Гьединлъидал Аллагьасул кваранаб рахъалда МасихӀ гӀодов чӀун вугел зобалазда бугелъулин нужеца пикру гьабизе кколеб[+]. 2Ракьалда бугелъул гьабичӀого, зобалазда бугелъул гьабе пикру. 3Гьаб дуниялалъе нуж хвана. МасихӀил гӀумру гӀадин, нужер гӀумруги гьаб дуниялалдаса босун, жиндилъго бахчана Аллагьас[+]. 4Амма МасихӀ дуниялалъе загьирлъизе вуго. Гьев вуго нужер гӀумру – гьединлъидал гьев загьирлъаравго, гьесул машгьурлъи щвела нужееги[+].

5Гьаб дуниялалъулалщинал жал: хъахӀбалъи, хъублъи, чорхол гьава, квешал къасдал къинаре нужелъго ва гьересиаллагьлъун кколеб къарумлъиялъе лагълъиги гьабуге![+] 6Аллагьасул ццин бахъине буго гьел гӀамалал ккурал гӀадамазда[+]. 7Гьел рехсарал гӀамалаз нуж къосинарулел рукӀараб заманаялда, нужги хьвадулаан гьездаго релълъун[+]. 8Амма гьанже нуж рикӀкӀалъизе ккола ццидадаса, гьалаглъиялдаса, квешлъиялдаса; цоцаздасан какдезеги цоцазда квешал рагӀаби абизеги бегьуларо[+]. 9Цоцазе гьереси бицунге. Басрияб ретӀел гӀодобе рехулеб гӀадин, гьанже нужеца инкар гьабизе ккола цебе нужер букӀараб гӀумруялдасаги гӀамал-хасияталдасаги[+]. 10Нужее щвана цӀияб ретӀел – цӀияб гӀумру. Нуж Рижарасда релълъинелъун ва Аллагь цӀикӀкӀун лъазелъун буго гьеб нужер гӀумру цӀилъулебго цӀилъулеб[+]. 11Гьанже чиясул батӀалъи гьечӀо – грек вукӀаниги, жугьутӀав вукӀаниги, сунат гьабурав яги гьабичӀев вукӀаниги, апараг вукӀаниги, скиф[*] вукӀаниги, лагъ яги узден вукӀаниги. Вуго цохӀо МасихӀ! Гьев киназулъго вуго, кинабголъунги вуго![+] 12ГӀаламалда гьоркьоса Аллагьас жиндиего бокьулеб агьлулъун лъугьинабизе тӀаса рищана нуж. Гьединлъидал нужее цӀияб ретӀеллъун букӀине биччанте гӀадамаздехун бугеб гурхӀел-рахӀмуги, лъикӀлъиги, хӀеренлъи-хӀалимлъиги ва сабруги[+]. 13Нужеца цоцазда гьоркьоб сабру цӀунизе ккола ва цоцазул гӀайиб-хатӀаялда тӀасалъугьинеги ккола – БетӀергьан нужеда тӀасалъугьана, нужги цоцазда тӀасалъугьа[+]. 14Бищунго аслияб жо – нуж цоцазе рокьизе ккола. Рокьи буго кинабгоги цолъизабулеб ва камиллъизабулеб таж[+]. 15МасихӀидалъун нужее щвараб рекъелалъ кверщел гьабизе биччай нужер ракӀазда. Аллагьас тӀаса рищун нужее кьуна гьеб – гьедин цолъун, цого черх гӀадин лъугьана нуж. Аллагьасе рецц гьабе гьелъухъ![+] 16МасихӀил рагӀул тӀолабго хазинаги рекӀелъ цӀунун, малъе цоцазда ва цоцазе гӀакълаби кье, туркаби ва Аллагь веццарал назмаби ахӀе, ракӀ-ракӀалъго БетӀергьанасе рецц гьабе[+]. 17ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил цӀар рехсон гурони щибго гьабуге, щибго абуге. Гьесул цӀарги рехсон нилъер Эмен – Аллагьасе реццги гьабе[+].


Агьлу-хъизаналъулги лагъзадерилги хӀакъалъулъ

18[•]Руччаби росабазе мутӀигӀлъе. Гьеб буго ТӀадегӀанав ГӀисаде иман лъуразул нух[+]. 19Росабазе лъудби рокье ва гьездехун хъачӀлъуге[+]. 20Лъималаз эбел-инсул малъараб гьабе сундулъго, гьеб буго ТӀадегӀанав ГӀиса разилъулеб гӀамал[+]. 21Эбел-инсуца лъимал къварид гьаруге, гьел пашманлъизе гурин. 22Лагъзал сундулъго мукӀурлъе гьаб ракьалда ругел жидерго бетӀергьабазе. Гьел ругеб бакӀалда жалго лъикӀ рихьизе гуребги, гьел гьечӀеб бакӀалдаги мукӀурлъе кидаго, ракӀ-ракӀалъго ва ТӀадегӀанасукьа хӀинкъун[+]. 23ГӀадамазе гӀоло гуреб, ТӀадегӀанав ГӀисае гӀоло гьабулеб бугеб гӀадин щибгоги ракӀ-ракӀалъго тӀубазабе. 24ХӀакъикъаталда нужеца лагълъи гьабулеб буго ТӀадегӀанав МасихӀие. Жиндирго халкъалъе цӀунун бугеб хазинаялъул бутӀа шапакъатлъун кьела ТӀадегӀанас нужее нужер киналго ишазухъ. Гьеб лъай нужеда[+]. 25Нужеда лъай квешлъи гьабуразе тамихӀ букӀине бугеблъи, – квешал ишазухъ киналго гӀадамазе тамихӀ цого къагӀидаялъ гьабизе буго[+].

### 4 бетӀер

1Ле, лагъзадерил бетӀергьаби, нужеца нужерго лагъзадерида тӀад ритӀухъаб къагӀидаялъ кверщел гьабе гьел ратӀа гьаричӀого. Нужеда кӀочон тоге зобалазда нужерги БетӀергьан вугевлъи.

2РорчӀуда чӀа ва кидаго Аллагьасе рецц гьабун гьари-дугӀаялда рукӀа[+]. 3Нижги дугӀадулъ рехсе. МасихӀилъ[†] бугеб балъголъиялъул бицине нижер кӀалаздаса кӀулал ричӀейилан гьаре Аллагьасда. Гьеб сабаблъунин дун туснахъалъув вугев[+]. 4Дида тӀадаб куцалда гьеб баянго бичӀчӀизабизе дие рес ккагийилан гьаре нужеца.

5Нужерго заман гӀадада хвеларедухъ гӀакъилго-цӀодорго гьоркьоблъи гьабе иман лъечӀезулгун[+]. 6ТӀаде цӀам щвараб кваница гӀадин гӀадамал рази гьарулеб ва баркат бугеб букӀине ккола нужер калам. Суал кьуравщинасе жаваб кьезеги лъазе ккола[+].


Тихикилги Онесимилги хӀакъалъулъ

7[•]Дир хӀакъалъулъ нужеда бицина дир хирияв диналъул вац ва ТӀадегӀанав ГӀисал ишалъе хъулухъ гьабулев вугев Тихикица[+]. 8Гьединаб мурад букӀунин дица гьев нужехъе витӀарав. Гьес нижер ахӀвал-хӀал нужеда бицина ва нужер ракӀбатизабила[+]. 9Гьесда цадахъ вачӀина нижее вокьулев ритӀухъав вац Онесимги. Нужер чи вуго гьев. Гьез бицина нужеда гьаниб ккарабщиналъул хӀакъалъулъ[+].


Гьудулзабазул саламалги цогидал насихӀаталги

10Нужеде салам буго дида аскӀов туснахъалъув вугев Аристархилги Маркилги (гьев Марк ккола Барнабал вацгӀал, гьесул хӀакъалъулъ ругьел битӀун букӀана нужехъе, гьениве вачӀани, гьесие гьоболлъи гьабеян)[+]. 11Юст абун тӀокӀцӀар бугев ГӀисалги буго нужеде салам. Аллагьасул ПарччахӀлъиялъе гӀоло дида цадахъ хӀалтӀулел ругел дир кумекчагӀазда гьоркьор гьел гурони жугьутӀал гьечӀо. Кидаго дир рекӀее бигьалъи лъугьинабулел чагӀи руго гьел[+]. 12МасихӀ ГӀисае хъулухъ гьабулев чи нужерго Эпафрасилги буго нужеде салам. Нужги рехсон, кидаго Аллагьасде кӀудияб гьари-дугӀаялда вуго гьев. Нуж камиллъагиян ва Аллагь разилъулебщинабги нужехъа лъугьагиян гьарулеб буго гьес[+]. 13Лаодикеялда ва Иераполалда ругел иман лъуразеги нужееги гӀоло гьев хӀаракаталда хӀалтӀулев вукӀиналъе нугӀлъи гьабулеб буго дица. 14Нужеде салам битӀулеб буго Демасица ва нижер хирияв тохтир Лукацаги[+]. 15Нижер салам бице Лаодикеялда ругел вацазда, гьединго Нимфада ва гьелъул рокъоб данделъулеб жамагӀаталда[+]. 16Нужеца цӀалун бахъараб мехалъ, гьаб кагъат битӀе Лаодикеялда ругел вацазухъе, гьезги цӀализе букӀине. Доб Лаодикеялде битӀараб кагъат нужехъе бачӀинабе, нужецаги цӀализе[+]. 17Архиппида абе ТӀадегӀанав ГӀисал тӀадкъай тӀубазабизе кколилан[+].

18Дица – Павелица – дирго квералъ хъвараб саламги битӀулеб буго нужеде. Дида рахсал ран рукӀин кӀочон тоге. Баркат лъеги нужеда![+]

## Фессалоникиязухъе тӀоцебесеб кагъат

### Фессалоникиязухъе тӀоцебесеб кагъат

Фессалоникиязухъе тӀоцебесеб кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]


### ЦеберагӀи


Фессалоникиязухъе Павелил тӀоцебесеб кагъат

Греказул Македония вилаяталъул Фессалоника шагьаралда (гьанжесеб Салоники) жинцаго гӀуцӀараб иман лъуразул жамагӀаталде гӀага-шагарго 50-абилел соназда кӀиго кагъат хъван буго Павел чапарас.

ТӀоцебесеб кагътида Павелица гьезие насихӀат гьабулеб буго Къиямасеб Къоялъул ва гьеб гӀагарлъараб мехалъ ккезе ругел ишазул, хварал тӀаде рахъинаризе рукӀиналъул хӀакъалъулъ. Гьес малъулеб буго дугӀаби гӀемерлъизарейин, сабру цӀикӀкӀинабейин. Дуниял ахирлъизехъин бугилан тӀатӀала квералги лъун чӀогейилан ва хӀалалаб мухь щолеб хӀалтӀудалъун нужерго магӀишат гьабейиланги малъулеб буго.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1Нилъер Эмен – Аллагьасде ва ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀиде[†] иман лъуразул Фессалоникаялда бугеб агьлуялде Павелил, Силал ва Тимофейил салам буго. Баркат лъеги нужеда![+]


«ДугӀадулъ нужги рехсон, Аллагьасе рецц гьабула»

2Нужеде баркат рещтӀаралъухъ Аллагьасе рецц гьабула нижеца кидаго, нижерго дугӀадулъ нужги рехсола[+]. 3Нилъер Эмен – Аллагьасе дугӀа гьабулаго нижеда кӀочон толаро божи-иманалъ нуж захӀмат баччизе тӀамулел рукӀинги, рекӀелъ рокьигун хӀалтӀулел рукӀинги ва нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀиде хьул лъеялъ нужелъ сабру бижун букӀинги. 4-5Нижер Рохалил хабар, рагӀабаздалъун гуребги, Илагьияб РухӀалъул[†] хӀалкӀолъиялдалъунги нужехъе щведал ва гьеб кинабго хӀакъаб-кьучӀаб бугелъул, нижеда лъала, вацал, Аллагьасе нуж рокьулеллъиги гьес нуж тӀаса рищун рукӀинги. Нужеда лъала нужее лъикӀлъиялъе ниж гьенир кин хӀалтӀаралали[+][+]. 6Нижедаса ва ТӀадегӀанасдаса мисал босун хьвадана нуж. ГӀемер гӀазаб-гӀакъуба бихьаниги, Илагьияб РухӀалдаса рохун къабул гьабуна нужеца нижер рагӀи[+]. 7Нужгоги мисаллъун лъугьана Македониялда ва Ахаялда ругел киналго иман лъуразе. 8Македониялда ва Ахаялда гуребги, киса-кибего нужедасан тӀибитӀана ТӀадегӀанасул хӀакъалъулъ хабар, гьединго тӀибитӀана Аллагьасде нужер иманалъул хӀакъалъулъ хабарги. Гьединлъидал нужер рахъалъ лъиданиги щибниги бицине кколаро нижеца. 9ГӀадамаз жидецаго бицуна нижеда гьениб нужеца нижее гьабураб гьоболлъиялъулги, гьересиаллагьзабазул сураталги нахъе рехун, нуж Бичасде руссиналъулги, ЧӀагояв ва ХӀакъав Аллагьасе гьабулеб нужер гӀибадаталъулги,[+] 10хваралъуса вахъинавурав гьесул Вас, къиямасеб къоялъ Аллагьасул цциналдаса нилъ хвасар гьарулев ГӀиса вачӀиналъухъ нуж ралагьун чӀун рукӀиналъулги[+].

### 2 бетӀер


Павелги фессалоникиялги

1Нужедаго лъала, вацал, ниж гьенире рачӀин гӀадада ккечӀеблъи. 2Гьенире рачӀиналде Филиппиялда нижее кьураб гӀазабги гьабураб инжитлъиги лъала нужеда, бугониги гьениб кутакаб дандечӀейги къинабун, нижеца иман лъурав Аллагьас нижер ракӀал къвакӀизаруна, гьесдасан бачӀараб Рохалил хабар нужееги бицине букӀине[+]. 3Нижер рагӀабазулъ я гьереси, я хъублъи, яги рекӀкӀ гьечӀо[+]. 4Рохалил хабар тӀибитӀизабизе мустахӀикъал гӀадамаллъун Аллагьас ниж рикӀкӀиндалин нижер рагӀаби гьединал ругел. ГӀадамал разилъи гуреб, нижер ракӀазул хӀалбихьулев Аллагь разилъи буго нижер мурад[+]. 5Гьересияб рецц-бакъалъул рагӀабигун рачӀинчӀо ниж гьенире, ва боцӀи-рикъзиялде хъантӀиги бахчун букӀинчӀо нижер рагӀабазулъ. Гьеб нужедаги лъала, Аллагьги вуго гьелъие нугӀлъун[+]. 6Нижеца гӀадамаздаса рецц-бакъ тӀалаб гьабичӀо – я нужедаса, яги цогидаздаса[+].

7МасихӀил[†] чапарзаби[†] ругилан нужер гьодиде гьир ккезабизе бегьилаан нижеца. Амма каранда хахулеб лъимер бугей эбел гӀадин, цӀакъ хӀеренго хьвадана ниж нужеда гьоркьор. 8Нуж нижее цӀакъ рокьана! Рохалил хабар нужехъе кьей гуребги, нужее гӀоло рухӀ кьезеги разилъилаан ниж. ГьедигӀанги хиралъана нуж нижее[+]. 9Нужеда ракӀалда батила гьениб нижеда бихьараб захӀмат-гӀакъуба: нужер лъиданиги тӀад раччун рукӀинарилан, къаси-къад чӀечӀого хӀалтӀана нижерго бетӀербахъиялъе ва нужеда Илагьияб Рохалил хабарги лъазабуна[+].

10Нужги Аллагьги нугӀзаллъун руго иман лъурал нужедехун нижер букӀараб ракӀбацӀцӀалъиялъеги, ритӀухълъиялъеги, гӀайиб-хатӀа ккезе биччачӀолъиялъеги. 11-12Гьединго нужеда лъала, нуж жиндирго ПарччахӀлъиялъулги машгьурлъиялъулги бутӀа босизе ахӀарав Аллагь разилъиледухъ хьвадейилан, инсуца васасда гӀадин, нужер щивасда нижеца бицараблъи, гьарараблъи, ракӀгьесизабураблъи[+][+].

13Нижеца кидаго Аллагьасе рецц гьабула, нижеца нужеда Аллагьасул рагӀи бицараб мехалъ, гьелъухъ гӀенеккун, нужеца гьеб инсанасулаблъун гуреб, Аллагьасулаблъун къабул гьабидал. Гьединаб бугизеги буго гьеб. Божи-иман букӀиналъин Аллагьасул ишал нужелъ загьирлъулел[+]. 14Аллагьасде ва ГӀиса МасихӀиде иман лъуразул Ягьудиялда[†] ругел жамагӀатазе ккараб ккана, вацал, нужееги, Ягьудиялъул жугьутӀаз гьезие кьураб гӀадинаб гӀазаб-гӀакъуба кьуна нужееги нужерго халкъалъ[+]. 15ЖугьутӀаз чӀвана ТӀадегӀанав ГӀисаги аварагзабиги, нижги гьез нахъе гъуна. Аллагьги гьез рази гьавуларо, киналго гӀадамазда дандечӀунги руго гьел![+] 16Хвасарлъулеб хабар цогидал халкъазда бицине нижее квекӀен гьабуна жугьутӀаз. Гьелдалъун тӀубанго камиллъана кидаго гьез гьарурал квешлъаби! Ахирги Аллагьасул ццин бахъин рещтӀана гьезде[+].


Тимофей Фессалоникаялде витӀула

17Доб мехалъ нужедаса ратӀалъизе ккедал, – нижго рикӀкӀалъаниги, ракӀалда нужгун рукӀиндал, – нуж рихьизе дагьабги цӀикӀкӀун хӀаракат бахъулеб букӀана, вацал, нижеца[+]. 18Гьединлъидал нужехъе рачӀине къачӀан рукӀана ниж, – дун Павелги чанцӀулго къачӀан вукӀана, – амма илбисалъ квалквал гьабуна нижее[+]. 19Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀ вачӀараб мехалъ, гьесда цебе, нуж гурони, щал нижее кколел нижер хьуллъунги, рохеллъунги ва рецц-бакъалъул тажлъунги[+]? 20Нуж руго нижер чӀухӀиги рохелги!

### 3 бетӀер

1Гьединлъидал, нужедаса ратӀалъи хӀехьезе кӀвечӀеб мехалъ, нижеца хӀукму гьабуна, нижгоги Афиниялда чӀун,[+] 2нужехъе Тимофей витӀизе. Гьев вуго, МасихӀил[†] хӀакъалъулъ Рохалил хабар нижеда цадахъ тӀибитӀизабун, Аллагьасе хъулухъ гьабурав нижер вац. Гьев витӀана нужер ракӀбатизабизе, иман щулалъизабизе,[+] 3ва гьеб гӀазаб-гӀакъубаялдалъун нужер цонигияв къосунгутӀизе. Нужеда лъала гьеб гӀазаб-гӀакъуба Аллагьас нилъее бихьизабун букӀин[+]. 4Ниж гьенир ругеб мехалъго нижеца нужеда абун букӀинчӀищ гьеб гӀазаб-гӀакъуба гьечӀого нилъ хутӀиларилан? Гьедин ккараблъиги бихьулеб буго нужеда. 5Гьединлъидалин, ратӀалъи хӀехьезе кӀвечӀого, дица нужехъе Тимофей витӀарав, нужер иман щулаго бугищали лъазе. Илбисалъ нужги къосинарун нижер кинабго хӀаракат гӀадада ккезе бегьилищ?![+]

6Гьанже Тимофей тӀадвуссун вачӀана ва гьес лъикӀаб хабар бачӀана нужер иманалъулги рокьиялъулги хӀакъалъулъ. Гьес бицана, лъикӀалдалъун рехсон, ниж ракӀалде щвезарулел ругин нужеца ва, нуж рихьизе нижее бокьун бугеб гӀадин, ниж рихьизе нужги урхъун ругилан[+]. 7Гьединлъидал, вацал, киналго балагьалги гӀазаб-гӀакъубаги хӀехьон ругел нижер ракӀал гӀодоре риччана, нужер иманалъул бициндал. 8Нижер чӀаголъи бараб буго кьуричӀого нуж ТӀадегӀанасда божун чӀеялда. 9Нужер рахъалъ нилъер Аллагьасе рецц гьабизе ккеларищ, гьесда церелъидал нужеца ниж рохизарурал! 10Къасиги-къадги ракӀ-ракӀалъ гьарула нижеца гьесда нужеда берчӀвазеги ва нужер иманалъулъ камурабги тӀад лъезе рес ккезабеян[+].


Павелил гьари-дугӀа

11Нужехъе рачӀунеб нух нижее бацӀцӀад гьабеги нилъер Эмен – Аллагьас ва нилъер ТӀадегӀанав ГӀисаца[+]. 12Нужеде бугеб нижер рокьиго гӀадин, БетӀергьанас цӀикӀкӀинабеги ва гӀемерлъизабеги цоцаздехунги цогидал киналго гӀадамаздехунги нужер рокьи[+]. 13БетӀергьанас нужер рекӀее къвакӀи кьеги, киналго вализабигун цадахъ ТӀадегӀанав ГӀиса кӀиабизеги вачӀараб мехалда, нилъер Эмен – Аллагьасда цере рацӀцӀадаллъун ва муъминаллъун рукӀине[+].

### 4 бетӀер


Павелил насихӀатал

1Ахиралдаги, вацал, нижедасан ругьунлъараб къагӀидаялъ, гьанжелъизегӀан хьвадаралго гӀадин, гьанжеялдаса хадурги нуж Аллагь разилъиледухъ дагьалги лъикӀ хьвадейилан ТӀадегӀанав ГӀисал цӀаралдалъун гьарулеб буго нижеца нужеда[+]. 2Нужеда лъала ТӀадегӀанав ГӀисал амруялдалъун нижеца нужеда малъарабщинаб: 3Аллагьасе бокьун буго нуж рацӀцӀадго хьвадизе,[+] 4нужер щивав чияс чӀужуялдехун ракӀбацӀцӀалъиги намусги цӀунизе, 5Аллагь лъалареб халкъалъ гӀадин, гьаваялда нахърилълъун, хъахӀбалъи гьабунгутӀизе[+]. 6Гьеб ишалъулъ диналъул вац гуккизе ва гьесие квешлъи гьабизе бегьуларо. Гьеб киналъухъго Аллагьас тамихӀ-жаза гьабула. Гьелъул хӀакъалъулъ нижеца нужеда гьенибги бицун букӀана ва гьеб тӀубачӀого бегьуларилан лъазабунги букӀана. 7Аллагьас нилъ тӀаса рищана, хъублъиги рехун тун, рацӀцӀадго хьвадизе[+]. 8Гьедин хьвадиларилан чӀарав чияс инсанасдасан бачӀаралде гуро мугъ рехулеб бугеб, нужеде Илагьияб рухӀ[†] рещтӀинабурав Аллагьасдасан бачӀаралдейин.

9Нужерго диналъул вацал рокьейилан дица нужехъе хъвазе ккеларо, Аллагьас малъун нужеда лъалеб бугелъул нужго цоцазе рокьизе[+]. 10ТӀолабго Македониялда ругел вацал рокьулелъулха нужее. Дица нужеда гьарулеб буго, вацал, дагьалги цӀикӀкӀун цоцазе рокьейилан.

11Цебеги нижеца нужеда лъазабун букӀараб къагӀидаялъ, нужерго ишги гьабун, гӀодоре риччан ва нужерго квералъ бетӀербахъиги гьабун рукӀине хӀаракат бахъе[+]. 12Гьебмехалъ цогидал гӀадамазда гьоркьобги къадру-къимат борхила нужер ва лъидениги кколареб магӀишатги букӀина[+].


ГӀиса МасихӀ кӀиабизе вачӀараб мехалъ хваразе щиб лъугьине бугеб?

13Хваразул хӀакъалъулъги нужеда бичӀчӀизабичӀого гӀеларо, хваралъуса рахъиналде хьулго гьечӀел цогидал гӀадамалго гӀадин, нужги пашманлъунгутӀизе[+]. 14ГӀиса хвеялда ва хваралъуса вахъиналда нилъ божулел гӀадин, нилъ божула иманалда хварал гӀадамал Аллагьас гьесда цадахъ жиндихъего рачине рукӀиналдаги[+]. 15Гьаб нижеца нужеда малъулеб буго ТӀадегӀанасул рагӀуда рекъон: ТӀадегӀанав вачӀинегӀан чӀаго хутӀаниги, хвараздаса цере ккеларо нилъ[+]. 16Аллагьасул буюрухъги рагӀараб, кӀудияв малаикас гьаракьги гьабураб ва Илагьияб ссурги пураб мехалъ живго ТӀадегӀанав рещтӀина. Ва МасихӀиде[†] иман лъун хварал гӀадамал тӀоцере рахъина тӀаде[+]. 17Цинги нилъ – чӀаго хутӀаралги гьезда цадахъ Аллагьас накӀкӀазда аскӀоре зобалазде ракӀарила ТӀадегӀанасда дандчӀвазе. Гьедин абадиялъго нилъ ТӀадегӀанасда цадахъ рукӀина[+]. 18Гьеле гьел рагӀабаздалъун цоцазул ракӀбатизабе нужеца.

### 5 бетӀер


РорчӀуда чӀа

1Гьеб лъугьине бугеб заманаялъулги болжалалъулги хӀакъалъулъ нужехъе хъвазе ккеларо, вацал[+]. 2Нужедаго мухӀканго лъалелъул ТӀадегӀанасул къо тохлъукьего – сардилъ цӀогьор гӀадин бачӀунеблъи[+]. 3Ракълида ругин ва сундулго хӀинкъиги гьечӀин гӀадамаз абулеб мехалъ, чӀужугӀаданалда тохлъукье хӀара чӀвалеб гӀадин, ракӀалдаго гьечӀого хвела гьел, ва щивниги хвасарлъиларо[+].

4Нужни, вацал, бецӀлъуда гьечӀелъул, цӀогьор гӀадин бачӀинаро нужехъе гьеб къо[+]. 5Нуралъ къалъ-къалъизарунги руго нуж киналго, къоялъ гвангъизарунги руго.

Нилъее я сордо гьечӀо, я бецӀлъи гьечӀо[+]. 6Гьединлъидал, цогидал гӀадамал гӀадин, кьижиларо, рорчӀуда рукӀина, ригьун рукӀина нилъ[+]. 7Кьижулев чи сардилъин кьижулев, мехтулев чиги сардилъин мехтулев. 8Амма къоялъ гвангъизарун ругелъул, иманалъулги рокьулги къолденги ретӀун, хвасарлъизе рукӀиналде хьулалъул такъияги лъун, ригьун рукӀине риччанте нилъ![+] 9Жиндирго ццин нилъеде рещтӀине гурелъул Аллагьас нилъ тӀаса рищун ругел, нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀидалъун[†] нилъ хвасар гьаризелъидал[+]. 10Гьев нилъее гӀоло хвана, жив вачӀараб мехалъ хун ратаралги чӀаго ратаралги, жиндаго релълъун чӀаго рукӀине[+]. 11Гьединлъидал цоцазул ракӀбатизабе ва цоцазе квербакъе. Нужеца гьедин гьабулебги буго.


Ахирисел насихӀатал

12Нужер агьлуялъе имамлъи гьабун ва ТӀадегӀанасул рагӀул вагӀза-насихӀат гьабун захӀмат баччулеб бугезул адаб тогейилан гьарула, вацал, нужеда[+]. 13Гьез бахъулеб бугеб хӀаракаталъухъ цӀикӀкӀун рокьизе ккола нужее гьел ва гьезул хӀурмат-хъатирги гьабизе ккола. Нужедаго гьоркьор лъикӀ рукӀа![+] 14Нижеца нужеда гьарулеб буго, вацал: кӀвахӀалазда рагӀи абе, хӀинкъаразул ракӀбатизабе, загӀипазда квер чӀвай, киназдехунго сабруялда рукӀа[+]. 15Вореха, нужер цонигияс квешлъи квешлъиялдалъун бецӀизе гурин. Нужеца кидаго хӀаракат бахъе цоцазеги цогидал гӀадамазеги лъикӀлъи гьабизе[+]. 16Кидаго рази-ракиго рукӀа[+]. 17Кидаго гьари-дугӀаялда тӀадчӀа[+]. 18Сундулъго Аллагьасе рецц гьабе. Аллагьасе бокьун буго, гьел амруялги тӀуразарун, МасихӀ ГӀисаде цолъараб гӀумру нужеца гьабизе[+].

19Илагьияб РухӀалъул[†] цӀа свине биччаге[+]. 20Аллагьасул илгьамги нахъчӀваге. 21Киналъулго хӀалбихье, лъикӀабги ккун чӀа[+]. 22Кинабгоги квешлъиялдаса цӀуне нужго.


Кагътил ахир

23Нилъ ракълиде рачарав Аллагьас тӀубанго рацӀцӀад гьареги нуж, нужер тӀолабго чӀаголъи: рухӀги, напсги, черхги – нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса вачӀиналде бацӀцӀадго букӀине[+]. 24Нуж тӀаса рищарав Аллагьас гьедин гьабизеги гьабила,[†] гьев рагӀи холарев вугелъул[+].

25Нижги дугӀадулъ рехсе, вацал[+]. 26Киналго вацазда, ракӀ-ракӀалъго баун, салам гьабе[+]. 27Аллагьасул амруялдалъун дица нужеда лъазабулеб буго гьаб кагъат киналго вацазе цӀалейилан[+]. 28Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил баркат лъеги нужеда!

## Фессалоникиязухъе кӀиабилеб кагъат

### Фессалоникиязухъе кӀиабилеб кагъат

Фессалоникиязухъе кӀиабилеб кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]


### ЦеберагӀи


Фессалоникиязухъе Павелил кӀиабилеб кагъат

Фессалоникиязухъе битӀараб гьаб кӀиабилеб кагътида Павелица гӀатӀидго баян гьарулел руго Къиямасеб Къо чӀелалде ккезе ругел ишал, такрар гьабулеб буго хӀалалаб мухь щолеб хӀалтӀуде машгъуллъейилан ва сабру цӀикӀкӀинабейилан.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1Нилъер Эмен – Аллагьасде ва ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀиде[†] иман лъуразул Фессалоникаялда бугеб агьлуялде салам буго Павелил, Силал ва Тимофейил рахъалдасан[+]. 2Нилъер Эмен – Аллагьасул ва ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил салам ва баркат лъеги нужеда.


Нужги дугӀадулъ рехсон, Аллагьасе рецц гьабула

3Нужер иман щулалъулеб бугелъул ва нужер киназулго цоцазде рокьиги цӀикӀкӀунеб бугелъул, нужги дугӀадулъ рехсон, нижеца кидаго Аллагьасе рецц гьабула. Гьеблъидалха Аллагьасе рецц гьабизе мустахӀикъаб иш[+]. 4ЧӀухӀун бицуна нижеца иман лъуразул жамагӀатазда нужер хӀакъалъулъ. Нужее бугеб кинабго гӀазаб-гӀакъубаги захӀмалъи-къварилъиги сабру-иманалда хӀехьолеб бугилан реццула[+].


Аллагьасул суд ритӀухъаб буго

5Гьеб киналъго бицуна Аллагьасул суд ритӀухъаб букӀинилан. Аллагьасул ПарччахӀлъиялде лъугьине мустахӀикълъила нуж, гьеб сабаблъун нужее гӀазаб-гӀакъуба бугелъул[+]. 6Нужее гӀазабги гӀакъубаги кьолеб бугезе гӀазабги гӀакъубаги кьун, Аллагьас рекъезабила гьеб[+]. 7-8Гьеб хӀехьезе ккарал нужее, нижеего гӀадин, Аллагьас рахӀатги хӀалхьиги кьела. Гьеб гьедин ккела ТӀадегӀанав ГӀисаца зобалазда живго Бичасул малаикзабигун цадахъ загьирлъизавураб мехалъ ва Аллагь лъаларевщинасе ва нилъер ТӀадегӀанав ГӀисал хӀакъалъулъ Рохалил хабаралъухъ гӀенеккичӀевщинасе гьалагаб цӀадудалъун тамихӀ гьабизе гьев вачӀараб мехалъ[+][+]. 9Гьезие тамихӀги буго абадияб гӀумруялдаса махӀрумлъизари. Гьезда ТӀадегӀанав вихьизе виччаларо, гьесул машгьурлъиги къудратги гьезда бихьиларо. 10Гьеб гьедин ккела ТӀадегӀанав вачӀараб къоялъ, жиндир рахъ ккураз гьев машгьурлъизеги гьавураб ва киналго иман лъураз гьесие реццги гьабураб мехалъ. Нижеца бицаралда божидал, нужни гьезда гьоркьор рукӀина[+].


Павелил гьари-дугӀа

11Гьединлъидалин нижеца кидаго гьари-дугӀа гьабулеб, нилъер Аллагьас нуж тӀаса рищун ругелъул, гьелъие мустахӀикъаллъун гьарейилан, жиндирго хӀалкӀолъиялдалъун гьес нужер лъикӀалщинал къасдал тӀуразарегийилан, нужерго ишаздалъун иман камиллъизабегийилан[+]. 12Гьедин, нилъер Аллагьасулги ТӀадегӀанав МасихӀилги баркат щун, нилъер ТӀадегӀанав ГӀисал цӀаралъул хӀурмат нужедалъун цӀикӀкӀина ва гьесдалъун нужер хӀурматги цӀикӀкӀина.

### 2 бетӀер


«ВачӀина кӀудияб квешлъи гьабизе бугев чи»

1ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀ[†] вачӀине вукӀиналъул ва нилъ гьесда аскӀоре данделъизе рукӀиналъул рахъ босани, дица нужеда гьарулеб буго, вацал,[+] 2лъилниги кашпу-караматалдалъун, яги вагӀза-насихӀаталдалъун, яги нижеца битӀарабилан абулеб кагътидалъун гьениб нужехъе хабар щвани ТӀадегӀанасул къо тӀаде гӀунтӀун бугилан, нуж рихха-хочуге ва гьедигӀан бигьаго къосинеги къосунге. 3Лъицаниги кингоги гуккизе чӀоге нуж.

Гьеб къо тӀаде щвелалде гӀадамал Аллагьасда данде питнаялъе рахъина. Ракьалде вачӀина кӀудияб квешлъи гьабизе бугев ва хвалде иналъе хӀалтӀизе вугев чи[+]. 4Гьев чи дандечӀезе вуго гӀадамаз Аллагьлъун рикӀкӀунесдеги, гьез тӀагӀат-гӀибадат гьабулебщиналдеги. Жив гьездасаги тӀадегӀанав вугилан чӀела. ХӀатта Аллагьасул Мукъадасаб рокъов гӀодов чӀун, жив Аллагь вугиланги лъазабила гьес[+].

5Дун гьенив вугеб мехалъ гьеб киналъулго хӀакъалъулъ бицун букӀанагури дица, нужеда ракӀалда гьечӀищ гьеб? 6Гьанже нужеда лъала, гьев вачӀине мех щвезегӀан, сунца ккун чӀезавун вугевали. 7Бахча-хьван жиндирго иш гьанжего гьабулеб буго гьеб квешлъиялъ. Амма гьеб ккун чӀезабун бугев нухдаса нахъе вачинегӀан, квешлъи загьирлъиларо[+]. 8Гьеле гьебмехалъ загьирлъила дов кӀудияб квешлъи гьабизе бугев чи. ТӀадегӀанав ГӀисаца тӀаде пун иш лъугӀизабила гьесул, ГӀиса вачӀиналъул кӀодолъиялъ хвезавила гьев[+]. 9ВачӀун гьев чияс, илбисалъул къуваталдалъун, батӀи-батӀиял гьересиял мугӀжизаталги гӀаламаталги рихьизарила[+]. 10БатӀи-батӀияб хӀилла-рекӀкӀалдалъун гуккила жидедаго тӀаде тамихӀ цӀалеб бугел гӀадамал. Гьедин ккела жиндалъун хвасарлъизе рукӀараб хӀакъабщинаб гьезие бокьуларелъул ва гьез гьебги нахъчӀвалелъул[+]. 11Гьеб сабаблъунин Аллагьас гьезухъе битӀулеб гьел къосинарулеб къуват ва гьересиялда гьел божизарулел[+]. 12Гьедин хӀакъабщиналдаги божичӀого, квешабщиналдаса лазат-кеп босаразе тамихӀ гьабила![†]


Павелил насихӀатал

13ТӀадегӀанасе рокьулел нуж сабаблъун ккун нижеца кидаго Аллагьасе рецц гьабула, вацал, тӀоцере хвасарлъулеллъун Аллагьас нуж тӀаса рищун ругелъул. Нуж хвасарлъила – Илагьияб РухӀалъ[†] нуж рацӀцӀалъизаридал ва хӀакъабщиналда божидал[+]. 14Аллагьас нуж тӀаса рищана, нижеца бицараб Рохалил хабаралъухъ гӀенеккидал. ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил машгьурлъи нужехъеги щвезейин нуж тӀаса рищарал[+]. 15Гьединлъидал, вацал, нуж къвакӀун чӀа ва вагӀза-насихӀатаздаги кагътидаги нижеца малъараб хӀакъабщинаб кьуричӀого ккве[+].

16ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀица ва жиндие нилъги рокьарав, къин гьечӀеб къвакӀиги щулияб хьулги нилъее жиндирго баркатгун кьурав нилъер Эмен – Аллагьасги[+] 17нужер ракӀал къвакӀизареги ва лъикӀал ишазулъги рагӀабазулъги нужее квербакъаги[+].

### 3 бетӀер

1Ахиралдаги, вацал, нужеца Аллагьасда гьаре ТӀадегӀанасул хӀакъалъулъ хабар хехго тӀибитӀизабизеги, нужер гьенибго гӀадин, машгьурлъуледухъ гьеб хабар гӀадамаз къабул гьабизеги нижее квербакъеян[+]. 2Киналго гурелъул божулел ругел, – пасатал ва квешал гӀадамаздаса ниж цӀунейиланги гьаре[+].

3Кьураб рагӀи кколев Аллагьас нужер ракӀал къвакӀизарила ва квешлъиялдаса цӀунила[+]. 4ТӀадегӀанас нижерги ракӀчӀезабулеб буго нижеца малъарабщинаб нужеца гьабулеб букӀиналдаги хадубккун гьабизе букӀиналдаги. 5Аллагьас нужер рекӀелъе лъугьинабеги жиндирго гӀадинаб рокьиги ва МасихӀил[†] гӀадинаб сабруги[+].

6ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил цӀаралдалъун нижеца нужеда лъазабулеб буго, вацал, кӀвахӀалалщинал ва нижеца гьениб малъарабщинабги босичӀел нужер агьлуялъул чагӀаздаса рикӀкӀад чӀайилан[+]. 7Нужедаго лъалелъул нижедаса мисал босун хьвадизе кколеблъи. Ниж гьенир ругеб мехалъ нижер кӀвахӀаллъи бихьичӀогури нужеда[+]. 8Чияр хинкӀ-чедалде ккун рукӀинчӀо ниж гьенир, къаси-къад чӀечӀого хӀалтӀана нужер лъиданиги раччун рукӀинарилан[+]. 9Нужеца хьихьейилан абизе ихтияр букӀаниги, ниж гьедин хьвадана, нижедасан мисал босизе букӀине[+]. 10Ниж гьенир ругеб мехалъ нижеца абулаангури нужеда: хӀалтӀизе бокьуларев чи кваначӀого чӀайилан[+]. 11Нижеда рагӀидалха гьенир ругин кӀвахӀалал ва кколарелъуре раккун квалквал гьабулел цо-цо гӀадамал[+]. 12ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил вакиллъиялдалъун гьединал чагӀазда гӀайибги чӀван, нижеца лъазабулеб буго: нужерго квералъ бетӀербахъиги гьабун, гӀодоре риччан чӀайилан.

13Цинги, вацал, лъикӀлъи гьабун свакаге нуж[+]. 14Гьаб кагътида нижеца хъваралъухъ гӀенеккуларев чиясдеги кӀвар кьечӀого тоге. Живго намуслъизе, гьесулгун гьоркьоблъи гьабуге. 15Амма тушманлъи лъазабичӀого, вацасе гӀадин, бадибчӀвай гьабе гьесие[+].


Кагътил ахир

16Нилъ ракълиде рачарав ТӀадегӀанас ракълида таги нуж кидаго ва сундулъго.

Биччанте ТӀадегӀанав нужеда киназдаго цадахъ вукӀине[+].

17Дирго квералъ хъвалеб буго: Павелил рахъалдасан салам буго нужеде. Гьадин чанго рагӀи хъвала дица щибаб кагътида, гьанибги хъвалеб буго[+].

18Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил баркат лъеги нужеда киназдаго!

## Тимофейихъе тӀоцебесеб кагъат

### Тимофейихъе тӀоцебесеб кагъат

Тимофейихъе тӀоцебесеб кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]


### ЦеберагӀи


Тимофейихъе Павелил тӀоцебесеб кагъат

Тимофейихъе Павел чапарас битӀараб тӀоцебесеб кагъат буго гьаб. Тимофей гьавуна ГьитӀинаб Азиялъул Листра шагьаралда. Гьев вукӀана Павел чапарасул сапаразда гьесда аскӀоса кьуричӀев кумекчи. Павелица гьесда малъулеб буго иман лъуразул жамагӀаталъе нухмалъи кин гьабилебали. Хъвалеб буго цо хасаб балъгояб гӀелмуялъул кумекалдалъун гурони хвасарлъизе рес гьечӀин, кванил цо-цо нигӀматаздаса инкар гьабизе кколин ва ригьин гьабизе бегьуларин малъулел гьересинасихӀатчагӀаздаса нужго цӀунейилан.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1Гьаб буго МасихӀ[†] ГӀисал чапар[†] Павелил кагъат. Нилъ хвасар гьарурав Аллагьасе ва нилъер хьул лъолев МасихӀ ГӀисае бокьана дун чапарлъун вукӀине. Кагъат хъвалеб буго[+] 2божи-иманалдалъун унго-унголъунги дие васлъун лъугьарав Тимофейиде.

Эмен – Аллагьасдасан ва нилъер ТӀадегӀанав МасихӀ ГӀисадасан рекъел, баркат ва гурхӀел насиблъаги дуе![+]


ГьересинасихӀатчагӀаздаса цӀунизе ккела

3Дун Македониялде унаго дица дуда гьарана Эфесалда чӀайилан ва гӀадамал къосинарулел насихӀатал тӀокӀалъ гьаругейин абун цо-цо чагӀазда лъазабейилан, 4рукӀунарел-лъугьунарел жал рицунгейилан, анкьумумузул цӀарал рехсон заман инабугейилан. Гьеб сабаблъун гӀемер дагӀбаги ккола. Аллагьас нилъее бихьизабураб ва иманги лъун нилъеца гьабулеб бугеб ишалъе щибго пайда гьечӀо гьелъул[+]. 5Нилъеца гьедин малъулеб буго, ракӀ-ракӀалъулаб рокьиги, бацӀцӀадаб намусги, унго-унгояб божи-иманги цӀикӀкӀине бокьун[+]. 6Цо-цо чагӀазулъ гьеб хутӀун гьечӀо. Гьел машгъуллъун руго гӀадада ва гӀемер гаргадиялде[+]. 7Гьезие бокьун буго Мусал Къануналъул[†] мугӀалимзабилъун рукӀине, амма лъаларо жидеца бицунелъул хӀакъикъат ва жидедагоги бичӀчӀуларо гьедин ракӀчӀун гӀадамазда лъазабулеб бугеб жоялъул магӀна.

8Нилъеда лъала Къанун[†] лъикӀаб жо букӀин, битӀун пайда босулеб бугони[+]. 9Лъала къанунал ритӀухъго хьвадулезе гӀоло рахъулареблъиги. Гьел рахъун руго квешал ва мутӀигӀлъуларел, пасатал ва мунагьазукьа хӀинкъуларел, Аллагь какулел ва Аллагьасдаса ратӀалъарал, эбел-эмен чӀвалел гӀадамазе; чӀвадарухъабазе,[+] 10хъахӀбаял гӀадамазе цоцаздасан босадул лазат босулел бихьиназе, гӀадамал рикъулезе, жидерго гьаги хвезабун, гьересиго нугӀлъи гьабулезе ва битӀараб нухдаса гьетӀаралщиназе. 11БитӀараб нух ккола гьардарав Аллагьасул къудраталъул хӀакъалъулъ диде божилъи гьабураб Рохалил хабаралъул нух[+].


Аллагьас Павелида цӀоб лъуна

12Дие къуват кьурав нилъер ТӀадегӀанав МасихӀ ГӀисае рецц! Гьес дун божизе бегьулевлъун рикӀкӀана ва жиндие хъулухъ гьабизе тӀадкъана дида –[+] 13цебе кидаялиго жив какарасда, жив хӀакъир гьавун, хадув лъугьарасда ва жив къварид гьавурасда. Доб кинабго дица дирго лъавукълъиялдалъун ва божунгутӀиялдалъун гьабулеб букӀиндал, гурхӀана дида Аллагь[+]. 14Нилъер ТӀадегӀанасул баркат гьарзалъана дие. МасихӀ ГӀисаде цолъидал божи-иманги рокьиги цӀикӀкӀана дир рекӀелъ[+].

15Гьале нилъеца тӀубанго къабул гьаризе кколел хӀакъал рагӀаби: МасихӀ ГӀиса дуниялалде вачӀана мунагь-хӀакъалъул агьлу хвасар гьабизе ва гьале дунги вуго гьезда гьоркьоса бищунго кӀудияв мунагьчи[+]. 16Аллагьасе бокьана дида – бищунго цӀикӀкӀун мунагьал гьарурав чиясда – МасихӀ ГӀисаца цӀоб лъезе. Бокьана гьесде иман лъун, цӀияб гӀумру насиблъаразе дун мисаллъун лъугьине. Гьединлъидалин Аллагь дида гурхӀарав. 17Даимаб реццги цӀарги абадияв парччахӀасе – холарев-унарев, вихьуларев ва цохӀо вугев Аллагьасе! Амин.

18Тимофей, дир вас, цо кидаялиго дур хӀакъалъулъ Аллагьасдасан рещтӀарал рагӀабиги ракӀалде щун, гьадинаб тӀадкъай кьолеб буго дица дуе! Гьел рагӀабиги гӀадахъ росун вагъе, мун гӀадинав чи вагъизе кколеб куцалъ,[+] 19божи-иманалъул ва намус бацӀцӀалъиялъул ярагъги борчун. Цо-цо гӀадамаз гӀодобе рехун буго гьеб ярагъ, ва гьезул божи-иманалъул гамаги ралъдалъ гъанкъана. 20Гьединазда гьоркьор руго Гьименейги Александрги, дица гьел рехана илбисалъул ханлъиялде, Аллагь какулеб гӀамал тезабизелъун[+].

### 2 бетӀер


ДугӀа кин гьабилебали насихӀат

1Гьеле гьедин, сундасаго цебе, дица гьарулеб буго: нужеца дугӀадулъ киналго рехсе, Аллагьасда гьаре гьезда тӀасалъугьайилан, гьезде баркат рещтӀинабейилан. ДугӀадулъ Аллагьасе реццги гьабе. 2ДугӀадулъ рехсе парччахӀзабиги киналго хӀакимзабиги. Гьедин гьабуни, нилъер гӀумру букӀина гӀодобе биччараб ва ракълилаб, муъминлъиги цӀикӀкӀараб, къадру-къимат борхараб. 3Гьеб буго нилъ хвасар гьарулев Аллагьасда цебе лъикӀаб ва гьев разилъулеб иш,[+] 4гьесие бокьун бугелъулха киналго гӀадамал хвасарлъизе ва хӀакъабщинаб лъаялде рачӀине[+]. 5-6Аллагь цо вуго, Аллагьасул ва инсанияталъул гьоркьохъанги цо Инсан вуго. Гьев ккола киназулго рецӀалие живго кьурав МасихӀ[†] ГӀиса. Гьебги ккола Аллагьас хъвараб заманалда загьирлъараб гӀаламат![+][+] 7Гьединлъидал Аллагьас дун витӀана божи-иманалъул ва хӀакъабщиналъул хӀакъалъулъ цогидал халкъазда бицине илчилъун, чапарлъун[†] ва насихӀатчилъун. Дица гьереси бицунеб гьечӀо, дица битӀараб бицунеб буго![+]

8Дие бокьун буго бихьиназ кидаго ва кибго гьари-дугӀаялъе кверал цере кквезе рацӀцӀадал къасдалгун, рекӀелъ ццин гьечӀого ва дагӀба-къец гьечӀого. 9Риччанте руччаби гӀадатго ретӀа-къан рукӀине, риччанте гьел берцинлъизе бацӀцӀадаб намусалъги лъикӀаб гӀамалалъги. БотӀрол рас къачӀаялъ, меседалъ ва жавгьар-якъуталъ, чӀухӀараб ратӀлица гуро гьел берцинлъизе кколел,[+] 10гьел берцинлъизе ккола Аллагьасе гӀибадат гьабулел руччабазда рекъолебщиналдалъун, ай лъикӀал ишаздалъун.

11Йиччанте чӀужугӀадан, юцӀцӀун чӀун, тӀубараб мутӀигӀлъигун, вагӀза-насихӀаталъухъ гӀенеккизе[+]. 12Дица чӀужугӀаданалъе изну кьоларо насихӀат гьабизе. Гьедин бихьиназда тӀад кверщел гьабизе бегьуларо гьелъ. ЙицӀцӀун чӀайилан абе![+] 13ТӀоцеве Адам[†] вижидалха, ХӀава[†] цинги йижана[+]. 14Адам гуро къосинавурав, чӀужугӀадан къосинаюна. Гьелъ Аллагьасул амру тӀубазабичӀо[+]. 15Амма гьейги хвасарлъизе йиго лъимал гьаридал, гьайгьай, гьелъ гӀумру божи-имангун ва рокьигун, бацӀцӀадго ва цӀодорго тӀамулеб бугони.

### 3 бетӀер


Иман лъуразул агьлуялъул бутӀрулги кумекчагӀиги

1Гьале кьучӀаб калам: бетӀерлъи гьабизе ният-къасд ккей цӀакъ лъикӀаб иш буго[+]. 2Иман лъуразе бетӀерлъи гьабизе ккола багьана-гӀайиб чӀвазе бакӀ гьечӀого гӀумру гьабулев, цо нухалъ гурони чӀужу ячинчӀев, сабруяв, цӀодорав, гӀадлу-тадбир бугев, гьалбал хирияв, насихӀат гьабизе бажарулев чияс[+]. 3Гьев вукӀине бегьуларо гьекъолдухъан, вагъизе бокьулев чи. ВукӀине ккола хӀеренав, питна гьабуларев, гӀарцуда хадув лъугьунарев чи[+]. 4ВукӀине ккола рукъалъул агьлуялъе гӀадлу гьабизе кӀолев, гӀинтӀамулел ва сундулъго хӀурмат-къадру бугел лъималазул эмен. 5Жиндирго рукъалъул гӀадамазе гӀадлу гьабизе кӀоларев чиясда Аллагьасде иман лъуразул агьлуялъул тӀалаб гьабизе кӀвеладай? 6Гьев вукӀине бегьуларо цӀидасан иман лъуразда гьоркьоса чи, – гьев цӀакъго чӀухӀила, ва илбисалъе гӀадинаб гӀазабги хӀакълъила гьесие. 7Нилъер агьлуялда гъорлъ гьечӀезда гьоркьобги лъикӀаб цӀар-рецц букӀине ккола гьесие гьабулеб, гьечӀони – гӀадамаз кӀалухъ вахъила ва илбисалъул къорикье ккела[+].

8Гьесул кумекчагӀиги рукӀине ккола къадру-къимат бугел, кьураб рагӀуе хисуларел, чагъир гӀемер гьекъоларел, хӀарамаб бечелъиялда хадур лъугьунарел,[+] 9цебе балъгояблъун букӀун, гьанже нилъее загьирлъараб божи-иманалдаса кьуруларел ва намус бацӀцӀадал гӀадамал. 10Гьезулги цебеккунго хӀалбихьизе ккола, ва гьезул щибниги квешлъи бихьичӀони, хъулухъ гьабизе тезе бегьула.

11Гьезул лъудбиги рукӀине ккола адаб-хӀурматалъе мустахӀикъал, мацӀ гьабуларел, гьекъолдуларел, сундулъго божилъи гьабизе бегьулел[+]. 12Гьел кумекчагӀиги рукӀине ккола цо нухалъ гурони чӀужу ячинчӀел ва лъималазеги рукъалъул гӀадамазеги гӀадлу кьезе лъалел. 13Жидеца хъулухъ лъикӀ гьабулеб бугилан гӀадамазда гьоркьоб къимат борхараз хӀинкъичӀого бицине бегьула МасихӀ[†] ГӀисаде бугеб божи-иманалъул хӀакъалъулъ.

14КватӀичӀого духъе вачӀине рес ккелилан дир хьул бугониги, хъвалел руго дица гьал насихӀатал, 15нагагь дун вачӀине кватӀани, нужеда лъан букӀине Аллагьас тӀаса бищараб агьлуялда, ай абадияв-даимав Аллагьасде иман лъуразул агьлуялда гьоркьор кин хьвада-чӀвадилелали. Гьеб ккола хӀакъабщиналъул хӀубиги сангарги. 16Лъилниги щаклъи ккезе бегьуларо нилъер божи-иманалъулъ кӀудияб балъголъи букӀиналда.

Дов вуго инсанасул чорхолъ Аллагьас жив загьир гьавурав,

Илагьияб РухӀалъги[†] жив ритӀухъ гьавурав,

Малаикзабаздаги жив вихьарав,

Халкъаздаги жиндир хӀакъалъулъ лъазабурав,

Дуниялалдаги жинда божарав,

Живги Аллагьасул къудраталдалъун зобалазде восун арав[+].

### 4 бетӀер


Тимофейие гьарурал насихӀатал

1Илагьияб РухӀалъ[†] якъинго бицунеб буго ахираб заманаялда цо-цо гӀадамал божи-иманалдаса руссинилан. Гьел руссина гьерсал рицунел жундузде, гьел нахърилълъина шайтӀабаз малъаралда[+]. 2Гьел къосинарила намусги яхӀги хӀатӀикь мерхьарал, ххвелал гьаризе гьунар бугел гьерсихъабаз. 3Гьез лъудби рачине гьукъула, цо-цо нигӀматал кваназе изну кьоларо – хӀакъабщиналда божулел ва гьеб лъалел гӀадамаз баркала кьун кваназе Аллагьас гьел нигӀматал рижун ругониги[+]. 4Аллагьас бижанщинаб жо лъикӀаб буго, баркала кьун кваналеб щибго жо нахъчӀвазе бегьуларо[+]. 5Гьеб хӀалаллъизабула Аллагьасул каламалъги нилъер дугӀаялъги[+].

6Диналъул вацазда гьедин малъани, мун вукӀина МасихӀ[†] ГӀисае хъулухъ гьабулев лъикӀав чилъун. Божи-иманалъул рагӀабазулги мун нахъвилълъарал лъикӀал насихӀатазулги дуе пайда бахун букӀин бихьила. 7Мун рикӀкӀад чӀа Аллагь рикӀкӀунарезул гьересиял ва херал руччабазул гӀадинал харбаздаса. Мунго ругьун гьаве хӀакъаб муъминлъиялъе[+]. 8Черх къвакӀизабиялъул пайда цо-цо мехалъ гурони букӀунаро, муъминлъиялъул пайдайин абуни кидаго букӀуна. Гьелъул пайда букӀина дуниялалдаги ахираталдаги. 9Гьел руго нилъеца къабул гьаризе кколел хӀакъал рагӀаби[+]. 10Гьелъие гӀололъидал нилъ гъеж гурун хӀалтӀулел ругел, къеркьолел ругел, абадияв-даимав Аллагьасде хьулги лъун. Гьес хвасар гьаруна[†] киналго гӀадамал, хасго иман лъуралал[+]. 11Гьаб кинабго ракӀалда чӀезабун амру гьабе ва малъе гьезда.

12ГӀолохъанчи вугилан мунго гьез рикӀкӀинчӀого тезе чӀоге. Иман лъуразе мун мисаллъун вукӀа бицунеб рагӀулъги, гӀамал-хасияталъулъги, рокьиялъулъги, божи-иманалъулъги, вацӀцӀалъиялъул рахъалъги[+]. 13Дун гьениве вачӀинегӀан ТӀухьдул цӀалиялде, вагӀзабазде ва насихӀатазде машгъуллъе. 14Аллагьасдасан рещтӀаралда рекъон, иман лъуразул агьлуялъул бутӀруз, дугӀаги гьабун, тӀад кверги лъун тӀамураб мехалъ, Аллагьасул амруялдалъун дуе насиблъараб гьунаралдаса пайда босичӀого чӀоге[+]. 15Гьеб кинабго тӀадчӀун ва ракӀ-ракӀалъго гьабе. Цинги киназдаго бихьила дур иш цебетӀолеб букӀин. 16Дуца халккве дудаго хадубги дуца малъулелда хадубги. Гьеб ишалдаса кьурун гали тӀамуге, гьелдалъун дуца мунгоги духъ гӀенеккаралги хвасар гьарила.

### 5 бетӀер


Къоролруччабазул хӀакъалъулъ насихӀатал

1ГӀумруялъ дудаса цӀикӀкӀарав чиясе хъачӀго бадибчӀвай гьабуге, инсудехун гӀадин кӀалъан малъе гьесда. Дудаса гӀолохъанал гӀадамаздаги вацазда гӀадин кӀалъай[+]. 2ЦӀикӀкӀарал руччабаздехун кӀалъай эбелалдехун гӀадин, гӀолохъаназдехун кӀалъай яцазда гӀадин, намусги вацӀцӀалъиги цӀунун.

3ХӀакъикъаталдаги кумекалде хӀажатал къоролруччабазул тӀалаб-агъаз гьабе. 4Къоролалъул лъимал яги лъималазул лъимал ругони, риччанте гьел ругьунлъизе божи-иман лъидасаго цебе жидерго рукъалъул агьлуялда бихьизабизе, эбел-инсул ва кӀудабазул тӀалаб-агъаз гьабизе. Гьеб буго Аллагь разилъулеб гӀамал[+]. 5Кумекалде хӀажалъарай ва тӀалаб гьабизе чи гьечӀого хутӀарай къоролалъ, цохӀо Аллагьасде хьул лъун, къасиги къадги дугӀа гьабун, гьесдасан кумек гьарула. 6Амма жиндиего лазаталъе гӀоло гӀумру гьабулей йигей къоролай ккола чӀаго йикӀаго хварай гӀадан[+].

7Гьаб кинабго тӀубазабизе тӀаме дуца гьел, гьезул гӀумруялда гӀайиб чӀвангутӀизе. 8ГӀагарлъиялъул, хасго рукъалъул агьлуялъул тӀалаб-агъаз гьабуларев чи божи-иманалдаса ватӀалъула ва иман лъечӀездасаги квешлъула.

9СияхӀалде росе лъабкъого сонги барал, цо нухалъ гурони росасеги инчӀел, къоролзаби. 10Гьел рукӀине ккола лъикӀал ишаздалъун машгьурлъарал, лъималазе тарбия кьурал, гьалбал рокьулел, диналъул вацазул хӀатӀал хӀурудаса чурулел, къварилъи ккарасе кумекалъе ратарал ва лъикӀалщинал ишал жидеца гьарулел рукӀарал руччаби[+].

11ГӀолохъанал къоролруччаби сияхӀалде росуге. Жидерго гьава бергьун МасихӀидаса[†] рикӀкӀалъараб мехалъ, росабазе ине бокьула гьезие, 12ва гьезда тӀаде ккола росасе инарилан букӀараб къотӀи[†] хвеялъул гӀайиб. 13Гьединго гьел ругьунлъула хӀалтӀичӀого чӀезе ва цо авалалдаса цогидалде хьвадизе. КӀвахӀаллъарал гӀечӀого, гӀадамазда нахъасан гаргадизе ругьунлъула, чияр ишазде гьоркьоре лъугьуна, бицине рекъечӀебги бицуна[+]. 14Гьединлъидал дица гӀолохъанал къоролруччабазе гӀакълу кьолеб буго росабазе айилан, лъимал гьарейилан, рукъалъул магӀишаталде руссайилан ва тушманзабаз квешаб цӀар чӀвазе рукӀунгейилан[+]. 15Илбисалда нахърилълъун къосарал цо-цо къоролруччабиги ругелъулха.

16Диналъул яцалъул ругони къороллъун хутӀарал гӀагарал руччаби, биччанте гьезул тӀалаб-агъаз гьелъ гьабизе. Иман лъуразул агьлуялъе бигьалъила жалго цохӀо хутӀарал къоролруччабазе кумек гьабизе.


Иман лъуразул агьлуялъул бутӀрузул хӀакъалъулъ насихӀатал

17Иман лъуразул агьлуялъул ишал тӀуразарулезе, хасго вагӀза-насихӀаталъе хӀалтӀулезе, кӀиго бутӀаялъ цӀикӀкӀун кьезе ккела мухь[+]. 18ТӀухьдузда хъван бугелъулха: «Лал бокъунеб бугеб оцол кӀалалда таргьа баге» ва «ХӀалтӀухъан мухь кьезе мустахӀикъав вуго», – ян[+]. 19Иман лъуразул агьлуялъул бутӀрузда тӀасан бачӀараб гӀарза гӀадахъ босуге, гьеб битӀараб букӀин кӀиго яги лъабго нугӀас чӀезабичӀони[+]. 20Мунагь гьабулел гӀадамалин абуни, тӀолабго агьлуялда цере къватӀир чӀвазаре, гьелъухъ балагьун цогидалги хӀинкъизе[+].

21Аллагьасда, МасихӀ ГӀисада ва тӀаса рищарал малаикзабазда цебе дица дуда лъазабулеб буго гьал насихӀатазда рекъон хьвадейилан, щивниги ватӀа гьавугейилан, лъиениги тӀокӀлъи гьабугейилан. 22Щивниги хъулухъалъе вачине тӀад квер лъезе гӀедегӀуге. Цогидал гӀадамаз мунагьалъукье кколеб иш гьабулеб бугони, мун гьелда гьоркьов гӀахьаллъуге. Мунго вацӀцӀадго цӀуне[+].

23Жибго лъим тӀокӀаб гьекъоге дуца, дагьа-дагьаб чагъир жубай, дур чехь унтараб бугелъул ва гӀемерисеб мехалъ мун лъикӀ гьечӀого вукӀунелъул[+].

24Цо-цо чиясул мунагьал гьанжего рихьулел руго ва Аллагьасул судалде гьесда цере-цере унел руго. Цогидаз жидерго мунагьал хадур рехъерхъулел руго. 25Гьединго лъикӀал ишалги: цоял гьанжего рихьулел руго, цогидал рихьулел гьечӀо, амма кингоги гьел лъачӀого хутӀуларо.

### 6 бетӀер


Лагъзадерил хӀакъалъулъ насихӀатал

1Лагълъиялъул кьили гьодида бугез кӀвараб хӀалалъ хӀурмат гьабизе ккола жидерго бетӀергьабазул, – Аллагьги нилъер божи-иманги гӀадамаз какунгутӀизе[+]. 2Лагъзадерил бетӀергьабаз иман лъун бугониги, жал диналъул вацал ругилан лагъзадерица адаб рехизе бегьуларо. Дагьабги жигар бахъун хъулухъ гьабизе биччанте, гьез хъулухъ гьабулеб бугелъул иман лъурал ва Аллагьасе рокьулел гӀадамазе.


ГӀарцуде рокьи

Гьаб кинабго малъизе ва гьезул рекӀелъе лъугьинабизе ккола дуца![+] 3Цо лъицаниги гьересинасихӀат гьабулеб бугони, нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил[†] хӀакъал рагӀабаздаса, унго-унголъун Аллагьасе гӀибадат гьабиялдаса щивниги кьурулев вугони,[+] 4гьев ккола чӀухӀи-пахрулъиялъул цӀурав ва щибго бичӀчӀуларев чи. ЖахӀдаги, кьалги, хьандейги, квешал щакдарабиги рижулеб дагӀба-рагӀиялде ва рагӀабазул магӀна сабаблъун къацандиялде бугеб хӀасраталъ унти ккезабун букӀуна гьединав чиясда[+]. 5Гьелдалъун бижула гӀаданиб нах гьечӀел ва хӀакъабщинаб жидехъа биларал гӀадамазул нахъаса къотӀи[†] гьечӀеб къец. Гьезда ккола божи-иман бугин жалго бечелъиялъе баккараб ицц[+].

6ХӀакъикъаталда божи-иман кӀудияб бечелъи буго гӀицӀго жидер бугеб жоялда ракӀ разилъизе лъалел гӀадамазе[+]. 7Нилъеца дуниялалде щибго босун бачӀунарелъулха ва гьаниса щибго цадахъ босизеги нилъеда кӀоларелъул. 8Квине квенги ретӀине ретӀелги бугони, гьелда разилъун рукӀина![+] 9Бечелъизе бокьарал гӀадамал къосуна, гӀемерал гӀантал ва заралиял къасдазул къорикье ккола. Гьел къасдаз гӀадамал рехула гьел гъурулел ва хвезарулел карачалабалъе[+]. 10Киналго квешлъабазул аслу-кьучӀ ккола гӀарац бокьи. Руго гӀадамал гӀарцуда хадур лъугьунаго божи-иманалъул нухдаса тарарал ва гӀакъуба-къварилъабазул чӀораз рекӀеда ругъун лъезе биччарал[+].

11Амма мун, Аллагьасул лагъ, гьелдаса лъуте! Дуца тӀалаб гьабе ритӀухълъи, унго-унгояб муъминлъи, божи-иман, рокьи, къуркьунгутӀи, хӀеренлъи[+]. 12Божи-иманалъе гӀоло къеркье! ГӀемерал нугӀзабазда цебе дуца лъикӀаб къагӀидаялъ дурго божи-иманалъул бициндал, Аллагьас дуе насиблъизабуна абадияб гӀумру. Гьеб шапакъаталдаса махӀрумлъизе чӀоге![+] 13Щибаб жо бижарав Аллагьасе гӀоло ва Понтий Пилатида цебе лъикӀаб къагӀидаялъ божи-иманалъул бицарав МасихӀ ГӀисаеги гӀоло гьарулеб буго дуда,[+] 14нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀ вачӀинегӀан ритӀухъго ва гӀайиб чӀвазе бакӀ гьечӀеб хӀалалъ тӀуразарейин Аллагьасул амруял абун. 15ЦӀараб болжалалда Аллагьас гьев загьир гьавила. ЦохӀо вугев ХӀакимас, парччахӀзабазулги ПарччахӀас, ханзабазулги Ханас – Гьардарав Аллагьас загьир гьавила[+]. 16ЦохӀо гьесие хвел гьечӀо, гьев вуго лъиданиги гӀагарлъизе кӀолареб Нуралъулъ. Гьев лъиданиги вихьичӀо ва вихьизе ресги гьечӀо. Абадияб реццги цӀарги гьесие. Амин.


Кагътил ахир

17Гьаб дуниялалда бечедго ругезда лъазабе гӀамал кӀодолъугеян ва хехго тӀаса унеб бечелъиялде хьул лъогейилан. Нилъ разилъизелъун къваригӀанщинаб гьарзаго кьолев Аллагьасде хьул лъейилан абе[+]. 18ЛъикӀлъи гьабизе тӀаме гьел, риччанте лъикӀал ишаздалъун бечелъизе. Риччанте квер биччарал рукӀине, цогидазе кьезе кидаго хӀадурал рукӀине[+]. 19Гьедин бакӀарейин абе жиндалъун унго-унгояб гӀумру насиблъулеб ва букӀинеселъул щулияб кьучӀлъун кколеб хазина.

20Дуде божилъи гьабун бугебщинаб цӀуне, Тимофей, дуца. Аллагь рикӀкӀунарезул чӀандахабаралдаса ва гӀадамаз гьересиго «лъай» абун цӀар лъуралда тӀасан дагӀбадиялдаса рикӀкӀалъе[+]. 21Гьеб лъай жиделъ бугилан чӀун, цо-цо гӀадамал божи-иманалъул нухдаса тарана.

Аллагьасул баркат лъеги нужеда![+]

## Тимофейихъе кӀиабилеб кагъат

### Тимофейихъе кӀиабилеб кагъат

Тимофейихъе кӀиабилеб кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]


### ЦеберагӀи


Тимофейихъе Павелил кӀиабилеб кагъат

Тимофейихъе битӀараб кӀиабилеб кагътида Павелица гьесде ургъел бикьулеб буго гьанже жив гӀемерисел муридаз рехун тун вугин, Рималда туснахъалъув вугин, кватӀичӀого жиндие судги гьабизе бугин. Кагътидасан бихьулеб буго жиндирго гӀумру ахиралде щолеб букӀиналда гьесул ракӀчӀун бугеблъи. Гьес хъвалеб буго жив хӀинкъун вугин жинда нахърилълъарал гӀемерисел муридал гьересинасихӀатазда божилин ва щибго пайда гьечӀеб дагӀба-рагӀиялде машгъуллъилин.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1Аллагьасе бокьун МасихӀ[†] ГӀисал чапарлъун[†] лъугьарав Аллагьас гӀаламалъе кьелин абун букӀараб ва гьанже МасихӀ ГӀисадалъун загьирлъараб абадияб гӀумруялъул хӀакъалъулъ Хабар бицине витӀарав Павелил рахъалдасан[+] 2дие хирияв вас Тимофейиде.

Эмен – Аллагьасдасан ва нилъер ТӀадегӀанав МасихӀ ГӀисадасан рекъел, баркат ва гурхӀел насиблъаги дуе![+]


Павелица Аллагьасе рецц гьабулеб буго

3Къасиги къадги гьоркьоса къотӀичӀого[†] дир щибаб гьари-дугӀаялъулъ мун ракӀалде щвараб мехалъ, дица рецц гьабула дир умумузго гӀадин, ракӀбацӀцӀадго жиндие хъулухъ гьабулев Аллагьасе[+]. 4Дида ракӀалда буго дур бадисан чвахараб магӀу, ва дун урхъун вуго, мунги вихьун, ракӀ-ракӀалъго вохизе щвеялъухъ. 5Дида ракӀалде щола дур унго-унгояб божи-иман. Гьеб цебего тӀинкӀана дур кӀодо Лоидал ва дур эбел Эвникал рекӀелъе. Дир ракӀчӀола дур рекӀелъги гьеб букӀиналда[+].

6Гьеле гьединлъидал дица дуда ракӀалде щвезабулеб буго: дица тӀад квер лъун Аллагьасдасан дулъе лъугьараб махщел-гьунаралъул цӀа боркьизабе[+]. 7Аллагьас нилъее хӀинкъун чӀеялъул гуреб, къуваталъул, рокьул ва цӀодорлъиялъул рухӀин кьун бугеб[+].


ТӀадегӀанасе нугӀлъи

8Мун рекӀекълъуге нилъер ТӀадегӀанасул хӀакъалъулъ нугӀлъи гьабулеб букӀиналдасаги, гьесде иман лъей сабаблъун дун туснахъалда вукӀиналдасаги намуслъуге. Аллагьас дуеги сабру кьун бугелъул, дуцаги хӀехье Рохалил хабар сабаблъун дие бугеб гӀадинаб гӀазаб-гӀакъуба[+]. 9ТӀасаги рищун, гьес нилъ хвасар гьаруна[†] ва рацӀцӀалъейилан лъазабуна, нилъер ишазухъ балагьун гуреб, гьесие бокьидал ва нилъеда гурхӀидал. МасихӀ ГӀисадалъун гьеб баркат нилъее Аллагьас кьун букӀана дуниял бижилелдего[+]. 10Гьанже гьеб загьирлъана нилъ хвасар гьарурав МасихӀ ГӀиса вачӀиналдалъун. Гьес хвел хвезабуна ва Рохалил хабар рещтӀарабго гӀаламалъе абадияб гӀумруги загьирлъизабуна[+].

11Гьеб Рохалил хабар бицине чапарлъун, илчилъун ва мугӀалимлъун витӀана Аллагьас дун[+]. 12Гьеб сабаблъунин дица гьадинаб гӀазаб-гӀакъуба хӀехьолеб бугеб. Амма дун гьелдаса рекӀекълъуларо. Дида лъала лъида дун божаравали ва дир ракӀчӀола диде божилъи гьабураб жо гьес Къиямасеб къо чӀезегӀан цӀунизе букӀиналда[+].

13Дица дуда малъарал хӀакъал рагӀаби кьуричӀого ккве дуца. Риччанте гьел дуе мисаллъун рукӀине. МасихӀ ГӀисагун цолъун, божиги рокьиги цӀуне. 14Нилъелъ бугеб Илагьияб РухӀалъул[†] къуваталдалъун дуде божилъи гьабураб лъикӀабщинабги цӀуне[+].

15Дуда лъала Асия[†] вилаяталда киназго, гьездаго цадахъ Фигелицаги Гьермогеницаги, диде мугъ рехараблъи[+]. 16БетӀергьанасул[†] цӀоб лъеги Онесифорил кинабго рукъалъул агьлуялда: чанги дир рекӀее хӀалхьи лъугьинабуна гьес ва дун туснахъалда вукӀиналдасаги намуслъичӀо[+]. 17Рималде вачӀараб мехалъ, дун валагьизе хӀаракат бахъана ахирги дун ватизегӀан. 18Къиямасеб къоялъ БетӀергьан гурхӀаги гьесда! Эфесалда гьес дие гьабунщинаб кумек лъидасаго лъикӀ лъала дуда.

### 2 бетӀер


МасихӀ ГӀисал ритӀухъав рагъухъан

1Аллагьасул баркаталъул къуват-гуч гьарзаго щвезе ккола, дир вас, дуе. Гьеб нилъее щола МасихӀ[†] ГӀисаде цолъиялдалъун. 2ЦӀакъго гӀемерал нугӀзал ругеб бакӀалда дидасан дуда рагӀанщинаб жо дуца бице божизеги бегьулел, цогидазда малъизе махщелги бугел гӀадамазда. 3МасихӀ ГӀисал ритӀухъав рагъухъанас гӀадин, гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе хӀадурго вукӀа[+]. 4Чабхъеналда гӀахьаллъарав рагъухъан магӀишатиял ишазде машгъуллъуларо, жив бодулъе ахӀарав цевехъан разилъизавизе хӀаракат бахъула гьес. 5Гугарухъанасеги бергьенлъиялъул гор щоларо, букӀине кколеб къагӀидаялъ гьев гугаричӀони[+]. 6Гьединго гӀетӀ тӀун хӀалтӀарав хурухъанасеги тӀоцебе щвезе ккола хуриса бачӀаралъул бутӀа[+]. 7Дир рагӀабазул пикру гьабе дуца. Кинабго бичӀчӀизе кумек гьабила[†] дуе ТӀадегӀанас.

8Давудил[†] наслуялъул вас ГӀиса МасихӀ ракӀалдаса ине виччаге. Гьев хваралъуса вахъиналъул бицунеб Рохалил хабар тӀибитӀизабулеб буго дица[+]. 9Гьеб сабаблъун гӀазаб буго дие – такъсирчиясда кинигин, рахсал ран руго. Амма Аллагьасул каламалда рахсал разе кӀоларо![+]

10Гьединлъидал дица кинабго хӀехьолеб буго тӀаса рищаразе гӀоло – МасихӀ ГӀисаде цолъун, гьезие абадияб къудратги хвасарлъиги щвезе[+]. 11ЦӀакъ ритӀухъал рагӀаби руго:

Гьесда цадахъ нилъ хун ратани, Гьесда цадахъ чӀагоги рукӀина,[+]

12Нилъеца хӀехьолеб бугони, Гьесда цадахъ парччахӀлъиги гьабизе буго,

Нилъеца Гьесдаса инкар гьабуни, Гьесги нилъедаса инкар гьабила,[+]

13Нилъеда божизе бегьичӀониги, Гьесда божизе бегьула,

Жинцаго жиндасаго инкар гьабизе кӀоларелъул Гьесда[+].

14Гьездаги ракӀалде щвезабе гьеб.


ГӀазаб-гӀакъуба хӀехьолев чи

Аллагьасда цебе кидаго кьварун лъазабе гьезда гьодорал рагӀабазул рахъалъ дагӀба-къец гьабугейилан. ГӀенеккаразе гьелдасан, къосин гурони, пайда гьечӀо[+]. 15Мун гӀазаб-гӀакъуба хӀехьарав чи вугелъул, кӀвараб хӀалалъ хӀаракат бахъе Аллагь разилъизавизе. ЗахӀматалдаса намуслъизе бакӀ гьечӀев ва хӀакъаб рагӀи гурони бицунарев хӀалтӀухъанлъун вукӀа. 16Иман гьечӀел ва гьодорал харбал рикӀкӀад гьаре. Гьез гӀадамал Аллагьасдаса цӀакъго рикӀкӀалъизарула[+]. 17ГьересинасихӀатчагӀазул рагӀаби тӀиритӀула, чорхол цо лага хьордони, цогидал лугбуздеги гьеб бахунеб гӀадин. Гьединазда гьоркьор руго Гименейги Филетги,[+] 18– гьел хӀакъаб нухдаса тарун руго ва гьез абулеб буго гӀалам гьанжего хваралъуса бахъун бугилан, гьелдалъун цо-цоязул божи-иман кӀалагъоркье чӀвалеб буго[+]. 19Амма Аллагьас тӀамураб кьучӀ щулияб буго, кьуричӀого чӀун буго, «Аллагьасда жиндиралго лъала» ва «БетӀергьанасул[†] цӀар рехсаравщинав чи квешлъиялдаса рикӀкӀалъе!» абурал рагӀабазул мугьруги буго гьеб кьучӀалда[+].

20Бечедаб рокъоб, гӀарац-меседалъул гуребги, цӀулал ва щагӀил цӀарагӀги букӀуна. Гьезул цояздасан щибаб къойил пайда босула, цогидал тун рукӀуна бертин-тоялъул къоялъ къватӀире рахъизе[+]. 21Квешабщиналдаса вацӀцӀад чӀарав чи релълъуна гьединаб, цо хирияб къоялъе къачӀан бугеб цӀарагӀалда. Гьеб бацӀцӀадго хутӀула, бетӀергьанасе гьелдаса пайда бахуна ва лъикӀалщинал ишазе ярагьуна.

22ГӀолохъанаб мехалда рекӀелъе лъугьунел квешал къасдаздаса рикӀкӀалъе. РакӀбацӀцӀадго ТӀадегӀанасе тӀагӀат-гӀибадат гьабулезда цадахъ хӀаракат бахъе ритӀухълъи, божи-иман, рокьи ва рекъел нужелъго хутӀизе[+]. 23ГӀадалаб ва жагьилаб дагӀба-рагӀиялдаса рикӀкӀалъе, дуда лъала гьелъ кьалде рачунеблъи[+]. 24ТӀадегӀанасе хъулухъ гьабулев чиясда рекъараб гьечӀо гьелда гьоркьов гӀахьаллъизе. Гьев вукӀине ккола киназдехунго ракӀлъикӀав, малъизе бажарулев ва сабруяв чи. 25Жинде дандечӀаразеги гьес хӀеренго-хӀалимго гьабизе ккола насихӀат. Щиб лъалеб, жидеца гьабуралдаса рекӀекълъизе тӀамила Аллагьас гьел ва хӀакъабщинаб лъаялде рачина[+]. 26Цинги гьел кантӀила, илбисалъул амруялъе мутӀигӀлъиялдалъун гьел ккун рукӀараб къорикьа рорчӀила[+].

### 3 бетӀер


ЗахӀматаб заман бачӀине буго

1Цоги дуда лъай, Къиямасеб къоялде гӀагарлъидал, захӀматаб заман бачӀине букӀин[+]. 2ГӀадамазе цохӀо жалго рокьила, гӀарацги бокьила, жалго жидецаго реццила; гӀамал кӀодолъила, хъачӀал рагӀаби абила; эбел-инсухъ гӀенеккиларо, баркала лъаларо, иман-диналдаса ратӀалъила[+]. 3Гьел рукӀина рекӀелъ рокьиги гурхӀелги гьечӀел, мацӀ гьабулел, пасатал, гӀасиял, лъикӀлъи рихарал,[+] 4хиянат гьабулел, тӀасанккарал, чӀухӀарал чагӀи. Аллагь разилъизавичӀого, жидерго чурхдул разилъизарила. 5Рихьдаего Аллагьасда божулеллъун чӀела, хӀакъикъаталдайин абуни, гьез божи-иман гӀадахъ босуларо. Гьединал гӀадамаздаса рикӀкӀад чӀа мун.

6Гьездаго релълъарал руго гьанже цо-цо гӀадамал. Чияр рукъзабахъе лъугьун, гьез жидеего мутӀигӀ гьарула мунагьазул гьир бакӀлъарал, батӀи-батӀиял къасдаз къосинарурал, тохал руччаби. 7Гьел руччаби кидаго цо щибалиго лъазабизейилан лъугьуна, амма киданиги хӀакъабщиналда нахъгӀунтӀуларо. 8Мусаде[†] данде Яннесги Ямбресги чӀарал гӀадин, пасатаб пикруялъул гьел гӀадамалги хӀакъабщиналде дандечӀун руго. Гьодораб батана гьезул божи-иман. 9Амма гьезул иш битӀун ккеларо. Дол кӀиязулго гӀантлъиго гӀадин, гьезул гӀантлъиги къватӀибе загьирлъила![+]


Ахирисел насихӀатал

10-11НасихӀатал, хьвада-чӀвади, цебе лъураб мурад, божи-иман, сабру, рокьи ва къохӀехьей, гьединго Антиохиялда, Икониялда ва Листраялда дица хӀехьезе ккараб хадурчӀей ва гӀазаб-гӀакъуба – гьезул кинаб босун хал гьабуниги, мун кидаго дида хьолбохъ вукӀана. Гьеб кинабгоги гӀазаб-гӀакъубаялдаса ТӀадегӀанас ворчӀизавуна дун![+] 12МасихӀ[†] ГӀисаде цолъун, бацӀцӀадго гӀумру гьабизе бокьаралщиназеги букӀине буго гьединаб гӀазаб-гӀакъуба[+]. 13Амма квешлъиги хӀилла-рекӀкӀги гьабулел гӀадамал дагьабги квешалде ина. Гьезги гуккулел руго – гьелги гуккулел руго[+]. 14Мунго чӀа дудаго малъарабги тӀубанго дур рекӀеца къабул гьабурабги ккун. Дуда лъала дур мугӀалимзаби щалали. 15Лъимерлъудасаго лъана дуда Хириял ТӀухьдул. Гьел ТӀухьдузул гӀакъиллъиялда кӀола МасихӀ ГӀисаде божи-иманалдалъун мун хвасарлъулеб куц малъизе[+]. 16Киналго ТӀухьдул – Аллагьасул калам буго. Гьез хӀакъабщинаб малъула, тӀекъабщинаб къватӀиб чӀвазабула, гъалатӀ-хатӀа битӀизабула, ритӀухъаб гӀумруялъул хӀакъалъулъ насихӀат гьабула. Сундуего пайда буго гьезул[+]. 17Хириял ТӀухьдуз Аллагьасе хъулухъ гьабулев чи камиллъизавула ва лъикӀал ишазе хӀажалъулебщинабги гьесие насиблъизабула[+].

### 4 бетӀер

1Аллагьасда цебе ва чӀагоязеги хваразеги суд гьабизе ПарччахӀлъун вачӀунев МасихӀ[†] ГӀисада цебе дица кутакалда гьарулеб буго:[+] 2санагӀалъи бугеб мехалъги, гьечӀеб мехалъги, Аллагьасул рагӀи гӀадамазда лъазабизе хӀаракат бахъе. Дуца гьел божизаре, гьезие бадибчӀвай гьабе, рекӀелъ сабругун малъе гьезда. Дарсал кьолаго, кидагоги сабру гьабичӀого тоге[+]. 3Жидеда битӀараб малъулел ругел хӀехьезе кӀвечӀого, гӀадамаз рагӀизе хӀасрат бугебщинаб рагӀизелъун жидедаго сверухъе мугӀалимзабазул тӀубараб бо бакӀарулеб заман бачӀине буго. 4ХӀакъабщинаб рагӀизе бокьичӀого, маргьабазухъ гӀенеккила гьел.

5Амма сундулъго дур сабру букӀине ккола. ГӀазаб-гӀакъуба хӀехье. Рохалил хабар лъазабун, дурго иш гьабе, дурго хъулухъ тӀубазабе[+].

6Дир рахъалъ абуни, хирияб бакӀалда лъураб хъабиниса чагъир лъугӀулеб гӀадин, лъугӀун унел руго дир гӀумруялъул къоял. Къокъине заман гӀагарлъун буго[+]. 7Дун лъикӀго гугарана, дун чӀчӀалде щвезегӀан векерана, дица божи-иман цӀунана[+]. 8Аллагь разилъизавидал, гьанже дие къачӀан буго бергьенлъиялъул шапакъат. Къиямасеб къоялъ ТӀадегӀанас кьела дие гьеб. Гьев вуго ритӀухъав судияв. ЦохӀо дие гуребги, гьев вачӀиналъухъ гӀащикъго ралагьун чӀун ругелщиназеги кьела гьес гьеб[+].


Жиндирго рахъалдасан гьари

9Дуца хӀаракат бахъе хехго дихъе вачӀине. 10Гьаб дуниялалде рокьи цӀикӀкӀун дун рехун тана Демасица ва Фессалоникаялде ана. Крескент Галатиялде ана, Тит Далматиялде ана[+]. 11Дида аскӀов цохӀо Лука хутӀун вуго. Маркги цадахъ ваче дуца, дир хъулухъалъулъ гьес дие цӀакъ кумек гьабула[+]. 12Тихик дица Эфесалде витӀана[+]. 13Мун гьаниве вачӀунаго, дуца босе Троадаялда Карпил бакӀалда хутӀараб дир гӀаба, тӀахьалги росе, хасго къухьдузда хъварал[+].

14Маххул устар Александрица гӀемераб квешлъи гьабуна дие. Гьесул ишазда рекъон жаза гьабеги БетӀергьанас гьесие![+] 15Мунги гьесдаса цӀунун чӀа, нилъеца лъазабулеб бугеб Хабаралде цӀакъ гӀасиго дандечӀун вугин гьев.

16ТӀоцебе дие суд гьабулеб букӀараб мехалда, кумекалъе щивниги вачӀинчӀо, киназго дун рехун тун вуго. Гьезул гӀайиблъун рикӀкӀунгеги гьеб! 17Амма ТӀадегӀанав ГӀиса дида цадахъ вукӀана. Гьес дие къуват кьуна цогидал халкъаздаги Рохалил хабар тӀубанго лъазабизе. ГъалбацӀалъул гажаздаса хвасар гьавуна гьес дун. 18ТӀадегӀанас дун кинабго квешлъиялдаса ворчӀизавила ва щибго зарал ккечӀого жиндирго Зобалазулаб ПарччахӀлъиялде вачина. Гьесие абадияб рецц! Амин!


Кагътил ахиралда саламалъул рагӀаби

19Салам бице Прискиллада ва Аквилада, гьединго Онесифорил тӀолабго рукъалъул агьлуялда[+]. 20Эраст Коринфалда чӀун вуго. Унтун вукӀиндал, Трофим дица Милеталда тана[+]. 21Хасел тӀаде щвелалде вачӀине хӀаракат бахъе. Дуде салам битӀулеб буго Эвбулица, Пудица, Линица, Клавдияца ва киналго диналъул вацаз. 22ТӀадегӀанас кидаго рехун тогеги мун! Аллагьасул цӀоб лъеги нужеда!

## Титихъе кагъат

### Титихъе кагъат

Титихъе кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]


### ЦеберагӀи


Титихъе Павелил кагъат

Павел чапарас гьаб кагъат жиндихъе хъварав гьесул кумекчи Тит вукӀана грекав, Павелил сапаразда гьесда цадахъ хьвадарал чагӀазда гьоркьоса цояв. Тимофейихъе битӀараб тӀоцебесеб кагътидаго гӀадин, гьаб кагътидаги бицунеб буго иман лъуразул жамагӀаталъе нухмалъи кин гьабизе кколебали, малъулеб буго гьересинасихӀатазул асаралдаса цӀунейилан.

### 1 бетӀер


Саламалъул рагӀаби

1Аллагьасул лагъ ва ГӀиса МасихӀил[†] чапар[†] Павелица хъвалеб буго. ТӀаса рищаразулъ божи-иман щулалъизабизе ва муъминлъиялде рачунеб хӀакъаб нух гьезда бихьизабизе витӀун вукӀана дун[+]. 2Гьеб нухдасан ун, нилъее абадияб гӀумру насиблъиялде хьул буго. Жеги замана бижилелдего Аллагьас къотӀи[†] гьабун букӀана нилъ абадияб гӀумруялде рачине. Аллагьасул рагӀи хвезе рес гьечӀо! 3Нилъ хвасар гьарулев Аллагьас, жинцаго болжал цӀараб заманаялда гьебги загьир гьабун, дида гьелъул бицине тӀадкъана[+].

4Божи-иманалъулъ дунгун цолъун, хӀакълъунго дие васлъун лъугьарав Тит, Эмен – Аллагьасул ва нилъ хвасар гьарурав МасихӀ ГӀисал баркатги гурхӀелги рещтӀаги дуде[+].


Иман лъуразул агьлуялъул бетӀер кинав вукӀине кколев?

5Дица мун Криталда тун вуго гьениб жеги лъугӀичӀого хутӀун букӀараб иш лъикӀ гӀуцӀизе ва дица дуда лъазабун букӀараб къагӀидаялъ щибаб шагьаралда иман лъуразул агьлуялъул бетӀерги тӀамизе[+]. 6Гьев вукӀине ккола жинда гӀайибги чӀваларев, цохӀо гурони лъадиги ячинчӀев чи, гьесул рукӀине ккола пасалъиялъулги мутӀигӀлъунгутӀиялъулги рахъалъ кӀалухъ рахъичӀел муъминал лъимал[+]. 7Аллагьасул ишазул тӀалаб гьабун тарав чи вугелъул, иман лъуразул агьлуялъул бетӀер вукӀине ккола жинда гӀайиб чӀваларев, чӀухӀи-пахрулъи гьечӀев, ццин бахъунарев, гьекъезе бокьуларев, вагъизе гӀедегӀуларев ва хъантӀи гьечӀев чи[+]. 8ВукӀине ккола гьобол хирияв, лъикӀлъи бокьулев, тӀокӀал жал гьаруларев, ритӀухъав, Аллагьасда цеве вацӀцӀадав ва жиндаго квелъ базе кӀолев чи. 9Жинда малъараб ва божизе бегьулеб рагӀудаса кьуризе бегьуларо гьев. Гьес насихӀат гьабизе кколелъул бацӀцӀадаб диналъул рахъалъ ва гьелда дандечӀаралги ритӀизаризе кколелъул.


МутӀигӀлъуларезул кӀал къазе ккола

10ГӀемер ругелъулха мутӀигӀлъуларел, чӀанда бицунел ва гӀадамал гуккулел чагӀи, хасго жугьутӀазул гӀадатал цӀунулезда гьоркьор[+]. 11Гьезул кӀал къазе ккола. Жидерго инжитаб хъантӀиялъ гьез тӀубарал хъизанал, малъизе бегьуларебги малъун, руссине-сверизе гьарулел ругелъул[+]. 12Жидерго шагӀирасги гьезул хӀакъалъулъ гьадин абун буго: «Криталъул гӀадамал – кидаго гьерсихъаби, ццидалал жанаварал, кӀвахӀалал чохьокал!» 13ХӀакъал рагӀаби руго гьел. Гьединлъидал дуца гьезие бадибчӀвай гьабе, нужер божи-иман загӀиплъизе тогеян,[+] 14ягьудиязул[†] маргьабаздаги божугеян ва хӀакъикъат мекъи сверизабулезухъги гӀенеккугеян[+].

15Жалго рацӀцӀадазейин кинабгоги хӀалалаб бугеб. Амма хъубазе ва божи-иман гьечӀезе щибгоги хӀарамаб буго. Гьезул гӀакълу-пикруги яхӀ-намусги хъублъун бугелъулха[+]. 16Жидеда Аллагь лъалилан чӀаниги, жидерго ишаздалъун гьесдаса инкар гьабулеб буго гьез. Гьел руго нахъегӀанал, мутӀигӀлъуларел ва щибниги лъикӀлъи гьабизе жидехъа бажаруларел гӀадамал[+].

### 2 бетӀер


Титица гьаризе кколел насихӀатал

1БацӀцӀадаб диналда рекъон насихӀат гьабе дуца. 2Херал бихьинал рукӀине ккола гӀорхъи-рахъ цӀунарал, цӀодорал, тӀокӀал жал гьаруларел, божи-иманги, рокьиги ва сабруги бугел. 3Гьединго херал руччаби рукӀине ккола вализабазул гӀадаб хьвада-чӀвадиялъул, жидеца мацӀги гьабуларел, чогърое лагълъиги гьабуларел ва лъикӀабщинабги малъулел[+]. 4-5Жидерго росалги лъималги рокьейилан, тӀокӀал жалги гьаругейилан, рацӀцӀадгоги хьвадейилан, рукъалъул хӀалтӀиги гьабейилан, россабазе мутӀигӀал лъикӀал лъудбилъунги рукӀайилан гӀолохъанал руччабаздаги бичӀчӀизабизе ккола гьез, Аллагьасул калам гъоз какунгутӀизелъун[+]. 6Гьединго гӀолохъабаздаги малъе тӀокӀал жал гьаругейилан[+]. 7ЛъикӀал ишаздалъун дуца сундулъго мисал бихьизабе, – мун вукӀине ккола къадру-къимат борхарав ва бацӀцӀадаб гӀамал-хасияталъул насихӀатчилъун[+]. 8Каламги дур букӀине ккола кьучӀаб ва тӀад кӀалъазе бакӀ гьечӀеб, нилъер хӀакъалъулъ абизе квешаб рагӀиги батичӀого, нилъеда дандечӀаралал инжитлъулеб[+]. 9Лагъзадерида бичӀчӀизабе жидерго бетӀергьабазе мутӀигӀлъизе ва гьел рази гьаризе кколилан, гьезул рагӀи къотӀугейилан,[+] 10гьезие цӀогь гьабугейилан ва сундулъго лъикӀаб божилъи бихьизабейиланги, – гьелдалъун лагъзадерица берцинлъизабила нилъ хвасар гьарулев Аллагьасул малъи.

11Киналго гӀадамал хвасар гьаризе Аллагьасул баркат рещтӀун бугелъулха[+]. 12Гьелъ малъулеб буго, Аллагьасда божунгутӀиги дуниял хиралъиги нахъчӀван, гьаб гӀасруялда нилъ хьвадейин: ритӀухълъиги цӀунун, Аллагьасукьаги хӀинкъун ва тӀокӀал жалги гьаричӀого[+]. 13Нилъ ралагьун чӀун ругелъулха ТӀадегӀанав Аллагьасул ва нилъ хвасар гьарурав МасихӀ[†] ГӀисал къудрат рещтӀинилан хьул бугеб баркатаб къо бачӀиналъухъ[+]. 14Квешабщиналдаса хвасарги гьарун[†] ва рацӀцӀалъизеги гьарун, лъикӀабщиналде гъира бугеб жиндирго хасаб халкълъун нилъ лъугьинаризелъун живго рецӀалие кьуна МасихӀица[+]. 15Дур тӀолабго ихтияралдаса пайдаги босун, гьеб кинабго бице, бичӀчӀизабе ва къосунел ругелалги чӀезаре. Гьез мунго рикӀкӀунгутӀизе биччаге[+].

### 3 бетӀер


ЛъикӀлъи гьабейилан малъе

1Гьезда кидаго ракӀалде щвезабе хӀакимзабазе мутӀигӀлъизе кколилан, ракӀалде щвезабе малъараб гьабейилан, лъикӀабщинаб гьабизеги хӀадурго чӀайилан,[+] 2лъилниги хӀакъалъулъ квешаб рагӀи абугейилан, дагӀбадугейилан, хӀалимлъейилан, киналго гӀадамаздехун хӀеренлъейилан[+]. 3Цере нилъги рукӀиндалха гӀантал, Аллагьасде мутӀигӀлъуларел, къосинарурал, нилъерго гьаваялъеги ва батӀи-батӀиял лазатазеги лагълъи гьабулел, ццидалъги жахӀдаялъулъги къарал чагӀи; нилъее гӀадамалги рокьулароан, гӀадамазе нилъги рокьулароан[+]. 4Амма нилъ хвасар гьарулев Аллагьасдасан лъикӀлъиги ва инсан хиралъиги загьирлъана. 5Илагьияб РухӀалдалъун[†] цӀидасан рижиги насиблъизабун ва цӀияб гӀумруги кьун, гьес нилъ рацӀцӀалъизариялдалъун хвасар гьаруна,[†] нилъер ритӀухъал ишазухъ балагьун гуреб, жиндирго гурхӀелалдалъун[+]. 6Нилъ хвасар гьарурав ГӀиса МасихӀидалъун[†] гьеб РухӀ Аллагьас нилъеде гьарзаго чвахизабуна[+]. 7МасихӀил баркаталдалъун нилъ Аллагьасда цере ритӀухълъула, гьелдалъун нилъее абадияб гӀумру насиблъиялде хьулги цӀикӀкӀинабуна[+].

8ХӀакъал рагӀаби руго гьел. Ва дие бокьун буго мун хасго гьезда тӀадчӀезе, Аллагьасде иман лъурал гӀадамалги гьелдалъун лъикӀал ишазде руссине. ГӀадамазе лъикӀлъиги пайдаги кьола гьел ишаз[+]. 9Амма умумузул сияхӀалда тӀасан гӀантаб дагӀбаялдасаги ва Къануналъул[†] рахъалъ къацанди-бахӀсаздасаги рикӀкӀад чӀа. Гьезул я пайда гуро, я хайир гуро[+]. 10Рикьи ккезабугейилан кӀиго нухалъ лъазабуниги кантӀичӀев чиясдасаги ватӀалъун чӀа,[+] 11дуда лъалелъул гьединав чи къосун вукӀин. Мунагьал гӀемерлъиялдалъун гьес жинцаго жиндиего хӀукму къотӀун буго.


Кагътил ахир

12Дица духъе Артема яги Тихик витӀун вачӀаравго, дида аскӀове Никополалде гӀедегӀе мун, гьениб хасел тӀамизе хӀукму гьабун бугин дица[+]. 13Къанунчи Зенаги Аполлосги сапаралде ритӀе ва нухда гьезие къваригӀунебщинабги кье[+]. 14ЛъикӀал ишазде ругьунлъизе риччанте нилъер гӀадамал, цогидазул къварилъи бацӀцӀине ва жидерго ишазул гъотӀода пихъги бижизе[+].

15Гьанир дида аскӀор ругелщиназулги салам буго дуде. Божи-иманги цогоял нижги рокьулел гӀадамазда салам бице. Нужеда киназдаго баркат лъеги.

## Филемонихъе кагъат

### Филемонихъе кагъат

Филемонихъе кагъат


ЦеберагӀи

[1]


### ЦеберагӀи


Филемонихъе Павелил кагъат

Филемонихъе гьаб кагъат хъван буго гӀага-шагарго 60-абилел соназда, Павел чапар туснахъалъув вугеб заманаялда. Филемон вукӀана Колоссиялда бугеб иман лъуразул жамагӀаталъе бетӀерлъи гьабулезул цояв. Кагъат хъваялъе гӀиллалъунги ккана Филемонида аскӀоса лъутарав гьесул лагъ Онесим Рималда Павелида дандчӀвай ва, чапарасул вагӀза-насихӀат гӀадахъ босун, гьес ГӀисаде иман лъей.

### 1


Саламалъул рагӀаби

1МасихӀ[†] ГӀисаде иман лъеялдалъун туснахъалъув тӀамурав Павелил ва нилъер вац Тимофейил салам буго нижер хирияв кумекчи Филемониде,[+] 2нижер яц Апфияде, нилъер ишалъул къеркьохъан Архиппиде ва дур рокъоб данделъулеб иман лъуразул агьлуялде[+]. 3Нилъер Эмен Аллагьасул ва ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил баркатги саламги лъеги нужеда.


Филемонил божи-иманги иман лъуразде гьесул рокьиги

4Аллагьасе рецц гьабун, кидаго дица мун дирго дугӀабазулъ рехсола[+]. 5ТӀадегӀанав ГӀисаде дур божи-иманалъулги ва киналго иман лъуразде бугеб рокьиялъулги хӀакъалъулъ рагӀана дида 6МасихӀиде цолъараб гӀумруялъулъ нилъее гӀемераб лъикӀабщинаб щвана. Гьеб дуда мухӀканго бичӀчӀиялде мун нилъер божи-иман цо букӀиналъ вачагиян гьарула дица[+]. 7Дун вохана, вац, ва цӀакъ разилъана ниж дуе рокьулел рукӀинги иман лъуразул дуца ракӀбатизабулеб букӀинги лъайдал.


Павелица Онесимил рахъалъ гьарулеб буго

8МасихӀил диналъул вац вугелъул, дуца тӀубазабизе кколеб ишалъул рахъалъ дуе амру гьабизеги ихтияр буго дир[+]. 9Амма дие мун вокьулелъул, дица – Павелица, МасихӀ ГӀисал вакилас, тӀадежоялъеги гьанже гьесие гӀоло туснахъалъув тӀамурав чияс – дуда гьарун[†] толеб буго. 10Дир васлъун кколев Онесимил[*] рахъалъ гьарулеб буго дица дуда. Рахсаз вухь-вухьун вугеб мехалъ дун гьесул эменлъун лъугьана[+]. 11Цебе гьесдаса дуе пайда букӀинчӀо, амма гьанже дуеги диеги пайда буго гьесдаса. 12Дица гьев тӀадвуссун духъе витӀулев вуго, гьесда хадуб дирго ракӀ бахъун унеб бугониги. 13Дун туснахъалъув вугевгӀан заманаялъ, гьев гьанив тезе бокьун букӀана Рохалил хабар тӀибитӀизабиялъул ишалъулъ, мунги хисун, гьес дие кумек гьабизе. 14Амма дур изну гьечӀого щибго гьабичӀо дица, – зулмуялдалъун гуреб, мунго разилъун, гьеб лъикӀаб иш дуца гьабизе бокьун.

15ТӀубанго тӀадвуссун духъе вачӀинелъун ватила Онесим дагьабго заманаялъ дудаса ватӀалъун вукӀарав. 16Гьанже гьев гӀадатияв лагъ гуро, лагъасдасаги гӀемерго тӀадегӀанав чи вуго, хасго дие ва дагьавги цӀакъ дуеги вокьулев вац вуго. Лагълъун вугони щиб гьев, ТӀадегӀанав МасихӀида цеве дур вац вугелъул[+].

17Цинги, дуца дун нужер агьлуялъул чилъун къабул гьавулев ватани, дун гӀадин къабул гьаве дуца гьевги. 18Гьес мун сундалъунниги къварид гьавун ватани, яги гьесда налъи бугеб батани, дида тӀад хъвай гьеб. 19Гьале дица – Павелица дирго квералъ хъвалеб буго: дица гьеб налъи бецӀила. Дур гӀумругицин дие налъилъун бугиланги абиларо дица[+]. 20Мунги диналъул вац вугелъул, ТӀадегӀанасе гӀоло гьеб гьари тӀубазабе. Гьедин, МасихӀие гӀоло, дир ракӀ гӀодобе биччазабе.

21Мун дихъ гӀенеккизе вукӀиналда ракӀчӀун хъвалеб буго дица гьаб. Дида лъала дица гьараралдасаги цӀикӀкӀун дуца гьабизе букӀин. 22Гьанже, вац, цо дие чӀезе бакӀги къачӀай гьениб. Нужер гьари-дугӀа къабул гьабун, Аллагьас дун нужехъе тӀадвуссинавизеги бегьула.


Цогидазулги саламал

23МасихӀ ГӀиса сабаблъун дида цадахъ туснахъалъув вугев Эпафрасил,[+] 24гьединго дир кумекчагӀи Маркилги, Аристархилги, Демасилги, Лукалги салам буго дуде[+].

25ТӀадегӀанав МасихӀ ГӀисал баркат лъеги нужер рухӀазда!

## ЖугьутӀазухъе кагъат

### ЖугьутӀазухъе кагъат

ЖугьутӀазухъе кагъат


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]


### ЦеберагӀи


ЖугьутӀазухъе кагъат

ЖугьутӀазухъе гьаб кагъат 70 соналде хъвараблъун рикӀкӀуна. Гьеб кагътида тӀад Павелил цӀар бугониги, рикӀкӀунеб буго гьеб чапарасул цо муридас хъван батилин. Кагътида аслияб къагӀидаялъ бицунеб буго НекӀсияб КъотӀиялъул заманаялда жугьутӀаз Аллагьасе къурбанал Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъоб кашишзабазул гьоркьохъанлъиялдалъун гьарулел рукӀанин, гьелдалъун жалго рацӀцӀалъизе. Гьел къурбанал камилал рукӀинчӀин ва нахъаса къотӀичӀого такрар гьаризе кколаанин. ГӀиса МасихӀ дуниялалде вачӀанин камилав кашишлъун ва камилаб бацӀцӀадаб къурбанлъун. Гьеб цохӀого-цохӀо бугеб къурбаналдаса хадуб НекӀсияб КъотӀиялъул гӀемерал къурбанал къваригӀунарин гьанжейилан бичӀчӀизабулеб буго. ГӀиса МасихӀ Аллагьасул Вас вугелъул, гьев цересел аварагзабаздаса, Мусадасагицин, ва малаикзабаздаса гӀемерго тӀадегӀанав вугин хъвалеб буго гьеб кагътида. «ЖугьутӀазухъе кагътил» бищунго машгьураб бутӀа ккола жинда жаниб божи-иманалъе рецц гьабулеб бугеб 11-абилеб бетӀер.

### 1 бетӀер


Аллагь нилъедехун кӀалъана, жиндирго васги витӀун

1Цебе заманалда чанго нухалъ ва батӀи-батӀияб къагӀидаялъ кӀалъана Аллагь нилъер умумуздехун жиндирго аварагзабиги ритӀун. 2Гьаб дуниялалъул ахир гӀагарлъараб заманалдайин абуни, гьев нилъедехун кӀалъана жиндирго васги витӀун. Васасе щвезе буго Аллагьас бижанщинаб, гьесдалъун бижана дуниял-гӀалам[+]. 3Васасулъ загьирлъула Аллагьасул Нур. ГӀицӀго гьев васасулъ буго Аллагь гӀадамазда вихьизавизе кӀолеб сипат-сурат. Васасул къудратаб рагӀиялъ ккун буго тӀолабго дуниял-гӀалам. ГӀадамазул мунагьалги чуризарун, Къудратав Аллагьасул кваранаб рахъалда гӀодов чӀана гьев зобалазда[+].

4Малаикзабазулаздаса кигӀан тӀадегӀанаб цӀар Аллагьас гьесие кьураб батаниги, гьебго даражаялда малаикзабаздаса тӀадегӀанлъизавуна гьес жиндирго вас[+]. 5Цониги малаикасда абурабищ Аллагьас:

«Мун дир Вас вуго.

Жакъа дун дур Эменлъун лъугьана», – ян?

Цониги малаикасул хӀакъалъулъ абичӀо Аллагьас:

«Дун гьасул Эменлъун лъугьина,

Гьавги дир Васлъун лъугьина», – ян[+].

6Жиндирго тӀоцеве гьавурав Вас ракьалде витӀулеб мехалъ, гьес абуна:

«Аллагьасул киналго малаикзабаз гьасие сужда гьабизе буго», – ян.

7Малаикзабазул хӀакъалъулъ абун буго:

«Аллагьас рижарал малаикзаби гьурал гӀадинал руго, гьесул рагьтӀателалги цӀадул мацӀал гӀадинал руго».

8Васасул хӀакъалъулъ абун буго:

«Абадул-абадиялъго букӀина дур парччахӀлъи!»

Цогиги:

«РитӀухъаб ханлъи гьабила,[†] я БетӀергьан,

дуца дурго халкъалъе.

9РитӀухълъи дуе хирияб буго,

квешлъи дуе цӀакъ рихараб буго.

Гьединлъидалин, я дир ПарччахӀ,

дур Аллагьас мун тӀаса вищарав,

парччахӀлъун вукӀинеги мустахӀикълъарав.

Дур гьалмагъзабазеялдаса цӀикӀкӀараб рохелги хӀурматги насиблъана дуе».

10Цоги абун буго:

«Дуца тӀоцебе ракь бижана, я БетӀергьан,

Дуца зобалги рижана.

11Гьел щущан ина, амма мун нахъе хутӀила.

РетӀел-кун гӀадин хохон ина гьел киналго.

12ТӀимугъ гӀадин гура-сурун рехила дуца гьел,

Гурде-тӀажу гӀадин, хис-хисила гьел,

Амма мун киданиги хисиларо.

Дуе ахир гьечӀо».

13Аллагьас цониги малаикасда киданиги абурабищ:

«Дир кваранаб рахъалда гӀодов вукӀа,

дица дур тушбаби дур хӀатӀал лъураб бакӀалда цере чӀезаризегӀан»[+]?

14Малаикзаби щал кколел? Гьел руго Аллагьасе хъулухъалъе чӀарал ва хвасарлъи ирсалъе щолезе кумек гьабизе гьес ритӀулел рухӀал[+].

### 2 бетӀер


ХӀакъабщинаб къахӀан ккве

1Гьединлъидалин нилъеда рагӀараб Аллагьасул калам щулаго кквезе кколеб, хӀакъаб нухдаса нилъго тарунгутӀизе. 2Малаикзабиги ритӀун нилъер умумузухъе Аллагьас рещтӀинабураб рагӀигицин щулияб букӀана, гьелъие мукӀурлъичӀезе яги гьелъухъ гӀенеккичӀезе ритӀухъаб тамихӀги гьабуна. 3Гьанже загьирлъараб цӀакъго кӀудияб хвасарлъиялде мугъ рехани, кинха нилъ хвасарлъилел? ТӀадегӀанас жинцаго тӀоцебе лъазабуна нилъеда гьеб хвасарлъиялъул хӀакъалъулъ, гьесухъ гӀенеккаразги бихьизабуна гьеб хӀакъаб букӀин. 4БатӀи-батӀиял мугӀжизаталги гӀаламаталги рихьизарун ва батӀи-батӀияб къагӀидаялъ Илагьияб РухӀги[†] жиндиего бокьухъе гӀадамазде рещтӀинабун, Аллагьас жинцагоги нугӀлъи гьабуна гьелъие[+].


Нилъ хвасарлъиялде рачунев МасихӀ

5Гьеб нилъеца бицунеб бугеб цӀияб дуниялалъул кверщел малаикзабазухъе гуро Аллагьас кьураб[+]. 6ТӀухьдузда буго гьадин хъвараб бакӀ:

«ГӀадан щиб жо кколеб, я Аллагь,

дуца гьесул пикру гьабизе ккани?

Инсанасул тӀалаб щай дуца гьабулеб?

7Малаикзабазулалдаса дагьабго гӀодобегӀанаб даража кьуна дуца инсанасе,

ЦӀарги реццги насиблъизабуна дуца гьесие,

8Бижанщиналъул кверщелги кьуна гьесухъе».

«Бижанщиналъул кверщел кьунин» инсанасухъейилан абулеб буго, гьесул кверщаликь гьечӀеб жо щибниги хутӀичӀеблъиги бичӀчӀулеб буго. Бугониги – бижанщиналъул кверщел гьанже инсанасухъ бихьулеб гьечӀо нилъеда[+].

9Амма нилъеда вихьулев вуго Аллагьасул рахӀму-цӀобалдалъун нилъ киназего гӀоло хвезе дагьабго заманаялъе «малаикзабазулалдаса дагьабго гӀодобегӀанаб даража кьурав» ГӀиса. Нилъеда бихьулеб буго, жинца хӀехьараб хвел сабаблъун, гьанже гьесие «цӀарги реццги насиблъун букӀин»[+]. 10Кинабго сундуего ва жинцаго бижарав Аллагьас ГӀиса гӀазаб-гӀакъубаялдалъун камиллъизави ритӀухълъараблъи бихьана нилъеда, – гӀемерал лъималазе гьесул цӀар-реццалъул бутӀа щвана. ГӀисацалъидалин гьел хвасарлъиялде рачунел![+]

11Гьеслъидал гӀадамал рацӀцӀалъизарулел. Жинца гӀадамал рацӀцӀалъизарулевги ва жал рацӀцӀалъизарулелги ЦохӀо вугесдасан рачӀарал руго. Гьединлъидалин ГӀиса намуслъуларев гьел жиндир вацал ругин абизе[+]. 12Гьес Аллагьасда абулеб буго:

«Дица дирго вацазул жамагӀаталда жанив мун кӀодо гьавила,

гьезул данделъиялда рецц гьабила[†] дица дуе».

13Цоги гьес абулеб буго:

«Гьесдейин дир хьул букӀинеб».

Цоги гьес абулеб буго:

«Гьале дунги дие Аллагьас кьурал лъималги».

14Лъималилан гьес гӀадамазда абулеб бугелъул, гьелго гӀадинав гьанги биги чорхолъ бугев инсанлъун лъугьана ГӀисаги. Гьедин гьабуна гӀадамал хвезаризе кӀолеб илбис жиндир хвалидалъун хвезабизе бокьун[+]. 15Гьедин ГӀисаца тархъан гьаруна[†] гӀумруялъго хваликьа хӀинкъун рукӀарал гӀадамал. 16Малаикзабазе хӀалае гуро гьев вахъунев. Гьев хӀалае вахъуна Ибрагьим[†] аварагасул зурияталъе.

17Гьедин ГӀиса сундулъго жиндирго вацазда релълъине кколаан. Гьезда гурхӀулев ва ритӀухъав бищунго кӀудияв кашишлъун[†] лъугьана ва, гӀадамазул мунагьал чурун, Аллагьасул амру тӀубазабуна гьес[+]. 18Илбисалъ гьабураб хӀалбихьиялъул гӀакъуба жинцагоги хӀехьедал, гьанже ГӀисада кӀола гьелъ хӀалбихьулеб бугезе кумек гьабизе[+].

### 3 бетӀер


Мусадаса гӀемерго цӀикӀкӀун машгьурлъана ГӀиса

1Дун гӀадин Аллагьас тӀаса рищарал дир вацал! Нилъер божи-иманалъе чапарлъунги[†] бищунго кӀудияв кашишлъунги[†] Аллагьас витӀарав ГӀисахъ ралагье! 2Аллагьасул минаялъе, Мусаго[†] гӀадин, жив тӀаса вищарав Аллагьасе ритӀухъав вукӀана гьев[+]. 3Жибго минаялдаса цӀикӀкӀун машгьурлъула гьеб мина гьабурав чиясул цӀар. Гьедин Мусадаса гӀемерго цӀикӀкӀун машгьурлъана ГӀиса. 4Щибаб минаялъул вукӀуна гьеб гьабурав чи. Аллагь вуго кинабгоги гьабуравлъун. 5Муса вукӀана Аллагьасул минаялда хурхарабщиналъе хилиплъуларев чи, гьес нугӀлъи гьабулаан хадусеб заманалда Аллагьасул рагӀи рещтӀине букӀиналъе[+]. 6МасихӀ[†] вуго Аллагьасул минаялда хурхарабщиналъул бетӀерлъуда тарав хилиплъуларев вас.

Гьеб Аллагьасул мина ккола нилъ, – нилъер хьул лъолелдаги нилъерго бахӀарчилъиялдаги ракӀчӀей бугони.


Нужерго ракӀал рицалъизе риччаге

7Илагьияб РухӀалъ[†] абулеб буго:

«Жакъа нужее Аллагьасул калам цӀалулеб бугони, 8нужерго ракӀал рицалъизе риччаге. Доба гӀицӀаб авлахъалда, дандечӀун, Аллагьасул сабруялъул хӀалбихьулеб букӀараб къоялъ нужер умумузулги ракӀал рицалъун рукӀана.

9Доба гьез Дир хӀалбихьана, Дун щивали хал гьабуна, кӀикъого соналъ Дица щиб гьабурабали бихьун букӀаниги.

10Гьединлъидал, гьеб наслуялда ццин бахъун, Дица абуна: Гьезул ракӀал васвасдулел руго, Дир нухдасан унел гьечӀо гьел. 11Ццин бахъун Дун гьедана гьезие рахӀаталъе Дица кьезе бугеб ракьалде гьел киданиги лъугьинарилан!»

12Воре, вацал, лъицаниги рекӀелъе лъугьине биччаге квешлъиги иман гьечӀолъиги, – чӀагояв[*] Аллагьасдаса ратӀалъичӀого хутӀизе. 13Нужер цонигияв мунагьалъ гуккунгутӀизе ва нужер ракӀал рицалъичӀо рукӀине, жакъайилан абизе бегьулебгӀан заманаялъ щибаб къойил цоцазе насихӀат гьабе. 14МасихӀилгун гӀахьалаб ирс насиблъула нилъее киназего, доб тӀоцебе букӀараб ракӀчӀей ахиралде щвезегӀан щулалъизабуни.

15ТӀухьдузда хъван буго:

«Жакъа нужеда рагӀани Аллагьасул рагӀи, нужерго ракӀал рицалъизе риччаге, – Аллагьасде дандечӀун нужер умумузул ракӀал рицалъун рукӀарал гӀадин».

16Щалха дол рукӀарал, «Аллагьасул калам рагӀаниги», «дандечӀарал» гӀадамал? Мусаца Мисриялдаса къватӀире рачарал чагӀи гурищ![+] 17КӀикъого соналъ Аллагьасул ццин лъида бахъун букӀараб? Мунагьал гьаридал гӀицӀаб авлахъалда жидер рукьби хутӀарал чагӀазда гурищ![+] 18«Гьезие рахӀаталъе Дица кьезе бугеб ракьалде гьел киданиги лъугьинарилан» Аллагь лъил рахъалъ гьедарав? МукӀурлъуларезул рахъалъ гурищ![+] 19Гьеле нилъеда бихьулеб буго: иман гьечӀолъи сабаблъун кӀвечӀо гьезда доб жидее къотӀи[†] гьабун букӀараб ракьалде рорчӀизе.

### 4 бетӀер


РахӀат-хӀалхьиялде рачина нилъ Аллагьас

1РахӀат-хӀалхьиялде нилъ рачинилан Аллагьас кьураб рагӀи хвезе гьечӀелъул, рачӀа хӀаракат бахъилин гьеб нилъее къотӀи[†] гьабураб рахӀат-хӀалхьиялде ворчӀуларев чи нилъеда гьоркьов цониги хутӀунгутӀизе[+]. 2Дол цогидал гӀадамаздаго гӀадин, нилъедаги рагӀана Рохалил хабар. Амма гьеб хабар рагӀунилан дозие пайда бахинчӀо, гьеб рагӀараб мехалъ дол гьелда божичӀелъул. 3Гьелда божарал нилъее щвезе буго Аллагьас къотӀи гьабураб рахӀат-хӀалхьи. Гьадин абулеб буго гьес гьелъул хӀакъалъулъ:

«Ццин бахъун дун гьедана, гьезие рахӀат-хӀалхьиялъе дица кьезе бугеб бакӀалде гьел киданиги лъугьинарилан!»

Гьес гьедин абуна, дуниял бижараб ва гьеб бижиялъул хӀалтӀи лъугӀараб мехалдасаго жиндирго къадар киданиги хисизабун букӀинчӀониги[+]. 4Цогидаб бакӀалдаги хъван буго анкьабилеб къоялъул хӀакъалъулъ ТӀухьдузда:

«Анкьабилеб къоялъ жиндирго хӀалтӀи лъугӀидал,

Гьес хӀалхьи гьабуна»[+].

5Амма гьелъулго хӀакъалъулъ гьес абулеб буго:

«Гьезие рахӀат-хӀалхьиялъе дица кьезе бугеб бакӀалде гьел киданиги лъугьинаро!»

6Гьанже цо-цоял гьеб рахӀат-хӀалхьиялъе кьураб бакӀалде лъугьунел рукӀин хӀакъаб буго, амма бищун цебе Рохалил хабар рагӀарал дол цогидал гӀадамал гьенире лъугьинчӀо, Аллагьасде гьел мутӀигӀлъичӀелъул[+]. 7Гьеб бихьулеб буго Аллагьас цӀидасан цоги къо чӀезабулеб букӀиналдасан. «Жакъасеб къойилан» лъун буго гьес гьелда цӀар. ГӀемерал соназдасан Давудил[†] кӀалдир лъун, абун руго Аллагьас гьелъул хӀакъалъулъ нилъеца тӀадехун рехсарал рагӀаби:

«Жакъа нужеда рагӀани Аллагьасул рагӀи, нужерго ракӀал рицалъизе риччаге».

8Нунил вас ЕшуагӀица гьел рахӀат-хӀалхьи бугеб бакӀалде рачун рукӀаралани, Аллагьас гьелдаса хадуб цогиги къоялъул хӀакъалъулъ бицен гьабилароан.[†][+] 9Гьединлъидал Аллагьасул халкъалъе къачӀан буго шамат[†] къоялъул рахӀат-хӀалхьи. 10Аллагьас рахӀат-хӀалхьиялъе кьелилан къотӀи гьабураб бакӀалде лъугьуневщинав чияс, хӀалтӀи лъугӀун хадуб хӀалхьи гьабула, Аллагьас жиндирго хӀалтӀудаса хадуб хӀалхьи гьабураб гӀадин. 11РачӀа нилъецаги хӀаракат бахъилин рахӀат-хӀалхьи бугеб бакӀалде лъугьине, – дол гӀадамазулго гӀадинаб мутӀигӀлъунгутӀиялъ къосинарунгутӀизе.

12Аллагьасул рагӀулъ чӀаголъиги буго, жигарчилъиги буго. КӀибалаб ханжаралдасаги бегӀераб буго гьеб. Напсги рухӀги цоцаздаса батӀалъулеб бакӀалде, щукӀдулги рукьбиги цолъулеб бакӀалде щвезегӀан, гъваридго гъорлъе къан уна гьеб. Аллагьасул рагӀиялъ суд гьабула инсанасул рекӀел къасдазе ва ниятазе[+]. 13Нилъеца жинда цебе жаваб кьезе кколев Аллагьасдаса бахчизе кӀоларо гьес бижараб цониги жоялда. Кинабго гьесда цебе буго, гьесул берзукь буго.


ГӀиса бищунго кӀудияв кашиш ккола

14РачӀа нилъеца ГӀисал хӀакъалъулъ гьабулеб калам щулаго кквезин. Нилъер вугелъул Аллагьасул вас ГӀиса – зобалазде восун арав бищунго кӀудияв кашиш.[†][+] 15Нилъер загӀиплъи бичӀчӀуларев бищунго кӀудияв кашиш гуро гьев. Нилъецаго гӀадин илбисалъул хӀалбихьи хӀехьезе ккана гьес, амма мунагь-хатӀа лъугьинчӀо гьесдасан[+]. 16Таваккалго гӀагарлъилин баркат рещтӀинабулев Аллагьасул тахалде, – хӀажатаб мехалда гьес нилъеда баркатги цӀобги лъезе[+].

### 5 бетӀер

1Щивав бищунго кӀудияв кашиш[†] гӀадамазда гьоркьоса вищула, Аллагьасда цеве гьезул вакиллъун вукӀине, гьезул мунагьал чуриялъе къурбаналги сайигъаталги гьаризе[+]. 2Инсан вугелъул, гьесулъ загӀиплъи камуларо, гьесда ричӀчӀула жагьилалги къосун ккаралги[+]. 3Гьединлъидал гьесда тӀадаб буго халкъалъул мунагьазе гӀоло гуребги, жиндирго мунагьазе гӀологи къурбан гьабизе[+]. 4Живго лъикӀав лъугьун бищунго кӀудияв кашишлъун вахъунаро щивниги, – Гьарун[†] гӀадин, Аллагьас тӀаса вищарав чи гурони[+].

5Гьединго живго лъикӀав лъугьун гуро МасихӀги[†] бищунго кӀудияв кашишлъун вахъун машгьурлъарав.

«Мун дир Вас вуго.

Жакъа дун дур Эменлъун лъугьана», – ян гьесда абурав Аллагьасин гьев тарав[+].

6Цогидаб бакӀалда гьес абулеб буго:

«Мун вуго абадул-абадиялъего кашиш,[†]

Мелкицедекги кашишлъун вукӀарав гӀадин»[+].

7Гьаб ракьалда гӀумру гьабун вукӀараб мехалда, ГӀисаца дугӀаби гьаруна ва гьев гӀек-гӀекун гӀодана жив хвалдаса хвасар гьавизе кӀолев Аллагьасда цеве чӀун. Аллагьасе мутӀигӀав вукӀиндал, гьесул дугӀа къабул гьабуна[+]. 8Аллагьасул Вас вукӀаниги, гӀазаб-гӀакъуба хӀехьон, мутӀигӀлъизе ругьунлъана гьев[+]. 9Камиллъараб мехалда гьев лъугьана жиндихъ гӀенеккаразе насиблъулеб абадияб хвасарлъиялъул иццлъун[+]. 10Аллагьас гьев тӀамуна бищунго кӀудияв кашишлъун, Мелкицедекги кашишлъун вукӀарав гӀадин.


Божи-иманалдаса ратӀалъарал чагӀи тавбуялде рачине кӀоларо

11Гьелъул хӀакъалъулъ бицине жо гӀемер буго нижер, амма бичӀчӀизабизе захӀмалъила, бичӀчӀизе нуж хӀинцал ругелъул[+]. 12Гьанжени нужго рукӀине кколаан мугӀалимзабилъун, амма, цебего гӀадин, нужее къваригӀунев вуго Аллагьасул рагӀиялъул аслу-кьучӀ цӀидасан бичӀчӀизабулев чи. КъвакӀараб квен кваназе кӀолеб гьечӀо нужеда, рахьги гьекъон чӀолел руго[+]. 13Рахь гьекъон чӀолев чи лъимералда релълъуна, битӀарабги тӀекъабги батӀа гьабизе лъаларо гьесда. 14КъвакӀараб квен данде ккола балугълъи-камиллъи щваразе, бихьун-лъан лъикӀабги квешабги батӀа бахъизе кӀолезе[+].

### 6 бетӀер

1МасихӀил[†] хӀакъалъулъ рагӀул тӀоцересел дарсалги нахъа тун, рачӀа нилъ церехун инин балугълъи-камиллъи щваразул гӀелмуялде. ЦӀидасан кьучӀ тӀамун щай нилъее? ЦӀидасан бицинарин тавбуялъулги, хвалде рачунел ишал рехун теялъулги, Аллагьасда божиялъулги,[+] 2лъадалъ ччун рахъиялъулги,[†] дугӀаги гьабун тӀад квер лъеялъулги, хваралъуса рахъиналъулги, Аллагьас абадиялъего гьабураб хӀукмуялъулги[+]. 3Бичас биччани, нилъ церехун ина!

4Божи-иманалдаса ратӀалъун ругел чагӀи тавбуялде рачине кӀолелищ? Цере гьел рукӀана Аллагьасул Нуралъулъ, гьезие щвана зобалазул сайигъат ва, цогидазего гӀадин, Илагьияб РухӀалдасан[†] гьунарги щвана[+]. 5ХӀалбихьун лъана гьезда Аллагьасул рагӀиялъул лъикӀлъи, лъана тӀаде щвезе бугеб Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул къуват-гуч. 6Кин гьел ритӀун ккезарилел, божи-иманалдаса ратӀалъун ругони? Гьез цӀидасан хъанчида валев вуго, инжит-хӀакъир гьавулев вуго Аллагьасул Вас!

7Ризго рарал цӀадазул регьел гъорлъ цӀикӀкӀараб ракьалъ лъикӀаб бачӀин кьола хурухъабазе. Гьединаб ракьалда Аллагьасул баркат лъола. 8Амма гьеб ракьалда заз-хъарахъ гурони бижулеб гьечӀони, гьелдаса пайда бахунаро, Аллагьасул нагӀана насиблъиялъул хӀинкъи букӀуна гьелъие. Ахирги цӀа гъун бухӀула гьединаб ракьалда бижарабщинаб[+].

9Амма нижеца гьедин абулеб бугониги, дир хириял вацал, нижер ракӀчӀола нуж гьединал чагӀи ратиларин, нужеда дагьабги цӀикӀкӀараб баркат лъелин ва гьелъ нужги хвасар гьарилин. 10Аллагь ритӀухъав вуго. Иман лъурал вацазул нужеца цебего гӀадин гьанжеги тӀалаб гьабулеб буго. Гьеб жив вокьун нужеца гьабулеб бугеб иш кӀочон толаро Аллагьасда[+]. 11Нижее бокьун буго нужер щивав чиясул хӀаракатги тавакалги ахиралде щвезегӀан чучлъунгутӀизе, Аллагьасде лъураб хьулги тӀубазе[+]. 12Нуж кӀвахӀаллъуге. Божи-иманги сабруги бугелъул, Аллагьас къотӀи[†] гьабураб жо жидее щолел гӀадамаздаса мисал босе[+].


Аллагьасул рагӀи хисуларо

13Ибрагьим[†] аварагасе къотӀи гьабулеб мехалъ, цӀар рехсон гьедизе жиндаса тӀадегӀанав вукӀунарелъул, жиндирго цӀаралдалъун гьедана Аллагь[+]. 14Гьес абуна: «Дица дуде баркат рещтӀинабила! Дица дуе наслаби кьела»[+]. 15Цинги, сабру гьабун чӀедал, Ибрагьимие щвана жиндие къотӀи гьабураб жо. 16ГӀадамал гьедула жидедаса гӀемерго тӀадегӀанаб жо рехсон. Гьедин, гьа гьедун лъугӀизабула кинабгоги дагӀба-къец[+]. 17Жиндир ният-къасдалдаса киданиги къуркьунгутӀи-кьурунгутӀи жидее къотӀи гьабурал гӀадамазда бихьизабизе бокьараб мехалъ, жинцаго кьураб рагӀи щулалъизе гьаги гьедана Аллагьас.

18Аллагьасул гьереси букӀунарелъул, киданиги хисулареб кӀиго жо буго – кьураб рагӀиги гьаги. Гьединлъидал кӀанцӀизе бакӀ Аллагьасда аскӀоб батарал нилъер ракӀчӀей цӀикӀкӀана хьул лъураб щвезе букӀиналда[+]. 19Гьеб хьул нилъер рекӀее буго щулияб ва кьури гьечӀеб хӀубилъун. Нилъер хьул лъолев ГӀиса Мукъадасаб БакӀалъул пардав бахун жанивехун лъугьуна[+]. 20Нилъее гӀоло ГӀиса нилъедаса цеве гьениве жаниве лъугьана ва абадул-абадиялъего кашишлъунги[†] лъугьана, Мелкицедекги кашишлъун вукӀарав гӀадин[+].

### 7 бетӀер


Мелкицедек кашишасул хӀакъалъулъ

1Гьев Мелкицедек вукӀана Салам улкаялъул парччахӀлъунги ТӀадегӀанав Аллагьасул кашишлъунги.[†] Ункъо парччахӀасда тӀад бергьенлъиги босун, рагъдаса тӀадвуссун вачӀунев вукӀарав Ибрагьим[†] аварагасда дандчӀвай гьабуна Мелкицедекица ва дуда баркат лъегиян абуна. 2Цинги Ибрагьимица гьесие кьуна жиндир кинабго давлаялъул анцӀил бутӀа.

Цо бугони, Мелкицедек абураб цӀаралъухъ балагьунги гьев ккола «ритӀухъав парччахӀ». КӀиабизе бугони, гьев вукӀана Салам улкаялъул парччахӀ, ай «ракълил улкаялъул парччахӀ»[+]. 3Гьесул я эмен вукӀинчӀо, я эбел йикӀинчӀо, я умумузул силсила гьечӀо. Гьесул гӀумруялъул я авал гьечӀо, я ахир гьечӀо, – Аллагьасул васго гӀадин, гьевги ккола абадул-абадиялъего кашиш.

4Бихьулищ кигӀан тӀадегӀанав чи гьев вукӀаравали! Нилъер зурияталъулго эменлъун кколев машгьурав Ибрагьимица гьесие кьуна рагъда жиндиего щвараб давлаялъул анцӀил бутӀа. 5Кашишзабилъун лъугьунел Левийил наслуялъул гӀадамазе Къануналъул[†] амру буго халкъалъухъа, ай диналъул вацазухъа, анцӀил бутӀа босеян, гьел вацал Ибрагьимил зурияталъул ругониги[+]. 6Дов Мелкицедек Левийил наслуялъул вукӀинчӀониги, гьес Ибрагьимихъа (Аллагьас рагӀи кьурав чиясухъа!) анцӀил бутӀа босана ва дуда баркат лъегиян абуна[+]. 7ТӀадегӀанасдасан гӀодовегӀанасе баркат щолеблъиялда щаклъизе бегьуларо. 8АнцӀил бутӀа бакӀарулел кашишзаби ккола холел-унел гӀадамал, амма анцӀил бутӀа босарав Мелкицедекил хӀакъалъулъ ТӀухьдузда хъван буго гьев чӀаго вугилан. 9Абизе бегьула Ибрагьимица анцӀил бутӀа кьолеб мехалда, жиндир наслуялъ анцӀил бутӀа бакӀарулев Левийица жинцагоги кьун батилин гьебилан. 10Щайин абуни, дов Мелкицедек Ибрагьимида дандчӀвараб мехалда жеги гьавун вукӀинчӀо Левий. Жиндир наслуялъул эмен Ибрагьимил чорхолъ вукӀанин гьевилан абизе бегьула.

11Къануналъ рихьизарурал ишал Исраилил халкъалда гьоркьор тӀуразарулел кашишзаби рукӀана Левийил наслуялъул гӀадамал. Гьел кашишзабаздалъун камиллъи щолеб букӀарабани, цогидав кашиш, ай Гьарунил[†] наслуялъул гурев, Мелкицедек гӀадинав кашиш къваригӀинароан. 12Кашишлъи хисулеб бугони, Къанунги хисизабизе ккола. 13Нижеца бицунеб бугев ТӀадегӀанав ГӀиса цогидаб наслуялъул – къурбан хъолеб бакӀалде ун кашишлъи гьабичӀел гӀадамазул наслуялъул вукӀана. 14Нилъеда лъикӀ лъала нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса Ягьудал наслуялдаса вукӀаравлъи. Кашишзабазул бицунаго, Мусаца[†] гьеб наслу рехсон гьечӀо[+].


Мелкицедекида релълъарав цӀияв кашиш

15Гьеб иш дагьабги баянлъула Мелкицедекида релълъарав цӀияв кашиш вачӀун вукӀин нилъеда бичӀчӀулеб бугони. 16Къануналда рекъон кашиш цо наслуялъул вукӀине ккола, амма Къануналъ малъухъе гуро ГӀиса кашишлъун тӀамурав. Гьев кашишлъун тӀамуна гьесулъ бугеб абадияб гӀумруялъул къудраталдалъун. 17Гьесул хӀакъалъулъ абун буго:

«Мун вуго абадул-абадиялъего кашиш,

Мелкицедекги кашишлъун вукӀарав гӀадин»[+].

18Цо рахъ босани, Къануналъул цебе букӀараб амру добегӀан толеб буго гьеб загӀипабги пайда гьечӀебги бугелъул[+]. 19Къануналъ щибниги камиллъизабичӀелъулха! Цогидаб рахъ босани, нилъее рес кколеб буго Аллагьасде гӀагарлъизарулеб лъикӀаб жоялде хьул лъезе[+].

20Гьа гьедичӀого тӀубачӀо гьеб иш. Цере кашишзабилъун лъугьаразе гьеб хъулухъ щвана гьаги гьедичӀого, 21амма ГӀиса кашишлъун лъугьана, Аллагьас гьесда гьадин абураб мехалда гьедараб гьаялдалъун:

«БетӀергьан гьедана, мун абадул-абадиялъего кашиш вугилан. Жиндирго рагӀи гьес хисизабуларо!»[+]

22Гьединлъидал ГӀиса вуго гьесде щвезегӀан букӀараб КъотӀиялдаса[†] лъикӀаб КъотӀи щвеялъе сабаблъун ккарав чи[+].

23Цебе заманалдаги гӀемер рукӀана кашишзаби, – гьел холел-унел рукӀиналъ квалквал гьабулеб букӀана Аллагьасе хъулухъалда хутӀизе. 24Амма ГӀисаца гьоркьоса къотӀизе толеб гьечӀо жиндирго кашишлъи, гьев абадиялъе чӀаго вугелъул. 25Гьедин бугелъул, гьесда кӀола жинда нахърилълъун Аллагьасде гӀагарлъарал кидагоялъе хвасар гьаризе, – Аллагьасда цебе гьезие шапагӀат гьабизе кидаго чӀагояв вуго гьев[+].

26Гьеле гьединав бищунго кӀудияв кашишин[†] нилъее хӀажалъун вукӀарав: вацӀцӀадав, мунагь-хатӀа гьечӀев, чӀегӀераб тӀанкӀ лъечӀев, мунагьазул цӀураздаса ватӀа гьавурав ва зобалаздасаги тӀадехун восун арав[+]. 27Цогидал бищунго кӀудиял кашишзабазда релълъарав гьечӀо гьев. Цин жиндирго мунагьал чуризе, хадуб халкъалъул мунагьал чуризеги щибаб къоялъ къурбан гьабизе кколаро гьес. Живго къурбанлъун лъугьун, гьес гьеб тӀубазабуна цохӀо нухалъ ва кидагоялъе[+]. 28Мусал Къануналъ[†] бищунго кӀудиял кашишзабилъун тӀамула камиллъи щвечӀел гӀадамал, амма Къануналдаса хадуб гьаги гьедун, рагӀиги кьун, Аллагьас кашишлъун тӀамуна абадул абадиялъего камилав кашишлъун лъугьарав жиндирго Вас[+].

### 8 бетӀер


Аллагьас цӀияб КъотӀи гьабуна

1Гьале нижее гьанже абизе бокьараб жо: Къудратав Аллагьасул тахалъул кваранаб рахъалда зобалазда гӀодов чӀарав бищунго кӀудияв кашиш[†] вуго нилъер[+]. 2Бищунго кӀудияв кашишас гӀадин, ГӀисаца хъулухъ гьабулеб буго, инсанас гуреб, БетӀергьанас чӀвараб унго-унгояб чадиралъуб бугеб Мукъадасаб бакӀалда[+].

3Бищунго кӀудияв кашиш тӀамула Аллагьасе къурбаналги сайигъаталги гьаризе. Нилъер бищунго кӀудияв кашишасги гьединго цо щибниги жо къурбанлъун гьабизе кколеб букӀана[+]. 4Гьев ракьалда вукӀаравани, кашишлъунцин[†] вукӀинароан. Ракьалда ругелъул Къануналда[†] рекъон Аллагьасе къурбанал гьарулел кашишзаби. 5Гьез жаниб хъулухъ гьабулеб чадир ккола зобалазда бугеб мукъадасаб чадиралъул рагӀадлъунги суратлъунги. Гьединго ккана Мусалги:[†] Мусаца мукъадасаб чадир чӀвазе кколеб букӀараб мехалда, Аллагьас гьесда абуна: «Доба магӀарда дуда бихьизабун букӀараб зобалазул чадиралъул сураталда рекъон гьабе кинабго»[+]. 6Гьале гьанже ГӀисае щвана кашишлъиялъул хъулухъ, – цере рукӀарал кашишзабазулалдаса гӀемерго тӀадегӀанаб. Гьединго тӀадегӀанаб буго Аллагьасдаги гьесул халкъалдаги гьоркьоб ГӀисадалъун лъугьараб КъотӀи.[†] ЛъикӀабщиналъе кьураб рагӀул кьучӀалда гьабураб бугелъул, цӀакъго лъикӀаб КъотӀи буго гьеб[+].

7Доб тӀоцебесеб къотӀи камилаб букӀарабани, кӀиабизеги къотӀи гьабизе ккелароан[+]. 8ГӀадамазда гӀайиб чӀвазе гӀилла ккедал, Аллагьас гьадин абуна:

«ТӀаде щолеб буго, – ян абулеб буго БетӀергьанас, –

Исраилил халкъалъулгун ва Ягьудал халкъалъулгун дица цӀияб къотӀи[†] гьабулеб заман[+].

9Доб къоялъ, квер ккун рачун, Мисриялдаса къватӀире лъугьинарулаго, гьезул умумузулгун дица гьабун букӀаралда релълъараб букӀинаро гьеб КъотӀи.

Гьабураб КъотӀиялъе ритӀухълъи цӀуничӀелъул, дица гьел рехун тана», – ян абулеб буго Аллагьас.

10«Гьале дица Исраилил халкъалъулгун хадусеб заманалъе КъотӀи гьабулеб буго, – ян абулеб буго БетӀергьанас.

Дица дирго амруял гьезул гӀакълуялъулъе лъугьинарила.

Гьезул ракӀазда хъвала дица гьел.

Дун вукӀина гьезул Аллагьлъун,

Гьел рукӀина дир халкълъун[+].

11Гьезул лъицаниги мадугьаласе гӀакълу кьеларо

Ва диналъул вацасдаги лъицаниги абиларо:

„Дурго БетӀергьан щивали лъазаве“, – ян.

ГӀисиназдаги чӀахӀияздаги –

киназдаго дун лъазе вугелъул!

12Гьезул мунагьаздаса дун тӀасалъугьина,

гьезул гъалатӀ-хатӀаги тӀокӀаб ракӀалде щвезабиларо».

13ЦӀияб КъотӀиялъул бицунаго, Аллагьас доб тӀоцебесеб КъотӀи басралъизабулеб буго. Басралъарабщинабги херлъарабщинабги хехго хола, тӀагӀуна.

### 9 бетӀер


Мукъадасаб Чадиралъул хӀакъалъулъ

1ТӀоцебесеб КъотӀиялда[†] рихьизарун рукӀана Аллагьасе хъулухъ гьабизе ккеялъул бицунел амруял ва гьеб хъулухъ гьабиялъе ракьалда гӀадамаз бараб бакӀги[+]. 2КъватӀисебилан цӀар лъураб чадирги чӀван букӀана. Чадиралъур рукӀана чирахъги, столги, мукъадасаб чедги. Гьелда абулаан Мукъадасаб БакӀилан[+]. 3КӀиабилеб пардавалда нахъа букӀана Бищунго Мукъадасаб БакӀилан цӀар лъураб чадир[+]. 4Гьениб жаниб букӀана махӀгьуинаб нахул кьеккен тӀад гьабулеб меседил стол ва КъотӀиялъул гъамас.[†] Гьебги тӀубанго меседалъ бацараб букӀана. Гъансиниб букӀана зобалаздасан рещтӀараб нигӀмат жаниб бугеб меседил гӀорто, гъотӀода тӀад гӀадин гӀурччинаб тӀамах бараб Гьарунил[†] гӀанса ва Аллагьасул амраби тӀад хъвараб кӀиго ганчӀил къоноги[+].

5Гъансида тӀад лъун рукӀана Аллагьасул Нур гьениб букӀиналъул гӀаламатлъун кколел куркьбал ругел жанаваразул суратал. ГӀадамазул мунагьал чуризе хъолеб къурбаналъул би тӀаде чвахулеб бакӀалда тӀад рукӀана гьезул куркьбал. Амма гьеб киналъулго хӀакъалъулъ гьаниб мухӀканго бицинчӀониги гӀела[+].

6Гьедин гьабун букӀана гьениб кинабго. Кашишзаби[†] щибаб къоялъ къватӀисеб чадиралъуре лъугьуна жидедаго тӀадал ишал тӀуразаризе. 7Амма цохӀо бищунго кӀудияв кашиш[†] лъагӀалида жаниб цо нухалъ лъугьуна жанисеб чадиралъуве. Гьес гьенибе босула жиндирго мунагьал чуризе ва жидерго жагьиллъиялдалъун халкъалъ гьарурал мунагьал чуризеги Аллагьасе къурбанлъун бугеб би[+]. 8Гьеб киналдалъунго Илагьияб РухӀалъ[†] нилъеда бихьизабулеб буго, гьеб къватӀисеб Чадир бугебгӀан заманаялъ, Бищунго Мукъадасаб БакӀалде нилъее нуцӀа къан букӀин[+]. 9Гьале гьанже бугеб заманалъул рахъалъ гьабураб ишарайин гьеб. Гьелъул магӀнаги ккола Аллагьасе гьарурал сайигъатазги хӀайванал къурбаналъе хъвеялъги гьеб къурбан жинца гьабурав чиясул намус бацӀцӀалъуларин ва гьев камиллъизавизе кӀоларин абураб[+]. 10Гьеб буго кванаялда, гьекъеялда ва чвердон черх бацӀцӀад гьабиялда хурхараб гӀадат. Гьеб буго инсанасул рекӀеда хъатӀулареб амру. Аллагьас гьеб амруги гьабуна цӀияб тӀаде кьезегӀан заманаялъе[+].


МасихӀил биялъ мунагьал чурула

11МасихӀ[†] вачӀун вуго бищунго кӀудияв кашишлъун, гьес босун бачӀана гьанже нилъехъе щвараб лъикӀлъи. Гьес Аллагьасе хъулухъ гьабулеб Чадир доб цебегосеб Чадиралдаса гӀемерго тӀадегӀанаб ва камилаб буго. ГӀадамаз гьабураб гурелъул, гьаб дуниялалъулги гуро гьеб[+]. 12Чадиралъусан ун, нилъ киназего гӀоло цохӀо нухалъ Бищунго Мукъадасаб БакӀалде жаниве лъугьараб мехалда, гьес гьенибе босичӀо дугӀбузул яги бусбузул би. Гьес гьенибе босана жиндирго би, гьелдалъун абадиялъего гӀадамазул мунагьал чуриги насиблъизабуна. 13Хъублъарал гӀадамал дугӀбузулги бусбузулги бидул тӀирабаз ва бухӀараб бачил рохъо тӀаде щваялъ рацӀцӀалъулел ратани,[+] 14кигӀан цӀакъдай гьел рацӀцӀалъила МасихӀил биялъ. Абадияб Илагьияб РухӀалъ малъун, гьес живго кьуна Аллагьасе камилаб къурбанлъун. Гьесул биялъ бацӀцӀад гьабуна нилъер намус нилъ хвалде рачунеб квешлъиялдаса ва хӀакъав Аллагьасе хъулухъ гьабизе нилъее ресги рекъезабуна[+].

15МасихӀ вуго цӀияб КъотӀиялъе[†] гьоркьохъан. Гьев сабаблъун Аллагьас жиндихъего ахӀарал гӀадамазе щвезе бегьула Аллагьас рагӀи кьун букӀараб абадияб ирс. Гьесул хвелалъ халкъ тархъанлъана тӀоцебесеб КъотӀиялъул заманалдаго гьез гьарун рукӀарал мунагьаздаса[+].

16Васияталъул бицунаго, гьеб гьабурав чи хун вукӀин чӀезабизе ккола. 17Щайин абуни, васият цебе бахъизе бегьуларо гьеб хъварав чи чӀаго вугевгӀан заманаялъ, гӀицӀго гьев хун хадуб гурони васият тӀубазабуларо.

18Гьединлъидалин доб тӀоцебесеб КъотӀигицин[*] биялдалъун тасдикъ гьабун букӀараб. 19Цин Мусаца[†] халкъалъе цӀалун, гьезда лъазаруна Къануналда[†] рукӀарал киналго амруял. Цинги гьес бусбузулги дугӀбузулги би лъимгун жубазабуна ва багӀараб квасулкуналъ бухьараб, махӀгьуинаб хъархъил гӀаркьелалъ Къануналъул тӀехьалдеги тӀолалго гӀадамаздеги тӀираби щвезаруна гьеб бидул[+]. 20Мусаца абуна: «Гьале нужеца тӀубазабейилан Аллагьас амру гьабураб КъотӀи щулалъизабулеб би»[+]. 21Мусаца гьединго бидул тӀираби щвезаруна КъотӀиялъул Чадиралде ва Аллагьасе хъулухъ гьабиялъе хӀалтӀизарулел киналго тӀагӀелаздеги[+]. 22Къануналда рекъон, дагьал жал хутӀизегӀан, биялъ бацӀцӀалъула кинабгоги хъублъарабщинаб, би гӀодобе тӀечӀони, мунагьаздасаги рацӀцӀалъуларо![+]

23Гьедин рацӀцӀалъизаризе кколел рукӀана зобалазда ругезул гӀицӀго сипат-суратлъун кколел гьел жал. Амма зобалазда ругезе къваригӀуна гӀемерго лъикӀаб къурбан[+]. 24ГӀадамаз гьабураб Мукъадасаб бакӀалда жаниве гуро МасихӀ лъугьарав. Гьебги буго унго-унгояб Мукъадасаб бакӀалъул сипат-суратлъун. Гьев лъугьана жалго зобалазда жаниве, доба Аллагьасда цебе нилъее шапагӀат тӀалаб гьабизе[+]. 25Жиндирго гуреб биги босун щибаб соналъ лъугьуна бищунго кӀудияв кашиш Бищунго Мукъадасаб бакӀалда жаниве. Амма МасихӀица живго цохӀо нухалъ къурбанлъун гьавуна. 26Гьедин букӀинчӀебани, гьаб дуниял бижаралдаса нахъего, живго къурбанлъун гьавун, МасихӀица чанги нухалъ хӀехьезе ккелаан гӀазаб-гӀакъуба. Гьанже, гьаб дуниял ахирлъулеб бугеб заманалда, гьев цохӀо нухалъ вачӀана, киназего гӀоло живго къурбанлъун гьавун, гьезул мунагьал чуризе[+]. 27Кинавго чиясе къадар хъван буго цохӀо нухалъ хвезе, гьелдаса хадуб гьесие Аллагьас судги гьабула[+]. 28Гьединго МасихӀицаги цохӀо нухалъ къурбанлъун гьавуна живго, гӀемеразул мунагьал чуризелъун. ГӀадамал мунагьаздаса рацӀцӀад гьаризе гуро гьев кӀиабизе вачӀунев, жив вачӀиналъухъ ралагьун чӀарал чагӀи хвасар гьаризейин[+].

### 10 бетӀер

1Къанун[†] – хӀакъаб лъикӀлъи гуро, гьеб ккола Аллагьасдасан бачӀине бугеб лъикӀлъиялъул рагӀад. Щибаб лъагӀалидаса лъагӀалиде, хисиго гьечӀого, цого тайпаялъул къурбанал гьарула Аллагьасе. Гьединал къурбаназдалъун Къануналда кӀвелищ Аллагьасухъе рачӀунел гӀадамал камиллъизаризе[+]? 2Аллагьасе къурбанал гьарулел гӀадамал хӀакъикъаталдаги жидерго мунагьаздаса рацӀцӀалъулелани, тӀокӀалъ гьезул рекӀелъе лъугьинароан жал мунагьалъукь ругилан абураб пикру. Гьебмехалда киналгӀаги къурбаналги гьаричӀого телаан. 3Амма щибаб лъагӀалидаса лъагӀалиде къурбанал гьарула, гьелдалъун гӀадамазда жидерго мунагьалги ракӀалде щола[+]. 4Щайин абуни, бусбузулги дугӀбузулги биялда кӀоларо мунагьал чуризе.

5Гьединлъидал, МасихӀ[†] дуниялалде вачӀине кколеб заманалда, гьес Аллагьасда абуна:

«Дуе рокьуларо къурбаналги сайигъаталги.

Дуца къачӀана дие черхги.

6Дуе бокьуларо къурбан гьабулеб бакӀалда тӀад хӀайванал тӀубанго рухӀиги, мунагьаздаса рацӀцӀалъизелъун гьел хъвейги[+].

7Хадуб дица абуна: „Гьале, БетӀергьан, дун вачӀун вуго, дир хӀакъалъулъ ТӀухьдузда хъван бугеб куцалда дур амру тӀубазабизе“».

8Цин гьес абуна: «Дуе рокьуларо къурбаналги сайигъаталги» ва «Дуе бокьуларо къурбан гьабулеб бакӀалда тӀад хӀайванал тӀубанго рухӀиги, гьединго мунагьаздаса рацӀцӀалъизелъун гьел хъвейги». Гьес гьедин абуна гьел къурбаназул хӀакъалъулъ Къануналда хъван бугониги. 9Цинги абуна гьес: «Гьале, БетӀергьан, дун вачӀун вуго дур амру тӀубазабизе». Гьедин цебехун абураб МасихӀица добегӀан толеб буго, кӀиабизе абурабги гьелъул бакӀалда лъолеб буго. 10ГӀиса МасихӀица Аллагьасул амру тӀубазабидал, нилъ киналго мунагьаздаса рацӀцӀалъана, киназего гӀоло цохӀо нухалъ гьес жиндирго черх къурбанлъун гьаби сабаблъун[+].

11Щивав кашишас[†] щибаб къоялъ Аллагьасе хъулухъ гьабула ва цоцазда релълъарал, амма жидедалъун мунагьал чуруларел къурбаналги гӀемер гьарула[+]. 12МасихӀицани цохӀо нухалъ гьабуна абадиялъго мунагьал чуризе кӀолеб къурбан, Аллагьасул кваранаб рахъалда гӀодовги чӀана[+]. 13Гьев гьенив вукӀуна Аллагьас «гьесул тушбаби гьесул хӀатӀал лъураб бакӀалда цере чӀезаризегӀан»[+]. 14Гьедин цохӀо къурбаналдалъун гьес абадул-абадиялъего камиллъизаруна жинцаго мунагьаздаса рацӀцӀалъизарурал гӀадамал.

15Илагьияб РухӀалъги[†] нугӀлъи гьабула гьелъие. Цин, гьелъ абулеб буго:

16«Гьале бачӀунеб заманалда дица гьезулгун гьабизе бугеб КъотӀи,[†] – ян абулеб буго БетӀергьанас.

– Дица дирго амруял гьезул гӀакълуялъулъе лъугьинарила.

Гьезул ракӀазда хъвала дица гьел».

17Цинги абулеб буго:

«Гьезул мунагьги гъалатӀ-хатӀаги тӀокӀаб ракӀалде щвезабиларо»[+].

18Аллагь мунагьазда тӀасалъугьунев вугони, гьездаса рацӀцӀалъизе гӀоло гьарулел къурбанал тӀокӀалъ къваригӀунаро.


Нилъ Аллагьасде гӀагарлъулел руго

19Гьединлъидал, вацал, ГӀисал би гӀодобе тӀей сабаблъун, махӀги хӀинкъичӀого лъугьине бегьула нилъ Бищунго Мукъадасаб бакӀалда жанире[+]. 20Гьелъул пардавалда гьоркьосан гьес нилъеда бихьизабуна абадияб гӀумруялде рачунеб цӀияб нух. Гьеб пардав ккола гьесул черх[+]. 21Аллагьасул минаялъуб хъулухъ гьабизе тӀамурав чилъун гьединав бищунго кӀудияв кашиш[†] вугелъулин, 22ракӀ-ракӀалъулаб ва щулияб божи-имангун, намусалдаса хъубаб тӀанкӀги бацӀцӀад гьабун ва бацӀцӀадаб лъадаца чурхдулги чурун, нилъ Аллагьасде гӀагарлъулел ругел[+]. 23Щулаго кквелин нилъеца гьеб нилъ божун ругеб хьул, – нилъее рагӀи кьурав Аллагьасда божизе бегьулелъулха[+]. 24ХӀаракат бахъилин цоцаздехун рекӀелъ рокьи цӀунизе ва цоцазе лъикӀлъи гьабизе. 25Цо-цояз рехун толеб гӀадин, нилъеца рехун теларин цоцазда аскӀоре данделъулеб гӀадат. ТӀадегӀанав вачӀунеб Къо гӀагарлъулеб букӀин бихьанагӀан, цӀикӀкӀун ракӀбатизабилин цоцазул[+].

26ХӀакъабщинаб лъан хадубги бокьун-разилъун нилъеца мунагьал гьаруни,[†] гьел нилъеда тӀаса ккезарулел къурбанал рукӀунареблъи лъай[+]. 27Амма Аллагьасда дандечӀаразе гӀасияб тамихӀ букӀине буго, гьел кӀкӀунеб цӀадул бухӀиги цӀикӀкӀараб буго. 28Мусал Къанун[†] цӀуничӀого такъсир гьабурав чи расги гурхӀичӀого чӀвала, кӀиго яги лъабго чиясул нугӀлъи бугони[+]. 29Аллагьасул вас гӀад-хочӀ гьавурав чиясе кинаб тамихӀдай букӀина? Жив мунагьалдаса вацӀцӀад гьавураб ва илагьияб КъотӀи щулалъизабураб бидул багьа учузлъизабурасе кинабдай букӀина? Илагьияб РухӀалдасан бачӀунеб баркат инжит-хӀакъир гьабулесе кинабдай букӀина? Нужецаго пикру гьабе гьединал такъсиразухъ тамихӀ кигӀан цӀикӀкӀараб букӀинебали![+] 30Нилъеда лъала Аллагьас гьадин абураблъи: «Дицайин къисас босулеб, дир ишин гьеб рецӀел боси», цогиги: «БетӀергьанас жиндирго халкъалъе суд гьабила».[†][+] 31ЦӀакъ хӀинкъизе ккараб иш буго хӀакъав Аллагьасда цеве чӀей![+]

32Цебесеб заман ракӀалде щвезабе: Аллагьасул Нур нужеда тӀад къалъарал къоязда гӀемераб гӀазаб-гӀакъуба баччана нужеца. 33Цо заман букӀана нуж халкъалда цере рачун инжит-хӀакъир гьарулеб. Цоги заман букӀана гьедин гӀазабалда ругезул нужеца тӀалаб гьабулеб. 34Туснахъалда ругездаги гурхӀана. Нужер боцӀи-бечелъи бикъа-хъамулеб мехалъги роха-хинлъун рукӀана. Нужеда лъалеб букӀиндалха кодоса бахъизе кӀолареб, цӀакъго лъикӀаб бечелъи нужер бугеблъи[+]. 35Гьединаб ракӀчӀеялдаса махӀрумлъизе рукӀунге, гьелдалъун нужее кӀудияб кири щола. 36Нужее сабру къваригӀуна Аллагьасул амру тӀубазабизе, нужеца сабру гьабе гьес кьураб рагӀи тӀубазегӀанги.

37ТӀухьдузда хъван буго:

«Цодагьабго заман индал вачӀина дов вачӀине кколев чи.

Гьев кватӀизе гьечӀо.

38Дие ритӀухъавщинав чи, дида божун чӀани, чӀаго хутӀила.

Гьев нахъе къачӀони,

дун гьесдаса разилъила»[+].

39Нахъе къалел ва нухдаса тарулел чагӀи гуро нилъ. Нилъер рекӀелъ божи-иман буго, нилъ хвасарлъизеги руго.

### 11 бетӀер


«Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин…»

1Божи-иман ккола нилъеца хьул гьабулелда ракӀчӀей ва нилъеда бихьулареб жо хӀакъаб букӀин чӀезабиги[+]. 2Цебе заманалдаги божи-иман бугел гӀадамаздасайин Аллагь разилъулев вукӀарав.

3Божи-иманалдалъунин нилъеда бичӀчӀулеб гьаб дуниял Аллагьасул рагӀудалъун бижараб букӀин, гьедин бихьуларелдасан бихьулебаб лъугьун букӀин[+].

4Божи-иманалъин Гьабилида[†] малъараб Аллагьасе кьезе Къабилилалдаса[†] лъикӀаб къурбан. Гьесулъ божи-иман букӀиналъин ритӀухъав чи вугилан Аллагь гьесдаса разилъарав, Аллагьас жинцаго къабул гьабуна гьесул къурбанги. Гьев хвана, амма божи-иманалдалъун гьес гьабураб иш гьанжеги нилъедехун кӀалъалеб буго[+].

5Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин, хвел бихьизе биччачӀого, Аллагьас Гьенох зобалазде восарав. Гьев тӀагӀанин, Аллагьас гьев жиндихъего вачанин, Аллагьас жиндихъего вачиналде, Аллагьасе бокьухъе тӀамунин гьес гӀумруйилан хъван буго[+]. 6Божи-иман гьечӀони, лъиданиги кӀоларо Аллагьасе бокьараб гьабизе. Аллагьасухъе вачӀунев чи божизе ккола Аллагь вукӀиналда ва жив валагьизе лъугьарасе гьесдасан шапакъат щолеблъиялда.

7Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин, жеги рихьизе рес гьечӀел лъугьа-бахъинал ккезе ругилан лъазабураб мехалъ, НухӀ авараг Аллагьасухъ гӀенеккарав ва жиндирго рукъалъул агьлу хвасарлъизе гама гьабураб. НухӀил божи-иманалдалъун загьирлъана дуниял-гӀаламалъулго гӀайиб, живгойин абуни Аллагьасда цеве ритӀухълъана. Божи-иманалдалъун насиблъана гьесие гьеб[+].

8Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин, Ибрагьим[†] Аллагьасе мутӀигӀлъарав, гьесие ирсалъе щвезе кколеб ракьалде айилан ахӀараб мехалда. Киве унев вугевали лъачӀониги, ана гьев[+]. 9Божи-иман рекӀелъ букӀунин гьес апараглъун яшав гьабураб, Аллагьас жиндие кьезе къотӀи[†] гьабураб ракьалда. Гьесдаго цадахъ Аллагьас жидее къотӀи гьабурал ИсхӀакъицаги[†] Якъубицаги[†] гӀадин, чадразухъ чӀун гьабуна гьес гӀумру[+]. 10Гьев балагьун чӀун вукӀана Аллагьас щулияб кьучӀалда тӀад къадал гьарун[†] жиндие абадияб шагьар кьезегӀан[+].

11Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин, Ибрагьимие, цӀакъго херлъун вугониги, эменлъун вахъине рес ккараб. Саратги[†] йикӀана лъимер гьабулеб гӀужалдаса арай гӀадан. Гьев божана Аллагьас кьураб рагӀи тӀубазе букӀиналда[+]. 12Гьедин хабалъе бох бортарав цохӀо чиясдасан лъугьана цӀакъ гӀемерал наслаби, – зодихъ цӀваби рикӀкӀун бажарулареб гӀадин, ралъдал рагӀалда сали рикӀкӀун бажарулареб гӀадин, рикӀкӀун бажаруларел наслаби[+].

13Гьел киналго гӀадамал хвана Аллагьасде божи-имангун. Гьезие щун букӀинчӀо Аллагьас къотӀи гьабураб жо, амма рикӀкӀадасанго гӀадин бихьулеб букӀана къотӀи тӀубазе бугеблъи ва гьелдаса рохулаан. Гьаб дуниялалда гьез жалго рикӀкӀунаан апарагзабилъун ва къватӀире гъурал гӀадамаллъун[+]. 14Гьедин жидерго рахъалъ абулеб бугони, гьелъул магӀна ккола гьел гӀадамаз жидеего ватӀан балагьулеб букӀин. 15Жидеца рехун тараб улкаялъухъ урхъун гьел рукӀаралани, доре тӀадруссине рес ккелаан гьезие. 16Амма гьел урхъун рукӀана зобалазда бугеб цӀакъго лъикӀаб улкаялъухъ. Гьединлъидал Аллагь намуслъуларо жив гьезул Аллагь вугилан абизе. Гьес гьезие шагьар бан буго[+].

17Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин, Аллагьас жиндир хӀалбихьараб мехалда, жиндирго вас ИсхӀакъ Ибрагьимица къурбаналъе хъвезехъин вукӀарав. Ибрагьим вукӀана Аллагьас жиндие къотӀи гьабурав чи. Амма цохӀо вугев вас къурбаналъе хъвезе къачӀан вукӀана гьев[+]. 18Аллагьас гьесда абуна: «Дур наслу ИсхӀакъидасан лъугьинейин бугеб». 19Ибрагьим божун вукӀана Аллагьасда хваралги чӀаголъизаризе кӀолеблъиялда. Абизе бегьула, хӀакъикъаталдаги хваралъуса вахъинавун нахъе щванин гьесие жиндирго вас абун[+].

20Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин ИсхӀакъица гьарараб хадубккун заманалда Якъубидаги ГӀисидаги баркат лъегийилан[+]. 21Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин живго хвелалде Якъубица гьарараб Юсупил[†] кӀиявго васасда баркат лъегиян. ГӀонсоде ккун херлъун вугеб мехалда Аллагьасе рецц гьабуна гьес[+].

22Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин живго хвелалде цебе Юсупица бицараб Исраилил халкъ цо заманалдасан Мисриялдаса къватӀибе лъугьине бугилан. Цинги гьес бицун тана жиндир жаназаялда щиб гьабилебалиги[+].

23Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин, гьавуралдаса лъабго моцӀ инегӀан, эбел-инсуца Муса[†] вахчарав. ЦӀакъго гьайбатав вас гьев вукӀин бихьидал, гьел хӀинкъичӀо пиргӀавнасул амру тӀубазабичӀого тезе[+].

24Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин кӀудияв гӀураб мехалъ Мусае бокьичӀеб пиргӀавнасул ясалъул вас вугин живилан абизе[+]. 25Гьесул рекӀее къабуллъана, панадуниялалъул мунагь-хӀакъ гӀемераб рохелалдаса инкарги гьабун, Аллагьас тӀаса бищараб халкъалда цадахъ гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе[+]. 26Гьес рикӀкӀана Мисриялъул тӀолабго хазинаялдасаги хирияб бугин Аллагьас витӀизе вугев МасихӀие[†] гӀоло гӀазаб-гӀакъуба хӀехьей. Щайин абуни, гьесул рекӀелъ букӀана шапакъат щвеялде хьул[+].

27Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин, пиргӀавнасул ццидадаса хӀинкъичӀого, Мусаца Мисри рехун тараб. Дов Вихьуларев жинда вихьулев вугев гӀадин, къуркьизе-кьуризе бокьичӀо гьесие[+]. 28Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин гьес Пасхаялъул[†] байрам чӀезабураб ва щибаб рукъалъул рагьумахӀуялда бидул гӀужги гьабураб, – Исраилил халкъалъул хъизаназе тӀоцере гьарурал васазул рухӀ хвалил малаикас бахъичӀого букӀине[+].

29Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин Исраилил халкъалда, бакъвараб нухдасан унел ругел гӀадин, БагӀараб ралъад бахине кӀвараб. Мисриялъулалги лъугьана гьенисан инейилан, амма ралъдалъ гъанкъун хвана[+].

30Божи-иманалъ риххизаруна Иерихоналъул щулиял къадал, исраилилал анкьго къоялъ гьеб шагьаралда сверун хьвадараб заманалда[*].

31Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин Рагьаб абулей хъахӀба дол Аллагьасе мукӀурлъичӀезда цадахъ хвечӀого хутӀарай. Гьелъ лъикӀаб гьоболлъи гьабуна балъго Иерихоналде рачӀарал исраилилазе[*][+].

32Дагьабги бицине ккелищ? Дир заман гӀеларо Гидеонил, Баракил, Шамшунил, Ифтахил, Давудил,[†] Шамуилил, киналго аварагзабазул хӀакъалъулъ бицине[+].

33Божи-иманалдалъун улкаби кверде росана гьез,

ритӀухъаб суд гьабуна,

Аллагьас къотӀи гьабурабги щвана,

гъалбацӀазул кӀалдиса давла бахъана,[+]

34гьалагал цӀаял свинаруна,

хвалчадул балалдаса хвасарлъана,

загӀипал рукӀаниги, къуваталлъун лъугьана;

чияр улкабазул боял къезарун,

рагъда бахӀарчилъи бихьизабуна[+].

35Божи-иман рекӀелъ букӀиндалин хварал гӀагарал чагӀи руччабазухъе нахъе щварал.

ЛъикӀаб гӀумру бачӀараб мехалъ чӀаголъизе бокьун, цо-цояз инкар гьабулаан эркенлъи-тархъанлъиялдаса, гӀазаб-гӀакъуба хӀехьон холаан гьел[+]. 36Цо-цоязе кутакаб къварилъи гьабулеб букӀана, цӀалаца рухулел рукӀана; цо-цоялин абуни, маххалги ран, гвандинир тӀамулел рукӀана[+]. 37ГанчӀал речӀчӀунги чӀвана гьел, хъухъадироялъ кӀийидеги хъухъана гьел, хвалчаца бутӀрулги къотӀана гьезул. ТӀохьолги цӀакилги ратӀлилъ хьвадана гьел пакъирлъиги, къварилъиги, гӀазаб-гӀакъубаги хӀехьезе ккарал гӀадамал[+]. 38ТӀолабго дуниял-гӀаламалдаса хириял гӀадамал гӀицӀал авлахъаздаги мугӀруздаги тирулел хутӀана, нохъазда ва ракьулъ рахъарал гвендазда жанир рахчун[+].

39Божи-иман гьезул рекӀелъ букӀиндал Аллагь разилъана гьел киназдасаго. Амма жеги гьезие щвечӀо Аллагьас къотӀи гьабун букӀараб жо. 40Щайин абуни, нилъее даража цӀикӀкӀиналъе, Аллагьас хӀукму гьабун буго, – гьесие бокьун буго гӀицӀго нилъеда цадахъ гьел гӀадамал камиллъизе[+].

### 12 бетӀер


Аллагьасул гӀадлуялъул хӀакъалъулъ

1Гьанже гьанир нугӀзал накӀкӀалгӀан гӀемерлъун ругелъул, нухда батарабщинаб гамачӀги нахъе рехун, нилъеда хурхине лъугьанщинаб мунагь-хатӀаги батӀалъизабун, сабруялда рекерилин, цебе бугеб манзил лъугӀизегӀан[+]. 2Авалалдаса ахиралде щвезегӀан нилъер божи-иманалъул аслу-кьучӀлъун вугев ГӀисахъ ралагьилин. Жиндие насиблъизе бугеб рохалие гӀоло, инжитлъи-хӀакъирлъиги гӀадахъ босичӀого, хъанчида вараб хвел хӀехьана гьес ва Аллагьасул кваранаб рахъалда гӀодов чӀана[+].

3Мунагьал ругезул рахъалдасан гьединаб рокьукълъи хӀехьарав гьесул гьабе нужеца пикру. Гьедин нужги загӀиплъизе бегьуларо, къуркьизе бегьуларо[+]. 4Мунагьазда данде рагъулаго нуж жеги щвечӀо нужерго би гӀодобе тӀолеб даражаялде[+]. 5Нужер ракӀбатизабизе, лъималаздехун гӀадин, Аллагьас нужеда абурал гьадинал рагӀаби кӀочон таралищ:

«БетӀергьанасул[†] малъа-хъвай гӀадахъ босичӀого тоге, дир вас,

гьес дуе гӀадлу гьабулеб мехалъ пашманлъуге мун[+].

6Жиндиего вокьулесейин Аллагьас гӀадлу гьабулеб,

вас гӀадин къабул гьавурасдайин гьес кьабулеб».

7Нужее гьабулеб гӀазаб-гӀакъуба нужеца, гӀадлулъун рикӀкӀун, хӀехье. Лъималаздехун гӀадин валагьулев вуго Аллагь нужехъ. Инсуца гӀадлу гьабичӀев вас цониги вукӀанадай[+]? 8Киналго васазе букӀунеб гӀадинаб гӀадлу нужее гьабулеб гьечӀони, гьелъул магӀна буго васал кколарин, къватӀулъа жал кколин абураб. 9Умумуз нилъее гӀадлу гьабуна, нилъеца гьезул адаб-хъатирги гьабуна. Абадияб гӀумру насиблъизе гӀоло, кигӀан цӀикӀкӀунха нилъ Аллагьасе, рухӀазул бетӀергьанасе, мутӀигӀал рукӀине кколел! 10Умумуз жидедаго лъикӀ бихьухъе дагьабго заманалда гӀадлу гьабуна нилъее. Амма Аллагьас гӀадлу гьабула нилъее лъикӀлъиялъе, жиндир вацӀцӀалъиялъул бутӀа нилъееги щвезе гӀоло[+]. 11ГӀадлуялъ цо дагьабго заманалда рохизе гуро гьарулел, пашманлъизейин, гьеб гӀадлуялъ малъухъе хьвадаразе нахъа шапакъатлъун щола сах-саламалъиги ритӀухъаб гӀумруги.


БитӀараб нухдасан хьваде!

12Нужер свакарал кверазулъе къуват бачӀинабе ва сородулел бохдулги щулаго чӀезаре! 13БитӀараб нухдасан хьваде нуж, нужер рекъал бохдул къуркьунгутӀизе. Сахлъаги гьел![+] 14Киналго гӀадамалгун ракълида рукӀине хӀаракат бахъе. РацӀцӀадго хьваде, вацӀцӀадго хьвадуларесда ТӀадегӀанав вихьуларевин[+]. 15Вореха Аллагьасул баркаталъул нухдаса къосине гурин нуж. Нужер цонигияв лъугьине гурин гӀемерав чиясе зарал гьабулеб загьруяб ва кьогӀаб херлъун[+]. 16Нужер цонигияв лъугьине гурин ГӀис гӀадинав хъахӀбаяб гӀамал бугевлъун яги божи-иман гьечӀевлъун. КӀудияв васлъун вижиялъул даража гьес бичана цохӀо нухалъ кванараб кванихъ[+]. 17Нужеда лъала цинги гьесие бокьун букӀараблъи инсудасан баркат щвезе, амма щвечӀо. Бадиса магӀу чвахулаго гӀамал гьабуниги, гьеб жиндихъаго ккараб гъалатӀ битӀизабун бажаричӀо гьесухъа[+].

18Инсанасул беразда бихьулелде гуро нуж гӀагарлъун ругел. Синай магӀарда букӀараб цӀаялдеги, бецӀлъиялдеги, накӀкӀалдеги, гьалагаб гьуриялдеги гуро гӀагарлъун ругел[+]. 19Доб мехалда рагӀулеб букӀана ссуралъубе пулеб гӀадинаб сас. Цинги цо гьаракь бахъана – абулел рукӀана тӀокӀаб жидеда рагӀугегиян гӀадамал гьардезе лъугьарал рагӀаби[+]. 20«ХӀатта хӀайвангицин гьаб магӀарде бачӀани, ганчӀал речӀчӀун чӀвазе ккола», – ян абурал рагӀаби рекӀелъе риччазе кӀолеб букӀинчӀо гьезда[+]. 21Мусацацин[†] абуна: «Дун хӀинкъун сородулев вуго!» – ян. ГьедигӀанги гӀасияб лъугьа-бахъин букӀана гьеб[+].

22Амма нуж гӀагарлъун руго Цион мегӀералде, хӀакъав Аллагьасул шагьаралде, рикӀкӀун хӀалкӀоларел малаикзабазул руккелал байрамалде данделъулеб зобалазулаб Иерусалималде,[+] 23Аллагьасе тӀоцере гьарурал васаллъун ругел, жидер цӀарал зобалазда хъварал гӀадамазул данделъиялде, киназего суд гьабулев Аллагьасде, камиллъи щварал вализабазул рухӀазде[+]. 24ГӀагарлъун руго цӀияб КъотӀиялъул[†] гьоркьохъанлъун лъугьарав ГӀисаде, ракьалде тӀураб гьесул биялде. Гьабилил[†] биялъалдасаги цӀикӀкӀараб баркат рещтӀинабилин рагӀи кьолеб буго гьелъ[+].

25Воре, нужеца инкар гьабуге Аллагьасул рагӀиялдалъун кӀалъалев чиясдаса. Дуниялалда гӀадамал кантӀизарулесухъ гӀенеккизе инкар гьабурал чагӀазда хвасарлъизе кӀвечӀо. Зобалаздасан кӀалъалесухъ гӀенеккичӀони, нилъ хвасарлъизего хвасарлъиларо[+]. 26Доб мехалда гьесул гьаркьица ракь гьаргьадизабуна, гьанже гьес рагӀи кьуна: «Цоги нухалъ дица, ракь гуребги, зобги гьаргьадизабила», – ян[+]. 27Гьаргьадулареб жо нахъе хутӀизелъун, гьаргьадулебаб, ай бижун букӀарабаб, тӀубанго тӀагӀинин абураб магӀна буго гьеб «цоги нухалъ» абураб калимаялъул.

28Аллагьасе рецц гьабилин гьаргьадулареб ПарччахӀлъи нилъее щвезе бугелъул. Гьев разияб нухдасан хьвадун, намусадго ва хӀинкъадго хъулухъ гьабилин нилъер Аллагьасе[+]. 29Кинабго бухӀун-къвагъун рехулеб цӀадуда релълъуна Аллагь![+]

### 13 бетӀер


Аллагь разилъиялде рачунеб нух

1Вацал гӀадин цоцазе рокьулеб гӀадат гӀодобе рехуге нужеца[+]. 2Нухлулазе гьоболлъи гьабичӀого тоге – жидедагоцин лъачӀого цо-цояз малаикзаби ратана рокъоре рачун[+]. 3Туснахъалда ругелги кӀочон тоге, нужго гьезда цадахъ гьенир рукӀарал гӀадин. Унта-щокълъиялъ гӀазаб кьолеб бугелги кӀочон тоге, нужго гьелъ кӀвекӀулел ругел гӀадин[+].

4Киназго адаб гьабизе ккола ригьнал. Рос-лъадиги цоцазе хилиплъизе бегьуларо. Саяхъаб ва хъахӀбаяб умматалъе Аллагьас гьабила[†] суд[+]. 5ГӀарцуде бугеб рокьиялъул лагъзаллъун лъугьине гурин, бугелда разилъун чӀа. Аллагьасги абун бугелъул: «Киданиги дица мун рехун теларо ва гӀодов ккезеги виччаларо»[+]. 6Гьединлъидал нилъеца расги хӀинкъичӀого абизе бегьула:

«БетӀергьанас дие квербакъула,

Дун сундасаниги хӀинкъуларо».


«Инсанасда кӀолебищ дие зарал гьабизе?»

7Нужеда Аллагьасул рагӀи малъарал ва бетӀерлъи гьабулел гӀадамал ракӀалде щвезаре. Гьезул гӀумруялъулги хвалилги пикру гьабе ва гьезул божи-иманалдаса мисал босе[+]. 8Сонги, жакъаги, абадул-абадиялъги хиси гьечӀев вуго ГӀиса МасихӀ![†] 9БатӀи-батӀиял чияр гӀелмабаз нужго къосинаризе риччаге. Аллагьасул баркаталдалъун нужер ракӀал къвакӀизаруни, лъикӀ букӀина. Кванил рахъалъ батӀи-батӀиял рихьизариял тӀуразаризе малъулел ва лъиениги пайда бахинчӀел гӀелмабаз ракӀал къвакӀизаруларо[+].

10Нилъеца къурбаналъе къачӀараб бакӀалдаса гьан кваназе бегьуларо жугьутӀазул къурбан хъолеб бакӀалъул кашишзабазе.[†] 11Бищунго кӀудияв кашишас[†] би босун уна Бищунго Мукъадасаб бакӀалде – мунагьал чуризелъун гьеб Аллагьасе кьезе. Гьел хӀайваназул къулагӀаби росдадаса яги шагьаралдаса къватӀирехун рухӀула[+]. 12Гьединго ГӀисаги хвана шагьаралдаса къватӀивехун, жиндирго биялдалъун гӀадамазул мунагьал чуризе[+]. 13Гьединлъидал гьесда хадур къватӀирехун рилълъинин нилъги, гьес хӀехьараб инжитлъи-хӀакъирлъиялъул бутӀа щвезе![+] 14Гьаб ракьалда гьечӀо нилъ кидаго чӀолеб шагьар. Нилъер хьул буго зобалаздасан рещтӀине бугеб шагьаралде рорчӀилилан. 15ГӀисал цӀар рехсон Аллагьасе рецц гьабилин, – гьеб буго нилъер къурбан. Гьеб къурбан Аллагьасухъе щола щибаб нухалъ ГӀисал цӀар рехсараб кӀалдисан. 16Цоцазе лъикӀлъи гьабичӀого тоге, нужер бугебги цоцазе кье, – гьебги Аллагь разилъулеб къурбанин кколеб.

17Нужер жамагӀатазе бетӀерлъи гьабулезухъ гӀинтӀаме ва гьезие мутӀигӀлъе, кидаго рорчӀуда чӀун нужер рухӀал цӀунула гьез ва Аллагьасе гьабураб хъулухъалъул жавабги кьола. Биччанте гьез гьеб, угьдилаго-зигардилаго гуреб (гьелъул нужее пайда гьечӀо), рохуца холаго гьабизе.

18Нижги дугӀадулъ рехсе. Нижер ракӀчӀун буго нижер намус бацӀцӀад букӀиналда. Кидагоги ритӀухъго хьвадизелъидал ниж къеркьолел ругел[+]. 19Дица кутакалда гьарулеб буго нужеда, Аллагьасда гьарейин хехгого дун гьанжеги нужехъе витӀейилан.


Гьари-дугӀа

20Абадияб КъотӀиялъул[†] биялдалъун нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀ, гӀиял рехъеналъул кӀудияв вехь, хваралъуса вахъинавурав ва рекъел рещтӀинабурав Аллагьас нужее[+] 21щвезабеги гьесул амру тӀубазе къваригӀунебщинаб лъикӀлъи. ГӀиса МасихӀица квербакъаги нужее Аллагь разилъулебщинаб тӀубазабизе. МасихӀие абадияб-даимаб рецц! Амин.


Кагътил ахир

22Дица нужеда гьарулеб буго, вацал, гьаб дир гӀемерго халалъичӀеб кагътида хъвараб насихӀаталъухъ сабурго гӀенеккеян. 23Нилъер вац Тимофей туснахъалдаса къватӀиве виччан вуго. Хехгого гьаниве щвани, гьевги цадахъ вачина нужехъе вачӀунеб мехалъ[+]. 24Салам бице нужер жамагӀатазе бетӀерлъи гьабулезда ва тӀолабго Аллагьасул халкъалда. Италиялдаса вацазулги буго нужеде салам.

25Аллагьасул баркат лъеги нужеда киназдаго.

## Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал

### Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал

Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал


ЦеберагӀи

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]


### ЦеберагӀи


Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал

«Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал» – гьеб буго Библиялъул бичӀчӀизе захӀматаб бутӀа. Гьеб хъвараб заманги мухӀканго лъалеб гьечӀо – гӀага-шагарго нилъер эраялъул I гӀасруялъул ахиралда яги ӀӀ гӀасруялъул авалалда хъван батилин тола. ГӀиса МасихӀиде гьез иман лъун букӀин сабаблъун, гьеб заманаялда хадур лъугьун, христианазе, гӀакъуба кьолеб букӀана. Гьединлъидал гьезие хӀажат букӀана ракӀбатизабиги гьенир кколел ругел лъугьа-бахъиназул балъгояб магӀна загьирлъиги. Грек мацӀалда гьаб тӀехьалда цӀар буго «Апокалипсис», ай инсанияталъул тарихалъул магӀна сипатаздалъун бихьизаби. БатӀи-батӀиял сипатаздаса ва гӀаксахун бициналдаса пайдаги босун, тӀехьалда бихьизабулеб буго дуниялалда лъикӀлъиялдаги квешлъиялдаги гьоркьоб бугеб къеркьей, гӀадамазул мунагьал сабаблъун тамихӀалъе халкъалде рещтӀунеб балагь-гӀазаб. Бицунеб буго ГӀиса МасихӀ кӀиабизеги дуниялалде вачӀинегӀан ва Аллагьас халкъалъе ахирисеб суд гьабизегӀан иман лъураз хӀехьезе кколел къварилъабазул хӀакъалъулъги.

### 1 бетӀер


ГӀиса МасихӀидалъун загьирлъарал ишал

1КватӀичӀого ккезе бугелъул хӀакъалъулъ жиндирго лагъзадерида лъазабизе Аллагьас ГӀиса МасихӀидалъун[†] загьир гьарурал ишазул бицунеб буго гьаб тӀехьалда. Гьесги гьел ишал, малаикги витӀун, жиндирго лагъ Иоанниеги загьир гьаруна.[†][+] 2Иоанница нугӀлъи гьабула жиндаго бихьанщиналъе – Аллагьасул рагӀиялъе ва МасихӀ ГӀисаца загьир гьабурабщиналъеги[+]. 3Гьардарал гурелдай Аллагьасдасан рещтӀараб гьеб калам рагӀун цӀаларавги, гьелъухъ гӀенеккаралги, жидеца гьеб каламалъул амруял тӀуразаруралги. Гьаб тӀехьалда бицунеб бугебщинаб лъугьине заман щолеб бугелъулха![+]


Саламалъул рагӀаби

4Асия[†] улкаялда ругел иман лъуразул анкьабго жамагӀаталде Иоаннил рахъалдасан салам.

Жив хӀакъав, абадияв, даимав Аллагьасул, гьесул тахалда цеве вугев анкьавго кӀудияв малаикасул[+] 5ва ритӀухъав нугӀлъунги вугев, хваралъусаги тӀоцеве вахъунев дуниялалъулго ханзабазул парччахӀ ГӀиса МасихӀил баркатги саламги лъеги нужеда.

Гьесие нилъ рокьула, жиндирго биялдалъун нилъ гьес нилъер мунагьаздаса рацӀцӀад гьаруна, 6жиндирго Инсул – Аллагьасул кашишзабилъунги[†] лъугьинарун, гьес нилъ жиндирго парччахӀлъиялде рачана. Абадул абадиялъ даимлъаги гьесул хӀалкӀолъиги къудратги! Амин[+].

7Гьале, накӀкӀаздаги рекӀун, вачӀунев вуго гьев. Киназдаго вихьила гьев, гьесда хеч къазабураздагицин вихьила. Дуниялалъул киналго халкъал гьесухъ гӀодила. Гьедин букӀина. Амин[+].

8Дун Алипги Яги вугилан, Авалги Ахирги вугилан абулеб буго Жив хӀакъав, абадияв, даимав Аллагьас – Къудратав БетӀергьанас.


ГӀадамил Лъимада релълъарав чи

9Дун вуго, ГӀисадехун цолъун, нужеда цадахъ гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе сабру бугев ва гьелдалъун Аллагьасул парччахӀлъи насиблъизе бугев нужер вац Иоанн. Аллагьасул рагӀи тӀибитӀизабуралъухъ ва ГӀиса МасихӀие нугӀлъи гьабуралъухъ тамихӀалъе дун витӀана Патмос абулеб чӀинкӀиллъиялде[+]. 10ТӀадегӀанасул къоялъ[*] Илагьияб РухӀалъ[†] асар гьабуна дие – мугъзада нахъасан ахӀулеб рагӀана:[+] 11«Дуда бихьулеб бугеб жо тӀанчазда хъвай ва иман лъуразул анкьабго жамагӀаталде: Эфесалде, Смирнаялде, Пергамалде, Тиатираялде, Сардисалде, Филадельфиялде ва Лаодикеялде битӀе».

12Дун нахъехун вуссана, дида рагӀулеб бугеб гьаракь лъилали лъазе. Нахъехун вуссиндал, дида бихьана анкьго меседил чирахъ[+]. 13Гьел чирахъазул бакьулъ вугоан ГӀадамил Лъимада релълъарав чи. Гьесда тӀад букӀана хӀатӀазде щвараб гӀаба ва карандасан борчун букӀана меседил рачел[+]. 14Квас кинигин хъахӀаб букӀана гьесул ботӀрол рас. Бералги цӀалъун кенчӀолел рукӀана[+]. 15ЦӀадаб биунеб бугеб мазгаралда релълъун рукӀана хӀатӀал. Лъадал кӀудияб чвахелоялъул гӀадинаб букӀана гьаракьги[+]. 16Гьесул кваранаб хъатикь букӀана анкьго цӀва. Гьесул кӀалдиса къватӀибе бачӀунеб рагӀиги релълъунаан кӀибалаб ва рекӀараб хвалченалда. Къалъул гӀужалда бакъ гӀадин гвангъун букӀана гьесул гьумерги[+].

17Хварав чи гӀадин, гьесул хӀатӀазда цеве гӀодов ккана дун, гьесда бер чӀварабго. Кваранаб кверги дида тӀад лъун, гьес абуна: «Мун хӀинкъуге. Дун тӀоцевесевги ахирисевги вуго[+]. 18Дун чӀагояв вуго. Хун вукӀарав дун гьале абадул абадиялъего чӀаголъун вуго. Дихъ буго хвалилги хварал ругеб бакӀалъулги кӀул[+]. 19Дуда бихьизабурабщинаб – гьанже ккарабги ва хадуб ккезе бугебги – хъвай дуца. 20Дир кваранаб хъатикь дуда бихьулеб анкьго цӀваялъулги анкьго меседил чирахъалъулги балъголъи гьадинаб буго: анкьго цӀва ккола иман лъуразул анкьабго жамагӀаталда вугев чапар,[†] анкьго чирахъги ккола гьеб анкьабго жамагӀат».

### 2 бетӀер


Эфесалда ругел иман лъуразул агьлуялде хитӀаб

1Эфесалда ругел иман лъуразул агьлуялде витӀарав чапарасухъе[†] хъвай: «Анкьго цӀва кваранаб хъатикь ккурас, анкьго меседил чирахъалда гьоркьосан хьвадулев вугес гьадин абулеб буго:[+] 2Дида лъала дур ишалги, дур захӀматаб хӀалтӀиги, дур сабруги. Дида лъала нужедаго гьоркьоре квешал гӀадамал дуца риччалареблъи. Дуца хӀалбихьана жал чапарзаби ругилан абулезул (гьел дир чапарзаби гурелха!), ва дуда гьел гьерсихъаби ратана[+]. 3Дуца сабру гьабула, дир цӀар сабаблъун гӀемераб къо хӀехьана дуца, амма гьелъ дур тату хвезабичӀо.

4Цо бадибчӀвайги бугебха дуе гьабизе. Доб цебе букӀараб рокьи дур рекӀелъ хутӀун гьечӀо. 5Гьединлъидал ракӀалде щвезабе гӀодове вортизегӀан мун кинаб борхалъиялда вукӀаравали. Тавбу гьабе дуца. Дол тӀоцере гьарулел рукӀарал ишалги гьаре. Дуца гьедин гьабичӀони, вачӀун гьенивегун, бугеб бакӀалдаса добегӀан хъурщизабила дица дур чирахъ, – дуца тавбу гьабизегӀан. 6Амма дулъ цо лъикӀлъиги буго – дуе рокьуларо николаитазул ишал, диеги гьел цӀакъ рихарал руго.

7ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте иман лъуразул жамагӀатазда Илагьияб РухӀалъ[†] щибилан абулеб бугебали. Бергьарасе дица Аллагьасул алжаналъуб бугеб гъотӀодаса пихъ кьела»[+].


Смирнаялда ругел иман лъуразул агьлуялде хитӀаб

8Смирнаялда ругел иман лъуразул агьлуялде витӀарав чапарасухъе хъвай: «ТӀоцевесес ва ахирисес, хун вукӀун чӀаголъарас гьадин абулеб буго:[+] 9Дида лъала дуе бугеб гӀакъуба-къварилъиги, дур мискинлъи-язихълъиги, – хӀакъикъаталда мун бечедав вугевха. Дида лъала Аллагьасул халкъин жидедаго абулезул мацӀги бугьтанги, – амма гьеб Аллагьасул халкъ гуро, илбисалъул агьлу буго[+]. 10Дуца хӀехьезе ккезе бугелдаса хӀинкъуге мун. Гьале илбисалъ, нужер хӀалбихьизе, цо-цо чи туснахъалде рехила. АнцӀго къоялъ букӀина нужее гьеб къварилъи. Холев вугониги, божи-иман рехун течӀони, дуе шапакъатлъун абадияб гӀумру кьела дица[+].

11ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте иман лъуразул жамагӀатазда Илагьияб РухӀалъ щибилан абулеб бугебали. Бергьарасе кӀиабилеб хвалица щибго зарал гьабиларо».[†][+]


Пергамалда ругел иман лъуразул агьлуялде хитӀаб

12Пергамалда ругел иман лъуразул агьлуялде витӀарав чапарасухъе хъвай: «КӀибалаб ва рекӀараб хвалчен бугес гьадин абулеб буго:[+] 13Кинаб бакӀалда мун вугевали лъала дида, илбисалъ жиндирго тах лъураб бакӀалда вуго мун. Амма дир цӀар цӀакъ лъикӀ цӀунулеб буго дуца. Нужер гьенив – илбисалъул чӀей бугеб бакӀалда – дие нугӀлъи гьабурав, дир цӀакъго божарав чи Антипа чӀвараб мехалдагицин, дида божун, дидаса инкар гьабичӀо дуца.

14Дуе бадирчӀваял гьаризе кколел ишалги ругелха. Дуца аскӀоре риччалел руго БилгӀамил[†] дин босарал гӀадамал. Исраилил халкъ къосинабизе бокьун, гьев БилгӀамицайин Балакида малъун букӀараб гьересиаллагьзабазе гӀоло къурбаналъе кьураб жо кваназе ва хъахӀбалъи гьабизе[+]. 15Дур гьенир руго николаитазул дин ккурал гӀадамалги[+]. 16Гьединлъидал тавбу гьабе. Тавбу гьабичӀони, кватӀичӀого дун духъе вачӀина ва дирго кӀалзул хвалчаца вагъила гьелгун[+].

17ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте иман лъуразул жамагӀатазда Илагьияб РухӀалъ щибилан абулеб бугебали. Бергьарасе балъгояб нигӀмат кьела дица, хъахӀаб гамачӀги кьела. Гьеб ганчӀида хъван букӀуна, жиндие щварав чиясда гурони, лъиданиги лъалареб цӀияб цӀар»[+].


Тиатираялда ругел иман лъуразул агьлуялде хитӀаб

18Тиатираялда ругел иман лъуразул агьлуялде витӀарав чапарасухъе хъвай: «Аллагьасул Васас – цӀа гӀадин берал кенчӀолел ругес ва цӀадаб биунеб мазгаралда релълъарал хӀатӀал ругес – гьадин абулеб буго:[+] 19Дида лъала дур ишалги, рокьиги, божи-иманги, тӀагӀат-гӀибадатги, дур сабруги, дол тӀоцере рукӀараздаса дур ишал гьанже цӀикӀкӀун ругеллъиги лъала.

20Дуе бадибчӀвай гьабизе жоги бугебха. Аллагьасул балъголъи загьир гьабизе лъалилан чӀарай Иезабел абулей гӀаданалъ дир лагъзал гуккизе риччалел руго дуца. ХъахӀбалъи гьабизе ва гьересиаллагьзабазе къурбаналъе кьураб жо кваназе малъулеб буго гьелъ гьезда[+]. 21Тавбу гьабизе заман кьун букӀана дица гьелъие. Амма гьелъие бокьичӀо жиндирго хъублъи рехун тезе[+]. 22Балагьея, хъубал ишалги рехун тун, тавбу гьабизегӀан, дица гьей унтул бусаде рехила, гьелда цадахъ къосун рукӀараздеги балагь рещтӀинабила. 23Гьелъул лъималаздеги хвел тӀаде тӀамила дица. Гьебмехалда киналго жамагӀатазда лъала тӀул-ракӀалда бугебщинабгицин бихьулев чи дун вукӀин. Нужер щивасул ишазда рекъон кьела дицаги щивав чиясе[+]. 24Божи-имангун Тиатираялда хутӀарал нужеца дозул дин босичӀо ва илбисалъул балъголъийилан доз абулеб жоялъулги хӀалбихьичӀо. Нужер мугъзада цӀияб гьир баччизабиларо дица. 25Амма нужехъ бугебаб щулаго ккве, дун гьениве вачӀинегӀан[+].

26Дие гӀоло ахиралде щвезегӀан захӀмат баччун бергьарасе дица кьела халкъазда тӀад кверщел[+]. 27Инсухъа дие кверщел щвараб гӀадин, гьесухъеги щвела, маххул тӀилица цере къотӀун, гьел рехъаде рачине ва, щагӀил хъуби кинигин, гъуризе кверщел. 28Ва дица гьесие кьела рогьалил цӀва. 29ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте иман лъуразул жамагӀатазда Илагьияб РухӀалъ щибилан абулеб бугебали»[+].

### 3 бетӀер


Сардисалда ругел иман лъуразул агьлуялде хитӀаб

1Сардисалда ругел иман лъуразул агьлуялде витӀарав чапарасухъе[†] хъвай: «Аллагьасул анкьго кӀудияв малаик жинда аскӀов вугес, жиндихъ анкьго цӀваги бугес гьадин абулеб буго: Дида лъала дур ишал. Дур рахъалъ абулеб буго мун чӀаго вугилан, амма хун вугевха мун[+]. 2Макьидаса вигьа ва дулъ хвечӀого хутӀараб, амма кватӀичӀого хвезе бугебщинаб щулалъизабе – дур ишал щвалде щвараллъун рихьулел гьечӀо дир Аллагьасда. 3ХӀасил, духъе щварабги ва дуда рагӀарабги ракӀалде щвезабе, гьеб цӀуне ва кантӀе. Мун вигьинчӀони, цӀогьор гӀадин вачӀина дун, ва дуда лъазе гьечӀо дун кида духъе вачӀиневали[+].

4Амма дур гьенив Сардисалда вуго ретӀел хъублъизабичӀев чанго чи, гьел дида цадахъ хъахӀаб ратӀлилъ хьвадизе руго, гьелъие мустахӀикъал ругелъул[+]. 5Бергьаравги, гьелго гӀадин, хъахӀаб ратӀлилъ вукӀине вуго. ГӀумруялъул тӀехьалдаса гьесул цӀарги киданиги хъвагӀаларо дица. Гьесул цӀар рехсела дирго Инсудаги гьесул малаикзабаздаги цебе[+]. 6ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте иман лъуразул жамагӀатазда Илагьияб РухӀалъ[†] щибилан абулеб бугебали»[+].


Филадельфиялда ругел иман лъуразул агьлуялде хитӀаб

7Филадельфиялда ругел иман лъуразул агьлуялде витӀарав чапарасухъе хъвай: «Жив вацӀцӀадас, Жив хӀакъас, Давуд[†] парччахӀасул кӀул кодоб бугес (гьес ричӀараб лъиданиги рахазе кӀоларо, гьес рахараб лъиданиги ричӀизеги кӀоларо) гьадин абулеб буго: 8Дида лъала дур ишал. Балагьея, дица дуда цебе нуцӀа рагьана, лъиданиги кӀоларо гьеб къазе. ЗагӀипав чи вукӀаниги, дир рагӀи цӀунана дуца ва дир цӀаралдаса инкарги гьабичӀо. 9Балагьея, дица духъе кьела илбисалъул агьлуялда гьоркьоса цо-цо чагӀи. Гьез абула жал ругин Аллагьасул халкъ, (амма гьел Аллагьасул халкъ гуро, гьерсихъаби руго). РачӀун дур хӀатӀазда цере накабазда чӀезе тӀамила дица гьел, ва гьебмехалда лъала гьезда мун дие вокьулевлъи[+]. 10Сабру гьабейилан бугеб дир амру дуца цӀунидал, дицаги цӀунила мун, – ракьалда ругезул хӀалбихьизе тӀолабго дуниялалде балагьалъул къо бачӀараб мехалъ[+].

11Дун кватӀичӀого вачӀина. Дуе щвараб шапакъат вачӀун лъицаниги бахъичӀого хутӀизе, духъго бугеб щулаго ккве[+]. 12Бергьаравги дица гьавила дирго Аллагьасул кӀалгӀаялъул хӀубилъун. Гьев тӀокӀав киданиги гьениса къватӀиве лъугьинаро. Дица гьеб хӀобода хъвала дирго Аллагьасул цӀар, дирго Аллагьасул шагьаралъул – дир Аллагьасдасан зодисан рещтӀине бугеб цӀияб Иерусалималъул – цӀар ва дирго цӀияб цӀарги[+]. 13ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте иман лъуразул жамагӀатазда Илагьияб РухӀалъ щибилан абулеб бугебали»[+].


Лаодикеялда ругел иман лъуразул агьлуялде хитӀаб

14Лаодикеялда ругел иман лъуразул агьлуялде витӀарав чапарасухъе хъвай: «Жинда божизе бегьулес, РитӀухъав ва ХӀакъав нугӀас, Аллагьас бижанщиналъул аваллъун вугес гьадин абулеб буго:[+] 15Дида лъала дур ишал. Дулъ я бухӀи гуро, я цӀорой гуро. Дулъ бухӀиниги цӀоройниги букӀарабаниха! 16Хинлъи гурони, дулъ я бухӀи, я цӀорой гьечӀелъул, дица мун дирго кӀалдиса къватӀиве тун рехила. 17Дуца абулеб буго мун бечедго вугин, цӀакъго ресалда вугин ва сундениги хӀажалъунги гьечӀин. Дуда бичӀчӀулеб гьечӀо мун талихӀ къосарав, хӀакъирав, пакъирав, бецав ва гӀицӀав чи вукӀин[+]. 18Дица дуе гӀакълу кьела дихъа бичун босейин цӀаялъ бацӀцӀад гьабураб месед – мунго бечелъизе; дихъа бичун босейин хъахӀаб ретӀел – дурго инжитаб гӀицӀлъи бахчизе; дихъа даруги бичун босейин – дурго бадиб бахине. Гьебмехалда канлъи бихьила дуда[+]. 19Диего рокьулезда гӀайибги чӀвала дица, тамихӀги гьабула. Гьединлъидал дуца хӀаракат бахъе ва тавбу гьабе[+].

20Гьале нуцӀихъе вачӀун вуго дун, заруца бухулеб буго дица гьеб! Дир гьаракь рагӀун нуцӀа рагьарасухъе гьоболлъухъ ина. Цинги цадахъ гӀодор чӀун дунги гьевги квана-гьекъела![+]

21Дун бергьиндал дир Инсуца дунги жиндирго тахида тӀад гӀодов чӀезавурав гӀадин, дицаги бергьарав дидаго аскӀов дирго тахида гӀодов чӀезавила[+]. 22ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте иман лъуразул жамагӀатазда Илагьияб РухӀалъ щибилан абулеб бугебали»[+].

### 4 бетӀер


Зобалазул тахги гьелда гӀодов чӀаравги

1Гьелдаса хадуб дун вала-гъалагьана. Гьале зобалазда буго рагьараб нуцӀа. Трубаялъул гӀадаб кутакаб, доб дида кӀалъалеб рагӀараб гьаракьалъ абуна: «Гьаниве тӀаде ваха, дица дуда бихьизабила хадуб щиб ккезе бугебали»[+]. 2Илагьияб РухӀалъ[†] асар гьабун, гьебсагӀатго дида цебе тӀамуна гьадинаб сурат. Гьале дида цере руго зобалазул тахги гьелда гӀодов чӀаравги[+]. 3ГӀодов чӀарасул гьумер гвангъун букӀана яшмаялда ва сардисалда релълъун, гьесул тахалда тӀад чӀун букӀана изумрудалъулкьераб нур. 4Гьеб тахалда сверунги букӀана жеги къоло ункъо тах. Тахазда гӀодор чӀун рукӀана къоло ункъо хӀаким. Гьез ретӀун букӀана хъахӀаб ретӀел, ботӀрода букӀана меседил таж[+]. 5Доб тахалдасан пири пирхулеб букӀана, кутакал гьаркьалги гъугъадиги рагӀулеб букӀана. Тахалда цебе рекӀун букӀана анкьго чирахъ – Аллагьасул анкьго кӀудияв малаик[+]. 6Гьелда цебе бацӀцӀадаб цӀорол гӀадинаб ралъад бугилан кколеб букӀана.

Тахалъул ункъабго рахъалда букӀана цереги нахъаги гӀемерал берал ругеб ункъо рухӀчӀаголъи[+]. 7ТӀоцебесеб рухӀчӀаголъи гъалбацӀалда релълъараб букӀана. КӀиабилеб – оцода релълъараб букӀана. Лъабабилелъул гьумер инсанасул гӀадинаб букӀана. Ункъабилеб релълъун букӀана боржун унеб цӀудуда. 8Гьеб ункъабго рухӀчӀаголъиялъул щибалда букӀана анлъ-анлъ кваркьи; жанисанги къватӀисанги гьел куркьбаздаги рукӀана берал. Къасиги-къадги гьоркьоса къотӀичӀого[†] гьез ахӀулеб буго: «ВацӀцӀадав! БатӀияв! Къудратав! ХӀалкӀолев БетӀергьан Аллагь! Жив хӀакъав, абадияв ва даимав!»

9Тахида гӀодов чӀарасе, абадул абадиялъ чӀагоясе гьел рухӀчӀаголъабаз рецц гьабула, гьесул къудраталъул бицуна, гьев кӀодо гьавула. Гьебго заманалда 10къоло ункъавго хӀаким кӀалагъоркье речӀчӀула тахида гӀодов чӀарасда цере ва абадул абадиялъ чӀагоясе сужда гьабула. Тахалда цере жидерго тажалги лъун, гьез абула: 11«Мун нижер БетӀергьан Аллагь, кинабго жо дуца бижидал, кинабго дуе бокьухъе бижун бугелъул, мун мустахӀикъав вуго дуе рецц гьабизеги, къудратав ва хӀалкӀояв вугилан абизеги»[+].

### 5 бетӀер


Кагъатги КьегӀерги

1Тахида гӀодов чӀарасдаса кваранидехун дида бихьана кӀиябго рахъалда хъвай-хъвагӀай бугеб гурараб халатаб кагъат, анкьго мугьру чӀван бугоан гьелда[+]. 2Дида вихьана цо зорбаяв малаик, кӀудияб гьаркьидалъун гьес ахӀулеб букӀана: «ТӀад чӀвараб анкьабго мугьруги тӀезабун, гьаб кагъат рагьизе щив мустахӀикъав вугев?» 3Я зобалазда, я ракьалда, я ракьалда гъоркь вугев цонигиясда кӀвечӀо, гьеб кагъат рагьун, гьелда щиб хъван бугебали хал гьабизе. 4Кагъат рагьун гьелда щиб хъван бугебали хал гьабизе мустахӀикъав чи цониги ватичӀелъул, дун гӀемерав гӀодана. 5Цо хӀакимас дида абуна: «ГӀодуге мун. Балагье, Ягьудал наслуялъул Давудил[†] кьибилалъул гъалбацӀ бергьана, гьединлъидал гьелда кӀола, анкьабго мугьруги тӀезабун, кагъат рагьизе»[+].

6Ункъабго рухӀчӀаголъиялъги хӀакимзабазги сверун ккураб тахалда тӀад бугоан хъун букӀараб гӀадинаб цо КьегӀер. Гьелъул букӀана анкьго лълъарги анкьго берги. Гьелъул магӀнаги – Аллагьас тӀолабго ракьалде витӀарав анкьго кӀудияв малаик[+]. 7БачӀун КьагӀрица доб кагъат босана тахида гӀодов чӀарасул кваранаб хъатикьа. 8Доб ункъабго рухӀчӀаголъиги къоло ункъавго хӀакимги гьеб КьагӀрида цере кӀалагъоркье ккана ва щивасда кодоб букӀана арфаги[†][*] кьеккен гьабулеб махӀгьуинаб нахул цӀураб меседил щурунги. (Гьелъул магӀна – Аллагьасул халкъалъул дугӀа.)[+] 9Гьез цӀияб кечӀ ахӀана: «Хъун букӀиндал ва дурго бидухъ дуца щибаб наслуялъул, щибаб мацӀалъул, щибаб халкъалъул ва щибаб миллаталъул гӀадамал Аллагьасе ричун росидал, мун мустахӀикъаб буго, босун гьеб кагътил мугьру тӀезабизе[+]. 10Дуца гьел парччахӀлъиялде рачана ва нилъер Аллагьасул кашишзабилъунги[†] лъугьинаруна. Гьез ракьалда парччахӀлъи гьабила».[†][+]

11Дун валагьана ва дида рагӀана тахалда сверухъ ва рухӀчӀаголъабаздаги хӀакимзабаздаги сверухъ ругел гӀемерал малаикзабазул гьаркьал. РикӀкӀун хӀалкӀоларелгӀан гӀемер рукӀана гьел[+]. 12КӀудияб гьаркьидалъун гьез ахӀулеб букӀана: «Хъун букӀараб гьаб КьегӀер мустахӀикъаб буго кверщелги, бечелъиги, гӀакълуги, къудратги, къадру-къиматги, реццги, баркатги насиблъизе!»[+]

13Зобалаздаги, ракьалдаги, ралъдадаги ва гьезда жанибги рухӀ бугебщиналъ ахӀулеб рагӀана дида: «Тахида гӀодов чӀарасе ва КьагӀрие абадул абадиялъго баркатги, къадру-къиматги, реццги, къудратги!»[+] 14Ункъабго рухӀчӀаголъиялъ «Амин» абуна. КӀалагъоркье речӀчӀун, хӀакимзабаз сужда гьабуна[+].

### 6 бетӀер


КьагӀрица анлъго мугьру тӀезабула

1Дида бихьана КьагӀрица доб анкьабго мугьруялъул цояб тӀезабулеб. Доб ункъабго рухӀчӀаголъиялъул цоялъ, цевегӀан къан валагьеян, зоб гъугъалеб гӀадинаб гьаракь гьабуна[+]. 2Дун валагьана. Гьале дида цебе буго хъахӀаб чу. Гьелда рекӀарасухъ чӀорбутӀ буго. Гьесухъе таж кьун букӀана ва, бергьиналда ракӀчӀарав чи кинигин, вачӀунев вукӀана гьев бергьенлъи босизе.

3КьагӀрица кӀиабилеб мугьру тӀезабуна. КӀиабилеб рухӀчӀаголъиялъги абуна цевегӀан къан валагьеян.

4КъватӀибе бачӀана билбагӀараб чу. Гьелда рекӀарасе ихтияр кьун букӀана, гӀадамал цоцаца чӀвазаризелъун, гьаб ракьалдаса рекъел лъугӀизабизе. Гьесухъе кьун букӀана кӀудияб хвалчен[+].

5КьагӀрица лъабабилеб мугьру тӀезабуна. Лъабабилеб рухӀчӀаголъиялъги абуна цевегӀан къан валагьеян. Дун валагьана. Гьале дида цебе буго чӀегӀераб чу. Гьелда рекӀарасда кодор цӀадираби руго. 6Доб ункъабго рухӀчӀаголъабазда гьоркьосан цо гьаракь рагӀана дида: «Ролъул цо сахӀалъул багьа – цо динар,[†] пурчӀинадул лъабго сахӀалъул багьаги – цо динар. Зайтуналъул гъутӀбиги цӀолбол гъабуги къотӀуге»[+].

7КьагӀрица ункъабилеб мугьру тӀезабуна. Ункъабилеб рухӀчӀаголъиялъги абуна цевегӀанги къан валагьеян. 8Дун валагьана. Гьале дида цебе буго канчӀгӀурччинаб чу. Гьелда рекӀарасда цӀар буго Хвел. Гьелдаго хадуб цун бачӀунеб буго ЖужахӀ. Хвалчадалъун, ракъудалъун, вабаалдалъун ва ракьалда ругел жанавараздалъунги гӀадамал хвезаризе, гьаб тӀолабго ракьалъул ункъил бутӀаялда тӀад кверщел кьун буго гьеб кӀиялъего[+].

9КьагӀрица щуабилеб мугьру тӀезабуна. Къурбан хъолеб бакӀалда гъоркь дида рихьана Аллагьасул рагӀи сабаблъун ва жидеца гьабураб нугӀлъи сабаблъунги чӀваразул рухӀал[+]. 10Кутакаб гьаракьалдалъун гьез ахӀулеб букӀана: «ХӀакъав ва Мукъадасав БетӀергьан, кидалъагӀанха гьаб ракьалда ругел гӀадамал дуца тамихӀ гьабичӀого ва нижер бидухъ къисас босичӀого тун ругел?»[+] 11Гьезул щивасе кьун букӀана хъахӀаб ретӀел ва гьезда абулебги букӀана нуж цодагьаб мехалъ чӀайин, – нужго гӀадин чӀвазе ругел нужер гьалмагъзабиги вацалги тӀаде журан, гӀураб къадар ккезегӀан чӀайин[+].

12КьагӀрица анлъабилеб мугьруги тӀезабуна. Кутакалда ракь багъарана. Бакъги чӀегӀерлъана, чӀегӀераб сугъур гӀадин; рещалъараб моцӀги би гӀадин багӀарлъана[+]. 13Хасел тӀаде щвезегӀан гъотӀодаго хутӀарал инжирал кутакаб гьороца рортизарулел гӀадин, цӀвабиги ракьалде рортун рачӀана. 14Кагътил тӀамач гӀадин, зобалги сукӀун ана. Киналго мугӀрузги чӀинкӀиллъабазги жидерго бакӀ хисана[+].

15Ракьалда ругел парччахӀзаби, чӀахӀиял хӀакимзаби, рагъул церехъаби, бечедал гӀадамал, къо-асс бугел чагӀи, киналго лагъзал ва уздензабиги мугӀрузул нохъазда ва кьурабалъ рахчана. 16МугӀруздаги кьурабаздаги абулеб букӀана гьез, жидеда тӀаде рортун рачӀун, жал рахчейин тахида чӀарасул бераздасаги КьагӀрил ццидадасаги[+]. 17«Гьезул ццидал кӀудияб къо тӀаде щун буго! Лъида гьеб хӀехьезе кӀолеб!»

### 7 бетӀер


Нусиялда кӀикъоялда ункъазарго чи

1Гьелдаса хадуб дида вихьана дуниялалъул ункъабго бокӀнилъ чӀарав ункъо малаик. Я ракьалде, я ралъдаде, яги цониги гъветӀ-хералде пуйзе биччачӀого, гьез ккун чӀезабун букӀана дуниялалъул ункъо гьури[+]. 2Цоги малаик вихьана дида бакъбаккул рахъалдасан ваккун вачӀунев. ХӀакъав Аллагьасул мугьру букӀана гьесухъ. Ракьалъеги ралъдаеги зарал гьабизе изну кьурав ункъо малаикасде кутакаб гьаракьалдалъун ахӀана гьес: 3«Нижеца нилъер Аллагьасул лагъзадерил надалда мугьру чӀвазегӀан, я ракьалъе, я ралъдае, яги гъветӀ-хералъе зарал гьабуге нужеца»[+]. 4Дида рагӀана Исраилил киналго наслабаздасан нусиялда кӀикъоялда ункъазарго чиясда мугьру чӀван бугин абулеб:

5Ягьудал наслуялдаса мугьру чӀваразул анцӀила кӀиазарго чи вуго,

Рубенил наслуялдасаги – анцӀила кӀиазарго чи,

Гадил наслуялдасаги – анцӀила кӀиазарго чи,

6Ашерил наслуялдасаги – анцӀила кӀиазарго чи,

Нафталил наслуялдасаги – анцӀила кӀиазарго чи,

Менашил наслуялдасаги – анцӀила кӀиазарго чи,

7ШимгӀонил наслуялдасаги – анцӀила кӀиазарго чи,

Левийил наслуялдасаги – анцӀила кӀиазарго чи,

Иссахарил наслуялдасаги – анцӀила кӀиазарго чи,

8Зебулонил наслуялдасаги – анцӀила кӀиазарго чи,

Юсупил[†] наслуялдасаги – анцӀила кӀиазарго чи ва

Буняминил[†] наслуялдасаги анцӀила кӀиазарго чи вуго мугьру чӀваразда гьоркьов.


ХъахӀал гӀабаби ретӀарал гӀадамазул руккел

9Нахъеги валагьана дун. Гьале щибаб миллаталъул, наслуялъул, халкъалъул ва мацӀалъул гӀадамаздасан лъугьараб, лъиданиги рикӀкӀун хӀалкӀолареб руккел чӀун буго тахида ва КьагӀрида цебе. Киназго ретӀун руго хъахӀал гӀабаби ва хъатикь ккун руго чамасдакил гъотӀол гӀаркьалаби[+]. 10Кутакаб гьаракьалдалъун ахӀулеб буго гьез: «Тахида гӀодов чӀарав нижер Аллагьасухъ ва КьагӀрихъ буго хвасарлъи!»[+]

11Киналго малаикзаби чӀун рукӀана тахалдаги, хӀакимзабаздаги ва доб ункъабго рухӀчӀаголъиялдаги сверухъ. Тахалда цере кӀалагъоркье речӀчӀун, гьез Аллагьасе сужда гьабулеб букӀана[+]. 12Абулебги букӀана гьез: «Амин! Нижер Аллагьасухъ буго абадул абадиялъ баркатги, реццги, гӀакъиллъиги, кӀодолъиги, къадру-къиматги, къудратги, хӀалкӀолъиги! Амин!»[+]

13Дидехун вуссун цо хӀакимас гьикъана: «Гьал хъахӀал гӀабаби ретӀарал гӀадамал щал кколел ва киса рачӀарал чагӀи гьел?»

14Дица гьесда абуна: «Дуда лъалаха, бетӀерчӀахъад!» – ан.

Гьес дида абуна: «Гьел рачӀун руго кӀудияб гӀазаб-гӀакъубаялдаса. КьагӀрил биялъ чурун хадуб хъахӀлъана гьезул гӀабаби[+]. 15Гьединлъидалин гьел Аллагьасул тахалда цере ругел ва къасиги-къадги гьесул кӀалгӀаялъуб гьесие тӀагӀат-гӀибадатги гьабулеб бугеб. Тахида чӀарас жиндирго чодрокье рачина гьел. 16Гьел тӀокӀал киданиги ракъиларо, къечеларо, бакъул бухӀиги гьезие букӀинаро, багӀари-гьелегьинги гьезда хъваларо. 17Тахил бакьулъ бугеб КьегӀер гьезул вехьлъун лъугьунелъулха. Гьелъ рачина гьел маулхӀаяталъул иццухъе, Аллагьас гьезул бадиса щибаб магӀил гороги бацӀцӀина»[+].

### 8 бетӀер


Анкьабилеб мугьру

1КьагӀрица анкьабилеб мугьру тӀезабуна. Бащдаб сагӀат гӀанасеб заманалда зодиб сихӀкъотӀи лъугьана[+].

2Дида вихьана Аллагьасда цеве чӀарав анкьго малаик. Гьезул щивасухъе пуйзе кьун букӀана цо-цо ссур[+].

3ВачӀун къурбан хъолеб бакӀалда цеве кьеккен гьабизе, меседил щурунги хъатикь, ккун эхетана цоги малаик. ГӀемераб махӀгьуинаб нах кьун букӀана гьесухъе, – кинабго Аллагьасул халкъалъ дугӀаги гьабун, тахида цебе къурбан тӀад хъолеб меседил къаниде тӀун, кьеккен гьабизе[+]. 4Малаикас бачӀараб гьеб нахул лъугьараб кӀкӀуй, Аллагьасул халкъалъул дугӀадул гьаракьгун цадахъ, гьев разилъизе зодибе ана[+]. 5Кьеккен гьабулеб щурунги кодобе босун, къурбан тӀад хъолеб доб къанидаса цӀадул цӀезабуна малаикас гьеб, цинги ракьалде хьвагӀун балагьизабуна. Гьебмехалда зобал гъугъадана, гьаркьал рахъана, пири пирхана ва ракь багъарана[+].


Анлъго малаикас ссуралъубе пула

6Анкьго ссур кодоб бугев анкьавго малаик ссуралъубе пуйзе къачӀан чӀана.

7Ва тӀоцевесев малаикас ссуралъубе пуна, ва горо-цӀер бана, ва бигун жубараб цӀаги бачӀана ракьалде. Ракьалъул лъабил бутӀа бухӀана гьелъ, гъутӀбузул лъабил бутӀаги бухӀана ва кинабго гӀурччинхерги бухӀана[+].

8Ва кӀиабилев малаикас ссуралъубе пуна, ва цӀа рекӀараб кӀудияб мегӀер гӀадаб жо ралъдалъе бортун бачӀана. Ва ралъдал лъабил бутӀа биялде сверана[+]. 9Ва ралъдал рухӀчӀаголъабазул лъабил бутӀа хвана, гумузул лъабил бутӀаги щущан ана.

10Ва лъабабилев малаикас ссуралъубе пуна, ва зодисан бортун бачӀана цӀа рекӀараб сунтур гӀадинаб кӀудияб цӀва. Гьеб тӀаде бортана гӀоразул лъабил бутӀаялде ва лъадал иццаздеги[+]. 11Гьеб цӀваялда цӀар букӀана «КьогӀаб хер». Ва лъадал лъабил бутӀа гьеб хер гӀадин кьогӀлъана, ва кьогӀаб лъим гьекъон гӀемерав чи хвана.

12Ва ункъабилев малаикас ссуралъубе пуна – гьаргьадулаго ссун ана бакъул лъабил бутӀа, ва моцӀрол лъабил бутӀа, ва цӀвабзазул лъабил бутӀа – кинабго канлъул лъабил бутӀа. Къоялъул лъабил бутӀа бецӀлъун хутӀана, гьединго сардил лъабил бутӀаги бецӀлъун хутӀана[+].

13Дун валагьана, ва дида рагӀана зоб бакьулъан боржун унеб цо цӀудуца кутакаб гьаракьалдалъун гьадин ахӀулеб: «Вай, вай, вай, жеги ссуралъубе пуйчӀев лъабго малаикас ссуралъубе пураб мехалда, гьаб ракьалда ругезде бачӀине бугеб балагьха!»

### 9 бетӀер

1Ва щуабилев малаикас ссуралъубе пуна, ва дида бихьана цо цӀва зодиса ракьалде бортулеб. Гьелъухъе кьун букӀана тӀину гьечӀеб кӀкӀалахъе нух бугеб гъуялъул нуцӀил кӀул[+]. 2Ва гьеб цӀваялъ ричӀана нуцӀа. Ва кӀудияб корохъа гӀадинаб кӀкӀуй бачӀана гъуялъуса къватӀибе. Ва гьеб кӀкӀуялъ бакъги гьаваги бецӀлъизабуна. 3Ва кӀкӀуялда гъорлъан ракьалде бачӀана ракъул гарцӀазул кӀудияб бо. Гьаб ракьалда ругел ичӀкӀалаз гӀадин хечизе ихтияр кьун букӀана гьезие[+]. 4Ва гьезда лъазабун букӀана, Аллагьасул мугьру надалда гьечӀел гӀадамазе гурони, я ракьалда бижараб харие, я кинаб букӀаниги гӀурччинлъиялъе, я кинаб букӀаниги гъотӀое зарал гьабугеян[+]. 5Гьел гарцӀазе ихтияр кьун букӀана гьел гӀадамал чӀвачӀого тун, щуго моцӀалъ гьезие гӀазаб-гӀакъуба гьабизе. ИчӀкӀалалъ хеч къазабидал инсанасе лъугьунеб гӀадинаб гӀазаб-гӀакъуба букӀана гьеб. 6Гьел къоязда гӀадамал жидеего хвел балагьизе лъугьина, амма гьезда гьеб батиларо. Хвезе бокьун рукӀина гьел, амма хвел гьездаса лъутила.

7Рагъуе къачӀарал чуязда релълъун рукӀана гьел гарцӀал. Меседил тажазда релълъарал жалги рукӀана гьезул бутӀрузда. Гьезул гьурмал инсанасулалда релълъарал рукӀана[+]. 8Руччабазул гӀадинаб расги букӀана гьезул, гъалбацӀалъул гӀадинал гажалги рукӀана. 9Маххул гӀадинал къолдабиги рукӀана гьезда тӀад, гьезул куркьбазул гьаракьги релълъунаан рагъде гӀедегӀун унел гӀемерал чолгьаказул гьаракьалда. 10ИчӀкӀалалъул гӀадинаб рачӀги букӀана гарцӀил, гьеб рачӀалдасан хечги къазабулаан гьелъ. Гьел жидерго рачӀаз гӀадамазе щуго моцӀалъ зарал гьабизе ихтияр кьун букӀана гьезухъе. 11Гьезул парччахӀлъун букӀана гьеб кӀкӀалалъул шайтӀан; жугьутӀ мацӀалда гьелда цӀар буго Абаддон, грек мацӀалда – Аполлион («Хвел босун бачӀунеб»).

12Цо балагь тӀаса ана. Гьале гьелдаго хадуб цун бачӀунеб буго жеги кӀиго балагь[+].

13Ва анлъабилев малаикас ссуралъубе пуна, ва дида рагӀана тахида цебе къурбан тӀад хъолеб меседил къанил ункъабго бокӀнилъ рекъезабураб ункъо лълъаралъул гьаракь[+]. 14Ссур кодоб ккурав анлъабилев малаикасда гьеб гьаракьалъ абулеб букӀана: «КӀудияб Пурат гӀурул рагӀалда бухьун бугеб ункъо жен бичун биччай»[+]. 15Ва гӀадамазул лъабил бутӀа хвезабизе гьел риччалеб заман – сагӀат, къо, моцӀ ва лъагӀел – тӀаде щвезегӀан чӀезабун букӀараб гьеб ункъабго жен бичун биччана. 16Ва дида бицана анцӀазарго кӀиго нухалъ анцӀазарилъ кьабурабгӀан къадаралда рекӀаралги ругин гьезул бодулъ.

17Гьедин балъголъи загьирлъун дида рихьана чуялги чуязда рекӀарал рагъухъабиги. Гьезда рукӀана цӀабагӀараб, бецӀхъахӀилаб ва чӀабтӀил гӀадинаб тӀогьилаб кьералъул къолдаби. ГъалбацӀалъулазда релълъарал рукӀана гьел чуязул бутӀрул. Ва гьезул кӀалдисан бурулеб букӀана цӀаги, кӀкӀуйги, чӀабатӀги. 18Гьеб лъабабго балагь рещтӀиналъ – гьезул кӀалдисан бурулеб цӀадуцаги, кӀкӀуйдуцаги, чӀабтӀицаги – гӀадамазул лъабил бутӀа гъурана. 19Гьел чуязул къуват лъун букӀана гьезул кӀалдибги рачӀалдаги, гьезул рачӀалги рукӀиндалха загьруял борхьал гӀадинал. Гьез хӀанчӀиялдалъун кколаан гӀадамазе зарал.

20Жидеца гьабурабщиналда – жундузе гӀибадат гьабиялда, ва меседил, гӀарцул, мазгарул, ганчӀил, цӀулал гьарурал, жидеда я щибниги бихьуларел, я щибниги рагӀуларел, я хьвадизе кӀоларел гьересиаллагьзабазе гӀибадат гьабиялда – рекӀекълъичӀо гьел балагьал рещтӀиндал хвечӀого хутӀарал цогидал гӀадамал, ва кингоги тавбу гьабичӀо гьез[+]. 21Я жидеца гӀадамал чӀваялда, я сихӀру гьабиялда, я хъахӀбалъи гьабиялда, яги цӀогь гьабиялда рекӀекълъичӀо гьел, тавбуги гьабичӀо гьез[+].

### 10 бетӀер


Малаикасухъ букӀараб гьитӀинабго тӀехь

1Цинги дида вихьана цогидав цӀакъ кутакав малаик зобалаздасан рещтӀунев; накӀкӀал рукӀана гьесда тӀад жемун, ботӀрода тӀад нурги чӀун букӀана, гьумер букӀана бакъ гӀадинаб, бохдул рукӀана цӀадул хӀубал гӀадинал[+]. 2Гьес рагьун хъатикь ккун букӀана гьитӀинабго тӀехь. Кваранаб бох гьес ралъдада лъуна, квегӀаб бох ракъдада лъуна. 3ГъалбацӀалъул гъулгъулиялда релълъараб кутакаб гьаракьалдалъун ахӀдезе лъугьана гьев. Гьев ахӀдолеб мехалда рагӀана анкьго нухалда зоб гъугъараб гӀадинаб гьаракь. 4Анкьго нухалда зоб гъугъараб гӀадинаб гьаракь рагӀидал, гьеб хъвазейилан лъугьана дун. Амма зодисан ахӀулеб рагӀана: «Анкьго нухалда зоб гъугъаялдалъун дуда бицараб жо балъго те, гьеб хъваге дуца»[+].

5Ва ралъдадаги ракъдадаги чӀун дида вихьарав малаикас жиндирго кваранаб квер зодобехун битӀана. 6Жив абадияв-даимасул, зобалги гьениб бугебщинабги, ракьги гьениб бугебщинабги, ралъадги гьениб бугебщинабги жинца бижарасул цӀар рехсон гьев гьедана кватӀичӀого лъугӀизе бугилан. 7Анкьабилев малаикги ссуралъубе пуйзе лъугьина. Гьеб къоялъ лъугьина Аллагьас жиндирго лагъзадерида – аварагзабазда Рохалил хабар бицун лъазабун букӀараб балъгояб иш[+].

8Зодисан дида рагӀун букӀараб гьаракь гьанжеги дидехун кӀалъана: «Ралъдадаги ракъдадаги чӀарав малаикас рагьун хъатикь ккураб доб тӀехь босизе а», – ян.

9Малаикасда аскӀове ун, дица гьесда абуна гьеб гьитӀинаб тӀехь дихъе кьейилан. Гьес дида абуна: «Босун кванай гьеб. Дур чохьониб гьеб кьогӀлъила, амма дур кӀалдиб гьеб гьоцӀогӀанги гьуинаб букӀина» 10Малаикасда кодоса босун, кванана гьеб гьитӀинаб тӀехь. Дир кӀалдиб гьеб гьоцӀогӀанги гьуинаб букӀана, амма чохьониб гьеб кьогӀлъана. 11Цинги дида абуна: «ГӀемерал халкъазе, миллатазе, мацӀазе ва парччахӀзабазе хадубккун щиб лъугьине бугебали нахъе-нахъеги бицине ккезе буго дуца».

### 11 бетӀер


КӀиго нугӀ

1ГӀансаялда релълъараб тӀилги дихъе кьун, абуна: «Вахъа, дуца борце Аллагьасул кӀалгӀаги къурбан хъолеб бакӀги, чан чияс гьениб гӀибадат гьабурабалиги рикӀкӀе[+]. 2Аллагьасул кӀалгӀаялда сверун бугеб азбар дуца къватӀиб те, гьеб борцунге, цогидал халкъазе кьун бугин гьеб. Гьез гьаб хирияб шагьар кӀикъоялда кӀиго моцӀалъ мерхьина[+]. 3Дир кӀиго нугӀасе хӀалкӀолъи кьела дица, сугъуралъул ретӀелги ретӀун, гьез азаралда кӀинусиялда лъабкъого къоялъ Аллагьасул рагӀи халкъалда лъазабизе». 4Гьел чагӀи ккола кӀиго зайтуналъул гъветӀлъунги ва зоб-ракьалъул БетӀергьанасда цебе бугеб кӀиго чирахълъунги. 5Гьезие зарал-зиян гьабизе ракӀалде ккарав чиясде гьезул кӀалдисан цӀа бурун бачӀина ва гьеб цӀадуца рухӀила гьезул тушбаби. Гьеле гьедин хвезе вуго гьезие зарал-зиян гьабизе ракӀалде кканщинав чи[+]. 6Гьев кӀиясдаго кӀвезе буго Аллагьасул рагӀи гьез халкъалда лъазабулеб заманалда цӀад бачӀого букӀиналъе зобал къазе. Лъадада тӀадги ихтияр кьун буго гьезухъе – гьеб биялде сверизабизе; гьединго ихтияр кьун буго гьезие бокьанщинахъе ракьалда балагьалъул цӀал кьабизе[+]. 7Гьев кӀиявго нугӀас Аллагьасул рагӀи халкъалда лъазабун бахъараб мехалда, тӀину гьечӀеб кӀкӀалахъан тӀаде бачӀунеб жанавар гьезда данде багъила; гьелъ гьел къезарила ва чӀвала[+]. 8Содомлъунги Мисрилъунги лъугьараблъун рикӀкӀине бегьулеб гьеб кӀудияб шагьаралъул къватӀазде рехун хутӀила гьезул жаназаби. Гьеб шагьаралдайин гьезул ТӀадегӀанав хъанчида вигъун вукӀарав. 9Лъабгогун бащдаб сордо-къоялъ гьезул жаназабазухъ ралагьун рукӀина батӀи-батӀиял халкъазул, наслабазул, мацӀазул ва миллатазул цо-цо гӀадамал, ва гьез гьел жаназаби хабалъ лъезе риччазе гьечӀо. 10Ракьалда ругелал гьелдаса разилъила, гьез цоцазе рохел гьабила,[†] цоцазе сайигъатал ритӀила, щайгурелъул гьев кӀиявго аварагас ракьалда ругелазе гӀазаб кьолеб букӀиндал.

11Лъабгогун бащдаб сордо-къо индал, Аллагьасдасан чӀаголъиялъул рухӀ лъугьана гьев кӀиясулъего. ТӀаде рорхун рачӀун, рахъун чӀана гьел, ва гьезухъ ралагьун рукӀаразул рекӀелъе кутакаб хӀинкъи лъугьана[+]. 12Зодосан кутакаб гьаракьалъ гьадин ахӀулеб рагӀана гьев кӀиясдаго. «Гьанире тӀаде раха!» Жидерго тушбабиги хадур ралагьун, накӀкӀуда гъорлъан зодире рачун ана гьел[+].

13ГьебсагӀатго кутакалда ракь багъарана. Шагьаралъул анцӀил бутӀа щущан ана, ракь багъариялдалъун хвана анкьазарго чи; чӀаго хутӀаразги, кутакалда хӀинкъун, зобалазул Аллагьасе рецц гьабулеб букӀана[+].

14КӀиабилеб балагь тӀаса ана, гьале кватӀичӀого тӀаде щолеб буго лъабабилеб балагь[+].


Анкьабилев малаикасги ссуралъубе пула

15Ва анкьабилев малаикас ссуралъубе пуна; ва зобалазда кутакал гьаркьал рахъана, гьадин абулеб букӀана гьез: «Нилъер БетӀергьанас ва гьесул МасихӀица[†] дуниялалдаго парччахӀлъи гьабулеб буго гьанже. МасихӀица парччахӀлъи гьабила абадул абадиялъго»[+].

16Ва Аллагьасда цеве жидерго тахазда гӀодов чӀарав къоло ункъавго хӀакимас, кӀалагъоркье речӀчӀун, Аллагьасе сужда гьабуна[+]. 17Гьез абулеб букӀана: «ХӀакъав, абадияв ва къудратав БетӀергьан, дуе рецц, дуца дурго кӀудияб хӀалкӀолъи бихьизабидал ва парччахӀлъи гьабулеб бугелъул[+]. 18Халкъазул дуде ццин бахъиндал, дурги ццин гьалаглъана. Хваразеги суд гьабизе заман щун буго: дур лагъзадерие – аварагзабазе ва киналго дур цӀаралъукьа хӀинкъулезе – гӀисиназеги чӀахӀиязеги – кириги хъвазе, ракьалде балагь бачӀинабуразде балагьги рещтӀинабизе»[+].

19Гьебмехалда зобалазда бугеб Аллагьасул кӀалгӀа загьирлъана ва гьениб жаниб бихьулеб букӀана къотӀиялъул гъамас[†][*]. Ва пири пирхизе лъугьана, хъуй бахъана, зоб гъугъадана, ракь багъарана ва ракьалде гӀемераб горо-цӀер бана[+].

### 12 бетӀер


ЧӀужугӀаданги аздагьоги

1Ва зобалазда загьирлъана кӀудияб гӀаламат – бакъ тӀад ретӀарай, моцӀ хӀатӀикь бугей чӀужугӀадан. Гьелъул ботӀрода букӀана анцӀила кӀиго цӀвайил таж[+]. 2Лъимаде йигей гьей, хӀарачӀваялъул унти захӀмалъун, ахӀдолей йикӀана. 3Цоги гӀаламат загьирлъана зодиб. Гьале анкьго бетӀерги бугеб, анцӀго лълъарги бугеб цӀакъго кӀудияб багӀараб аздагьо, гьелъул бутӀрузда букӀана анкьго таж[+]. 4РачӀ хьвагӀун, гьелъ цӀвабзазул лъабил бутӀа зодиса ракьалде гъинабуна. Гьабурабго лъимер къулчӀизе къачӀан, лъимер гьабулей йигей гьей гӀадамалда цебе чӀана доб аздагьо[+]. 5Ва гьелъие гьавуна маххул тӀилица киналго халкъал жинца рехъаде рачине ругев вас. Гьелъул гьеб лъимер Аллагьасухъе босун ана, гьесул тахида цебе лъезе[+]. 6Гьей гӀаданги гӀицӀаб авлахъалде лъутун ана. Гьениб гьелъие къачӀан букӀараб бакӀалда Аллагьас гьелъул тӀалаб гьабила[†] азаралда кӀинусиялда лъабкъого къоялъ[+].

7Ва зобалазда рагъ ккана – МикагӀил ва гьесие мутӀигӀал малаикзаби аздагьоялда данде рагъулел рукӀана, аздагьо ва гьелъие мутӀигӀал жундул дозда данде рагъулел рукӀана[+]. 8Амма гьел бергьинчӀо, зобалазда тӀокӀалъ бакӀцин хутӀичӀо гьезие. 9Ва Илбисиланги ШайтӀаниланги цӀар лъураб, жинца тӀолабго дуниял къосинабулеб кӀудияб аздагьо – некӀсияб борохь ракьалде рехана ва гьелъие мутӀигӀал жундулги рехана гьелдаго цадахъ[+].

10Дида рагӀана зодиб цо кутакаб гьаракьалъ абулеб: «Гьанже бачӀана нилъер Аллагьасдасан хвасарлъиги, ихтиярги, парччахӀлъиги ва гьесул МасихӀил[†] ихтиярги, щайгурелъул иман лъуразде гӀайиб гӀунтӀизабураб тушман зобалаздаса гӀодобе рехун бугелъул; къасиги-къадги Аллагьасда цебе гьезде гӀайиб гӀунтӀизабулаан гьелъ. 11Гьеб аздагьоялдаса гьел бергьана КьагӀрил биялдалъунги ва жидерго нугӀлъиялъул рагӀудалъунги, щайгурелъул холел ругониги, гьел жидерго гӀумруялда барахщинчӀелъул[+]. 12Гьединлъидал, зобал ва зобалазда ругелщиналги, нужеца рохел гьабе! Амма, ракьги ралъадги, нужедени балагь бачӀина, – жиндие дагьаб заман хутӀун букӀинги лъан, гӀасиго ццин бахъун, илбис нужехъе рещтӀун бугелъул».

13Жиб ракьалде рехараблъи лъайдал, дов вас гьавурай чӀужугӀаданалда хадуб лъугьана гьеб. 14КӀудияб цӀудул кӀиго кваркьи кьун букӀана гьей гӀаданалъе, гӀицӀаб авлахъалда гьелъие къачӀан букӀараб ва аздагьоялъухъе щолареб бакӀалде йоржине. Гьениб гьелъул тӀалаб гьабила лъабго соналъги анлъго моцӀалъги[+]. 15Аздагьоялъ жиндирго кӀалдисан гьелда хадуб гӀор гӀадин лъим чвахизабуна, гьеб гӀуруца гьей йосун инародайилан. 16Амма ракьалъ гьелъие квербакъана; жиндирго кӀал рагьун, ракьалъ жанибе къулчӀана аздагьоялъ кӀалдисан лагӀун букӀараб гӀор. 17Ва гьеб аздагьоялъул кутакалда ццин бахъана гьей чӀужугӀаданалда. Ва Аллагьасул амруялги тӀуразарулел ва ГӀисал хӀакъалъулъ жидеца нугӀлъиги гьабулел гӀадамазда – дой гӀаданалъул наслуялдасан хутӀарал чагӀазда – данде багъизе ана гьеб.

Ва гьеб аздагьо ралъдал рагӀалда чӀана[+].

### 13 бетӀер


Ралъдалъа къватӀибе лъугьун бачӀараб жанавар

1Дида бихьана ралъдалъа къватӀибе лъугьун бачӀунеб жанавар. Гьелъул букӀана анцӀго лълъарги анкьго бетӀерги. Гьелъул лълъурдузда тӀад букӀана анцӀго таж. БутӀрузда хъван рукӀана Аллагьасдехун гӀасилъи бихьизабулел цӀарал[+]. 2Гьеб дида бихьараб жанавар цӀиркъалда релълъараб букӀана; цидул гӀадинал квачӀалги рукӀана гьелъул, гъалбацӀалъул гӀадинаб кӀалги букӀана. Аздагьоялъ гьелъие кьун букӀана жиндирго къуватги, жиндирго тахги ва бокьараб гьабизе ихтиярги[+]. 3Жанаваралъул цо бетӀералда хвалил ругъун бугилан кколеб букӀана, амма гьеб хвалил ругъун сахлъана. Ва тӀолабго дуниял хӀайранлъун букӀана гьеб жанаваралъухъ балагьун. 4ГӀадамаз аздагьоялъе сужда гьабулеб букӀана, гьелъ гьеб жанаваралъе хӀалкӀолъи кьедал. Жанаваралъе суждаги гьабун, гьез абулеб букӀана: «Гьаб жанаваралда релълъараб щибниги гьечӀогури ракьалда! Гьабгун вагъизе лъида кӀолеб?»

5Аллагьасда дандечӀарал ва чӀухӀарал рагӀаби абизе кӀалги кьун букӀана гьелъие ва кӀикъоялда кӀиго моцӀалъ бокьараб гьабизе ихтиярги кьун букӀана[+]. 6Аллагьасул цӀарги, гьев чӀараб бакӀги ва зобалазда ругелалги инжит-хӀакъир гьарун,[†] гӀасиял жал рицине кӀал ричӀана гьелъ. 7Гьелъие хӀалкӀолъи кьун букӀана Аллагьасул халкъалда данде багъизе ва гьел къезаризе. Киналго наслабазда, халкъазда, мацӀазда ва миллатазда тӀад хӀалкӀолъи кьун букӀана гьелъие[+]. 8Хъун букӀараб КьагӀрихъ бугеб гӀумруялъул тӀехьалда дуниял бижараб мехалдаго жидер цӀарал хъван рукӀинчӀел гӀадамалги руго гьаб ракьалда. Гьез киназго сужда гьабила[†] жанаваралъе[+].

9ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте:[+] 10«Асирлъуде ккезе хъван бугев чи асирлъуде ккечӀого хутӀуларо. Хвалчаца чӀван хвезе хъван бугев чи хвалчаца чӀван хвечӀого хутӀуларо».

Аллагьасул халкъалъул сабруги божи-иманги букӀине кколеблъи бичӀчӀулеб буго гьел рагӀабаздасан[+].


Ракьалдаса къватӀибе лъугьун бачӀараб жанавар

11Дида цоги жанавар бихьана ракьалдаса къватӀибе лъугьун бачӀунеб. КьагӀрил гӀадаб кӀиго лълъар букӀана гьелъул, амма аздагьо гӀадин кӀалъалеб букӀана. 12Доб тӀоцебесеб жанаваралда аскӀоб бугеб мехалъ, гьелъухъги букӀана долъулго гӀадаб хӀалкӀолъи; тӀолабго дуниялги дуниялалда тӀад ругелщиналги гьелъ тӀамулел рукӀана жиндир бетӀералда букӀараб хвалил ругъун сахлъараб доб тӀоцебесеб жанаваралъе сужда гьабизе. 13Гьелъ чӀахӀиял ва хӀикматал мугӀжизатал рихьизаруна, гӀадамазда бихьун, зодисан ракьалде цӀагицин бачӀана[+]. 14Доб жанавар бугеб бакӀалда мугӀжизаталги рихьизарун, ракьалда ругелщинал гуккулел рукӀана. Гьелъ гьезие амру гьабулеб букӀана, хвалчадул ругъун лъуниги чӀаго хутӀараб тӀоцебесеб жанаваралъул сурат гьабеян[+]. 15Гьелъие хӀалкӀолъи кьун букӀана тӀоцебесеб жанаваралъул сураталда рухӀ лъезабизе, хӀатта гьелда кӀал-мацӀ бижизабизегицин. ХӀалкӀолъи кьун букӀана гьеб сураталъе сужда гьабизе бокьичӀел гӀадамал чӀвазаризеги[+]. 16Киналго гӀадамазул – гӀисиназулги чӀахӀиязулги, бечедазулги мискиназулги, уздензабазулги лагъзадерилги – кваранаб квералда яги надалда гӀуж лъезабуна гьелъ. 17Жанаваралъул цӀар яги гьелъул цӀар бихьизабулеб тарих хъвараб гьеб гӀуж гьечӀесе ихтияр букӀунаро щибниги бичизе яги бичун босизе.

18Гьеб бичӀчӀизе ккани, гӀакълу къваригӀуна. ГӀакълу бугес, хӀисаб гьабун, балагье гьеб жанаваралъул цӀар бихьизабулеб тарих, – гьеб бугелъулха инсанасул цӀаралъулги тарих. Гьелъул цӀаралъул тарих – 666.

### 14 бетӀер


КьегӀерги нусиялда кӀикъоялда ункъазарго чиги

1Дун валагьана – гьале Сион магӀарда буго КьегӀер ва гьелда цадахъ вуго гьелъул цӀарги ва гьелъул Инсул цӀарги надалда хъварав нусиялда кӀикъоялда ункъазарго чи[+]. 2КӀудияб чвахелоялъул гӀадинаб яги зоб гъугъалеб гӀадинаб гьаракь рагӀана дида зодисан. Гьеб гьаракь релълъун букӀана арфаби[†] бачунезул бакъназда[+]. 3Тахалда цебе, ункъабго рухӀчӀаголъиялдаги хӀакимзабаздаги цебе цӀияб кечӀ ахӀулеб буго гьел гӀадамаз. Дуниялалъухъа ричун росарал гьел нусиялда кӀикъоялда ункъазарго чиясда гурони, цоги лъиданиги кӀвечӀо гьеб кечӀ ахӀизе ругьунлъизе[+]. 4Гьезул цонигияс чӀужу ячинчӀо. РацӀцӀадал ругелъулха гьел! Гьел руго, кибехун гьеб аниги, доб КьагӀрида хадур унел гӀадамал. Гьел руго цогидал гӀадамазда гьоркьоса ричун росарал чагӀи. Гьел руго Аллагьасеги КьагӀриеги назру гьабураб тӀоцебесеб рижилъун[*] лъугьарал гӀадамал[+]. 5Цониги гьереси инчӀо гьезул кӀалдиса къватӀибе. Аллагьасул рацӀцӀадал вализаби руго гьел.


Лъабго малаик

6Ва цоги малаик вихьана дида зоб бакьулъан воржун унев. Гьесухъ букӀана ракьалда бугебщинаб миллаталда, наслуялда, мацӀалда ва халкъалда бицине абадияб Рохалил хабар. 7Кутакаб гьаракьалдалъун ахӀана гьес: «Аллагьасукьа хӀинкъа ва гьесие рецц гьабе, гьес суд гьабулеб сагӀат тӀаде щун бугелъул! Зобги, ракьги, ралъадги ва лъадал иццалги рижарасе сужда гьабе!»

8Гьесдаго хадув цун вачӀунев вукӀана цоги малаик. Гьес ахӀана: «Вавилон[†] шагьар щущан ана! Щущан ана жиндир гьалагаб хъахӀбалъиялъул чогърол лълъар тӀолалго халкъазда гьекъезабураб кӀудияб Вавилон!»[+]

9Гьездаго хадув цун вачӀунев вукӀана лъабабилев малаикги. КӀудияб гьаракьалдалъун гьес ахӀана: «Жанаваралъе яги гьелъул сураталъе сужда гьабурасги ва надалда яги квералда гӀуж бан бугесги[+] 10гьекъезе буго Аллагьасул тамихӀалъул лълъар. Гъорлъе лъим жубачӀеб чагъирлъун гьелда жаниб букӀина Аллагьасул ццин бахъин. Илагьиял малаикзабаздаги КьагӀридаги цебе, цӀадулъеги чӀабтӀилъеги рехун, гьезие гӀазаб-гӀакъуба гьабила.[†][+] 11Абадул абадиялъго эхеде унеб букӀина гьезие бугеб гӀазаб-гӀакъубаялъул кӀкӀуй. Жанаваралъе ва гьелъул сураталъе сужда гьабуразе ва гьелъул цӀаралъул гӀуж лъуравщинасеги я къад, я къаси рахӀат-хӀалхьи букӀине гьечӀо». 12Аллагьасул халкъалъул сабру букӀине кколеблъи бичӀчӀулеб буго гьел рагӀабаздасан. Аллагьасул халкъ ккола гьесул амруялги тӀуразарулел ва ГӀисаде иманги лъурал гӀадамал[+].

13Зодисан гьадин ахӀулеб гьаракь рагӀана дида: «Хъвай: гьардарал гурелдай гьанжеялдаса хадур холеб мехалдаги ТӀадегӀанасде иман лъурал гӀадамал».

ХӀакълъунго гьедин бугилан абулеб буго Илагьияб РухӀалъ.[†] Жидерго захӀматаб хӀалтӀудаса хадуб гьезие хӀалхьи букӀина, – жидеца гьарурал гьунаразухъ шапакъат щвезе бугелъулха гьезие[+].


Лъилъаризе заман щун буго

14Дун валагьана – гьале хъахӀаб накӀкӀул парча. Гьеб накӀкӀул парчаялда тӀад гӀодов чӀарав релълъун вукӀана ГӀадамил Лъимада. Гьесул бетӀералда тӀад букӀана меседил таж, хъатикь букӀана рекӀараб нилъ[+]. 15Аллагьасул кӀалгӀаялъуса къватӀиве лъугьун вачӀана цоги малаик. НакӀкӀул парчаялда тӀад вугесде кутакаб гьаракьалдалъун ахӀана гьес: «Босун дурго нилъ хьвагӀе, лъилъаризе заман щун бугин ракьалда»[+]. 16НакӀкӀул парчаялда тӀад гӀодов чӀарас ракьалда тӀасан нилъ хьвагӀана ва ракьалда бугебщинаб лъилъана.

17Зобалазда бугеб Аллагьасул кӀалгӀаялъуса къватӀиве лъугьун вачӀана цоги малаик. Гьесда кодобги букӀана рекӀараб нилъ. 18Къурбан хъолеб бакӀалдасахун вачӀана цӀадул кверщел бугев цоги малаик, ва доб рекӀараб нилъ кодоб ккун бугесде кутакаб гьаракьалдалъун ахӀана гьес: «Босун дурго нилъ хьвагӀе, ракьалда рижарал цӀолбол хьопал къотӀе, гьезда цӀибил барщун бугин». 19Малаикас ракьалда тӀасан нилъ хьвагӀана, ракьалда бугеб цӀибил къотӀана ва Аллагьасул ццидал кӀудияб чаналъубе бана[+]. 20Гьеб цӀибил мерхьана шагьаралдаса къватӀибехун. Ва гьеб чаналъуса къватӀибе чвахун бачӀараб бидул цӀуна лъабнусго километралда тӀолабго сверухълъи, чу тӀерхьунеб гӀадаб хӀор лъугьана гьениб.

### 15 бетӀер


Анкьго малаикги ахирисеб анкьго балагьги

1Цинги дида зодиб бихьана цоги цӀакъго кӀудияб ва хӀикматаб гӀаламат – ахирисеб анкьго балагьги босун вачӀунев вукӀана анкьго малаик. Гьел ахирисел рукӀана, щайгурелъул гьелдалъун лъугӀулеб букӀиндал Аллагьасул ццин бахъин[+]. 2Дида бихьана жаниб цӀа рекӀараб цӀорол ралъадалда релълъараб бакӀ. Жанаваралдаса, гьелъул сураталдаса ва гьелъул цӀар бихьизабулеб тарихалдасаги бергьарал гӀадамал, Аллагьасе рецц гьабулел арфабиги[†] кодор ккун, гьеб цӀорол ралъдада аскӀор чӀун рукӀана[+]. 3Гьез ахӀулеб букӀана Аллагьасул лагъ Мусал[†] кечӀ ва КьагӀрил кечӀ: «ХӀалкӀолъи кӀудияв БетӀергьан Аллагь, гӀажаибал ва чӀахӀиял руго дур ишал! Халкъазулго парччахӀ, гьел дур нухал ритӀухъалги руго, хӀакъалги руго![+] 4Я, БетӀергьан, дур цӀаралъукьа щив хӀинкъуларев? Ва гьелъие рецц гьабуларевги щив вугев? Мун гӀадин вацӀцӀадав цогиги гьечӀо. Ва дур судалъул хӀукмаби загьирлъидал, киналго халкъал рачӀун, гьабила[†] дуе сужда!»

5Цинги дун валагьана, ва дир беразе зодиб загьирлъана Аллагьасул кӀалгӀа, гьелъул нуцӀа рагьун бугоан. Аллагь жанив вукӀиналъул гӀаламатлъун кколеб чадирги букӀана гьениб[+]. 6Анкьго балагьги босун, гьеб кӀалгӀаялъуса къватӀиве лъугьун вачӀана анкьго малаик. Гьезда букӀана бацӀцӀадаб ва кенчӀолеб ретӀел, карандасан борчун букӀана меседил рачел[+]. 7Цинги доб ункъабго рухӀчӀаголъиялъул цоялъ анкьавго малаикасухъе кьуна абадияв-даимав Аллагьасул ццидал цӀураб анкьго меседил щурун[+]. 8Аллагьасул къудраталъулги хӀалкӀолъиялъулги кӀкӀуйдул цӀуна гьеб кӀалгӀа. Анкьго малаикасухъ бугеб анкьго балагь лъугӀизегӀан, лъиданиги кӀвечӀо гьеб кӀалгӀаялъуве лъугьине[+].

### 16 бетӀер


Аллагьасул ццидал цӀураб анкьго щурун

1Дида рагӀана гьеб кӀалгӀаялъусан кутакаб гьаракьалдалъун гьев анкьавго малаикасда абулеб: «Инеги ун, нужеца ракьалде чвалхе гьеб анкьабго щуруналъуб бугеб Аллагьасул ццин»[+].

2Ва инеги ун тӀоцевесев малаикас жиндирго щурун ракьалде чвалхана. Жанаваралъул гӀуж бугел ва гьелъул сураталъе сужда гьабурал гӀадамазул чурхдузда лъугьана цӀакъ захӀматал ва ракӀ гъанцӀулел ругънал[+].

3КӀиабилев малаикас жиндирго щурун ралъдалъе чвалхана: чӀварав чиясул гӀадинаб биялде сверана ралъад, ва гьениб бугеб кинабго рухӀчӀаголъи хвана[+].

4Лъабабилев малаикас жиндирго щурун гӀораздеги лъадал иццаздеги чвалхана: гьелги биялде сверана[+]. 5Ва лъадал малаикас абулеб рагӀана дида: «Гьаб дур суд ритӀухъаб буго, абадияв-даимав вацӀцӀадав Аллагь![+] 6Вализабазулги аварагзабазулги би гӀодобе тӀуралъухъ, дуца гьезда би гьекъезабуна. ЦӀакъ битӀун ккана гьезие гьеб!»[+]

7Къурбан хъолеб бакӀалда аскӀосан абулеб рагӀана дида: «БитӀараб буго! ЦӀакъго ритӀухъабги хӀакъабги хӀукму къотӀана дуца, хӀалкӀолев БетӀергьан Аллагь!»[+]

8Ункъабилев малаикас жиндирго щурун бакъуде чвалхана. Ва гӀадамал цӀадуца рухӀизаризе ихтияр кьуна бакъуе. 9ГӀасияб бухӀи-гьелегьиналъул гӀазабалъукь рукӀана гӀадамал. Ва гьез нагӀана кьолеб букӀана киналго гьел балагьал жинда кодор ругев Аллагьасул цӀаралъе. Амма тавбу гьабичӀо гьез, ва Аллагьасе рецц гьабизеги кантӀичӀо[+].

10Щуабилев малаикас жиндирго щурун чвалхана жанаваралъул тахиде. БецӀлъукье ккана гьелъул парччахӀлъи, ва унти-гӀазабалъул хӀал цӀикӀкӀиналъ, жидерго мацӀал хӀанчӀулел рукӀана гӀадамаз[+]. 11Гьел жидеда тӀаде щварал гӀазабазухъги ва жидеда ругел ругъназухъги зобалазул Аллагьасе нагӀана кьолеб букӀана гьез, амма жидер ишаздаса рекӀекълъичӀо, тавбуги гьабичӀо.

12Анлъабилев малаикас жиндирго щурун Пурат абураб кӀудияб гӀурулъе чвалхана, ва гьеб гӀурул лъим бакъвана, бакъбаккул рахъалдасан парччахӀзабазе нухги рагьана[+]. 13Ва дида бихьана къуркъбузда релълъараб лъабго хъубаб жен аздагьоялъул кӀалдисанги, жанаваралъул кӀалдисанги ва гьересиаварагасул кӀалдисанги къватӀибе лъугьун бачӀунеб[+]. 14Гьел руго квешал жундул; гьез гӀаламатал рихьизарула. Ва гьел ана тӀолабго дуниялалъул парччахӀзабазухъе, ХӀалкӀолев Аллагьасул кӀудияб къоялъ цолъун, данделъун, гьел рагъде рахъинаризе[+].

15ТӀадегӀанас абулеб буго: «Гьале дун цӀогьор гӀадин вачӀунев вуго. Гьардарав гуревдай тӀад ретӀелги ретӀухъе ворчӀуда чӀарав чи: гьев толохӀочго хьвадизе ккеларо ва гӀадамаздаса намуслъичӀого хутӀила»[+].

16Гьел жундуз парччахӀзабазул боял данде ракӀарана жугьутӀазул мацӀалда Гьармагеддон абулеб бакӀалде[*].

17Анкьабилев малаикас жиндирго щуруналъуб букӀараб жо гьаваялде чвалхана. Ва Аллагьасул кӀалгӀаялъуб бугеб тахида аскӀосан кутакаб гьаракьалдалъун: «ТӀубана!» – ян абулеб рагӀана дида. 18Ва пири пирхана, гьаркьал рахъана, зоб гъугъадана, кутакалда ракь багъарана; ракьалда гӀадамал рижаралдаса нахъе жеги киданиги букӀинчӀеб къагӀидаялъ багъарана ракь[+]. 19КӀудияб шагьар Вавилон[†] лъабго бутӀаялде бихъун ана, ва цогидал халкъазул шагьарал щущан тӀатӀала ккана. Гьедин Аллагьасда ракӀалде щвана кӀудияб Вавилон: гьес гьелъие гьекъезе кьуна жиндирго ццидал цӀураб щурун[+]. 20Ва киналго чӀинкӀиллъаби лъутун ана, ва мугӀрулги ратичӀо[+]. 21Зодисан гӀадамазда тӀаде бана щибалъул бакӀлъи кӀикъоялда анцӀго килограмм бугеб горо. Гьеб балагьалъул гӀасилъи бихьун, гӀадамаз Аллагьасде гӀайиб гьабулеб букӀана[+].

### 17 бетӀер


Жанаваралда тӀад рекӀарай чӀужугӀадан

1Анкьго щурун кодоб бугев анкьго малаикасдасан цояс, дида аскӀовеги вачӀун абуна: «Вилълъа, дица дуда бихьизабила чӀахӀиял гӀоразда тӀад гӀодой чӀарай кӀудияй хъахӀбаялъе судалъ къотӀараб хӀукму[*][+]. 2Дуниялалъул парччахӀзабигун лъугьун хъахӀбалъи гьабулеб букӀана гьелъ, ва гьеб жиндирго хъахӀбалъиялъул чогъроца ракьалда ругелщинал мехтизаруна гьелъ»[+].

3Илагьияб РухӀалъ[†] асар гьабидал, дида дунго вихьана малаикас гӀицӀаб авлахъалде щвезавурав гӀадин. Гьений ятана бецӀбагӀараб жанаваралда тӀад рекӀарай чӀужугӀадан. Аллагьасде гӀасилъи загьир гьабулел цӀаразул цӀун букӀана гьеб жанавар; анкьго бетӀерги букӀана гьелъул, анцӀго лълъарги букӀана[+]. 4Гьей чӀужугӀаданалъ ретӀун букӀана бецӀхъахӀилабги бецӀбагӀарабги ретӀел; меседалъ, жавгьар-якъуталъ ва къиматаб маргъалалъ къачӀа-кӀатӀан йикӀана гьей. Гьелда кодоб букӀана гьелъул хъахӀбаял ишазулги хъублъиялъулги цӀураб меседил щурун. 5Гьелъул надалда хъван букӀана балъгояб цӀар – КӀудияб Вавилон[†] шагьар – хъахӀбабазулги дуниялалъулго хъублъидулги эбел абун. 6ГӀисаде иман лъуразул – гьесие нугӀлъи гьабуразул – биялъ мехтун йихьана гьей гӀадан дида, ва гьей йихьарайго дун кутакалда хӀикмалъана[+]. 7Ва малаикас абуна: «Щай мун хӀикмалъарав? Гьай гӀаданалъулги ва гьай тӀад рекӀараб анкьго бетӀерги анцӀго лълъарги бугеб жанаваралъулги балъголъи рагьила дица дуе. 8Дуда бихьараб жанавар цебе чӀаго букӀана, гьанже гьечӀо. Нахъеги тӀину гьечӀеб кӀкӀалахъа къватӀибе бачӀина гьеб ва жиндирго хвалде данде ина. Дуниял бижараб мехалдаго жидер цӀарал гӀумруялъул тӀехьалда хъван рукӀинчӀел гьаб ракьалда ругелщинал гӀадамал хӀикмалъила гьеб жанавар бихьун, цин гьеб чӀаго букӀиндал, цинги хведал, хадуб цӀидасан чӀаголъидал[+].

9Гьеб бичӀчӀизе лъай-гӀакълу хӀажалъула. Анкьабго бетӀер ккола гьей чӀужугӀадан тӀад чӀараб анкьго гохӀ. 10Гьединго анкьго парччахӀги ккола – гьезул щугояв хвана, цояв чӀаго вуго ва цояв жеги вачӀинчӀо; вачӀараб мехалдаги гьев гӀемер заманалъ хутӀиларо. 11Дов анкьавго парччахӀасда гьоркьоса цояв вугониги, микьабилев парччахӀ ккола гьев. Хвалде данде ина гьевги.

12Дуда бихьараб анцӀабго лълъарги ккола жеги парччахӀлъи щвечӀев, амма жанаваралда цадахъ цо сагӀаталъул болжалалда парччахӀлъи щвезе бугев анцӀго парччахӀ[+]. 13Гьезул букӀина цого мурад-къасд, ва жидерго къуватги къудратги гьез жанаваралъе кьела. 14КьагӀрида данде рагъизе руго гьел, амма КьегӀер гьездаса бергьина, гьеб КьегӀер бугелъул тӀадегӀаназулги ТӀадегӀанаб ва парччахӀзабазулги ПарччахӀ. Гьелда цадахъ рукӀина ахӀун рачӀаралги, тӀаса рищаралги, рекӀелъ божи бугелги»[+].

15Гьев малаикас дида абуна: «ХъахӀба тӀад чӀун дуда рихьарал гӀорал ккола халкъалги, руккелалги, миллаталги, мацӀалги. 16Дуда бихьараб жанаваралдаги анцӀабго лълъаралдаги гьей хъахӀба цӀакъ рихине йиго: гьез гьей тӀутӀун яла, тӀад ретӀел гьечӀого гӀицӀго хутӀизайила, гьелъул гьан кванала ва цӀадаеги рехун юхӀила[+]. 17Жиндирго хӀукму билълъанхъизабиялъе Аллагьас гьел гӀадамазул рекӀелъе лъугьинабуна киналго цолъун мурад тӀубазабизе нигат. Гьезги жидерго кверщел гьеб жанаваралъухъе кьуна, – Аллагьасул рагӀаби тӀуразегӀан заманалда. 18Дуда йихьарай чӀужугӀаданги ккола дуниялалъул парччахӀзабазда тӀад кверщел жиндихъ бугеб кӀудияб шагьар».

### 18 бетӀер


Вавилон шагьар щущан ана

1Гьелдаса хадуб дида вихьана зодисан рещтӀунев цоги малаик. Гьесие кьун буго кӀудияб ихтияр, ва гьесдасан бачӀараб нуралъ гвангъун букӀана ракь. 2Кутакаб гьаракьалдалъун гьес ахӀана: «Щущан ана, Вавилон[†] шагьар щущан ана, шайтӀаби чӀараб бакӀлъун, хъубабщинаб жен, хъубабщинаб ва рокьукъабщинаб хӀинчӀ бахчулеб бакӀлъун лъугьана гьеб[+]. 3Вавилоналъ жиндирго гьалагаб хъахӀбалъиялъул чагъир тӀолалго халкъазда гьекъезабидал, дуниялалъулго парччахӀзабазгун цадахъ гьелъ хъахӀбалъи гьабидал ва дуниялалъулго базаргаби гьелъул гьарзалъиялдасан бечелъидал ккана гьеб гьедин»[+].

4Дида рагӀана зодисан цогидаб гьаракьалъ абулеб: «Я, дир халкъ, гьелъул мунагьазулъ гӀахьаллъунгутӀизе ва гьелъие гьабизе бугеб тамихӀалдасаги хвасарлъизе, гьениса къватӀибе лъугьа мун. 5Гьелъул мунагьазул гьиразул гохӀ зодибе гӀунтӀун бугелъул, гьелъул квешлъабиги Аллагьасда ракӀалде щун ругелъул![+] 6Гьелъ нужехъе кьурабги, гьелъухъего нахъе кьун, бецӀе, гьелъ гьабунщинабги кӀиго бутӀаялде бахинабун бецӀе. Гьелъ чогърол цӀун кьураб лълъар, кӀицӀулго цӀезабун, кье гьелъие. 7Гьелъ жиндиего гьабулеб букӀараб рецц-бакъалдаги тӀалаб гьабулеб букӀараб хӀарамаб гьарзалъиялдаги бащадаб гӀазаб-гӀакъубаги къварилъиги рещтӀинабе гьелда тӀаде. Жий парччахӀ йигин, жий къоролайги гурин, жинца чӀегӀерги баларин гьелда ракӀалде ккедал, 8цо къоялъ гьелде рещтӀина балагьги, къварилъиги, ракъиги; гьелъие суд гьабулев БетӀергьан Аллагь къудратав вугелъул, цӀадулъ гъанкъила гьей![+]

9Гьелда рекӀараб цӀадул кӀкӀуй бихьидал гӀодила ва инагьдила гьелда цадахъ хъахӀбалъиялдаги хӀарамаб гьарзалъиялдаги рукӀарал дуниялалъул парччахӀзаби. 10Гьелде рещтӀараб гӀазаб-гӀакъубаялдаса хӀинкъун, рикӀкӀадаги чӀун: „Вай, вай, Вавилон – кӀудияб шагьар, щулияб шагьар, цохӀо сагӀаталда жаниб тӀубана дуе къотӀараб хӀукму“, – ян абила гьез.

11Жидер къайи гьанже лъицаниги бичун босулеб гьечӀелъул, дуниялалъул базаргабиги гьелъухъ магӀу гьабун гӀодулел руго. 12„Бичун унеб гьечӀо меседилги гӀарцулги къайи, жавгьар-якъут, къиматаб маргъал, тӀеренаб ххам, бецӀбагӀараб ххам, чиллайдул ххам, канчӀбагӀараб ххам, махӀгьуинаб цӀул, магьидул гьарурал батӀи-батӀиял тӀагӀелал, къвакӀараб къиматаб цӀулалги, мазгарулги, маххулги ва мармаралъулги гьабураб къайи, 13гъаран, пучч-пилпил, кьеккен гьабулеб нах, мазь, чагъир, нах, хханжу, ролъ, чӀегӀербоцӀи, гӀи-цӀцӀани, чуял, гьакал, лагъзал, ай ричулел гӀадамал. 14Дуда кодоса ана дур рекӀее рокьулел рукӀарал пихъал, хараблъана кинабго беричабщинабги гвангъарабщинабги, гьеб киданиги духъе нахъе щвезе гьечӀо“. 15Гьебгощинаб къайи бича-хисулел рукӀарал ва гьелдалъун бечелъарал дол базаргаби, гьелде рещтӀараб гӀазаб-гӀакъубаялдасаги хӀинкъун, рикӀкӀадегӀан чӀун гӀодила. 16„Вай, вай, кӀудияб шагьар, тӀеренаб дарай ретӀараб, бецӀбагӀараб ва канчӀбагӀараб ххам ретӀараб, меседалъ, жавгьар-якъуталъ, къиматаб маргъалалъ къачӀараб шагьар! 17ЦохӀо сагӀаталда жаниб хараблъана дур гьеб кӀудияб бечелъи“, – абун магӀу гьабила[†] гьез.

Киналго гумузул бетӀергьабиги, киналго гумузда рекӀун рукӀаралги, ралъдахъабиги ва киналго ралъдадасан бетӀербахъаралги рикӀкӀада чӀун рукӀана. 18Гьелда рекӀараб цӀадул кӀкӀуй бихьун: „Гьададинаб кӀудияб шагьар киданиги кибниги букӀанадай!“ – абун ахӀдана гьел. 19БотӀроде рахъуги бан, гӀодилаго магӀу гьабуна гьез: „Вай, вай, кӀудияб шагьар! Дур гьарзалъиялдасан бечелъана ралъдада ругел киналго гумузул бетӀергьаби, ва цохӀо сагӀаталда жаниб хараблъана мун“. 20Гьалдаса роха нуж, зобал; роха, вализаби, чапарзаби,[†] аварагзаби, – гьелъ нужее гьабун букӀараб гӀадинаб хӀукму гьабунин Аллагьас гьелъиеги».

21Цо къуватав малаикас кодобе босана кӀудияб гьобо гӀадинаб гьецӀо ва, хьуризабун ралъдалъе гьебги рехун, гьес абуна: «Гьадин хьуризабун рехила кӀудияб шагьар Вавилон. Ва тӀокӀаб букӀинаро гьеб. 22Вай, Вавилон, тӀокӀаб рагӀиларо дуда арфа[†] хъвалезулги, кочӀохъабазулги, щвантӀих-лалу[†] пулезулги, зурмихъабазулги макънал. Цониги махщел-гьунаралъул устарги вукӀинаро тӀокӀав дур, дур гьабазул сасги рагӀиларо тӀокӀаб. 23Дур чирахъазул канлъул кунчӀиги чӀваларо тӀокӀаб, бахӀарасулги бахӀаралъулги накъитги рагӀиларо тӀокӀаб. Дур базаргаби гьаб ракьалда тӀад къадруял чагӀи рукӀиндал ва дур сихӀру-хӀиллаялъ тӀолалго халкъалги къосинарун рукӀиндал, ккела гьеб гьедин. 24Гьеб шагьаралда тӀад батана аварагзабазулги, вализабазулги ва гьаб ракьалда чӀваралщиназулги бидул хӀакъ»[+].

### 19 бетӀер


Аллагьасе реццилан ахӀулеб рагӀана

1Гьелдаса хадуб кӀудияб руккелалъул гӀадинаб гьаракьалдалъун зодисан ахӀулеб рагӀана дида: «Гьаллелуя![*] Нижер Аллагьасухъ буго хвасарлъиги, цӀар-реццги, къудратги,[+] 2гьесул хӀукму ритӀухъабги хӀакъабги бугелъул. ХъахӀбалъиялдалъун гьаб ракь хъублъизабурай хъахӀбаялъе гьес судги гьабидал! Ва Аллагьасул лагъзадерил бидухъ гьелдаса къисасги босидал!»[+] 3Цоги нухалъ ахӀулеб рагӀана: «Гьаллелуя! Гьелъул кӀкӀуй абадул абадиялъго эхеде ине буго!» – ян[+].

4Къоло ункъавго хӀакимасги ункъабго рухӀчӀаголъиялъги кӀалагъоркье речӀчӀун сужда гьабуна тахида тӀад гӀодов чӀарав Аллагьасе. Гьез абуна: «Амин! Гьаллелуя!» – ян[+].

5Тах бугеб рахъалдасан цо гьаракьалъ ахӀулеб рагӀана: «Гьесул киналго лагъзадерица, гьесукьа хӀинкъулелщиназ – гӀисиназги чӀахӀиязги – рецц гьабе нилъер Аллагьасе!» – ян.

6КӀудияб руккелалъул гӀадинаб яги кутакаб чвахелоялъул гӀадинаб гьаракьалдалъун ахӀулеб рагӀана дида: «Гьаллелуя! Нилъер къудратав БетӀергьан Аллагь парччахӀ вугелъул![+] 7Нилъ роха-хинлъун разиго рукӀина ва гьесие рецц гьабила,[†] КьагӀрил бертадул къо тӀаде щун бугелъул ва гьесул бахӀарайги къачӀа-кӀатӀан йигелъул!»[+] 8Гвангъараб ва бацӀцӀадаб тӀеренаб дарайдул ретӀел кьун буго гьелъие. (Гьеб дарай ккола Аллагьасул халкъалъул ритӀухъал ишал.)[+]

9Довго малаикас дида абуна: «Хъвай: гьардарал гурелдай гьеб КьагӀрил берталъе ахӀарал гӀадамал», – ан. Цоги гьес абуна: «Гьаб буго Аллагьасул хӀакъаб рагӀи!» – ян.

10Гьесул хӀатӀазда цеве кӀалагъоркье речӀчӀун, гьесие сужда гьабизехъин букӀана дица. Гьес дида абуна: «Гьеб бегьуларебха! ГӀисае нугӀлъи гьабулел дур вацазулги дурги гьалмагъ вуго дун. Аллагьасе гьабе дуца сужда. ГӀисае нугӀлъи гьабиги Аллагьасул рагӀудасан бачӀараб бугебха!»[+]


ХъахӀаб чу рекӀарав

11Зоб рагьун бачӀун бихьана дида. Гьале хъахӀаб чу; гьелда рекӀун вуго РитӀухъавиланги ХӀакъавиланги жинде абулев, битӀараб хӀукмуги къотӀулев, рагъдаги бергьунев чи. 12ЦӀадул мацӀал гӀадинал руго гьесул берал, гьесул ботӀрода гӀемерал тажалги руго, жиндаго гьесда гурони, лъиданиги лъалареб цӀарги хъван буго гьесул надалда[+]. 13Гьесда буго бидулъ ччураб ретӀел; гьесда цӀарги – Аллагьасул рагӀи[+]. 14ХъахӀал чуяздаги рекӀун, малаикзабазул боял рачӀунел руго гьесда хадур. Гьезда тӀад буго чӀухӀараб ва бацӀцӀадаб хъахӀаб ретӀел. 15Гьесул кӀалдиса къватӀибе бачӀунеб рагӀиги релълъуна халкъаздаса бергьине хьвагӀулеб рекӀараб хвалченалда. Гьес гьел маххул тӀилица рехъаде рачине руго. Къудратав Аллагьасул ццидалги жазаялъулги чаналъуб чагъир гьабизе цӀибил мерхьина гьес[+]. 16Гьесул ратӀлидаги хьолбодаги: «ПарччахӀзабазулги ПарччахӀ, тӀадегӀаназулги ТӀадегӀанав», – абун цӀар хъван буго[+].

17Дида вихьана бакъуда тӀад чӀарав малаик. Зоб бакьулъан роржун унел киналго хӀанчӀазде гьес ахӀана: «Аллагьасул кӀудияб кванде рачӀа киналго цадахъ: 18парччахӀзабазулги, рагъул церехъабазулги, къо-асс бугезулги, чуязулги, гьезда рекӀаразулги, киналго уздензабазулги лагъзадерилги – гӀисиназулги чӀахӀиязулги гьан кваназе!» – ян.

19Дида рихьана данделъун, чода рекӀарасдаги гьесул боялдаги данде рагъизе къачӀан, жанаварги, дуниялалъул парччахӀзабиги, гьезул боялги[+]. 20Жанавар асирлъун ккуна, гьелдаго цадахъ ккуна, гьеб жанавар бугеб бакӀалда гӀаламатал рихьизарун, жинца гӀадамал къосинарурав гьересиаварагги. Гьес къосинарулаан жанаваралъул гӀуж лъурал ва гьелъул сураталъе сужда гьабурал гӀадамал. Жанаварги гьересиаварагги чӀагого рехана цӀадулги чӀабтӀилги хӀоринире[+]. 21Цогидал чӀвана чода рекӀарасул кӀалдисан бачӀараб хвалчаца. Ва киналго хӀанчӀаз гӀорцӀизегӀан кванана гьезул гьан[+].

### 20 бетӀер


Азарго сон

1Дида вихьана зодисан рещтӀунев цо малаик; гьесухъ букӀана тӀину гьечӀеб кӀкӀалахъе бугеб нуцӀил кӀулги кӀудияб рахасги[+]. 2Илбислъунги шайтӀанлъунги кколеб аздагьо – некӀсияб борохь, – кквезеги ккун, рахсида бухьана гьес, азарго соналъ гьелдаса борчӀилареб куцалъ[+]. 3Азарго соналъ халкъал къосинаричӀого теледухъ, нуцӀаги рахан, гьелда мугьруги чӀван, кӀкӀалахъе рехана малаикас гьеб. Цинги гьеб дагьабго заманаялъ рахсидаса бичун биччазе буго[+].

4Дида рихьана тахбакӀал, гьезда тӀад гӀодор чӀун рукӀана суд гьабизе тарал гӀадамал. ГӀисал хӀакъалъулъ хабар тӀибитӀизабунилан ва Аллагьасул рагӀи тӀубазабунилан бутӀрул къотӀаразул рухӀалги рихьана. Рихьана жанаваралъе ва гьелъул сураталъе сужда гьабичӀел, жидер надалда яги кверда гӀуж лъечӀел гӀадамалги. Гьел чӀаголъун рукӀана, ва гьез ГӀисада цадахъ азарго соналъ парччахӀлъи гьабулеб букӀана[+]. 5Гьедин чӀаголъана тӀоцере гӀадамал. Цогидал хварал чагӀи гьеб азарго сон инегӀан чӀаголъичӀо. 6Гьардарал гурелдай гьел тӀоцере чӀаголъаразда гъорлъе ккарал гӀадамал. КӀиабилеб хвел гьезда хъваларо. Ва гьел лъугьина Аллагьасулги МасихӀилги[†] кашишзабилъун,[†] ва гьесда цадахъ азарго соналъ парччахӀлъи гьабила[†] гьез[+].


Илбисалъе тамихӀ гьабула

7Азарго сон индал, илбис туснахъалъуса къватӀибе биччала. 8Дуниялалъул ункъабго рахъалде ун, халкъал къосинарила гьелъ, гӀажуж-мажужалъул боял данде ракӀарун, рагъде рахъинарила. Ралъдал рагӀалда салигӀанги гӀемер рукӀина гьел[+]. 9ТӀолабго ракь цӀун букӀана гьел бояз, ва гьез сверун ккуна иман лъуразул ордуги Аллагьасе хирияб шагьарги. Амма зодисан цӀа бачӀун рухӀана гьел[+]. 10Гьел къосинарураб илбис рехана цӀадулги чӀабтӀилги хӀоринибе. Гьеб хӀоринир абадул абадиялъго къасиги-къадги гӀазаб-гӀакъубаялда гьелда цадахъ рукӀина жанаварги гьересиаварагги[+].


Хваразе суд гьабула

11Гьебмехалда дида бихьана цӀакъго кӀудияб хъахӀаб тах, вихьана гьелда гӀодов чӀаравги. Гьесдаса лъутун ана зобги ракьги, ва гьезие чӀезе бакӀ батичӀо. 12Ва дида рихьана хварал чагӀи – гӀисиналги чӀахӀиялги – тахида цере чӀун. Рагьун лъун тӀахьалги рукӀана. Цоги тӀехьги букӀана рагьун – гӀумруялъул тӀехь буго гьеб. Гьел тӀахьазда хъварал ишазухъ балагьун гьабулеб букӀана хваразе суд[+]. 13Ралъдацаги кьуна жиндихъго рукӀарал хварал чагӀи. Хвалицаги хваразул улкаялъги кьуна жидехъго рукӀарал хварал чагӀи. Ва гьезул ишазухъ балагьун, щивав чиясе судги гьабуна[+]. 14Цинги хвелги хваразул улкаги цӀадул хӀоринибе рехана. Гьеб цӀадул хӀор ккола кӀиабилеб хвел. 15ГӀумруялъул тӀехьалда цӀар хъван батичӀел чагӀи цӀадул хӀоринире рехана[+].

### 21 бетӀер


ЦӀияб зобги цӀияб ракьги

1Цинги дида бихьана цӀияб зобги цӀияб ракьги. Цевехун букӀараб зобги ракьги тӀагӀун буго, ралъадги гьечӀо гьанже[+]. 2Гьединго дида бихьана мукъадасаб шагьар – зодисан Аллагьас рещтӀинабулеб цӀияб Иерусалим. БахӀарасда аскӀое уней бахӀарай кинигин къачӀан букӀана гьеб[+]. 3Кутакаб гьаракьалдалъун тахидасан абулеб рагӀана дида: «Гьале гӀадамазулалда аскӀоб бугеб Аллагьасул чадир. Гьенив гьезда цадахъ вукӀине вуго Аллагь. Гьел лъугьине руго гьесул халкълъун, ва живго гьев Аллагьги гьезда аскӀов вукӀине вуго[+]. 4Аллагьас гьезул бадиса магӀил щибаб горо бацӀцӀина, ва хвелги тӀокӀаб букӀинаро. Цебехун букӀарабщинаб лъугӀун-тӀагӀун индал, тӀокӀаб букӀинаро я гӀоди, я унти»[+].

5Тахида гӀодов чӀарас абуна: «Гьале дица кинабго цӀидасан бижизабулеб буго», – ян. Цоги гьес дида абуна: «Хъвай – хӀакъал ва ритӀухъал рагӀаби руго гьел»[+].

6Гьес дида абуна: «ТӀубана! Дун вуго Алипги Яги, Авалги Ахирги; къечарасе дица чӀобого кьела маулхӀаяталъул иццухъа лъим»[+]. 7Бергьарасе гьеб кинабго насиблъила. Дун гьесул Аллагьлъун вукӀина, гьевги дие васлъун вукӀина[+]. 8Амма хӀинкъаралги, божи-иманалдаса руссаралги, инжитлъи-хӀакъирлъи гьабуралги, чӀвадарухъабиги, хъахӀбабиги, сихӀручагӀиги, гьересиаллагьзабазе гӀибадат гьабуралги, киналго гьерсихъабиги унеб бакӀ буго цӀадулги чӀабтӀилги хӀор. Гьеб ккола кӀиабилеб хвел[+].


ЦӀияб Иерусалим

9Ахирисеб анкьго балагьалъул цӀураб анкьго щурун кодобе кьурав анкьго малаикасул цояс, аскӀовеги вачӀун, дида абуна: «Вилълъа, дуда дица йихьизайила КьагӀрил лъадилъун лъугьине йигей бахӀарай»[+]. 10Илагьияб РухӀалъ[†] асар гьабун дида цебе чӀана гьадинаб сурат. Гьале цо борхатаб магӀарде вачун, малаикас дида бихьизабуна мукъадасаб шагьар – зодисан Аллагьас рещтӀинабулеб Иерусалим[+]. 11Аллагьасул нур чӀун букӀана гьелда тӀад; жавгьар-якъут гӀадин ва бацӀцӀадаб яшма гӀадин кенчӀелеб букӀана гьеб[+]. 12Шагьаралда сверухъ букӀана кӀудияб ва борхатаб къед. АнцӀила кӀиго кавуги букӀана гьеб къадалъ. Ва гьел кавабазухъ чӀун анцӀила кӀиго малаикги вукӀана. Кавабазда хъван букӀана Исраилил васаздасан лъугьараб анцӀила кӀиго наслуялъул цӀар. 13Бакъбаккудасахун букӀана лъабго каву, севералъул рахъалдасан – лъабго, къирбалалдасахун – лъабго ва бакътӀерхьул рахъалдасан лъабго каву букӀана. 14Къадал кьучӀ щулалъизе гьабун букӀана анцӀила кӀиго сангар, гьездаги хъван букӀана КьагӀрил анцӀила кӀиго чапарасул[†] цӀар[+].

15Диргун накъит гьабулев вукӀарасухъ букӀана гьеб шагьарги, гьелъул кавабиги, къадалги рорцине меседил тӀил[+]. 16ГӀеблъиги халалъиги бащадаб, ункъбокӀонаб шагьар буго гьеб. Доб тӀилалъ борциндал, гьеб шагьаралъул халалъиялда гьесда батана кӀиазарго километр; халалъиги, гӀеблъиги, борхалъиги цого букӀана. 17Къадал борхалъиялда батана нусиялда кӀикъоялда ункъо натӀ. Гьедин гӀадамазулго гӀадаб роцадалъун борцана малаикасги гьеб. 18Къед гьабун бугоан яшмаялъул, шагьар букӀана бацӀцӀадаб меседил гьабураб ва цӀергӀанги бацӀцӀадаб. 19Къадалъ бакӀ-бакӀалда кьочӀое лъун рукӀана батӀи-батӀиял хириял ганчӀал: тӀоцебесеб кьочӀое – яшма, кӀиабилелъе – сапфир, лъабабилелъе – халцедон, ункъабилелъе – изумруд,[+] 20щуабилелъе – сардоникс, анлъабилелъе – сердолик, анкьабилелъе – хризолит, микьабилелъе – берилл, ичӀабилелъе – топаз, анцӀабилелъе – хризопрас, анцӀила цоабилелъе – гиацинт ва анцӀила кӀиабилеб кьочӀое лъун букӀана аметист. 21АнцӀила кӀиябго каву – анцӀила кӀиго къиматаб маргъал. Щибаб каву гьабун букӀана цохӀо маргъалалъул. Шагьаралъул аслияб къватӀ букӀана цӀорода гъорлъан кинигин гьоркьосан канлъи бихьулеб бацӀцӀадаб меседил.

22ГӀибадат гьабизе гӀадамал данделъулеб бакӀ цониги бихьичӀо дида гьениб. Гьеб тӀолабго шагьар бугелъулха Живго Къудратав БетӀергьан Аллагьги КьегӀерги чӀараб мукъадасаб рукъ![†] 23Гьеб шагьаралъе канлъи кьезе я бакъ, я моцӀ хӀажалъулеб букӀинчӀо. Аллагьасул нуралъул букӀиндалха гьениб канлъи! Гьелъул чирахъ ккола КьегӀер[+]. 24Гьеб канлъухъе хьвадизе руго халкъал; дуниялалъул парччахӀзабазги жидерго бечелъи кьезе буго гьеб шагьаралъе. 25Къад-къад гьелъул каваби киданиги къаларо, сардалги гьенир рукӀинего рукӀунаро. 26Халкъазги гьеб шагьаралъе кьела жидерго бечелъиги къиматабщинабги. 27Хъублъи киданиги лъугьине гьечӀо гьенибе. Инжитабщинабги гьересиябщинабги жинца гьабулев чиги гьеб шагьаралда жаниве лъугьинаро. Лъугьина КьагӀрихъ бугеб гӀумруялъул тӀехьалда жидер цӀар хъванщинал.

### 22 бетӀер


МаулхӀаяталъул лъадал гӀор

1Гьес дида бихьизабуна маулхӀаяталъул лъадал гӀор. БацӀцӀадаб цӀер гӀадаб гьеб гӀор чвахун бачӀунеб букӀана Аллагьасулги КьагӀрилги тахида цебесан. 2Шагьаралъул къватӀ кӀийиде бикьизабун чвахулеб букӀана гьеб. ГӀумруялъул гъотӀол – анцӀила кӀиго нухалъ жинца пихъ кьолеб ва щибаб моцӀалъ тӀад пихъги бижулеб гъотӀол гӀаркьалаби гӀунтӀун ругоан гӀурул кӀиябго рагӀалалде. Гьеб гъотӀол тӀамахги халкъазе дару буго[+]. 3Гьеб шагьаралда тӀокӀаб киданиги хӀарамаб жо букӀинаро. Гьениб букӀина Аллагьасулги КьагӀрилги тах, ва жиндирго лагъзадерица гьесие хъулухъги гьабила.[†] 4Гьезда гьесул гьумер бихьила, ва гьезул надалдаги лъугьина гьесул цӀаралъул гӀуж[+]. 5Сордо гьениб тӀокӀаб киданиги букӀине гьечӀо; БетӀергьан Аллагьас жиндирго нуралдалъун кьела гьезие канлъи, ва абадул абадиялъго парччахӀлъиги гьабила гьез[+].

6Гьес дида абуна: «Гьал рагӀаби ритӀухъал ва хӀакъал руго. Илагьияб РухӀ[†] аварагзабазухъе рещтӀинабулев БетӀергьан Аллагьас чапар[†] витӀана кватӀичӀого ккезе бугебщинаб жиндирго лагъзадерида бихьизабизе»[+].


МасихӀ хехго вачӀина

7«Гьале кватӀичӀого тӀаде щвела!» – ян абуна МасихӀица.[†] Гьардарав гуревдай хадубккун лъугьине бугебилан гьаб тӀехьалда хъварал рагӀаби рехун течӀев чи[+].

8Дида – Иоаннида – бихьана ва рагӀана гьеб кинабго. Гьеб бихьараб ва рагӀараб мехалда дун кӀалагъоркье ккана дида гьеб бихьизабурав малаикасул хӀатӀазда цеве. Дица гьесие сужда гьабизехъин букӀана[+]. 9Гьес дида абуна: «Гьеб бегьуларебха! Дурги, дур вацал – аварагзабазулги, гьаб тӀехьалъул рагӀаби рехун течӀелщиназулги гьалмагъ вуго дун. ЦохӀо Аллагьасе гьабе сужда».

10Цинги гьес абуна: «Болжал тӀаде щолеб бугебин, воре, хадубккун лъугьине бугелъул хӀакъалъулъ гьаб тӀехьалда ругел рагӀаби рахчун тоге[+]. 11Квешав цевего гӀадин квешлъи гьабулев вукӀаян абе, хъубавги хъублъи гьабулев вукӀаян абе, ритӀухъавги ритӀухъабщинаб гьабулев вукӀаян абе ва вацӀцӀадавги цевего гӀадин бацӀцӀадабщинаб гьабулев вукӀаян абе[+].

12Гьале дун кватӀичӀого тӀаде щвела. Дихъ буго щивасул ишазда рекъон кьезе шапакъат[+]. 13Дун вуго Алипги Яги, ТӀоцевесевги ТӀарамагъадисевги, Авалги Ахирги![+]

14Гьардарал гурелдай гӀумруялъул гъотӀодаса пихъ кваназейилан ва шагьаралда жанире кавудухъан лъугьинейилан ретӀел чурун бацӀцӀад гьабурал гӀадамал[+]. 15КъватӀирехун руго гьабиги, сихӀручагӀиги, хъахӀбабиги, чӀвадарухъабиги, гьересиаллагьзабазе гӀибадат гьабулелщиналги, гьереси бокьулелщиналги, гьересиябщинаб жидеца гьабулелги[+].

16Дица – ГӀисаца – дирго чапар витӀана нужехъе, – гьалъул хӀакъалъулъ жамагӀатазда лъазабейилан. Дун вуго Давудил[†] кьибилги ва гьесул кьолбол васги. Дун вуго гвангъараб рогьалил цӀва»[+].

17Илагьияб РухӀалъги бахӀаралъги абула: «ВачӀа!» – ян. ВачӀайилан абизе биччанте гьеб рагӀарасги. Гьекъезе бокьарав вачӀайилан абе, ва бокьанщинас маулхӀаяталъул лъим чӀобого босейилан абе[+].

18Хадубккун лъугьине бугелъул хӀакъалъулъ гьаб тӀехьалда ругел рагӀабазухъ гӀенеккун ругезда лъазабун толеб буго – гьел рагӀабазда тӀаде лъицаниги щибниги жубани, гьесда тӀаде Аллагьасги журала гьаб тӀехьалда рехсарал балагьалги гӀазабалги[+]. 19Хадубккун лъугьине бугелъул хӀакъалъулъ гьаб тӀехьалда ругел рагӀабазда тӀаса лъицаниги щибниги босани, Аллагьас гьесда тӀасаги босила гӀумруялъул гъветӀалдаги мукъадасаб шагьаралдаги гьесул букӀараб бутӀа, – гьаб тӀехьалда жиндир хӀакъалъулъ рехсон бугеб бутӀа.

20Гьел рагӀаби ритӀухъ гьарулев МасихӀица абулеб буго: «БитӀараб буго. Дун хехго вачӀина!» – ян.

Амин! ВачӀа, ТӀадегӀанав ГӀиса![+] 21Нилъер ТӀадегӀанав ГӀиса МасихӀил баркат лъеги киназдаго! Амин!

## РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Инжил)

### РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Инжил)

РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Инжил)


А

Б

В

Г

ГЬ

ГӀ

Д

Ж

З

И

К

КЪ

Л

ЛЪ

М

Н

П

Р

С

Т

ТӀ

Ф

ХӀ

ЦӀ

Ч

Ш

Щ

Ю

Я


РИЧӀЧӀИЗЕ ЗАХӀМАТАЛ РАГӀАБАЗЕ БАЯН

### Агриппа

Агриппа – Гьерод Агриппал вас. ГӀага-шагарго 53–93 соназда гьев вукӀана Палестинаялъул цо бутӀаялъул кверщелчи. Балагье Гьерод.

### Адам

Адам – Аллагьас тӀоцеве вижарав инсан. Гьесдасан ва гьесул лъади ХӀавадасан лъугьана дуниялалда киналго гӀадамал. Аллагьасул амру тӀубазабичӀел ва гьелдалъун мунагь гьабурал тӀоцересел гӀадамал ккола Адамги ХӀаваги.

### Арфа

Арфа

### Асия

Асия – ГьитӀинаб Азиялда (гьанжесеб Турциялда) букӀараб Рималъул империялъул вилаят.

### Ассарий

Ассарий – Рималда хӀалтӀулеб букӀараб гӀисинаб гӀарац, динаралъул 1/16 бутӀа.

### Барас

Барас – черхалда ругънал лъугьун, инсанасул гьан туризабулеб цӀакъ квешаб ва захӀматаб унти. Барасалъ унтарал гӀадамал хъублъарал чагӀилъун рикӀкӀунаан Мусал къануналъ ва диналъул агьлуялда гъорлъе риччалароан.

### Беэлзебул

Беэлзебул – жундузул бетӀер, илбис.

### БилгӀам

БилгӀам – Муса аварагасул заманаялда вукӀарав сихӀручи. ЖугьутӀазул тушбабилъун рукӀарал мугӀабиязул парччахӀ Балакица гьесда гьарана, сихӀруги гьабун, жугьутӀал хвезаризе вачӀайилан. Амма мугӀабиязухъе унаго нухда цо хӀикматаб хӀалкӀолъиялдалъун гьев чӀун хутӀана. Малаикас ва живго тӀад рекӀун вукӀараб хӀамица биччачӀо БилгӀамида Аллагь цо вукӀиналда божулеб жугьутӀазул халкъ хвезабизе. Амма хадусеб заманалда жугьутӀазда гьоркьор БилгӀамил хӀакъалъулъ тӀиритӀун рукӀана Аллагьасул диналъул тушман вукӀанин гьевилан харбал.

### Бищунго кӀудияв кашиш

Бищунго кӀудияв кашиш – Иерусалималъул Мукъадасаб Рукъалъул бищунго кӀудияв кашиш вищулаан цо лъагӀалил болжалалда, ва гьес бетӀерлъи гьабулаан тӀадегӀанаб судалъе.

### Бунямин

Бунямин – Якъуб аварагасул вас. Гьесдасан бачӀараб буго жугьутӀазул халкъалъул цо наслу.

### Вавилон

Вавилон – гьанжесеб ГӀиракъалъул ракьалда букӀараб некӀсияб шагьар. Нилъер эраялде щвелелде 600 соналъ цебе вавилоналъулаз Ягьудия бахъун букӀана, щущазабун букӀана Иерусалим ва Мукъадасаб Рукъ. Ягьудиялъул гӀемерал гӀадамал 70 соналъ Вавилоналъул пачалихъалда асирлъуда хутӀана. «Инжилалъул» цо-цо бакӀазда «Вавилонлъун» рикӀкӀун буго, кидаялиго вавилоналъулалго гӀадин, батӀи-батӀиял мунагьазулъ къараб халкъалъ яшав гьабулеб букӀараб Рим.

### Галилея

Галилея – ГӀизраил пачалихъалъул севералда букӀараб ракь. ГӀиса МасихӀил заманаялда гьениб яшав гьабулеб букӀана жугьутӀаз ва цогидал халкъаз. Ягьудиялъул гӀадамаз галилеялдасел гӀад-хочӀие гьарулаан, гьел рикӀкӀунароан. Галилеялъул Назарет абураб гьитӀинабго шагьаралда кӀудияв гӀуна ГӀиса МасихӀ.

### ГанчӀал речӀчӀулеб алат

ГанчӀал речӀчӀулеб алат

### Гьабил

Гьабил – Адамилги ХӀавалги вас, Къабилил гьитӀинав вац. Къабилица Гьабил чӀвана гьесдехун ккараб жахӀда сабаблъун.

### Гьарун

Гьарун – Муса аварагасул кӀудияв вац. НекӀсиял жугьутӀазе амруял Аллагьас Мусахъе кьураб мехалда, Гьарун тӀамуна гьес тӀоцевесев кашишлъун. Къануналъул бихьизабиялда рекъон, Гьарунил наслуялъул рукӀине кколаан киналго кашишзаби.

### Гьерод

Гьерод – «Инжилалда» рехсон вуго гьеб цӀар бугев лъабго чи. «Матфейица бицараб Рохалил хабаралда» тӀоцеве рехсарав Гьерод вукӀана Ягьудиялъул парччахӀ. КӀиабизе рехсарав Гьерод Антипа вукӀана Галилеялъул хан (тӀоцевесев Гьеродил вас). «Чапарзабазул ишазда» 12-абилеб бетӀералда рехсарав Гьерод Агриппа вукӀана дов Гьерод Антипал вацасул вас, нилъер эраялъул тӀоцебесеб гӀасруялъул 41-абилеб соналъ Ягьудиялъул хан.

### ГӀадамил Лъимер

ГӀадамил Лъимер – жугьутӀазул мацӀалда гьелъул магӀна буго «инсан, гӀадан, чи». Даниял аварагасул ТӀехьалда рехсон буго МасихӀ вукӀине вугин ГӀадамил Лъимер. МасихӀ ГӀисацаги жиндирго хӀакъалъулъ абулеб буго жив ГӀадамил Лъимер вугилан.

### Давуд

Давуд – некӀсияб ГӀизраилалъул кӀудияв парччахӀ ва авараг. Гьес яшав гьабуна нилъер эраялде щвелелде анцӀабилеб гӀасруялда, ГӀиса МасихӀ гьавилелде азарго соналъ цебе.

### Давуд ва Голиаф

Давуд ва Голиаф

### Динар

Динар – Рималъул империялда хьвадулеб букӀараб гӀарцуда цӀар. Гьелъул къимат бащалъулаан цо къоялъ хӀалтӀун щолеб мухьалда.

### Диниял гӀалимзаби

Диниял гӀалимзаби – Мусал къанун рагӀа-ракьанде щун лъалел ва жугьутӀазда гьеб малъулел гӀадамал.

### Диргьам

Диргьам – греказул гӀисинаб гӀарац, гӀага-шагарго гьеб бащалъулаан цо динаралда.

### Жергъен

Жергъен

### Забулон ва Нафталим

Забулон ва Нафталим – Якъуб аварагасул васал. Гьездасан рачӀарал руго ГӀизраилалъул северияб рахъалда, Галилеялъул хӀорил рагӀалда яшав гьабун рукӀарал жугьутӀазул кӀиго наслу.

### Забур

Забур – 150 динияб кечӀалдасан гӀуцӀараб тӀехь. Гьезул гӀемерисел Давуд аварагас гьарураллъун рикӀкӀуна.

### Зина

Зина – «Инжилалда» гьаб рагӀи кьун буго рос-лъади цоцазе хилиплъи абураб магӀнаялда.

### Ибрагьим

Ибрагьим – гӀарабиязулги жугьутӀазулги умматалъул бетӀер, Аллагь цо вукӀиналде тӀоцеве кантӀарав авараг, ИсхӀакъ аварагасул эмен.

### Илагьияб РухӀ

Илагьияб РухӀ – Аллагьасдасан бачӀунеб гӀадамал битӀараб нухде рачунеб гьел рацӀцӀалъизарулеб къуват. «Инжилалда» «Илагьияб РухӀ» живго Аллагьлъун рикӀкӀун буго.

### Иляс

Иляс – ГӀизраилалъул халкъалде витӀарав ва гьересиаллагьзабазе лагълъи гьабиялде данде къеркьарав кӀудияв авараг. Аллагьас гьев чӀагого зобалазде восана. ЖугьутӀал ралагьун чӀун рукӀана МасихӀ вачӀиналъул хабар бицине гьев ракьалде тӀадвуссиналъухъ.

### ИсхӀакъ

ИсхӀакъ – жугьутӀазул умматалъул бетӀерлъун рикӀкӀунев авараг. Гьев вукӀана Ибрагьимилги Саратилги вас, ГӀисилги Якъубилги эмен.

### Ишая

Ишая – нилъер эраялде щвелелде анкьабилеб гӀасруялда Ягьудиялда вукӀарав кӀудияв авараг.

### Кашиш

Кашиш – Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъоб динияб хъулухъ гьабулев чи.

### Къабил

Къабил – Адамилги ХӀавалги цӀикӀкӀарав вас, Гьабилил вац. ЖахӀда ккун гьес жиндирго вац Гьабил чӀвана.

### Къайсар

Къайсар – Рималъул парччахӀ, император.

### Къанун

Къанун – балагье: Мусал къанун.

### КъотӀи

КъотӀи – «Инжилалда» гьеб ккола тӀоцебе НухӀ аварагасулгун, хадуб Ибрагьим аварагасулгун, ахиралдаги, Муса авараг гьоркьов ккун, жугьутӀазул тӀолабго халкъалъулгун Аллагьас гьабураб «НекӀсияб къотӀи». ГӀисаца абулеб буго жиндир хвел кколин Аллагьасдаги гьесде иман лъураб халкъалдаги гьоркьоб «ЦӀияб къотӀиялъул» байбихьилъун.

### КъотӀиялъул гъамас

КъотӀиялъул гъамас

### Легион

Легион – Рималда 6000 рагъухъанасдасан гӀуцӀараб бо.

### Лепта

Лепта – бищунго гӀисинаб пахьул гӀарац, динаралъул 1/128 бутӀа.

### Лира

Лира

### Лъадалъ ччун рахъи

Лъадалъ ччун рахъи – гьеб букӀана мунагьал чуризе ва кантӀун Аллагьасде руссине гьабулеб динияб гӀадат.

### Магъало бакӀарулел чагӀи

Магъало бакӀарулел чагӀи – Рималъул къайсарасул хазинаялъе халкъалъухъа магъало бакӀаризе тарал гӀадамал, гьединлъидал жугьутӀазе гьел рокьулароан; къайсарасе магъало бакӀариги рикӀкӀунаан хӀакъ батулеб ишлъун.

### Мажусиял

Мажусиял – гӀемерал «аллагьзабазде» иман лъурал ва Мусал къанун босичӀел гӀадамал.

### МасихӀ (Христос)

МасихӀ (Христос) – Аллагьас витӀилин рагӀи кьун букӀарав абадияв ПарччахӀ.

### Мукъадасаб рукъ

Мукъадасаб рукъ – Иерусалималда букӀараб аслияб динияб рукъ (Храм, Байтулмукъадас). ГӀицӀго гьениб гурони къурбан хъвезе изну букӀинчӀо.

### Муса

Муса – ГӀизраилалъул цӀакъго кӀудияв авараг. Гьес цевехъанлъи гьабуна Аллагьас ГӀизраилалъул халкъ Мисриялдаса къватӀибе бачунеб мехалда. Аллагьас Мусахъе кьуна Къанун.

### Мусал къанун

Мусал къанун – Муса аварагасде Аллагьас рещтӀарал гӀемерал амруял ва жугьутӀаз чара гьечӀого цӀунизе кколел, гьезул гӀумруялъул киналго рахъал рихьизарулел гӀадатал.

### НекӀсияб къотӀи

НекӀсияб къотӀи – балагье: КъотӀи.

### Ниневия

Ниневия – некӀсияб ва гучаб Ассирия пачалихъалъул тахшагьар. Юнус аварагасул хӀакъалъулъ тӀехьалда бицунеб буго, мунагьаздаса инкар гьабун ва рекӀекълъун, битӀараб нухде руссинчӀони, шагьар щущазабизе бугилан гьелъул халкъалда бицине Аллагьас гьев Ниневиялде витӀанин абун. Юнус аварагасул вагӀзаялъ Ниневиялъул халкъ кантӀизабуна, гьезул шагьарги щущазабичӀого хутӀана.

### Пасха

Пасха – Мисриялда лагълъиялде ккун рукӀарал жугьутӀал, Аллагьасул цӀоб лъун, зулмуялдаса тархъанлъараб заман ракӀалде щвезабун, щибаб соналъ ихдал гьез тӀобитӀулеб кӀудияб байрам.

### Пилат Понтий

Пилат Понтий – ГӀиса МасихӀил заманаялда Рималъул императорас Ягьудиялде витӀун вукӀарав сардар.

### Рим

Рим – Италиялъул шагьар, кӀудияб империялъул тахшагьар. ГӀиса МасихӀил заманаялда гьеб империялде гьоркьоре унаан Средиземнияб ралъдал рагӀаллъабазда рукӀарал гӀемерал улкаби.

### Саддукеял

Саддукеял – жугьутӀазул бечедал гӀадамазги диниял бутӀрузги гӀуцӀараб цо хасаб мазгьабалъул гӀадамал. Гьез бетӀерлъи гьабулаан диниялги сиясиялги ишазе, тӀадегӀанаб судалда гьоркьорги гӀемерисел гьел рукӀунаан. Мусал къануналде гурони, гьесдаса хадур рахъарал цогидал аварагзабазул ТӀухьдузде иман лъолароан саддукеяз.

### Самариял (Самариялъул халкъ)

Самариял (Самариялъул халкъ) – Ягьудиялдаги Галилеялдаги гьоркьоб букӀараб Самария вилаяталъул гӀадамал. Гьел божулаан Аллагь цо вукӀиналда, амма жугьутӀазул къануналъул цо-цо рихьизариял къабул гьарулароан. Гьеб сабаблъун кӀиябго халкъалъул рагӀи дандеккунгутӀи букӀана, хӀатта цоцазда аскӀор гӀодор чӀун самариявги жугьутӀавги квана-гьекъей мунагьлъун рикӀкӀунаан.

### Сарат

Сарат – Ибрагьим аварагасул лъади. ХерлъизегӀан лъимер гьабичӀого хутӀун йикӀарай гьелъ, Аллагьасул хӀалкӀолъиялдалъун, Ибрагьимие вас – ИсхӀакъ гьавуна.

### Сардар

Сардар – жиндирго кверщаликь ругел вилаятазда Рималъул къайсарас тарав бетӀер.

### Синагога

Синагога – какал разе ва Таврат (Мусаде рещтӀараб тӀехь) цӀализе жугьутӀал данделъулеб рукъ.

### Систр

Систр

### Содом ва Гоморра

Содом ва Гоморра – Аллагьасул ццин бахъун щущазарурал шагьарал. Гьел рукӀана Хвараб ралъдал рагӀалда.

### Сулайман

Сулайман – Давуд аварагасул вас, кӀудияв гӀакъил, парччахӀ ва авараг. Иерусалималда Мукъадасаб Рукъ гьес бан букӀана.

### Сулейман пачаяс бараб Мукъадасаб (БетӀергьанасул) Рукъ.

Сулейман пачаяс бараб Мукъадасаб (БетӀергьанасул) Рукъ.

### Сур

Сур

### Таврат

Таврат – «НекӀсияб КъотӀиялъул» тӀоцебесеб щуго тӀехь. Тавратилан абула Мусал къануналдаги.

### Талант

Талант – бацӀцӀадаб гӀарцул 30 кг – 6000 диргьам.

### ТӀадегӀанаб суд

ТӀадегӀанаб суд – Иерусалималъул халкъалда гьоркьоб хӀукму къотӀулеб бищунго кӀудияб идара.

### Фарисеял

Фарисеял – Мусал къанунги умумузул гӀадатги цӀуниялъе цӀакъго хӀаракат бахъулел гӀадамаздасан Ягьудиялда гӀуцӀараб ва къадру-къимат цӀикӀкӀараб динияб мазгьабалъул гӀадамал.

### ХӀава

ХӀава – дуниялалда тӀоцее йижарай чӀужугӀадан, Адамил лъади.

### ЦӀияб къотӀи

ЦӀияб къотӀи – балагье: КъотӀи.

### Чапар

Чапар – ГӀиса МасихӀил бищунго цересел 12 муридаздасан цояв. Чапарилан абулаан, ГӀисал амруялда рекъон, Рохалил хабар дуниялалда тӀибитӀизабизе тӀаде босарав бокьарав муридасдаги.

### Шамат

Шамат – Мусал къануналда рекъон, шамат къоялъ кинаб букӀаниги хӀалтӀи гьабизе гьукъула. ХӀалхьи-рахӀаталъе ва Аллагьасе тӀагӀаталъе кьураб къо бугилан рикӀкӀуна гьеб жугьутӀаз.

### ЩвантӀих

ЩвантӀих

### Юсуп

Юсуп – Якъуб аварагасул 12 васазул цояв. Вацаз гьев Мисриялде лагълъун вичана, амма гьенив Аллагьас кӀодо гьавун, тӀолабго Мисриялъул кверщелчилъун вахъана.

### Ягьудия

Ягьудия – Палестинаялъул югалда букӀараб пачалихъ. Гьелъул тахшагьар кколаан Иерусалим. ГӀиса МасихӀил заманаялда Рималъул кверщаликь букӀана гьеб. ТӀоцебе гьениб яшав гьабун рукӀана Якъубил вас Ягьудал наслуялъул жугьутӀал. Ягьудал наслуялъул вукӀана кӀудияв парччахӀ ва авараг Давудги Давудил кьибилалъул чи ГӀиса МасихӀги.

### Якъуб

Якъуб – Ибрагьимил васасул – ИсхӀакъил – вас, ГӀисил вац. Якъубил 12 васасдасан лъугьун рукӀана жугьутӀазул халкъалъул анцӀила кӀиябго наслу.

Агриппа – Гьерод Агриппал вас. ГӀага-шагарго 53–93 соназда гьев вукӀана Палестинаялъул цо бутӀаялъул кверщелчи. Балагье Гьерод.

Адам – Аллагьас тӀоцеве вижарав инсан. Гьесдасан ва гьесул лъади ХӀавадасан лъугьана дуниялалда киналго гӀадамал. Аллагьасул амру тӀубазабичӀел ва гьелдалъун мунагь гьабурал тӀоцересел гӀадамал ккола Адамги ХӀаваги.

Арфа

Асия – ГьитӀинаб Азиялда (гьанжесеб Турциялда) букӀараб Рималъул империялъул вилаят.

Барас – черхалда ругънал лъугьун, инсанасул гьан туризабулеб цӀакъ квешаб ва захӀматаб унти. Барасалъ унтарал гӀадамал хъублъарал чагӀилъун рикӀкӀунаан Мусал къануналъ ва диналъул агьлуялда гъорлъе риччалароан.

Беэлзебул – жундузул бетӀер, илбис.

БилгӀам – Муса аварагасул заманаялда вукӀарав сихӀручи. ЖугьутӀазул тушбабилъун рукӀарал мугӀабиязул парччахӀ Балакица гьесда гьарана, сихӀруги гьабун, жугьутӀал хвезаризе вачӀайилан. Амма мугӀабиязухъе унаго нухда цо хӀикматаб хӀалкӀолъиялдалъун гьев чӀун хутӀана. Малаикас ва живго тӀад рекӀун вукӀараб хӀамица биччачӀо БилгӀамида Аллагь цо вукӀиналда божулеб жугьутӀазул халкъ хвезабизе. Амма хадусеб заманалда жугьутӀазда гьоркьор БилгӀамил хӀакъалъулъ тӀиритӀун рукӀана Аллагьасул диналъул тушман вукӀанин гьевилан харбал.

Бищунго кӀудияв кашиш – Иерусалималъул Мукъадасаб Рукъалъул бищунго кӀудияв кашиш вищулаан цо лъагӀалил болжалалда, ва гьес бетӀерлъи гьабулаан тӀадегӀанаб судалъе.

Бунямин – Якъуб аварагасул вас. Гьесдасан бачӀараб буго жугьутӀазул халкъалъул цо наслу.

Вавилон – гьанжесеб ГӀиракъалъул ракьалда букӀараб некӀсияб шагьар. Нилъер эраялде щвелелде 600 соналъ цебе вавилоналъулаз Ягьудия бахъун букӀана, щущазабун букӀана Иерусалим ва Мукъадасаб Рукъ. Ягьудиялъул гӀемерал гӀадамал 70 соналъ Вавилоналъул пачалихъалда асирлъуда хутӀана. «Инжилалъул» цо-цо бакӀазда «Вавилонлъун» рикӀкӀун буго, кидаялиго вавилоналъулалго гӀадин, батӀи-батӀиял мунагьазулъ къараб халкъалъ яшав гьабулеб букӀараб Рим.

Галилея – ГӀизраил пачалихъалъул севералда букӀараб ракь. ГӀиса МасихӀил заманаялда гьениб яшав гьабулеб букӀана жугьутӀаз ва цогидал халкъаз. Ягьудиялъул гӀадамаз галилеялдасел гӀад-хочӀие гьарулаан, гьел рикӀкӀунароан. Галилеялъул Назарет абураб гьитӀинабго шагьаралда кӀудияв гӀуна ГӀиса МасихӀ.

Гьабил – Адамилги ХӀавалги вас, Къабилил гьитӀинав вац. Къабилица Гьабил чӀвана гьесдехун ккараб жахӀда сабаблъун.

Гьарун – Муса аварагасул кӀудияв вац. НекӀсиял жугьутӀазе амруял Аллагьас Мусахъе кьураб мехалда, Гьарун тӀамуна гьес тӀоцевесев кашишлъун. Къануналъул бихьизабиялда рекъон, Гьарунил наслуялъул рукӀине кколаан киналго кашишзаби.

Гьерод – «Инжилалда» рехсон вуго гьеб цӀар бугев лъабго чи. «Матфейица бицараб Рохалил хабаралда» тӀоцеве рехсарав Гьерод вукӀана Ягьудиялъул парччахӀ. КӀиабизе рехсарав Гьерод Антипа вукӀана Галилеялъул хан (тӀоцевесев Гьеродил вас). «Чапарзабазул ишазда» 12-абилеб бетӀералда рехсарав Гьерод Агриппа вукӀана дов Гьерод Антипал вацасул вас, нилъер эраялъул тӀоцебесеб гӀасруялъул 41-абилеб соналъ Ягьудиялъул хан.

ГӀадамил Лъимер – жугьутӀазул мацӀалда гьелъул магӀна буго «инсан, гӀадан, чи». Даниял аварагасул ТӀехьалда рехсон буго МасихӀ вукӀине вугин ГӀадамил Лъимер. МасихӀ ГӀисацаги жиндирго хӀакъалъулъ абулеб буго жив ГӀадамил Лъимер вугилан.

Давуд – некӀсияб ГӀизраилалъул кӀудияв парччахӀ ва авараг. Гьес яшав гьабуна нилъер эраялде щвелелде анцӀабилеб гӀасруялда, ГӀиса МасихӀ гьавилелде азарго соналъ цебе.

Динар – Рималъул империялда хьвадулеб букӀараб гӀарцуда цӀар. Гьелъул къимат бащалъулаан цо къоялъ хӀалтӀун щолеб мухьалда.

Диниял гӀалимзаби – Мусал къанун рагӀа-ракьанде щун лъалел ва жугьутӀазда гьеб малъулел гӀадамал.

Диргьам – греказул гӀисинаб гӀарац, гӀага-шагарго гьеб бащалъулаан цо динаралда.

Забулон ва Нафталим – Якъуб аварагасул васал. Гьездасан рачӀарал руго ГӀизраилалъул северияб рахъалда, Галилеялъул хӀорил рагӀалда яшав гьабун рукӀарал жугьутӀазул кӀиго наслу.

Забур – 150 динияб кечӀалдасан гӀуцӀараб тӀехь. Гьезул гӀемерисел Давуд аварагас гьарураллъун рикӀкӀуна.

Зина – «Инжилалда» гьаб рагӀи кьун буго рос-лъади цоцазе хилиплъи абураб магӀнаялда.

Ибрагьим – гӀарабиязулги жугьутӀазулги умматалъул бетӀер, Аллагь цо вукӀиналде тӀоцеве кантӀарав авараг, ИсхӀакъ аварагасул эмен.

Илагьияб РухӀ – Аллагьасдасан бачӀунеб гӀадамал битӀараб нухде рачунеб гьел рацӀцӀалъизарулеб къуват. «Инжилалда» «Илагьияб РухӀ» живго Аллагьлъун рикӀкӀун буго.

Иляс – ГӀизраилалъул халкъалде витӀарав ва гьересиаллагьзабазе лагълъи гьабиялде данде къеркьарав кӀудияв авараг. Аллагьас гьев чӀагого зобалазде восана. ЖугьутӀал ралагьун чӀун рукӀана МасихӀ вачӀиналъул хабар бицине гьев ракьалде тӀадвуссиналъухъ.

ИсхӀакъ – жугьутӀазул умматалъул бетӀерлъун рикӀкӀунев авараг. Гьев вукӀана Ибрагьимилги Саратилги вас, ГӀисилги Якъубилги эмен.

Ишая – нилъер эраялде щвелелде анкьабилеб гӀасруялда Ягьудиялда вукӀарав кӀудияв авараг.

Кашиш – Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъоб динияб хъулухъ гьабулев чи.

Къабил – Адамилги ХӀавалги цӀикӀкӀарав вас, Гьабилил вац. ЖахӀда ккун гьес жиндирго вац Гьабил чӀвана.

Къайсар – Рималъул парччахӀ, император.

Къанун – балагье: Мусал къанун.

КъотӀи – «Инжилалда» гьеб ккола тӀоцебе НухӀ аварагасулгун, хадуб Ибрагьим аварагасулгун, ахиралдаги, Муса авараг гьоркьов ккун, жугьутӀазул тӀолабго халкъалъулгун Аллагьас гьабураб «НекӀсияб къотӀи». ГӀисаца абулеб буго жиндир хвел кколин Аллагьасдаги гьесде иман лъураб халкъалдаги гьоркьоб «ЦӀияб къотӀиялъул» байбихьилъун.

КъотӀиялъул гъамас

Лъадалъ ччун рахъи – гьеб букӀана мунагьал чуризе ва кантӀун Аллагьасде руссине гьабулеб динияб гӀадат.

Магъало бакӀарулел чагӀи – Рималъул къайсарасул хазинаялъе халкъалъухъа магъало бакӀаризе тарал гӀадамал, гьединлъидал жугьутӀазе гьел рокьулароан; къайсарасе магъало бакӀариги рикӀкӀунаан хӀакъ батулеб ишлъун.

Мажусиял – гӀемерал «аллагьзабазде» иман лъурал ва Мусал къанун босичӀел гӀадамал.

МасихӀ (Христос) – Аллагьас витӀилин рагӀи кьун букӀарав абадияв ПарччахӀ.

Мукъадасаб рукъ – Иерусалималда букӀараб аслияб динияб рукъ (Храм, Байтулмукъадас). ГӀицӀго гьениб гурони къурбан хъвезе изну букӀинчӀо.

Муса – ГӀизраилалъул цӀакъго кӀудияв авараг. Гьес цевехъанлъи гьабуна Аллагьас ГӀизраилалъул халкъ Мисриялдаса къватӀибе бачунеб мехалда. Аллагьас Мусахъе кьуна Къанун.

Мусал къанун – Муса аварагасде Аллагьас рещтӀарал гӀемерал амруял ва жугьутӀаз чара гьечӀого цӀунизе кколел, гьезул гӀумруялъул киналго рахъал рихьизарулел гӀадатал.

НекӀсияб къотӀи – балагье: КъотӀи.

Ниневия – некӀсияб ва гучаб Ассирия пачалихъалъул тахшагьар. Юнус аварагасул хӀакъалъулъ тӀехьалда бицунеб буго, мунагьаздаса инкар гьабун ва рекӀекълъун, битӀараб нухде руссинчӀони, шагьар щущазабизе бугилан гьелъул халкъалда бицине Аллагьас гьев Ниневиялде витӀанин абун. Юнус аварагасул вагӀзаялъ Ниневиялъул халкъ кантӀизабуна, гьезул шагьарги щущазабичӀого хутӀана.

Пасха – Мисриялда лагълъиялде ккун рукӀарал жугьутӀал, Аллагьасул цӀоб лъун, зулмуялдаса тархъанлъараб заман ракӀалде щвезабун, щибаб соналъ ихдал гьез тӀобитӀулеб кӀудияб байрам.

Рим – Италиялъул шагьар, кӀудияб империялъул тахшагьар. ГӀиса МасихӀил заманаялда гьеб империялде гьоркьоре унаан Средиземнияб ралъдал рагӀаллъабазда рукӀарал гӀемерал улкаби.

Саддукеял – жугьутӀазул бечедал гӀадамазги диниял бутӀрузги гӀуцӀараб цо хасаб мазгьабалъул гӀадамал. Гьез бетӀерлъи гьабулаан диниялги сиясиялги ишазе, тӀадегӀанаб судалда гьоркьорги гӀемерисел гьел рукӀунаан. Мусал къануналде гурони, гьесдаса хадур рахъарал цогидал аварагзабазул ТӀухьдузде иман лъолароан саддукеяз.

Самариял (Самариялъул халкъ) – Ягьудиялдаги Галилеялдаги гьоркьоб букӀараб Самария вилаяталъул гӀадамал. Гьел божулаан Аллагь цо вукӀиналда, амма жугьутӀазул къануналъул цо-цо рихьизариял къабул гьарулароан. Гьеб сабаблъун кӀиябго халкъалъул рагӀи дандеккунгутӀи букӀана, хӀатта цоцазда аскӀор гӀодор чӀун самариявги жугьутӀавги квана-гьекъей мунагьлъун рикӀкӀунаан.

Сарат – Ибрагьим аварагасул лъади. ХерлъизегӀан лъимер гьабичӀого хутӀун йикӀарай гьелъ, Аллагьасул хӀалкӀолъиялдалъун, Ибрагьимие вас – ИсхӀакъ гьавуна.

Сардар – жиндирго кверщаликь ругел вилаятазда Рималъул къайсарас тарав бетӀер.

Синагога – какал разе ва Таврат (Мусаде рещтӀараб тӀехь) цӀализе жугьутӀал данделъулеб рукъ.

Содом ва Гоморра – Аллагьасул ццин бахъун щущазарурал шагьарал. Гьел рукӀана Хвараб ралъдал рагӀалда.

Сулайман – Давуд аварагасул вас, кӀудияв гӀакъил, парччахӀ ва авараг. Иерусалималда Мукъадасаб Рукъ гьес бан букӀана.

Сулейман пачаяс бараб Мукъадасаб (БетӀергьанасул) Рукъ.

Таврат – «НекӀсияб КъотӀиялъул» тӀоцебесеб щуго тӀехь. Тавратилан абула Мусал къануналдаги.

Талант – бацӀцӀадаб гӀарцул 30 кг – 6000 диргьам.

ТӀадегӀанаб суд – Иерусалималъул халкъалда гьоркьоб хӀукму къотӀулеб бищунго кӀудияб идара.

Фарисеял – Мусал къанунги умумузул гӀадатги цӀуниялъе цӀакъго хӀаракат бахъулел гӀадамаздасан Ягьудиялда гӀуцӀараб ва къадру-къимат цӀикӀкӀараб динияб мазгьабалъул гӀадамал.

ХӀава – дуниялалда тӀоцее йижарай чӀужугӀадан, Адамил лъади.

ЦӀияб къотӀи – балагье: КъотӀи.

Чапар – ГӀиса МасихӀил бищунго цересел 12 муридаздасан цояв. Чапарилан абулаан, ГӀисал амруялда рекъон, Рохалил хабар дуниялалда тӀибитӀизабизе тӀаде босарав бокьарав муридасдаги.

Шамат – Мусал къануналда рекъон, шамат къоялъ кинаб букӀаниги хӀалтӀи гьабизе гьукъула. ХӀалхьи-рахӀаталъе ва Аллагьасе тӀагӀаталъе кьураб къо бугилан рикӀкӀуна гьеб жугьутӀаз.

ЩвантӀих

Юсуп – Якъуб аварагасул 12 васазул цояв. Вацаз гьев Мисриялде лагълъун вичана, амма гьенив Аллагьас кӀодо гьавун, тӀолабго Мисриялъул кверщелчилъун вахъана.

Ягьудия – Палестинаялъул югалда букӀараб пачалихъ. Гьелъул тахшагьар кколаан Иерусалим. ГӀиса МасихӀил заманаялда Рималъул кверщаликь букӀана гьеб. ТӀоцебе гьениб яшав гьабун рукӀана Якъубил вас Ягьудал наслуялъул жугьутӀал. Ягьудал наслуялъул вукӀана кӀудияв парччахӀ ва авараг Давудги Давудил кьибилалъул чи ГӀиса МасихӀги.

Якъуб – Ибрагьимил васасул – ИсхӀакъил – вас, ГӀисил вац. Якъубил 12 васасдасан лъугьун рукӀана жугьутӀазул халкъалъул анцӀила кӀиябго наслу.

• 1:1 Лук. 3:23-28

+ 1:1 Байб. 22:18, 2 Пач. 7:12-13

+ 1:2 Байб. 21:3, Байб. 25:6, Байб. 29:35

+ 1:3 Байб. 38, Тар. 26:21,

+ 1:4 Рут 4:18-22

+ 1:6 1 Пач. 17:12, 2 Пач. 11:3, 2 Пач. 12:24

+ 1:11 4 Пач. 24:14-15

+ 1:16 Лук. 1:27

• 1:18 Лук. 2:1-7

+ 1:18 Лук. 1:27, Лук. 1:35

+ 1:19 Къан. 22:23-24, Къан. 24:1

* 1:21 ГӀиса (ЙешуагӀ) абураб рагӀулъ жугьутӀ мацӀалда «Бичас хвасар гьарула» абураб магӀнаги буго.

+ 1:21 Лук. 1:31, Чап. 4:12, Чап. 13:38

+ 1:22 Мат. 2:14, Мат. 4:14, Мат. 21:4, Мат. 26:56, Мар. 14:49, Ин. 19:36,

+ 2:1 Лук. 1:5, Лук. 2:4-7, Ин. 7:42

+ 2:2 Тар. 24:17

+ 2:6 2 Пач. 5:2,

* 2:11 Мирра – хварав чиясда бахунеб махӀгьуинаб нах.

+ 2:11 Тархъ. 30:23, Ин. 19:39

+ 2:12 Байб. 20:6

+ 2:15 Мат. 1:22

+ 2:17 Мат. 27:9

* 2:18 Рама – Бетлегьемалда гӀагарлъухъ букӀараб шагьар.

+ 2:23 Лук. 1:26, Лук. 2:39, Ин. 1:45

• 3:1 Мар. 1:1-8, Лук. 3:1-9, Лук. 3:15-17, Ин. 1:19-28

+ 3:1 Лук. 1:80, Ин. 1:6

+ 3:2 Мар. 1:15

+ 3:4 4 Пач. 1:8, Лев. 11:22, 1 Пач. 14:26

+ 3:6 Чап. 19:18

+ 3:7 Мат. 12:34, Мат. 23:33, Рум. 5:9, 1 Фес. 1:10

+ 3:9 Ин. 8:33

+ 3:10 Мат. 7:19

+ 3:11 Ин. 1:15, Чап. 2:3

+ 3:12 Мат. 13:30, Жугь. 6:8

• 3:13 Мар. 1:9-11, Лук. 3:21-22

+ 3:16 Чап. 7:56, Ин. 1:32-33

+ 3:17 Мар. 9:7, Ин. 12:28, Мат. 17:5, 2 Пёт. 1:17

• 4:1 Мар. 1:12-13, Лук. 4:1-13

+ 4:2 Къан. 9:9, 3 Пач. 19:8, Мат. 21:18

+ 4:3 1 Фес. 3:5

+ 4:4 Къан. 8:3

+ 4:6 Ин. 7:4

+ 4:7 Къан. 6:16

+ 4:10 Мат. 16:23, Къан. 6:13

+ 4:11 Лук. 22:43

• 4:12 Мар. 1:14-15, Лук. 4:14-15

+ 4:12 Мат. 14:3

+ 4:13 Мат. 2:23, Мар. 1:21

+ 4:14 Мат. 1:23

• 4:18 Мар. 1:16-20, Лук. 5:1-11

* 4:18 Пётр – грек мацӀалда «кьуру» абураб магӀна буго гьеб рагӀул.

+ 4:18 Ин. 1:40-42

+ 4:19 Мат. 13:47

+ 4:20 Мат. 19:27

• 4:23 Лук. 6:17-19

+ 4:23 Мар. 1:39

+ 4:24 Лук. 2:2

+ 4:25 Мар. 5:20, Мар. 7:31

• 5:3 Лук. 6:20-23

+ 5:4 2 Кор. 7:10, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:4

+ 5:5 ГӀакъилал рагӀаби 2:21

+ 5:6 Ин. 7:37

+ 5:7 ГӀакъилал рагӀаби 19:17, Лук. 6:36

+ 5:8 1 Ин. 3:2, Жугь. 12:14, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:4

+ 5:9 Якъ. 3:18, 2 Тим. 2:22, Ин. 1:12, 1 Ин. 3:1, 1 Ин. 5:1, Рум. 8:14

+ 5:11 Якъ. 1:2, 1 Пёт. 4:14

+ 5:12 Чап. 5:41, Якъ. 1:2, Рум. 5:3, 2 Кор. 12:10, Жугь. 10:34

• 5:13 Мар. 9:50, Лук. 14:34-35

+ 5:14 Эф. 5:8

+ 5:15 Мар. 4:21, Лук. 8:16, Лук. 11:33

+ 5:16 1 Пёт. 2:12, 2 Кор. 9:13

+ 5:17 Рум. 3:31, Рум. 10:4

+ 5:18 Лук. 16:17

+ 5:19 Мат. 11:11, Мат. 18:4

+ 5:20 Ин. 3:5

+ 5:21 Тархъ. 20:13

* 5:22 Вац – бокьарав чи, пуланав чи абураб магӀнаялда.

+ 5:22 1 Ин. 3:15

+ 5:25 ГӀакъилал рагӀаби 25:8, Лук. 12:58-59

+ 5:27 Тархъ. 20:14

+ 5:28 ГӀакъилал рагӀаби 6:25

+ 5:30 Мат. 18:8-9, Мар. 9:43-44

• 5:31 Мат. 19:9, Мар. 10:11-12, Лук. 16:18

+ 5:31 Къан. 24:1-3

+ 5:32 Рум. 7:3, 1 Кор. 7:10-11

+ 5:33 Тар. 30:3, Къан. 23:21

+ 5:34 Чап. 7:49

+ 5:37 Якъ. 5:12

• 5:38 Лук. 6:27-36

+ 5:38 Тархъ. 21:23-25, Лев. 24:19-20, Къан. 19:21

+ 5:39 1 Пёт. 2:23, Рум. 12:17, 1 Кор. 6:7

+ 5:42 Къан. 15:7-8, ГӀакъилал рагӀаби 21:26

+ 5:43 Лев. 19:18

+ 5:44 Рум. 12:20, Лук. 23:34, Чап. 7:60, 1 Пёт. 3:9, Рум. 12:14

+ 5:45 Чап. 14:17

+ 5:48 Лев. 19:2, Къан. 18:13, Къан. 32:4, Мат. 19:21, Якъ. 1:4, Эф. 5:1, Кол. 1:28

+ 6:1 1 Ин. 2:29

+ 6:2 Лук. 6:24

• 6:5 Лук. 11:2-4

+ 6:5 Лук. 18:11

+ 6:6 4 Пач. 4:33

+ 6:7 3 Пач. 18:26,

+ 6:10 Мат. 26:42

+ 6:11 ГӀакъилал рагӀаби 30:8

* 6:13 Гьаниб гьаб рагӀул буго «илбис» абураб магӀна.

+ 6:13 Мат. 26:41, Ин. 17:15, 2 Фес. 3:3

+ 6:14 Мар. 11:25-26, Эф. 4:32, Кол. 3:13

+ 6:15 Мат. 18:35, Якъ. 2:13

• 6:19 Лук. 11:34-36, Лук. 12:22-34

+ 6:19 ГӀакъилал рагӀаби 23:4, 1 Тим. 3:3, 1 Тим. 6:9, Жугь. 13:5, Якъ. 5:2-3

+ 6:20 Мат. 19:21, 1 Пёт. 1:4

+ 6:24 Лук. 16:13

+ 6:25 Филип. 4:6, 1 Пёт. 5:7

+ 6:26 Мат. 10:31, Мат. 12:12

+ 6:29 3 Пач. 10:4-7

+ 6:30 Мат. 8:26, Мат. 14:31, Мат. 16:8

• 7:1 Лук. 6:37-38, Лук. 6:41-42

+ 7:1 Рум. 14:10, 1 Кор. 4:5, Якъ. 4:12

+ 7:2 Мар. 4:24, Рум. 2:1

+ 7:6 Мат. 15:26

• 7:7 Лук. 11:9-13

+ 7:8 ГӀакъилал рагӀаби 8:17, Мат. 18:19, Мат. 21:22, Мар. 11:24, Ин. 14:13-14, 1 Ин. 3:22, 1 Ин. 5:14

+ 7:11 Байб. 6:5, Мат. 12:34

+ 7:12 Лук. 6:31, Мат. 22:40, Гал. 5:14

• 7:13 Лук. 13:24

• 7:15 Лук. 6:43-44, Лук. 13:25-27

+ 7:15 Къан. 13:1-3, Мат. 24:11, Мар. 13:22, Чап. 13:6, 2 Пёт. 2:1, 1 Ин. 4:1, Чап. 20:29

+ 7:16 Якъ. 2:18

+ 7:17 Мат. 12:33-35

+ 7:19 Мат. 3:10

+ 7:22 Мат. 25:11, Лук. 6:46, Ин. 13:13, Мар. 9:38, Лук. 9:49

+ 7:23 Мат. 25:41

• 7:24 Лук. 6:47-49

+ 7:27 ГӀакъилал рагӀаби 10:25

+ 7:29 Мар. 1:22, Лук. 4:32

• 8:1 Мар. 1:40-45, Лук. 5:12-16

+ 8:2 Лев. 13:3, Тар. 12:10, 4 Пач. 5:1, Мар. 9:22

+ 8:4 Мат. 9:30, Мат. 17:9, Мар. 1:34, Лев. 14:1-32, Лук. 17:14

• 8:5 Лук. 7:1-10

+ 8:10 Чап. 10:2

+ 8:11 Лук. 13:29, Лук. 16:23, Эф. 3:6

+ 8:12 Мат. 13:42, Мат. 22:13, Мат. 22:30, Мат. 24:51, Мат. 25:13, Лук. 13:28

+ 8:13 Мат. 9:29, Ин. 4:53

• 8:14 Мар. 1:29-34, Лук. 4:38-41

+ 8:14 1 Кор. 9:5

+ 8:15 Мар. 5:41, Мар. 9:27, Чап. 3:7, Чап. 9:41

• 8:18 Лук. 9:57-62

+ 8:18 Мар. 4:35, Лук. 8:22

• 8:23 Мар. 4:35-41, Лук. 8:22-25

+ 8:26 Мат. 6:30,

• 8:28 Мар. 5:1-20, Лук. 8:26-39

* 8:28 ЖугьутӀазул гӀадат букӀана хварал чагӀи кьурулъ рикӀарал нохъазда рукъулеб.

+ 8:29 Мар. 1:23-24, Лук. 4:34

+ 8:34 Лук. 5:8, Чап. 16:39

• 9:1 Мар. 2:1-12, Лук. 5:17-26

+ 9:1 Мат. 4:13

+ 9:2 Мар. 6:55, Мат. 8:10, Мар. 10:52, Лук. 7:48

+ 9:3 Лев. 24:16, Мат. 26:65, Ин. 10:33

• 9:9 Мар. 2:13-17, Лук. 5:27-32

+ 9:11 Мат. 11:19, Лук. 15:2

+ 9:13 Лук. 15:7, 1 Тим. 1:15

• 9:14 Мар. 2:18-22, Лук. 5:33-39

+ 9:14 Мат. 11:2, Мат. 14:12, Лук. 11:1, Ин. 1:35, Лук. 18:12

+ 9:15 Мат. 25:1-13, Ин. 3:29, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:2, Мар. 14:7, Лук. 17:22, Ин. 16:20

• 9:18 Мар. 5:21-43, Лук. 8:40-56

+ 9:20 Лев. 15:25

+ 9:21 Мар. 3:10

+ 9:22 Мар. 10:52, Лук. 7:50, Эф. 2:8

* 9:23 ЖугьутӀазул гӀадат букӀана чи хвараб бакӀалде щвантӀих пулел гӀадамалги магӀихъабиги ахӀулеб.

+ 9:24 Ин. 11:11

+ 9:25 Чап. 9:40, Мар. 1:31, Мар. 9:27, Чап. 3:7, Чап. 9:41

* 9:27 Давудил умматалъул чи.

+ 9:27 2 Пач. 7:12-16, Мат. 22:42, Лук. 1:32, Мат. 20:29-34

+ 9:29 Мат. 8:13

+ 9:30 Мат. 8:4, Мат. 12:16, Мат. 17:9, Мар. 1:44

+ 9:31 Мар. 1:45, Мар. 7:36

+ 9:34 Мат. 10:25, Мат. 12:24

+ 9:36 Мар. 8:2, Тар. 27:17, 3 Пач. 22:17, Мар. 6:34

+ 9:38 Лук. 10:2, Ин. 4:35

• 10:1 Мар. 3:13-19, Мар. 6:7-13, Лук. 6:12-16, Лук. 9:1-6, Лук. 10:1-12

* 10:4 Искариот (ИшкӀерийот) – «КӀерийот шагьаралдаса чи» абураб магӀна буго гьеб цӀаралъул.

+ 10:6 Мат. 15:24, 1 Пёт. 2:25

+ 10:7 Мат. 3:2, Мат. 4:17

+ 10:8 Лев. 13:3, Мат. 8:2, Чап. 20:35

+ 10:10 1 Тим. 5:18

+ 10:14 Чап. 13:51

+ 10:15 Байб. 18:20, Байб. 19:24,

• 10:16 Мар. 13:9-13, Лук. 12:2-12, Лук. 21:12-17

+ 10:16 Лук. 10:3, Байб. 3:1

+ 10:18 Чап. 17:6, Чап. 18:12, Чап. 24:1, Чап. 25:6,

+ 10:20 ГӀакъилал рагӀаби 16:1

+ 10:21 Мат. 24:10

+ 10:22 Мат. 24:9, Ин. 15:18, Якъ. 5:11, Гал. 6:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:10

+ 10:23 Чап. 8:1, Чап. 14:6

+ 10:24 Лук. 6:40, Ин. 13:16

+ 10:25 4 Пач. 1:2, Мат. 9:34, Мат. 12:24

+ 10:26 Мар. 4:21, Лук. 8:17, Лук. 12:2

+ 10:28 ГӀакъилал рагӀаби 29:25,

+ 10:31 Мат. 6:26, Мат. 12:12

+ 10:32 Рум. 10:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:5

+ 10:33 Мат. 25:12, 1 Ин. 2:23, 2 Тим. 2:12

• 10:34 Лук. 12:51-53, Лук. 14:26-27

+ 10:34 Чап. 14:4

+ 10:38 Мат. 16:24-25, Мар. 8:34-35, Лук. 9:23

+ 10:39 Ин. 12:25

+ 10:40 Мат. 25:40, Лук. 10:16, Ин. 12:44, Ин. 13:20, Гал. 4:14

+ 10:41 3 Пач. 17:10-15, 4 Пач. 4:8

+ 10:42 Мар. 9:41, Жугь. 6:10

• 11:1 Лук. 7:18-35

+ 11:2 Мат. 14:3, Лук. 3:19-20, Ин. 3:24, Ин. 4:25, Ин. 6:14, Ин. 11:27

+ 11:6 Ин. 6:61, Ин. 16:1

+ 11:7 Мат. 3:1

+ 11:9 Мат. 14:5, Мат. 21:26

+ 11:10 Тархъ. 23:20, Мар. 1:2

+ 11:11 Лук. 1:15

+ 11:12 Лук. 16:16

+ 11:14 Мат. 17:12-13, Лук. 1:17

+ 11:15 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7

+ 11:18 Мат. 3:4, Лук. 1:15

+ 11:19 Ин. 2:1, Ин. 12:2, Мат. 9:10-11

• 11:20 Лук. 10:13-15

* 11:21 Тирги Сидонги – Средиземнияб ралъдал рагӀалда рукӀарал Аллагь лъаларел халкъаз яшав гьабулел шагьарал.

* 11:21 Гьедин загьир гьабула жугьутӀаз ракӀ бухӀун бугеблъи.

+ 11:21 Мар. 6:45, Мар. 8:21, Мар. 3:7

+ 11:22 Мат. 15:21

• 11:25 Лук. 10:21-22

+ 11:27 Ин. 13:3, Ин. 17:2, Ин. 6:46, Ин. 7:29, Ин. 8:19, Ин. 10:15

+ 11:28 Ин. 7:37

+ 11:30 1 Ин. 5:3

• 12:1 Мар. 2:23-28, Лук. 6:1-5

+ 12:1 Къан. 23:25

+ 12:2 Тархъ. 20:8-10, Тар. 15:32-36

+ 12:3 1 Пач. 21:1-6

+ 12:4 Тархъ. 25:30, Лев. 24:5-9

+ 12:5 Тар. 28:9

+ 12:6 Мат. 12:41

• 12:9 Мар. 3:1-6, Лук. 6:6-11

+ 12:10 Лук. 11:54, Лук. 20:20

+ 12:12 Мат. 6:26, Мат. 10:31

+ 12:13 3 Пач. 13:6

+ 12:16 Мат. 8:4, Мат. 9:30

• 12:22 Мар. 3:20-30, Лук. 11:14-23

+ 12:23 2 Пач. 7:12-16, Мат. 9:27

+ 12:24 4 Пач. 1:2, Мат. 9:34, Мат. 10:25

+ 12:27 Мар. 9:38, Чап. 19:13

+ 12:30 Мар. 9:40

+ 12:31 Мар. 3:29, Лук. 12:10

+ 12:33 Мат. 7:17-20, Лук. 6:43-45

+ 12:34 Мат. 3:7, Мат. 23:33, Байб. 6:5, Мат. 7:11, Мат. 15:18, Якъ. 3:6

+ 12:35 ГӀакъилал рагӀаби 12:5

+ 12:36 ГӀакъилал рагӀаби 10:19, Рум. 14:12

+ 12:37 Мат. 5:22, Якъ. 3:2-12

• 12:38 Мар. 8:11-12, Лук. 11:29-32

+ 12:38 1 Кор. 1:22

+ 12:39 Мат. 16:4

* 12:40 Цинги хваралъуса вахъинилан абураб магӀна буго гьалъул.

+ 12:40 Юнус 2:1

+ 12:41 Рум. 2:27, Юнус 3:5, Мат. 12:6

+ 12:42 3 Пач. 10:1-13

• 12:43 Лук. 11:24-26

+ 12:45 2 Пёт. 2:20

• 12:46 Мар. 3:31-35, Лук. 8:19-21

+ 12:46 Мат. 13:55, Ин. 2:12, Ин. 7:3, Чап. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 12:50 Ин. 15:14, Жугь. 2:11

• 13:1 Мар. 4:1-9, Лук. 8:4-8

+ 13:9 Мат. 11:15

• 13:10 Мар. 4:10-12, Лук. 8:9-10

+ 13:11 Мат. 19:11

+ 13:12 ГӀакъилал рагӀаби 9:9, Мат. 25:29

+ 13:15 Ин. 12:40, Чап. 28:26-27

+ 13:16 Лук. 10:23-24

+ 13:17 Жугь. 11:13, 1 Пёт. 1:10-12

• 13:18 Мар. 4:13-20, Лук. 8:11-15

+ 13:21 Гал. 1:6, Жугь. 6:4

+ 13:22 Мат. 6:25, Мар. 10:23, 1 Тим. 6:10

+ 13:23 Ин. 15:5

+ 13:30 Мат. 3:12

• 13:31 Мар. 4:30-34, Лук. 13:18-21

+ 13:32 Мат. 17:20, Лук. 17:6, Дан. 4:9

+ 13:33 1 Кор. 5:6, Гал. 5:9

+ 13:38 Ин. 8:44

+ 13:39 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:15-16

+ 13:41 Мат. 24:31

+ 13:42 Дан. 3:6, Ин. 15:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:15, Мат. 8:12

+ 13:43 ГӀакъилал рагӀаби 4:18, Дан. 12:3, Мат. 11:15

+ 13:47 Мат. 4:19

+ 13:48 Ин. 21:11

+ 13:49 Мат. 25:32

+ 13:50 Дан. 3:6, Мат. 8:12

• 13:53 Мар. 6:1-6, Лук. 4:16-30

+ 13:54 Мат. 2:23, Лук. 2:39, Лук. 4:23, Мар. 1:21

* 13:55 ГӀисал эбел Марямил рос Юсуп цӀулал устар вукӀана.

+ 13:55 Ин. 6:42, Мат. 12:46

+ 13:57 Мат. 11:6, Ин. 4:44

• 14:1 Мар. 6:14-29, Лук. 9:7-9

+ 14:2 Мат. 16:14

+ 14:3 Мат. 4:12, Мат. 11:2, Лук. 3:19-20, Ин. 3:24

+ 14:4 Лев. 18:16, Лев. 20:21

+ 14:5 Мат. 11:9, Мат. 21:26

+ 14:7 Эстер 5:3, Эстер 7:2

+ 14:12 Мат. 9:14

• 14:13 Мар. 6:30-44, Лук. 9:10-17, Ин. 6:1-14

+ 14:16 4 Пач. 4:42-44

+ 14:21 Мат. 15:38

• 14:22 Мар. 6:45-56, Ин. 6:15-21

+ 14:23 Мар. 1:35, Лук. 4:42, Лук. 5:16

+ 14:26 Лук. 24:37

+ 14:31 Мат. 6:30

+ 14:33 Лук. 1:35

+ 14:34 Тар. 34:11, Мар. 6:53, Лук. 5:1

• 15:1 Мар. 7:1-23

+ 15:2 Лук. 11:38

+ 15:3 Гал. 1:14

+ 15:4 Тархъ. 20:12, Тархъ. 21:17

+ 15:7 Мат. 23:13, Чап. 28:25

+ 15:9 Кол. 2:22

+ 15:11 Чап. 10:15

+ 15:13 Ягь. 1:12

+ 15:14 Мат. 23:16, Лук. 6:39

+ 15:18 Мат. 12:34, Якъ. 3:6

+ 15:19 Гал. 5:19-21, 1 Кор. 6:9-10

• 15:21 Мар. 7:24-30

* 15:22 Ханааналда яшав гьабулеб букӀана Аллагь лъалареб халкъалъ.

+ 15:22 2 Пач. 7:12-16, Мат. 9:27, Лук. 1:32

+ 15:24 Мат. 10:6, 1 Пёт. 2:25

+ 15:26 Мат. 7:6

• 15:29 Мар. 7:31

+ 15:32 Мат. 9:36

+ 15:33 4 Пач. 4:42-44

+ 15:38 Мат. 14:21

• 16:1 Мар. 8:11-13, Лук. 12:54-56

+ 16:1 Мат. 3:7, 1 Кор. 1:22

+ 16:4 Юнус 2:1, Мат. 12:39

• 16:5 Мар. 8:14-21

+ 16:6 Лук. 12:1, 1 Кор. 5:7-8

+ 16:8 Мат. 6:30

+ 16:9 Мат. 14:13-21

+ 16:10 Мат. 15:36-37

• 16:13 Мар. 8:27-30, Лук. 9:18-21

+ 16:14 Мат. 14:2, 3 Пач. 17:1,

+ 16:17 1 Кор. 2:13

* 16:18 Гьаниб килисаялъул буго иман лъуразул агьлу абураб магӀна.

+ 16:18 Мар. 3:16, Ин. 1:42, Эф. 2:20

+ 16:20 Мат. 9:30

• 16:21 Мар. 8:31, Лук. 9:22-27

+ 16:21 Лук. 17:25, Мар. 9:31, Мар. 10:34, Ин. 2:19

+ 16:23 Мат. 4:10, Филип. 3:19

+ 16:24 Мат. 10:38-39

+ 16:25 Мат. 19:29

+ 16:27 Къан. 33:2, Дан. 7:13, Мат. 24:30, Мат. 25:31, 1 Фес. 4:16, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:23

+ 16:28 Мат. 24:34, Ин. 21:22

• 17:1 Мар. 9:2-13, Лук. 9:28-36

+ 17:1 Мар. 5:37, Мар. 14:33

+ 17:2 Дан. 7:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:16

+ 17:5 Мат. 3:17, Къан. 18:15, 2 Пёт. 1:17

+ 17:9 Мат. 8:4, Мат. 9:30, Мар. 1:44

+ 17:13 Мат. 11:14, Лук. 1:17

• 17:14 Мар. 9:14-29, Лук. 9:37-43

+ 17:18 Мар. 1:26, Чап. 8:7

* 17:20 Инжилалъул цо-цо хъвай-хъвагӀаязда ратула гьадинал калимабиги: 21 Амма доб тайпаялъул жундул рачахъизе кӀола гӀицӀго дугӀаялдалъун ва кӀал кквеялдалъун.

+ 17:20 Мат. 13:31, Лук. 17:6, Мар. 11:23

• 17:22 Мар. 9:30-32, Лук. 9:43-45

+ 17:23 Мат. 16:21, Мат. 20:19

+ 17:24 Мар. 9:33, Тархъ. 30:13, Тархъ. 38:26, Мат. 22:17

+ 17:27 Рум. 13:7

• 18:1 Мар. 9:33-37, Мар. 9:42-48, Лук. 9:46-48, Лук. 17:1-2

+ 18:3 1 Кор. 14:20, Мат. 19:16

+ 18:5 Мат. 10:40, Лук. 10:16, Ин. 13:20

+ 18:7 Мат. 26:24

+ 18:8 Мат. 5:30, Мат. 25:41, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:10

+ 18:9 Мат. 5:29

• 18:10 Лук. 15:3-7

+ 18:14 Ин. 6:39

• 18:15 Лук. 17:3

+ 18:15 Лев. 19:17, Якъ. 5:19, Гал. 6:1

+ 18:16 Къан. 19:15, 2 Кор. 13:1

+ 18:17 Мат. 5:46-47, Тит. 3:10

+ 18:19 Мат. 7:7-8

+ 18:21 Лук. 17:4

* 18:22 АнкьцӀали – лъабкъоялда анцӀго.

* 18:24 Талант – бацӀцӀадаб гӀарцул цӀакъго кӀудияб кесек. Даран-базаралъулъ гӀарац гӀадин хӀалтӀизабулаан гьеб.

+ 18:25 Лев. 25:39-41, 4 Пач. 4:1,

+ 18:30 ГӀакъилал рагӀаби 28:3

+ 18:35 Мат. 6:15, Якъ. 2:13

• 19:1 Мар. 10:1-12

+ 19:4 Байб. 1:27

+ 19:5 Байб. 2:24, Эф. 5:31

+ 19:6 1 Кор. 6:16, 1 Кор. 7:10

+ 19:7 Къан. 24:1

+ 19:9 Мат. 5:32, 1 Кор. 7:10

+ 19:11 Мар. 4:11, 1 Кор. 7:7, 1 Тим. 5:14

* 19:12 Ахта – чӀужу ячине бажаруларев, бихьинчилъиялъул къуват чорхолъ гьечӀев чи.

• 19:13 Мар. 10:13-16, Лук. 18:15-17

+ 19:14 Мат. 18:3

• 19:16 Мар. 10:17-31, Лук. 18:18-30

+ 19:16 Лук. 10:25

+ 19:17 Лев. 18:5, Рум. 10:5, Гал. 3:12

+ 19:19 Тархъ. 20:12-16, Лев. 19:18

+ 19:20 Филип. 3:6

+ 19:21 Мат. 5:48, Лук. 12:33, Мат. 6:20, 1 Пёт. 1:4

+ 19:26 Байб. 18:14, Мар. 14:36

+ 19:27 Мат. 4:20-22

+ 19:28 Мат. 16:27, Мат. 25:31, Дан. 7:9, Лук. 22:30, 1 Кор. 6:2, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:21

+ 19:29 Мат. 16:25

+ 19:30 Мат. 20:16, Лук. 13:30

+ 20:8 Лев. 19:13, Къан. 24:15

+ 20:16 Мат. 19:30, Лук. 13:30

• 20:17 Мар. 10:32-34, Лук. 18:31-34

+ 20:19 Мат. 16:21, Мат. 17:23

• 20:20 Мар. 10:35-45

+ 20:20 Мат. 10:2, Мар. 1:19

+ 20:21 Мат. 19:28

+ 20:22 Мат. 26:39, Ин. 18:11

+ 20:26 1 Пёт. 5:3, Мат. 23:11, Мар. 9:35

+ 20:28 Ин. 13:4-5, Ин. 11:51, 1 Пёт. 1:18-19, Рум. 4:25, Гал. 1:4, 1 Тим. 2:6, Тит. 2:14

• 20:29 Мар. 10:46-52, Лук. 18:35-43

+ 20:29 3 Пач. 16:34

+ 20:30 2 Пач. 7:12-16, Мат. 9:27-31

+ 20:34 Лук. 7:13

• 21:1 Мар. 11:1-11, Лук. 19:28-38, Ин. 12:12-19

+ 21:1 2 Пач. 15:30, Чап. 1:12

+ 21:4 Ин. 12:15, Мат. 1:23, Мат. 26:56, Ин. 19:36

* 21:5 Сионил яс – гьедин абулаан аварагзабаз Иерусалим шагьаралда.

+ 21:8 4 Пач. 9:13

* 21:9 Гьошанна! – жугьутӀ мацӀалда «Ниж тархъан гьаре!» абураб магӀнаялъул рагӀи.

+ 21:9 2 Пач. 7:12-16, Мат. 9:27, Мат. 23:39

+ 21:11 Лук. 7:16

• 21:12 Мар. 11:15-19, Лук. 19:45-48, Ин. 2:13-22

+ 21:12 Лев. 1:14, Лев. 5:7, Лев. 12:8, Лук. 2:24

+ 21:15 2 Пач. 7:12-16, Мат. 9:27

+ 21:16 Лук. 19:39,

+ 21:17 Лук. 19:29, Лук. 24:50, Ин. 11:18

• 21:18 Мар. 11:12-14, Мар. 11:20-24

+ 21:18 Мат. 4:2

+ 21:19 Мат. 24:32, Лук. 13:6

+ 21:21 Мат. 17:20, Якъ. 1:6, 1 Кор. 13:2

+ 21:22 Мат. 7:8, Мат. 17:20, 1 Кор. 13:2

• 21:23 Мар. 11:27-33, Лук. 20:1-8

+ 21:23 Чап. 4:7

+ 21:25 Мат. 3:6, Лук. 7:30

+ 21:26 Мат. 11:9, Мат. 14:5

+ 21:32 Лук. 7:29

• 21:33 Мар. 12:1-12, Лук. 20:9-19

+ 21:33 Мар. 13:34

+ 21:35 Мат. 22:6, Мат. 23:34, Жугь. 11:36-37

+ 21:37 Мат. 3:17, Жугь. 1:1

+ 21:38 Жугь. 1:2

+ 21:39 Жугь. 13:12

+ 21:41 Чап. 13:46

+ 21:42 Чап. 4:11, 1 Пёт. 2:7

+ 21:46 Мар. 11:18, Мар. 11:32

• 22:1 Лук. 14:15-24

+ 22:1 Мат. 13:34

+ 22:2 Мат. 25:10, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:2

+ 22:6 Мат. 21:35, Мат. 23:34, Жугь. 11:36-37

+ 22:7 Мат. 21:41

+ 22:8 Мат. 10:11, Чап. 13:46, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:4

+ 22:13 Мат. 8:12

• 22:15 Мар. 12:13-17, Лук. 20:20-26

+ 22:15 Лук. 11:54

* 22:16 Гьеродилал – Гьерод ханасул рахъ ккурал гӀадамал.

+ 22:16 Къан. 10:17, Кол. 3:25

+ 22:17 Мат. 17:24-25

+ 22:18 Мар. 7:6, Лук. 12:1

+ 22:21 Рум. 13:7

• 22:23 Мар. 12:18-27, Лук. 20:27-40

+ 22:23 Чап. 4:1, Чап. 23:8

+ 22:24 Байб. 38:8, Къан. 25:5

+ 22:32 Тархъ. 3:2, Тархъ. 3:6

• 22:34 Мар. 12:28-34, Лук. 10:25-28

+ 22:37 Къан. 6:5, Къан. 11:13,

+ 22:39 Лев. 19:18, Мат. 19:19

+ 22:40 Мат. 7:12, Гал. 5:14

• 22:41 Мар. 12:35-37, Лук. 20:41-44

+ 22:42 2 Пач. 7:12-16, Мат. 9:27

+ 22:44 Чап. 2:34-35

+ 22:46 Лук. 20:40

• 23:1 Мар. 12:38-40, Лук. 11:37-52, Лук. 20:45-47

+ 23:3 Рум. 2:17-23

* 23:5 ЖугьутӀаз как балеб мехалда рукьалда рухьуна гьединал чалуял.

* 23:5 Как балеб мехалда ретӀунеб гӀабаялда гӀертелал рукъун рукӀуна.

+ 23:5 Тархъ. 13:9, Къан. 6:8, Къан. 11:18, Тар. 15:38

+ 23:6 Лук. 14:7-8

+ 23:8 Якъ. 3:1, Лук. 22:32, Филим. 1:16

+ 23:9 Тархъ. 4:22,

+ 23:11 Мат. 20:26, Мар. 9:35, Мар. 10:43

+ 23:12 Лук. 14:11, Лук. 18:14

+ 23:13 Мат. 15:7

+ 23:16 Мат. 15:14

+ 23:17 Тархъ. 30:29

+ 23:19 Тархъ. 29:37

* 23:23 Гьаниб бицунеб буго закагӀат бахъиялъул.

+ 23:23 Къан. 14:22,

+ 23:27 Чап. 23:1, ГӀакъилал рагӀаби 26:23

+ 23:30 Чап. 7:52

+ 23:33 Мат. 3:7, Мат. 12:34

+ 23:34 Мат. 21:35, Мат. 22:6, Жугь. 11:36-37, Мат. 10:17, Мар. 13:9, Лук. 21:12

+ 23:35 Байб. 4:8, 1 Ин. 3:12, Жугь. 11:4, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 18:24

• 23:37 Лук. 13:34-35

+ 23:37 Чап. 7:52, Къан. 32:11-12, Рут 2:12,

+ 23:39 Мат. 21:9

• 24:1 Мар. 13:1-13, Лук. 21:5-19

+ 24:2 Лук. 19:44

+ 24:4 1 Ин. 3:7, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3

+ 24:7 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:4, Чап. 11:28, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:12

+ 24:9 Мат. 10:22, Ин. 15:18

+ 24:10 Мат. 10:21

+ 24:11 Мат. 7:15

+ 24:13 Якъ. 5:11, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:10

+ 24:14 Мат. 28:19, Рум. 10:18, Кол. 1:6, Кол. 1:23

• 24:15 Мар. 13:14-23, Лук. 21:20-24

+ 24:15 Дан. 9:27, Дан. 11:31, Дан. 12:11

+ 24:17 Лук. 17:31

+ 24:19 Лук. 23:29

+ 24:21 Дан. 12:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:18

+ 24:22 Лук. 18:7

+ 24:23 Лук. 17:23

+ 24:24 Къан. 13:1, 2 Фес. 2:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:13, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:14

+ 24:25 Ин. 13:19, Ин. 14:29

+ 24:27 Лук. 17:24

+ 24:28 Лук. 17:37

• 24:29 Мар. 13:24-27, Лук. 21:25-28

+ 24:29 Чап. 2:20, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:13

+ 24:30 Дан. 7:13, Мат. 16:27,

+ 24:31 1 Кор. 15:52, 1 Фес. 4:16, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:15, Мат. 13:41, 2 Фес. 2:1

• 24:32 Мар. 13:28-31, Лук. 21:29-33

+ 24:34 Мат. 16:28

+ 24:35 2 Пёт. 3:10

• 24:36 Мар. 13:32-37, Лук. 12:38-40, Лук. 17:26-30, Лук. 17:34-36

+ 24:37 Байб. 6:5

+ 24:39 Байб. 7:21

+ 24:42 Мат. 25:13

+ 24:43 2 Пёт. 3:10, 1 Фес. 5:2

+ 24:44 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:3, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:15

• 24:45 Лук. 12:42-48

+ 24:46 Мат. 25:21, Ин. 13:17

+ 24:48 Мат. 25:5

+ 24:51 Мат. 8:12

* 25:1 ГӀадаталда рекъон ясал бахӀаралъул бакӀалде унаан бахӀарав вачӀинегӀан гьенир чӀезе. Цинги, ракарал чирахъалги хъатикь ккун, бахӀаралдаги бахӀарасдаги цадахъ гьесул бакӀалдеги унаан гьел.

+ 25:1 Мат. 9:15, Ин. 3:29, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:2

+ 25:5 Мат. 24:48

+ 25:10 Мат. 22:2

+ 25:11 Мат. 7:22, Лук. 6:46, Лук. 13:25

+ 25:12 Мат. 10:33

+ 25:13 1 Кор. 16:13, Мат. 24:36, Мат. 24:42

• 25:14 Лук. 19:12-27

+ 25:19 Рум. 14:12

+ 25:21 Лук. 16:10, Жугь. 12:2

+ 25:26 ГӀакъилал рагӀаби 20:4

+ 25:29 Мат. 13:12

+ 25:30 Мат. 8:12

+ 25:31 Дан. 7:13, Мат. 16:27, Мат. 19:28

+ 25:32 2 Кор. 5:10, Мат. 13:49

+ 25:34 Дан. 7:18, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:7

+ 25:35 Лук. 3:11, Якъ. 2:15-16

+ 25:36 2 Тим. 1:16-18

+ 25:40 Мат. 10:40

+ 25:41 Мат. 7:23, Мар. 9:43-44, Ягь. 1:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:10

+ 25:45 Лук. 10:16

+ 25:46 Дан. 12:2

• 26:1 Мар. 14:1-2, Лук. 22:1-2, Ин. 11:45-53

+ 26:2 Тархъ. 12:1-30

• 26:6 Мар. 14:3-9, Лук. 7:36-50, Ин. 12:1-8

+ 26:6 Мат. 21:17, Ин. 11:1, Ин. 11:18, Лев. 13:3

+ 26:11 Къан. 15:11, Мат. 9:15, Ин. 7:33

+ 26:12 Ин. 19:40

+ 26:13 Мат. 24:14

• 26:14 Мар. 14:10-11, Лук. 22:3-6

+ 26:14 Ин. 13:2, Чап. 1:16

+ 26:15 Тархъ. 21:32,

• 26:17 Мар. 14:12-21, Лук. 22:7-14, Лук. 22:21-23, Ин. 13:21-30

+ 26:21 Ин. 13:18

+ 26:24 Мат. 18:7

* 26:25 Дир МугӀалим.

• 26:26 Мар. 14:22-26, Лук. 22:15-20, 1 Кор. 11:23-25

+ 26:26 Ин. 6:51, 1 Кор. 10:16, Жугь. 10:10

+ 26:28 Тархъ. 24:8

+ 26:30 Лук. 22:39

• 26:31 Мар. 14:27-31, Лук. 22:31-34, Ин. 13:36-38

+ 26:31 Ин. 16:32

+ 26:32 Мат. 28:7

+ 26:35 Ин. 11:16, Ин. 21:19

• 26:36 Мар. 14:32-42, Лук. 22:39-46

+ 26:37 Мар. 5:37, Мар. 9:2

+ 26:38 Ин. 12:27

+ 26:39 Жугь. 5:7, Мар. 10:38, Ин. 18:11, Ин. 5:30, Ин. 6:38, Гал. 1:4

+ 26:41 Мат. 6:13, 1 Пёт. 4:7

+ 26:42 Мат. 6:10

+ 26:45 Ин. 2:4, Мат. 16:21, Мат. 17:22, Мат. 20:18

• 26:47 Мар. 14:43-50, Лук. 22:47-53, Ин. 18:3-12

+ 26:47 Чап. 1:16

+ 26:51 Лук. 22:38

+ 26:52 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:10

+ 26:55 Мат. 21:23, Лук. 21:37

+ 26:56 Мат. 1:22-23, Мат. 21:4, Ин. 19:36, Мат. 26:31, Ин. 16:32

• 26:57 Мар. 14:53-65, Лук. 22:54-55, Лук. 22:63-71, Ин. 18:13-14, Ин. 18:19-24

+ 26:61 Мар. 15:29, Ин. 2:19

+ 26:62 Мат. 27:13

+ 26:64 Дан. 7:13, Мат. 16:27, Мат. 24:30, Жугь. 1:13

+ 26:65 Тар. 14:6, Чап. 14:14, Мат. 9:3, Ин. 10:36

+ 26:66 Лев. 24:16

• 26:69 Мар. 14:66-72, Лук. 22:56-62, Ин. 18:15-18, Ин. 18:25-27

+ 26:75 Мат. 26:34

• 27:1 Мар. 15:1, Лук. 23:1-2, Ин. 18:28-32

+ 27:2 Лук. 3:1, Лук. 13:1, Чап. 3:13, 1 Тим. 6:13

• 27:3 Чап. 1:18-19

+ 27:5 2 Пач. 17:23

+ 27:6 4 Пач. 12:9, Мар. 12:41, Ин. 8:20

+ 27:9 Мат. 2:17

• 27:11 Мар. 15:2-5, Лук. 23:3-5, Ин. 18:33-38

+ 27:11 Мат. 2:2

+ 27:13 Мат. 26:62

• 27:15 Мар. 15:6-15, Лук. 23:13-25, Ин. 18:39

+ 27:18 Ин. 12:19

+ 27:20 Чап. 3:14

+ 27:23 Лук. 23:41, Жугь. 4:15

+ 27:24 Къан. 21:6,

+ 27:25 1 Фес. 2:16

+ 27:26 Мат. 20:19

• 27:27 Мар. 15:16-20, Ин. 19:2-3

+ 27:30 Мат. 20:19

• 27:32 Мар. 15:21-32, Лук. 23:26-43, Ин. 19:17-27

+ 27:40 Мар. 14:58, Ин. 2:19, Мат. 4:3-6

+ 27:42 Ин. 10:18, Ин. 1:49, Ин. 12:13, Ин. 20:29

• 27:45 Мар. 15:33-41, Лук. 23:44-49, Ин. 19:28-30

+ 27:46 Чап. 3:1,

+ 27:51 Тархъ. 26:33, Лев. 16:2

+ 27:52 Дан. 12:2, Ин. 5:21, Ин. 5:25

* 27:53 Мукъадасаб шагьар, Байтулмукъадас – Иерусалим.

+ 27:56 Лук. 8:2, Мат. 20:20

• 27:57 Мар. 15:42-47, Лук. 23:50-56, Ин. 19:38-42

+ 27:63 Мат. 16:21, Мат. 17:23, Мат. 20:19

+ 27:66 Дан. 6:17, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:3

• 28:1 Мар. 16:1-8, Лук. 24:1-12, Ин. 20:1-10

+ 28:1 Лук. 8:2, Мат. 27:61

+ 28:2 Мат. 27:60

+ 28:3 Дан. 7:9, Дан. 10:6, Мар. 9:3, Чап. 1:10

+ 28:4 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:17

+ 28:7 Мат. 26:32

+ 28:9 Ин. 20:19, Ин. 20:21, 4 Пач. 4:27, Мат. 28:17, Лук. 24:52

+ 28:10 Мат. 12:50, Ин. 20:17, Рум. 8:29, Жугь. 2:11

• 28:16 Мар. 16:14-18, Лук. 24:36-49, Ин. 20:19-23

+ 28:17 Ин. 20:25

+ 28:18 Дан. 7:13-14, Мат. 11:27, Ин. 17:2

+ 28:19 2 Кор. 13:13, Ин. 4:1-2, Чап. 8:13, Кол. 1:23

+ 28:20 Ин. 14:15, Мат. 13:39

• 1:1 Мат. 3:1-12, Лук. 3:1-9, Ин. 1:19-28

* 1:2 Илчи – Аллагьас витӀарав чи.

+ 1:2 Тархъ. 23:20, Мат. 11:10, Лук. 7:27

+ 1:4 Лук. 1:80, Ин. 1:6

+ 1:5 Чап. 19:18

+ 1:6 4 Пач. 1:8, Лев. 11:22, 1 Пач. 14:26

• 1:9 Мат. 3:13, Лук. 3:21-22, Лук. 4:1-13

+ 1:9 Мат. 2:23, Лук. 2:39

+ 1:10 Чап. 7:56, Ин. 1:32-33

+ 1:11 Мар. 9:7, Ин. 12:28, Мар. 9:7, 2 Пёт. 1:17

+ 1:13 1 Фес. 3:5, Лук. 22:43

• 1:14 Мат. 4:18-22, Лук. 5:1-11

+ 1:14 3 Пач. 9:11,

+ 1:15 Гал. 4:4, Мат. 3:2

+ 1:16 Тар. 34:11, Мат. 14:34, Мар. 6:53, Ин. 1:40-42

+ 1:17 Мат. 13:47

+ 1:18 Мар. 10:28

• 1:21 Лук. 4:31-41

+ 1:21 Мат. 4:13

+ 1:22 Мат. 7:28-29

+ 1:24 Мар. 5:7, Чап. 19:15, Ин. 6:69

+ 1:26 Мар. 9:20, Чап. 8:7

+ 1:27 Чап. 17:19

+ 1:30 1 Кор. 9:5

+ 1:31 Мар. 5:41, Мар. 9:27, Чап. 3:7, Чап. 9:41

+ 1:34 Мат. 12:16, Мар. 3:12

• 1:35 Лук. 4:42-44

+ 1:35 Мат. 14:23, Лук. 5:16

• 1:40 Мат. 8:1-4, Лук. 5:12-16

+ 1:40 Лев. 13:3, Тар. 12:10, 4 Пач. 5:1, Мар. 9:22

+ 1:42 Лук. 17:14

+ 1:43 Мат. 9:30

+ 1:44 Лев. 14:1-32, Лук. 17:14

+ 1:45 Мар. 7:36

• 2:1 Мат. 9:1-8, Лук. 5:17-26

+ 2:1 Мат. 4:13, Мар. 1:21

+ 2:4 Мар. 6:55

+ 2:5 Мат. 8:10, Мар. 10:52, Лук. 7:48

+ 2:7 Мар. 14:64,

• 2:13 Мат. 9:9-13, Лук. 5:27-32

+ 2:16 Лук. 15:2

+ 2:17 Лук. 15:7, 1 Тим. 1:15

• 2:18 Мат. 9:14-17, Мат. 12:1-8, Лук. 5:33

+ 2:18 Мат. 11:2, Лук. 11:1, Ин. 1:35, Лук. 18:12

+ 2:19 Мат. 25:1-13, Ин. 3:29, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:2

+ 2:20 Мар. 14:7, Лук. 17:22

+ 2:23 Къан. 23:25

+ 2:24 Тархъ. 20:8-10, Тар. 15:32-36

+ 2:25 1 Пач. 21:1-6

+ 2:26 1 Пач. 22:20, 2 Пач. 8:17, Тархъ. 25:30, Лев. 24:5-9

+ 2:27 Тархъ. 23:12, Къан. 5:14

• 3:1 Мат. 12:9-14, Лук. 6:6-11

+ 3:1 Мар. 1:21

+ 3:2 Лук. 14:1, Лук. 20:20

+ 3:4 Лук. 14:3

+ 3:5 Эф. 4:18, 3 Пач. 13:6

+ 3:7 Мат. 11:21

+ 3:10 Мар. 5:28

+ 3:11 Мат. 14:33, Мар. 1:24

+ 3:12 Мат. 12:16, Мар. 1:34

• 3:13 Мат. 10:1-4, Лук. 6:12-16

+ 3:16 Мат. 16:18, Ин. 1:42

+ 3:17 Мар. 1:19

* 3:18 КӀанъанаъ – Рималъул къайсарасул парччахӀлъиялда данде къеркьолеб букӀараб къокъаялъул чи.

+ 3:18 Мат. 9:9

+ 3:19 Мар. 14:10, Мар. 14:44

• 3:20 Мат. 12:22-32, Лук. 11:14-23, Лук. 12:10

+ 3:20 Мар. 6:31

+ 3:21 2 Кор. 5:13

+ 3:22 4 Пач. 1:2, Мат. 9:34, Мат. 10:25

+ 3:29 Лук. 12:10, 1 Ин. 5:16, Жугь. 10:26, Жугь. 10:29

• 3:31 Мат. 12:46-50, Лук. 8:19-21

+ 3:31 Мар. 6:3, Ин. 2:12, Ин. 7:3, Чап. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 3:35 Ин. 15:14, Жугь. 2:11

• 4:1 Мат. 13:1-23, Лук. 8:4-15

+ 4:9 Мат. 11:15, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7

• 4:10 Мат. 13:18-23, Лук. 8:11-15

+ 4:11 Мат. 19:11, 1 Кор. 5:12-13

+ 4:12 Ин. 12:40, Чап. 28:26-27

+ 4:14 Чап. 8:4

+ 4:17 Гал. 1:6, Жугь. 6:4

+ 4:19 Мат. 6:25, Мар. 10:23, 1 Тим. 6:10

+ 4:20 Ин. 15:5

• 4:21 Лук. 8:16-18

+ 4:21 Мат. 5:15, Лук. 11:33

+ 4:22 Мат. 10:26, Лук. 12:2

+ 4:23 Мат. 11:15, Мар. 4:9

+ 4:24 Мат. 7:2

+ 4:25 ГӀакъилал рагӀаби 9:9

+ 4:29 Мат. 13:38, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:15

• 4:30 Мат. 13:31-35, Лук. 13:18-19

+ 4:31 Мат. 17:20, Лук. 17:6

+ 4:32 Дан. 4:9

• 4:35 Мат. 8:23-27, Лук. 8:22-25

+ 4:35 Мат. 8:18, Лук. 8:22

+ 4:37 Чап. 27:14

• 5:1 Мат. 8:28-34, Лук. 8:26-39

* 5:1 Герасенал – Галилеялъул ралъдал рагӀалда яшав гьабун букӀараб халкъ.

* 5:3 Гьесул чӀейи букӀана кьурулъ рикӀун хабалазе гьарурал нохъазда жаниб.

+ 5:7 Мар. 1:24

+ 5:17 Лук. 5:8, Чап. 16:39

+ 5:20 Мат. 4:25, Мар. 7:31

• 5:21 Мат. 9:18-26, Лук. 8:40-56

+ 5:22 Лук. 13:14, Чап. 13:15, Чап. 18:8

+ 5:25 Лев. 15:25

+ 5:28 Мар. 3:10

+ 5:30 Лук. 5:17, Лук. 6:19

+ 5:34 Мар. 10:52

+ 5:37 Мар. 9:2, Мар. 14:33

+ 5:39 Ин. 11:11

+ 5:41 Мар. 1:31, Мар. 9:27, Чап. 3:7, Чап. 9:41, Лук. 7:14

+ 5:43 Мар. 1:44, Мар. 9:9

• 6:1 Мат. 13:53-58, Лук. 4:16-30

+ 6:1 Мат. 2:23, Лук. 2:39, Лук. 4:23

+ 6:2 Мар. 1:21

+ 6:3 Мат. 11:6

+ 6:4 Ин. 4:44

• 6:7 Мат. 10:1, Мат. 10:5-15, Лук. 9:1-6

+ 6:7 Мар. 3:13-18

+ 6:11 Чап. 13:51

+ 6:12 Мар. 1:15

+ 6:13 Якъ. 5:14

• 6:14 Мат. 14:1-12, Лук. 9:7-9

+ 6:14 Мар. 8:28

+ 6:15 Мат. 21:11

+ 6:17 Лев. 18:16, Лев. 20:21, Мат. 11:2, Лук. 3:19-20, Ин. 3:24

+ 6:21 Байб. 40:20, Эстер 1:3

+ 6:23 Эстер 5:3, Эстер 7:2

+ 6:29 Мар. 2:18

• 6:30 Мат. 14:13-21, Лук. 9:10-17, Ин. 6:1-14

+ 6:30 Мар. 6:7

+ 6:31 Мар. 3:20

+ 6:34 Тар. 27:17, 3 Пач. 22:17, Мат. 9:36

+ 6:37 4 Пач. 4:42-44

• 6:45 Мат. 14:22-36, Ин. 6:15-21

+ 6:45 Мат. 11:21, Мар. 8:22

+ 6:46 Лук. 6:12, Лук. 9:28

+ 6:49 Лук. 24:37

+ 6:52 Мар. 6:41, Мар. 8:17, Ин. 12:40, 2 Кор. 3:14

+ 6:53 Тар. 34:11, Мат. 14:34, Лук. 5:1

+ 6:55 Мар. 2:4, Чап. 5:15

+ 6:56 Мар. 5:27

• 7:1 Мат. 15:1-20

+ 7:3 Гал. 1:14

+ 7:4 Жугь. 9:10

+ 7:5 Лук. 11:38

+ 7:6 Мат. 23:13

+ 7:7 Кол. 2:22

+ 7:10 Тархъ. 20:12, Тархъ. 21:17

+ 7:15 Чап. 10:15, Тит. 1:15

+ 7:19 Чап. 10:15, Чап. 11:9, Тит. 1:15

+ 7:20 Мат. 12:34, Якъ. 3:6

+ 7:21 Гал. 5:19-21, 1 Кор. 6:9-10

• 7:24 Мат. 15:21-28

+ 7:26 Чап. 21:2-3

+ 7:27 Мат. 7:6

+ 7:31 Мар. 8:24, Мар. 5:20, Мар. 1:9

+ 7:33 Мар. 8:23, Ин. 9:6

+ 7:36 Мар. 1:44-45

• 8:1 Мат. 15:32-39

+ 8:2 Мат. 9:36

+ 8:4 4 Пач. 4:42-44

• 8:11 Мат. 16:1-4

+ 8:11 Лук. 11:16, 1 Кор. 1:22

• 8:14 Мат. 16:5-12

+ 8:15 Лук. 12:1, 1 Кор. 5:7-8

+ 8:17 Мар. 6:52, Мар. 7:18

+ 8:19 Мар. 6:41-43

+ 8:20 Мар. 8:8

+ 8:22 Мар. 6:45

+ 8:23 Мар. 7:33, Ин. 9:6

• 8:27 Мат. 16:13-20, Лук. 9:18-21

+ 8:28 Мар. 6:14, 3 Пач. 17:1,

+ 8:29 Мар. 14:61-62, Ин. 11:27

+ 8:30 Мат. 9:30

• 8:31 Мат. 16:21-28, Лук. 9:22-27

+ 8:31 Лук. 17:25, Мар. 9:31, Мар. 10:34, Ин. 2:19

+ 8:32 Ин. 16:25

+ 8:33 Мат. 4:10, Филип. 3:19

+ 8:34 Мат. 10:38-39

+ 8:35 Мар. 10:29

+ 8:36 Лук. 12:20

+ 8:38 Рум. 1:16, 2 Тим. 1:8, Къан. 33:2, Дан. 7:13,

+ 9:1 Мар. 13:30, Ин. 21:22

• 9:2 Мат. 17:1-13, Лук. 9:28-36

+ 9:2 Мар. 5:37, Мар. 14:33

+ 9:3 Дан. 7:9

+ 9:7 Къан. 18:15, 2 Пёт. 1:17

+ 9:9 Мар. 1:44, Мар. 5:43

+ 9:13 Мат. 11:14, Лук. 1:17

• 9:14 Мат. 17:14-20, Лук. 9:37-43

+ 9:17 Лук. 11:14

+ 9:20 Мар. 1:26

+ 9:22 Мар. 1:40

+ 9:23 Мат. 17:20-21

+ 9:26 Мар. 1:26

+ 9:27 Мар. 1:31, Мар. 5:41, Чап. 3:7, Чап. 9:41

• 9:30 Мат. 17:22-23, Лук. 9:43-45

+ 9:31 Мар. 8:31, Мар. 10:32-34

+ 9:32 Мар. 6:52

• 9:33 Мат. 18:1-9, Лук. 9:46-50, Лук. 22:24-30

+ 9:33 Мат. 17:24

+ 9:35 Мар. 10:43-44

+ 9:36 Мар. 10:16

+ 9:37 Мат. 10:40, Лук. 10:16, Ин. 13:20

+ 9:38 Мат. 7:22, Мат. 12:27, Чап. 19:13, Тар. 11:28

+ 9:40 Мат. 12:30, Лук. 11:23

+ 9:41 Мат. 10:42

+ 9:42 Лук. 17:2

+ 9:43 Мат. 5:30, Мат. 25:41, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:10

+ 9:50 Мат. 5:13, Лук. 14:34, Рум. 12:18, 2 Кор. 13:11, 1 Фес. 5:13

• 10:1 Мат. 19:1-12

+ 10:4 Къан. 24:1-3

+ 10:6 Байб. 1:27

+ 10:7 Байб. 2:24, 1 Кор. 6:16, Эф. 5:31, 1 Кор. 6:16

+ 10:9 1 Кор. 7:10

+ 10:12 Мат. 5:32

• 10:13 Мат. 19:13-15, Лук. 18:15-17

+ 10:15 Мат. 18:3

+ 10:16 Мар. 9:36

• 10:17 Мат. 19:16-30, Лук. 18:18-30

+ 10:17 Лук. 10:25

+ 10:19 Тархъ. 20:12-16, Къан. 24:14, 1 Кор. 6:8

+ 10:20 Филип. 3:6

+ 10:21 Лук. 12:33

+ 10:23 Мар. 4:19

+ 10:27 Байб. 18:14, Мар. 14:36, Лук. 1:37

+ 10:28 Мар. 1:18-20

+ 10:29 Мар. 8:35, Лук. 14:26

+ 10:30 2 Кор. 12:10

+ 10:31 Мат. 20:16, Лук. 13:30

• 10:32 Мат. 20:17-19, Лук. 18:31-34

+ 10:34 Мар. 8:31, Мар. 9:31

• 10:35 Мат. 20:20-28

+ 10:35 Мар. 1:19

+ 10:37 Мат. 19:28

+ 10:38 Мар. 14:36, Ин. 18:11, Лук. 12:50

+ 10:39 Чап. 12:2, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:9

+ 10:43 1 Пёт. 5:3, Мат. 23:11, Мар. 9:35

+ 10:45 Ин. 13:4-5, Ин. 11:51, Рум. 4:25, Гал. 1:4, 1 Тим. 2:6, Тит. 2:14, 1 Пёт. 1:18-19

• 10:46 Мат. 20:29-34, Лук. 18:35-43

+ 10:46 3 Пач. 16:34

+ 10:47 2 Пач. 7:12-16, Лук. 1:32

* 10:51 Я, Раббуни! – арамеязул мацӀалда гьелъул магӀна ккола: «Я, дир МугӀалим!» яги «Я, бетӀерчӀахъад!»

+ 10:52 Мар. 5:34, Лук. 7:50, Лук. 17:19

• 11:1 Мат. 21:1-11, Лук. 19:28-40, Ин. 12:12-19

+ 11:1 2 Пач. 15:30, Чап. 1:12, Мат. 21:17, Лук. 24:50, Ин. 11:18

+ 11:8 4 Пач. 9:13

+ 11:10 Мат. 23:39

• 11:12 Мат. 21:18-19

+ 11:12 Мат. 4:2

+ 11:13 Мар. 13:28, Лук. 13:6

• 11:15 Мат. 21:12-17, Лук. 19:45-48, Ин. 2:13-22

+ 11:15 Лев. 1:14, Лев. 5:7, Лев. 12:8, Лук. 2:24

+ 11:18 Мат. 21:46

+ 11:19 Лук. 21:37

• 11:20 Мат. 21:19-22

+ 11:23 Мат. 7:7, Мат. 17:20, 1 Кор. 13:2

+ 11:24 Мат. 7:7, Якъ. 1:6

+ 11:25 Мат. 6:14, Кол. 3:13

• 11:27 Мат. 21:23-27, Лук. 20:1-8

+ 11:28 Чап. 4:7

+ 11:30 Мар. 1:4

+ 11:31 Лук. 7:30

+ 11:32 Мат. 11:9, Мат. 14:5

• 12:1 Мат. 21:33-46, Лук. 20:9-19

+ 12:1 Мар. 13:34

+ 12:5 Мат. 22:6, Мат. 23:34, Жугь. 11:36-37, Жугь. 11:36-37

+ 12:6 Мат. 3:17, Жугь. 1:1

+ 12:7 Жугь. 1:2, 3 Пач. 21:19

+ 12:8 Жугь. 13:12

+ 12:9 Чап. 13:46

+ 12:11 Чап. 4:11, 1 Пёт. 2:7

+ 12:12 Мар. 11:18, Мар. 11:32

• 12:13 Мат. 22:15-22, Лук. 20:20-26

+ 12:13 Лук. 11:54

+ 12:14 Мат. 17:24-25

+ 12:15 Мар. 7:6, Лук. 12:1

+ 12:17 Рум. 13:7

• 12:18 Мат. 22:23-33, Лук. 20:27-40

+ 12:18 Мат. 3:7, Чап. 23:8

+ 12:19 Байб. 38:8, Къан. 25:5-6

+ 12:26 Тархъ. 3:2, Тархъ. 3:6

• 12:28 Мат. 22:34-40, Лук. 10:25-28

+ 12:30 Къан. 6:4-5, Къан. 11:13,

+ 12:31 Лев. 19:18, Мат. 19:19

+ 12:32 Къан. 4:35, Къан. 6:4

+ 12:33 3 Пач. 15:22,

+ 12:34 Лук. 20:40

• 12:35 Мат. 22:41-46, Лук. 20:41-44

+ 12:35 2 Пач. 7:12-16, Мар. 10:47, Лук. 1:32

+ 12:36 Чап. 2:34-35

+ 12:37 Мар. 6:20

• 12:38 Мат. 23:1-36, Лук. 20:45-47

+ 12:39 Лук. 11:43

• 12:41 Лук. 21:1-4

+ 12:41 4 Пач. 12:9, Мат. 27:6

+ 12:44 2 Кор. 8:1-3, 2 Кор. 8:12

• 13:1 Мат. 24:1-14, Лук. 21:5-19

+ 13:2 Лук. 19:44

+ 13:5 1 Ин. 3:7, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3

+ 13:8 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:4, Чап. 11:28, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:12

+ 13:9 Чап. 17:6, Чап. 18:12, Чап. 24:1, Чап. 25:6

+ 13:10 Мат. 28:19, Рум. 10:18, Кол. 1:6

+ 13:11 Чап. 4:8

+ 13:12 Мат. 10:35-36

+ 13:13 Мат. 10:22, Ин. 15:18, Якъ. 5:11, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:10

• 13:14 Мат. 24:15-28, Лук. 21:20-24

* 13:14 Гьелъул магӀна буго: Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъоб мажусияз жидерго «аллагьзабазул» суратал лъела.

+ 13:14 Дан. 9:27, Дан. 11:31, Дан. 12:11

+ 13:15 Лук. 17:31

+ 13:17 Лук. 23:29

+ 13:19 Дан. 12:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:18

+ 13:20 Лук. 18:7

+ 13:21 Лук. 17:23

+ 13:22 Къан. 13:1, 2 Фес. 2:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:13, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:14

+ 13:23 Ин. 13:19, Ин. 14:29

• 13:24 Мат. 24:29-31, Лук. 21:25-28

+ 13:25 Чап. 2:20, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:13

+ 13:26 Дан. 7:13, Мат. 16:27

+ 13:27 Мат. 13:41

• 13:28 Мат. 24:32-35, Лук. 21:29-33

+ 13:30 Мар. 9:1

+ 13:31 2 Пёт. 3:10

• 13:32 Мат. 24:36-44, Лук. 17:26-30, Лук. 17:34-36

+ 13:33 Эф. 6:18, 1 Фес. 5:6, Мат. 25:13

+ 13:34 Мар. 12:1

+ 13:35 Мат. 25:13, 2 Пёт. 3:10, 1 Фес. 5:2

+ 13:36 Мат. 25:1-13

• 14:1 Мат. 26:1-5, Лук. 22:1-2, Ин. 11:45-53

+ 14:1 Тархъ. 12:1-30, Ин. 11:53

• 14:3 Мат. 26:6-13, Лук. 7:36-50, Ин. 12:1-8

+ 14:3 Мат. 21:17, Ин. 11:1, Ин. 11:18, Лев. 13:3

+ 14:7 Къан. 15:11, Мар. 2:20, Ин. 7:33

+ 14:8 Ин. 19:40

+ 14:9 Мат. 24:14

• 14:10 Мат. 26:14-16, Лук. 22:3-6

+ 14:10 Ин. 13:2, Чап. 1:16

• 14:12 Мат. 26:17-30, Лук. 22:7-23, Ин. 13:21-30

+ 14:12 Тархъ. 12:6, 1 Кор. 5:7

+ 14:18 Ин. 13:18

+ 14:21 Мат. 18:7

• 14:22 Мат. 26:26-30, Лук. 22:15-20, 1 Кор. 11:23-25

+ 14:22 Ин. 6:51, 1 Кор. 10:16

+ 14:24 Тархъ. 24:8

+ 14:26 Лук. 22:39

• 14:27 Мат. 26:31-35, Лук. 22:31-34, Ин. 13:36-38

+ 14:27 Ин. 16:32

+ 14:28 Мар. 16:7

• 14:32 Мат. 26:36-46, Лук. 22:39-46

+ 14:33 Мар. 5:37, Мар. 9:2

+ 14:34 Ин. 12:27

+ 14:35 Жугь. 5:7

* 14:36 Абба! – дада, эмен.

+ 14:36 Мар. 10:27, Мар. 10:38, Ин. 18:11, Ин. 5:30, Ин. 6:38

+ 14:38 Мат. 6:13, 1 Пёт. 4:7

+ 14:41 Ин. 2:4, Мар. 9:31, Мар. 10:33

• 14:43 Мат. 26:47-56, Лук. 22:47-53, Ин. 18:3-12

+ 14:43 Чап. 1:16

+ 14:47 Лук. 22:38

+ 14:49 Мар. 11:27, Мат. 1:22-23, Мат. 21:4, Ин. 19:36

+ 14:50 Мар. 14:27, Ин. 16:32

• 14:53 Мат. 26:57-68, Лук. 22:54-55, Лук. 22:63-71, Ин. 18:13-14, Ин. 18:19-24

+ 14:56 Къан. 17:6, Къан. 19:15

+ 14:58 2 Кор. 5:1, Мар. 15:29, Ин. 2:19

+ 14:60 Мар. 15:4-5

+ 14:62 Дан. 7:13, Мат. 16:27, Мат. 24:30, Жугь. 1:13

* 14:63 ЖугьутӀазул гӀадат букӀана, цо кинаб бугониги гӀасилъи бихьараб мехалъ, тӀад бугеб ретӀел бихъулеб.

+ 14:63 Тар. 14:6, Чап. 14:14

+ 14:64 Мар. 2:7, Ин. 10:36, Лев. 24:16

+ 14:65 Мар. 10:34

• 14:66 Мат. 26:69-75, Лук. 22:56-62, Ин. 18:15-18, Ин. 18:25-27

+ 14:72 Мар. 14:30

• 15:1 Мат. 27:1-2, Мат. 27:11-14, Лук. 23:1-5, Ин. 18:28-38

+ 15:1 Лук. 3:1, Лук. 13:1, Чап. 3:13, Чап. 4:27, 1 Тим. 6:13

+ 15:2 Мат. 2:2

+ 15:4 Мар. 14:60-61

• 15:6 Мат. 27:15-26, Лук. 23:13-25, Ин. 18:39

+ 15:10 Ин. 12:19, Чап. 5:17

+ 15:11 Чап. 3:14

+ 15:14 Лук. 23:41, Жугь. 4:15

+ 15:15 Мар. 10:34

• 15:16 Мат. 27:27-31, Ин. 19:2-3

* 15:17 ПарччахӀзабазул букӀунаан гьел ратӀа рахъизе лъалеб бецӀбагӀараб гӀаба.

+ 15:19 Мар. 10:34, Мар. 14:65

• 15:21 Мат. 27:32-44, Лук. 23:26-43, Ин. 19:17-27

+ 15:21 Рум. 16:13

+ 15:29 Мар. 14:58, Ин. 2:19

+ 15:31 Ин. 10:18

+ 15:32 Ин. 1:49, Ин. 12:13, Ин. 20:29

• 15:33 Мат. 27:45-56, Лук. 23:44-49, Ин. 19:28-30

+ 15:38 Тархъ. 26:33, Лев. 16:2

+ 15:40 Лук. 8:2

• 15:42 Мат. 27:57-61, Лук. 23:50-56, Ин. 19:38-42

• 16:1 Мат. 28:1-8, Лук. 24:1-12, Ин. 20:1-10

+ 16:1 Мар. 15:40

* 16:2 ГьатӀан къоялъ.

+ 16:3 Мар. 15:46

+ 16:7 Мар. 14:28

* 16:9-20. НекӀсиял хъвай-хъвагӀаязги хъвадарухъабазги нугӀлъи гьабулеб буго «Маркица бицараб Рохалил хабар» гьаб бакӀалда лъугӀанилан. Гьединлъидал хадуб кьун бугеб кесек Маркица хъвараблъун рикӀкӀунаро. Амма гӀадатлъун лъугьун буго гьеб бутӀаги Маркица хъвараб тӀехьалда гьоркьобе бачин.

• 16:9 Мат. 28:9-10, Мат. 28:16-20, Лук. 24:13-49, Ин. 20:11-23

+ 16:9 Лук. 8:2

+ 16:11 Лук. 24:11

+ 16:15 Чап. 1:8, Кол. 1:23

+ 16:16 Чап. 16:31, Рум. 10:9, 1 Пёт. 3:21, Ин. 3:18

+ 16:17 Лук. 10:17, Чап. 5:16, Чап. 8:7, Чап. 16:18, Чап. 19:12, Чап. 2:4, Чап. 10:46, 1 Кор. 12:10, 1 Кор. 14:2

+ 16:18 Лук. 10:19, Чап. 28:3-5, Чап. 9:12, Чап. 28:8

+ 16:19 Лук. 24:51, Чап. 1:9, 1 Тим. 3:16, Чап. 7:55-56, 1 Пёт. 3:22, Рум. 8:34, Эф. 1:20, Кол. 3:1, Жугь. 1:3, Жугь. 8:1, Жугь. 12:2, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:21

+ 16:20 Чап. 5:12

+ 1:3 Чап. 1:1

+ 1:5 Мат. 2:1, Тархъ. 28:1

+ 1:6 Филип. 3:6

+ 1:7 1 Пач. 1:2

+ 1:9 Тархъ. 30:7-8

+ 1:11 Тархъ. 30:1-10

+ 1:13 Чап. 10:4

+ 1:15 Лук. 7:28, Тар. 6:2-3, Лук. 7:33, Гал. 1:15

* 1:16 Исраилил лъимал – жугьутӀал.

+ 1:17 Мат. 11:14, Мат. 17:12-13, Мар. 1:2

+ 1:18 Байб. 15:8,

+ 1:19 Дан. 8:16, Дан. 9:21

+ 1:25 Байб. 30:23

+ 1:26 Дан. 8:16, Дан. 9:21, Мат. 2:23, Ин. 1:45, Мат. 1:16

+ 1:31 Мат. 1:20

* 1:32 ГӀиса вукӀана Давуд аварагасул наслуялъул чи.

+ 1:32 2 Пач. 7:13, Мар. 11:10

+ 1:33 Дан. 7:14, Дан. 7:27, 1 Кор. 15:24, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:15

+ 1:35 Мат. 18:20, Мат. 14:33

+ 1:37 Байб. 18:14, Мар. 10:27

+ 1:46 1 Пач. 2:1-10

+ 1:48 1 Пач. 1:11, Лук. 11:27

+ 1:50 Къан. 5:10, Къан. 7:9

+ 1:54 Байб. 17:19, Рум. 4:13, Гал. 3:16, Жугь. 2:16

+ 1:59 Байб. 17:12, Лев. 12:3

+ 1:69 Чап. 3:21, Рум. 1:2, Тит. 1:1-2

+ 1:72 Лев. 26:42,

+ 1:73 Байб. 22:16-18, Байб. 26:3, Жугь. 6:13,

+ 1:76 Лук. 7:26, Лук. 20:6, Мат. 3:3, Мар. 1:2-3

+ 1:77 Лук. 3:3

+ 1:79 Мат. 4:16

+ 1:80 Лук. 3:2

• 2:1 Мат. 1:18-25

+ 2:1 Тар. 1:2, Чап. 5:37

* 2:4 Бетлегьем (Вифлеем) – Давуд авараг гьавураб шагьар.

+ 2:4 Лук. 1:26-27, 1 Пач. 17:58

+ 2:9 Чап. 12:7

+ 2:11 Мат. 1:21,

+ 2:12 1 Пач. 2:34, 4 Пач. 19:29

+ 2:13 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:11

+ 2:14 Лук. 19:38

+ 2:19 Дан. 7:28, Лук. 2:51

+ 2:21 Байб. 17:12-13, Лев. 12:3

+ 2:22 Лев. 12:4

+ 2:23 Тархъ. 13:2

+ 2:24 Лев. 12:8

+ 2:30 Ин. 8:12

+ 2:35 Ин. 19:25

+ 2:37 Чап. 13:2, Чап. 14:23

+ 2:39 Мат. 2:23, Лук. 1:26-27

+ 2:41 Къан. 16:1

+ 2:43 Лев. 23:8

+ 2:50 Лук. 9:45, Лук. 18:34

+ 2:51 Дан. 7:28, Лук. 2:19

+ 2:52 1 Пач. 2:26

• 3:1 Мат. 3:1-12, Мар. 1:1-8, Ин. 1:19-28

+ 3:1 Лук. 13:1, Лук. 23:1, Лук. 9:7

+ 3:2 Мат. 26:3, Ин. 11:49, Лук. 1:63, Лук. 1:80, Ин. 1:6-7

+ 3:7 Мат. 12:34, Мат. 23:33

+ 3:8 Лук. 16:24, Ин. 8:33

+ 3:9 Лук. 13:9, Мат. 7:19

+ 3:10 Чап. 2:37, Чап. 16:30

+ 3:11 Мат. 25:35, Якъ. 2:15-16

+ 3:14 Лук. 19:8

+ 3:15 Ин. 1:19-20

+ 3:17 Мат. 13:30

+ 3:20 Мат. 11:2, Мат. 14:1-12, Мар. 6:17-18, Ин. 3:24

• 3:21 Мат. 3:13-17, Мар. 1:9-11

+ 3:21 Чап. 7:56

+ 3:22 Ин. 1:32-33, Мар. 9:7, Ин. 12:28, Лук. 9:35, 2 Пёт. 1:17

• 3:23 Мат. 1:1-17

+ 3:23 Тар. 4:3

+ 3:31 2 Пач. 5:14

+ 3:32 1 Пач. 17:12, Рут 4:18-22

+ 3:33 Байб. 38, Тар. 26:21

+ 3:38 Байб. 5

• 4:1 Мат. 4:1-11, Мар. 1:12-13

+ 4:2 1 Фес. 3:5, Къан. 9:9, 3 Пач. 19:8, Мат. 21:18

+ 4:4 Къан. 8:3

+ 4:6 1 Ин. 5:19, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:2

+ 4:8 Къан. 6:13

+ 4:12 Къан. 6:16

• 4:14 Мат. 13:53-58, Мар. 6:1-6

+ 4:15 Мар. 1:21

+ 4:16 Мат. 2:23, Лук. 2:39

+ 4:18 Лев. 25:10,

+ 4:23 Мат. 11:23, Мар. 2:1-12, Ин. 4:46-53

+ 4:24 Ин. 4:44

+ 4:25 3 Пач. 17:1, 3 Пач. 18:2, Якъ. 5:17

+ 4:26 3 Пач. 17:9

+ 4:27 Лев. 13:3, Тар. 12:10, 4 Пач. 5:1-14

+ 4:30 Ин. 8:59, Ин. 10:39

• 4:31 Мар. 1:21-28

+ 4:31 Мат. 4:13

+ 4:32 Мат. 7:28-29

+ 4:34 Мат. 8:29, Мар. 1:23-24, Лук. 8:28, Чап. 19:15

+ 4:35 Лук. 9:42, Чап. 8:7

• 4:38 Мат. 8:14-17, Мар. 1:29-34

+ 4:38 1 Кор. 9:5

+ 4:41 Мат. 12:16, Мар. 3:12

• 4:42 Мар. 1:35-39

+ 4:42 Лук. 5:16

• 5:1 Мат. 4:18-22, Мар. 1:16-20

+ 5:1 Тар. 34:11, Мат. 14:34, Мар. 6:53

+ 5:4 Ин. 21:6

* 5:10 Нужеца гӀадамал жиндир диналде ахӀилин абураб магӀна ккола гьелъул.

+ 5:10 Мат. 13:47

• 5:12 Мат. 8:1-4, Мар. 1:40-45

+ 5:12 Лев. 13:3, Тар. 12:10, 4 Пач. 5:1, Мар. 9:22

+ 5:14 Мат. 9:30, Мат. 17:9, Мар. 1:34, Лев. 14:1-32, Лук. 17:14

+ 5:16 Мат. 14:23, Лук. 4:42

• 5:17 Мат. 9:1-8, Мар. 2:1-12

+ 5:17 Лук. 6:19, Лук. 8:46

+ 5:20 Мат. 8:10, Мар. 10:52, Лук. 7:48

+ 5:21 Мат. 26:65,

• 5:27 Мат. 9:9-17, Мар. 2:13-22

+ 5:29 Лук. 19:6

+ 5:30 Лук. 15:2

+ 5:32 Лук. 15:7, 1 Тим. 1:15

• 5:33 Мат. 9:14-17, Мар. 2:18-22

+ 5:33 Мат. 11:2, Лук. 11:1, Ин. 1:35, Лук. 18:12

+ 5:34 Мат. 25:1-13, Ин. 3:29, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:2

+ 5:35 Мар. 14:7, Лук. 17:22

• 6:1 Мат. 12:1-14, Мар. 2:23

+ 6:1 Къан. 23:25

+ 6:2 Тархъ. 20:8-10, Тар. 15:32-36

+ 6:3 1 Пач. 21:6

+ 6:4 Тархъ. 25:30, Лев. 24:5-9

+ 6:6 Мар. 1:21

+ 6:7 Лук. 14:1, Лук. 20:20

+ 6:9 Лук. 14:3

+ 6:10 3 Пач. 13:6

• 6:12 Мат. 10:1-4, Мар. 3:13-19

+ 6:14 Мат. 16:18, Ин. 1:42

* 6:15 Зелот – румазда данде къеркьолеб букӀараб къокъаялъул чи.

+ 6:15 Мат. 9:9

+ 6:16 Лук. 22:47

• 6:17 Мат. 4:23

+ 6:19 Лук. 5:17, Лук. 8:46

+ 6:21 Ин. 7:37, 2 Кор. 7:10

+ 6:22 1 Пёт. 4:14

+ 6:23 Чап. 5:41, Якъ. 1:2, 2 Кор. 12:10

+ 6:24 Мат. 6:2, Якъ. 5:1

+ 6:25 ГӀакъилал рагӀаби 14:13,

• 6:27 Мат. 5:38-48

+ 6:28 Лук. 23:34, Чап. 7:60, 1 Пёт. 3:9

+ 6:29 1 Пёт. 2:23, 1 Кор. 6:7

+ 6:30 Къан. 15:7-8, ГӀакъилал рагӀаби 21:26

+ 6:31 Мат. 7:12

+ 6:36 Мат. 5:7

• 6:37 Мат. 7:1-5

+ 6:37 Рум. 14:10, 1 Кор. 4:5, Рум. 2:1, Рум. 14:10, Якъ. 2:13

+ 6:38 2 Кор. 9:6, Мар. 4:24, Рум. 2:1

+ 6:39 Мат. 15:14

+ 6:40 Мат. 10:24, Ин. 13:16

* 6:41 Мунго гӀадинав чиясул абураб магӀна буго гьелъул.

• 6:43 Мат. 7:17-20, Мат. 12:33-35

+ 6:45 ГӀакъилал рагӀаби 12:5, Мат. 15:18, Якъ. 3:6

• 6:46 Мат. 7:24-27

+ 6:46 Мат. 7:22, Мат. 25:11, Ин. 13:13

+ 6:48 ГӀакъилал рагӀаби 10:25, ГӀакъилал рагӀаби 12:3

• 7:1 Мат. 8:5-13

+ 7:4 Чап. 10:2

+ 7:13 Мат. 20:34

+ 7:14 Лук. 8:54

+ 7:15 3 Пач. 17:23, 4 Пач. 4:36

+ 7:16 Къан. 18:15, Мат. 21:11

• 7:18 Мат. 11:2-19

+ 7:19 Ин. 4:25, Ин. 6:14, Ин. 11:27

+ 7:23 Ин. 6:61, Ин. 16:1

+ 7:24 Лук. 3:2

+ 7:26 Мат. 14:5, Мат. 21:26

+ 7:27 Тархъ. 23:20, Мар. 1:2

+ 7:28 Лук. 1:15

+ 7:29 Лук. 3:12

+ 7:33 Мат. 3:4, Лук. 1:15

+ 7:34 Ин. 2:1, Ин. 12:2, Лук. 5:30

• 7:36 Мат. 26:6-13, Мар. 14:3-9, Ин. 12:1-8

+ 7:39 Лук. 15:2

+ 7:41 Мат. 18:28

+ 7:42 Мат. 6:14, Мар. 11:25-26, Эф. 4:32, Кол. 3:13

+ 7:48 Лук. 5:20

+ 7:50 Лук. 8:48, Лук. 17:19, Лук. 18:42, Эф. 2:8

+ 8:1 Лук. 4:43

+ 8:2 Лук. 23:49, Мат. 27:56, Мар. 16:9, Лук. 24:10, Ин. 19:25

+ 8:3 Лук. 24:10

• 8:4 Мат. 13:1-9, Мар. 4:1-9

+ 8:8 Мат. 11:15, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7

• 8:9 Мат. 13:10-23, Мар. 4:10-25

+ 8:10 Мат. 19:11,

+ 8:11 Чап. 8:4

+ 8:13 Гал. 1:6, Жугь. 6:4

+ 8:14 Мат. 6:25, Мар. 10:23, 1 Тим. 6:10

+ 8:15 Ин. 15:5

+ 8:16 Мат. 5:15, Лук. 11:33

+ 8:17 Мат. 10:26, Лук. 12:2

+ 8:18 ГӀакъилал рагӀаби 9:9

• 8:19 Мат. 12:46-50, Мар. 3:31-35

+ 8:19 Мар. 6:3, Ин. 2:12, Ин. 7:3, Чап. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 8:21 Ин. 15:14, Жугь. 2:11

• 8:22 Мат. 8:23-27, Мар. 4:35-41

+ 8:22 Мат. 8:18, Мар. 4:35

• 8:26 Мат. 8:28-34, Мар. 5:1-20

+ 8:28 Лук. 4:34

+ 8:35 Лук. 10:39

+ 8:37 Лук. 5:8, Чап. 16:39

• 8:40 Мат. 9:18-26, Мар. 5:21-43

+ 8:41 Лук. 13:14, Чап. 13:15, Чап. 18:8

+ 8:43 Лев. 15:25

+ 8:44 Мар. 3:10

+ 8:46 Лук. 5:17, Лук. 6:19

+ 8:48 Лук. 7:50, Эф. 2:8

+ 8:51 Мар. 14:33, Лук. 9:28

+ 8:52 Ин. 11:11

+ 8:54 Мар. 1:31, Мар. 9:27, Чап. 3:7, Чап. 9:41, Лук. 7:14

+ 8:56 Мар. 1:44, Мар. 9:9

• 9:1 Мат. 10:5-15, Мар. 6:7-13

+ 9:1 Лук. 6:12-16

+ 9:5 Чап. 13:51

+ 9:6 Мар. 1:15

• 9:7 Мат. 14:1-12, Мар. 6:14-29

+ 9:7 Лук. 3:1, Лук. 9:19

+ 9:8 3 Пач. 17:1,

+ 9:9 Лук. 3:19-20, Лук. 23:8

• 9:10 Мат. 14:13-21, Мар. 6:30-44, Ин. 6:1-14

+ 9:10 Лук. 9:2

+ 9:13 4 Пач. 4:42-44

• 9:18 Мат. 16:13-19, Мар. 8:27-29

+ 9:19 Лук. 9:7, 3 Пач. 17:1,

+ 9:20 Лук. 22:67, Ин. 11:27

• 9:21 Мат. 16:20-28, Мар. 8:30

+ 9:22 Лук. 17:25, Лук. 18:33, Лук. 24:7, Ин. 2:19

+ 9:23 Мат. 10:38-39, Лук. 14:27

+ 9:25 Лук. 12:20

+ 9:26 Рум. 1:16, 2 Тим. 1:8, Къан. 33:2, Дан. 7:13,

+ 9:27 Лук. 21:32, Ин. 21:22

• 9:28 Мат. 17:1-8, Мар. 9:2-8

+ 9:28 Мар. 14:33, Лук. 8:51

+ 9:29 Дан. 7:9

+ 9:35 Лук. 23:35, Къан. 18:15, 2 Пёт. 1:17

• 9:37 Мат. 17:14-18, Мар. 9:14-27

+ 9:42 Лук. 4:35

• 9:43 Мат. 17:22-23, Мар. 9:30-32

+ 9:44 Лук. 9:22, Лук. 18:32-33

+ 9:45 Лук. 2:50, Лук. 18:34

• 9:46 Мат. 18:1-5, Мар. 9:33-40

+ 9:48 Мат. 10:40, Лук. 10:16, Ин. 13:20

+ 9:49 Мат. 7:22, Мат. 12:27, Чап. 19:13, Тар. 11:28

+ 9:50 Лук. 11:23

+ 9:51 Лук. 24:51, Чап. 1:9

+ 9:52 Мат. 10:5

+ 9:54 4 Пач. 1:10, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:13

• 9:57 Мат. 8:19-22

+ 9:61 3 Пач. 19:20

• 10:1 Мат. 10:7-16

+ 10:2 Мат. 9:37-38, Ин. 4:35

+ 10:3 Мат. 10:16

* 10:4 Заман гӀадада хвезабугейилан абураб магӀна ккола гьелъул.

+ 10:4 4 Пач. 4:29

+ 10:7 Гал. 6:6, 1 Тим. 5:18

+ 10:8 1 Кор. 10:27

+ 10:9 Мар. 1:15

+ 10:11 Чап. 13:51

+ 10:12 Байб. 18:20, Байб. 19:24,

• 10:13 Мат. 11:20-24

* 10:13 Гьедин загьир гьабула жугьутӀаз ракӀ бухӀун бугеблъи.

+ 10:13 Мар. 6:45, Мар. 8:21, Мар. 3:7

+ 10:16 Мат. 10:40, Мат. 25:45, Ин. 13:20, Гал. 4:14

+ 10:17 Мар. 16:17, Чап. 5:16, Чап. 8:7, Чап. 16:18, Чап. 19:12

+ 10:18 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 9:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:8-9

+ 10:19 Мар. 16:18, Чап. 28:3-5

+ 10:20 Тархъ. 32:32, Жугь. 12:23, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:5

• 10:21 Мат. 11:25-27, Мат. 13:16-17

+ 10:22 Ин. 6:46, Ин. 7:29, Ин. 8:19, Ин. 10:15

+ 10:23 Мат. 13:16-17

+ 10:24 Жугь. 11:13, 1 Пёт. 1:10-12

+ 10:25 Лук. 18:18

+ 10:27 Къан. 6:5, Къан. 11:13, Лев. 19:18, Мат. 22:37, Мар. 12:30

+ 10:28 Лев. 18:5, Рум. 10:5, Гал. 3:12

* 10:32 Левит – Иерусалималда букӀараб Мукъадасаб Рукъалъул гьитӀинав хъулухъчи.

+ 10:32 Тар. 8:19

+ 10:33 4 Пач. 17:34, Ин. 4:9, Ин. 8:48

+ 10:38 Ин. 11:1, Ин. 12:2

+ 10:39 Лук. 8:35

+ 10:41 Лук. 12:25

• 11:1 Мат. 6:9-15, Мат. 7:7-11

+ 11:1 Мат. 11:2, Мар. 2:18, Ин. 1:35

+ 11:3 ГӀакъилал рагӀаби 30:8

+ 11:4 Мат. 26:41

+ 11:10 ГӀакъилал рагӀаби 8:17, Мат. 18:19, Мат. 21:22, Мар. 11:24, Ин. 14:13-14, 1 Ин. 3:22, 1 Ин. 5:14

+ 11:13 Байб. 6:5, Мат. 12:34, Чап. 2:38

• 11:14 Мат. 12:22-30, Мат. 12:43-45, Мар. 3:20-27

+ 11:15 4 Пач. 1:2, Мат. 9:34, Мат. 10:25

+ 11:16 Мар. 8:11, 1 Кор. 1:22

+ 11:19 Лук. 9:49, Чап. 19:13

+ 11:23 Лук. 9:50

+ 11:26 2 Пёт. 2:20

+ 11:27 Лук. 1:48

+ 11:28 Ин. 13:17, Якъ. 1:22, Рум. 2:13

• 11:29 Мат. 12:38-42, Мат. 16:1-4, Мар. 8:11-13

+ 11:31 3 Пач. 10:1-13, Мат. 12:6

+ 11:32 Юнус 3:5

• 11:33 Мат. 6:22-23

+ 11:33 Мат. 5:15, Мар. 4:21, Лук. 8:16

• 11:37 Мат. 23:1-36, Мар. 12:38-40, Лук. 20:45-47

+ 11:38 Мар. 7:3-5

* 11:42 АнцӀил бутӀа – закагӀат.

+ 11:42 Лук. 18:12

+ 11:43 Лук. 14:7, Лук. 20:46

+ 11:44 ГӀакъилал рагӀаби 26:23

* 11:47 Мазарал – хириял гӀадамазул хобазда тӀад зияраталъе гьарурал бакӀал.

+ 11:48 Чап. 7:51-52

+ 11:49 Мат. 21:35

+ 11:50 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 18:24, Байб. 4:8, 1 Ин. 3:12, Жугь. 11:4,

+ 11:54 Лук. 20:20

+ 12:1 Мат. 16:6, Мар. 8:15, 1 Кор. 5:7-8

+ 12:2 Мат. 10:26, Мар. 4:22, Лук. 8:17

• 12:4 Мат. 10:17-20, Мат. 10:28-33

+ 12:4 ГӀакъилал рагӀаби 29:25,

+ 12:5 Жугь. 10:31

+ 12:7 Мат. 6:26, Мат. 12:12

+ 12:8 Рум. 10:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:5

+ 12:9 Мат. 25:12, 1 Ин. 2:23, 2 Тим. 2:12

+ 12:10 Мат. 12:31-32, Мар. 3:29

+ 12:12 ГӀакъилал рагӀаби 16:1

• 12:13 Мат. 6:19-21, Мат. 6:25-34

+ 12:15 1 Тим. 6:6-10, Тархъ. 20:17,

+ 12:21 1 Тим. 6:18

+ 12:22 Филип. 4:6, 1 Пёт. 5:7

+ 12:24 Мат. 10:31, Мат. 12:12

+ 12:27 3 Пач. 10:4-7

+ 12:28 Мат. 8:26, Мат. 14:31, Мат. 16:8

+ 12:32 Ин. 10:16, Лук. 22:29

+ 12:33 Мат. 19:21, Лук. 18:22

• 12:35 Мат. 24:45-51

+ 12:36 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:20

+ 12:39 2 Пёт. 3:10, 1 Фес. 5:2

+ 12:43 Мат. 25:21, Ин. 13:17

+ 12:45 Мат. 25:5

+ 12:48 Лев. 5:17

• 12:49 Мат. 10:34-36

+ 12:50 Мар. 10:38

+ 12:51 Чап. 14:4

• 12:54 Мат. 5:25-26, Мат. 16:2-3

+ 12:58 ГӀакъилал рагӀаби 25:8

+ 13:1 Лук. 3:1, Лук. 23:1

+ 13:4 Ин. 9:7, Ин. 9:11

+ 13:6 Мат. 21:19, Мар. 11:13

+ 13:7 Мат. 7:19, Лук. 3:9

+ 13:10 Мат. 4:23, Мар. 6:2

+ 13:14 Лук. 8:41, Чап. 13:15, Чап. 18:8, Тархъ. 20:9

+ 13:15 Лук. 14:5

+ 13:17 1 Пёт. 3:16

• 13:18 Мат. 13:31-33, Мар. 4:30-32

+ 13:19 Мат. 17:20, Лук. 17:6, Дан. 4:9

+ 13:21 1 Кор. 5:6, Гал. 5:9

• 13:22 Мат. 7:13-14, Мат. 7:21-23

+ 13:25 Мат. 25:11-12

+ 13:28 Мат. 8:12

+ 13:29 Мат. 8:11, Эф. 3:6

+ 13:30 Мат. 19:30, Мат. 20:16, Мар. 10:31

• 13:31 Мат. 23:37-39

+ 13:31 Лук. 3:1, Лук. 9:7

+ 13:34 Чап. 7:52, Къан. 32:11-12, Рут 2:12,

+ 13:35 Лук. 19:38

+ 14:1 Лук. 6:7, Лук. 20:20

+ 14:3 Мат. 12:10, Мар. 3:4

+ 14:5 Лук. 13:15

+ 14:7 Лук. 11:43

+ 14:8 ГӀакъилал рагӀаби 25:6-7

+ 14:11 Мат. 23:12, Лук. 18:14

+ 14:14 1 Кор. 15:23, 1 Фес. 4:16

• 14:15 Мат. 22:1-10

+ 14:15 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:9

+ 14:20 Къан. 24:5

• 14:25 Мат. 10:37-38

+ 14:26 Ин. 12:25

+ 14:27 Мат. 16:24, Лук. 9:23

+ 14:34 Мат. 5:13, Мар. 9:50

+ 14:35 Мат. 11:15, Лук. 8:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7

• 15:1 Мат. 18:12-14

+ 15:2 Лук. 5:30, Лук. 19:7

+ 15:6 1 Пёт. 2:25

+ 15:7 Лук. 5:31-32

+ 15:12 Къан. 21:17

+ 15:18 Тархъ. 10:16

+ 15:24 Рум. 11:15, Эф. 2:1, Эф. 2:5, Кол. 2:13

+ 15:30 ГӀакъилал рагӀаби 29:3

+ 16:8 Ин. 12:36, 1 Фес. 5:5

+ 16:10 Мат. 25:21, Лук. 19:17

+ 16:11 ГӀакъилал рагӀаби 24:4

+ 16:13 Мат. 6:24

• 16:14 Мат. 11:12-13

+ 16:14 1 Тим. 6:10

+ 16:15 1 Пач. 16:7, 3 Пач. 8:39, ГӀакъилал рагӀаби 21:2,

+ 16:16 Мат. 3:2, Лук. 4:43, Мат. 11:12-13

+ 16:17 Мат. 5:18

+ 16:18 Мат. 5:32, Мат. 19:19

+ 16:22 Мат. 18:10, Чап. 12:15

+ 16:23 Мат. 11:23, Мат. 8:11

+ 16:24 Лук. 3:8

+ 16:29 Чап. 26:22, Чап. 28:23

+ 16:31 Мат. 28:11-15, Ин. 12:10-11

• 17:1 Мат. 18:6-7, Мат. 18:21-22

+ 17:1 Лук. 22:22

+ 17:2 Мар. 9:42

+ 17:3 Лев. 19:17, Мат. 18:15

+ 17:4 Мат. 6:14

+ 17:5 Мар. 9:24

+ 17:6 Мат. 17:20, Лук. 13:19

+ 17:12 Лев. 13:3, Лук. 5:11, Лев. 13:46

+ 17:14 Лев. 14:1-32, Мат. 8:4, Мар. 1:44, Лук. 5:14

+ 17:16 Лук. 5:12, 4 Пач. 17:34, Ин. 4:9

+ 17:19 Мар. 10:52, Лук. 7:50, Эф. 2:8

• 17:20 Мат. 24:23-28, Мат. 24:37-41

+ 17:20 Лук. 19:11, Чап. 1:6

+ 17:22 Лук. 5:35, Ин. 8:56

+ 17:23 Мар. 13:21, Лук. 21:28

+ 17:25 Лук. 9:22

+ 17:26 Байб. 6:5

+ 17:27 Байб. 6:14, Байб. 7:21

+ 17:29 Байб. 19:16, Байб. 19:24, 2 Пёт. 2:6-8

+ 17:31 Мар. 13:15

* 17:32 Мунагьазул цӀураб Содом шагьар Аллагьас щущазабилалде малаикас ЛутӀ аварагасда лъазабуна хъизангун цадахъ гьениса лъутайилан. Амма нухдасан нахъруссун ралагьугеянги абуна. Зодисан рещтӀараб цӀаялъ Содом бухӀулеб мехалъ нахъехун ялагьарай ЛутӀил лъади цӀамул хӀубиялде сверана.

+ 17:32 Байб. 19:26

+ 17:33 Мат. 10:39

+ 18:1 Лук. 21:36, Рум. 12:12, Эф. 6:18, Кол. 4:2, 1 Фес. 5:17

+ 18:7 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:10, Мар. 13:20, Рум. 8:33, Кол. 3:12, Тит. 1:1

+ 18:8 Жугь. 10:37

+ 18:9 Лук. 16:15

+ 18:10 Чап. 3:1

+ 18:11 Мат. 6:5

+ 18:12 Лук. 5:33, Лук. 11:42

+ 18:13 Дан. 9:19

+ 18:14 Мат. 23:12, Лук. 14:11

• 18:15 Мат. 19:13-15, Мар. 10:13-16

+ 18:17 Мат. 18:3

• 18:18 Мат. 19:16-30, Мар. 10:17-31

+ 18:18 Лук. 10:25

+ 18:20 Тархъ. 20:12-16

+ 18:21 Филип. 3:6

+ 18:22 Лук. 12:33

+ 18:27 Байб. 18:14, Мар. 14:36

+ 18:28 Лук. 5:11

+ 18:29 Лук. 14:26

• 18:31 Мат. 20:17-19, Мар. 10:32-34

+ 18:33 Лук. 9:22, Лук. 24:7, Ин. 2:19

+ 18:34 Лук. 2:50, Лук. 9:45

• 18:35 Мат. 20:29-34, Мар. 10:46-52

+ 18:35 3 Пач. 16:34

+ 18:38 2 Пач. 7:12-16, Мат. 22:42, Лук. 1:32

+ 18:42 Лук. 7:50, Эф. 2:8

+ 19:1 3 Пач. 16:34

+ 19:7 Лук. 5:30, Лук. 15:2

+ 19:8 Тархъ. 22:1, 2 Пач. 12:6, Лук. 3:14

+ 19:9 Лук. 3:8, Ин. 8:33, Ин. 8:39

• 19:11 Мат. 25:14-30

+ 19:11 Лук. 17:20, Чап. 1:6

+ 19:14 Ин. 15:8

+ 19:17 Лук. 16:10

+ 19:22 3 Пач. 20:40

+ 19:26 Мат. 13:12

+ 19:27 Мат. 22:7, Лук. 20:16

• 19:28 Мат. 21:1-11, Мар. 11:1-11, Ин. 12:12-19

+ 19:29 2 Пач. 15:30, Чап. 1:12

+ 19:36 4 Пач. 9:13

+ 19:39 Мат. 21:15-16

+ 19:41 Ин. 11:35

+ 19:44 Лук. 21:6

• 19:45 Мат. 21:12-17, Мар. 11:15-19, Ин. 2:13-22

• 20:1 Мат. 21:23-27, Мар. 11:27-33

+ 20:2 Чап. 4:7

+ 20:4 Лук. 3:3

+ 20:5 Лук. 7:30

+ 20:6 Лук. 7:26, Лук. 9:8

• 20:9 Мат. 21:33-46, Мар. 12:1-12

+ 20:9 Мар. 13:34

+ 20:12 Лук. 11:48-49

+ 20:13 Мат. 3:17, Жугь. 1:1

+ 20:14 Жугь. 1:2

+ 20:15 Жугь. 13:12

+ 20:16 Чап. 13:46

• 20:19 Мат. 22:15-22, Мар. 12:13-17

+ 20:20 Лук. 6:7, Лук. 14:1, Лук. 11:54

+ 20:22 Мат. 17:24-25

+ 20:23 Мар. 7:6, Лук. 12:1

+ 20:25 Рум. 13:7

• 20:27 Мат. 22:23-33, Мар. 12:18-27

+ 20:27 Чап. 23:8

+ 20:28 Къан. 25:5

+ 20:35 2 Фес. 1:5

+ 20:37 Тархъ. 3:2, Тархъ. 3:6

+ 20:40 Мат. 22:46

• 20:41 Мат. 22:41-46, Мар. 12:35-40

+ 20:41 2 Пач. 7:12-16, Лук. 1:32, Лук. 18:38

+ 20:42 Чап. 2:34-35

+ 20:46 Лук. 11:43

• 21:1 Мар. 12:41-44

+ 21:1 4 Пач. 12:9, Мат. 27:6, Ин. 8:20

+ 21:4 2 Кор. 8:1-3, 2 Кор. 8:12

• 21:5 Мат. 24:1-14, Мар. 13:1-13

+ 21:6 Лук. 19:44

+ 21:8 1 Ин. 3:7, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3,

+ 21:10 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:4

+ 21:11 Чап. 11:28, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:12

+ 21:12 Чап. 4:3, Чап. 17:6, Чап. 18:12, Чап. 24:1, Чап. 25:6

+ 21:15 Чап. 6:10

+ 21:18 1 Пач. 14:45, 2 Пач. 14:11, Чап. 27:34

• 21:20 Мат. 24:15-21, Мар. 13:14-19

+ 21:23 Мат. 27:25, 1 Фес. 2:16

+ 21:24 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:2

• 21:25 Мат. 24:29-31, Мар. 13:24-27

+ 21:27 Дан. 7:13

• 21:29 Мат. 24:32-35, Мар. 13:28-31

+ 21:32 Лук. 9:27

+ 21:33 2 Пёт. 3:10

+ 21:36 Мат. 25:13, 1 Фес. 5:6, Лук. 18:1, Рум. 12:12, Эф. 6:18, Кол. 4:2, 1 Фес. 5:17

+ 21:37 Мат. 21:23, Мат. 26:55

• 22:1 Мат. 26:1-5, Мат. 26:14-16, Мар. 14:1-2, Мар. 14:10-11, Ин. 11:45-53

+ 22:1 Тархъ. 12:1-30

+ 22:3 Ин. 13:2

+ 22:6 Чап. 1:16

• 22:7 Мат. 26:17-25, Мар. 14:12-21, Ин. 13:21-30

+ 22:7 Тархъ. 12:6, 1 Кор. 5:7

• 22:14 Мат. 26:26-30, Мар. 14:22-26, 1 Кор. 11:23-25

+ 22:16 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:9

+ 22:19 Ин. 6:51, 1 Кор. 10:16, 1 Кор. 11:24

+ 22:20 Тархъ. 24:8,

+ 22:21 Ин. 13:18

+ 22:22 Чап. 2:23

• 22:24 Мат. 18:1-5, Мар. 9:33-37, Лук. 9:46-50

+ 22:26 Мат. 20:26, Мар. 10:43-44

+ 22:27 Мат. 20:28, Ин. 13:4-5

+ 22:28 Жугь. 2:18

+ 22:29 Лук. 12:32

+ 22:30 Мат. 19:28, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:21

• 22:31 Мат. 26:31-35, Мар. 14:27-31, Ин. 13:36-38

+ 22:32 Ин. 17:9

+ 22:33 Ин. 21:19, Чап. 12:4

+ 22:35 Лук. 9:3, Лук. 10:4

• 22:39 Мат. 26:36-46, Мар. 14:32-42

+ 22:40 Мат. 6:13

* 22:43-44 Инжилалъул цо-цо хъвай-хъвагӀаязда ратула гьадинал калимабиги: 43 Зодисан рещтӀун малаикас гьесул ракӀ къвакӀизабуна. 44 Гьебмехалъ рекӀелъ кутакаб хӀалуцингун дагьавги цӀикӀкӀун гьардезе лъугьана гьев Аллагьасде. Бидул тӀираби гӀадин тӀинкӀулел рукӀана ракьалде гьесул гӀетӀул гарал.

+ 22:42 Мар. 10:38, Ин. 18:11, Жугь. 5:7, Мат. 6:10

+ 22:43 Мат. 4:11, Мар. 1:13

• 22:47 Мат. 26:47-56, Мар. 14:43-50, Ин. 18:3-11

+ 22:47 Чап. 1:16

+ 22:49 Лук. 22:38

* 22:53 ШайтӀан-илбис абураб магӀна буго гьелъул.

+ 22:53 Лук. 20:1, Эф. 6:12

• 22:54 Мат. 26:57-58, Мат. 26:69-75, Мар. 14:53-54, Мар. 14:66-72, Ин. 18:12-18, Ин. 18:25-27

+ 22:61 Лук. 22:34

• 22:63 Мат. 26:67-68, Мар. 14:65

• 22:66 Мат. 26:59-66, Мар. 14:55-64, Ин. 18:19-24

+ 22:69 Мар. 16:19, Чап. 7:56, Жугь. 1:3

+ 22:71 Мат. 9:3, Ин. 10:36

• 23:1 Мат. 27:1-2, Мат. 27:11-14, Мар. 15:1-5, Ин. 18:28-30

+ 23:1 Лук. 3:1, Лук. 13:1, Чап. 3:13, Чап. 4:27, 1 Тим. 6:13

+ 23:2 Чап. 17:7, Лук. 20:25

+ 23:3 Мат. 2:2

+ 23:4 Ин. 18:38, Ин. 19:4, Жугь. 4:15

+ 23:7 Лук. 3:1, Лук. 9:7

+ 23:8 Лук. 9:9

• 23:13 Мат. 27:15-26, Мар. 15:6-15, Ин. 18:39

• 23:26 Мат. 27:32-44, Мар. 15:21-32, Ин. 19:17-27

+ 23:29 Мар. 13:17, Лук. 21:23

+ 23:30 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:16

+ 23:34 Чап. 7:60,

+ 23:35 Лук. 9:35, Ин. 10:18

+ 23:41 Лук. 23:4, Жугь. 4:15

• 23:44 Мат. 27:45-56, Мар. 15:33-41, Ин. 19:28-30

+ 23:45 Тархъ. 26:33, Лев. 16:2

+ 23:46 Чап. 7:59

+ 23:48 Лук. 18:13

+ 23:49 Лук. 8:2

• 23:50 Мат. 27:57-61, Мар. 15:42-47, Ин. 19:38-42

+ 23:56 Тархъ. 20:10, Къан. 5:14

• 24:1 Мат. 28:1-10, Мар. 16:1-8, Ин. 20:1-10

+ 24:4 Ин. 20:12

+ 24:7 Лук. 9:22, Лук. 18:33, Ин. 2:19

+ 24:8 Ин. 2:22

+ 24:10 Мар. 15:40, Лук. 8:2-3

+ 24:11 Мар. 16:11

• 24:13 Мар. 16:12-13

+ 24:16 Ин. 20:14

+ 24:18 Ин. 19:25

+ 24:20 Чап. 2:23

+ 24:26 1 Пёт. 1:11

+ 24:27 Байб. 3:15, Байб. 12:3, Байб. 22:8, Тар. 21:9, Тар. 24:17, Къан. 18:15, 2 Пач. 7:12-14, Дан. 7:13, Дан. 9:24-27, Чап. 8:35

+ 24:30 Лук. 9:16

+ 24:34 1 Кор. 15:5

• 24:36 Мат. 28:16-20, Мар. 16:14-18, Ин. 20:19-23, Чап. 1:6-8

+ 24:37 Мат. 14:26, Мар. 6:49

+ 24:39 1 Ин. 1:1

+ 24:41 Ин. 21:5

+ 24:45 Чап. 16:14

+ 24:46 Лук. 24:27

+ 24:48 Чап. 1:8

+ 24:49 Ин. 14:26, Чап. 1:8, Чап. 1:4, Чап. 2:4

• 24:50 Мар. 16:19-20, Чап. 1:9-11

+ 24:50 Мат. 21:17, Лук. 19:29, Ин. 11:18, Чап. 1:9

+ 24:52 Мат. 28:9

+ 24:53 Чап. 2:46, Чап. 3:1, Чап. 5:21

+ 1:1 Байб. 1:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:13, Ин. 20:28, 1 Ин. 5:20, Филип. 2:6

+ 1:3 1 Кор. 8:6, Кол. 1:16, Жугь. 1:2

+ 1:4 Ин. 5:26, Ин. 11:25, 1 Ин. 1:2, 1 Ин. 5:11, Ин. 8:12, Ин. 9:5, Ин. 12:46

+ 1:6 Мат. 3:1, Мар. 1:4, Лук. 1:80, Лук. 3:2

+ 1:7 Ин. 3:26, Ин. 5:33, Ин. 10:41, Ин. 20:31, Чап. 19:4

+ 1:9 1 Пёт. 2:9

+ 1:11 Ин. 5:43

+ 1:12 Мат. 5:9, 1 Ин. 3:1, 1 Ин. 5:1, Рум. 8:14

+ 1:13 Ин. 3:3, Якъ. 1:18

+ 1:14 1 Ин. 4:2, 2 Ин. 1:7, 1 Тим. 3:16, Жугь. 2:14

+ 1:15 Мат. 3:11

+ 1:17 Къан. 33:4, Ин. 7:19, Ин. 14:6

+ 1:18 Тархъ. 33:20, Ин. 6:46, 1 Ин. 4:12, Кол. 1:15, 1 Тим. 6:16

• 1:19 Мат. 3:1-12, Мар. 1:2-8, Лук. 3:15-17

+ 1:20 Чап. 13:25

+ 1:21 Мат. 17:12-13, Лук. 1:17, Къан. 18:15, Къан. 18:18-19

+ 1:29 Тархъ. 12:3, Лев. 1:10, 1 Пёт. 1:19, 1 Ин. 2:2, 1 Ин. 4:10

+ 1:31 Лук. 1:17

+ 1:32 Мат. 3:16, Мар. 1:10, Лук. 3:22

+ 1:33 Чап. 1:5

+ 1:35 Мат. 11:2, Мар. 2:18, Лук. 11:1

+ 1:36 Ин. 1:29

+ 1:38 Ин. 18:4, Ин. 18:7

+ 1:40 Мат. 4:18-20, Мар. 1:16-20, Лук. 5:2-11

+ 1:41 Ин. 4:25

* 1:42 «Кьуру» абураб магӀна буго гьеб кӀиябго рагӀул.

+ 1:42 Мат. 16:18, Мар. 3:16, Гал. 1:18, 1 Кор. 1:12

+ 1:44 Ин. 12:21

+ 1:45 Ин. 21:2, Къан. 18:15, Лук. 24:27, Мат. 2:23, Лук. 2:39

+ 1:47 Рум. 9:6

+ 1:49 Мат. 27:11, Мат. 27:42, Ин. 11:27

+ 1:51 Байб. 28:12, Дан. 7:13

+ 2:1 Ин. 4:46, Ин. 21:2

+ 2:4 Мар. 14:41, Ин. 7:6, Ин. 7:30, Ин. 8:20, Ин. 13:1

+ 2:6 Ин. 3:25

+ 2:12 Мар. 3:31, Мар. 6:3, Ин. 7:3, Чап. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

• 2:13 Мат. 21:12-13, Мар. 11:15-17, Лук. 19:45-46

+ 2:13 Къан. 16:1, Къан. 16:16, Ин. 6:4, Ин. 11:55

+ 2:16 Лук. 2:49

+ 2:18 Ин. 4:48, Ин. 6:30, 1 Кор. 1:22

+ 2:19 Мар. 8:31, Мар. 14:58, Мар. 15:29, Ин. 10:18

+ 2:22 Лук. 24:8, Ин. 12:16

+ 2:23 Ин. 11:45

+ 3:1 Ин. 7:50, Ин. 19:39

+ 3:5 Мар. 16:16, Чап. 2:38, Мат. 5:20, 1 Кор. 15:50

+ 3:13 ГӀакъилал рагӀаби 30:4, Ин. 6:38, 1 Кор. 15:47, Эф. 4:9

+ 3:14 Тар. 21:9, Ин. 8:28, Ин. 12:32

+ 3:16 Рум. 5:8, Эф. 2:4, 1 Ин. 3:1, 1 Ин. 4:10

+ 3:17 Ин. 8:15, Ин. 12:47

+ 3:18 Мар. 16:16

+ 3:19 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Ин. 7:7

+ 3:20 Эф. 5:13

+ 3:22 Ин. 4:1-2

+ 3:24 Мат. 11:2, Мар. 6:17-18, Лук. 3:19-20

+ 3:25 Ин. 2:6

+ 3:26 Ин. 1:7, Ин. 5:33

+ 3:27 1 Кор. 4:7

+ 3:28 Мар. 1:2, Ин. 1:20

+ 3:29 Мат. 9:15, Мат. 25:1-13, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:2, Мат. 9:15, Мар. 2:19

+ 3:33 Ин. 8:26

+ 3:35 Мат. 3:17, Мат. 17:5, Ин. 5:20

+ 3:36 Ин. 5:24, Ин. 6:40, 1 Ин. 5:12-13

+ 4:2 Ин. 3:22

+ 4:3 Ин. 2:11-12

+ 4:4 Лук. 9:52-53

+ 4:5 Байб. 33:19, Байб. 48:22

+ 4:14 Ин. 7:38

+ 4:19 Ин. 9:20

+ 4:20 Байб. 12:6-7, Байб. 33:18, Къан. 11:29, Къан. 27:12, Къан. 12:5

+ 4:22 4 Пач. 17:28-34, Чап. 13:23, Рум. 3:1-2

+ 4:23 Рум. 8:15, Эф. 6:18,

+ 4:24 2 Кор. 3:17

+ 4:25 Ин. 1:41, Мат. 11:2, Къан. 18:18

+ 4:26 Ин. 9:37

+ 4:34 Къан. 8:3, Ин. 5:30, Ин. 6:38, Ин. 9:4, Ин. 14:31

+ 4:35 Мат. 9:38, Лук. 10:2

+ 4:36 1 Кор. 3:6-9

+ 4:42 Ин. 1:29, 1 Ин. 4:14

+ 4:44 Мат. 13:57, Мар. 6:4, Лук. 4:24

+ 4:45 Ин. 2:23

+ 4:46 Ин. 2:1, Ин. 21:2, Ин. 2:12

+ 4:48 Ин. 2:18, Ин. 6:30, 1 Кор. 1:22

+ 4:53 Мат. 8:13, Чап. 16:34, Чап. 18:8

+ 4:54 Ин. 2:11

* 5:4-5 Гьаб бакӀалда Инжилалъул цо-цо хъвай-хъвагӀаязда ратула гьадинал калимабиги: ХӀавузалъуб лъим гьелчезе лъугьинегӀан ралагьун чӀун рукӀунаан. Бичасул малаикас, зама-заманаялдасан хӀавузалъуве лъугьун, лъим гьелчезе гьабулаан, ва гьелчезе байбихьарабго тӀоцеве гьеб лъадалъе лъугьарав чиясда тӀаса унаан гьесул чорхолъ бугеб кинабгоги унти.

+ 5:8 Мат. 9:6-7, Мар. 2:11, Лук. 5:24

+ 5:10 Тархъ. 20:10,

+ 5:16 Ин. 15:20

+ 5:18 Ин. 7:1, Филип. 2:6

+ 5:20 Мат. 3:17, Мат. 17:5, Ин. 3:35, Ин. 10:17, Ин. 15:9, Ин. 17:26

+ 5:21 Дан. 12:2, Рум. 8:11, 1 Кор. 15:45

+ 5:22 Ин. 17:2, Чап. 10:42

+ 5:23 Мат. 10:40, Лук. 10:16, Ин. 13:20, Ин. 15:23

+ 5:24 Ин. 3:36, Ин. 6:40, Ин. 20:31, 1 Ин. 5:9-13, 1 Ин. 3:14

+ 5:25 Мат. 27:52-53, Эф. 2:1, Эф. 2:5

+ 5:26 Ин. 1:4, Ин. 11:25, 1 Ин. 1:2, 1 Ин. 5:11

+ 5:27 Дан. 7:13

+ 5:28 Ин. 11:25, Ин. 11:43

+ 5:29 Дан. 12:2

+ 5:30 Мар. 14:36, Ин. 6:38, Ин. 8:16

+ 5:31 Ин. 8:13

+ 5:33 Ин. 1:7, Ин. 3:26, Ин. 10:41

+ 5:35 Мат. 5:16, 2 Пёт. 1:19

+ 5:36 Ин. 8:18, Ин. 10:25, 1 Ин. 5:9

+ 5:39 Лук. 24:27

+ 5:41 1 Фес. 2:6

+ 5:43 Ин. 10:25, Ин. 12:12, Ин. 1:11, Ин. 3:11-12

+ 5:44 Ин. 12:43

+ 5:46 Тар. 21:9, Къан. 28:15

• 6:1 Мат. 14:13-21, Мар. 6:30-44, Лук. 9:10-17

+ 6:4 Тархъ. 12:1-30, Къан. 16:1, Къан. 16:16, Ин. 2:13, Ин. 11:55

+ 6:5 Ин. 1:44, 4 Пач. 4:42-44

+ 6:8 Ин. 1:40, Ин. 1:44

+ 6:11 Мат. 15:36

+ 6:14 Мат. 11:2-3, Ин. 4:25, Ин. 11:27

• 6:16 Мат. 14:22-27, Мар. 6:45-52

+ 6:29 1 Ин. 3:23

+ 6:30 Мат. 12:38, Ин. 2:18, Ин. 4:48, 1 Кор. 1:22

+ 6:31 Тархъ. 16:15, Тар. 11:7-9,

+ 6:34 Ин. 4:15

+ 6:35 Ин. 4:14, Ин. 7:37

+ 6:37 Ин. 17:6

+ 6:38 Ин. 3:13, 1 Кор. 15:47, Мар. 14:36, Ин. 5:30

+ 6:39 Мат. 18:14, Ин. 10:28-29

+ 6:40 Ин. 3:35, Ин. 5:24, 1 Ин. 5:12-13

+ 6:42 Мат. 13:55

+ 6:44 Ин. 12:32

+ 6:46 Тархъ. 33:20, Мат. 11:27, Ин. 1:18

+ 6:51 Ин. 3:13, Мат. 26:26-28

+ 6:53 Мар. 14:22-24, 1 Кор. 10:16, 1 Кор. 11:27

+ 6:56 Ин. 15:4-5, 1 Ин. 3:24

+ 6:62 Мар. 16:19, Лук. 24:51, Чап. 1:9

+ 6:63 2 Кор. 3:6

+ 6:64 Ин. 13:11

+ 6:69 Мар. 1:24

+ 6:70 Ин. 13:2, Ин. 13:27

+ 6:71 Ин. 18:2-3

+ 7:1 Ин. 5:18, Ин. 8:37, Ин. 11:53

+ 7:2 Лев. 23:34, Къан. 16:13-15

+ 7:3 Мар. 3:31, Мар. 6:3, Ин. 2:12, Чап. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 7:6 Мар. 14:41, Ин. 2:4, Ин. 8:20, Ин. 13:1

+ 7:7 Ин. 15:18, Ин. 3:19

+ 7:13 Ин. 19:38

+ 7:16 Ин. 8:28, Ин. 12:49, Ин. 14:10

+ 7:18 Ин. 5:41, Ин. 8:50

+ 7:19 Къан. 33:4, Ин. 1:17

+ 7:20 Мар. 3:22, Ин. 8:48, Ин. 10:20

+ 7:23 Мат. 12:2, Ин. 5:16

+ 7:24 Ин. 8:15

+ 7:27 Ин. 8:14, Ин. 9:29, Ин. 19:9

+ 7:29 Мат. 11:27, Ин. 8:55

+ 7:30 Ин. 10:39, Мар. 14:41, Ин. 2:4, Ин. 7:6, Ин. 8:20, Ин. 13:1

+ 7:31 Ин. 8:30

+ 7:33 Мар. 14:7, Ин. 14:19, Ин. 16:5

+ 7:34 Ин. 8:21-22, Ин. 13:33

+ 7:37 Лев. 23:36, Тар. 29:35, Мат. 11:28, Мат. 5:6, Ин. 4:14, Ин. 6:35

+ 7:39 Чап. 2:4

+ 7:40 Къан. 18:15, Къан. 18:18-19, Ин. 1:21

+ 7:42 2 Пач. 7:12, 2 Пач. 7:16, 1 Пач. 16:1, Мат. 2:1, Лук. 2:4-7

+ 7:43 Ин. 9:16, Ин. 10:19

+ 7:48 1 Кор. 1:20, 1 Кор. 2:8

+ 7:50 Ин. 3:1, Ин. 19:39

+ 7:51 Тар. 35:30, Къан. 17:6, Къан. 19:15

+ 7:52 4 Пач. 14:25

+ 8:5 Лев. 20:10, Къан. 22:22-24,

+ 8:6 Лук. 11:54, Лук. 20:20

+ 8:7 Къан. 17:7, Рум. 2:1, Рум. 2:22

* 7:53–8:11. 53 номералдаса байбихьун 8 бетӀералъул 11 номералде щвезегӀан бугеб бутӀа батула «Инжилалъул» гӀемерисел некӀсиял хъвай-хъвагӀаязда.

+ 8:11 Ин. 5:14

+ 8:12 Лук. 2:30, Ин. 1:4, Ин. 1:9, Ин. 12:35

+ 8:13 Ин. 5:31

+ 8:14 Ин. 13:3, Ин. 16:28, Ин. 7:27

+ 8:15 Ин. 3:17, Ин. 7:24, Ин. 12:47

+ 8:16 Ин. 5:30, Ин. 16:32

+ 8:17 Тар. 35:30, Къан. 17:6, Къан. 19:15

+ 8:18 Ин. 5:36, 1 Ин. 5:9

+ 8:19 Мат. 11:27, Ин. 16:3

+ 8:20 Мар. 14:41, Ин. 2:4, Ин. 7:6, Ин. 13:1

+ 8:21 Ин. 7:34-35, Ин. 13:33

+ 8:23 1 Ин. 4:5, Ин. 17:14

* 8:24 МасихӀ.

+ 8:26 Ин. 15:15, Ин. 3:33

+ 8:28 Тар. 21:9, Ин. 3:14, Ин. 12:32, Ин. 5:30, Ин. 7:16

+ 8:29 Ин. 4:34, Ин. 6:38

+ 8:30 Ин. 7:31

+ 8:32 Якъ. 2:12, 1 Пёт. 2:16, Рум. 6:18, 1 Кор. 7:22, 2 Кор. 3:17, Гал. 5:1

+ 8:33 Мат. 3:9

+ 8:34 2 Пёт. 2:19, Рум. 6:16-20, Тит. 3:3

+ 8:35 Байб. 21:10, Гал. 4:30

+ 8:37 Ин. 5:18, Ин. 7:1, Ин. 11:53

+ 8:39 Лук. 19:9

+ 8:41 Къан. 32:6,

+ 8:44 1 Ин. 3:8, 1 Ин. 3:10, 1 Ин. 3:12, Байб. 3:4, 2 Кор. 11:3, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:9

+ 8:48 Мар. 3:22, Ин. 7:20

+ 8:49 Ин. 5:23

+ 8:50 Ин. 5:41, Ин. 7:18

+ 8:51 Ин. 5:24, Ин. 11:26

+ 8:54 Жугь. 5:5, Ин. 17:1, Чап. 3:13, 2 Пёт. 1:17

+ 8:55 Ин. 7:28-29

+ 8:56 Мат. 13:17, Лук. 17:22

+ 8:59 Ин. 10:31

+ 9:2 Тархъ. 20:5,

+ 9:4 Ин. 4:34, Ин. 11:9, Ин. 12:35

+ 9:5 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Ин. 12:46

+ 9:6 Мар. 7:33, Мар. 8:23

+ 9:7 Лук. 13:4

+ 9:14 Ин. 5:9

+ 9:16 Тархъ. 20:8-10, Тар. 15:32-36, Ин. 7:43, Ин. 10:19

+ 9:17 Ин. 4:19, Ин. 6:14

+ 9:22 Ин. 7:13, Ин. 12:42, Ин. 16:2

+ 9:29 Ин. 7:27, Ин. 8:14

+ 9:31 ГӀакъилал рагӀаби 15:8, ГӀакъилал рагӀаби 28:9,

+ 9:37 Ин. 4:26

+ 9:40 Рум. 2:19

+ 9:41 Ин. 15:22, Якъ. 4:17

+ 10:6 Мар. 6:52, Мар. 8:17

+ 10:11 Жугь. 13:20, Ин. 15:13, 1 Ин. 3:16

+ 10:12 Мат. 7:15, Чап. 20:29

+ 10:15 Мат. 11:27

+ 10:16 Ин. 11:52, Лук. 12:32

+ 10:17 Мат. 3:17, Ин. 5:20

+ 10:18 Ин. 2:19

+ 10:19 Ин. 7:43, Ин. 9:16

+ 10:20 Мар. 3:22, Ин. 7:20, Ин. 8:48,

+ 10:21 Тархъ. 4:11,

* 10:22 ЦӀилъиялъул байрам – мажусияз кверде босун ва хъублъизабун букӀараб Иерусалималъул Мукъадасаб Рукъ цӀидасан баялъул байрам (нилъер эраялде щвелалде 164 сон).

+ 10:23 Чап. 3:11, Чап. 5:12

+ 10:24 Мат. 26:63, Ин. 1:24-25, Ин. 1:41

+ 10:25 Ин. 5:36

+ 10:28 Ин. 3:16, Ин. 17:12

+ 10:30 Ин. 17:11

+ 10:31 Ин. 8:59

+ 10:33 Лев. 24:16, Мат. 9:3

+ 10:36 Ин. 3:17, Мар. 2:7, Мар. 14:64

+ 10:38 Ин. 14:10

+ 10:39 Лук. 4:30, Ин. 7:30

+ 10:40 Ин. 1:28

+ 10:41 Ин. 1:7, Ин. 3:26, Ин. 5:33

+ 10:42 Ин. 7:31

+ 11:1 Лук. 10:38-39

+ 11:2 Ин. 12:3

+ 11:8 Ин. 8:59, Ин. 10:31

+ 11:9 Ин. 9:4, Ин. 12:35

+ 11:11 Мат. 9:24, Мар. 5:39, 4 Пач. 4:31

+ 11:16 Мат. 10:3, Мар. 3:18, Лук. 6:15, Ин. 14:5, Ин. 20:24, Ин. 21:2, Чап. 1:13, Ин. 13:37

+ 11:24 Лук. 14:14, Ин. 5:29, Ин. 6:39

+ 11:25 Ин. 1:4, Ин. 5:26, 1 Ин. 1:2, 1 Ин. 5:11

+ 11:26 Ин. 5:24, Ин. 8:51

+ 11:27 Мат. 11:2, Ин. 1:49, Мат. 16:16, Мар. 8:29

+ 11:35 Лук. 19:41

+ 11:37 Ин. 9:6-7

+ 11:38 Мат. 27:60

+ 11:41 Ин. 17:1

+ 11:42 Ин. 3:17

+ 11:43 Ин. 5:28

+ 11:44 Ин. 5:28

• 11:45 Мат. 26:1-5, Мар. 14:1-22, Лук. 22:1-2

+ 11:45 Ин. 2:23

+ 11:50 Ин. 18:14

+ 11:51 Мар. 10:45

+ 11:52 Ин. 10:16, 1 Ин. 2:2

+ 11:53 Мар. 14:1, Ин. 5:18, Ин. 7:1, Ин. 8:37

+ 11:55 Тархъ. 12:1-30, Къан. 16:1, Къан. 16:16, Ин. 2:13, Ин. 6:4,

+ 11:57 Ин. 7:11

• 12:1 Мат. 26:6-13, Мар. 14:3-9, Лук. 7:36-50

+ 12:1 Тархъ. 12:1-30, Ин. 11:55, Мат. 21:17, Ин. 11:1, Ин. 11:18

+ 12:2 Лук. 10:38

+ 12:3 Ин. 11:2

+ 12:6 Ин. 13:29

+ 12:8 Къан. 15:11

+ 12:9 Ин. 11:44

• 12:12 Мат. 21:4-9, Мар. 11:7-10, Лук. 19:35-38

+ 12:15 Мат. 21:4-5

+ 12:16 Ин. 2:22

+ 12:19 Ин. 11:47-48

+ 12:21 Ин. 1:44

+ 12:23 Ин. 2:4, Ин. 17:1

+ 12:24 1 Кор. 15:36

+ 12:25 Мат. 10:39, Лук. 14:26

+ 12:27 Мар. 14:34, Ин. 13:21

+ 12:28 Мар. 1:11, Мар. 9:7

+ 12:29 Чап. 23:9

+ 12:30 Ин. 11:42

+ 12:31 Ин. 16:11, 2 Кор. 4:4, Кол. 2:15

+ 12:32 Тар. 21:9, Ин. 3:14, Ин. 8:28, Ин. 6:44

+ 12:33 Ин. 18:32

+ 12:35 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Эф. 5:8, ГӀакъилал рагӀаби 4:19, Ин. 9:4, Ин. 11:9, 1 Ин. 1:6

+ 12:36 Лук. 16:8, 1 Фес. 5:5

+ 12:38 Рум. 10:16

+ 12:40 Мат. 13:15, Мар. 4:12, Чап. 28:27

+ 12:42 Ин. 3:1, Ин. 9:22, Ин. 16:2

+ 12:43 Ин. 5:44

+ 12:44 Мат. 10:40, Ин. 13:20, Ин. 14:1

+ 12:45 Ин. 14:9

+ 12:46 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Ин. 9:5

+ 12:47 Ин. 3:17, Ин. 4:42, Ин. 8:15

+ 12:48 Къан. 18:19

+ 13:1 Тархъ. 12:1-30, Ин. 12:1, Мар. 14:41, Ин. 2:4, Ин. 7:6, Ин. 8:20

+ 13:2 Ин. 6:70

+ 13:3 Мат. 11:27, Ин. 17:2, Ин. 8:14, Ин. 16:28

+ 13:5 Мат. 20:28, Лук. 22:27

+ 13:8 1 Кор. 6:11, Эф. 5:26, Тит. 3:5, Жугь. 10:22

+ 13:10 Ин. 15:3

+ 13:11 Ин. 6:64, Ин. 18:2

+ 13:13 Мат. 7:22, Мат. 23:8, Лук. 6:46, Филип. 2:11

+ 13:14 1 Тим. 5:10

+ 13:15 1 Пёт. 2:21

+ 13:16 Лук. 6:40, Ин. 15:20

+ 13:17 Мат. 24:46, Лук. 11:28, Якъ. 1:22, Рум. 2:13

• 13:18 Мат. 26:21-25, Мар. 14:18-21, Лук. 22:21-23

+ 13:18 Ин. 6:70,

+ 13:19 Мар. 13:23, Ин. 14:29, Ин. 16:4

+ 13:20 Мат. 10:40, Лук. 10:16, Ин. 12:44

+ 13:21 Мар. 14:34, Ин. 12:27

+ 13:23 Ин. 19:26, Ин. 20:2, Ин. 21:7, Ин. 21:20

+ 13:29 Ин. 12:6

+ 13:31 1 Пёт. 4:11

+ 13:32 Ин. 17:1, Ин. 17:5

+ 13:33 Ин. 7:34, Ин. 8:21

+ 13:34 1 Ин. 2:7-8, 1 Ин. 3:11, 2 Ин. 1:5, Лев. 19:18, Ин. 15:12

• 13:36 Мат. 26:31-35, Мар. 14:27-31, Лук. 22:31-34

+ 13:37 Ин. 11:16, Ин. 21:19

+ 13:38 Ин. 18:27

+ 14:1 Ин. 12:44

+ 14:3 Ин. 14:1, 1 Фес. 4:17

+ 14:5 Ин. 11:16

+ 14:6 Ин. 1:17, Ин. 11:25, Жугь. 10:20

+ 14:8 Ин. 1:43, Ин. 12:21

+ 14:9 Ин. 12:45

+ 14:10 Ин. 10:38

+ 14:11 Ин. 5:36

+ 14:12 Ин. 8:14, Ин. 13:3, Ин. 16:28

+ 14:14 Мат. 7:7-8, Мар. 11:24, Ин. 15:16, Ин. 16:23, 1 Ин. 3:22

+ 14:15 Мат. 28:20, 1 Ин. 5:3, 2 Ин. 1:6, Рум. 13:10

+ 14:16 Ин. 15:26, Ин. 16:13

+ 14:17 1 Кор. 2:14, Чап. 2:4

+ 14:19 Ин. 7:33

+ 14:21 ГӀакъилал рагӀаби 8:17, Ин. 16:27

+ 14:22 Лук. 6:16, Чап. 1:13

+ 14:23 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:20

+ 14:26 Ин. 15:26, Ин. 16:13, 1 Кор. 2:10, 1 Ин. 2:20, Лук. 24:49

+ 14:27 Филип. 4:7, Кол. 3:15

+ 14:28 Ин. 14:1-2, 1 Кор. 11:3, 1 Кор. 15:24

+ 14:29 Мар. 13:23, Ин. 13:19

+ 14:30 Ин. 12:31, Эф. 2:2

+ 15:2 Мат. 3:10, Мат. 7:19

+ 15:3 Ин. 13:10

+ 15:4 1 Ин. 2:6

+ 15:5 Рум. 11:17, Ин. 6:56, 1 Ин. 3:24, Мар. 4:20

+ 15:6 Мат. 13:42

+ 15:7 Ин. 14:14

+ 15:9 Мат. 3:17, Ин. 5:20

+ 15:11 Ин. 3:29, Ин. 16:24, Ин. 17:13, 1 Ин. 1:4, 2 Ин. 1:12

+ 15:12 Ин. 13:34

+ 15:13 Ин. 10:11, 1 Ин. 3:16, Рум. 5:7-8, Эф. 5:2

+ 15:14 Мар. 3:35

+ 15:15 Ин. 3:32, Ин. 8:26

+ 15:16 Мат. 7:7-8, Мар. 11:24, Ин. 14:14, Ин. 16:23

+ 15:17 1 Ин. 2:7, 1 Ин. 3:11, 2 Ин. 1:5

+ 15:18 Мар. 13:13, Ин. 7:7, 1 Ин. 3:13

+ 15:19 Ин. 8:23, Ин. 17:14

+ 15:20 Мат. 10:24, Лук. 6:40, Ин. 13:16, Ин. 5:16, 1 Кор. 4:12, 2 Кор. 4:9, 1 Фес. 2:15, 2 Тим. 3:12

+ 15:22 Ин. 9:41

+ 15:23 Ин. 5:23

+ 15:24 Ин. 7:31, Ин. 10:37

+ 15:26 Ин. 14:17, Ин. 16:13, Чап. 5:32, 1 Ин. 5:6-8

+ 15:27 Лук. 24:48, Ин. 19:35, Чап. 1:8

+ 16:2 Ин. 9:22, Ин. 12:42, Чап. 8:1, Чап. 9:1, Чап. 26:9

+ 16:3 Ин. 18:19

+ 16:4 Мар. 13:23, Ин. 13:19, Ин. 14:29

+ 16:5 Ин. 7:33, Ин. 14:12

+ 16:7 Ин. 15:26

+ 16:9 Ин. 8:24

+ 16:11 Ин. 12:31, Кол. 2:15

+ 16:13 Ин. 14:17, Ин. 15:26, 1 Ин. 2:20, 1 Кор. 2:10

+ 16:15 Ин. 17:10

+ 16:16 Ин. 7:33

+ 16:20 Мат. 9:15

+ 16:22 2 Кор. 6:10

+ 16:23 Мат. 7:7-8, Мар. 11:24, Ин. 14:14, Ин. 15:16

+ 16:24 Ин. 3:29, Ин. 15:11, Ин. 17:13, 2 Ин. 1:12

+ 16:25 Мар. 8:32

+ 16:27 Ин. 14:21

+ 16:28 Ин. 8:14, Ин. 13:3

+ 16:30 Ин. 2:24-25

+ 16:32 Мат. 26:31, Мар. 14:27, Ин. 8:16

+ 16:33 Ин. 14:27, Кол. 3:15, Рум. 8:37, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:21

+ 17:1 Ин. 11:41, Ин. 2:4, Ин. 12:23, Ин. 8:54, Ин. 13:32

+ 17:2 Мат. 28:18, Ин. 5:22, Ин. 13:3

+ 17:5 Ин. 1:1-2

+ 17:8 Ин. 6:69

+ 17:9 Лук. 22:32

+ 17:10 Ин. 16:15,

+ 17:11 Ин. 10:30

+ 17:12 2 Фес. 3:3, Ин. 13:2, Ин. 10:28

+ 17:13 Ин. 3:29, Ин. 15:11, Ин. 16:24, 2 Ин. 1:12

+ 17:14 Ин. 8:23, Ин. 15:19

+ 17:15 Мат. 6:13

+ 17:18 Ин. 20:21

+ 17:22 Рум. 8:30

+ 17:24 Ин. 14:3

+ 17:25 Ин. 8:55, Ин. 10:15

+ 17:26 Мат. 3:17, Ин. 5:20

• 18:1 Мат. 26:47-56, Мар. 14:43-50, Лук. 22:47-53

+ 18:1 Мат. 26:36

+ 18:2 Лук. 22:39

+ 18:3 Чап. 1:16

+ 18:4 Ин. 13:1, Ин. 1:38, Ин. 20:15

+ 18:9 Ин. 17:12

+ 18:10 Лук. 22:38

+ 18:11 Мар. 10:38, Мар. 14:36

• 18:12 Мат. 26:57-58, Мар. 14:53-54, Лук. 22:54

+ 18:13 Лук. 3:2, Чап. 4:6

+ 18:14 Ин. 11:50

• 18:16 Мат. 26:69-70, Мар. 14:66-68, Лук. 22:55-57

• 18:19 Мат. 26:59-66, Мар. 14:55-64, Лук. 22:66-71

+ 18:20 Ин. 7:26

+ 18:22 3 Пач. 12:24, Чап. 23:2, Чап. 23:4

+ 18:26 Ин. 18:10

+ 18:27 Мат. 26:64, Мар. 14:72, Лук. 22:60, Ин. 13:38

• 18:28 Мат. 27:1-2, Мат. 27:11-14, Мар. 15:1-5, Лук. 23:1-5

+ 18:28 Чап. 10:28, Къан. 16:1

+ 18:29 Лук. 3:1, Лук. 13:1, Чап. 3:13, Чап. 4:27, 1 Тим. 6:13

+ 18:32 Мар. 10:33, Ин. 12:33

+ 18:33 Мат. 2:2

+ 18:36 Ин. 8:23, Ин. 17:14

+ 18:37 Ин. 3:11, 1 Ин. 4:6

+ 18:38 Лук. 23:41, Жугь. 4:15

+ 18:39 Мар. 15:6-7

• 19:1 Мат. 27:15-31, Мар. 15:6-20, Лук. 23:13-25

+ 19:4 Лук. 23:41, Жугь. 4:15

+ 19:7 Ин. 10:36, Лев. 24:16

+ 19:9 Чап. 8:32-33

+ 19:11 Ин. 18:2, Ин. 18:14

+ 19:12 Чап. 3:13

• 19:17 Мат. 27:32-44, Мар. 15:21-32, Лук. 23:26-43

+ 19:20 Жугь. 13:12

+ 19:25 Лук. 24:18, Лук. 8:2

+ 19:26 Ин. 13:23

• 19:28 Мат. 27:45-56, Мар. 15:33-41, Лук. 23:44-49

+ 19:31 Къан. 21:23,

+ 19:34 1 Ин. 5:6

+ 19:35 Ин. 15:27, Чап. 1:8, 1 Ин. 1:1-3, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:2

+ 19:36 Тархъ. 12:46, Тар. 9:12, Мат. 1:23, Мат. 21:4, Мат. 26:56

• 19:38 Мат. 27:57-61, Мар. 15:42-47, Лук. 23:50-56

+ 19:38 Ин. 7:13

+ 19:39 Ин. 3:1, Ин. 7:50, Мат. 2:11

+ 19:40 Ин. 11:44

+ 19:41 4 Пач. 21:18, 4 Пач. 21:26

• 20:1 Мат. 28:1-10, Мар. 16:1-8, Лук. 24:1-12

+ 20:1 Лук. 8:2

+ 20:2 Ин. 13:23

+ 20:9 Лук. 24:27

• 20:11 Мар. 16:9-11

+ 20:12 Лук. 24:4, Чап. 1:10

+ 20:14 Лук. 24:16, Лук. 24:31, Ин. 21:4

+ 20:15 Ин. 1:38, Ин. 18:4

+ 20:17 Мат. 28:10, Рум. 8:29, Жугь. 2:11

• 20:19 Мат. 28:16-20, Мар. 16:14-18, Лук. 24:36-49

+ 20:21 Ин. 17:18

+ 20:22 Байб. 2:7

+ 20:23 Мат. 16:19, Мат. 18:18

+ 20:24 Ин. 11:16

+ 20:28 Ин. 1:1, 1 Ин. 5:20, Филип. 2:6

+ 20:29 Мар. 15:32, 1 Пёт. 1:8

+ 20:30 Ин. 21:25

+ 20:31 Мат. 14:33, Лук. 1:35, Ин. 1:7, Чап. 19:4, Ин. 3:14-15, 1 Ин. 5:13

+ 21:1 Ин. 6:1

+ 21:2 Ин. 11:16, Ин. 14:5, Ин. 20:24, Ин. 1:45, Ин. 2:1, Мат. 4:21, Лук. 5:10

+ 21:4 Лук. 24:16, Лук. 24:31, Ин. 20:14

+ 21:5 Лук. 24:41

+ 21:6 Лук. 5:4

+ 21:7 Ин. 13:23

+ 21:14 Ин. 20:19, Ин. 20:26

+ 21:16 Чап. 20:28, 1 Пёт. 5:1

+ 21:19 Ин. 13:37, 2 Пёт. 1:14

+ 21:20 Ин. 13:23, Ин. 13:25

+ 21:22 Мат. 16:27, Мар. 9:1

+ 21:24 Ин. 15:27, 3 Ин. 1:12

+ 21:25 Ин. 20:30

+ 1:1 Лук. 1:3, Мар. 16:19, Лук. 24:51

+ 1:3 Мат. 28:17, Мар. 16:14, Лук. 24:15-49, Ин. 20:19-29, 1 Кор. 15:5-7

+ 1:4 Лук. 24:49

+ 1:5 Лук. 3:3,

+ 1:6 Лук. 17:20, Лук. 19:11

+ 1:7 1 Фес. 5:1

+ 1:8 Чап. 8:1, Чап. 8:14, Лук. 24:48-49, Мар. 16:15

+ 1:9 Мар. 16:19

+ 1:10 Дан. 7:9, Дан. 10:6, Мар. 9:3, Ин. 20:12

+ 1:11 Мат. 16:27

+ 1:12 2 Пач. 15:30,

+ 1:13 Мат. 10:2-4, Мар. 3:17-18, Лук. 6:14-16

+ 1:14 Мар. 3:31, Мар. 6:3, Ин. 2:12, Ин. 7:3, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 1:16 Лук. 22:47, Лук. 22:37, Лук. 24:44

+ 1:17 Ин. 6:71, Ин. 13:21

+ 1:19 Мат. 27:8

+ 1:22 Лук. 3:3, Лук. 24:48

+ 1:23 Чап. 18:7, Кол. 4:11

+ 1:24 3 Пач. 8:39, Чап. 15:8

+ 1:26 ГӀакъилал рагӀаби 16:33

* 2:1 Пасхаялдаса хадуб кӀикъоялда анцӀабилеб къоялъ гьабулеб жугьутӀазул байрам – тӀощел лъилъизе байбихьулеб къо.

+ 2:1 Тархъ. 23:16, Тархъ. 34:22, Лев. 23:15, Къан. 16:9, Чап. 20:16

+ 2:3 Мат. 3:11

+ 2:4 Чап. 4:31, Чап. 13:52, Лук. 24:49, Чап. 1:4-5

+ 2:11 Чап. 6:5, Чап. 13:43

+ 2:13 1 Кор. 14:23

+ 2:19 Мат. 24:30, Лук. 21:11, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 8:7

+ 2:20 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:12

+ 2:21 Рум. 10:13

+ 2:22 Ин. 3:2

+ 2:23 Лук. 22:22, Лук. 23:33

+ 2:24 Лук. 24:5-6, Рум. 8:11

+ 2:28 Мат. 7:14, Чап. 13:35

+ 2:29 3 Пач. 2:10, Чап. 13:36

+ 2:30 2 Пач. 23:2, 2 Пач. 7:12-16,

+ 2:33 Мар. 16:19, Чап. 7:55-56, Рум. 8:34, Жугь. 1:3

+ 2:34 Лук. 20:42-43

+ 2:37 Лук. 3:10, Чап. 16:30

+ 2:38 Мар. 1:4, Чап. 10:48, Лук. 11:13, Чап. 8:15

+ 2:39 Эф. 2:13

+ 2:44 Чап. 4:32-37

+ 3:2 Чап. 14:8

+ 3:6 2 Кор. 6:10

+ 3:7 Мар. 1:31, Мар. 5:41, Мар. 9:27, Чап. 9:41

+ 3:8 Чап. 14:10

+ 3:11 Ин. 10:23, Чап. 5:12

+ 3:13 Тархъ. 3:6, Ин. 8:54, Ин. 17:1, 2 Пёт. 1:17, Лук. 23:14, Ин. 19:12

+ 3:14 Лук. 23:18

+ 3:17 Чап. 13:27, 1 Тим. 1:13

+ 3:21 Лук. 1:69-70, Рум. 1:2

+ 3:22 Къан. 18:15-16, Мат. 17:5, Чап. 7:37

+ 3:23 Лев. 23:29, Къан. 18:19

+ 3:24 1 Пач. 3:19-20

+ 3:25 Байб. 22:18, Байб. 26:4

+ 4:1 Мат. 22:23, Чап. 23:8

+ 4:3 Лук. 21:12

+ 4:6 Мат. 26:3, Лук. 3:2, Ин. 18:13

+ 4:7 Лук. 20:2

+ 4:8 Мар. 13:11, Чап. 6:10, Чап. 13:9

+ 4:9 Чап. 3:6-8

+ 4:11 Лук. 20:17, 1 Пёт. 2:7

+ 4:12 Мат. 1:21

+ 4:14 Чап. 3:11

+ 4:19 Чап. 5:29

+ 4:21 Лук. 20:6, Лук. 22:2, Чап. 5:26

+ 4:24 Тархъ. 20:11

+ 4:27 Лук. 23:1, Лук. 23:11, Чап. 3:13

+ 4:29 Эф. 6:19

+ 4:31 Чап. 2:4, Чап. 13:52

+ 4:32 Чап. 2:44

+ 4:34 2 Кор. 8:14

+ 4:36 Чап. 9:27, Чап. 13:2, Чап. 15:36, Гал. 2:9

+ 5:12 Мар. 16:20, Ин. 10:23, Чап. 3:11

+ 5:15 Мар. 6:55, Чап. 19:11-12

+ 5:17 Чап. 4:1, Чап. 23:8, Мар. 15:10, Чап. 13:45

+ 5:18 Лук. 21:12, Чап. 4:3

+ 5:19 Чап. 12:7-10, Чап. 16:26

+ 5:26 Лук. 20:6, Лук. 22:2, Чап. 4:21

+ 5:27 Мат. 10:17, Мат. 26:59

+ 5:28 Чап. 4:17-18, Мат. 27:25

+ 5:29 Чап. 4:19

+ 5:32 Лук. 24:48, Ин. 15:26

+ 5:33 Чап. 7:54

+ 5:34 Чап. 22:3,

+ 5:37 Тар. 1:2, Лук. 2:2

+ 5:41 Мат. 5:12, 1 Пёт. 4:13-14, 2 Кор. 12:10

+ 6:1 Чап. 9:29

+ 6:3 1 Тим. 3:8

+ 6:5 Чап. 8:5, Чап. 21:8, Чап. 2:11, Чап. 13:43

+ 6:6 1 Тим. 4:14, 1 Тим. 5:22, 2 Тим. 1:6

+ 6:7 Чап. 12:24, Чап. 19:20

+ 6:10 Чап. 4:8, Лук. 21:15

+ 6:11 3 Пач. 21:10, Мат. 26:59

* 6:13 Иерусалималъул Мукъадасаб Рукъ.

+ 6:13 Чап. 21:28

+ 6:14 Мат. 26:61, Ин. 2:19-22, Мат. 5:17

+ 7:2 Байб. 11:31, Байб. 12:4

+ 7:3 Байб. 12:1

+ 7:4 Байб. 11:32

+ 7:5 Байб. 15:3, Байб. 18:10, Байб. 12:7, Байб. 13:15, Байб. 15:18

+ 7:6 Байб. 15:13, Тархъ. 12:40

+ 7:7 Байб. 15:14, Тархъ. 3:12

+ 7:8 Байб. 17:9-14, Байб. 21:2-4, Байб. 25:26, Байб. 29:31-35, Байб. 30:5-24

+ 7:9 Байб. 37:11, Байб. 37:28, Байб. 39:2

+ 7:10 Байб. 41:37-43

+ 7:12 Байб. 42:1-5

+ 7:13 Байб. 43:1-15, Байб. 45:1-4

+ 7:14 Байб. 45:9-10, Байб. 46:27

+ 7:15 Байб. 46:5, Байб. 46:28, Байб. 49:33, Тархъ. 1:6

+ 7:16 Байб. 50:25,

+ 7:17 Тархъ. 1:7, Тархъ. 1:12

+ 7:18 Тархъ. 1:8

+ 7:19 Тархъ. 1:10-11, Тархъ. 1:16

+ 7:20 Тархъ. 2:2-3, Жугь. 11:23

+ 7:21 Тархъ. 2:3-10

+ 7:24 Тархъ. 2:11-12

+ 7:28 Тархъ. 2:13-14

+ 7:29 Тархъ. 2:15, Тархъ. 2:22, Тархъ. 18:3-5

+ 7:30 Тархъ. 3:2

+ 7:32 Тархъ. 3:6

+ 7:34 Тархъ. 3:5, Тархъ. 3:8-10

+ 7:35 Тархъ. 2:14

+ 7:36 Тархъ. 14:27-31, Къан. 1:3, Къан. 8:2

+ 7:37 Къан. 18:15, Чап. 3:22

+ 7:38 Тархъ. 19:3, Къан. 5:27

+ 7:39 Тархъ. 16:3, Тар. 11:4-6

+ 7:40 Тархъ. 32:1, Тархъ. 32:23

+ 7:41 Тархъ. 32:4-6,

+ 7:42 Къан. 4:19,

+ 7:43 3 Пач. 11:5-7, 4 Пач. 23:13,

+ 7:44 Тархъ. 38:21, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 15:5, Тархъ. 25:40

+ 7:46 2 Пач. 7:1-2, 3 Пач. 8:17

+ 7:47 3 Пач. 6

+ 7:48 3 Пач. 8:27, Чап. 17:24

+ 7:51 Тархъ. 32:9, Къан. 10:16, Къан. 10:16,

+ 7:52 3 Пач. 18:4, Мат. 23:37

+ 7:53 Къан. 33:2, Гал. 3:19, Жугь. 2:2

+ 7:54 Чап. 5:33

+ 7:55 Тархъ. 24:16, Мар. 16:19

+ 7:56 Мар. 1:10, Дан. 7:13, Мар. 16:19, Чап. 7:56, Жугь. 1:3

+ 7:58 Лев. 24:14-16, Тар. 15:35-36, 3 Пач. 21:13, Чап. 8:1, Чап. 22:20

+ 7:59 Лук. 23:46

+ 7:60 Лук. 22:41, Лук. 23:34

+ 8:1 Чап. 22:20, Ин. 16:2, Мат. 10:23

+ 8:3 Гал. 1:13, 1 Кор. 15:9, Филип. 3:6

+ 8:4 Мар. 4:14, Чап. 11:19

+ 8:5 Чап. 6:5, Чап. 21:8

+ 8:7 Лук. 4:35, Мар. 16:17-18

+ 8:13 Мат. 28:19, Чап. 16:33, Чап. 18:8

+ 8:14 Чап. 1:8

+ 8:15 Чап. 2:38

+ 8:16 Мат. 28:19, Чап. 19:5, Чап. 10:44, Чап. 11:15

+ 8:17 Чап. 9:17, Чап. 19:6

+ 8:22 Дан. 4:24, 2 Тим. 2:25

+ 8:24 Тархъ. 8:8

+ 8:25 Ин. 4:39

+ 8:26 Чап. 5:19, Чап. 10:4, Чап. 11:13, Чап. 12:7, Чап. 27:23

+ 8:29 Чап. 10:19

+ 8:31 Рум. 10:14

+ 8:35 Лук. 24:27

+ 8:39 4 Пач. 2:16,

+ 9:1 Чап. 8:3, Ин. 16:2

+ 9:3 Чап. 22:6-11, Чап. 26:12-18

+ 9:7 Дан. 10:7

+ 9:10 Чап. 22:12, Байб. 22:1

+ 9:11 Чап. 21:39, Чап. 22:3

+ 9:15 Рум. 1:5, Гал. 1:15-16, 1 Тим. 2:7,

+ 9:16 Чап. 20:23, 1 Фес. 3:3

+ 9:17 Чап. 8:17, Чап. 19:6

+ 9:19 Гал. 1:17

+ 9:21 Гал. 1:13, Гал. 1:23

+ 9:22 1 Тим. 1:12, Чап. 18:28

+ 9:23 Чап. 20:3, Чап. 23:30

+ 9:25 1 Пач. 19:12, 2 Кор. 11:32-33

+ 9:27 Чап. 4:36, Чап. 13:2, Чап. 15:36, Гал. 2:9, 1 Кор. 9:6, Гал. 1:18-19

+ 9:29 Чап. 6:1

+ 9:30 Чап. 11:25

+ 9:34 Чап. 3:6

+ 9:36 Ин. 13:14, 1 Тим. 2:10, 1 Тим. 5:10

+ 9:40 Мат. 9:25, Чап. 28:8, Якъ. 5:16

+ 9:41 Мар. 1:31, Мар. 5:41, Мар. 9:27, Чап. 3:7

+ 10:2 Мат. 8:10, Лук. 7:4-5

+ 10:3 Чап. 3:1

+ 10:4 Чап. 8:26, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 8:4

+ 10:6 Чап. 9:43

+ 10:9 Чап. 11:5-14

+ 10:14 Лев. 11:2, Къан. 14:3,

+ 10:15 Мар. 7:15-16, Рум. 14:14, 1 Тим. 4:4, Тит. 1:15

+ 10:19 Чап. 8:29

+ 10:22 Лук. 7:4-5

+ 10:25 Дан. 2:46, Чап. 16:29

+ 10:26 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:10, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:8-9

+ 10:28 Ин. 4:9, Ин. 18:28

+ 10:34 Къан. 10:17, Рум. 2:11, Рум. 10:12

+ 10:35 Рум. 10:12

+ 10:37 Мар. 1:14

+ 10:38 Мат. 3:16, Ин. 1:32-33, Мат. 4:24, Лук. 13:16

+ 10:42 Ин. 5:22, Чап. 17:31, 1 Пёт. 4:5, 2 Тим. 4:1

+ 10:43 Лук. 24:27, Рум. 3:21

+ 10:46 Мар. 16:17, 1 Кор. 12:10

+ 10:47 Чап. 2:4

+ 10:48 Чап. 2:38

+ 11:2 Чап. 15:1, Гал. 2:12

+ 11:3 Лук. 15:2, Гал. 2:12

+ 11:5 Чап. 10:9-32

+ 11:9 Мар. 7:19, Чап. 10:15

+ 11:12 Чап. 15:9

+ 11:13 Чап. 8:26

+ 11:15 Чап. 10:44

+ 11:16 Чап. 1:5

+ 11:17 Чап. 2:38

+ 11:19 Чап. 8:1

+ 11:22 Чап. 4:36, Чап. 9:27, Чап. 13:1

+ 11:24 Чап. 6:5

+ 11:25 Чап. 9:30

+ 11:27 Чап. 13:1, Чап. 15:32

+ 11:28 Чап. 21:10, Мат. 24:7, Чап. 18:2

+ 12:2 Лук. 5:10, Мар. 10:39

+ 12:3 Тархъ. 12:15

+ 12:4 Лук. 22:33

+ 12:5 2 Кор. 1:11, Эф. 6:18

+ 12:7 Чап. 8:26, Чап. 16:26

+ 12:10 Чап. 5:19, Чап. 16:26

+ 12:11 2 Кор. 1:10

+ 12:12 Чап. 13:5, Чап. 15:37, 1 Пёт. 5:13, Кол. 4:10, 2 Тим. 4:11, Филим. 1:24

+ 12:15 Мат. 18:10-11, Жугь. 1:14

* 12:17 ГӀиса МасихӀил вацгӀал, Иерусалималда букӀараб иман лъуразул агьлуялъул бетӀер.

+ 12:17 Чап. 15:13, Чап. 21:18, Якъ. 1:1, Гал. 1:19, Гал. 2:9

+ 12:23 Дан. 5:23, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:9, 2 Пач. 24:16, 4 Пач. 19:35

+ 12:24 Чап. 6:7, Чап. 19:20

+ 12:25 Чап. 11:29-30, Чап. 12:12

+ 13:1 Чап. 11:27, Чап. 4:36, Чап. 11:22, Лук. 3:1

+ 13:2 Лук. 2:37, Рум. 1:1, Гал. 1:15

+ 13:5 Чап. 12:12, Чап. 15:37, Кол. 4:10

+ 13:6 Мат. 7:15

+ 13:9 Чап. 4:8, Чап. 6:10

+ 13:13 Чап. 15:38

+ 13:15 Лук. 8:41, Чап. 18:8

+ 13:17 Тархъ. 1:7, Тархъ. 12:51

+ 13:18 Тархъ. 16:35, Къан. 9:7

+ 13:19 Къан. 7:1, 1 Пач. 12:11

+ 13:21 1 Пач. 8:5, 1 Пач. 9:1, 1 Пач. 10:1, 1 Пач. 13:1

+ 13:22 1 Пач. 15:23, 1 Пач. 13:14,

+ 13:24 Лук. 3:3

+ 13:25 Лук. 3:16, Ин. 1:20, Ин. 1:27

+ 13:27 Чап. 3:17, Лук. 24:26-27

+ 13:28 Лук. 23:23

+ 13:29 Лук. 23:53

+ 13:30 Лук. 24:6

+ 13:31 Чап. 1:3, Лук. 24:48

+ 13:32 Жугь. 1:5, Жугь. 5:5

+ 13:34 Рум. 6:9,

+ 13:35 Чап. 2:27

+ 13:36 3 Пач. 2:10, Чап. 2:29

+ 13:38 Мат. 1:21, 1 Ин. 2:12

+ 13:39 Рум. 3:20, Гал. 2:16, Гал. 3:11, Рум. 3:28

+ 13:43 Чап. 2:11, Чап. 6:5

+ 13:45 Чап. 5:17

+ 13:46 Чап. 4:30, Эф. 6:19, Мат. 10:11, Мат. 22:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:4, Мар. 12:9, Чап. 18:6

+ 13:47 Чап. 26:23

+ 13:50 1 Фес. 2:15

+ 13:51 Мат. 10:14, Мар. 6:11, Лук. 9:5

+ 13:52 Чап. 2:4, Чап. 4:31

+ 14:1 Чап. 13:5

+ 14:3 Чап. 4:30, Эф. 6:19

+ 14:4 Мат. 10:34, Лук. 12:51

+ 14:6 Мат. 10:23

+ 14:8 Чап. 3:2

+ 14:9 Мат. 9:2

+ 14:10 Чап. 3:8

+ 14:11 Чап. 28:6

+ 14:13 Дан. 2:46

+ 14:14 Тар. 14:6, Мар. 14:63

+ 14:15 Тархъ. 20:11, 1 Фес. 1:9

+ 14:17 Лев. 26:4, Мат. 5:45,

+ 14:19 2 Кор. 11:25

+ 14:22 Кол. 1:23, Ин. 15:20, 1 Пёт. 2:21, 1 Пёт. 5:9, 1 Фес. 3:3, 2 Тим. 3:12

+ 14:23 Чап. 13:2, Чап. 20:32

+ 14:26 Чап. 13:3

+ 15:1 Лев. 12:3

+ 15:2 Гал. 5:2

+ 15:7 Чап. 10:20

+ 15:8 3 Пач. 8:39, Чап. 1:24, Чап. 10:44, Чап. 10:47

+ 15:9 Чап. 11:12,

+ 15:10 Гал. 5:1

+ 15:11 Эф. 2:8, Тит. 2:11, Тит. 3:7

+ 15:13 Чап. 12:17, Якъ. 1:1, Гал. 1:19, Гал. 2:9

+ 15:20 Дан. 1:8, 1 Кор. 8:1, 1 Кор. 10:19-20, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:14, Лев. 3:17, Лев. 17:14, Къан. 12:23-24

+ 15:22 1 Пёт. 5:12, 2 Кор. 1:19, 2 Фес. 1:1

+ 15:24 Гал. 1:7, Гал. 5:10

+ 15:28 Чап. 15:20

+ 15:32 Чап. 11:27

+ 15:35 Чап. 13:1

+ 15:37 Чап. 12:12, Чап. 13:5, Кол. 4:10

+ 15:38 Чап. 13:13

+ 15:40 Чап. 15:32

+ 16:1 Рум. 16:21, 1 Кор. 4:17, Филип. 2:19, Кол. 1:1, 1 Фес. 3:2, 2 Фес. 1:1, 1 Тим. 1:2, 2 Тим. 1:2

+ 16:3 1 Кор. 9:20, Гал. 2:3

+ 16:4 Чап. 15:28-29

+ 16:5 Чап. 6:7

+ 16:6 Чап. 18:23

+ 16:7 Филип. 1:19

+ 16:8 Чап. 20:5, 2 Кор. 2:12, 2 Тим. 4:13

* 16:10 Гьаб бакӀалдаса байбихьун Лукаца хъвалеб буго живго гӀахьаллъарал ишазул хӀакъалъулъ.

+ 16:12 Филип. 1:1

+ 16:14 Лук. 24:45

+ 16:15 Чап. 11:14, Чап. 16:33-34

+ 16:17 Дан. 3:26

+ 16:18 Мар. 9:38

+ 16:21 Эстер 3:8

+ 16:22 2 Кор. 6:4-5, 2 Кор. 11:23-25

+ 16:24 1 Фес. 2:2

+ 16:26 Чап. 4:31, Чап. 5:19, Чап. 12:7, Чап. 12:10

+ 16:27 3 Пач. 20:39, Чап. 12:19

+ 16:29 Дан. 2:46, Чап. 10:25

+ 16:30 Лук. 3:10, Чап. 2:37

+ 16:31 Мар. 16:16, Рум. 10:9

+ 16:33 Чап. 11:14, Чап. 16:15

+ 16:34 Ин. 4:53, Чап. 18:8

+ 16:37 Чап. 22:25

+ 16:39 Мат. 8:34

+ 16:40 Чап. 16:14

+ 17:1 Филип. 4:16

+ 17:2 Чап. 13:5, Чап. 14:1

+ 17:3 Лук. 24:26-27

+ 17:5 1 Фес. 2:14-16

+ 17:7 Лук. 23:2

+ 17:16 2 Пёт. 2:8

+ 17:19 Мар. 1:27

+ 17:24 Мат. 11:25, 3 Пач. 8:27, Чап. 7:48

+ 17:25 Байб. 2:7,

+ 17:26 Байб. 3:20, Къан. 32:8

+ 17:28 Тар. 16:22,

+ 17:30 1 Пёт. 1:14, Рум. 3:25-26, Эф. 4:18

+ 17:31 Мат. 12:36, Ин. 5:22, Чап. 10:42, 1 Пёт. 4:5

+ 18:2 Рум. 16:3, 1 Кор. 16:19, 2 Тим. 4:19, Чап. 11:28

+ 18:4 Чап. 13:5

+ 18:5 1 Фес. 3:6

+ 18:6 Чап. 13:46

+ 18:8 Лук. 8:41, Чап. 13:15, 1 Кор. 1:14, Ин. 4:53, Чап. 16:34

+ 18:15 Чап. 23:29

* 18:18 Аллагьасе назру – гьеб ккола лъеберго къоялъ бетӀер къунцӀиларилан жугьутӀаз Аллагьасе рагӀи кьеялъул гӀадат.

+ 18:18 Чап. 18:2, Рум. 16:1, Тар. 6:5, Тар. 6:9

+ 18:19 Чап. 19:1, Чап. 20:16

+ 18:21 Якъ. 4:15

+ 18:23 Чап. 16:6

+ 18:24 Чап. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 3:5, 1 Кор. 4:6, 1 Кор. 16:12, Тит. 3:13

+ 18:25 Лук. 3:3, Чап. 19:3

+ 18:26 Чап. 4:30, Эф. 6:19

+ 18:27 1 Кор. 16:3, 2 Кор. 3:1

+ 18:28 Чап. 9:22

+ 19:1 Чап. 18:21

+ 19:3 Чап. 18:25

+ 19:4 Лук. 3:3, Ин. 1:7

+ 19:5 Мат. 28:19, Чап. 8:16

+ 19:6 Чап. 8:17, Чап. 9:17, Чап. 10:46

+ 19:8 Чап. 4:30, Эф. 6:19

+ 19:12 Чап. 5:15

+ 19:13 Мат. 12:27, Мар. 9:38, Лук. 9:49

+ 19:15 Лук. 4:34, Якъ. 2:19

+ 19:18 Мар. 1:5, Якъ. 5:16

+ 19:20 Чап. 6:7, Чап. 12:24

+ 19:21 Рум. 15:26, 1 Кор. 16:5, Рум. 15:23-24

+ 19:22 Чап. 16:1

+ 19:29 Чап. 19:29, Кол. 4:10, Филим. 1:24

+ 20:1 Чап. 19:21

+ 20:3 Чап. 9:23, Чап. 23:30

+ 20:4 Чап. 19:29, Эф. 6:21, Кол. 4:7, 2 Тим. 4:12, 2 Тим. 4:20, Тит. 3:12

+ 20:5 Чап. 16:8

+ 20:6 Тархъ. 12:15, Чап. 12:3

+ 20:7 1 Кор. 16:2, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:10

+ 20:9 4 Пач. 1:2

+ 20:10 3 Пач. 17:21, 4 Пач. 4:34

+ 20:16 Тархъ. 23:16, Тархъ. 34:22, Лев. 23:15, Къан. 16:9, Чап. 2:1

+ 20:18 Чап. 18:19, 1 Фес. 1:5

+ 20:23 Чап. 9:16, Чап. 21:33

+ 20:24 2 Тим. 4:7

+ 20:26 Къан. 8:19

+ 20:28 Ин. 21:16-17, 1 Пёт. 5:2, 1 Пёт. 1:18-19

+ 20:29 Мат. 7:15, Ин. 10:12

+ 20:30 2 Пёт. 2:1, 2 Кор. 11:13, 1 Тим. 4:1

+ 20:31 Мар. 14:38

+ 20:32 Чап. 14:23, 1 Пёт. 1:4

+ 20:33 1 Пач. 12:3, 2 Кор. 7:2

+ 20:34 Чап. 18:3

+ 20:35 Мат. 10:8

+ 20:36 Чап. 21:5

+ 21:4 Чап. 20:23

+ 21:5 Чап. 20:36

+ 21:8 Чап. 6:5, Чап. 8:5

+ 21:9 4 Пач. 22:14, Лук. 2:36, Чап. 2:17-18

+ 21:10 Чап. 11:28

+ 21:11 3 Пач. 11:30,

+ 21:12 Мат. 16:21-23

+ 21:13 Чап. 20:24, Филип. 2:17

+ 21:18 Чап. 12:17, Якъ. 1:1

+ 21:20 Рум. 10:2

+ 21:21 Рум. 2:28-29, 1 Кор. 7:19

+ 21:23 Тар. 6:2-5, Тар. 6:13

+ 21:24 Чап. 18:18

+ 21:25 Чап. 15:29

+ 21:26 Тар. 6:9-12

+ 21:28 Чап. 6:13,

+ 21:29 Чап. 20:4

+ 21:33 Чап. 20:23, Чап. 21:11

+ 21:34 Чап. 19:32

+ 21:39 Чап. 9:11, Чап. 22:3

+ 22:3 Чап. 9:11, Чап. 21:39, Чап. 5:34, Филип. 3:6

+ 22:4 Чап. 8:3

+ 22:5 Чап. 9:1-2

+ 22:6 Чап. 9:3-6, Чап. 26:12-18

+ 22:12 Чап. 9:17

+ 22:15 Чап. 9:15

+ 22:16 Чап. 9:18

+ 22:17 Чап. 9:26

+ 22:20 Чап. 7:58

+ 22:25 Чап. 16:37

+ 23:1 1 Кор. 4:4, 2 Кор. 1:12, 2 Тим. 1:3, Жугь. 13:18

+ 23:2 Чап. 24:1, 3 Пач. 12:24

+ 23:3 Къан. 25:1-2

+ 23:4 Ин. 18:22

+ 23:5 Тархъ. 22:28

+ 23:6 Чап. 4:1, Филип. 3:5, 1 Кор. 15:13

+ 23:8 Мат. 22:23, Лук. 20:27

+ 23:9 Ин. 12:29

+ 23:11 Чап. 27:23

+ 23:24 Чап. 24:3, Чап. 25:14

+ 23:27 Чап. 21:32-33, Чап. 22:27

+ 23:28 Чап. 22:30

+ 23:29 Чап. 18:15

+ 23:30 Чап. 9:23, Чап. 20:3

+ 23:34 Чап. 21:39

+ 24:1 Чап. 23:2

+ 24:5 Лук. 23:2

+ 24:6 Чап. 21:27-29

+ 24:15 Дан. 12:2, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:13

+ 24:16 Чап. 23:1, Жугь. 13:18

+ 24:17 Рум. 15:25-28, 1 Кор. 16:1, Гал. 2:10

+ 24:18 Чап. 21:26

+ 24:21 Чап. 23:6

+ 24:25 Чап. 17:32

+ 25:3 Чап. 23:12

+ 25:10 Рум. 13:1

* 25:11 Рималъул гражданасул ихтияр букӀана живго къайсарас гьабейин дие судилан чӀезе.

+ 25:12 Чап. 23:11

+ 25:19 Чап. 18:15, Чап. 23:29

+ 25:24 Чап. 22:22

+ 25:25 Лук. 23:14, Чап. 23:29

+ 26:1 Мат. 10:18, Чап. 9:15

+ 26:4 Гал. 1:13

+ 26:5 Чап. 23:6, Филип. 3:5

+ 26:7 Мат. 19:28, Якъ. 1:1

+ 26:8 1 Кор. 5:12

+ 26:9 Ин. 16:2, 1 Тим. 1:13

+ 26:10 Чап. 8:3

+ 26:11 Чап. 9:1

+ 26:12 Чап. 9:3-6, Чап. 22:6-11

+ 26:18 Жугь. 2:14-15

+ 26:20 Чап. 9:20

+ 26:21 Чап. 21:27, Чап. 21:30

+ 26:23 1 Кор. 15:20, Кол. 1:18, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:5, Чап. 13:47

+ 26:29 Чап. 21:33

+ 26:31 Чап. 23:29

+ 26:32 Чап. 25:12

+ 27:1 Чап. 25:12

+ 27:2 Чап. 19:29

+ 27:6 Чап. 28:11

+ 27:14 Мар. 4:37

+ 27:18 Юнус 1:5

+ 27:23 Чап. 8:26

+ 27:24 Чап. 23:11

+ 27:26 Чап. 28:1

+ 27:34 1 Пач. 14:45, 2 Пач. 14:11, 3 Пач. 1:52, Лук. 21:18

+ 27:35 Мат. 15:36

+ 27:43 Чап. 27:3

+ 28:5 Мар. 16:18, Лук. 10:19

+ 28:6 Чап. 14:11

+ 28:8 Чап. 9:40, Якъ. 5:16

+ 28:11 Чап. 27:6

+ 28:18 Чап. 23:29, Чап. 26:31-32

+ 28:23 Лук. 24:27

+ 28:25 Мат. 15:7

+ 28:27 Мат. 13:15, Мар. 4:12, Ин. 12:40

+ 28:31 Чап. 4:29, Эф. 6:19

+ 1:1 Мат. 13:55, Чап. 12:17, Чап. 15:13, Чап. 21:18, Гал. 1:19, Гал. 2:9, Лук. 22:30, Ин. 7:35, Чап. 26:7, 1 Пёт. 1:1

+ 1:2 Мат. 5:11-12, 1 Пёт. 1:6-7

+ 1:3 Рум. 5:3

+ 1:4 2 Пёт. 1:6, Мат. 5:48

+ 1:5 3 Пач. 3:9-12, ГӀакъилал рагӀаби 2:3-6

+ 1:6 Мат. 21:21, Мар. 11:24

+ 1:7 Якъ. 4:8

+ 1:9 1 Кор. 1:31, 2 Кор. 10:17

+ 1:11 1 Пёт. 1:24

+ 1:12 Мат. 10:22, Мар. 13:13, Якъ. 5:11, 2 Тим. 4:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:10

+ 1:15 Рум. 5:12, Рум. 6:23

+ 1:16 Мар. 13:5, 1 Ин. 3:7, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3

+ 1:17 Байб. 1:16, 1 Ин. 1:5

+ 1:18 2 Фес. 2:13, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:4, Ин. 1:13

+ 1:19 ГӀакъилал рагӀаби 10:19, ГӀакъилал рагӀаби 14:29,

+ 1:21 Кол. 3:8

+ 1:22 Лук. 11:28, Ин. 13:17, 1 Ин. 3:18, Рум. 2:13

+ 1:25 Якъ. 2:12, Лук. 11:28

+ 1:26 Якъ. 3:2-3

+ 1:27 Мат. 25:36, 2 Пёт. 3:14, 1 Ин. 5:18, 1 Тим. 5:22

+ 2:1 Къан. 1:17, Къан. 16:19, Мат. 22:16, Лук. 20:21, Рум. 2:11

+ 2:5 1 Кор. 1:27-28, 2 Кор. 8:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:9

+ 2:8 Лев. 19:18

+ 2:9 Тархъ. 23:2-3, Лев. 19:15, Къан. 1:17

+ 2:10 Мат. 5:19, Гал. 3:10

+ 2:11 Тархъ. 20:13-14

+ 2:12 Якъ. 1:25

+ 2:13 Мат. 6:15, Мат. 18:35, Лук. 6:37

+ 2:16 Къан. 15:7, ГӀакъилал рагӀаби 21:13, Мат. 25:35, Лук. 3:11, 1 Ин. 3:17-18

+ 2:18 Мат. 7:16, Гал. 5:6

+ 2:19 Къан. 6:4, Мат. 8:29, Мар. 1:24, Мар. 5:7, Чап. 16:17, Чап. 19:15

+ 2:21 Байб. 22

+ 2:22 Жугь. 11:17-18

+ 2:23 Байб. 15:6, Рум. 4:3, Гал. 3:6,

* 2:25 Гьелдаса азаргоялдасаги цӀикӀкӀун соналъ цебе жугьутӀазда ракӀалда букӀана Иерихон шагьар бахъизе. Гьаниб бицунеб буго гьеб заманалда ккараб лъугьа-бахъиналъул.

+ 3:1 Мат. 23:8

+ 3:2 3 Пач. 8:46, ГӀакъилал рагӀаби 20:9, 1 Ин. 1:8-10, Рум. 3:23, Якъ. 1:26

+ 3:3 ГӀакъилал рагӀаби 26:3

+ 3:6 Мат. 12:34, Мат. 15:18, ГӀакъилал рагӀаби 16:27

+ 3:9 Байб. 1:26

+ 3:13 Якъ. 2:18

+ 3:15 1 Тим. 4:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:24

+ 3:18 Мат. 5:9, Гал. 6:8

+ 4:1 1 Пёт. 2:11

+ 4:3 ГӀакъилал рагӀаби 10:3

+ 4:4 Ин. 15:19, 1 Ин. 2:15, Рум. 8:7

+ 4:5 1 Кор. 6:19

+ 4:6 ГӀакъилал рагӀаби 3:34, 1 Пёт. 5:5

+ 4:7 1 Пёт. 5:8-9, Эф. 4:27

+ 4:8 Якъ. 1:7-8,

+ 4:11 Рум. 14:4, Рум. 14:10

+ 4:12 Якъ. 5:9, Лук. 12:5, Мат. 7:1

+ 4:14 ГӀакъилал рагӀаби 27:1, Лук. 12:18-20,

+ 4:15 Чап. 18:21

+ 4:17 Ин. 9:41

+ 5:1 Лук. 6:24

+ 5:2 Мат. 6:19-20

+ 5:3 Рум. 2:5

+ 5:4 Лев. 19:13, Къан. 24:14-15, Къан. 24:15,

+ 5:7 Къан. 11:14

+ 5:8 1 Пёт. 4:7

+ 5:9 Мат. 7:1, Якъ. 4:12

+ 5:10 Мат. 5:12, Мат. 23:34, Чап. 7:52, Жугь. 11:32-38

+ 5:11 Мат. 10:22, Мар. 13:13, Якъ. 1:12, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:10, Тархъ. 34:6

+ 5:12 Мат. 5:34-37

+ 5:13 1 Кор. 14:15, Эф. 5:19

+ 5:14 Мар. 6:13

+ 5:16 Мар. 1:5, Чап. 19:18, Байб. 20:17, Тар. 11:2, 3 Пач. 13:6, 4 Пач. 4:33-34, Чап. 9:40, Чап. 28:8

+ 5:17 3 Пач. 17:1, 3 Пач. 18:1, Лук. 4:25

+ 5:18 3 Пач. 18:42-45

+ 5:19 Гал. 6:1

+ 5:20 ГӀакъилал рагӀаби 10:12, 1 Пёт. 4:8

+ 1:1 Мат. 4:18-21, Ин. 1:40-42, Якъ. 1:1

+ 1:2 Жугь. 12:24, Дан. 3:31, 2 Пёт. 1:2, Ягь. 1:2

+ 1:3 2 Кор. 1:3, Эф. 1:3, 1 Пёт. 3:21, Ин. 3:3, Тит. 3:5

+ 1:4 Мат. 6:20, Мат. 19:21, Кол. 1:5

+ 1:5 Эф. 2:8

+ 1:6 Мат. 5:11-12, Якъ. 1:2-3

+ 1:7 1 Кор. 3:13, Рум. 2:10

+ 1:8 Ин. 20:29

+ 1:10 2 Пёт. 1:19

+ 1:11 Рум. 8:9, Лук. 24:26

+ 1:12 Чап. 2:2-4

+ 1:13 Мар. 13:33-34, Эф. 6:18, 1 Фес. 5:6

+ 1:14 Чап. 17:30, Эф. 4:18-19, Рум. 12:2, Тит. 3:3

+ 1:15 1 Ин. 3:3, 2 Пёт. 3:11

+ 1:16 Лев. 11:44, Лев. 19:2

+ 1:17 Къан. 10:17, Тархъ. 4:22, 2 Кор. 6:18

+ 1:18 Тархъ. 12:3, Лев. 1:10, Ин. 1:29, Чап. 20:28, Жугь. 9:14

+ 1:20 Жугь. 1:2

+ 1:22 Ин. 13:34, Рум. 12:9, Жугь. 13:1

+ 1:23 Ин. 1:13, Жугь. 4:12

+ 1:25 Якъ. 1:10-11

+ 2:1 Эф. 4:31, Кол. 3:8

+ 2:2 Мат. 18:3, 1 Кор. 3:2, Жугь. 5:13

+ 2:4 1 Кор. 10:4

+ 2:5 Эф. 2:20-22, Тархъ. 19:6

+ 2:6 Рум. 9:33, Рум. 10:11

+ 2:7 Мар. 12:11, Чап. 4:11

+ 2:8 Рум. 9:33

+ 2:9 Къан. 10:15, Тархъ. 19:6, Къан. 7:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:10, Ин. 1:9

+ 2:10 Рум. 9:25

+ 2:11 Лев. 25:23, Якъ. 4:1, Рум. 7:23, Рум. 13:14, Гал. 5:24

+ 2:12 Мат. 5:16, 2 Кор. 9:13, Гал. 1:24

+ 2:13 Рум. 13:1, Тит. 3:1

+ 2:14 Рум. 13:3-4

+ 2:16 Ин. 8:32, Якъ. 1:25, Якъ. 2:12, Рум. 6:18, 1 Кор. 7:22, 2 Кор. 3:17, Гал. 5:1, Гал. 5:13, 1 Кор. 7:22

+ 2:17 ГӀакъилал рагӀаби 24:21, Рум. 13:7

+ 2:18 Эф. 6:5, Кол. 3:22, 1 Тим. 6:1, Тит. 2:9

+ 2:19 1 Пёт. 3:14, 1 Пёт. 3:17, 1 Пёт. 4:16

+ 2:21 Чап. 14:22, Ин. 13:15

+ 2:23 Мат. 5:39, Лук. 23:46

+ 2:24 Рум. 6:2, Гал. 2:19, Гал. 5:24,

+ 2:25 Лук. 15:6

+ 3:1 Байб. 3:16, 1 Кор. 14:34, Эф. 5:22, Кол. 3:18, Тит. 2:5

+ 3:4 1 Тим. 2:9

+ 3:6 Байб. 18:12

+ 3:7 Эф. 5:25, Кол. 3:19

+ 3:8 Рум. 12:16

+ 3:9 Лев. 19:18, 1 Фес. 5:15, Рум. 12:17, Мат. 5:44, Рум. 12:14, 1 Кор. 4:12

+ 3:14 Мат. 5:10, 1 Пёт. 2:19-20, 1 Пёт. 4:14-16,

+ 3:15 Кол. 4:6

+ 3:16 1 Пёт. 2:12, Лук. 13:17

+ 3:17 1 Пёт. 2:20

+ 3:18 1 Пёт. 2:21, 1 Пёт. 4:1, Жугь. 9:26-28

+ 3:19 Байб. 6:3-14, Байб. 7:17, 2 Пёт. 2:5

+ 3:21 Рум. 6:4, Мар. 16:16, 1 Пёт. 1:3

+ 3:22 Лук. 24:51, Чап. 1:9, Мар. 16:19, Рум. 8:34, Рум. 8:38, 1 Кор. 15:24, Эф. 1:21

+ 4:1 1 Пёт. 3:18, Рум. 6:2, Рум. 6:7, Гал. 5:24, Кол. 3:3

+ 4:2 Рум. 6:14, Рум. 14:7-8, 2 Кор. 5:15, Тит. 2:12

+ 4:4 Эф. 4:17-19, 1 Пёт. 2:12, 1 Пёт. 3:16

+ 4:5 Ин. 5:22, Чап. 10:42, 1 Пёт. 4:5

+ 4:7 Якъ. 5:8, 1 Кор. 7:29, 1 Кор. 7:31, Мар. 14:38

+ 4:8 ГӀакъилал рагӀаби 10:12, Якъ. 5:20

+ 4:9 Жугь. 13:2

+ 4:10 Рум. 12:6-8, 1 Кор. 7:7, Лук. 12:42-43

+ 4:11 Ин. 13:31, 1 Кор. 10:31, Ягь. 1:24-25, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:13

+ 4:12 1 Пёт. 1:7

+ 4:13 Чап. 5:41, Филип. 3:11

+ 4:14 Мат. 5:11

+ 4:16 1 Пёт. 2:19-20

+ 4:17 Рум. 2:9,

+ 4:18 ГӀакъилал рагӀаби 11:31

+ 4:19 Лук. 23:46

+ 5:1 Лук. 24:48, Рум. 8:17

+ 5:2 Ин. 21:16-17, Чап. 20:28, 1 Тим. 3:8, Тит. 1:7

+ 5:3 Мат. 20:25-26, Филип. 3:17, 2 Фес. 3:9, 1 Тим. 4:12, Тит. 2:7

+ 5:4 Ин. 10:11, Жугь. 13:20, 1 Кор. 9:25

+ 5:5 ГӀакъилал рагӀаби 3:34, Якъ. 4:6

+ 5:7 Мат. 6:25, Филип. 4:6

+ 5:8 Мар. 13:33-34, 1 Пёт. 5:8, Эф. 6:18, 1 Фес. 5:6, 2 Кор. 2:11, Эф. 6:11

+ 5:9 Якъ. 4:7, Чап. 14:22, 1 Фес. 3:3

+ 5:10 2 Тим. 2:10

+ 5:11 1 Пёт. 4:11

+ 5:12 Чап. 15:22, Чап. 15:40, 1 Фес. 1:1, 2 Фес. 1:1

+ 5:13 Чап. 12:12, Чап. 13:5, Чап. 15:37

+ 5:14 Рум. 16:16

+ 1:1 Мат. 4:18-21, Ин. 1:40-42, Тит. 2:13

+ 1:2 Дан. 3:31, 1 Пёт. 1:2, Ягь. 1:2

+ 1:4 2 Пёт. 2:18

+ 1:6 Якъ. 1:3-4

+ 1:7 1 Ин. 4:16, 1 Кор. 13:13, Жугь. 13:1

+ 1:8 Тит. 3:14

+ 1:9 1 Ин. 1:7, Эф. 5:26, Жугь. 9:14

+ 1:10 1 Фес. 1:4

+ 1:11 Кол. 1:13

+ 1:12 Ягь. 1:5

+ 1:14 Ин. 21:18-19, 2 Тим. 4:6

+ 1:16 1 Фес. 2:19, 1 Фес. 4:16, Лук. 9:32, Ин. 1:14

+ 1:17 Мат. 3:17, Мат. 17:5, Мар. 1:11, Мар. 9:7, Лук. 9:35, Ин. 8:54, Ин. 17:1, Чап. 3:13

+ 1:19 1 Пёт. 1:10, Ин. 5:35, 2 Кор. 4:6

+ 1:21 2 Тим. 3:16, 2 Пач. 17:13,

+ 2:1 Къан. 13:1-3, Мат. 7:15, Чап. 20:30, 2 Кор. 11:13, 1 Тим. 4:1, Ягь. 1:4, 1 Кор. 6:20, 1 Кор. 7:23

+ 2:3 Рум. 16:18, Кол. 2:4

+ 2:4 Ягь. 1:6

+ 2:5 Байб. 7:17, 1 Пёт. 3:19-20, Байб. 7:23

+ 2:6 Байб. 19:24

+ 2:7 Байб. 19:16

+ 2:8 Чап. 17:16

+ 2:9 1 Кор. 10:13, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:10

+ 2:10 Ягь. 1:16, Ягь. 1:8-9

+ 2:12 Ягь. 1:10

+ 2:15 Тар. 22:5, Тар. 25:1-2, Тар. 31:16, Къан. 23:3-6, Ягь. 1:11, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:14

+ 2:16 Тар. 22:21-30

+ 2:17 Ягь. 1:12-13

+ 2:18 2 Пёт. 1:4

+ 2:19 Гал. 5:13, Ин. 8:34, Рум. 6:16-20, Тит. 3:3

+ 2:20 Мат. 12:45, Лук. 11:26

+ 2:21 Рум. 7:12

+ 2:22 ГӀакъилал рагӀаби 26:11

+ 3:1 2 Пёт. 1:13

+ 3:2 Ягь. 1:17-18

+ 3:5 Байб. 1:9,

+ 3:6 Байб. 7:11, Байб. 7:21

+ 3:9 Рум. 2:4, 1 Тим. 2:4, 1 Тим. 2:6

+ 3:10 Мат. 24:43, Лук. 12:39, 1 Фес. 5:2, Мар. 13:31

+ 3:11 1 Пёт. 1:15

+ 3:12 Ягь. 1:21

+ 3:13 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:27

+ 3:14 Якъ. 1:27, 1 Ин. 5:18, 1 Тим. 5:22

+ 3:15 Рум. 2:4, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:21

+ 3:16 Жугь. 5:10

+ 3:18 Эф. 4:15, Кол. 1:10, Кол. 2:19, Рум. 11:36

+ 1:1 Лук. 24:39, Ин. 1:14, Ин. 20:27, 2 Пёт. 1:16

+ 1:2 Ин. 1:4, Ин. 5:26, Ин. 11:25, 1 Ин. 5:11, Ин. 15:27, Ин. 1:1, Ин. 1:18

+ 1:3 Ин. 17:21, 1 Кор. 1:9

+ 1:4 Ин. 15:11

+ 1:5 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Якъ. 1:17

+ 1:6 Ин. 12:35, 2 Кор. 6:16

+ 1:7 Эф. 1:7, Жугь. 9:14

+ 1:8 3 Пач. 8:46, ГӀакъилал рагӀаби 20:9, Якъ. 3:2, Рум. 3:23

+ 1:9 ГӀакъилал рагӀаби 28:13

+ 1:10 1 Ин. 5:10, Ин. 5:38, Ин. 8:37

+ 2:1 Ин. 14:26, Рум. 8:34, Жугь. 7:25

+ 2:2 Ин. 1:29, Ин. 11:52, 1 Ин. 4:10, Рум. 3:25-26

+ 2:3 Ин. 14:15, Ин. 15:10, 1 Ин. 5:3

+ 2:4 Тит. 1:16

+ 2:5 1 Ин. 4:12

+ 2:7 Ин. 13:34, Лев. 19:18, 2 Ин. 1:5

+ 2:8 Ин. 13:34, Ин. 1:9, Ин. 8:12, Рум. 13:12, Эф. 5:8, 1 Фес. 5:5

+ 2:9 1 Ин. 4:20

+ 2:10 Ин. 11:10

+ 2:12 Чап. 10:43, Чап. 13:38

+ 2:13 Эф. 6:11, Ин. 14:7

+ 2:15 Якъ. 4:4

+ 2:17 1 Кор. 7:31

+ 2:18 Мат. 24:5, 1 Ин. 4:3, 2 Ин. 1:7, 1 Тим. 4:1, 2 Тим. 3:1

+ 2:19 Къан. 13:13, Чап. 20:30, 1 Кор. 11:19

+ 2:20 Ин. 14:26, Ин. 16:13, 1 Кор. 2:10

+ 2:22 1 Ин. 4:3

+ 2:23 Мат. 10:33

+ 2:24 1 Ин. 3:11

+ 2:26 Мар. 13:5, 1 Ин. 3:7, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3

+ 2:27 Жугь. 8:11

+ 2:28 1 Ин. 3:2, 1 Фес. 2:19

+ 2:29 Мат. 6:1, 3 Ин. 1:11

+ 3:1 Ин. 3:16, Рум. 5:8, Эф. 2:4, Мат. 5:9, Ин. 1:12, 1 Ин. 5:1, Рум. 8:14, Ин. 16:3, Ин. 17:25

+ 3:2 Рум. 8:15-16, Гал. 3:26, Эф. 1:5, Рум. 8:29, 2 Кор. 3:18, Филип. 3:21, 1 Кор. 13:12, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:4

+ 3:3 2 Кор. 7:1

+ 3:5 Ин. 1:29, Жугь. 9:26, 1 Пёт. 2:22, 2 Кор. 5:21, Жугь. 4:15

+ 3:6 3 Ин. 1:11

+ 3:7 Мар. 13:5, 1 Ин. 2:26, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3

+ 3:8 Ин. 8:44, Жугь. 2:14

+ 3:9 1 Ин. 5:18

+ 3:10 1 Ин. 4:8, 1 Ин. 4:20

+ 3:11 Лев. 19:18, Ин. 13:34, 1 Ин. 1:5, 1 Ин. 2:24, 2 Ин. 1:5

+ 3:12 Ин. 8:44, Байб. 4:3-8, Ягь. 1:11, Жугь. 11:4

+ 3:13 Мар. 13:13, Ин. 7:7, Ин. 15:18

+ 3:14 Ин. 5:24

+ 3:15 Мат. 5:22, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:8

+ 3:16 Ин. 10:11, Ин. 15:13

+ 3:17 Къан. 15:7, ГӀакъилал рагӀаби 21:13, Якъ. 2:15-16

+ 3:18 Якъ. 1:22, Рум. 2:13

+ 3:21 1 Ин. 2:28

+ 3:22 Мат. 7:7-8, Ин. 14:13-14

+ 3:23 Ин. 6:29

+ 3:24 Ин. 6:56, Ин. 15:4-5, Рум. 8:9, Рум. 8:16

+ 4:1 1 Кор. 14:29, 1 Фес. 5:20-21, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:2, Къан. 13:1-3, Мат. 7:15, Мар. 13:22, 2 Пёт. 2:1

+ 4:2 Ин. 1:14, 1 Тим. 3:16, Жугь. 2:14, 1 Кор. 12:3

+ 4:3 1 Ин. 2:18, 1 Ин. 2:22, 2 Ин. 1:7

+ 4:5 Ин. 3:31, Ин. 8:23, Ин. 15:19

+ 4:6 Ин. 18:37, Ин. 14:17, 1 Тим. 4:1

+ 4:7 1 Кор. 13, 1 Ин. 3:10-11

+ 4:9 Ин. 3:16

+ 4:10 Ин. 1:29, 1 Ин. 4:10, Ин. 3:16, Рум. 5:8

+ 4:12 Тархъ. 33:20, Ин. 1:18, 1 Тим. 6:16, 1 Ин. 2:5

+ 4:13 1 Ин. 3:24

+ 4:14 Ин. 3:17

+ 4:15 Мат. 14:33, 1 Ин. 5:5

+ 4:17 1 Ин. 2:28, 1 Ин. 3:21

+ 4:20 1 Ин. 2:9, 1 Ин. 3:10

+ 4:21 Лев. 19:18, Мат. 19:19, Мат. 22:39, Мар. 12:31

+ 5:1 Ин. 1:12

+ 5:2 1 Ин. 2:5, 1 Ин. 3:24, 1 Ин. 4:13

+ 5:3 Ин. 14:15, 2 Ин. 1:6, Мат. 11:30

+ 5:4 Ин. 16:33, Эф. 6:16

+ 5:5 Мат. 14:33, 1 Ин. 4:15

+ 5:6 Ин. 14:17, Ин. 15:26

+ 5:9 Ин. 5:36

+ 5:10 1 Ин. 1:10, Мат. 3:17

+ 5:11 Ин. 1:4, Ин. 5:26, Ин. 11:25, 1 Ин. 1:2

+ 5:13 Ин. 20:31

+ 5:14 Мат. 7:7-8, Ин. 14:13-14, 1 Ин. 3:22

+ 5:16 Мат. 12:31-32, Мар. 3:29, Жугь. 6:4-6, Жугь. 10:26

+ 5:18 1 Ин. 3:9

+ 5:19 Лук. 4:6, Гал. 1:4

+ 5:20 Ин. 1:1, Ин. 20:28

+ 5:21 1 Кор. 10:7, 1 Кор. 10:14

+ 1:1 1 Ин. 3:1, Ин. 8:32

+ 1:3 1 Тим. 1:2, 2 Тим. 1:2

+ 1:4 3 Ин. 1:4

+ 1:5 Лев. 19:18, Ин. 13:34, Ин. 15:12, 1 Ин. 3:11

+ 1:6 Ин. 14:15, 1 Ин. 5:3

+ 1:7 Ин. 1:14, 1 Ин. 4:2, 1 Тим. 3:16, Жугь. 2:14, 1 Ин. 2:18, 1 Ин. 4:3

+ 1:8 1 Кор. 3:8

+ 1:9 1 Ин. 2:23

+ 1:10 Рум. 16:17, 1 Фес. 5:22

+ 1:12 Ин. 15:11, Ин. 16:24, Ин. 17:13, 3 Ин. 1:13-14

+ 1:1 1 Ин. 3:18, 2 Ин. 1:1

+ 1:4 2 Ин. 1:4

+ 1:5 Гал. 6:10, Жугь. 13:1

+ 1:8 1 Тим. 5:18

+ 1:11 1 Ин. 2:29, 1 Ин. 3:6

+ 1:12 Ин. 21:24

+ 1:13 2 Ин. 1:12

+ 1:1 Чап. 12:17, Якъ. 1:1, Мат. 13:55

+ 1:2 Дан. 3:31, 1 Пёт. 1:2, 2 Пёт. 1:2

+ 1:3 1 Тим. 6:12, 2 Тим. 4:7

+ 1:4 2 Пёт. 2:1

+ 1:5 Тар. 14:36-37, Тар. 26:64, 2 Пёт. 1:12, Жугь. 3:17

+ 1:6 2 Пёт. 2:4

+ 1:7 2 Пёт. 2:6, Байб. 18:20, Байб. 19:24, Къан. 29:23, Мат. 25:41

+ 1:8 2 Пёт. 2:10

+ 1:9 Дан. 10:13, Дан. 12:1, 1 Фес. 4:16, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:7, Къан. 34:6,

+ 1:10 2 Пёт. 2:12

+ 1:11 Байб. 4:3-8, 1 Ин. 3:12, Жугь. 11:4, Тар. 22:5, Тар. 25:1-2, Тар. 31:16, Къан. 23:3-6, 2 Пёт. 2:15, Тар. 16:31-35

+ 1:12 2 Пёт. 2:17, Мат. 15:13

+ 1:14 Байб. 5:21-24, Къан. 33:2, Дан. 7:10, Чап. 7:53, Гал. 3:19, 1 Фес. 3:13, Жугь. 12:22

+ 1:16 2 Пёт. 2:10

+ 1:17 2 Пёт. 3:2-3

+ 1:19 Рум. 8:9

+ 1:20 Эф. 6:18

+ 1:21 2 Пёт. 3:12

+ 1:23 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:4

+ 1:24 Филип. 2:15, Кол. 1:22, 1 Пёт. 4:11, Рум. 11:36, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:13

+ 1:2 Лук. 1:69-70, Тит. 1:1-2

+ 1:3 Мат. 1:1

+ 1:5 Чап. 9:15

+ 1:7 1 Кор. 1:2

+ 1:8 Рум. 16:19, Филип. 1:3, 2 Тим. 1:3, Филим. 1:4

+ 1:9 Рум. 9:1, 2 Кор. 1:23, Филип. 1:8, 1 Фес. 2:5

+ 1:10 Рум. 15:32

+ 1:13 Рум. 15:22-23, 1 Фес. 2:18, Филип. 4:17

+ 1:14 1 Кор. 9:16

+ 1:16 Мар. 8:38, Филип. 1:20, Рум. 2:9-10, 1 Кор. 1:18

+ 1:17 Рум. 3:21, Гал. 3:11, Жугь. 10:38

+ 1:18 Эф. 5:6, Кол. 3:6

+ 1:19 Чап. 14:17, Чап. 17:24-27

+ 1:21 4 Пач. 17:15, Эф. 4:17-18

+ 1:22 ГӀакъилал рагӀаби 21:30, 1 Кор. 1:20, 1 Кор. 3:19

+ 1:23 Тархъ. 20:4-5, Къан. 4:16-18,

+ 1:26 Кол. 3:5

+ 1:27 Лев. 18:22, Лев. 20:13

+ 1:31 2 Тим. 3:2-4

+ 1:32 Рум. 6:21

+ 2:1 2 Пач. 12:5-7, Мат. 7:2, Лук. 6:37, Ин. 8:7

+ 2:4 2 Пёт. 3:9, 2 Пёт. 3:15, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:21

+ 2:5 Якъ. 5:3

+ 2:6 ГӀакъилал рагӀаби 24:12

+ 2:9 1 Пёт. 4:17, Рум. 1:16,

+ 2:10 1 Пёт. 1:7

+ 2:11 Къан. 10:17, Мат. 22:16, Лук. 20:21, Чап. 10:34

+ 2:12 1 Кор. 9:21

+ 2:13 Лук. 11:28, Якъ. 1:22-23

+ 2:17 Рум. 3:27, Рум. 9:4-5

+ 2:19 Ин. 9:40

+ 2:21 Тархъ. 20:15, Мат. 23:3

+ 2:22 Тархъ. 20:14

+ 2:25 Гал. 5:3

+ 2:26 Эф. 2:11

+ 2:27 2 Кор. 3:6, Мат. 12:41

+ 2:28 Рум. 9:6-8, 1 Кор. 7:19

+ 2:29 Къан. 10:16, Къан. 30:6, Эф. 2:11, Филип. 3:3, Кол. 2:11, 2 Кор. 10:18

+ 3:1 Ин. 4:22

+ 3:2 Къан. 4:8,

+ 3:3 Рум. 9:6, 2 Тим. 2:13

+ 3:7 Рум. 9:19

+ 3:8 Рум. 6:1, Рум. 6:15, 2 Кор. 6:8

+ 3:9 Рум. 5:12, Гал. 3:22, Рум. 1:18-32, Рум. 2

+ 3:17 ГӀакъилал рагӀаби 1:16,

+ 3:20 Чап. 13:39, Гал. 2:16, Гал. 3:11, Рум. 7:7

+ 3:21 Рум. 1:17, Гал. 2:16, Лук. 24:27, Чап. 10:43

+ 3:23 3 Пач. 8:46, ГӀакъилал рагӀаби 20:9, 1 Ин. 1:8-10

+ 3:24 Тит. 3:7

+ 3:25 Ин. 1:29, 1 Ин. 2:2, Чап. 17:30, Рум. 2:4

+ 3:27 Рум. 2:17, 1 Кор. 1:29, Эф. 2:9

+ 3:28 Чап. 13:39

+ 3:29 Рум. 9:24, Рум. 10:12

+ 3:30 Къан. 6:4-5, Гал. 3:20, Гал. 3:8

+ 3:31 Мат. 5:17

+ 4:3 Байб. 15:6, Якъ. 2:23, Гал. 3:6

+ 4:5 Рум. 3:22

+ 4:8 2 Кор. 5:19

+ 4:9 Рум. 3:30

+ 4:11 Байб. 15:6, Байб. 17:10

+ 4:13 Байб. 17:4-6, Гал. 3:16, Жугь. 7:6

+ 4:14 Гал. 3:17-18

+ 4:15 1 Кор. 15:56, Гал. 3:10, Рум. 7:7

+ 4:16 Гал. 3:22

+ 4:17 Байб. 17:5, Ин. 5:21

+ 4:18 Байб. 15:5

+ 4:19 Байб. 17:17, Жугь. 11:12, Байб. 18:11

+ 4:22 Байб. 15:6

+ 4:24 1 Кор. 9:9-10, Рум. 10:9

+ 4:25 Мат. 20:28, Гал. 1:4, 2 Кор. 5:21

+ 5:1 Гал. 3:28

+ 5:2 Рум. 8:17, Эф. 3:16, Филип. 3:21

+ 5:3 Мат. 5:11-12, 2 Кор. 12:10, Якъ. 1:3-4

+ 5:5 Чап. 2:17, Тит. 3:6

+ 5:8 Ин. 3:16, 1 Ин. 4:10

+ 5:9 Рум. 3:25, Мат. 3:7, 1 Фес. 1:10

+ 5:10 2 Кор. 5:18-20, Эф. 2:16, Кол. 1:20-21

+ 5:12 Байб. 3:6, Якъ. 1:15, Рум. 6:23, Рум. 3:9, Эф. 2:3

+ 5:13 Рум. 3:20

+ 5:14 1 Кор. 15:45

+ 5:15 1 Кор. 15:21, 2 Кор. 5:14

+ 5:17 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:5

+ 5:18 Ин. 12:32

+ 5:19 Жугь. 5:8

+ 5:20 Гал. 3:19

+ 5:21 Ин. 1:17

+ 6:2 1 Пёт. 2:24, Гал. 2:19, Гал. 5:24, Кол. 2:20, Кол. 3:3

+ 6:4 1 Пёт. 3:21, Гал. 3:27, 2 Кор. 5:17, Эф. 4:24, Кол. 2:12, Кол. 3:10

+ 6:5 2 Кор. 4:10, Филип. 3:10

+ 6:6 Гал. 2:19-20, Гал. 5:24, Гал. 6:14

+ 6:7 1 Пёт. 4:1

+ 6:8 2 Тим. 2:11, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:4

+ 6:9 Рум. 14:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:18

+ 6:10 Жугь. 7:27

+ 6:13 Кол. 3:5, Рум. 12:1

+ 6:16 Ин. 8:34

+ 6:18 Ин. 8:32, Ин. 8:34, Якъ. 2:12, 1 Пёт. 2:16, 1 Кор. 7:22, 2 Кор. 3:17, Гал. 5:1

+ 6:22 1 Кор. 7:22

+ 6:23 Якъ. 1:15, Рум. 5:12

+ 7:2 1 Кор. 7:39

+ 7:3 Мат. 5:32

+ 7:4 Гал. 5:22, Эф. 5:19, Гал. 2:19, Гал. 5:18, Эф. 2:15, Кол. 2:14

+ 7:6 Рум. 6:4

+ 7:7 Рум. 3:20, Рум. 4:15, Тархъ. 20:17

+ 7:8 1 Кор. 15:56

+ 7:10 Лев. 18:5

+ 7:12 Къан. 4:8,

+ 7:15 Гал. 5:17

+ 7:16 1 Тим. 1:8

+ 7:18 Байб. 6:5,

+ 7:19 Гал. 5:17

+ 7:23 1 Пёт. 2:11, Гал. 5:17

+ 8:2 1 Кор. 15:45

+ 8:3 Жугь. 7:18, Филип. 2:7, Лев. 16:5, 2 Кор. 5:21

+ 8:4 Гал. 5:16, Гал. 5:25

+ 8:5 Гал. 5:19-25

+ 8:7 Якъ. 4:4, 1 Кор. 2:14

+ 8:9 1 Кор. 3:16, 1 Кор. 6:19, 2 Кор. 6:16, 1 Ин. 3:24, 1 Пёт. 1:11, Ягь. 1:19

+ 8:11 Ин. 5:21, Чап. 2:24

+ 8:13 Кол. 3:5, Лев. 18:5

+ 8:14 Къан. 14:1, Мат. 5:9, Ин. 1:12, 1 Ин. 3:1, 1 Ин. 5:1

+ 8:15 2 Тим. 1:7, 1 Кор. 2:12

+ 8:16 1 Ин. 3:2, Гал. 3:26, Эф. 1:5, 1 Ин. 3:24, 2 Кор. 1:22, Эф. 1:13

+ 8:17 Гал. 3:29, Гал. 4:7, Эф. 3:6, Тит. 3:7, 2 Кор. 1:5, Филип. 3:10, Кол. 1:24, 1 Пёт. 5:1, Рум. 5:2, Эф. 3:16, Филип. 3:21

+ 8:18 2 Кор. 4:17

+ 8:20 Байб. 3:17-19,

+ 8:23 2 Кор. 5:2, Гал. 5:5

+ 8:24 2 Кор. 4:18, Жугь. 11:1

+ 8:27 1 Пач. 16:7, 3 Пач. 8:39, ГӀакъилал рагӀаби 21:2,

+ 8:29 Мат. 28:10, Ин. 20:17, Кол. 1:15, Жугь. 2:11, 1 Ин. 3:2, 2 Кор. 3:18, Филип. 3:21

+ 8:30 Ин. 17:22

+ 8:31 Тар. 14:9,

+ 8:32 Ин. 3:16

+ 8:33 Мар. 13:20, Лук. 18:7, Кол. 3:12, Тит. 1:1,

+ 8:34 Мар. 16:19, Чап. 7:55-56, 1 Ин. 2:1, Рум. 8:34, Жугь. 7:25

+ 8:36 1 Кор. 4:9

+ 8:37 Ин. 16:33, 1 Кор. 15:57

+ 8:38 1 Пёт. 3:22, 1 Кор. 15:24, Эф. 1:21

+ 9:1 2 Кор. 11:10, 1 Тим. 2:7, Рум. 1:9, Филип. 1:8

+ 9:3 1 Кор. 16:22, Гал. 1:8

+ 9:6 Рум. 3:3, Ин. 1:47, Рум. 2:28

+ 9:7 Байб. 21:12, Жугь. 11:17

+ 9:8 Гал. 4:23, Гал. 4:28

+ 9:9 Байб. 18:10

+ 9:10 Байб. 25:21

+ 9:11 Байб. 25:23

* 9:13 ГӀис – Якъуб аварагасул кӀудияв вац.

+ 9:14 Къан. 32:4,

+ 9:15 Тархъ. 33:19

+ 9:17 Тархъ. 9:16

+ 9:19 Рум. 3:7

+ 9:21 2 Тим. 2:20

+ 9:22 ГӀакъилал рагӀаби 16:4

+ 9:24 Рум. 3:29

+ 9:25 1 Пёт. 2:10

+ 9:30 Гал. 2:16, Гал. 3:24

+ 9:31 Гал. 5:4, Рум. 11:7, Филип. 3:9

* 9:33 Гьаниб «гамачӀ» кьун буго «МасихӀ» абураб магӀнаялда.

+ 9:33 1 Пёт. 2:6-8, Рум. 10:11

+ 10:2 Чап. 21:20

+ 10:3 Рум. 1:17, Рум. 3:21

+ 10:4 Мат. 5:17, Гал. 3:24

+ 10:5 Лев. 18:5, Гал. 3:12, Филип. 3:9

+ 10:6 Къан. 9:4, Къан. 30:12

+ 10:7 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 9:1

+ 10:8 Къан. 30:12-14

+ 10:9 Мат. 10:32, Лук. 12:8, Мар. 16:16, Чап. 16:31

+ 10:11 1 Пёт. 2:6, Рум. 9:33

+ 10:12 Чап. 10:34-36, Рум. 3:29

+ 10:13 Чап. 2:21

+ 10:14 Чап. 8:31

+ 10:16 Ин. 12:38

+ 10:17 Гал. 3:2

+ 10:19 Къан. 32:21

+ 11:1 2 Кор. 11:22, Филип. 3:5

+ 11:2 1 Пач. 12:22,

+ 11:3 3 Пач. 19:10, 3 Пач. 19:14

* 11:4 БагӀал – мажусиязул гьересиаллагь.

+ 11:4 3 Пач. 19:18

+ 11:5 Рум. 9:27

+ 11:7 Рум. 9:31

+ 11:8 Къан. 29:4

+ 11:13 Чап. 9:15, Рум. 15:16

+ 11:15 Лук. 15:24, Эф. 2:1, Эф. 2:5, Кол. 2:13, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:1

+ 11:16 Тар. 15:18-21,

+ 11:17 Ин. 15:5

+ 11:21 1 Кор. 10:12

+ 11:28 Къан. 10:15

+ 11:30 Эф. 2:2, Кол. 1:21, Тит. 3:3

+ 11:33 Кол. 2:3,

+ 11:34 1 Кор. 2:16

+ 11:36 1 Кор. 8:6, Кол. 1:16, Жугь. 2:10, 2 Пёт. 3:18, Эф. 3:21

+ 12:1 Рум. 6:13

+ 12:2 Эф. 5:17, 1 Фес. 4:3, 2 Кор. 4:16, Эф. 4:23

+ 12:3 Эф. 3:2,

+ 12:4 1 Кор. 12:12-14, Эф. 4:16

+ 12:5 1 Кор. 10:17, 1 Кор. 12:27, Эф. 4:25

+ 12:6 1 Пёт. 4:10, 1 Кор. 12:4

+ 12:7 1 Кор. 12:5

+ 12:8 1 Тим. 5:17, 2 Кор. 9:7

+ 12:9 1 Пёт. 1:22, 1 Тим. 1:5,

+ 12:10 Ин. 13:34, 1 Пёт. 1:22, 2 Пёт. 1:7, 1 Фес. 4:9, Жугь. 13:1, Филип. 2:3

+ 12:12 Лук. 18:1, Лук. 21:36, Эф. 6:18, Кол. 4:2, 1 Фес. 5:17

+ 12:13 Рум. 15:25, 1 Кор. 16:1, 1 Тим. 6:18

+ 12:14 Мат. 5:44, 1 Пёт. 3:9

+ 12:15 1 Кор. 12:26

+ 12:16 1 Пёт. 3:8, Филип. 2:2

+ 12:17 Лев. 19:18, 1 Пёт. 3:9, 1 Фес. 5:15

+ 12:18 Мар. 9:50, 2 Кор. 13:11, 1 Фес. 5:13

+ 12:19 ГӀакъилал рагӀаби 20:22, Къан. 32:35, Жугь. 10:30

+ 12:20 4 Пач. 6:22, ГӀакъилал рагӀаби 25:21-22, Мат. 5:44, ГӀакъилал рагӀаби 25:21-22

+ 13:1 1 Пёт. 2:13, Тит. 3:1

+ 13:4 1 Пёт. 2:14,

+ 13:7 1 Пёт. 2:17, Мат. 17:27, Мат. 22:21, Мар. 12:17

+ 13:8 Лев. 19:13, Ин. 13:34

+ 13:9 Тархъ. 20:13-17, Лев. 19:18

+ 13:10 Ин. 14:15

+ 13:11 Эф. 5:14

+ 13:12 Ин. 1:9, Ин. 8:12, 1 Ин. 2:8, Эф. 5:8, 1 Фес. 5:5, Эф. 5:11, Эф. 6:11, 1 Фес. 5:8

+ 13:13 1 Фес. 4:12

+ 13:14 Гал. 3:27, Якъ. 4:1, 1 Пёт. 2:11, Рум. 7:23, Гал. 5:16, Гал. 5:24

+ 14:1 Рум. 15:1, 1 Кор. 8:9-11, 1 Кор. 9:22

+ 14:2 Дан. 1:12, 1 Тим. 4:3

+ 14:3 Кол. 2:16

+ 14:4 Мат. 7:1, Якъ. 4:11

+ 14:5 Гал. 4:10, Кол. 2:16

+ 14:6 Мат. 15:36, 1 Кор. 10:30-31

+ 14:7 Рум. 6:2, Рум. 6:7, Гал. 5:24, Кол. 3:3

+ 14:8 1 Пёт. 4:2, Гал. 2:20, 2 Кор. 5:15, Филип. 1:20

+ 14:9 1 Фес. 5:10

+ 14:10 Мат. 7:1, Лук. 6:37, 2 Кор. 5:10

+ 14:11 Филип. 2:10-11

+ 14:12 Мат. 12:36, Мат. 25:19, Гал. 6:5

+ 14:13 Мат. 7:1

+ 14:14 Лев. 11:2, Къан. 14:3, Мар. 7:15-16, Чап. 10:15, 1 Кор. 8:8

+ 14:15 1 Кор. 8:11

+ 14:17 Кол. 2:16, Жугь. 9:10, Гал. 5:22

+ 14:19 2 Тим. 2:22

+ 14:20 Тит. 1:15, 1 Кор. 8:9-13

+ 15:1 Рум. 14:1, Гал. 6:2

+ 15:2 Филип. 2:4-5

+ 15:3 Филип. 2:5, Филип. 2:8,

+ 15:4 Рум. 4:23-24

+ 15:5 Рум. 12:16

+ 15:9 Рум. 3:29, 2 Пач. 22:50,

+ 15:10 Къан. 32:43

+ 15:16 Чап. 9:15, Рум. 11:13

+ 15:19 Чап. 15:12, 2 Кор. 12:12

+ 15:20 1 Кор. 3:10-11

+ 15:22 Рум. 1:13, 1 Фес. 2:18

+ 15:23 Чап. 19:21

+ 15:25 Чап. 24:17, 1 Кор. 16:3, 2 Кор. 9:1

+ 15:26 Чап. 19:21, 2 Кор. 8:4

+ 15:27 1 Кор. 9:11

+ 15:31 2 Кор. 1:10-11, 2 Фес. 3:2

+ 15:32 Рум. 1:10

+ 15:33 2 Кор. 13:11, Филип. 4:9, 1 Фес. 5:23, 2 Фес. 3:16, Жугь. 13:20

+ 16:1 Чап. 18:18

+ 16:2 Филип. 2:29

+ 16:3 Чап. 18:2, 1 Кор. 16:19, 2 Тим. 4:19

+ 16:5 Кол. 4:15

+ 16:13 Мар. 15:21

+ 16:16 1 Пёт. 5:14, 1 Кор. 16:20, 2 Кор. 13:12, 1 Фес. 5:26

+ 16:17 1 Тим. 6:3, 2 Ин. 1:10

+ 16:18 2 Пёт. 2:3, Кол. 2:4

+ 16:19 Рум. 1:8

+ 16:20 Рум. 15:33, Байб. 3:15

+ 16:21 Чап. 16:1

+ 16:23 1 Кор. 1:14

+ 16:25 Эф. 1:9, Кол. 1:26

+ 16:26 Кол. 4:3-4

+ 16:27 Ягь. 1:24-25

+ 1:2 Чап. 18:1-17, Рум. 1:7

+ 1:5 2 Кор. 8:7, 2 Кор. 9:11

+ 1:7 Лук. 17:30, 1 Фес. 3:13, 1 Фес. 4:16-18, Филип. 3:20

+ 1:8 Филип. 1:6

+ 1:9 Ин. 17:21, 1 Ин. 1:3, 1 Фес. 5:24, 2 Фес. 3:3, Жугь. 10:23

+ 1:10 1 Кор. 11:18

+ 1:11 1 Кор. 3:3

+ 1:12 Чап. 18:24, Чап. 19:1, 1 Кор. 3:4-5, 1 Кор. 4:6, 1 Кор. 6:12, Тит. 3:13, Ин. 1:42

+ 1:13 Эф. 4:4-5

+ 1:14 Чап. 18:8, Рум. 16:23

+ 1:16 1 Кор. 16:15

+ 1:17 2 Кор. 10:10

+ 1:18 1 Кор. 2:1, 2 Кор. 2:15, Рум. 1:16

+ 1:20 ГӀакъилал рагӀаби 21:30, Рум. 1:22, 1 Кор. 3:19

+ 1:22 Мат. 12:38, Мар. 8:11, Ин. 2:18, Ин. 4:48, Ин. 6:30

+ 1:23 Гал. 5:11

+ 1:24 1 Кор. 2:7, Кол. 2:3

+ 1:28 Якъ. 2:5

+ 1:29 Рум. 3:27, Эф. 2:9

+ 1:30 Эф. 1:7, Филип. 3:9

+ 1:31 2 Кор. 10:17

+ 2:1 1 Кор. 1:18, 2 Кор. 2:15

+ 2:2 Гал. 6:14

+ 2:3 2 Кор. 11:30, 2 Кор. 12:5, Гал. 4:13

+ 2:4 1 Кор. 4:20

+ 2:5 2 Кор. 4:7, 2 Кор. 6:7

+ 2:6 Филип. 3:15

+ 2:7 Кол. 2:3

+ 2:8 Ин. 7:48, Чап. 13:27

+ 2:10 Мат. 16:17, 1 Ин. 2:20

+ 2:11 ГӀакъилал рагӀаби 20:27

+ 2:12 Рум. 8:15

+ 2:13 2 Кор. 1:12, Ин. 6:45

+ 2:14 Ин. 14:17, Рум. 8:7

+ 2:16 Рум. 11:34

+ 3:2 1 Пёт. 2:2, Жугь. 5:13

+ 3:3 1 Кор. 1:10-11, Гал. 5:19-20

+ 3:5 Чап. 18:24, Чап. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 4:6, 1 Кор. 16:12, Эф. 3:7, Кол. 1:25

+ 3:6 Чап. 18:4-11, Чап. 18:27-28, Ин. 4:36-38

+ 3:7 Гал. 6:3

+ 3:8 Мат. 16:27, 2 Ин. 1:8

+ 3:9 2 Кор. 6:1, Эф. 2:20-22

+ 3:10 Рум. 15:20

+ 3:11 Эф. 2:20, Кол. 2:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:14

+ 3:13 1 Кор. 1:7, 1 Кор. 4:5, 1 Пёт. 1:7

+ 3:16 Рум. 8:9, 1 Кор. 6:19, 2 Кор. 6:16

+ 3:17 Эф. 2:21

+ 3:19 ГӀакъилал рагӀаби 21:30, 1 Кор. 1:20,

+ 3:23 2 Кор. 10:7, Гал. 3:29

+ 4:4 Чап. 23:1,

+ 4:5 Мат. 7:1, Рум. 2:1, Дан. 2:22, 2 Кор. 10:18

+ 4:6 Чап. 18:24, Чап. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 3:5

+ 4:7 Ин. 3:27

+ 4:8 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:17

+ 4:9 Рум. 8:36

+ 4:10 2 Кор. 11:19, 2 Кор. 13:9

+ 4:11 2 Кор. 11:27, Филип. 4:12

+ 4:12 Чап. 18:3, Мат. 5:44, 1 Пёт. 3:9, Рум. 12:14

+ 4:14 2 Кор. 6:13

+ 4:15 Филим. 1:10

+ 4:16 1 Кор. 11:1, 1 Фес. 3:7, 2 Фес. 3:7

+ 4:17 Чап. 16:1, 1 Кор. 16:10, 1 Тим. 1:2

+ 4:19 1 Кор. 11:34, 1 Кор. 16:5, 2 Кор. 1:15-16

+ 4:20 1 Кор. 2:4

+ 4:21 2 Кор. 10:2, 2 Кор. 13:2

+ 5:1 2 Кор. 12:21, Лев. 18:8, Къан. 22:30, Къан. 27:20,

+ 5:3 Кол. 2:5

+ 5:5 2 Кор. 2:6, 1 Тим. 1:20, ГӀакъилал рагӀаби 23:14

+ 5:6 Мат. 13:33, Лук. 13:21, Гал. 5:9

* 5:7 Пасхаялъул хасаб квание кьегӀерги хъолаан, реччичӀел чадалги режулаан.

+ 5:7 Тархъ. 12:15, Къан. 16:3

+ 5:8 Мар. 8:15, Лук. 12:1

+ 5:9 Эф. 5:11, 2 Фес. 3:14

+ 5:11 2 Фес. 3:6

+ 5:12 Мар. 4:11, Къан. 17:7

+ 6:1 Мат. 18:17

+ 6:2 Мат. 19:28

+ 6:5 1 Кор. 15:34

+ 6:7 Мат. 5:39-40

+ 6:9 Гал. 5:21, Эф. 5:5, Тархъ. 20:14, Жугь. 13:4

+ 6:10 Мар. 7:21-23, Гал. 5:19-21

+ 6:11 Эф. 2:2, Ин. 13:8, Эф. 5:26, Тит. 3:5, Жугь. 10:22

+ 6:12 1 Кор. 10:23

+ 6:15 Эф. 5:30

+ 6:16 Байб. 2:24, Мар. 10:7-8, Эф. 5:31

+ 6:17 Эф. 4:4

+ 6:18 Гал. 5:19, Эф. 5:3, 1 Фес. 4:3

* 6:19-20 Гьаниб бицен гьабулеб буго гӀаламалъулго мунагьал чуризелъун ГӀиса МасихӀ хвеялъул.

+ 6:19 Рум. 14:7

+ 6:20 2 Пёт. 2:1, 1 Кор. 7:23

+ 7:3 Тархъ. 21:10

+ 7:5 Тархъ. 19:15, Мат. 4:3, 1 Фес. 3:5

+ 7:6 2 Кор. 8:8

+ 7:7 Мат. 19:11-12, 1 Кор. 12:4, 1 Пёт. 4:10

+ 7:9 1 Тим. 5:14

+ 7:10 Мар. 10:9

+ 7:11 Мар. 10:11

+ 7:16 1 Пёт. 3:1

+ 7:18 Чап. 15:1-2, Гал. 5:2

+ 7:19 Рум. 2:28-29, Гал. 3:28, Гал. 5:6, Кол. 3:11

+ 7:22 Ин. 8:32, Якъ. 2:12, 1 Пёт. 2:16, Рум. 6:18, 2 Кор. 3:17, Гал. 5:1, Филим. 1:16, Рум. 6:22

+ 7:23 1 Кор. 6:20, Лев. 25:42, Лев. 25:55

+ 7:25 2 Кор. 8:10-11

+ 7:30 2 Кор. 6:10

+ 7:31 1 Пёт. 4:7, 1 Ин. 2:17

+ 7:32 Мат. 6:25, Лук. 10:41

* 7:38 Грек мацӀалда «яс» ва «абурай яс» цого магӀнаялъул рагӀи бугелъул, гьаниб бицун батизе бегьула инсуца яс росасе кьолей йикӀараб куцалъул.

+ 7:38 Жугь. 13:4

+ 7:39 Рум. 7:2

+ 8:1 Чап. 15:20, Чап. 15:29, 1 Кор. 13:4-13

+ 8:2 Гал. 6:3

+ 8:3 Гал. 4:9

+ 8:4 Къан. 4:35, Къан. 6:4-5, 1 Пач. 12:21,

+ 8:6 Эф. 4:6, Ин. 1:3, Рум. 11:36, Кол. 1:16, Жугь. 1:2

+ 8:7 1 Кор. 10:28-29

+ 8:8 Мар. 7:19, Чап. 10:12-15, Рум. 14:14

+ 8:10 Рум. 14:1, Чап. 15:29, 1 Кор. 10:19, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:14

+ 8:11 Рум. 14:15

+ 8:13 Рум. 14:21

+ 9:1 1 Фес. 2:6-7, Филим. 1:8, Чап. 9:3-6

+ 9:4 2 Фес. 3:8-9

+ 9:5 Мар. 6:3, Ин. 2:12, Ин. 7:3, Чап. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19, Мар. 1:30

+ 9:6 Чап. 4:36, Чап. 13:2, Чап. 15:36, Гал. 2:9

+ 9:7 2 Кор. 10:4, 2 Тим. 2:3, ГӀакъилал рагӀаби 27:18

+ 9:9 Къан. 25:4, 1 Тим. 5:18

+ 9:10 Рум. 4:23-24, 2 Тим. 2:6

+ 9:11 Рум. 15:27, Гал. 6:6

+ 9:13 Лев. 6:16, Лев. 6:26

+ 9:14 Лук. 10:7, 1 Тим. 5:18

+ 9:15 Чап. 18:3

+ 9:16 Рум. 1:14

+ 9:17 Гал. 2:7

+ 9:18 2 Кор. 11:7, 2 Кор. 11:9

+ 9:19 2 Кор. 4:5

+ 9:20 Чап. 16:3, Чап. 21:23-26

+ 9:21 Рум. 2:12, Рум. 2:14, Гал. 2:3

+ 9:22 2 Кор. 11:29, 1 Кор. 10:33

+ 9:24 Гал. 5:7

+ 9:25 1 Пёт. 5:4, Филип. 3:14, 2 Тим. 2:5

+ 10:1 Тархъ. 13:21, Тархъ. 14:22

+ 10:3 Тархъ. 16:15, Тархъ. 16:35, Къан. 8:3

+ 10:5 Тар. 14:29, Тар. 14:36-37

+ 10:6 Тар. 11:4-6,

+ 10:7 Тархъ. 32:6

+ 10:8 Тар. 25:1-9

+ 10:9 Тар. 21:5-6

+ 10:10 Тар. 14:29-37

+ 10:11 Рум. 4:23

+ 10:12 Рум. 11:20-21

+ 10:13 1 Кор. 1:9, 2 Пёт. 2:9

+ 10:14 1 Ин. 5:21

+ 10:16 Мар. 14:22-23, Ин. 6:51, 1 Кор. 11:23-26

+ 10:17 Рум. 12:5, 1 Кор. 12:12-13, Эф. 4:25

+ 10:18 Лев. 3:3, Лев. 7:15

+ 10:19 Чап. 15:29, 1 Кор. 8:4, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:14

+ 10:20 Къан. 32:17,

+ 10:21 2 Кор. 6:15

+ 10:22 Къан. 32:21,

+ 10:23 1 Кор. 6:12

+ 10:24 1 Кор. 13:5, Филип. 2:21

+ 10:25 1 Кор. 8:7

+ 10:27 Лук. 10:8

+ 10:30 Рум. 14:6

+ 10:31 Кол. 3:17

+ 10:32 1 Кор. 8:13, Рум. 14:13

+ 10:33 1 Кор. 9:22, 2 Кор. 12:14

+ 11:1 1 Кор. 4:16, 1 Фес. 1:6, 2 Фес. 3:7

+ 11:3 Эф. 1:22, Эф. 4:15, Байб. 3:16, Эф. 5:23, Ин. 14:28, 1 Кор. 15:24

+ 11:5 4 Пач. 22:14, Лук. 2:36, Чап. 21:9

+ 11:6 Къан. 21:12

+ 11:7 Байб. 1:26

+ 11:8 Байб. 2:21-23

+ 11:9 Байб. 2:18

+ 11:11 Гал. 3:28

+ 11:15 Тар. 5:18

+ 11:18 1 Кор. 1:10-12

+ 11:19 1 Ин. 2:19

+ 11:22 ГӀакъилал рагӀаби 17:5

+ 11:23 Гал. 1:12

+ 11:24 Лук. 22:19

+ 11:25 Лук. 22:20

+ 11:27 Ин. 6:53-56

+ 11:32 ГӀакъилал рагӀаби 3:12

+ 12:1 1 Кор. 14:1

+ 12:2 Эф. 2:12

+ 12:3 1 Ин. 4:2-3

+ 12:4 Рум. 12:6, Эф. 4:4-6

+ 12:5 Рум. 12:7

+ 12:6 Филип. 2:13

+ 12:9 Мат. 17:20, 1 Кор. 13:2

+ 12:10 Мар. 16:17, Чап. 2:4, Чап. 10:46, 1 Кор. 14:2

+ 12:12 Рум. 12:5, 1 Кор. 10:17, Эф. 4:25

+ 12:13 Гал. 5:6, Эф. 2:14, Кол. 3:11

+ 12:26 Рум. 12:15

+ 12:27 Рум. 12:5, Эф. 1:23, Эф. 4:12, Кол. 1:18, Кол. 1:24

+ 12:28 Чап. 11:27, Эф. 4:11

+ 12:31 1 Кор. 14:1, 1 Кор. 14:39

+ 13:2 Чап. 2:18, Мат. 17:20, Мар. 11:23, 1 Кор. 12:9

+ 13:11 Эф. 4:14

+ 13:12 Мат. 5:8, 1 Ин. 3:2, 1 Кор. 8:3, Гал. 4:9

+ 14:1 1 Кор. 16:14, 1 Кор. 12:1

+ 14:5 Тар. 11:29

+ 14:8 Тар. 10:9

+ 14:15 Якъ. 5:13, Эф. 5:19

+ 14:16 2 Кор. 1:20, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:14

+ 14:20 Эф. 4:14, Мат. 18:3, 1 Кор. 2:6

+ 14:22 Чап. 2:6

+ 14:23 Чап. 2:13

+ 14:26 2 Кор. 12:19, 2 Кор. 13:10

+ 14:29 1 Ин. 4:1, 1 Фес. 5:20-21

+ 14:34 1 Тим. 2:11-12, Байб. 3:16, 1 Пёт. 3:1, Эф. 5:22, Кол. 3:18

+ 14:39 1 Кор. 12:31, 1 Кор. 14:1

+ 14:40 Кол. 2:5

+ 15:2 Гал. 3:4

+ 15:3 Лук. 24:27

+ 15:5 Лук. 24:34, Лук. 24:36

+ 15:7 Чап. 12:17, Лук. 24:50, Чап. 1:3-4

+ 15:8 2 Кор. 12:11

+ 15:9 Эф. 3:7-8, Чап. 8:3

+ 15:10 2 Кор. 11:23, Кол. 1:29

+ 15:12 Чап. 23:8, 2 Тим. 2:18

+ 15:17 Рум. 4:25

+ 15:18 1 Фес. 4:16, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:13

+ 15:20 1 Фес. 4:14, 2 Тим. 2:8, Чап. 26:23, Кол. 1:18, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:5

+ 15:21 Рум. 5:12-18

+ 15:23 1 Фес. 4:16

+ 15:24 1 Пёт. 3:22, Рум. 8:38, Эф. 1:21, Дан. 7:14, Дан. 7:27, Лук. 1:33, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:15

+ 15:25 Жугь. 2:8

+ 15:27 Эф. 1:22

+ 15:28 Ин. 14:28, Эф. 1:23, Кол. 3:11

+ 15:30 2 Кор. 11:26

+ 15:31 1 Фес. 2:19

+ 15:34 1 Кор. 6:5

+ 15:36 Ин. 12:24

+ 15:42 Дан. 12:2, Филип. 3:21, Кол. 3:1

* 15:45 Гьаниб МасихӀил бицунеб буго.

+ 15:45 Байб. 2:7

+ 15:47 Байб. 2:7, Ин. 3:13, Ин. 6:38

+ 15:49 Байб. 5:3

+ 15:51 Филип. 3:21

+ 15:52 Мат. 24:31, 1 Фес. 4:16, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:15, 1 Фес. 4:15, Филип. 3:21

+ 15:53 2 Кор. 5:2-4

+ 15:55 2 Тим. 1:10, Жугь. 2:14-15

+ 15:56 Рум. 4:15, Рум. 7:8

+ 15:57 Рум. 8:37

+ 16:1 Чап. 24:17, Рум. 15:25-28, Гал. 2:10

+ 16:2 Чап. 20:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:10, 2 Кор. 8:3, 2 Кор. 9:3

+ 16:3 Чап. 18:27, 2 Кор. 3:1, Чап. 24:17, Рум. 15:25-28

+ 16:5 Чап. 19:21, 2 Кор. 1:16

+ 16:8 Тархъ. 23:16, Тархъ. 34:22, Лев. 23:15, Къан. 16:9, Чап. 2:1

+ 16:10 Чап. 16:1, 1 Кор. 4:17

+ 16:12 Чап. 18:24, Чап. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 3:5, 1 Кор. 4:6

+ 16:13 Мат. 25:13, 2 Фес. 2:15

+ 16:14 1 Кор. 14:1

+ 16:15 1 Кор. 1:16

+ 16:16 Филип. 2:29, 1 Фес. 5:12-13, 1 Тим. 5:17

+ 16:19 Чап. 18:2, Рум. 16:3, 2 Тим. 4:19

+ 16:20 Рум. 16:16

+ 16:21 Гал. 6:11, Кол. 4:18, 2 Фес. 3:17, Филим. 1:19

+ 16:22 Рум. 9:3, Гал. 1:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:20

+ 1:1 Чап. 18:1-17

+ 1:3 1 Пёт. 1:3, Эф. 1:3

+ 1:5 Рум. 8:17, Филип. 3:10, Кол. 1:24

+ 1:6 2 Тим. 2:10

+ 1:8 Чап. 19:23, 1 Кор. 15:32

+ 1:9 2 Кор. 4:14

+ 1:10 Чап. 12:11, Чап. 14:19-20, Чап. 21:32-33, Чап. 27:44

+ 1:11 Рум. 15:31, 2 Фес. 3:2, Чап. 12:5, Эф. 6:18

+ 1:12 Чап. 23:1, 2 Тим. 1:3, 1 Кор. 2:4, 1 Кор. 2:13

+ 1:13 1 Кор. 1:8, 1 Фес. 4:16-18, 1 Фес. 2:19-20

+ 1:15 1 Кор. 4:19

+ 1:16 Чап. 19:21, 1 Кор. 16:5

+ 1:18 1 Кор. 1:9

+ 1:19 Чап. 15:22, Чап. 16:1

+ 1:20 1 Кор. 14:16, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:14

+ 1:22 2 Кор. 5:5, Жугь. 6:11, Эф. 1:13

+ 1:23 Рум. 1:9, Гал. 1:20, Филип. 1:8, 1 Фес. 2:5

+ 2:2 2 Кор. 7:8

+ 2:4 2 Кор. 7:12

+ 2:6 1 Кор. 5:4-5

+ 2:11 1 Пёт. 5:8

+ 2:12 Чап. 16:8, Чап. 20:6

+ 2:13 2 Кор. 7:6, 2 Кор. 8:6, 2 Кор. 12:18

+ 2:14 Кол. 2:15

+ 2:15 1 Кор. 1:18, Байб. 8:21, Тархъ. 29:18, Эф. 5:2, Филип. 4:18

+ 3:1 Чап. 18:27, 1 Кор. 16:3

+ 3:3 Тархъ. 24:12, Тархъ. 31:18, Къан. 6:6,

+ 3:6 Лук. 22:20, Эф. 3:7, Кол. 1:23, Рум. 2:27, Ин. 6:63

+ 3:7 Тархъ. 34:29-35

+ 3:14 Мар. 6:52, Чап. 15:21

+ 3:16 Тархъ. 34:34

+ 3:17 Ин. 4:24, Ин. 8:32, Якъ. 2:12, 1 Пёт. 2:16, Рум. 6:18, 1 Кор. 7:22, Гал. 5:1

+ 3:18 1 Ин. 3:2, Рум. 8:29, Филип. 3:21

+ 4:1 2 Кор. 3:6

+ 4:2 2 Кор. 2:17, 1 Фес. 2:3

+ 4:3 2 Кор. 3:14, 2 Кор. 2:15

+ 4:4 Ин. 12:31, Кол. 1:15, Жугь. 1:3

+ 4:5 Мар. 10:43, 1 Кор. 9:19

+ 4:6 Байб. 1:3

+ 4:7 Рум. 9:21-22, 1 Кор. 2:5

+ 4:8 2 Кор. 7:5

+ 4:9 Ин. 15:20

+ 4:10 Рум. 6:5

+ 4:11 2 Кор. 6:9

+ 4:14 1 Фес. 4:14

+ 4:16 Рум. 12:2, Эф. 4:23

+ 4:17 Рум. 8:18

+ 4:18 Рум. 8:24, Жугь. 11:1

+ 5:2 Рум. 8:23

+ 5:3 1 Кор. 15:53

+ 5:5 2 Кор. 1:22, Эф. 1:14

+ 5:7 2 Кор. 4:18

+ 5:9 Кол. 1:10

+ 5:10 Мат. 25:31-32, Чап. 10:42, Рум. 14:10

+ 5:11 2 Кор. 4:2

+ 5:12 2 Кор. 3:1, 2 Кор. 11:16, 2 Кор. 12:1

+ 5:13 Мар. 3:21, 2 Кор. 11:1

+ 5:14 Рум. 5:15

+ 5:15 1 Пёт. 4:2, Рум. 14:7-8

+ 5:17 Рум. 6:4, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:5

+ 5:18 Рум. 5:10-11, Кол. 1:20

+ 5:19 Рум. 4:8

+ 5:20 Эф. 6:20

+ 5:21 Ин. 8:46, 1 Пёт. 2:22, 1 Ин. 3:5, Жугь. 4:15, Рум. 8:3, Рум. 1:17, Рум. 4:25, 1 Кор. 1:30

+ 6:1 1 Кор. 3:9

+ 6:4 Чап. 9:16, Чап. 16:23, Чап. 17:5, 2 Кор. 11:23-27

+ 6:7 2 Кор. 10:4, Эф. 6:11-17

+ 6:8 Рум. 3:8

+ 6:9 2 Кор. 4:11

+ 6:10 Ин. 16:22, Чап. 3:6

+ 6:13 1 Кор. 4:14

+ 6:14 Къан. 7:3, Эф. 5:7, 1 Ин. 1:6

+ 6:15 1 Кор. 10:21

+ 6:16 Эф. 2:21, 1 Кор. 3:16-17, Лев. 26:11-12,

+ 6:18 2 Пач. 7:14

+ 7:1 1 Ин. 3:3

+ 7:2 Чап. 20:33

+ 7:3 Филип. 1:7

+ 7:4 Кол. 1:24

+ 7:5 2 Кор. 2:13, 2 Кор. 4:8

+ 7:6 2 Кор. 1:4, 2 Кор. 2:13, 2 Кор. 8:6, 2 Кор. 12:18

+ 7:8 2 Кор. 2:2-4

+ 7:10 Мат. 5:4,

+ 7:12 1 Кор. 5:1-2, 2 Кор. 2:4

+ 8:2 Мар. 12:44

+ 8:3 1 Кор. 16:2

+ 8:4 Рум. 15:26

+ 8:6 2 Кор. 2:13, 2 Кор. 7:6

+ 8:7 1 Кор. 1:5

+ 8:8 1 Кор. 7:6

+ 8:9 Якъ. 2:5, Филип. 2:6-7

+ 8:10 1 Кор. 7:25

+ 8:12 Мар. 12:43-44, Лук. 21:3

+ 8:14 Чап. 4:34

+ 8:15 Тархъ. 16:18

+ 8:24 2 Кор. 7:4

+ 9:1 Рум. 15:25

+ 9:3 2 Кор. 8:6, 1 Кор. 16:2

+ 9:6 ГӀакъилал рагӀаби 11:24-25, Лук. 6:38, Гал. 6:7

+ 9:7 Къан. 15:10, Тархъ. 25:2

+ 9:8 Филип. 4:19

+ 9:11 1 Кор. 1:5

+ 9:13 Мат. 5:16, 1 Пёт. 2:12

+ 10:1 Мат. 11:29

+ 10:2 1 Кор. 4:21, 2 Кор. 13:2, 2 Кор. 13:10

+ 10:4 2 Кор. 6:7, Эф. 6:11

+ 10:7 1 Кор. 3:23, Гал. 3:29

+ 10:8 2 Кор. 13:10

+ 10:10 1 Кор. 1:17

+ 10:17 1 Кор. 1:31

+ 10:18 Рум. 2:29, 1 Кор. 4:5

+ 11:1 2 Кор. 5:13

+ 11:2 Эф. 5:27, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:4

+ 11:3 Байб. 3:1, Байб. 3:4, Ин. 8:44, 1 Тим. 2:14

+ 11:4 Гал. 1:6

+ 11:5 2 Кор. 12:11

+ 11:6 1 Кор. 1:17, 2 Кор. 10:10

+ 11:7 1 Кор. 9:18

+ 11:9 2 Кор. 12:13, Филип. 4:15

+ 11:10 Рум. 9:1, 1 Тим. 2:7

+ 11:13 Филип. 1:15, Чап. 20:30, 2 Пёт. 2:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:2

+ 11:14 Гал. 1:8

+ 11:15 Филип. 3:19

+ 11:16 2 Кор. 5:12

+ 11:18 Филип. 3:3-4

+ 11:19 1 Кор. 4:10

+ 11:20 Гал. 2:4, Гал. 4:3

+ 11:22 Рум. 11:1, Филип. 3:5

+ 11:23 1 Кор. 15:10, 2 Кор. 6:4-5

+ 11:25 Чап. 16:22-23, Чап. 14:19, Чап. 27:41-44

+ 11:26 Гал. 2:4

+ 11:27 Чап. 18:3, 1 Фес. 2:9, 2 Фес. 3:8, 1 Кор. 4:11

+ 11:29 1 Кор. 9:22

+ 11:32 Чап. 9:24-25

+ 12:1 2 Кор. 5:12, 2 Кор. 11:16, Гал. 1:12, Гал. 2:2, Эф. 3:3

+ 12:10 Мар. 10:30, Мат. 5:11-12, Рум. 5:3

+ 12:11 1 Кор. 15:8-9, 2 Кор. 11:5

+ 12:12 Чап. 15:12, Рум. 15:19

+ 12:13 2 Кор. 11:9

+ 12:14 2 Кор. 13:1, 1 Кор. 10:33

+ 12:15 Филип. 2:17, Кол. 1:24, 1 Фес. 2:8

+ 12:16 2 Кор. 11:9

+ 12:18 2 Кор. 8:6, 2 Кор. 8:18

+ 12:19 Рум. 1:9, Рум. 9:1, 1 Кор. 14:26

+ 12:21 1 Кор. 5:1, 1 Кор. 6:18

+ 13:1 2 Кор. 12:14, Къан. 19:15, Мат. 18:16

+ 13:4 Рум. 6:4

+ 13:9 1 Кор. 4:10

+ 13:10 2 Кор. 10:8

+ 13:11 Мар. 9:50, Рум. 12:18, 1 Фес. 5:13, Рум. 15:33, Рум. 16:16

+ 13:12 Рум. 16:16, Филип. 4:22

+ 1:1 Гал. 1:11-12

+ 1:2 Филип. 4:21, Чап. 16:6, Чап. 18:23

+ 1:4 Мат. 20:28, Рум. 4:25, Мар. 14:36

+ 1:6 Мар. 4:17, Жугь. 6:4, 2 Кор. 11:4

+ 1:7 Чап. 15:24, Гал. 5:10

+ 1:8 2 Кор. 11:14, Рум. 9:3, 1 Кор. 16:22

+ 1:10 1 Фес. 2:4

+ 1:12 Чап. 9:6, Чап. 26:16, 1 Кор. 11:23

+ 1:13 Чап. 26:5, Чап. 8:3, Филип. 3:6

+ 1:14 Мат. 15:2, Мар. 7:3

+ 1:15 Лук. 1:15, Чап. 9:15, Рум. 1:5, 1 Тим. 2:7

+ 1:17 Чап. 9:19

* 1:18 Кефа – Пётрил цогидаб цӀар.

+ 1:18 Ин. 1:42, Чап. 9:26-27

+ 1:19 Чап. 12:17, Чап. 15:13, Якъ. 1:1

+ 1:20 Рум. 1:9, Рум. 9:1, 2 Кор. 1:23

+ 1:23 Чап. 9:21

+ 2:1 Чап. 4:36, 2 Кор. 2:13, 2 Тим. 4:10

+ 2:2 Гал. 1:12, Эф. 3:3, Филип. 2:16

+ 2:3 Чап. 16:3

+ 2:4 Чап. 15:24, 2 Кор. 11:26, 2 Кор. 11:20, Гал. 4:3, Гал. 4:25

+ 2:6 Къан. 10:17

+ 2:7 Чап. 9:15, 1 Кор. 9:17

+ 2:9 Чап. 4:36, Чап. 9:27, Чап. 13:2, Чап. 15:36, 1 Кор. 9:6

+ 2:10 Чап. 24:17, Рум. 15:25-28, 1 Кор. 16:1

+ 2:11 Чап. 11:20

+ 2:12 Чап. 11:3, Чап. 11:2, Чап. 15:1

+ 2:14 1 Тим. 5:20

+ 2:16 Гал. 3:11, Чап. 13:39, Рум. 3:21, Гал. 3:11, Рум. 3:20

+ 2:19 Рум. 14:8, Рум. 6:6, Гал. 6:14

+ 2:20 Ин. 17:23

+ 3:2 Рум. 10:17

+ 3:4 1 Кор. 15:2

+ 3:5 1 Кор. 12:10

+ 3:6 Байб. 15:6, Якъ. 2:23, Рум. 4:3

+ 3:8 Рум. 3:30, Байб. 12:3

+ 3:10 Рум. 4:15, Къан. 27:26

+ 3:11 Чап. 13:39, Рум. 3:20, Гал. 2:16, Рум. 1:17, Жугь. 10:38

+ 3:12 Лев. 18:5, Рум. 10:5

+ 3:13 Къан. 21:23

+ 3:14 Чап. 1:5, Чап. 2:33

+ 3:16 Рум. 4:13, Жугь. 7:6, Байб. 12:7, Байб. 17:19

* 3:17 Павелица кагъат хъвараб греказул мацӀалда «къотӀи» ва «васият» цого рагӀи ккола.

+ 3:17 Тархъ. 12:40-41

+ 3:18 Рум. 4:14

+ 3:19 Рум. 4:13, Рум. 5:20, Къан. 33:2, Чап. 7:53

+ 3:20 1 Тим. 2:5, Жугь. 8:6, Къан. 6:4-5, Рум. 3:30

+ 3:22 Рум. 3:9, Рум. 4:16

+ 3:24 Рум. 10:4

+ 3:26 1 Ин. 3:2, Рум. 8:15-16, Эф. 1:5

+ 3:27 Рум. 6:3-4, Рум. 13:14

+ 3:28 1 Кор. 12:13, Эф. 6:6, 1 Кор. 11:11

+ 3:29 1 Кор. 3:23, 2 Кор. 10:7, Рум. 8:17, Эф. 3:6

+ 4:4 Мар. 1:15, Лук. 2:7, Лук. 2:27

+ 4:5 Гал. 3:13

* 4:6 Гьеб рагӀи хъван буго арамеязул мацӀалда. Гьелъул магӀна ккола: «дада», «эмен».

+ 4:9 1 Кор. 8:3, Кол. 2:8, Кол. 2:20, Жугь. 7:18

+ 4:10 Рум. 14:5, Кол. 2:16

+ 4:11 1 Фес. 3:5

+ 4:13 1 Кор. 2:3

+ 4:14 1 Пач. 29:9, Лук. 10:16, 1 Фес. 2:13

+ 4:22 Байб. 16:5, Байб. 21:2

+ 4:23 Байб. 16:3-4, Байб. 17:16

+ 4:24 Тархъ. 19:1-2

+ 4:26 Жугь. 12:22, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:2

+ 4:28 Рум. 9:8

+ 4:29 Байб. 21:9

+ 4:30 Байб. 21:10

+ 5:1 Ин. 8:32, Якъ. 2:12, 1 Пёт. 2:16, Рум. 6:18, 1 Кор. 7:22, 2 Кор. 3:17, Гал. 2:4, Гал. 5:13, Чап. 15:10

+ 5:2 Чап. 15:1-2, 1 Кор. 7:18

+ 5:3 Рум. 2:25

+ 5:4 Рум. 9:31

+ 5:5 Рум. 8:23

+ 5:6 1 Кор. 7:19, 1 Кор. 12:13, Гал. 6:15, Эф. 2:14, Кол. 3:11, Якъ. 2:18

+ 5:7 1 Кор. 9:24

+ 5:9 Мат. 13:33, Лук. 13:21, 1 Кор. 5:6

+ 5:10 Чап. 15:24, Гал. 1:7

+ 5:11 Чап. 16:3, 1 Кор. 1:23

+ 5:13 1 Пёт. 2:16, 2 Пёт. 2:19, 1 Кор. 9:19

+ 5:14 Мат. 7:12, Мат. 22:40, Лев. 19:18

+ 5:16 Рум. 8:4, Рум. 13:14, Эф. 2:3

+ 5:17 Рум. 7:15, Рум. 7:19, Рум. 7:23

+ 5:18 Рум. 7:4, Эф. 2:15, Кол. 2:14

+ 5:19 Мар. 7:21-23, 1 Кор. 3:3, 1 Кор. 6:9-10, 1 Кор. 6:18, Эф. 5:3

+ 5:20 1 Кор. 11:19

+ 5:21 1 Кор. 6:9-10, Эф. 5:5

+ 5:22 Эф. 5:9

+ 5:23 1 Тим. 1:9

+ 5:24 Якъ. 4:1, 1 Пёт. 2:11, Рум. 7:23, Рум. 13:14, Рум. 6:2, Рум. 6:6, Гал. 2:19, Кол. 2:20, Кол. 3:3

+ 5:26 Филип. 2:3

+ 6:1 1 Кор. 2:15, Якъ. 5:19, 2 Тим. 2:25, 1 Фес. 5:14

+ 6:2 Рум. 15:1, 1 Ин. 4:21

+ 6:3 1 Кор. 3:7, 1 Кор. 8:2

+ 6:5 Рум. 14:12

+ 6:6 Лук. 10:7, 1 Кор. 9:11, 1 Тим. 5:18

+ 6:7 ГӀакъилал рагӀаби 22:7, 2 Кор. 9:6

+ 6:8 ГӀакъилал рагӀаби 11:19, Якъ. 3:18

+ 6:9 2 Фес. 3:13, Мат. 10:22

+ 6:10 ГӀакъилал рагӀаби 3:27, 3 Ин. 1:5, Жугь. 13:1

+ 6:11 1 Кор. 16:21, 2 Фес. 3:17, Филим. 1:19

+ 6:14 1 Кор. 2:2, Гал. 2:19, Рум. 6:6

+ 6:15 1 Кор. 7:19, 1 Кор. 12:13, Гал. 5:6, Эф. 2:14, Кол. 3:11

+ 1:3 1 Пёт. 1:3, 2 Кор. 1:3

+ 1:4 Ягь. 1:24, Кол. 1:22, 1 Фес. 4:7

+ 1:5 1 Ин. 3:2, Рум. 8:15-16, Гал. 3:26

+ 1:7 Кол. 1:14

+ 1:9 Рум. 16:24, Эф. 3:3-5, Эф. 6:19

+ 1:10 Эф. 2:14, Кол. 1:20

+ 1:13 Эстер 8:8, 2 Кор. 1:22, Эф. 4:30

+ 1:15 Кол. 1:3-4

+ 1:18 Кол. 1:27

+ 1:20 Чап. 7:55-56, Рум. 8:34, Эф. 2:6, Кол. 3:1

+ 1:21 1 Пёт. 3:22, Рум. 8:38, 1 Кор. 15:24, Кол. 2:10, Жугь. 1:4

+ 1:22 1 Кор. 15:27, 1 Кор. 11:3, Эф. 5:23

+ 1:23 Эф. 4:12, Эф. 5:23, Эф. 5:30, Кол. 1:18, 1 Кор. 15:28, Кол. 3:11

+ 2:1 Лук. 15:24, Рум. 11:15, Кол. 1:21, Кол. 2:13

* 2:2 Аллагьасде гӀагарлъизе гӀадамазе квалквал гьабун зобалаздаги ракьалдаги гьоркьоб чӀараб илбис.

+ 2:2 Ин. 12:31, Ин. 14:30, Кол. 3:7

+ 2:3 Гал. 5:16

+ 2:4 Ин. 3:16, 1 Ин. 3:1, Рум. 5:8

+ 2:5 Кол. 2:13, Тит. 3:5

+ 2:6 Эф. 1:20

+ 2:8 Лук. 7:50, Лук. 8:48, Чап. 15:11, 1 Пёт. 1:5, Тит. 2:11, Тит. 3:5

+ 2:9 Рум. 3:27, Тит. 3:5, Рум. 3:27, 1 Кор. 1:29

+ 2:10 Тит. 2:14, Тит. 3:8

+ 2:11 Рум. 2:26, Рум. 2:28, Кол. 2:11

+ 2:12 Кол. 1:21, Рум. 9:4

+ 2:13 Чап. 2:39

+ 2:14 Эф. 1:10, Кол. 1:22

+ 2:15 Рум. 7:4, Кол. 2:14

+ 2:16 Рум. 5:10, Кол. 1:20, Кол. 3:15

+ 2:19 Филип. 3:20

+ 2:20 Кол. 2:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:14,

+ 2:21 1 Кор. 3:16-17

+ 2:22 1 Пёт. 2:5

+ 3:1 Филип. 1:7, Филим. 1:1, 2 Тим. 2:9

+ 3:2 Эф. 4:7, Кол. 1:25

+ 3:3 Гал. 1:12, Гал. 2:2

+ 3:6 Гал. 3:29, Эф. 2:16, Мат. 8:11, Лук. 13:29

+ 3:7 Кол. 1:23

+ 3:8 1 Кор. 15:9

+ 3:9 Кол. 1:26

+ 3:10 Эф. 1:21

+ 3:12 Жугь. 4:16, Жугь. 10:19

+ 3:13 2 Тим. 2:10

+ 3:16 Эф. 1:18, Кол. 1:27, Кол. 1:11

+ 3:17 Кол. 2:7

+ 3:19 Филип. 4:7, Кол. 2:10

+ 3:20 Ягь. 1:24, Рум. 16:24

+ 3:21 Рум. 11:36

+ 4:1 Эф. 3:1, Филип. 1:27, Кол. 1:10

+ 4:2 Филип. 2:3, Кол. 3:13

+ 4:3 Кол. 3:14

+ 4:4 Эф. 2:16, 1 Кор. 6:17

+ 4:5 1 Кор. 1:13

+ 4:6 1 Кор. 12:6

+ 4:7 Рум. 12:3, Эф. 3:2

+ 4:9 Ин. 3:13

+ 4:10 Жугь. 4:14, Жугь. 7:26

+ 4:11 1 Кор. 12:28

+ 4:12 1 Кор. 12:27, Эф. 1:23, Кол. 1:18

+ 4:13 Жугь. 5:12-13, Жугь. 6:1

+ 4:14 1 Кор. 13:11, 1 Кор. 14:20

+ 4:15 2 Пёт. 3:18, Кол. 1:10, Кол. 2:19

+ 4:17 1 Пёт. 4:3-4, Кол. 3:7

+ 4:18 Рум. 1:21, Мар. 3:5

+ 4:19 1 Пёт. 1:14, Рум. 1:24-28

+ 4:22 Кол. 3:8-9

+ 4:23 Рум. 12:2, 2 Кор. 4:16

+ 4:24 Байб. 1:26, Рум. 6:4, Кол. 3:10

+ 4:25 Лев. 19:11, Кол. 3:9, Рум. 12:5

+ 4:27 Якъ. 4:7

+ 4:28 Тархъ. 20:15, 1 Фес. 4:11, 2 Фес. 3:8, 2 Фес. 3:10, 1 Тим. 6:18

+ 4:29 Кол. 3:8

+ 4:30 1 Фес. 5:19, Эф. 1:13

+ 4:31 1 Пёт. 3:8, Кол. 3:8

+ 4:32 Мат. 6:14, Мар. 11:25-26, Лук. 7:41-42, 1 Пёт. 3:8, Кол. 3:12-13

+ 5:1 Мат. 5:48

+ 5:2 Ин. 10:11, Ин. 15:13, 1 Ин. 3:16, Рум. 5:7-8, Жугь. 8:3, 1 Кор. 13:1, Кол. 3:14

+ 5:3 1 Кор. 6:18, Гал. 5:19, 1 Фес. 4:3

+ 5:4 Эф. 4:29

+ 5:5 Кол. 3:5, 1 Кор. 6:9-10, Гал. 5:21

+ 5:6 Мар. 13:5, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3, 1 Ин. 3:7, Рум. 1:18, Кол. 3:6

+ 5:7 2 Кор. 6:14

+ 5:8 Эф. 2:1-2, Мат. 5:14, Ин. 12:35, 1 Ин. 2:8, Рум. 13:12, Филип. 2:15, 1 Фес. 5:5

+ 5:10 1 Фес. 2:4

+ 5:11 Рум. 13:12

+ 5:13 Ин. 3:20-21

+ 5:14 Рум. 13:11, Лук. 1:78-79

+ 5:15 Кол. 4:5

+ 5:17 Рум. 12:2, 1 Фес. 5:18

+ 5:18 ГӀакъилал рагӀаби 20:1, ГӀакъилал рагӀаби 23:20, ГӀакъилал рагӀаби 31:4, 1 Тим. 5:23

+ 5:19 Чап. 16:25, Якъ. 5:13, 1 Кор. 14:15, Кол. 3:16

+ 5:20 Кол. 2:7, 2 Фес. 1:3, 2 Фес. 2:13

• 5:21 Кол. 3:17

+ 5:22 Байб. 3:16, 1 Пёт. 3:1

+ 5:23 Эф. 1:22-23, 1 Кор. 11:3

+ 5:25 1 Пёт. 3:7

+ 5:26 Ин. 13:8, 1 Кор. 6:11, Тит. 3:5, Жугь. 10:22

+ 5:27 2 Кор. 11:2, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:4

+ 5:30 1 Кор. 6:15, Эф. 1:23, Кол. 1:18

+ 5:31 Байб. 2:24, Мат. 19:5, Мар. 10:7-8, 1 Кор. 6:16

+ 5:33 Эстер 1:20, 1 Пёт. 3:1-6

+ 6:1 Тархъ. 20:12, ГӀакъилал рагӀаби 1:8, ГӀакъилал рагӀаби 6:20, ГӀакъилал рагӀаби 23:22

+ 6:3 Къан. 5:16

+ 6:4 Къан. 4:9, Къан. 6:7, ГӀакъилал рагӀаби 13:24, ГӀакъилал рагӀаби 19:18, ГӀакъилал рагӀаби 22:6

+ 6:5 1 Пёт. 2:18, Кол. 3:22, 1 Тим. 6:1, Тит. 2:9

+ 6:6 Гал. 3:28

+ 6:8 Кол. 3:24

+ 6:9 Лев. 25:43, Къан. 10:17

+ 6:11 2 Кор. 6:7, 2 Кор. 10:4, 1 Пёт. 5:8, 1 Ин. 2:13

+ 6:12 Лук. 22:53, Кол. 1:13, Эф. 1:21

+ 6:14 1 Фес. 5:8

+ 6:15 Рум. 10:15

+ 6:16 1 Ин. 5:4

+ 6:17 Жугь. 4:12

+ 6:18 Лук. 18:1, Лук. 21:36, Ягь. 1:20, Рум. 12:12, Кол. 4:2, 1 Фес. 5:17, Мар. 13:33

+ 6:19 Чап. 4:29, Кол. 4:3, 1 Фес. 5:25, 2 Фес. 3:1

+ 6:20 Чап. 21:33, Чап. 28:20, 2 Кор. 5:20

• 6:21 Кол. 4:7-8

+ 6:21 Чап. 20:4

+ 6:22 Кол. 2:2

+ 1:1 Чап. 16:1

+ 1:3 Рум. 1:8, Филим. 1:4, 2 Тим. 1:3

+ 1:5 Чап. 16:12-40

+ 1:6 1 Кор. 1:8

+ 1:7 2 Кор. 7:3, Эф. 3:1, Кол. 4:18, 2 Тим. 2:9, Филим. 1:1, Филип. 4:14

+ 1:8 Рум. 1:9, Рум. 9:1

+ 1:9 Кол. 1:9, 1 Фес. 3:12-13, Филим. 1:6

+ 1:13 Чап. 28:30

+ 1:14 Чап. 4:31

+ 1:15 2 Кор. 11:13

+ 1:19 Чап. 16:7

+ 1:20 Мар. 8:38, Рум. 1:16, Рум. 14:8, 2 Кор. 5:15

+ 1:23 2 Тим. 4:6

+ 1:27 Эф. 4:1

+ 1:29 Мат. 5:11-12

+ 1:30 Кол. 1:29, 1 Тим. 4:10

+ 2:2 Филип. 4:2, 1 Пёт. 3:8, Рум. 12:16

+ 2:3 Гал. 5:26, Рум. 12:10, Эф. 4:2

+ 2:4 Рум. 15:2-3

+ 2:6 Ин. 1:1, Ин. 5:18, Ин. 10:33

+ 2:7 Мат. 20:28, Рум. 8:3, 2 Кор. 8:9

+ 2:8 Мар. 14:36, Жугь. 5:8

+ 2:9 Мат. 28:18, Эф. 1:21, Жугь. 1:4

+ 2:10 Рум. 14:11

+ 2:13 1 Кор. 12:6

+ 2:15 Ягь. 1:24, Мат. 5:14, Эф. 5:8

+ 2:16 Гал. 2:2

+ 2:17 Чап. 21:13, 2 Тим. 4:6

+ 2:19 Чап. 16:1, 1 Фес. 3:2

+ 2:21 1 Кор. 10:24, 1 Кор. 13:5

+ 2:22 1 Кор. 14:7, 1 Тим. 1:2, 2 Тим. 1:2

+ 2:25 Филип. 4:18

+ 2:29 Рум. 16:2, 1 Кор. 16:18, 1 Фес. 5:12-13, 1 Тим. 5:17

+ 3:1 Филип. 4:4

+ 3:3 Рум. 2:29, Эф. 2:11, Кол. 2:11

+ 3:4 2 Кор. 11:18

+ 3:5 Байб. 17:12, Лев. 12:3, Рум. 11:1, Чап. 23:6, Чап. 26:5

+ 3:6 Чап. 8:3, Гал. 1:13, Мар. 10:20, Лук. 1:6, Чап. 22:3, Чап. 26:5

+ 3:9 Рум. 9:30-31, Рум. 10:5

+ 3:10 Рум. 8:17, 2 Кор. 1:5, Кол. 1:24, 1 Пёт. 4:13, Рум. 6:5

+ 3:12 Жугь. 11:40

+ 3:14 1 Пёт. 5:4, 1 Кор. 9:24-25, 2 Тим. 2:5

+ 3:15 1 Кор. 2:6

+ 3:17 1 Пёт. 5:3, 2 Фес. 3:9, 1 Тим. 4:12, Тит. 2:7

+ 3:19 2 Кор. 11:15, 1 Фес. 5:3, Мар. 8:33

+ 3:20 Эф. 2:19, Чап. 1:11, 1 Кор. 1:7

+ 3:21 1 Кор. 15:35-52, 1 Ин. 3:2, Рум. 8:29, 2 Кор. 3:18, Кол. 3:1

+ 4:2 Филип. 2:2

+ 4:3 Тархъ. 32:32, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:5

+ 4:4 Филип. 3:1, 1 Фес. 5:16

+ 4:5 Якъ. 5:8

+ 4:6 Мат. 6:25, 1 Пёт. 5:7

+ 4:7 Ин. 14:27, Филип. 4:7, Кол. 3:15

+ 4:9 Рум. 15:33, 2 Фес. 3:16

+ 4:11 1 Тим. 6:6, 1 Тим. 6:8

+ 4:12 1 Кор. 4:11, 2 Кор. 11:27

+ 4:13 1 Тим. 1:12

+ 4:14 Филип. 1:7

+ 4:16 Чап. 17:1

+ 4:17 Рум. 1:13

* 4:18 Аллагь разилъулеб ишлъун рикӀкӀунаан гьуинал махӀал рахъинаризе кьеккен гьаби.

+ 4:18 Филип. 2:25, Байб. 8:21, Тархъ. 29:18

+ 4:19 2 Кор. 9:8

+ 4:21 Гал. 1:2

+ 4:22 2 Кор. 13:12

+ 1:1 Чап. 16:1

+ 1:3 Эф. 1:15-16

+ 1:5 Мат. 6:20, 1 Пёт. 1:4

+ 1:6 Мат. 24:14, Мат. 28:19, Рум. 10:18, Кол. 1:6

+ 1:7 Кол. 4:12, Филим. 1:23

+ 1:9 2 Фес. 1:11, Филип. 1:9, Филим. 1:6

+ 1:10 2 Кор. 5:9, Эф. 4:1, Филип. 1:27, 2 Пёт. 3:18, Эф. 4:15

+ 1:11 Эф. 3:16

+ 1:13 Чап. 26:18, Эф. 6:12, 2 Пёт. 1:11

+ 1:14 Эф. 1:7

+ 1:15 2 Кор. 4:4, Жугь. 1:3, ГӀакъилал рагӀаби 8:22, Рум. 8:29, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:14

+ 1:16 Ин. 1:3, Рум. 11:36, 1 Кор. 8:6, Жугь. 1:2, Жугь. 2:10

+ 1:18 Эф. 1:22-23, Чап. 26:23, 1 Кор. 15:20, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:4-5, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:14

+ 1:19 Кол. 2:9

+ 1:20 2 Кор. 5:18, Эф. 1:10, Эф. 2:14

+ 1:21 Эф. 2:1-2, Эф. 2:12

+ 1:22 Ягь. 1:24, Эф. 1:4, 1 Фес. 4:7

+ 1:23 Чап. 14:22, Мар. 16:15, Эф. 3:7

+ 1:24 2 Кор. 7:4, 2 Кор. 12:15, 2 Кор. 1:5, Филип. 3:10

+ 1:25 Эф. 3:2

+ 1:26 Рум. 16:24, Эф. 3:9

+ 1:27 Эф. 1:18, Эф. 3:16, Кол. 2:2, Рум. 5:2, Рум. 8:17, 1 Тим. 1:1

+ 1:29 1 Кор. 15:10, Филип. 1:30, 1 Тим. 4:10

+ 2:2 Кол. 1:27, Эф. 6:22, Кол. 4:8

+ 2:3 Рум. 11:33, 1 Кор. 1:24, 1 Кор. 2:7

+ 2:4 Рум. 16:18

+ 2:5 1 Кор. 5:3, 1 Кор. 14:40

+ 2:6 1 Фес. 4:1

+ 2:7 1 Кор. 3:11, Эф. 2:20, Эф. 3:17, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:14, Эф. 5:20, 2 Фес. 1:3, 2 Фес. 2:13

+ 2:8 Мар. 7:3, Гал. 1:14, Гал. 4:9, Мар. 13:5, 1 Ин. 3:7, Эф. 5:6, 2 Фес. 2:3

+ 2:9 Ин. 1:14, Кол. 1:19

+ 2:10 Эф. 1:21-22, Эф. 3:19

+ 2:11 Эф. 2:11, Рум. 2:29, Кол. 3:9

+ 2:12 Рум. 6:4

+ 2:13 Эф. 2:1, Эф. 2:5, Чап. 3:19

+ 2:14 Рум. 7:4

+ 2:15 2 Кор. 2:14, Ин. 12:31, Ин. 16:11

+ 2:16 Тар. 28:9-15, Рум. 14:5, Гал. 4:10, Рум. 14:3, Рум. 14:17, Жугь. 9:10

+ 2:17 Жугь. 8:5, Жугь. 10:1

+ 2:19 2 Пёт. 3:18, Эф. 4:15-16, Кол. 1:10

+ 2:20 Рум. 6:2, Кол. 3:3, Гал. 4:9

+ 2:21 1 Тим. 4:3

+ 2:22 Мат. 15:9, Мар. 7:7

+ 3:1 Кол. 2:12, Чап. 7:55-56, Рум. 8:34, Эф. 1:20, ГӀакъилал рагӀаби 15:24

+ 3:3 Рум. 6:2, Рум. 6:7, Гал. 5:24, Кол. 2:20

+ 3:4 Ин. 11:25

+ 3:5 Эф. 5:5, Рум. 8:13

+ 3:6 Рум. 1:18, Эф. 5:6

+ 3:7 Эф. 2:2, Эф. 4:17

+ 3:8 Якъ. 1:21, 1 Пёт. 1:21, Эф. 4:22, Эф. 4:31

+ 3:9 Лев. 19:11, Эф. 4:25, Кол. 2:11

+ 3:10 Байб. 1:26, Эф. 4:24

* 3:11 Скифал – ЧӀегӀер ралъдадаса севералдехун гочарулеб букӀараб некӀсияб халкъ.

+ 3:11 Рум. 2:28-29, 1 Кор. 7:19, Гал. 3:28, Гал. 5:6, 1 Кор. 12:13, Гал. 5:6, Эф. 2:14, 1 Кор. 15:28, Эф. 1:23

+ 3:12 Лук. 18:7, Рум. 8:33, Тит. 1:1

+ 3:13 Эф. 4:2, Мат. 6:14-15, Мар. 11:25-26, Лук. 7:41-42, Эф. 4:32

+ 3:14 1 Кор. 13:1, Эф. 4:3, Эф. 5:2

+ 3:15 Ин. 14:27, Ин. 16:33, Филип. 4:7, Эф. 2:16

+ 3:16 Ин. 15:3, Эф. 5:19

+ 3:17 1 Кор. 10:31

• 3:18 Эф. 5:22

+ 3:18 Байб. 3:16, 1 Пёт. 3:1

+ 3:19 1 Пёт. 3:7

+ 3:20 Тархъ. 20:12, ГӀакъилал рагӀаби 1:8, ГӀакъилал рагӀаби 6:20, ГӀакъилал рагӀаби 23:22

+ 3:22 1 Пёт. 2:18, 1 Тим. 6:1, Тит. 2:9

+ 3:24 Эф. 6:8

+ 3:25 Къан. 10:17, Мат. 22:16

+ 4:2 Лук. 18:1, Лук. 21:36, Рум. 12:12, Эф. 6:18, 1 Фес. 5:17

+ 4:3 Чап. 4:29, Рум. 16:24, Эф. 6:19-20, Филип. 1:7, Филим. 1:1

+ 4:5 Эф. 5:15-16

+ 4:6 1 Пёт. 3:15

• 4:7 Эф. 6:21-22

+ 4:7 Чап. 20:4

+ 4:8 Кол. 2:2

+ 4:9 Филим. 1:10, Филим. 1:16

+ 4:10 Чап. 19:29, Филим. 1:24, Чап. 12:12, Чап. 15:37-38

+ 4:11 Чап. 1:23, Чап. 18:7

+ 4:12 Кол. 1:7, Филим. 1:23

+ 4:14 2 Тим. 4:10-11, Филим. 1:24

+ 4:15 Рум. 16:5

+ 4:16 1 Фес. 5:27

+ 4:17 Филим. 1:2

+ 4:18 1 Кор. 16:21, Гал. 6:11, 2 Фес. 3:17, Филим. 1:19

+ 1:1 Чап. 15:22, 1 Пёт. 5:12, 2 Фес. 1:1, Чап. 17:1, Филип. 4:16

+ 1:2 Эф. 5:20, 2 Фес. 1:3, 2 Фес. 2:13

+ 1:4 2 Пёт. 1:10

+ 1:5 Чап. 20:18

+ 1:6 1 Кор. 4:16, 1 Кор. 11:1, 2 Фес. 3:7, Чап. 17:5-10, Чап. 13:52

+ 1:9 Чап. 14:15

+ 1:10 1 Кор. 1:7, 2 Фес. 1:10, Мат. 3:7, Рум. 5:9, 1 Фес. 2:16, 1 Фес. 5:9

+ 2:2 Чап. 16:22-24

+ 2:3 2 Кор. 4:2

+ 2:4 Гал. 2:7, Гал. 1:10, Эф. 5:10

+ 2:5 Рум. 1:9, Рум. 9:1, Филип. 1:8

+ 2:6 1 Кор. 9:4-5, 2 Фес. 3:9, Филим. 1:8

+ 2:8 2 Кор. 12:15

+ 2:9 Чап. 18:3, 2 Кор. 11:27, 2 Фес. 3:8

+ 2:11 1 Кор. 4:14-15

+ 2:12 2 Фес. 2:14

+ 2:13 Гал. 4:14

+ 2:14 1 Фес. 1:6, Чап. 17:5, 2 Фес. 1:4-5

+ 2:15 Мат. 23:34, Ин. 15:20, Чап. 13:50, Чап. 17:5

+ 2:16 Чап. 13:45, Чап. 14:2, Мат. 27:25, Лук. 21:23, 1 Фес. 1:10

+ 2:17 1 Кор. 5:3, Кол. 2:5

+ 2:18 Рум. 1:13, Рум. 15:22

+ 2:19 1 Кор. 15:31, 2 Фес. 1:4

+ 3:1 Чап. 17:15-16

+ 3:2 Чап. 16:1, Филип. 2:19

+ 3:3 Чап. 9:16, Чап. 14:22, 1 Пёт. 5:9

+ 3:5 Мат. 4:3, 1 Кор. 7:5, Гал. 4:11

+ 3:6 Чап. 18:5

+ 3:10 2 Тим. 1:3

+ 3:11 2 Фес. 3:5

+ 3:12 Филип. 1:9-10, 2 Фес. 1:3

+ 3:13 Ягь. 1:14, 2 Фес. 2:17

+ 4:1 Кол. 1:10, Кол. 2:6

+ 4:3 1 Кор. 6:18, Гал. 5:19, Эф. 5:3

+ 4:5 1 Пёт. 4:3-4, Рум. 1:26, Эф. 4:17-19

+ 4:7 1 Пёт. 1:15, Ягь. 1:24, Эф. 1:4, Кол. 1:22

+ 4:9 Жугь. 13:1, Ин. 6:45

+ 4:11 ГӀакъилал рагӀаби 17:14, Чап. 18:3, Эф. 4:28, 2 Фес. 3:8, 2 Фес. 3:10

+ 4:12 Рум. 13:13

+ 4:13 Эф. 2:12

+ 4:14 1 Кор. 15:20, 2 Кор. 4:14

+ 4:15 1 Кор. 15:51-52

+ 4:16 Дан. 10:13, Дан. 12:1, Ягь. 1:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:7, Мат. 24:31, 1 Кор. 15:52, Мат. 16:27, 1 Кор. 15:23

+ 4:17 Чап. 1:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:12, Ин. 14:3

+ 5:1 Чап. 1:7

+ 5:2 Мат. 24:43, 2 Пёт. 3:10

+ 5:3 Лук. 21:34, Филип. 3:19

+ 5:4 1 Ин. 2:8

+ 5:5 Лук. 16:8, Ин. 12:36, Рум. 13:12

+ 5:6 Мар. 13:33-36, 1 Пёт. 1:13, Эф. 6:18

+ 5:8 Эф. 6:14, Эф. 6:17

+ 5:9 1 Фес. 1:10

+ 5:10 Рум. 14:9

+ 5:12 1 Кор. 16:16, 1 Кор. 16:18, Филип. 2:29, 1 Тим. 5:17

+ 5:13 Мар. 9:50, Рум. 12:18, 2 Кор. 13:11

+ 5:14 2 Фес. 3:6-10, Гал. 6:1

+ 5:15 Лев. 19:18, 1 Пёт. 3:9, Рум. 12:17

+ 5:16 Филип. 4:4

+ 5:17 Лук. 18:1, Лук. 21:36, Рум. 12:12, Эф. 6:18, Кол. 4:2

+ 5:18 Рум. 12:2, Эф. 5:17, Эф. 5:20

+ 5:19 Эф. 4:30

+ 5:21 1 Ин. 4:1, 1 Кор. 14:29

+ 5:23 Рум. 15:33, Филип. 4:9, 2 Фес. 3:16

+ 5:24 1 Кор. 1:9, 2 Фес. 3:3, Жугь. 10:23

+ 5:25 Эф. 6:19, 2 Фес. 3:1, Жугь. 13:18

+ 5:26 1 Пёт. 5:14, Рум. 16:16

+ 5:27 Кол. 4:16

+ 1:1 Чап. 15:22, 1 Пёт. 5:12, 1 Фес. 1:1, Чап. 16:1

+ 1:3 Эф. 5:20, 1 Фес. 1:2, 2 Фес. 2:13

+ 1:4 1 Фес. 2:19

+ 1:5 Лук. 20:35

+ 1:6 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:10

+ 1:7 Ягь. 1:14

+ 1:8 2 Пёт. 3:7,

+ 1:10 1 Кор. 3:13, 1 Фес. 1:10

+ 1:11 Кол. 1:9

+ 2:1 Мат. 24:31, 1 Фес. 4:15-17

+ 2:3 Мар. 13:5, Кол. 2:8, 1 Ин. 3:7, Эф. 5:6, Дан. 7:24-25, Дан. 8:25, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:4-5

+ 2:4 Дан. 11:36

+ 2:7 1 Ин. 2:18, 1 Ин. 4:3

+ 2:8 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:16

+ 2:9 Мат. 24:24, Мар. 13:22, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:14

+ 2:10 1 Кор. 1:18

+ 2:11 3 Пач. 22:22,

+ 2:13 Эф. 5:20, 2 Фес. 1:3, Якъ. 1:18, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:4

+ 2:14 1 Фес. 2:12

+ 2:15 1 Кор. 16:13

+ 2:16 1 Пёт. 1:3

+ 2:17 1 Фес. 3:13

+ 3:1 1 Фес. 5:25

+ 3:2 Рум. 15:31, 2 Кор. 1:10-11

+ 3:3 1 Кор. 1:9, 1 Фес. 5:24, Жугь. 10:23, Мат. 16:13, Ин. 17:12

+ 3:5 1 Фес. 3:11

+ 3:6 ГӀакъилал рагӀаби 6:6

+ 3:7 1 Кор. 4:16, 1 Кор. 11:1, 1 Фес. 1:6

+ 3:8 Чап. 18:3, 1 Фес. 2:9-10

+ 3:9 1 Кор. 9:4-5, 1 Фес. 2:6, Филим. 1:8, 1 Пёт. 5:3, Филип. 3:17, 1 Тим. 4:12, Тит. 2:7

+ 3:10 Эф. 4:28, 1 Фес. 4:11, 1 Фес. 5:14

+ 3:11 1 Тим. 5:13

+ 3:13 Гал. 6:9

+ 3:15 Мат. 18:15

+ 3:16 Рум. 15:33, Филип. 4:9, 1 Фес. 5:23

+ 3:17 1 Кор. 16:21, Гал. 6:11, Кол. 4:18, Филим. 1:19

+ 1:1 Кол. 1:27

+ 1:2 Чап. 16:1, Филип. 2:22, 2 Тим. 1:2, 2 Ин. 1:3

+ 1:4 1 Тим. 4:7, 2 Тим. 4:4, Тит. 1:14, Тит. 3:9

+ 1:5 Рум. 12:9, 2 Тим. 2:22

+ 1:6 1 Тим. 6:21, Тит. 1:10

+ 1:8 Рум. 7:16

+ 1:9 Гал. 5:23

+ 1:11 Тит. 1:3

+ 1:12 Чап. 9:22, Филип. 4:13

+ 1:13 Чап. 8:3, Чап. 3:17

+ 1:14 Рум. 5:20

+ 1:15 1 Тим. 3:1, 1 Тим. 4:9, 2 Тим. 2:11, Тит. 3:8, Мат. 9:13, Мар. 2:17

+ 1:18 1 Тим. 4:14, 2 Кор. 10:4, 2 Тим. 2:2-4

+ 1:20 2 Тим. 2:17, 2 Тим. 4:14, 1 Кор. 5:5

+ 2:3 1 Тим. 5:4

+ 2:4 2 Пёт. 3:9, Тит. 1:2, Тит. 2:11

+ 2:5 Гал. 3:20

+ 2:6 Мат. 20:28, Тит. 1:3

+ 2:7 Чап. 9:15, Рум. 1:5, Гал. 1:15-16, Эф. 3:7-8, 2 Тим. 1:11, Рум. 9:1, 2 Кор. 11:10

+ 2:9 1 Пёт. 3:3-4

+ 2:11 Тит. 2:5

+ 2:12 1 Кор. 14:34

+ 2:13 Байб. 2:7, Байб. 2:22

+ 2:14 Байб. 3:6, Байб. 3:13, 2 Кор. 11:13

+ 3:1 1 Тим. 1:15, 2 Тим. 2:11, Тит. 3:8

+ 3:2 Тит. 1:6-9

+ 3:3 Тит. 3:2, Мат. 6:19, 1 Тим. 6:9, Жугь. 13:5

+ 3:7 2 Тим. 2:26

+ 3:8 Чап. 6:3, 1 Пёт. 5:2, Тит. 1:7

+ 3:11 Тит. 2:3

+ 3:16 Ин. 1:14, 1 Ин. 4:2, 2 Ин. 1:7, Жугь. 2:14, Мар. 16:19, Лук. 24:51, Чап. 1:9

+ 4:1 1 Ин. 2:18, 2 Тим. 3:1, 1 Ин. 4:6, Якъ. 3:15, 2 Пёт. 2:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:24

+ 4:3 Рум. 14:2, Кол. 2:16, Кол. 2:21

+ 4:4 Байб. 1:31, Мар. 7:15-16, Чап. 10:15, Тит. 1:15

+ 4:5 Байб. 1:25

+ 4:7 1 Тим. 1:4, 2 Тим. 2:16

+ 4:9 1 Тим. 1:15, 2 Тим. 2:11, Тит. 3:8

+ 4:10 Филип. 1:30, Кол. 1:29

+ 4:12 Тит. 2:15, 1 Пёт. 5:3, Филип. 3:17, 2 Фес. 3:9, Тит. 2:7

+ 4:14 1 Тим. 1:18, Чап. 6:6, 1 Тим. 5:22, 2 Тим. 1:6

+ 5:1 Тит. 2:6

+ 5:4 1 Тим. 2:3

+ 5:6 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:1

+ 5:10 Ин. 13:14, Чап. 9:36

+ 5:13 2 Фес. 3:11

+ 5:14 1 Кор. 7:9, Тит. 2:8

+ 5:17 Рум. 12:8, 1 Фес. 5:12

+ 5:18 Къан. 25:4, 1 Кор. 9:9, Лук. 10:7

+ 5:19 Къан. 19:15

+ 5:20 Къан. 13:11, Гал. 2:14, 2 Тим. 4:2, Тит. 1:13, Тит. 2:15

+ 5:22 Чап. 6:6, 1 Тим. 4:14, 2 Тим. 1:6, 2 Пёт. 3:14, 1 Ин. 5:18, 2 Ин. 1:10, 1 Тим. 5:22

+ 5:23 ГӀакъилал рагӀаби 20:1, ГӀакъилал рагӀаби 23:20, ГӀакъилал рагӀаби 31:4, Эф. 5:18

+ 6:1 1 Пёт. 2:18, Эф. 6:5, Кол. 3:22, Тит. 2:9

+ 6:2 Филим. 1:16

+ 6:3 Рум. 16:17

+ 6:4 2 Тим. 2:14, 2 Тим. 2:23, Тит. 3:9

+ 6:5 2 Пёт. 2:3, Тит. 1:11

+ 6:6 Филип. 4:11

+ 6:8 ГӀакъилал рагӀаби 30:8

+ 6:9 ГӀакъилал рагӀаби 15:27, ГӀакъилал рагӀаби 23:4, Мат. 6:19, Лук. 12:15, Жугь. 13:5

+ 6:10 Тархъ. 23:8, Къан. 16:19

+ 6:11 Къан. 33:1, 3 Пач. 17:21, 2 Тим. 3:17

+ 6:12 2 Тим. 4:7, Ягь. 1:3

+ 6:13 Лук. 3:1, Лук. 23:1, Чап. 3:13

+ 6:15 Къан. 10:17, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 17:14, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:16, Тархъ. 33:20, Ин. 1:18

+ 6:17 ГӀакъилал рагӀаби 23:5, ГӀакъилал рагӀаби 27:24

+ 6:18 Лук. 12:21, Рум. 12:13, Эф. 4:28

+ 6:20 2 Тим. 1:12, 2 Тим. 2:16

+ 6:21 1 Тим. 1:6

+ 1:1 Тит. 1:2, Жугь. 9:15

+ 1:2 Чап. 16:1, Филип. 2:22, 1 Тим. 1:2, 2 Ин. 1:3

+ 1:3 1 Фес. 3:10, Чап. 23:1, 2 Кор. 1:12, Рум. 1:8, Филим. 1:4

+ 1:5 Чап. 16:1

+ 1:6 Чап. 6:6, 1 Тим. 4:14, 1 Тим. 5:22

+ 1:7 Рум. 8:15

+ 1:8 Мар. 8:38, Рум. 1:16, 2 Тим. 2:3, 2 Тим. 4:5

+ 1:9 Рум. 3:27, Эф. 2:4, Эф. 2:8, Тит. 3:5

+ 1:10 1 Кор. 15:54-55, Рум. 16:24

+ 1:11 1 Тим. 2:7

+ 1:12 2 Тим. 2:9, Мар. 8:38, Рум. 1:16, 1 Тим. 6:20

+ 1:14 Рум. 8:9

+ 1:15 Чап. 19:10

+ 1:16 2 Тим. 4:19, Чап. 21:33, Чап. 28:20, Мат. 25:36

+ 2:3 1 Тим. 1:18, 2 Тим. 1:8, 2 Тим. 4:5

+ 2:5 1 Кор. 9:25

+ 2:6 1 Кор. 9:10

+ 2:8 1 Кор. 15:20, Мат. 1:1

+ 2:9 Эф. 3:1, Филип. 1:7

+ 2:10 1 Пёт. 5:10, Эф. 3:13, 2 Кор. 1:6

+ 2:11 1 Тим. 1:15, Тит. 3:8, Рум. 6:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:4

+ 2:12 Мат. 10:33

+ 2:13 Рум. 3:3, Тар. 23:19

+ 2:14 1 Тим. 6:4, Тит. 3:9

+ 2:16 1 Тим. 4:7, 1 Тим. 6:20, Тит. 3:9

+ 2:17 1 Тим. 1:20

+ 2:18 1 Кор. 15:12

+ 2:19 Тар. 16:5, Тар. 16:26

+ 2:20 Рум. 9:21

+ 2:22 Мат. 5:9, Рум. 14:19, 1 Тим. 1:5

+ 2:23 1 Тим. 6:4

+ 2:25 Гал. 6:1, Дан. 4:24, Чап. 8:22

+ 2:26 1 Тим. 3:7

+ 3:1 1 Ин. 2:18, 1 Тим. 4:1

+ 3:2 Лук. 16:14, 1 Тим. 6:10

+ 3:3 Рум. 1:28-31

+ 3:9 Тархъ. 7:12, Тархъ. 8:18, Тархъ. 9:11

+ 3:11 Чап. 13:50, Чап. 14:5, Чап. 14:19,

+ 3:12 Ин. 15:20, Чап. 14:22, 1 Фес. 3:3

+ 3:13 Дан. 12:10, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:11

+ 3:15 Чап. 16:1

+ 3:16 2 Пёт. 1:20-21

+ 3:17 Къан. 33:1, 3 Пач. 17:21, 1 Тим. 6:11

+ 4:1 Ин. 5:22, Чап. 10:42, Чап. 17:31, 1 Пёт. 4:5

+ 4:2 1 Тим. 5:20, Тит. 1:13, Тит. 2:15

+ 4:5 Мар. 13:33-34, 1 Пёт. 1:13, Эф. 6:18, 1 Фес. 5:6, 2 Тим. 1:8, 2 Тим. 2:3

+ 4:6 Чап. 21:13, Филип. 2:17, 2 Пёт. 1:14, Филип. 1:23

+ 4:7 1 Тим. 6:12, Ягь. 1:3, Чап. 20:24

+ 4:8 Якъ. 1:12

+ 4:10 Кол. 4:14, Филим. 1:24, Мар. 4:19, 2 Кор. 2:13, Гал. 2:1, Кол. 4:14, Филим. 1:24

+ 4:11 Чап. 12:12, Чап. 15:37-38, Кол. 4:10

+ 4:12 Чап. 20:4, Тит. 3:12

+ 4:13 Чап. 16:8

+ 4:14 1 Тим. 1:20, ГӀакъилал рагӀаби 24:12

+ 4:19 Чап. 18:2, Рум. 16:3, 1 Кор. 16:19, 2 Тим. 1:16

+ 4:20 Чап. 20:4, Чап. 21:29

+ 1:1 Мар. 13:20, Лук. 18:7, Рум. 8:33, Кол. 3:12, 1 Тим. 2:4, Лук. 1:69-70, Рум. 1:2, Тар. 23:19, 1 Пач. 15:29

+ 1:3 1 Тим. 2:6, 1 Тим. 6:15, 1 Тим. 1:11

+ 1:4 1 Тим. 1:2, 2 Тим. 1:2

+ 1:5 Чап. 14:23

+ 1:6 1 Тим. 3:2-4

+ 1:7 1 Пёт. 5:2, 1 Тим. 3:8

+ 1:10 1 Тим. 1:6, Чап. 11:2, Гал. 2:12

+ 1:11 2 Пёт. 2:3, 1 Тим. 6:5

+ 1:13 1 Тим. 5:20, 2 Тим. 4:2, Тит. 2:15

+ 1:14 1 Тим. 1:4

+ 1:15 Мар. 7:15-16, Чап. 10:15, Рум. 14:20, 1 Тим. 4:3-4

+ 1:16 1 Ин. 2:4

+ 2:3 1 Тим. 3:11

+ 2:5 Байб. 3:16, 1 Пёт. 3:1-2, Эф. 5:22, 1 Тим. 2:11

+ 2:6 1 Тим. 5:1

+ 2:7 1 Пёт. 5:3, Филип. 3:17, 2 Фес. 3:9, 1 Тим. 4:12

+ 2:8 1 Тим. 5:14

+ 2:9 1 Пёт. 2:18, Эф. 6:5, Кол. 3:22, 1 Тим. 6:1

+ 2:11 1 Тим. 2:4

+ 2:12 1 Пёт. 4:2

+ 2:13 2 Пёт. 1:1, Жугь. 9:28

+ 2:14 Эф. 2:10, Тит. 3:8, Мат. 20:28

+ 2:15 Тит. 1:13, 1 Тим. 4:12

+ 3:1 1 Пёт. 2:13, Рум. 13:1

+ 3:2 1 Тим. 3:3

+ 3:3 Ин. 8:34, 2 Пёт. 2:19, Рум. 6:16-20

+ 3:5 Рум. 3:27, Эф. 2:4, Эф. 2:8, 2 Тим. 1:9, Ин. 13:8, 1 Кор. 6:11, Эф. 5:26, Жугь. 10:22, Ин. 3:3, 1 Пёт. 1:3, Эф. 2:5

+ 3:6 Чап. 2:33, Чап. 10:45, Рум. 5:5

+ 3:7 Чап. 15:11, Рум. 3:24, Эф. 2:8, Тит. 2:11, Рум. 8:17

+ 3:8 1 Тим. 1:15, 2 Тим. 2:11, Эф. 2:10, Тит. 2:14

+ 3:9 1 Тим. 1:4, 2 Тим. 2:14, 2 Тим. 2:16

+ 3:10 Мат. 18:15-17

+ 3:12 Чап. 20:4, 2 Тим. 4:12

+ 3:13 Чап. 18:24, 1 Кор. 1:12

+ 3:14 2 Пёт. 1:8

+ 1:1 Эф. 3:1, Филип. 1:7, Чап. 16:1

+ 1:2 Кол. 4:17

+ 1:4 Рум. 1:8-9

+ 1:6 Филип. 1:9, Кол. 1:9

+ 1:8 1 Фес. 2:6-7

* 1:10 Онесим – грек мацӀалда «пайда бугев чи».

+ 1:10 1 Кор. 4:15, Кол. 4:9

+ 1:16 Мат. 23:8, 1 Кор. 7:22, Кол. 4:9

+ 1:19 1 Кор. 16:21, Гал. 6:11, Кол. 4:18, 2 Фес. 3:17

+ 1:23 Кол. 1:7, Кол. 4:12

+ 1:24 Чап. 27:2, Кол. 4:10, Кол. 4:14, 2 Тим. 4:10

+ 1:2 1 Пёт. 1:20, Мар. 12:7, Ин. 1:3, 1 Кор. 8:6, Кол. 1:16

+ 1:3 2 Кор. 4:4, Кол. 1:15, Мар. 16:19, Чап. 7:55-56, Рум. 8:34

+ 1:4 Эф. 1:21, Филип. 2:9

+ 1:5 Чап. 13:32-33, Жугь. 5:5, 2 Пач. 7:14

+ 1:13 Жугь. 10:13

+ 1:14 Байб. 19:16

+ 2:4 Чап. 2:22, Чап. 2:43

+ 2:5 Жугь. 1:6

+ 2:8 1 Кор. 15:25

+ 2:9 Ин. 8:54, Ин. 17:1, 1 Пёт. 1:21, 2 Пёт. 1:17

+ 2:10 Рум. 11:36, Жугь. 5:9

+ 2:11 Жугь. 13:12, Мат. 28:10, Мар. 3:35, Ин. 20:17, Рум. 8:29

+ 2:14 Ин. 1:14, 1 Ин. 4:2, 2 Ин. 1:7, 1 Тим. 3:16, 1 Ин. 3:8, 1 Кор. 15:54-55

+ 2:17 Филип. 2:7

+ 2:18 Лук. 22:28

+ 3:2 Тар. 12:7

+ 3:5 Тар. 12:7, Къан. 18:15, Къан. 18:18

* 3:12 ЦӀулал, ганчӀил ва махх-чараналъул гьарурал «аллагьзабазе» лагълъи гьабулел рукӀарал мажусияздаса жал батӀиял рукӀин бичӀчӀизабизе иман лъураз абулаан жидер Аллагь «чӀагояв» вугилан.

+ 3:16 Тар. 14:2

+ 3:17 Тар. 14:29

+ 3:18 Къан. 1:34-36

+ 4:1 Жугь. 12:15

+ 4:3 Жугь. 3:11

+ 4:4 Байб. 2:2

+ 4:6 Жугь. 3:19

+ 4:8 Къан. 31:7

+ 4:12 Эф. 6:17, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:16

+ 4:14 Жугь. 2:17-18, Эф. 4:10, Жугь. 7:26

+ 4:15 Лук. 23:41, Ин. 8:46, 1 Пёт. 2:22, 1 Ин. 3:5, 2 Кор. 5:21

+ 4:16 Эф. 3:12, Жугь. 10:19

+ 5:1 Жугь. 8:3

+ 5:2 Жугь. 7:28

+ 5:3 Жугь. 7:27

+ 5:4 Тар. 16:5, Тар. 18:7

+ 5:5 Ин. 8:54, Чап. 13:32-33, Жугь. 1:5

+ 5:6 Жугь. 7:17, Жугь. 7:21

+ 5:7 Мат. 26:39, Мар. 14:35, Лук. 22:41,

+ 5:8 Рум. 5:19, Филип. 2:8

+ 5:9 Жугь. 2:10

+ 5:11 2 Пёт. 3:16

+ 5:12 1 Пёт. 2:2, 1 Кор. 3:1-2

+ 5:14 Эф. 4:13

+ 6:1 Жугь. 9:14

+ 6:2 Чап. 8:17, Чап. 19:4-5, Чап. 10:42, Чап. 17:31

+ 6:4 Жугь. 10:29

+ 6:8 Мат. 13:7, Мат. 3:12

+ 6:10 Мат. 10:42

+ 6:11 Рум. 5:2-5, 2 Кор. 1:22, 2 Кор. 5:5, Эф. 1:14

+ 6:12 Жугь. 13:7

+ 6:13 Лук. 1:73-75

+ 6:14 Байб. 22:17

+ 6:16 Тархъ. 22:11

+ 6:18 Тар. 23:19, 1 Пач. 15:29

+ 6:19 Лев. 16:2, Лев. 16:15, Жугь. 9:7

+ 6:20 Жугь. 4:14, Жугь. 8:1, Жугь. 9:24-25

+ 7:2 Байб. 14:17-20

+ 7:5 Лев. 27:30-31, Тар. 18:21, Къан. 14:22

+ 7:6 Байб. 12:2-3, Рум. 4:3, Гал. 3:16

+ 7:14 Мат. 1:3, Лук. 3:3

+ 7:17 Жугь. 5:6

+ 7:18 Рум. 8:3, Гал. 4:9

+ 7:19 Жугь. 9:9, Жугь. 10:1

+ 7:21 Жугь. 5:6

+ 7:22 Жугь. 6:11

+ 7:25 1 Ин. 2:1, Рум. 8:34

+ 7:26 Эф. 4:10, Жугь. 4:14

+ 7:27 Жугь. 5:3, Жугь. 9:12, Жугь. 10:10

+ 7:28 Жугь. 5:2

+ 8:1 Мар. 16:19, Жугь. 1:3

+ 8:2 Жугь. 9:24

+ 8:3 Жугь. 5:1, Эф. 5:2

+ 8:5 Кол. 2:17, Жугь. 10:1, Тархъ. 25:40

+ 8:6 2 Кор. 3:6, Жугь. 9:15

+ 8:7 Жугь. 7:11

+ 8:8 Жугь. 10:16-17, Лук. 22:20, 2 Кор. 3:6

+ 8:10 Къан. 6:6, Лев. 26:12

+ 9:1 Тархъ. 25:8

+ 9:2 Тархъ. 26:1, Тархъ. 25:30-31

+ 9:3 Тархъ. 26:31-33, Лев. 16:2

+ 9:4 Тархъ. 25:10, Тархъ. 30:1, Тархъ. 16:33-34, Тар. 17:8-10, 3 Пач. 8:9

+ 9:5 Лев. 16:14, Тархъ. 25:19-20

+ 9:7 Лев. 16:2, Лев. 16:15, Жугь. 6:19

+ 9:8 Жугь. 10:20

+ 9:9 Жугь. 7:19, Жугь. 10:1

+ 9:10 Лев. 11:2, Мар. 7:4

+ 9:11 Жугь. 7:27, Жугь. 10:10

+ 9:13 Лев. 16:14-16

+ 9:14 1 Пёт. 1:18-19, Жугь. 6:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 7:14, 1 Ин. 1:7, Эф. 5:26

+ 9:15 Жугь. 8:6, 2 Тим. 1:1, Тит. 1:2

* 9:18 Грек мацӀалда «васият» ва «къотӀи» абураб магӀна цого рагӀулъ буго.

+ 9:19 Тархъ. 12:22, Лев. 14:4-7, Тар. 19:6, Тар. 19:17,

+ 9:20 Тархъ. 24:8

+ 9:21 Тархъ. 29:12, Тархъ. 29:36, Лев. 8:15, Лев. 8:19

+ 9:22 Лев. 17:11

+ 9:23 Тархъ. 25:40, Жугь. 8:5

+ 9:24 Жугь. 8:2

+ 9:26 1 Ин. 3:5, 1 Пёт. 3:18

+ 9:27 Мат. 16:27

+ 9:28 1 Пёт. 2:24, 1 Пёт. 3:18, Тит. 2:13, Чап. 1:11, 1 Фес. 4:16-18

+ 10:1 Кол. 2:17, Жугь. 8:5, Жугь. 7:19, Жугь. 9:9

+ 10:3 Лев. 16:21

+ 10:6 1 Пач. 15:22,

+ 10:10 Мат. 26:26, 1 Кор. 11:24, Жугь. 7:27, Жугь. 9:9

+ 10:11 Тар. 28:3

+ 10:12 Мар. 16:19, Жугь. 1:3

+ 10:13 Жугь. 1:13

+ 10:17 Жугь. 8:10-12

+ 10:19 Эф. 3:12, Жугь. 4:16

+ 10:20 Жугь. 9:8, Ин. 14:6

+ 10:22 Ин. 13:8, 1 Кор. 6:11, Эф. 5:26, Тит. 3:5

+ 10:23 Жугь. 4:14, 1 Кор. 1:9, 1 Фес. 5:24, 2 Фес. 3:3

+ 10:25 Чап. 2:42, Рум. 13:11, 1 Кор. 3:13

+ 10:26 Тар. 15:30, Мар. 3:29, 1 Ин. 5:16

+ 10:28 Къан. 19:15

+ 10:29 Жугь. 6:4-6

+ 10:30 Къан. 32:35-36, Рум. 12:19

+ 10:31 Лук. 12:5

+ 10:34 Мат. 25:36, Мат. 5:12, Мат. 6:20, Мат. 19:21, 1 Пёт. 1:4, Кол. 1:5

+ 10:38 Рум. 1:17, Гал. 3:11

+ 11:1 Рум. 8:24, 2 Кор. 4:18

+ 11:3 Байб. 1:6-7, 2 Пёт. 3:5

+ 11:4 Байб. 4:3-8, Мат. 23:35, 1 Ин. 3:12

+ 11:5 Байб. 5:22-24

+ 11:7 Байб. 6:9-22

+ 11:8 Байб. 12:1-4

+ 11:9 Байб. 12:8, Байб. 13:3, Байб. 18:1

+ 11:10 Жугь. 12:22, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:2

+ 11:11 Байб. 21:2

+ 11:12 Рум. 4:19, Байб. 22:17

+ 11:13 Мат. 13:17, Лук. 10:24, Байб. 23:4

+ 11:16 Байб. 26:24, Байб. 28:13

+ 11:17 Байб. 22:1-10, Байб. 21:12, Рум. 9:7

+ 11:19 Рум. 4:17-19

+ 11:20 Байб. 27:27-29, Байб. 27:39-40

+ 11:21 Байб. 47:31, Байб. 48:17-19

+ 11:22 Байб. 50:24-25

+ 11:23 Тархъ. 2:2-3, Чап. 7:20

+ 11:24 Тархъ. 2:10-11

+ 11:25 1 Ин. 2:17

+ 11:26 Жугь. 13:13

+ 11:27 Тархъ. 12:37, Тархъ. 13:18

+ 11:28 Тархъ. 12:21-30

+ 11:29 Тархъ. 14:21-30

* 11:30 Бахъизе кӀолареб хъалалъун букӀараб мажусиязул Иерихон шагьаралъул къадал жалго риххун ана, Аллагьасде гьари-дугӀаги гьабулаго ва чӀахӀиял лълъарал зурмабиги пулаго шагьаралда сверун исраилилал анкьго нухалъ хьвадун хадур.

* 11:31 Иерихон сверун ккун бугеб мехалъ гьенире ритӀарал исраилилазул кӀиго жасусасе кумек гьабуна гьеб шагьаралдаса цо Рагьаб абулей гӀаданалъ. Гьединлъидалин шагьар кверде босун хадуй гьей чӀвачӀого тарай. ХъахӀба йикӀиналъухъ балагьичӀого, жугьутӀаз гьей гьеб иш ккаралдаса хадуй лъикӀай гӀаданлъун рикӀкӀана.

+ 11:31 Мат. 1:5, Якъ. 2:25

+ 11:32 1 Пач. 1:20, 1 Пач. 16:13

+ 11:33 Дан. 6:22

+ 11:34 Дан. 3:23-27, 1 Пач. 17:51, 2 Пач. 12:29

+ 11:35 3 Пач. 17:22-23, 4 Пач. 4:35-37

+ 11:36 Байб. 39:20, Мат. 21:35, Мар. 16:18

+ 11:37 3 Пач. 18:4, 4 Пач. 1:8

+ 11:38 1 Пач. 22:1

+ 11:40 Филип. 3:12, Жугь. 12:23

+ 12:1 1 Кор. 9:24

+ 12:2 Жугь. 2:10, Лук. 24:26, Филип. 2:8, Мар. 16:19, Жугь. 1:3

+ 12:3 ГӀакъилал рагӀаби 24:10

+ 12:4 1 Тим. 4:10

+ 12:5 ГӀакъилал рагӀаби 3:11-12,

+ 12:7 Къан. 8:5, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:19

+ 12:10 Лев. 11:44

+ 12:13 ГӀакъилал рагӀаби 4:26

+ 12:14 Мат. 5:8

+ 12:15 Жугь. 4:1, Къан. 29:18

+ 12:16 Жугь. 13:4, Байб. 25:29-34

+ 12:17 Байб. 27:34-38

+ 12:18 Тархъ. 19:16-18, Тархъ. 20:18, Къан. 4:11, Къан. 5:22

+ 12:19 Тархъ. 19:16, Тархъ. 20:19, Къан. 5:27

+ 12:20 Тархъ. 19:12-13

+ 12:21 Къан. 9:19

+ 12:22 Гал. 4:26, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:2, Къан. 33:2, Дан. 7:10, Ягь. 1:14

+ 12:23 Лук. 10:20, Филип. 3:12, Жугь. 11:40

+ 12:24 Жугь. 8:6, Жугь. 9:15, 1 Пёт. 1:2, Байб. 4:10

+ 12:25 Жугь. 2:3

+ 12:26 Тархъ. 19:18,

+ 12:28 Дан. 2:44,

+ 12:29 Къан. 4:24

+ 13:1 Ин. 13:34, 1 Пёт. 1:22, 2 Пёт. 1:7, Рум. 12:10, 1 Фес. 4:9

+ 13:2 1 Пёт. 4:9, Байб. 18:3, Байб. 19:2

+ 13:3 Мат. 25:36, Жугь. 10:34

+ 13:4 1 Кор. 7:38, Тархъ. 20:14, 1 Кор. 6:9

+ 13:5 ГӀакъилал рагӀаби 23:4, Мат. 6:19, Мат. 6:25, 1 Тим. 3:1, 1 Тим. 6:7-9,

+ 13:7 Жугь. 6:12

+ 13:9 Кол. 2:16

+ 13:11 Тархъ. 29:14, Лев. 16:27

+ 13:12 Мат. 21:39, Мар. 12:8

+ 13:13 1 Пёт. 4:14, Жугь. 11:26

+ 13:18 Эф. 6:19, 1 Фес. 5:25, 2 Фес. 3:1, Чап. 23:1, Чап. 24:16

+ 13:20 Рум. 15:33, Ин. 10:11, 1 Пёт. 5:4, Тархъ. 24:8,

+ 13:23 Чап. 16:1

+ 1:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:6

+ 1:2 Ин. 19:35

+ 1:3 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:10

+ 1:4 Тархъ. 3:14, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:5, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:6, Ин. 3:11, 1 Тим. 6:13, Чап. 26:23, 1 Кор. 15:20, Кол. 1:18, 1 Пёт. 1:18-19

+ 1:6 Тархъ. 19:6, 1 Пёт. 2:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:10, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:6, 1 Пёт. 4:11, Ягь. 1:24-25, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:13

+ 1:7 Дан. 7:13,

+ 1:9 Мар. 10:39

* 1:10 Иман лъуразул агьлу Аллагьасе гӀибадаталъе данделъулеб гьатӀан къоялъ.

+ 1:10 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:2

+ 1:12 Тархъ. 25:1, Тархъ. 25:37,

+ 1:13 Дан. 7:13, Дан. 10:5-6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 15:6

+ 1:14 Дан. 7:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:18, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:12

+ 1:15 Дан. 10:6,

+ 1:16 Жугь. 4:12, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:15, Дан. 8:17, Дан. 10:9, Мат. 17:2

+ 1:17 Мат. 28:4, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:13

+ 1:18 Рум. 6:9, Рум. 14:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 9:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:1

+ 2:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:13, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:16

+ 2:2 2 Кор. 11:13, 1 Ин. 4:1

+ 2:7 Мат. 11:15, Мар. 4:9, Лук. 8:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:13, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:22, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:5, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:7, Лук. 23:43, 2 Кор. 12:4, Байб. 2:9, Байб. 3:22, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:2

+ 2:8 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:17-18

+ 2:9 Якъ. 2:5, 2 Кор. 8:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:9

+ 2:10 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:11, Якъ. 1:12, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:11

+ 2:11 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:8

+ 2:12 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:16

+ 2:14 Тар. 22:5, Тар. 25:1-2, Тар. 31:16, 2 Пёт. 2:15, Чап. 15:29, 1 Кор. 8:10, 1 Кор. 10:19

+ 2:15 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:6

+ 2:16 2 Фес. 2:8

+ 2:17 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7, Тархъ. 16:31, Ин. 6:48-50, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:12, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:12

+ 2:18 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:14-15

+ 2:20 3 Пач. 16:31, 3 Пач. 21:25, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:14

+ 2:21 2 Пёт. 3:9, 2 Пёт. 3:15

+ 2:23 1 Пач. 16:7, Мат. 16:27

+ 2:25 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:11

+ 2:26 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:5, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:15, Тар. 24:17, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:16

+ 2:29 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7

+ 3:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:4-5, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:16, Рум. 1:15, Эф. 2:1, Эф. 2:5, Кол. 2:13, 1 Тим. 5:6

+ 3:3 Мат. 24:43-44, 2 Пёт. 3:10, 1 Фес. 5:2, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:15

+ 3:4 Ягь. 1:23, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:11, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 7:9, Мат. 10:11, Мат. 22:8, Чап. 13:46

+ 3:5 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:7, Тархъ. 32:32, Лук. 10:19, Мат. 10:32

+ 3:6 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7

+ 3:9 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:9

+ 3:10 2 Пёт. 2:9, 1 Кор. 10:13

+ 3:11 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:12, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:20, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:25

+ 3:12 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7, 3 Пач. 7:21, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:17

+ 3:13 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7

+ 3:14 ГӀакъилал рагӀаби 8:22, Кол. 1:15, Кол. 1:18, 1 Кор. 14:16, 2 Кор. 1:20

+ 3:17 1 Кор. 4:8, Ин. 9:39-41

+ 3:18 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:15

+ 3:19 ГӀакъилал рагӀаби 3:12, Жугь. 12:5-6

+ 3:20 Лук. 12:36, Ин. 14:23

+ 3:21 Ин. 16:33, Мар. 16:19, Мат. 19:28, Лук. 22:30

+ 3:22 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7

+ 4:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:10

+ 4:2 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:10, 3 Пач. 22:19, Дан. 7:9

+ 4:4 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:4

+ 4:5 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 8:5, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:19, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:18, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:4-5,

+ 4:6 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 15:2,

+ 4:11 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:12,

+ 5:1 Дан. 12:4, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 10:4, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:10

+ 5:5 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:16, Байб. 49:9

+ 5:6 Ин. 1:29, Ин. 1:36, 1 Пёт. 1:19, Чап. 8:32-33, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:4-5

* 5:8 ГӀемерал чӀваби ругеб музыкалияб алат.

+ 5:8 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 8:3-4

+ 5:9 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:3, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 7:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:3-4

+ 5:10 Тархъ. 19:6, 1 Пёт. 2:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:6

+ 5:11 Дан. 7:10, Лук. 2:13

+ 5:12 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:11

+ 5:13 1 Пёт. 4:11, Ягь. 1:24-25, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 7:12

+ 5:14 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:10

+ 6:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:2, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:6

+ 6:4 Мар. 13:8

+ 6:6 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 7:3

+ 6:8 Лев. 26:22, Къан. 32:24,

+ 6:9 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:4

+ 6:10 Къан. 32:43, Лук. 18:7, 2 Фес. 1:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:2

+ 6:11 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:4

+ 6:12 Мар. 13:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:13,

+ 6:14 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:20

+ 6:16 Лук. 23:30

+ 7:1 Дан. 7:2

+ 7:3 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:4

+ 7:9 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:4

+ 7:10 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:10, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:1

+ 7:11 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:6

+ 7:12 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:13-14

+ 7:14 Мат. 24:21, Жугь. 9:14, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:14

+ 7:17 2 Пач. 5:2, Ин. 10:11, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:4

+ 8:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:1

+ 8:2 Мат. 18:10-11

+ 8:3 Тархъ. 30:7, Тар. 16:46, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:8

+ 8:4 Чап. 10:4

+ 8:5 Лев. 16:12, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:5

+ 8:7 Тархъ. 9:23-24,

+ 8:8 Тархъ. 7:17, Тархъ. 7:19, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:6

+ 8:10 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 9:1

+ 8:12 Тархъ. 10:21-23,

+ 9:1 Лук. 10:18, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 8:10, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:8-9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:18

+ 9:3 Тархъ. 10:4

+ 9:4 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 7:2-4

+ 9:7 Дан. 7:8

+ 9:12 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:14

+ 9:13 Тархъ. 27:2, Тархъ. 30:2

+ 9:14 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:12

+ 9:20 1 Кор. 10:20, Дан. 5:23

+ 9:21 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:15

+ 10:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:3, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:15-16

+ 10:4 Дан. 8:26, Дан. 12:4, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:10

+ 10:7 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:15

+ 11:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:15

+ 11:2 Лук. 21:24, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:5

+ 11:5 4 Пач. 1:10,

+ 11:6 3 Пач. 17:1, Тархъ. 7:17, Тархъ. 7:19, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 8:8

+ 11:7 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 9:1, Дан. 7:21, Дан. 8:24

+ 11:11 Байб. 2:7,

+ 11:12 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:1, 1 Фес. 4:17

+ 11:13 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:12

+ 11:14 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 8:13, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 9:12

+ 11:15 Мат. 24:31, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 10:7, Тархъ. 15:18, Дан. 7:14, Дан. 7:27, Лук. 1:33, 1 Кор. 15:24

+ 11:16 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:4

+ 11:17 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:4, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:5

+ 11:18 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:12

* 11:19 Муса аварагасул бихьизабиялда рекъон, некӀсиял жугьутӀаз, цо бакӀалдаса цогидалде гочунаго, цадахъ босулаан Аллагьасдасан кумекалъул гӀаламатлъун рикӀкӀунеб гъамас. Гьелда абулаан КъотӀиялъул гъамасилан.

+ 11:19 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 15:5, Тархъ. 9:23, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:21

+ 12:1 Байб. 37:9

+ 12:3 Дан. 7:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 17:3, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 17:12

+ 12:4 Дан. 8:10

+ 12:5 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:27, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:15

+ 12:6 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:3, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:5

+ 12:7 Дан. 10:13, Дан. 12:1, Ягь. 1:9

+ 12:9 Байб. 3:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:2, Лук. 10:18, Ин. 12:31

+ 12:11 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 15:2, Лук. 14:26, Ин. 12:25, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:10

+ 12:14 Тархъ. 19:4, Къан. 32:11, Дан. 7:25, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:5

+ 12:17 Байб. 3:15

+ 13:1 Дан. 7:3, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:3

+ 13:2 Дан. 7:4-6, Лук. 4:6

+ 13:5 Дан. 7:8, Дан. 11:36, Дан. 7:25, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:2, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:6

+ 13:7 Дан. 7:21, Дан. 8:24, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:17

+ 13:8 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:5

+ 13:9 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7

+ 13:10 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:12

+ 13:13 Къан. 13:1-3, Мар. 13:22, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:13, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:20, 4 Пач. 1:10, Лук. 9:54

+ 13:14 Мат. 24:24, Мар. 13:22, 2 Фес. 2:9

+ 13:15 Дан. 3:6

+ 14:1 Жугь. 12:22, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:12, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 7:3-4

+ 14:2 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:15, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:1

+ 14:3 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:9

* 14:4 ГӀадат букӀана тӀоцебе гьабураб лъимер, Аллагьасе назруйилан абун, гьесие кьураблъун толеб.

+ 14:4 2 Кор. 11:2, Якъ. 1:18, 2 Фес. 2:13

+ 14:8 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 18:2

+ 14:9 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:15

+ 14:10 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:10, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:10

+ 14:12 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:10

+ 14:13 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:6

+ 14:14 Дан. 7:13, Дан. 10:5-6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:13

+ 14:15 Мар. 4:29

+ 14:19 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:15

+ 15:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 17:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:9

+ 15:2 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:11, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:17

+ 15:3 Тархъ. 15:1, Къан. 31:30,

+ 15:5 Тархъ. 38:21, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:19

+ 15:6 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:13

+ 15:7 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:6

+ 15:8 Тархъ. 40:34-35, 3 Пач. 8:10-11,

+ 16:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 15:1,

+ 16:2 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:16, Тархъ. 9:9-11

+ 16:3 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 8:8-9

+ 16:4 Тархъ. 7:17-20

+ 16:5 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:4, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:17,

+ 16:6 Мат. 23:35, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 18:24,

+ 16:7 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:9

+ 16:9 Дан. 5:23, Чап. 12:23

+ 16:10 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:2, Тархъ. 10:21-22

+ 16:12 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 9:14,

+ 16:13 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:3, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:11

+ 16:14 Мар. 13:22, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:13

+ 16:15 Мат. 24:43-44, 2 Пёт. 3:10, 1 Фес. 5:2, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:3, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:18

* 16:16 ЖугьутӀазул мацӀалда Гьармагеддоналъул магӀна буго «Магеддон гохӀ». Палестинаялъул Магеддон абулеб бакӀалда ккана тарихалде гьоркьобе араб чанго рагъ.

+ 16:18 Дан. 12:1, Мар. 13:19

+ 16:19 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:10

+ 16:20 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:14

+ 16:21 Тархъ. 9:23-25, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:19

* 17:1 Гьаниб бицен гьабулеб буго мунагьал гӀемераб Вавилон шагьаралъул.

+ 17:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 15:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:9,

+ 17:2 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:8

+ 17:3 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:3

+ 17:6 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:6

+ 17:8 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 9:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:7

+ 17:12 Дан. 7:7, Дан. 7:24, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:3

+ 17:14 Къан. 10:17, 1 Тим. 6:15, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:16, Дан. 2:37

+ 17:16 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 18:8

+ 18:2 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:8,

+ 18:3 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 17:2,

+ 18:5 Юнус 1:2

+ 18:8 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 17:16

+ 18:24 Мат. 23:35, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 17:6

* 19:1 «Аллагьасе рецц!» абураб магӀна буго жугьутӀ мацӀалда гьеб рагӀул.

+ 19:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 7:10

+ 19:2 Къан. 32:43, 4 Пач. 9:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:10

+ 19:3 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:11, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 18:9

+ 19:4 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 4:4

+ 19:6 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:15, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:1,

+ 19:7 Мат. 22:2, Мат. 25:10, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:2

+ 19:8 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 7:14

+ 19:10 Чап. 10:25-26, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:8-9

+ 19:12 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:14, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:17

+ 19:13 Ин. 1:1

+ 19:15 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:16, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:27, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:5, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:19-20

+ 19:16 Къан. 10:17

+ 19:19 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:16

+ 19:20 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:11-15, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:13, Дан. 7:11-12

+ 19:21 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:16

+ 20:1 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 9:1

+ 20:2 Байб. 3:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:9

+ 20:3 Дан. 6:17

+ 20:4 Дан. 7:9, Мат. 19:28, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:12-16, Дан. 7:18

+ 20:6 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:11, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 14:13, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:8, Тархъ. 19:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:6

+ 20:8 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 16:14

+ 20:9 4 Пач. 1:10, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:5

+ 20:10 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:20

+ 20:12 Тархъ. 32:32, Тархъ. 32:33, Дан. 7:10, Дан. 12:1, Мат. 16:27

+ 20:13 Чап. 24:15

+ 20:15 Мат. 13:42, Мат. 13:50

+ 21:1 2 Пёт. 3:13, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:11

+ 21:2 Гал. 4:26, Жугь. 12:22, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:7

+ 21:3 Лев. 26:11-12,

+ 21:4 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 7:17,

+ 21:5 2 Кор. 5:17

+ 21:6 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:6, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:13, Ин. 4:10, Ин. 7:37

+ 21:7 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:5, Мат. 25:34, 2 Пач. 7:14, 2 Кор. 6:18

+ 21:8 1 Кор. 6:9-10, Гал. 5:19-21, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:15, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:11, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 20:6

+ 21:9 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 15:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 17:1

+ 21:10 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 17:3

+ 21:11 Тархъ. 40:34

+ 21:14 Эф. 2:20

+ 21:15 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:1

+ 21:19 Тархъ. 28:17-20,

+ 21:23 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 22:5

+ 22:2 Байб. 2:9, Байб. 3:22, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7

+ 22:4 Мат. 5:8, 1 Ин. 3:2, Жугь. 12:14, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 7:3-4

+ 22:5 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:23

+ 22:6 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:1

+ 22:7 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:11, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:3

+ 22:8 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:10

+ 22:10 Дан. 12:4, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 10:4, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:3

+ 22:11 Дан. 12:10, 2 Тим. 3:13

+ 22:12 Мат. 16:27

+ 22:13 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 1:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:6

+ 22:14 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 7:14

+ 22:15 ГӀакъилал рагӀаби 12:22, 1 Кор. 6:9-10, Гал. 5:19-21, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:8

+ 22:16 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:5, Тар. 24:17, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:26

+ 22:17 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:2, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:9, Ин. 7:37, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:6

+ 22:18 Къан. 4:2, Къан. 12:32, ГӀакъилал рагӀаби 30:6

+ 22:20 1 Кор. 16:22